Iitirija

TERTIVSX xxvDoc aduerſus Romanos aduenit in Cantabria: ut eſſent qui accepta mercede: mures uenarentur: & Murum coquantitate deſignata: ſalutē uix aſſequerent̉. Eos autē tum reꝝ aliaꝝ: tū uero tritici deprehenderet piainopia: ex Aꝗtania magno cū labore ac difficultate: ꝓpter locoꝝ aſperitates frumētabant̉. Hoc etiāde Cātabroꝝ diuulgat̉ amētia: quod nōnulli cū in manus hoſtiū ueniſſent crucibus deinde ſuffixi: Cātabrorūlxriciæ pœna canebāt. Huius quidē generis mores agreſtis cuiuſdā ferocitatis exēpla ſint. Talia ue­ cantus.ro cū minus ciuilia ſint: nō tamē beluaꝝ uitā referūt. Quēadmodū apud Cātabros: uiros uxoribusdotes tradere: & filias hæredes deſignari: a quibus fratres eaꝝ uxoribus exhibent̉. Hoc quidē cū nō Dos daturadmodū ciuile ſit: muliebrē quandā hēt tēperantiā. Hiſpanū & illud eſt: ut de more toxicū apponat̉: uxoribusquod ex olere: apio conſimili cōficiūt: nullū afferēs dolorē: ut ſi ꝗd afferat̉ īuitis: īpromptu illud ha Hilpanorūbeant. Illud etiā eorūdē ē: ut ſeſe pro iis: ꝗbus cōcilient̉ īmolēt: & pro eis morti ſe deuoueāt: Quidā toxicumigit̉ hāc Regionē duas ī ꝑtes diuiſam eſſe tradūt. Sicut & ipſi diximus. Alii uero ꝗnqꝫ ꝑtitā aſſerūt.Nec certū in hiſce exponi pōt: & ꝓpter ꝑmutatiōes: & locoꝝ ignobilitates. In notiſſimis enī ꝑtibusꝙ fama celeberrimis: uarietates notitia illuſtrant̉: & agri ꝑtitiones: & uocabuloꝝ trāſformatiōes &ſi ꝗd eius generis eſt. A multis enī diuulgatū eſt: a Græcis maxīe: qui oīum facundiſſimi fuere: uerūquæcūqꝫ & Barbara: & longinqua & exiguos cōtinētia locos & diſſipati ſita ſunt: de iis cōmentarianec tuta nec admodū multa fuerūt. Adeo ut quotcūqꝫ a Græcis remota ſunt: ignorationē intēdant.Cęteꝝ Latini ꝗdē Scriptores Græcos ipſos ſane imitant̉. At uero nō multū. Nā q̄ illi memoriæ cō­ Latini ſcri-mendarūt: a Græcis accepta cōuerterūt. Ex ſeipſis uero nō lōge ſuæ natiōis ſtudiū dilatauere. Vnde ptoresſi q̄ ex illis diminutio defectuſqꝫ fiat: nō multa ab aliis ſupplemēta parant̉. Alioꝗn ipſis Græcoꝝ nominibus: claritate plurima excellētibus. Cū igit̉ tractus uniuerſus extra Rhodanū terrāqꝫ intra Gal Iberiæ ſitꝯlicos ſinus artāta: a priſcis illis uocitet̉ Iberia: Noſtri ſæculi hoīes ipſius cōfinia Pyreneos mōtes po Pyrenæinunt. Eādēqꝫ Iberia & Hiſpaniā noīant: quæ ītra Ibeꝝ cōtinet̉. Vetuſtiores aūt hoſipſos Igletas ap­ montespellāt: nō multū paſcētes agꝝ: ſicut auctor eſt Aſclepiades Myrleanus. Romani uero totā eodē mō Igletænoīant lberiā. & Hiſpaniā. Partē ꝗdē unā exteriorē. Alterā uero īteriorē dictarūt. Alio aūt in tꝑe: alioquoqꝫ pacto: pro reipublicæ magiſtratibus diuiſerūt: cū ꝓuintiæ nūc plebi Senatuiqꝫ deſignentur.Nūc duci Romano. Betica plebi attribuit̉. Ad quā Prætor mittit̉: qui Legatū hēt & quæſtorē. Eius Beticaterminū ad ortū uſqꝫ Caſtaonē cōſtituerūt. Reliqͣ Cæſaris ē: ꝗ duos mittit Legatos: Prætoriū: & cō-ſularē. Prætorius ꝗdē ſecū legatū hēt: ꝗ Luſitanis ius dicit uicinis Beticæ. Extendūturqꝫ uſqꝫ ad Amnē Duriā & eius oſtiū. Hūc enī agrū ſic appellāt: ꝓprio in hūc diem noīe. Eo in loco ſita eſt AuguſtaEmerita reliqua. Hæc autē eſt plurima lberiæ pars: Prætori ſubdita eſt Cōſulari. Haud īdignum ha Auguſtabenti exercitu: tribus īſtructū ordībus: ac legatis