Druckschrift 
3 (1498) De consolatione philosophiae.
Entstehung
Seite
78r
Einzelbild herunterladen
 

Quartum

Ignoti vis celſa patris vel prīa ꝓpago. Fomes ſenſificusmētis fōs lucis origo. Regnū nature deꝰ atqꝫ aſſertio duū. Mūdanuſqꝫ oculꝰ fulgor ſplēdētis olimpi ⁊c. quar⁊ ſcd̓m pictagoricos cor celi dicebat̉. Lūa aūt maris ⁊ acrū ⁊ oīum que eis ſunt dn̄a atqꝫ moderatrix conſtituta eſtqd̓ pluribꝰ exꝑimētis tam in mari ⁊ fluminibꝰ qͣꝫ ēt ī vegetabilibꝰ acceptū eſt. hoꝝ .n. hūiditas maxima ē vti cucurbitarū atqꝫ medullarū humanorū oſſiū ac oīuꝫ viuētiumaſtrorūqꝫ ſapiētes res ml̓tas ī ſuis virtutibꝰ exꝑti ſūt quēadmodū ſuis ſcriptis poſteritatī reliq̄rūt. ſil̓r ⁊ medici certificātes oēs egritudīes aūt ad bonū aūt ad malū ẜm. 16.loca circuli qͣs luna p̄tergradit̉ quōlibꝫ termīari quo ſpūprīo ꝓnoſticoꝝ ait ypocras. Et qd̓dā celeſti ī quo oꝫ ip̄ꝫmedicū pͥuidē. Cuiꝰ ſi tāta ē prudētia mirabil̓ ē nimirūqꝫſtupēda. ⁊c. His āt oībꝰ vt p̄miſſa ſunt ītellectꝰ ꝯn̄s arbitror vltimā hꝰ ſcd̓e ꝑtis ⁊ ſimiliter oēſ alias abſoluiſſe qōnes quare ad tertiā ⁊ vltimā ſemicirculi ꝑtē ē accedēdū. Ultima ſemicir culi planities ꝓponebat. Ultima ſemicirculi planities. In hac parte Boetiꝰ on̄dit tertium ordinē qōnū in cathedra cratōnis deſcriptaꝝquas ſicuti poſt primas ad ſecūdas filius īcōſtātie ariēdas ſe diuertit. ſic quoqꝫ ad has tam primis qͣꝫ ſcd̓iſlidituſ tandē ſe deuoluit. Et diuidit̉ hec pars ẜm qōninumerū in hac vltima ſemicirculi parte deſcriptaꝝ. parteſpatebunt in proceſſu: Et dicit ꝙ vltima planicies .i. ſuꝑficies ſemicirculi ꝓponebat ſubaudi qōnes que ſequunt̉ Notādū ꝙ fere ſil̓es qōnes ſunt q̄ apud Uirgilium hisverſibꝰ mēorāt̉. Un̄ tremor terris qͣ vi maria alta tumeſcāt. Obicibꝰ ruꝑtiſ. rurſuſqꝫ ī ſeipſa reſidāt. Defectꝰ ſolisvarios luneqꝫ labores Un̄ hoīuꝫ genꝰ ⁊ pecudū: vn̄ ymber ⁊ ignis. Arcturū pliadas hiadas geminoſqꝫ triones.Quid tm̄ occeano ꝓperēt ſe tīgere ſoles. Hibernis ⁊ q̄ tardis mora noctibꝰ obſtet. Pōtqꝫ prima ꝑs lr̄e nr̄e metrolegi ſic. Cur tremor in terris cur concremat aera fulgur.Cur maris exundat rabies guſtuſqꝫ malignus ⁊c. Cur tremor in terris. Cur tremor in terris. Hec ē qō prīa hꝰ vltime ꝑtis qͣ cāterremotꝰ ſuſcitant̉. Et dicēdū ꝙ cū de terremotu ſit ſermo nō eſt ītelligēdū ꝙ totiꝰ elemēti terreni aſcēſus fiat ſiue deſcenſus. neqꝫ ēt eſtimādū terrā ipſam moueri circulariter ⁊ celū ꝗeſcere ⁊ ſic de ſingulis. qm̄ terremotꝰ hꝰ impoſſibiliſ oīno ē: qm̄ vt ex mēte vult auerrōis et ſi oēs diideſcenderet terrā hͦ mō mouere nō poſſent: ſꝫ eſtimādū ēterremotū ip̄m eē ruinā tremorē atqꝫ titubationē pulſione ꝑforationē ſciſſioneꝫ ⁊ ſubuerſionē vti vult Albertꝰ exexalatiōe cal̓a ⁊ ficca in