124
T. LIVII [ U. C. 5 7-L A. C. 178.]
pti sunt. Ipse postea Gracchus , fraude barharnrum appetitus,periculum viribus arte adiutis ita discussit, ut dolus in auctoresverteret. Complega erat urbs aliquot ante annis condita, sedvalida muris et celeribus incrementis aucta,in quam mulli Hispa-norum concurrerant, qui prius edentes agro huc illuc vagavi coge-liantur. Ex ea urhe prodeuntes ad viginti hominum millia, sup*plicum habitu, ramosque oleae porrigentes, in conspectu castro-rum tanquam pacem oraturi constiterunt. Mox, abiectis prccan-tinm insignibus, ex improviso aggressi Romanos pavore ac tu-multu omnia compleverunt. Gracchus sapienti consilio castraper simulationem fugae deseruit : quae illi dum solita barbarisaviditate diripiunt, seseque praeda praepediunt, reversus subito,et nihil tale metuentes adortus, plurimos cecidit, atque etiamipsa urbe potitus est. Sunt, qui rem aliter narrent: Gracchum,quum comperisset, hostem inopia laborare, castra instructissimaomnibus esculentis deseruisse: quae adeptum hostem, et repertisintemperanter repletum gravemque, reducto exercitu Romano,subito oppressum esse.
[ i. Ceterum, sive haec diversa est eiusdem rei gestae narra-tio, sive alia plane res ac victoria, complures certe populos Grac-chus, atque adeo totani Celtiberorum gentem perdomuit. Cepis,se eum et evertisse trecentas ex illis urbes, quanquam Polybiusgravis in primis auctor memorat, haud tamen pro certo affirmareausimj nisi ai urbium nomine turres ct castella intelligcmlasunt: quo mendacii genere et ipsi bellorum duces, et scriptoresquoque historiarum res gestas exornare amant. Nam Hispaniaquidem arido et inculto solo magnam urbium multitudinem alerenon potest. Repugnant etiam Hispanorum mores, si accolasnostri maris excipias, feri agrestesque, quum civilibus urbiumconventibus mansuetiora fieri soleant hominum ingenia. Cete-rum quicquid statuendum est de numero aut genere urbium aSempronio captarum (etenim in numero quoque variant scripto-res, et centum quinquaginta alii, alii centum tria oppida abeocapta memoravere) magnas certe ille res gessit*, nec bellicis tan-tum inclaruit laudibus, sed et egregium sc pacis legumque mode-ratorem et arbitrum devictis gentibus praebuit. Nam ct divisitinopibus agrum , et sedes ad habitandum assignavit, et omniliusea loca incolentibus populis leges accurate descriptas, ex quibusin amicitia ae societate populi Romani viverent, dato acceptoquciurciurando firmavit. Atque Imius quidem foederis auctoritatemsaepius imploravit sequens aetas in bellis, quae postea orta sunt,Gracchus monumentum virtutis operumque suorum Graechurimurbem suo nomine insignem esse voluit, quae antea Ulureis no-minabatur. Postumii rerum fama obscurior est. Vaccaei tamen