LIBERgnis quidē rebus nullā profecto omitteremus: At parua ſi cognita fuerint: parū utilitatis afferūt: eomiſſa latuerint toto ex opere: aut nihil aut nō multū abſciderit. Statim uero a Gargano ſinue madius ꝓfundus ꝗdē excipit: cui adiacētes accolæ Appuli ꝓprie noīant̉. Ipſiqꝫ & Daunii & Peucetit eꝫAppulidem uſurpant linguā. Nec in cæteris: in hoc uſqꝫ tēpus diſcrepant. Antiꝗs uero tēporibus diſcreratDauniiſe: ſimile ueri eſt. Vnde & diuerſa in oībus inualuiſſe nomina. Priori tēpore uniuerſæ huius terra qPeucetiicunda fortuna florebat. Poſtea uero & Annibal & ſequētia bella deſertā illā reddiderūt. His in locCānenſisclades illa Cānenſis obtigit: in qͣ tot & Romanoꝝ & ſocioꝝ corpora occidioni data ſūt. In ipſo ſip-Cladeslacus eſt: ſupra quē in mediterranea Teanū eſt Appulū: eodē quo Sidicinū noīe. Qua in parte lraliaTeanū aplatitudo nō parū cōtrahi uidet̉. Vbi ſunt puteoli a mari ad mare: minus ſtad mille ſſthmus relinorpulumtur. Poſt lacu autē ad Ferentanos & Bucanū præternauigandi cōmoditas eſt. Vtraqꝫ ex lacus ripa-BucanusBucanū & Garganū ſtad̓ ſunt. cc. Quæ deinde Bucano cōiuncta fint: in ſuperioribus dictū eſt. Hu-ius generis & magnitudinis Italia eſt. Cum multa a nobis diſputata ſint: nūc ampliſſima ſignificabmus. Quibus hoc tēpore ad tantū maieſtatis faſtigiū res Romana conſcenderit. Vnū ꝗdē quod inſtar inſulæ: tuta in circuitu maria cuſtodiant: paucis exceptis partibus: quæ tamē in acceſſis uri mro motibus uallatæ ſūt. Secūdū eſt maxima ex parte ipſius īportuoſitas. Et quod ſicubi portus exſtunt: magnitudine & excellētia mirabiles: adſtant aduerſus externoꝝ impetus cōmodi. Nec mad inferendas incurſiones: & ad ipſam mercaturæ cōmoditatē & abundātiā. Tertium aeris uniuerſtemperies: cui ſubiacet. Ad quā uarietatē animalia: arbores: & (ut paucis ſimpliciter dicam) cunctabus utiliſſimus mortalibus uictus ſuppeditat̉: plurimā diuerſitatem habēt: ſiue bonū ſiue malū qͥItaliæ lōgi xeris. Ipſius longitudo a ſeptētrione in meridie ut plurimū extendit̉. Cuius longitudini additamtū eſt Sicilia: talis & tanta ꝑinde ac eius pars. Aeris tēperies & intēperātia: ꝓ caloris & frigoris & ho-Italiæ laus rum mediocritatis cōditione diiudicat̉. Itaqꝫ cū tanta lōgitudine: quæ nūc eſt Italia: eā in amboꝝeceſſuū medio iacentē plurimā tēperate cōditionē cōtinere neceſſe eſt modiſqꝫ plurimis. Id etiā alioilli pacto cōtigit. Nā cū montes Apennini ꝑpetua longitudine porrigant̉: cūqꝫ latus utrūqꝫ campo& colles frugiferos emittat: nulla pars extat: cui nō montanis & campeſtribus bonis frui contAdde fluuioꝝ & lacuū magnitudinē & copiā. Ad hæc & frigidaꝝ & calidaꝝ ſcaturigines aquaad mortaliū ſalutē parens natura cōpluribus in locis comꝑauit. Quid diuerſoꝝ facultates meirum? Quid materiā atqꝫ eſcas hoībus ac pecoribus attributas? Quis fructuū ubertatē atqꝫ bonitapro dignitate diſſerat. Inter gentes quidē ampliſſimas: & Græcia ipſam & excellētiſſimas Aſiæ ꝑtesmedia cōſiſtens uirtutis præſtantia & amplitudine: ad circūſtantibus imperandū nata