tribus. E ꝗbus unus duos ſecū ducēs ordīes: tractū Emeritatrans Duriā ſeruat uniuerſum: ad Arctos: quē antea ꝗdā Luſitanos appellabant. Alii uero nunc Cal­ Luſitanilecos uocant. His autē aſpectantes ad Septetrionē montes: ꝓpinqui ſunt cum Aſturibus: & Cātabris CalleciPer Aſtures ſane defluit Melſus annis: pauloqꝫ remotus eſt Noega oppidū. Prope autē eſt Oceani refuſio Aſtures a Cantabris ſeparans. De hinc montiū ſunt radices uſqꝫ ad pyrenem. Secūdus Legatus Melſuscū altero adeſt ordine. Tertius aūt īterna cuſtodit. Cōtinet aūt gētes dictas in pacis & manſuetudīs Aſture-morē. Italicāqꝫ formulā: cū togatā ſubīde ueſtē induāt. Hi aūt ſunt Celtiberi: quiqꝫ utrāqꝫ Ibero ꝓpī Noegaquā regionē: uſqꝫ ad maritima īcolūt. Ipſe uero Imꝑator in oris naaritimis: maxīe ad Carthaginē: &Tarraconē iuriſdicionē agitans: ducit Hyberna. Aeſtiuis aūt diebus aliqͣ ſemꝑ obit: ītuēs quæ emendatiōis indigeāt. Ad ſunt & Cæſaris ꝓcuratores: Eꝗſtris ordinis uiri: qui militibus ad uictus ſui diſpēſatiōe pecunias diſtribuunt. E regione Hiſpaniæ īſulæ iacēt. Duæ quidē Pituſæ. Duæ uero Gymneſiæ: quæ Baleares appellant̉: qͣs īter Tarraconis & Sucronis maritimā eē ſitas cōtingit. Suꝑ hāc conPityuſaditū eſt Saguntū, Pityuſæ longius in bello exiſtentes: magis ꝗͣ Gymneſiæ: declinant̉ in occaſum. E Balearesꝗbus una ꝗdē uocat̉ Ebuſus: urbē eiuſdē noīs cōtinēs. Circuitus inſulæ ſtad. cccc. Latitudo inæqͣlis Saguntumuti etiā longitudo. Prope iacet Inſula Ophiuſa: lōge ac minor deſerta. Gymneſiaꝝ una ꝗdem maior Ebuſusduas hēt urbes: Pallamā atqꝫ Potētiā. Hæc ad ortū ſita eſt. Pallama uero ad occaſū. Inſulæ longitudo Ophiuſaſtad. paulominus. dc. latitudo. cc. Artemidorus aūt lōgitudinē: latitudinēqꝫ duplicauit. Minor autēpallamaaltera a potētia ſtad̓. circiter. lxx. diſtat. Multo ꝗͣ altera īferior magnitudine minor eſt. Virtute uero Potentiaea nihilo inferior. Fertiles enim ambæ: & portuū bonitate præſtantes: licet oſtia latentes ſub aquispetras frequētes habeāt: ut ſubeūtibus attētiore cura opus ſit. Locoꝝ aūt uirtus paci deditos efficitſcoſas: quēadmodū & Ebuſi cultores. Quom autē pauci ꝗdā īprobi: aduerſus maris p̄dōes: cōis emolumēti gratia cōſpiraſſent: crimine uniuerſis īſparſo. Metellus cognomento Balearicus: eos inualit.Qui etiā ciuitates mœnibus circūſepſit: eādē ob uirtutē: alioꝝ īſidiis obnoxii: licet ſtudio pacis ītēti: tamē funditores optimi uocitātur: ꝙ ut fama ē: ex quo Phœnices Inſulaꝝ potiti ſūt: egregie exer Balearescuerūt. Hi primi mortales laticlauū īduiſſe ferūt̉. Ad pugnas diſcīcti erūpūt: manu ſcutū geſtātes: & funditorespuſtū iaculum raro ferratæ cuſpidis haſtā. Ternas circum caput fundas: e iuncis compactas geſtant: Laticlauusuos melancrenas appellant: e quibus funes texuntur. Vnde & Philetas in libro interpretationum:Hirta inquit ueſtis ſordida: rarus limbus inuoluitur: & iunceum ornamentum: perinde ac iuncis cir Malacrenacūcinctis: fundas uero aut iunceas: aut ſetis contextas: aut neruis geſtant: uel longioribus henis: uel fundarumbreuioribus: uel mediocribus: ad r̄motiores iactus uel ꝓpīꝗores uel medios. A puerilibus hoc pacto materiaad fūdas exercebāt̉ ānis: ut alioꝗn ne pāis ꝗdē pueris exhiberet̉: niſi fūda ꝗcꝗͣ prius attīgerēt. Quo