ꝙ talia ſtatuta non teneant cū per hoc ītimidetur mr̄imonium qd̓ debet eſſe liberum vt in. c. cū locū. jͣ. eo. Iteꝫ qꝛ laici nō pn̄t diſponere circa mr̄imonij materiā. vt. sͣ. dixi. qn̄qꝫ ſtatutū īponit penā auferēdo lucrū qd̓ lex ſecularis atꝯͣriuꝫ. xxvi. q. ij. de puellis. ⁊ aꝑte ſenſit fede. de ſenis. ī cōſil̓. preal. ⁊ hoc mihi placet plus. Quādoqꝫ ſtatutū laicoꝝdiſponit circa doteꝫ ⁊ valet vt. sͣ. tꝫ Inno. Quādoqꝫ circaſolēnitates ⁊ tenet do. an. valere ſtatutū ⁊ peccāt nō ſeruantes illaꝫ ſolēnitatē. Sed tu aduerte naꝫ decre. h̓ non loquitur de ſtatuto ſed de cōſuetudine pr̄ie. vnde ego crederemꝙ ſtatutū laicoruꝫ ſit nulluꝫ qꝛ maͣ nō pertinet ad laicos.ſecus in cōſuetudine quia in ea interuenit conſenſus ep̄i ettotius cleri. vnde nō ẜuātes clericalē cōſuetudinē ſaltē vbieſt talis ex cuius ēt p̄teritiōe eccl̓ia redditur īcerta de contractu peccāt mortaliter ⁊ ſic intelligo dictū doc. h̓. ¶ Sꝫdubitat̉ circa predicta maxime ꝓ declaratiōe tex. ꝗd ſi cōſuetudo mariti ⁊ vxoris eſt diuerſa. pone florētinus cōtraxit matrimoniū cū ſenēſi h̓ ſenis. ⁊ alia cōſuetudo eſt huiusciuitatis a conſuetudine florētina nūquid attēdemus conſuetudinē vbi mr̄imoniū ē cōtractū vel cōſuetudinē mariti.Franc. vercel. dicit vt h̓ recitat Io. an. ꝙ ſi ī loco cōtractꝰeſt certa conſuetudo illa ẜuabitur. viij. di. q̄ ꝯͣ. ⁊ xij. di. illa.⁊ ibi glo. ſi nulla eſt conſuetudo in loco cōtractus ẜuabiturcōſuetudo loci mariti. qꝛ maritus eſt caput mulieris. Seddic latius ⁊ clarius ꝙ aut conſuetudo diſponit ſuꝑ ſolēnitate cōtrahēdi ⁊ debet ſemper obſeruari conſuetudo pr̄ievbi mr̄imoniuꝫ ꝯͣhitur ēt ſi ambo ꝯtrahentes ſint forenſesqꝛ nō debēt peregrini violare ꝯſuetudinē pr̄ie cuꝫ ſcādaloaliorū vt in dcō. c. que ꝯͣ. facit. l. ſi fundus. ff. de euic. ⁊. l. ij.C. quēadmo. teſta. ape. Aut ꝯſuetudo ſeu ſtatutū diſponitſuper executione. vel ſuꝑ alijs obſeruandis poſt ꝯtractuꝫ⁊ debet attēdi conſuetudo domicilij ipſius mariti. ratio ꝗavxor ſequitur domiciliū mariti. l. fi. §. idē reſcripſerunt. ff.ad municip. vnde animi deſtinatione mr̄imonium vr̄ ꝯͣctūin domicilio mariti. ar. in. c. romana. §. cōtrahētes. de for.cōpe. li. vi. ⁊ in. l. ꝯͣxiſſe. ff. de act. ⁊ obli. vnde ſi cōſuetudovel ſtatutū domicilij mariti hꝫ ꝙ maritus ſuperueniens dꝫlucrari dimidiuꝫ dotis ẜuabitur ibi illa cōſuetudo licet ī loco vbi fuit cōtractū matrimoniū ſit alia cōſuetudo vel ſtatutū. ⁊ hec ſūt de mente bar. ī. l. exigerē. ff. d̓ iudi. vbi fuit tex.cuꝫ glo. ⁊ in. l. cunctos populos. C. de ſum. trini. ſequiturī effectu do. an. h̓ ꝗ dic̄ ſe putare qd̓ ſi maritus mutaret domiciliū poſt cōtractū mr̄imoniū qd̓ attēditur ꝯſuetudo domicilij tꝑe cōtractus ⁊ nō domicilij vbi diſſolluit̉ mr̄imonium quia debet attendi locus vbi fuit orta obligatio ⁊ n̄ vbirecipit