terra p̄cluſa atqꝫ petens exitū. vn̄ꝯſiderādū qm̄ ſol ⁊ ſtelle calefaciētes generāt ex terra exalatiōes multas q̄ īterdū nō hn̄tes facilē exitū rōne frigiditatis aut pluuiaꝝ claudētiū ſeu ꝯſtrīgētiū poros īuicē fugiētes ꝯͣriū ꝯgregāt̉. ⁊ fortificate ꝑ antipariſteſim violētercū magno īpetu exeūt cāntes terrēotū. Pōt ēt fieri terre.motꝰ ab exalatiōibꝰ vētoſis ītrātibꝰ t̓rā d̓ nocte ꝑꝑ fugārii qͥ faciūt ꝯſil̓eꝫ motionē clauſis poris t̓re a fr̄itate noctiſ Cur concremat aera fulgur. Cur cōcremat aera fulgur. Hec ē qō ſcd̓a hꝰ vltime ꝑtis⁊ ea q̄rit̉ qͣre fulgur ꝯcremat ab effectu aera hͦ tm̄ q̄rere ēq̄ ſit cā gnaͣtionis fulguris atqꝫ corruſcatiōis. vn̄ nota ẜꝫAriſ. ī metheoris corruſcatio cōp̄hēdit fulgur ⁊ fulmē. nāꝓprie dicta corruſcatio ē apparitio ſb̓ita vaporis ſubtilisiflāmati euaneſcētis ī aere ſine deſcenſu ad terrā. Fulgurv̓o ē ignis ſb̓tilis groſſior tn̄ corruſcatiōe ad terrā d̓ſcēdēsq̄ herbas penetrat atqꝫ res molles. vt refert̉. 3. phiſice Algazelis. fulme̓ v̓o ē vapor ignitꝰ cōꝑactꝰ ⁊ ſolidꝰ īpetuoſecadēs maioris viſ qͣꝫ fulgur. ꝑcutit .n. qd̓ tāgit. penetrat ⁊vrit. diuidit. ſcindit. ⁊ nihil corꝑale ei reſiſtit: qͣre dic̄ Iſidorꝰ ꝙ fulgere. ideꝫ ē qd̓ ferire. hͦ tn̄ tria n̄ differūt eēntialiter: cū ſint de eadē maͣ ſpē de eadē cā effectiua ſpē .ſ. caliditate ⁊ fr̄itate. Solū aūt accn̄tal̓r differūt vt ſupra dcm̄ē. qͣre exp̄ſſa cā gnaͣtiōis vniꝰ oīuꝫ gn̄atio ꝓdita ē. qͣre di-

cēdū cū Ariſ. ꝙ h̓ oīa cānt̉ ex vapore aggregato ī nubibꝰet eaꝝ vehemēti colliſione attrito ⁊ īflāmato. et ẜm diuerſitatē hꝰ vaporis ꝑꝑ admixtiōeꝫ diuerſaꝫ terreſtreitatis vl̓nō diuerſificāt̉ ſolū accn̄taliter vt dictum eſt. qͣre ⁊cͣ. Cur maris exundat rabies. Cur maris exundat rabies. Hec ē tertia qō hꝰ ꝑtis qͣ qͣritur qͣre rabies .i. eſtus maris exūdat habūdāter excreſcit ⁊decreſcit Uultꝭ dicere qͣ ē cā fluxus ac refluxus maris. Etaduertēdū. mare fluere atqꝫ refluere tripl̓r intelligit̉. vnomō ab aꝗlone ī auſtrū et ecōuerſo. ſcd̓o agitatiōe ventoꝝtertio naͣl̓r regulariter oī die naͣli bis. Primꝰ fluxꝰ ac rfluxus ē. ꝑꝑ aq̄rū ī eis locis habūdātiā atqꝫ eleuationēet iō cū aqͣ naͣl̓r fluit in locū decliuiorē neceſſe ē aquā ī auſtrū flue̓. Ecōtra v̓o fluit ab auſtro ī aꝗlonē ꝑꝑ aquā ibimultū tumēfactā et ꝯn̄ter v̓tute ſoliſ multū eleuatā. Scd̓sfluxꝰ violētꝰ ē ad oēm dr̄iaꝫ poſitionū. tertius aūt fluxusē ab īfluētia lune q̄ tā lumine qͣꝫ influentia hmōi cāt flurū ac refluxū: Et ꝙ hͦ ſit verū qͦ ad lumē pꝫ qm̄ rarefactioet tumefactio maris vidētur eē rōne luminis lune cū oē lumē ſit calefactiuū et rarefactiuū. Quātū v̓o ad īfluētiā ſil̓rpatēs ē. qm̄ lūa ſuo ſolo lumine hūc fluxū cāre nō poſſet.pꝫ. qꝛ ſi ſic tūc in