b) des elften Jahrhunderts, entnommen der Handschrift derLeipziger Universitätsbibliothek, Codex Haenel. 3503. Eine genaueBeschreibung der Handschrift gibt Haenel in seiner Ausgabe vonJuliani Epitome latina Novellarum Justiniani, Leipzig 1873 S. X — XII,dessen auch von Arndt gebilligten Zeitansatz (10. Jahrh.) ich jedochnicht theilen kann. Über die Schwierigkeit der Zeitbestimmunggerade dieser Schriftart vergl. Wattenbach, Lat. Palaeogr. 4 S. 20.Die grossen Initialen unserer Probe sind mit grün, gelb und rothenFarben ausgemalt, die Capitelüberschriften roth geschrieben^ die imText hervorgehobenen Buchstaben mit roth oder grün verziert.Die an dem Rande stehenden Kreuze scheinen vom Schreiber derHandschrift herzustammen, sie finden sich auch auf mehrerenandern Blättern des Codex. Unsere Probe enthält die ConstitutioXXV — XXVII der Epitome Juliani, in der angeführten HaenelschenAusgabe S. 48 und 49. Der Text der Handschrift ist vielfach biszur Unverständlichkeit verderbt.
De p(ro)vocatio p(re)toris Paflauonic (ve)l HoiioriadJwsporreeta et de aliis p(ro)vocationib(us) \ in div(cr)sis regio-uib(us) porrectis. Si pretorü Pauaflauonic v(e)l Ho \ no-riadhos pfrojvocatio porreeta sit. et inducat(ur) aput p(re)-feeto et que \ store(m) pfrejfeeti pfrejturt officiu(m) huicappellationib(us) sequant(ur). Ide(m) est \ et in moderatoreEleno conthi (st. Ellenoponti!) etPontipote monaci (st. Ponti
5 Polemoniacü). et p(ro)c(on)sulis Arme I nie. et p(re)to-
riu(m) Licaonie Pisidie Isaurie in comitc an(tcm) Ori-entis utru(m)q(ue) \ officin(m) obseq(u)at(ur). Ide(st) etp(rc)fccti p(re)turii. et scrinii epistolar(um). In Ponticaau(tem) et \ Asiana que translata e(st) in Gaiatia(m)et Frigia(m). Pacatiana(m). officiu(m) p(re)fec \ ti tantu(m). obseq(u)at(nr). In q(ui)b(us) au(tcm) causis antiquoiure libellcnscs obsequun \ t(ur). In his nulla innovatio
10 facta e(st) sed nihilominus huiusmodi mini\\stcriu(m) ide(m)
soli implebunt. Dat(um) pfost) c(onsulatum) Bilisarii.Con(stitutio). XXVII. K. XCVII De adiu | toribus que-storis. Vigintisex adiutorib(us) qzws bo \ thos dieunt. questorisliccat in suos (das erste j nachgetragen) locus alius substi-tuere \ idoneus tam(en) tit quos p(ro) tefmjporc questorelcgcrit. propositis \ s(an)c(t)is evangeliis. hi au(tetn) qfui)fiunt in locu(m) eor(um) q(ui) suo loco ceciderunt. cenht(m)
15 so || lidis pfrejstetis fiant istor(um) an(tem) tfr)iu(m) g(r)a-
du(m). ide(st) scriniu(m) memorie. et duor(um) q(ui) p(ro)- \xime futuri sunt quafmjvis non sint ex viginti. sed (st. sex!)adiutoribus tam(en) \ licentia(m) habcant subrogare in suu(m)locu(m). Habeant igit(ur) ins videndi (st. vendendi!) | mi-litia(m) sua(m). sed n(on) ultfrja. c. solid(os). du(m)m(od)ohis q(ui) subrogat(ur) electione questori \fiat. prerogativas
20 au(tem) constitutio dat Theodosio. et Epictoto. et || Querillo.
et Sa(m)batio. et Perigeno. Illo videlicct observando ut siqfuijs ex \ XXVI. adiutoribus. defunct(us) fucrit her cd esci(us) centu(m) militent. Sin au(tevi) \ liberi sint defuneti.hoc ide(m) ins habeant quafmjvis heredes parenti suo \ nonexteterint. Dat(um) con(sule) Bili(sario) Consti(tutio).XXVII. K. XCVIII. De officio \ moderatoris ut(r)iusqfue)
25 Ponti. id est Aclenoponti. || Duorum Pontorum unus sit
p(re)sens moderato | ris appcllationc decorandus et habeat subiurisdictione \ suas civitates tredcci(m). et nominct(ur) pfroj-vincia ILlenopont(us) \ Amasia au(tem) et Ncocesaria civitasins mct(rJopolitana(m) et \ nom(en) habcant duar(um)istar(um) civitate(m). Epfiscopjis in Constantino
Tafel 8. Westgothische Cursiv-Minuskel. Die Abstufungenzwischen fast vollständiger Cursive (8 a) und andererseits einer Mi-nuskel mit Wahrung einzelner Buchstaben und Verbindungen derCursive (8 dj sind deutlich zu verfolgen (vgl. die Ausführungen zuTafel 6).