purificationē. ⁊ pro hoc optime facit tex. iūcta gl. ẜꝫintellectum quē ſequitur in. l. ſi vxor. ff. de iudi. ⁊ ꝑ hoc potes dicer̄ quo ad tex. noſtruꝫ que conſuetudo erat obſeruāda an francorum an ſaxonum.Spōſalia de futuro ſoluunturKEIECA q ſponſi ſe diſſoluūt etiā ſi fuerint iurata hoc dicit. prīo iubet moneri. ſcd̓o diffinit ibi ſi autē. ¶ Eaſus lr̄alis. Duo ſine omni cōditionefide hincinde data ma. cōtrahere ꝓmiſerūt. mutata poſteaſnīa hanc fidē inuicē remittere cupiūt. querit̉ an iſti ſint adp̄ſtitā fidē ſeruādā cōpellendi: vel an eādē īuicē ſibi remittere poſſint. Rn̄t papa ꝙ cōmonēdi ſūt ⁊ modis oībꝰ īducendi vt fidē preſtitā ſeruēt. ſi āt hoc facere noluerīt nō ſūtcōpellēdi: ne deterius inde cōtingat. vt illā ducat quā oditſed ad inſtar eorū qui ſocietatē cōtrahūt fide preſtita clara.⁊ poſtea illā ſibi remittūt Ber. ¶ Noͣ pͥmo qd̓ ꝯͣctus dicitur oīno purus ⁊ ſine omni cōditiōe exquo nō fuit certa cōditio expreſſa lꝫ ſubſtēt multe tacite cōditiōes. nā in ſpōſalibus multe cōditiōes ſubintelligunt̉. vt in. c. quēadmo. deiur eiur. Conditio ergo ſubītellecta nō facit ꝯͣctū cōditionalē vt in. l. cōditōes que extrīſecus. ff. de cōdi. ⁊ demō. ⁊ inc. ſi gnificaſti ⁊ qd̓ ibi noͣ. de elec. INō ſcd̓o ꝙ ꝑ hec v̓bamoneas ⁊ īducas nō inducit̉ p̄ciſa coactio. ¶ Tertio nota

Iuuenis.Preterea.

ꝙ iuramētū p̄ſtitū ad cōmodū hoīs pōt remitti ab hoīe adcuius cōmodū fuit iuratū. Ex quo infertur ꝙ ſi iuraui tibiſoluere tali die nō incido in ꝑiuriū ſi remittis mihi iuramētū vel dilationē ad ſoluendū preſtitā facit. c. i. de iureiur. ec. ſignificauit. de cenſi. ¶ In glo. ij. ibi ⁊ ēt cōpellēdi ſi iuraſſent. vult ergo glo. reſtringere iſtū tex. qn̄ in ſponſalibꝰīteruenit fidei preſtatio ⁊ nō iuramētū. ſꝫ hoc nō proceditqm̄ reſpectu coactiōis fiēde ꝑ eccleſiā nō eſt dr̄ia īter iuramētū ⁊ fidei preſtationē in. c. ꝑuenit. sͣ. de fideiuſ. in fi. Itēipſamet glo. ī v̓. interpoſitiōę ſenſit ꝙ iſta eꝗpollent. ⁊ videad hoc qd̓ plene dixi in. c. ad aures. qd̓ me. cā. ⁊ ꝑ Archi.xxij. q. v. iuramēti. ⁊ ad. c. ex lr̄is alle. ꝓ ꝯͣ. dic̄ ꝙ ibi tm̄ vnꝰdiſſentiebat iō preciſe cōpellit̉ ad ꝯͣhēdum matrimoniū. etad. c. requiſiuit. dic vt ibi noͣ. ⁊ ad. c. fi. jͣ. e. dic̄ ꝙ ibi prioraſpōſalia fuerūt ſublata ꝑ cōtractū mr̄imonij cū alia ꝑ v̓bade pn̄ti. Sed noͣ. ex glo. iūcto tex. qd̓ dixi ī notabilibꝰ ꝙ ꝓhec verba moneas ⁊ inducas nō dat̉ ptās cohercēdi lꝫ Fede. multū dubitet cōſilio. ciij. ⁊ ſe. ¶ In glo. fi. in fi. ex hacglo colligunt̉ due lec. ad tex. vna vt ꝓcedat de iure cōi. ⁊ ſicſine aliquo peccato poſſint ſpōſi pari cōſēſu diſſoluere ſpōſalia ēt iurata. Alia lec. ē vt ꝓcedat ex ꝯꝑatiua ꝑmiſſiōe qͣſiſine peccato ſpōſi hoc facere nō pn̄t ſed eccleſia tolerat nedeterius inde cōtingat. Alij ponūt tertiā dicētes