Liber

intelligentia eſt diuini generis. Tunc ponit ſecundaꝫ cōcluſionē. ꝙ illa cognitio eſt notior ⁊ nobilior que non ſolūapprehendit ꝓpriū obiectū. ſꝫ ēt obiecta aliaꝝ notitiaruꝫ.i. cognitionū. Unde dicit. Quo ſit vt ea noticia .i. cognitio preſtet .i. nobilior ſit ceteris. que ſuaꝑte natura .i. propria natura non modo .i. non tm̄ modo. proprium obiectūcognoſcit. ſed etiam cognoſcit ſubiecta ceteraꝝ noticiarū.¶ Nota circa primā ꝯcluſionē ꝙ cum actus ⁊ oꝑationesdiuerſificent̉ ẜm diuerſitatem agentiū ⁊ operantiū. ſequit̉ſi agentia ⁊ oꝑantia ſint diuerſa ꝙ habeāt diuerſas oꝑationes ⁊ cognitiones. ꝓpter quod ſenſus ſine alijs cognitionibus ceſſit animalibus īmobilibꝰ. ⁊ accipit̉ ſic ſenſusſtricte pro apprehenſione ſenſitiua. que ſolum īmutat̉ adpn̄tiam ſenſibilis. Sic enim diſtinguitur contra imaginationem que non tm̄ apprehendit rem pn̄tem. ſed etiam abſentem. ¶ Notandū circa ſecūdā concluſionem ꝙ quecūqꝫ potentia plura cognoſcit videtur eſſe preſtantior ea quecognoſcit pauciora. Si ergo aliqua potentia cognoſcit ꝓprium obiectum ⁊ obiecta aliaꝝ potentiaruꝫ inferioꝝ. ſicut eſt intelligentia diuina. ⁊ non econuerſo. ſeꝗtur ꝙ potētia ſuperior plura cognoſcens ſit nobilior inferiori.¶ Quid igitur: ſi ratiocinationi ſenſus imagīatioqꝫ refragentur. nihil eſſe illud vniuerſale dicentes ꝙ ſeſe intueri ratio putet. Quod enim ſenſibile vel imaginabile eſt id vniuerſum eſſe non poſſe. aut igitur rationis verum eſſe iudiciū nec quicꝙͣ eſſe ſenſibile. aut qm̄ ſibi notum ſit plura ſenſibus: ⁊ imaginationi eſſe ſubiecta: inanem conceptionem eſſe rōnis. que qd̓ ſenſibile ſit ac ſingulare quaſi quoddam vniuerſale cōſideret. Ad hecſi rō contra reſpondeat: ſe quidē ⁊ quod ſenſibile⁊ qd̓ imaginabile ſit vniuerſitatis ratione conſpicere. Illa v̓o ad vniuerſitatis cognitionem aſpirare non poſſe: qm̄ eorum notio corporales figuras nō poſſit excedere. De reꝝ v̓o cognitione firmiori potius perfectioriqꝫ iudicio eſſe credendū.In huiuſmodi igitur lite nos quibus taꝫ rōcinādi ꝙͣ imaginandi etiam ſentiendiqꝫ vis ineſt: nōne rationis potius cauſam probaremus.¶ Quid igitur. Hic ph̓ia on̄dit inſufficientiā eoꝝ qui exmodo cognoſcendi noſtro improbant diuinā ꝓuidentiaꝫ.ſecundo hortat̉ nos ad conſiderandū modū diuine cognitionis. ibi. Quare ī illius. prīo manifeſtat inſufficientiameoꝝ per ſimile. ſcd̓o applicat illud ſimile ad propoſitum.ibi. Simile eſt. Similitudo aūt qͣꝫ ītēdit talis eſt. Senſus⁊ imaginatio ſunt cognitiones inferiores qͣꝫ ratio. Si crgo ſenſus ⁊ imaginatio vellent iudicare modū recognoſcēdi rōnis ex modo cognoſcendi proprio. ⁊ dicere ꝙ vniuerſale nihil eſſet quod rō apprehendit. vel ſi veꝝ eſſet iudiciūrationis vel eſſet particulare ⁊ ſenſibile. rō v̓o diceret contrariū. Manifeſtum eſt ꝙ nos qui vigemus vtraqꝫ cognitione potius aſſentiremus rōni iudicando motiuū ſenſus.⁊ imaginationis eſſe inſufficiens. dicit ergo. Quid igiturſi ſenſus ⁊ imaginatio refragentur .i. ꝯtradicāt rōni. dicentes nihil eſſe vniuerſale id quod rō putat ſeſe intueri ſic arguendo. Quod enim ſenſibile aut imaginabile id non poſſe eſſe vniuerſum .i. vniuerſale ẜm iudiciū ſenſus ⁊ imaginationis. Aut igit̉ iudiciū rōnis neceſſe eſt eſſe verum. ⁊ ꝑꝯn̄s nec quicqͣꝫ eſſe ſenſibile. quod eſt abſurdum. Aut qm̄notū ſit ſibi ſuꝑ. ſenſui ⁊ imaginationi plura eſſe ſubiectaſenſibus ⁊ imaginatiōi. q̄ neceſſe ē ſenſibilia. crederes necōceptionem rōis eſſe inanem. q̄ ꝯſideret illud qd̓ ſit ſenſibile ⁊ ſingulare. quaſi quoddam vl̓e. Ad hec ſi rō rn̄deat ſeconſpicere in rōne vniuerſali quod ſit ſenſibile ⁊ imagina-

