Druckschrift 
Summa que vocatur catholicon
Einzelbild herunterladen
 

IIQiformis a bis et forma ꝯponit̉. et hec biformis et hoc biforme .i. duarū formarū. ſicut triformis triū formarū. Vn̄ biformit̓ aduerbiū.ifrons. tis. maſ. ge. d̓r ianꝰ et cōponit̉ a bis.et frōs. qͥa duas ht̄ frōtes hoīs ſcꝫ ante et retroBiga. a bis et iugū ꝯponit̉ biga. ge. etiā biiuga. ge. dicit̉. ſicut currꝰ tm̄ a duobꝰ equis tractus. et ē biga ꝓprie lune ꝓpter duas ꝓprietates. ſcꝫ qͥa creſcit et decreſcit. Triga plutōnis.quia capit hoīes de tribꝰ etatibꝰ ſcꝫ puericia. iuuētute. et ſenectute. Quadriga ſolis ꝓpter quatuor temꝑa āni. que facit vicinitate et remotōeſua. ſcꝫ ver. eſtatē. autumnū. hyemē. vel ꝓpterquatuor ꝓprietates quas ht̄ in die. Rubet em̄ inmane. ſplendet ī tercia. calet in meridie. tēpeſcitin nona. Seiuga currꝰ iouis. a ſex et iugo. quiaa ſex equis trahit̉. et attribuit̉ ioui vtpote ſumſcduniꝰ iocmo deo ſcd̓m poetas. Et ita biga. triga. q̄d̓rigadicunt̉ a numero equorum et iugo.Tigamꝰ. a bis et gamos qd̓ eſt nuptie vl̓ vxorvel mulier. ꝯponit̉ bigamꝰ. ma.. qui vl̓ queduobꝰ vel duabꝰ nupſit ſcꝫ viris vel vxoribus.vn̄ hec bigamia. mie. pnl̓t. acuta i. due vxoresvel ꝓprietas aliquis fit bigamꝰ. Poteſt igit̉queri an bigamie ſit irregl̓aritas adiuncta. Dico aliq̓s ſacramētū ordinis mīſter ſacramētoꝝ ꝯſtituit̉. & ille qui alijs ſacramēta mīſtraredebet. nullū defectū in ſacramētis pati debet.Defectꝰ aūt in ſacramētis ē qn̄ ſacramēti ſignificatō īuenit̉ integͣ. ſacramētū aūt mat̓monijet cor. pͥnā. Vii mſignificat ꝯiūctōem xp̄i ad ecc̄iam que eſt vniꝰad vnā. Sicut dicā in matrimoniū. Et ideo reqͥs ſed iſtrumturoritur ad ꝑfectā ſignificatōem ſacramēti. vt virlocꝰ ī quo fulnemmſit tm̄ vniꝰ vir. et vxor tm̄ vnius vxor ſit. etbigamia que hoc tollit. irregl̓aritatē inducit.iacēs lucis eaEt ſūt qͣtuor modi bigamie. pͥmus ē quis haiꝰ ppo et hecbet plures vxores de iure ſucceſſiue. Secundusē ſimul ht̄ plures vnā iure. et aliā de factoit̉ bis. et v timiTerciꝰ ht̄ plureſ ſucceſſiue. vnā iure et aliāet d̓r trifant ade facto. Quartꝰ qn̄ viduā duxit vel corruptā.miꝰ ria riū etueet in his om̄ibus ē irregl̓aritas adiūcta. ſed nonvidet̉ ꝯtrahat̉ irregl̓aritas. ex hoc aliqͥs virginē duxit vxorē. qͥa plus impedit̉ aliquis defectu ꝓprio ꝙͣ alieno. Sed ſi ip̄e ꝯtrahēs non ſitvirgo fit irregl̓aritas. ergo multo fortius ſivxor eius virgo ſit. Ad hoc dico in ꝯiūctōne xp̄i et ecc̄ie vnitas ex vtraqꝫ ꝑte inuenit̉.iti adubialiter. VEt ideo ſiue diuiſio carnis inuenit̉ ex ꝑte viri ſiue ex ꝑte vxoris. ē defectꝰ ſacramēti. ſed tamenduos habet obtuirdiu̓ſimode. ex ꝑte viri reqͥritur ip̄a ſit virgois et facies facCuius ratō aſſignat̉. quia defectꝰ in ip̄o ſacramēto cauſat irregl̓aritatē. Corruptō at̄ carnisqn̄ i ī vu et veinextra matrimoniū ꝯtingēs que p̄ceſſit matrimoniū nullū defectū facit in ſacramēto. ex ꝑte illiꝰin quo eſt corruptō. ſed facit defectū ex ꝑte alteriꝰ. qͥa actꝰ ꝯtͣhētis mr̄imoniū cadit ſupͣ ſeip̄m ſꝫ ſupͣ alterū. et ex termīo ſpecificat̉ ēetiā reſpectu illiꝰ actus quaſi materia illiꝰ ſacͣmēti. Vn̄ ſi mulier eſſet ordinis ſuſceptiua. ſicutvir efficit̉ irregl̓aris ex hoc duxit in vxoremcorruptā. aūt ex hoc corruptus cōtrahit.ita