ꝙ non ꝓcedit ex ꝯparatiua ꝑmiſſiōe ſed d̓ iure. ſpe. in ti. de le. in. §.nūc on̄dendum. v̓. hoc quoqꝫ ſentit ꝙ de mero iure. ⁊ hecopi. vr̄ cōior ⁊ mihi plus placet. nā ſi tex. ꝓcederet ex tolerantia papa nō induxiſſet ſil̓itudinē in diſſolutiōe ſocietatisſicut ergo mero iure ſocij poſſūt ſibi remittere iuramētumita ſpōſi. ⁊ ad tex. cū dicit in patientia. dic ꝙ hūit reſpectuꝫad vulgi opinionē. nā vulgares putāt ꝙ iſti incurrāt ꝑiurium ⁊ ꝑꝑ hoc iſti ſint monēdi ⁊ īducēdi ad ꝯͣctū. hāc opi. qͣſicōeꝫ ſenſit Inno. ꝗ dixit ꝙ aut iuramētū p̄ſtat̉ deo ⁊ n̄ pōtremitti ab hoīe ſed a ſolo deo. Aut p̄ſtat̉ hoī ⁊ pōt remittiab hoīe vt hic. ⁊ in. c. i. de iureiur. Et dr̄ preſtitū deo qn̄ ꝗsiurat volēs pͥncipaliter cōplacere deo. ſi āt intēdit ad tꝑalecōmodū hoīs tūc dr̄ preſtitū hoī. Et aduerte qꝛ lꝫ oē iuramētū prīcipaliter tēdit in deuꝫ. qꝛ obligatio pͥmaria acꝗrit̉deo. vt in. c. debitores de iureiur. tn̄ qn̄ cōcernit cōmoduꝫhoīs deꝰ recipit iuramētū ad illius cōmodum ⁊ ſic illo remittente deus ēt remittit. ⁊ hec v̓ba noͣ ex quibus pōt īferri ꝙ ſi intuitu dei iuraui ducere aliquā mulierē in vxorē nōpōt mihi illa remittere iuramentum. ⁊ vide lacius ad materiam prediciā ꝙ noͣt ſpe. in. d. §. h̓ quoqꝫ.Si maior ſeptēnio cū proxīaUIIENIS. ſeptēnio ī qua malicia ſuppleetatē ſpōſalia cōtrahit ex his oritur iuſticia publice honeſtatis maxime ſi cōmiſceri tētauerūt.ita cōiter ſūmatur. ſed in veritate ſūmariū nō colligit̉ ex lr̄avt patebit clarius ex īfra dicendis ſed inherendo lr̄e pōt ſicſūmari. Si maior ſeptēnio duxit in vxorē minorē ſeptēnio⁊ eā traduxit ad domū orit̉ ex tali ꝯͣctu publice honeſtatisiuſticia. Diuidit̉. prīo narrat fcūm ⁊ caſuꝫ dubiū. ſcd̓o duplici rōne diffinit. ibi qꝛ igit̉. ¶ Caſus lr̄alis. Quidā iuuenis duxit quādaꝫ puellā nondū. vij. annorū ſpōſalia cōtrahendo cū ipſa: ⁊ attentauit cū ipſa quod cōplere nō potuittādē mortua fuit. vel d̓cūs iuuenis ab ea receſſit anteqͣꝫ forte ſpōſalibus cōſentiret. ⁊ cū alia cōſanguinea illius puellematrimoniū cōtraxit. querebat̉ vtrū poſſūt inſimul remanere. Reſpondet papa: ꝙ in his que dubia ſunt quod certius ē ſeruari debet ⁊ ideo ꝓpter honeſtatē eccl̓ie: ꝗa dicebatur ſpōſa ip̄ius ⁊ ꝓpter dubiuꝫ predictū debēt abinuicēſeparari Ber. ¶ Nō prīo ꝙ ī cōcernētibus periculū aīedebemus in dubijs ſemꝑ tenere qd̓ certius ē ⁊ qd̓ ſine periculo aīe explicari pōt. vnde in iſtis illa pars ē mitior qͥ eſttutior. ad hoc vide bonā gl. in. c. i. de ſcruti. ⁊ tex. in cle. exiui de verbo. obli. ¶ Nota ſecūdo qd̓ in matrimonio ꝯͣhēdo magis conſideratur honeſtas qͣꝫ rei veritas. vnde alibidicit tex. iuris ciuilis ꝙ in cōditionibus nō qd̓ liceat ſꝫdeceat cōſiderandum ē vt in. l. ſemꝑ. ff. de ritu nup. Ilnō ibi cōplere nō potuit. ꝙ magis cōſiderat̉ ip̄m ſcūꝫ quā