mul eſſent.ia erant̉: & reliqua iu

QVINTVSxlviiia harum urbiū medio locatū eſt Lauiniū: latino nomini cōmune Veneris tēplū habens. Eius curā Lauiniummaioribus acceptā: Ardeates tuentur inde Laurentū. Super hæc extat Ardea Rutulorum colonia. Laurentūgaā lxx. a mari diſtās: Cui propinqua eſt Veneris ædes: ubi latinorū celebritas eſt atqꝫ cōuentus. Po Ardealaptibus uero loca Sānitibus: uetuſtiſſimorū reliqua extāt oppidorū ueſtigia: Illuſtria ſane ꝑꝑ ad-ētantē eodē Aeneā: & eius ſacra ex illa tēpeſtate poſteris cōmedata. Poſt Antiū Circeiū eſt: ſtad. cc. Circeiumaiſtans &. lxxxx. Mōs mari & paludibus inſtar habēs Inſulæ. Quē copioſis germinare radicibus fa-na eſt. Ob ea fortaſſe. quæ Circæ cōuenientia: fabulæ uulgāt. Habet ēt caſtellū: & Circes Sacellū: &Mineruæ Arā. Monſtrat aūt & quādam Vlixis paterā. In medioqꝫ Storas eſt fluuius: & ꝓpe illū Hy Storasghormus. Dehinc cōtiguū littus: portubus deſtitutū. Vicinus tantūmodo Circeio pexiguus portus Hyphor-adiacet. In mediterranea uero: Pōetius ager īminet. Huic proximi Auſonii prius īcolebāt. Qui ꝗdē musꝙ cāpaniā tenebāt. Poſt eos Oſci: ꝗ & ipſi Cāpaniæ ꝑtē obtinebant. Hoc aut tꝑe: cūcta uſqꝫ Sinueſſā Pometialarini tenēt ut diximus. Quippiā uero Oſcis: & Auſoniæ gēti ꝓpriū obtigit. Nā cum Oſcorū gēs de Auſoniifecerit: eorū lingua Romanis ſalua manet: ut more quodā patrio ſcripta poetica in ſcenicū certamē Oſcipueniāt. Hiſtrioneſqꝫ ꝓnūtient. Cæterū cum Auſonii mare Siculū ne ſemel ꝗdē incoluerit: Siculum Auſoniumramē pelagus Auſoniū appellat̉. Deinceps Circeio ꝓxima ītra ſtad̓. c. Terracina ē. Antea Trachina. i. mareaſpera uocata: ex eo quod ei obtigit: eidēqꝫ obiecta Palus ingēs eſt. Quā duo Amnes efficiūt. E ꝗbus Terracinamaiorē Auphidū appellāt. Hoc in loco mari adiungit̉ Appia uia: ſtrata hæ Roma uſqꝫ Brūduſiū: ac Trachinalutimū peragrata. E maritimis urbibus hæ ſolū attingūt. Terracīa & quæ deīceps Formii: Mintur Auphidusne Sinueſſa: & extrema Tarentū: & Brūduſium. Penes Terracinā uero Romam iter faciēti: foſſa ad Appia uiaIppiā uiā apponitur: & ꝗdē multis ī locis: quā & paluſtres & fluuiatiles implēt aquæ. Per eā noctur/ Formiira maxime fit nauigatio. Vt ꝗ primis īſcendāt tenebris: oriēte ſole egreſſi: uiæ Appiæ reliquum eua Minturnædat. Et īterdiu trahetibus nullis: remulco ꝑambulēt. Subinde Formii: quos cōdidere Lacones: quas Sinueſſaxius Hormias a Statōis. i. Hormi bonitate appellabāt. In medio poſitu ſinū illi Caietā nominarunt TarentumCurua .n. oīa Caietas appellauere Lacōes. Pleriqꝫ ſinū ipſū ex Aeneæ nutrice cognomē duxiſſe ferūt BrunduſiūStad autē. c longitudine habet: a Terracina uſqꝫ in eiuſdē noīs ꝓmontoriū inchoās. Ingētes hic ſpe/ Formiiluncæ pandunt: domicilia magna ſumptuoſaqꝫ cōtinentes. Hoc ex loco Formios uſqꝫ ſtad̓ ſūt. cccc. HormæInter hanc & Sinueſſā Minturnæ ſunt: utrinqꝫ ad ſtad̓. lxxx. diſtātes. Interfluit autē lyris ānis. Quem Caietaantea Clanin uocauere: Labiturqꝫ ſuperne de Apēninis collibus: & agro Veſtino: p̄ter uicum fregellas: clariſſimā olim urbē. Excurrit autē in Lucū ſacrū: quē magnis honoribus Mīturnēſes celebrāt: Minturnæoppido incumbētē. In ipſo ſpeluncarū ꝓſpectu: iacēt inſulæ duæ ꝓcul ī pelago: Pādaria & Pōtia: exi Lyrisguæ ꝗdē cæterū habitaculis frequētes: īter ſe nō admodū diſiunctæ. Verum a Littore ſtad. cc. &. l. ſe Clanismotæ. Sinui uero Caietano cōtiguū eſt Cecubū cui adiacet urbs Fūdi in Appia uia. Tota hæc ora: pͥ Fregellæcipua adeo uīa generat. Verū Cecubū & Fūdanū & Setiriū: ſicuti Falernū & Albanū & Staganū: īter Pandatianobilia numeratur. Sinueſſa ī Setano ſita ē ſinu: a quo nomē uendicat. Ei ꝓximæ calidæ ſūt balneæ Pontiaad egritudines quaſdā accōmodatiſſimæ. Hæ ꝗdē urbes latinorū maritimæ. At prima ſupra Oſtiā ī Cecubummediterranea Roma eſt: & ſola ſuꝑ Tiberī iacet. De qua iā dictū eſt: eā nō delectu: ſed neceſſitate cō Fundiditā eſſe. Addamus & illud: quod ꝗ ēt deinde ædificia: qͣdā ex ꝑte addiderūt: nō ſane potiora ſua ī po Vina opti-teſtate habuere. Verū iactis antea fundamentis ſeruierūt. Priſci nāqꝫ Capitoliū & Palatiū Collemqꝫ maQuirinalē: ſic muniere muris: ut ueniētibus aliunde exterius: facilis foret aſcēſu. Adeo ut. T. Tatius Sinueſſaprimo aduentās incurſu: locoꝝ potitus ſit: cū raptaꝝ uirginū ulciſceret̉ iniuriā. Ancus etiā Marcus Romamontē Cæliū: & Auētinū & iacentē inter hos cāpū aſſumens inuicē diſiūctos: & ab alijs ante muro Romanicinctis ædificiis: urgente neceſſitate prioribus cōpulauit. Colles .n. adeo munitos extra muros illis ꝑ montesmittere: ꝗ incūbentia ſupernæ caſtella cuperēt: nequaꝗͣ recte ſe habebat. Totū etiā explere circuitū:uſqꝫ in Quirinalē minime ualuit. Quē quidē locoꝝ defectū Seruius redarguit. Nam ſuppleuit ipſeadiecto Eſꝗlino colle & Viminali. Ea uero loca aduētantibus hoſtibus leuiter captari poterāt. Quocirca ꝓfundiore exterius ducta foſſa: & accepto ſolo ſtad̓. vi. aggerē porrexerūt: ſuꝑ foſſæ ſuperciliointeriore. Murūqꝫ cū turribus: e Collina porta: uſqꝫ ad Eſquilinā impoſuerunt. In aggere aūt mediotertia eſt porta: eiuſdē nominis cū Colle Viminali. Vrbis ipſius igit̉ munimētū: alijs indigēs muni-mētis: huius generis eſt. Priſcos ſane illos eandē & de ſeipſis: & de poſteris: cogitationē ſuſcepiſſe ar-bitror. Quoniā nō a locoꝝ munitionibus: ſed ab armis: īnataqꝫ uirtute: tutelā & cæteraꝝ reꝝ facu-tate: habere Romanoꝝ eſt. Non uiris ꝗdē mœnia: ſed uiros mœnibus ꝓpugnacula putabāt. Cū igit̉ioſū ipſū in circuitu bonū: ac ꝑmultū eſſet initio: urbis aūt ſedes ad hoſtiles facile pateret incurſus:nuſſa ꝓfecto ſors locoꝝ beata futura fuit Cūqꝫ uirtute atqꝫ labore terrā ꝓpriā uēdicaſſent: ꝗdā bo-xx incurſus affluxiſſe: uiſus ē: ꝗ oēm naturæ bonitatē antecelleret. Qua ob cauſā adeo ciuitas creaiuūt cū cōmeatu: tū lignis & lapidibus: ad ædificia ꝑduret: quæ ſine fine factitāt. Cū tot caſus tot īccuidia tot ꝑmutatiōes incidant: nullo deficiētes tꝑe. Nā ꝑmutatæ ædificioꝝ figuræ: ſpontanei ꝗdātalus exiſtunt: cū alius alia: ex alijs trāſponit. Et ædificium ex ædificio: pro cupiditate nouat. Quas Anioadem ad res: & ipſa metalloꝝ copia & materia: & deuectātes amnes mirificā quādā præſtāt abudan Latīa urbscia. eximus ꝗdē Anio: ex Alba decurrens: præter latinā Marſoꝝ urbē: & ꝓpinquū illi cāpū: quouſqꝫ Narriberim intret. Inde Nar & Tenas & alij: qui per Vmbriā labuntur fluuii: eidem miſcentur Tiberi. Tenasretum per Thuſciam: agrumqꝫ Cluſinum Clanis. Auguſtus igitur Cæſar: ad urbanos eius generis Clanis