fieret mulier irregl̓aris ſi ꝯtrahe̓t corrupto. ſi ꝯtrahe̓t corruꝑta. niſi in alio mat̓moīopus corrupta fuiſſet. Sed dicis. eſto aliq̓sdeflorauit aliꝙͣ quā duxit poſtea in vxorē. talis videt̉ irregl̓aris. qͥa diuidit carnē ſuā inplures. nec etiā vxor eiꝰ. et tn̄ duxit corruptā invxorē. Reſponſio in tali caſu ſūt diuerſe opiniones. tn̄ ꝓbabiliꝰ eſt ſit irregl̓aris. qͥa carnēſuā diuiſit in plures. Querit̉ etiā an bigamo poſſit diſpēſari. Dico bigamie eſt adiuncta irregl̓aritas de iure naturali. ſed de iurepoſitiuo. nec iterū eſt de eſſentialibꝰ ordinis.ſi aliquis ſit bigamꝰ. qd̓ patet ex hoc. ſi aliquis bigamꝰ ad ordines accedat caracterē recipit. et ideo papa diſpenſare pt̄ in tali irregl̓aritate totaliter. ſed ep̄us qͣntū ad minores ordīesEt qͥdam dicūt. etiā qͣntum ad maiores ordīesin illis volūt deo in religione ſeruire ꝓpter vitandū religioſoꝝ diſcurſū. & ſi obiicias. contraius diuinū licet diſpenſare. ſed om̄ia in canone dicunt̉ ad ius diuinū ꝑtinent. igit̉ apoſtolus in ſcriptura canonica dicat̉. Oportet ep̄mvnius vxoris virū eſſe. videt̉ poſſit in hocdiſpenſari. Reſpondeo. hoc verū eſt qͣntū ad eaque ſūt de iure naturali. et qͣntū ad ea que ſuntde neceſſitate ſacramētoꝝ et fidei. ſed in alijsſūt de inſtitutōne apl̓oꝝ. ecc̄ia nūc habeat eadem pt̄atem ſtatuēdi et deſtituēdi quā tunc habuit. pt̄ eum pͥmatū tenet in ecc̄ia diſpēſari.Vide infra ī bigamꝰ. et in p̄ſcriptō. et caſus.I igens. tis. oīs ge ex duabꝰ gentibꝰ eſt natus. ſicut ex patre tuſco. et matre franca. &ponitur a bis et gens gentis.igenus. na.. p̄nl̓t. corr̓. ꝯponit̉ a bis et genus. Et dicunt̉ bigena aīalia que ex diuerſis generibus naſcunt̉. vt mulꝰ ex equa et aſino. burdo ex equo et aſina. muſino ex capra et ariete. ēenim dux gregis. ſcd̓m hug̓.Tigerme. mis. ne. ge. i. ſeges legumē ex duobꝰ germībꝰ ꝯmixtū. et ꝯponit̉ a bis. et germen.Duuga biiugē. idem eſt biga.Qiiugꝰ. a biga. vel biiuga. dicit̉ biiugꝰ. ga.et et hec buugiſ. et hoc ge. ī eodē ſenſu. et ſubſtantiue declinata īueniunt̉ hic biiugꝰ. gi. et hicet hec biiugis. gis. et dicunt̉ biiugi vel biiuges.equi qui trahūt bigam. vel qui duo ſūt ad iugūet ſcd̓m hoc ꝯponit̉ biiugꝰ vel biiugis. a bis. &iugum. et corripit penultimam.Tilanx. lancis. fe. ge. i. libra. ſtatera. a bis. etlanx. quaſi habens duas lances.ilbio bilbis. in bilbo bilbis vide.Iilbo. a bibo. bis. deriuat̉ bilbo. vel bilbio. bisverbum neu. id eſt. ſonitum facere.Bilibris. a bis et libra ꝯponit̉ hic et hec bilibriſet hoc re. i. duarū librarū pondꝰ vl̓ mēſura. ẜmhug̓. et ꝓd̓. li. ſicut libra. Verſus doctrinalis.Pro centū libris nolo carere libris. Apocal̓. vj.Bilibris tritici denario vno. Pap̄. vero dic̄ bilibris eſt ſextarius bis aſſumptus.Bilinguis. a bis et lingua ꝯponit̉ hic et hec bilīguis. et hoc bilingue. ſicut a tris. et lingua. dicitur trilinguis. gue. duas vel tres linguas nouerūt vel qui duabꝰ vel tribꝰ linguiſ loquūturEt ſimilitudinē bilinguēs et trilinguēs. dicunt̉fallaces et duplices aliud hn̄t in corde et aliudin lingua. vel inſtabiles qui nūc hoc hn̄t in lingua. nunc illud et cor̓. pͥmam. Vnda in greciſmodicit̉. Duplicis ac cordis dicit̉ eſſe bilinguisBilioſus. ſa. ſū. freq̄nter iraſcit̉ et ſemꝑ ē tri