Die sämtlichen Proben sind aus von Ewald und Loewe in
Exempla Scripturae Visigoticae, Heidelberg 1883, gegebenen Tafeln,und zwar 2. 5. II. 33 entlehnt.
a) aus einer im Escorial in der .Reliquienkammer besondersaufbewahrten Handschrift, die frommer Glaube für ein Autographdes heiligen Augustin hält, die nach Ewald und Loewe (Praef. 1)aber dem VI.— VII. Jahrhundert angehört. Auf fol. 3 verso undfol. 4 des Codex ist von einer Hand des VII. Jahrhunderts in west-gothischer Cursive eine Benedictio cerei eingeschrieben, aus welcherdie Tafeln 2 und 3 bei Ewald und Loewe entnommen sind. UnsereProbe ist der Tafel 2, Z. 8 —14 entlehnt.
inter dominos et servos nulla est dijferentia condici \ onis.ubi omnes facit aequales. debotio religionis. ipse \ etiammuliercs. viriliter fugientes insidias temtatoris \ adscpulcrum•vigilant salvatoris. omne tarnen gloriosi \ augminis hirba.non congregabit sapientia filosoporu(m) || non eloque?itia 5delectabilis oratorum. sed doctrina \ si?nplex hominum pis-catorum. loquar igitur nihil \
b) Handschrift des Escorials R. II, 18. Vgl. Ewald, Reise nachSpanien, im Neuen Archiv der Gesellschaft für ältere deutsche Ge-schichtskunde VI, S. 275—279, und Ewald u. Loewe a. a. O. S. 3.Von fol. 89 verso des Codex bis fol. 92 sind in westgothischerMinuskelcursive Fragmente von Briefen des heiligen Hieronymus,und zwar im VIII. Jahrhundert, jedenfalls vor dem Jahre 779, theil-weise über einem älteren Vulgata-Text geschrieben worden. DieTafel 5 bei Ewald und Loewe gibt fol. 90 recto der Handschriftwieder, Zeile 16—24 sind daraus hier wiederzugeben versucht. Deram Rande stehende grosse Buchstabe wäre nach den Genanntenein K oder ein R, von anderer Hand beigeschrieben, und mitKapitulum oder Require aufzulösen. Ich halte ihn für K, wofür sichauch Ewald und Loewe in der Transscription der Tafel entscheiden;vgl. aber a. a. O. T. XX.
quod perierat. Itfcm) Iheronimi ad Acalciam. si qfuijsvult post me venire abneget sc ipsu(m). \ q(ue) est islaabnegatio. aut quomodo q(tii) seqfuijtur salvatorem se ipsumnegal. de quo in tertio conmentarior(um) \ Ifijbro. ita brebitersunt locutus. q(ui) deponit veterem hominem cum operib(us)eins negat se ipsu(m) dicens. \ vivo au(te)m non ego vivitvero in me Chr(istu)s tollitq(ue) crucem snam. et mundocrueifigitur. cui au(te)m mund(us) \ crueifixus est. seq(ui)turd(omi)n(u)m erticifixum. q(ui)b(us) nunc addere possu-m(tcs). si qfuijs vult post me venire || abneget se ipsum. 5et tollat crucem suam. et sequatur me. cui(us) exortatio-nis hie senszis est. \ Non est delicata in d(cu)m et securaconfessio. qfui) in nie credit, debet suum sanguinem fun-dere \ qfui) enim pfer)diderit animam suam in presentilucri eam facict in futuro. cotidie credens \ in Chrfist)otollit crucem suam. et negat se ipsum. qfui) inpudicusfuerit versus ad castitatem. \
c) Handschrift der Nationalbibliothek in Madrid. Toletanus15. 8, im VIII. Jahrhundert geschrieben, die Etymologien Isidorsenthaltend. Die Tafel 1 1 bei Ewald und Loewe, aus deren zweiterColumne unsereProbe entnommen ist, umfasstEtymol.XII, 7, 30—47.
Nam exorto splendorc solis visftijs illi(u)s \ evetatur.hafn)c aufte)m insula Cretensis \ non habet, et si veniataliunde. statifm) | moritur. noctu au(te)m non est bufo |nam bufo maior est. Nocticorax || ipsa est noctua qui noc- 5tefm) amat. \ Est enifm) abis lucifuga et solem vidfe)re \non patitur. Strix. nocturna \ abis habens n(o)m(e)n desono voeis. q(u)a(n)do \ enim clamat (a aus e verbessert)stridet. Da q(u)a lucan(us). || Quod trepidus bufo quod IOstrix noct(u)rna \ queruntur. hec abis vulgo amma. |dicitur ab amando parvulos u(n)d(e) \ et lac prebere fer-t(u)r nasccntib(us). \ Corvus aut corax. n(o)m(e)n a sonog(u)ttris || habet, quod voce coracinet. Fert(u)r hec (von l Sanderer Hand auf Rasur) | hoc abis. quod deditis (di über
ä;.T*** K^'W
1 vw?-.
^■«pff'WJf