240

T. 1 j i V11 [tr. C. 312. A. C. 4io.]

quodam capto, in agros optimatium cum ferro igni-que excursiones facit. Urbem quoque, omnis etiamexpertem ante certaminis, multitudine opificum adspem praedae evocata, obsiderc parat: ncc ulla spc-cies cladesque belli abest; velut contacta civitate ra-bie duorum iuvenum, funestas nuptias ex occasu pa-triae petentium. Parum parti utrique domi armo-rum bellique est visum. Optimates Romanos adauxilium urbis obsessae, plebs ad expugnaudam se-cum Ardeam Volseos excivere. Priores V r olsei, duceAequo Cloelio, Ardeam vcnere, et moenibus hostiumvallum obiecere. Quod ubi Romani est nuntiatum,extemplo M. Geganius consul, cum exercitu profe-ctus, tria millia passuum ab hoste locum castris ce-pit, praecipitique iain die curare Corpora milites iu-bet. Quarta deinde rigilia signa profert: coeptum- |que opus adeo approperatum est, ut, sole orto, Vol-sci firmiore se munimento ab Romanis eircumvalla-tos, quam a se urbem, viderent. Et alia parte con-sul muro Ardeae brachium iniunxerat; qua ex oppi-do sui commeare possent.

X. Volscus imperator, qui ad eam diem,non com-meatu praeparato, sed ex populatione agrorum raptoin diein frumento aluissetmilitem,postquam saeptusrallo repente inopem omnium rerum ridet, ad Collo-quium consule evocato, si solvendae obsidionis causavencrit llomanus, abducturum se inde Volseos, ait.Adversus ea consul, viclis conditiones accipie/idas es-se, non ferendas, respondit; neque, ut venerint ad op-pugnandos socios populi Romani sito arbitrio, ita ab-ituros Volseos esse. Dedi imperatorem, anna poni, iiubet, fatenlcs viclos se esse, et imperio purere: allter, tarn abeuntibus, quam manentibus, se hostem in- ifensum, victoriam potius ex Volscis, quam paccm infi- jdam, Romam relalurum. Volsci exiguam spem inarmis, alia undique abscisa, quum tentassent, prae-