Quartus

qd̓ eos naturalis ducit ac pene compellit intētio.Et quid ſi hoc tam magno ac pene inuicto preeuntis nature deſerūtur auxilio.¶ Sed qm̄ te. Hic ph̓ia coaceruat quaſdā alias rōnes breues ad ꝓpoſitum on̄dendū ⁊ ſunt quattuor rōnes. ſcd̓a ibiConſidera v̓o. tertia ibi. In qua re. quarta ibi. Cur .n. pri.mo dicit. Sed qm̄ te cōſpicio ꝓmptiſſimū ad intelligendūego coaceruabo .i. componā crebras rōnes. vide .n. quanta pateat infirmitas vitioſoꝝ hoīum. qui nec ad hͦ queuntꝑuenire. ad qd̓ ducit ⁊ compellit eos naturalis intentio.quid eſſet de iſtis malis cenſendū. ſi deſererent̉ h̓ auxilionature p̄cuntis tam magno ac pene inuicto. q. d. nihil aliud cenſendū eſt. niſi ꝙ īpotētie eoꝝ hoc aſcriberet̉. ¶ Notandū ꝙ tam boni qͣꝫ mali vl̓r tendunt ad bonū: ⁊ mali d̓ficiunt ab eo qd̓ cōpetit eis ẜm naturā. ex hoc arguit̉ ſicmaxima impotentia eſt deficere ab eo qd̓ natura intenditſed hoc faciunt mali: ergo mali ſunt impotentes. ¶ Notādū ꝙ dicit pene inuicto. ꝙ appetitus naturalis boni nonhꝫ contrariū repugnās quo vincat̉. ſed tm̄ per ignorātiaꝫ⁊ errorē vitioꝝ ꝑuertit̉. ⁊ ita aliquo mō vicit̉ lꝫ nō dir̄cte.¶ Conſidera v̓o quāta ſceleratos hoīes hēat impotentia. neqꝫ enim leuia aut ludicra premia petunt: que conſequi atqꝫ obtinere non poſſunt ſedcirca ipſam reꝝ ſummā verticēqꝫ deficiūt: nec ineo miſeris contingit effectus. quod ſolū dies nocteſqꝫ moliuntur.¶ Conſidera v̓o quanta. Hic ph̓ia ponit ſcd̓am rōneꝫ ⁊ dicit. Conſidera ex his que dicam quāta impotētia habeatſceleratos hoīes. neqꝫ enim petunt .i. appetūt p̄mia leuia⁊ ludicra .i. iocoſa. ſed ipſi deficiūt circa ipſaꝫ ſummā ſuꝑ.ꝑfectionē reꝝ atqꝫ verticem. Nec ꝯtingit ipſis miſeris effectus boni in eo. i. ꝑꝑ hoc ꝙ ipſi moliunt̉ .i. laborant acꝗrere dies ⁊ noctes .i. tranſitoria ⁊ tꝑalia bōa. ¶ Nota exra format̉ talis rō. quanto maius eſt illud a quo aliꝗs d̓ficit. tanto maior eſt ſuus defectus ⁊ in maiorē impotētiācadit. ſed illud a quo mali deficiunt. non eſt ꝗd vile ⁊ modicū ſꝫ ē ſūmū bonū. ergo maloꝝ maxima eſt īpotētia.¶ In qua re bonoꝝ vires eminent. Sicut .n. eumqui pedibus incedens: ad eum locū vſqꝫ peruenire potuiſſet quo nihil vlterius peruium iaceretinceſſui: ābulādi potētiſſimū eē cēſeres: ita eū quiexpetēdoꝝ finem. quo nihil vltra ē apprehendit:potētiſſimū neceſſe ē iudices: Ex quo ſit qd̓ huicobiacet: vt idē ſceleſti viribꝰ oībꝰ videāt̉ eē d̓ſerti.In qua re bonoꝝ. Hic ph̓ia ponit tertiam rōnē ꝓbādoonos marime eſſe potentes ꝑtractando exemplū ſuprapoſitū. ⁊ ex hoc ꝯcludit malos maxime eſſe impotentes.dicit. In qua re .ſ. aſſuetudīe boni deſiderati eminēt vireſbonoꝝ ſuꝑ. ⁊ vires maloꝝ non. Sicut enim cenſeres .i. iudicares. eſſe ambulandi potentiſſimū: qui pedibꝰ incedēspotuiſſet ꝑuenire vſqꝫ ad eum locū. quo vlteriꝰ nihil paruium .i. manifeſtū iaceret inceſſui. ita neceſſe eſt ꝙ eum iudices potentiſſimū: qui apprehendit finē expetendoꝝ. quonihil eſt vltra. tales autē ſunt boni. Ex quo ſit .i. ſequiturqd̓ huic obiaceat .i. ꝯtrariū eſt. vt idē ſceleſti .i. mali videātur deſerti oībus viribꝰ. ¶ Notandū ꝙ ſicut viator aliꝗsdicitur potens cū: ambulat ad eū locū vbi nihil ampliusreſtat de via. ſic boni qn̄ ꝑueniunt ad finem ⁊ ad bonū qd̓trāſcendi nō poteſt. ideo dicuntur potentes. mali aūt quiaſp̄m attingere non poſſunt dicuntur impotentes.¶ Cur enim relicta virtute vitia ſectantur. inſcitia ne bonoꝝ: ſed quid eneruatius ignorantie cecitate: an ſectanda nouerunt: ſed trāſuerſos eoslibido precipitat. ſic quoqꝫ intēꝑātia fragiles qui

