188 Nr. 110. 1513 Februar 14.

lium non habere potestatem excommunicandi sartores ob nonexhibitionem et editionem iurium et scripturarum, non ponderatverba literarum compulsorialium; quarum tenorem si bene per-spexisset, fateretur executori potestatem utique esse compellendietiam per censuras ecclesiasticas eos, qui iura habent ad causamfacientia. Laudo tarnen amici curam et Studium, quod multa inea causa ponderavit, quae, etsi parum conferunt, summae eiuserga nos benevolentiae sunt testes.

Informatio tua super civilitate mea non mediocriter mihiplacet, sed vereor nos incassum insistere huic exceptioni, quodfilius civis non existam, quum ex multis rationibus tum ea po-tissimum, quod negari non potest parentem meum esse civemAugustensem origine sua et propria et paterna, et proinde mefilium eius esse. Et quamquam civis ipse dici non possim ori-gine propria, tarnen origine paterna. Quid prohibet me etiamcivem esse, quum civilitati originis renunciari non possit? Hocunum ego plurimum pondero, quae civilitatis interpretatio statutoadhibenda sit, an, quum quattuor modis civilitas acquiratur(allectione, adoptione, manumissione et origine), de ea, quae exorigine tarn paterna quam propria proficiscitur, statutum loquaturnecne. In quo puncto summum ipsius quaestionis nodum essearbitror. Verum quidquid sit: dispendiosum magis quam utilefore existimo de civilitate disputare; spem meam omnem victoriaein derogatione statutorum pono. Quamquam unum nuper praeteropinionem meam in hac causa accidit, quod pontifex, quem-admodum 23. ianuarii 1 tibi declaravi, adversariis bullam quandamdeclarationis concessit, qua declarat suae intentionis non fuisse,derogare statuto supradicto nisi ad effectum resignandi ius meum. 2

1 Nidit erhalten.

a Christoph Welser zeigt sich hier sdiledit unterriditet; denn die Sacli-walter des Augsburger Kapitels hatten am 28. Jan. 1513 in Rom einen er-heblidi weiter gehenden, ja entsdieidenden Erfolg erreidü: unter diesemDatum erließ Julius II. eine Bulle, in der er nidit nur gleich seinen Vor-gängern Sixtus IV. und Innocenz VIII. das Statut des Kapitels gegen dieBürgersühne bestätigte, sondern audi Christoph Welser als Sohn eines ge-bornen Augsburger Bürgers ausdrücklidi für untauglidi zur Bekleidung einesAugsburger Kanonikats und die ihm erteilten Provisionen und Mandate fürnichtig erklärte. (München, Haupt Staatsarchiv: Augsburg, Hodistift; Urk.