qͣdraturis maior eēt fluxꝰ ⁊ refluxꝰ qͣꝫ inꝯiūctōe. qd̓ exꝑientia falſū ē. neceſſe ergo eſt vna cū lumine īfluētiā coagere. vt ſic lumē cū īfluētia ſint cāe fluxꝰ atqꝫ refluxꝰ hmōi. Eſt igit̉ dicēdū ꝙ ſic̄ aīa ꝑ caliditateꝫ alterat cibū et ꝑ aliā v̓tutē ip̄m attrahit ita cū fluxꝰ dicat tumefactionē et alterationē lūa mediāte lumīe tūc. facit mare et ꝑ virtutē occultā ip̄m attrahit ſic̄ magnes ferrum aboriēte ī meridiē atqꝫ occn̄te ad āgulū noctis. a meridie ātī occn̄s et ab agulo noctis ī oriēs refluit qꝛ lūa ſuis v̓tutibus per amplius directe non reſpicit mare. et ſic quodāmodo priuatiue dicit̉ cā refluxus. quare etc. Guſtuſqꝫ malignus. Guſtuſqꝫ malignus. Hec qͣrta qō de ſalledine maris q̄rit vn̄ cāet̉. Quare iuxta Ariſ. ſnīaꝫ. notādū ꝓut ipſe vultī li. de ſenſu et ſenſato. Sapor ē paſſio hūidi a ſicco terreſtri ita ꝙ ex alia et alia mixtiōe ficci terreſtris cū hūido reſultat alius et alius ſapor. qꝛ̄ cū ſalſedo ſapor ſit neceſſario ꝓuēit ex mixtiōe ſicci terreſtris cū hūido ſꝫ nō ſimpl̓rficci ſꝫ aduſti. qd̓ pꝫ in liſiuio qd̓ non ſit excellenter ſalſuꝫniſi fiat fortis calefactio et aduſtio cineꝝ. et ſil̓r de vrīa vtiapud medicos ꝓbatiſſimū eſt qr̄ poſita eternitate mundineceſſario ponit̉ mare eē ſalſū. in eo. n. ē multuꝫ terreſtreaduſtū derelictū exalatione calida et ſicca eſt ibi quodammodo aqua pura admixta ſuꝑueniente calore ſolis decoquentis et facientis humidū eleuari: vt pꝫ ad exꝑientiamgͦ etc. Et bn̄ dicit poſita eternitate mūdi qm̄ ſimūdꝰ creatus fuerit poſtea ꝑ magnū tp̄s mare ſalſū neqͣqͣꝫ exiſtehat Que ſit natura pēnatoꝝ eſtiualiū ī hyeme deficiētiū ⁊ cōuerſim. Quid grādinis rotunditas. Que naͣ ſit pennatoꝝ. Hec qō ꝗnta q̄rit de his auibꝰ q̄hyeme recedūt a nobis et eſtate reuertūt̉. Ad qd̓ dicendūꝙ ex his auibꝰ ſunt cōiter hirundo atqꝫ ciconia et id genꝰet ſunt ex auibꝰ paꝝ caloriſ naͣlis hn̄tibꝰ q̄ minime a frigoribꝰ p̨̄ſeruari pn̄t cedūtqꝫ ī ītroitu hyemis ad regiones calidiores: ꝗbus tā victu qͣꝫ aeris ſalubritate cōfoueri poſſint duce natura. Quid grandīs rotūditas. Ad hāc qō̄nē ſextā dicendū grandinē ꝯtinuo ad rotunditatē declinare eo ꝙ gna̓t̉ ex nube diuiſa ī guttas q̄ fugientes ꝯͣriū tendūt ad rotunditatem q̄ eſt figura prīa atqꝫ ꝑfectiſſima vtalias hꝫ declarari. Et eſt ip̄ſſio q̇ nō gn̄at̉ niſi ī media regione aeriſ: qm̄ nō ī ſup̄ma ꝑꝑ exceſſiuū calorē nec in infima ꝑꝑ remiſſam frigiditateꝫ ex reflexione radioꝝ ſolariū.multa enī et groſſa materia non niſi per exceſſiuū frigꝰ cōgelari pōt. qꝛ ſolū in media regione aeris generatur. Niuis prolixitas. Nebule potentia. Niuis ꝓlixitas .i. longitudo qm̄ non ſic̄ grādo ad rotūditatē tēdit. Ad hāc qōnē ſeptimā dico qm̄ nix gn̓at̉ ex va