obluctari vitio neq̄ūt. An ſciētes volenteſqꝫ bonum deſerunt: ad vitia deflectūtur. Sꝫ hoc mōnon ſolū potentes eſſe: ſꝫ oīno eſſe deſinunt. Nāqui cōem oīuꝫ que ſūt finē relinquūt: pariter quoqꝫ eſſe deſiſtunt¶ Cur enim virtute. Hic ph̓ia pōit quartā rōnē. ſcd̓o excludit quādā dubitationē. ibi. Qd̓ ꝗdē Rō quā intendit inſumma eſt iſta. mali qn̄ relicta virtute declinant ad vitiaaut ſciunt bonum eſſe adherere virtuti aut neſciunt. ſi neſciunt peccant ꝑ ignorātiā. nihil aūt eſt impotentius ignorantia. ergo mali peccantes ignorantia ſunt īpotētes. Siaūt ſciunt bonū eſſe adherere virtuti ⁊ declinant ad vitiaaut volentes derelinquūt. bonū aut nō. Si nō volētes ſedattracti libidine paſſionū ꝯuertūt̉ ad vitia. ſeꝗtur ꝙ ſunt īpotentes. qꝛ maxima impotentia eſt nō poſſe reſiſtere paſſionibus. Si aūt ſcientes ⁊ volentes relinquūt bonum. ſequit̉ ꝙ non tm̄ fiunt impotentes. ſed etiā ꝙ oīo non ſuntCum enim oīs natura inquātū hmōi habeat ordinem adfinem: inquātum aliquid deſiſtit ab ordine ad finem: intātū deficit a natura. ⁊ ꝑ ꝯn̄s ab eſſe ipſius nature. Iſtā rationē pretendit in lr̄a. d. Cur enim relicta virtute mali ſectantur vitia. ne pro nūꝗd. hoc eſt ex inſcitia .i. ex ignorantia bonoꝝ. Sed ꝗd eſt eneruatius .i. debiliuſ cecitate ignorantie. quaſi diceret nihil. an ipſi nouerunt ſectanda bonaSed ipſos tranſuerſos libido .i. concupiſcentia p̄cipitat invitia: ⁊ ſic ipſi fragiles intemꝑantia .i. ꝑꝑ ītēperantiam libidinis: nequeūt vitio obluctari .i. reſiſtere. An ſcientes ⁊volentes deſerunt bonum: ⁊ deflectūt̉ ad vitia voluntate⁊ ſcīa. ſed hoc mō non ſolum potentes eſſe deſinūt ſꝫ oīnodeſinunt eſſe. Cuius aſſignat rōnē. nam ꝗ relinquūt cōeꝫfinem oīum que ſunt .ſ. deū qui eſt ipſum eſſe. pariter eſſedeſiſtunt. ¶ Notandū ꝙ primū ens veriſſime habet eſſe.ipſum eſt cā eſſe oībus vt ſint. vt pꝫ ꝑ cōmētatorem. 2. methaph̓. ⁊ prīo celi ⁊ mūdi. Ab hoc ente deriuatū eſt ſingulis eſſe ⁊ viuere. quāto ergo magis per vitia recedit a primo eſſe tanto magis deſinit. Un̄ btūs Greg. in lib. moraliū. loquēs de dyabolo dicit ꝙ diabolus bn̄ dicit̉ nō eſſeqꝛ a ſumma eēntia receſſit. ⁊ per hͦ quotidie excreſcente defectu tendit ad non eſſe: qm̄ ab eo qui eſt verū eē cecidit.¶ Notandū ꝙ ph̓ia tres aſſignat cās ex ꝗbus omne peccatum ꝓcedit. Oīs enim peccans vel peccat ex ignorantia. ⁊hunc modū primo tangit. vel peccat ex impotentia reſiſtēdi. ⁊ iſtum ſcd̓o tangit. vel ex voluntate ⁊ malitia. ⁊ illummodum quia grauior eſt vltimo ponit.¶ Quod quidē cuipiā miꝝ forte videat̉ vt malosqui plures hoīuꝫ ſunt eoſdē nō eē dicamus. ſedita ſeſe res habet. Nā qui mali ſunt eos maloseſſe nō abnuo. ſed eoſdē eē pure atqꝫ ſimpliciternego. Nam vti cadauer hoīem mortuū dixerisſimpliciter aūt hoīeꝫ appellare non poſſis: ita vitioſos malos quidē eſſe cōceſſerim. ſed eē abſolute nequeā cōfiteri. Eſt enim qd̓ ordinē retinet ſeruatqꝫ naturaꝫ. Qd̓ v̓o hac deficit: eſſe etiam qd̓ī ſui natura fitum eſt derelinquit.¶ Qd̓ quidē cuipiaꝫ. Hic ph̓ia excludit dubitationē. Aliquis .n. dubitaret. qūo aliꝗs poſſit eſſe malꝰ ⁊ tn̄ dici nōeſſe. hoc excludit ph̓ia dicens. Mirum forte videatur cuipiam .i. alicui. vt malos qui plures ſunt hominum dicamus ipſos non eſſe. Sꝫ ita res ſeſe hꝫ qͣꝫuis miꝝ videat̉.Nā qui ſunt mali eos eſſe malos non abnuo .i. nego. ſedipſos ſimpliciter ⁊ pure eſſe nego. Nam ſicut cadauer homine̓ mortuū dixeris. ſimpl̓r aūt hoīem appellare nō poſſis. Ita vitioſos malos eſſe conceſſerim. ſed nequeā cōfiteriⁱ ipſos abſolute eſſe ſine determinatiōe diſtrahente. ⁊ replicat cām prius dictam dicens. ſolum enim illud eſt qd̓