eſt ex uiotate ſubiugandoꝝ facultatem nacta. Quod ſi ad ſuſceptā de Italia orationē: & de Romano popicuius ditioni ſubiecta eſt: ſummatim quædā adiicienda ſit ratio: quando ipſam Romani ad uniuerſi orbis imperiū ꝑfugiū ſtruxerunt ac ꝓpugnaculū: aſſumant̉ & hæc quod poſt Romā conditā Ro-mani ꝑpetuo multas hoīum ætates ſub regio principatu: integre caſteqꝫ duxerūt. Poſtea cū Tarniū: qui regū ultimus: improbe flagitioſeqꝫ imperitabat eieciſſent: atqꝫ urbanā ſic mixtā cōſtituenut ſingularis principatus & optimates regerēt: accerſitis in regni cōmunicationē atqꝫ uſum SabinLatiniſqꝫ. Quos cū ingratos: ſicut & alios finitimos aſſidue deprehendiſſent: eoꝝ ſtrage ſuū amplcare quodāmodo coacti ſunt Imperiū. Hoc pacto paulatim ad incrementū progrediētibus illis euinit: ut ciuitatē repente præter ſpem omniū amitterent: præterqꝫ ſpem reciꝑent̉. Hoc aute nono atdecimo poſt cōmiſſam naualē pugnā ad Capræ fluuiū ano geſtū eſt: ſicuti Polybius memoriæ predidit. Poſtꝗͣ factam cū Antialcide pacē: Romani cū iſtos propulſaſſent: Latinos primū oīs ſubiirunt. Deinde Thuſcos & Gallos circūpadanos: ab inuerecūdia quadā licentia repreſſerūt: poſteanites: poſt quos Tarentinos ac Pyrrhū debellarūt: reliquūqꝫ noſtræ ætatis Italiæ: præter Circupadenam regionē. Ea nāqꝫ adhuc belligerente in Siciliā tranſmigrarunt: qua excluſis CarthaginentPadum Galloſqꝫ repetierūt. Vbi conſiſtente adhuc bello: ecce Annibal irrupit Italiā: hocqꝫ ſecubellum inicidit punicū. Nec lōge poſt tertiū: in quo deleta Carthago fuit: & Romani potiti ſut fimica & Hiſpania: quantū Carthaginenſibus eripuere. Græci uero & Macedones & Aſiæ intra Iauti& Alyn fluuiū incolæ: nouandis rebus cū Carthaginēſibus cōſpirarunt. Hos etiā ut ſimul in potettē redigerent progreſſi ſunt. E ꝗbus Antiochū regē & Philippum & Perſen & Illyrios Thraceſqꝫnitimos: Græciſqꝫ ac Macedonibus aduerſus Romanos belligerendi primordia eripuere. Et doneuniuerſos in ſtragē darent: qui intra Iſtrū atqꝫ Alyn incolunt: ꝑpetuo dimicare prexerunt. EademoHiſpani & Galli ſunt perpeſſi: cæteriqꝫ oēs qui Romano parēt imperio. Ab ſubiugāda enī Hſſpananunꝗͣ ab armis ceſſatū eſt: donec uniuerſam illatis ſtragibus occuparēt. Captis deinde Numanum& Vreetho: nouiſſimeqꝫ Sertorio mactato. ultimiſqꝫ uaſtatis Cantabris ab Cæſare auguſto exterſerem & interiorē Galliā totā cū Liguria: primū quidē particulatim adepti ſunt. Poſtea diuus Cæſadehinc Auguſtus cōmuni bello pariter cœperūt. Hoc uero tēpore aduerſus Germanos belligeratab hiſce ꝓpinquis incitati locis. Vnde quibuſdā iam triūphis decoratā fecere patriā. Ora Africa i-ſi quæ Carthaginēſibus ſubiecta ē: Regibus & illis ꝗdē ſubditis cōmiſerūt. Qui cū deſciuere exuoſunt. Nūc ſub lubæ regno cōſiſtit: & Mauritania & cæteræ Libyæ ꝑtes plurimæ: ꝓpter illius ī roranum populū beniuolentiā & amiciciā. Similia & de Aſia contigere. Siquidē initio ꝑ reges Romſaobedientes gubernabat̉. Poſtmodū cum illi defeciſſent: ut reges Attalici Syri Paphlagones: Capps
IIitivitraneā ad o-nrnū ad ortū ꝑ