bile. Illa v̓o .ſ. ſenſum et imaginationē nō poſſe aſpirare.i. ꝑuenire. ad cognitionē vniuerſitatis .i. vniuerſalis. quianotio .i. cognitio eoꝝ nō poſſit excedere figuras corꝑale⁊ diceret rō potius eſſe credendum firmiori et ꝑfectiori iudicio reꝝ. In hmōi igitur lite .ſ. īter ſenſum et imaginatio.neꝫ ex vna parte. et rōnem ex altera parte: nos quibus ineſt tā vis rocinandi qͣꝫ imaginandi et ſentiendi. nonne petius probaremus cām rōnis. et reputaremꝰ motiua ſenſꝰet imaginatiōis eē inſufficiētia. q. d. īmo ¶ Notādū ꝙ iudicio nobilioris potentie potius eſt ſtandū qͣꝫ iudicio potetie ignobilioris. cum igitur ratio ſit potentia nobilior qͣꝫſenſus et imaginatio: eo ꝙ rō comprehendit propriū obiectū et obiectū ſenſus et imaginationis et non econuerſo. etgo potius aſtādū eſt iudicio rōnis qͣꝫ potentiarū inferioꝝ.¶ Simile eſt ꝙ hūana rō diuinā intelligētiam futura niſi vt ipſa cognoſcit non putat intueri. Nāita diſſeris: ſi qua certos ac neceſſarios habere n̄videāt̉ euētus: ea certo euentura preſciri neq̄ūt.Haꝝ igit̉ reꝝ nulla eſt p̄ſciētia: quā ſi etiā ī his eēcredamus: nihil erit qd̓ nō ex neceſſitate ꝓuēiat:Si igit̉ vti rōnis participes ſumus ita diuīe iudiciū mentis habere poſſemus ſicut imaginationēſēſūqꝫ rationi cedere oportere iudicauimꝰ. ſic diuine ſeſe menti humanam ſubmittere rationemiuſtiſſimum cenſeremus.¶ Simile eſt. Hic applicat illud ſimile ad propoſitū. et dicit. Illud qd̓ eſt dcm de ſenſu et imaginatiōe reſpectu rōnis. ſimile eſt ei ꝙ humana rō non putēt diuinam intelligētiā intueri: niſi vt rō ipſa cognoſcat. qd̓ apparet ex ip̄omō arguendi. Nā ita diſſeris .i. arguis. ſi qua nō videant̉habere certos et neceſſarios euentus talia neq̄ūt preſciricerto euentura. Igit̉ taliū reꝝ nulla ē p̄ſcīa. quā ſcꝫ p̄ſciētiā ſi credamus eſſe in his. nihil erit qd̓ non proueniat etneceſſitate. Si igit̉ ſicut ſumus ꝑticipes rōnis. ita poſſemus habere iudiciū diuine mentis. ſicut nunc iudicauimimaginationē et ſenſum oportere cedere rationi. ſic cenſeremus .i. iudicaremꝰ. iuſtiſſimū humanā rōneꝫ ſeſe ſubmittere diuine menti. ¶ Notādū ꝙ ſimile eſt de iudicioſenſus et imaginatiōis reſpectu rōnis. et rōnis reſpectu intelligentie diuine: Nam ſenſui et imaginatiōi videt̉ ꝙ realiter non poſſit comprehēdere rē niſi ſicut ip̄a cōpreherdit qd̓ tn̄ falſum eſt. Sic ſimil̓r videt̉ rōni hūane ꝙ intelligentia diuina nō poſſit res incertas cognoſcere al̓r q̄ipſa cognoſcit. qd̓ falſū eſt. Nā que rō humana īcerte cgnoſcit intelligentia diuina certa comprehendit.¶ Quare ī illiꝰ ſūme ītelligētie cacumē ſi poſſimꝰerigamur. Illic .n. rō videbit qd̓ ī ſe nō pōt ītuerId āt ē: quo naͣ mō ēt q̄ certos exitꝰ nō hn̄t: certatn̄ videat ac d̓finita p̄notio: neqꝫ id ſit opinio. ſecſūme potiꝰ ſcīe nullis terminis īcluſa ſimplicitas¶ Quare ī illiꝰ ſūme ītelligentie. Hic ph̓ia hortat̉ vt erigamus nos ad cognitionē diuine ītelligētie dicēs. Quareſi poſſimꝰ erigamur ꝑ diligētē ꝯſiderationē ī cacumen illius ſūme ītelligētie ſuꝑ. diuīe. Illic .n. rō videbit qd̓ ī ſe nōpōt ītueri .ſ. quo certa et diffinita p̄notio dei cognoſcat illa q̄ nō hn̄t certos eritꝰ. et illud nō ſit opinio. ſed potiꝰ ſuſimplicitas ſūme ſcīe nullis terminis incluſa. qꝛ ſimplicitas ſūme ſapīe ē īfinita. ¶ Notādūqꝫ ſi cognitio ſequeret̉facultatē rei cognite. et nō virtutis cognoſcētis. tunc ſicutrō humana cognoſcit futura ꝯtingentia incerte ſic ſil̓r ītelligētia diuina ea incerte cognoſceret. ſed qꝛ facultaſ cognitionum eſt ẜm facultatem virtutū cognoſcentiū et ītelligētia diuina in cognoſcendo excedit rōnē humanā. poteritipſa certe cognoſcere que rō humana īcerte cognoſcit.¶ Metrum quintum libri quinti.¶ Quam