LIBERberi: qui quondā oīs immanitate ſuperare credebant̉. De his quidē hactenus. Ab ſacro promontorio rurſus ad alteꝝ littoris latus initiū capiunt quod ſpectat ad Tagū ſinus eſt. Deinde promōtoribarbarū & eruptiones Tagi in qͣs recti nauiū curſus. Sunt aūt ſtadia decē. Hoc in loco & maris inſiſiones ingruūt. E ꝗbus una ultra ſtadia. cccc. extendit̉ ab turri iā dicta. Ea in parte aquant̉ ξιπονδ-κεια. Tagus ad oſtiū latitudinē habet ſtad̓. xx. altitudinē uero ꝑ magnā: adeo ut a nauigiis millia deTaguscem uectātibus nauigari facile poſſit. Suꝑioribus aūt in campis cū æſtus fit duæ inūdatiōes diffurdunt̉: ut ad ſtad. c. &. I. facies extet pelagi. Reddaturqꝫ planicies tota nauigabilis. In ſuꝑiore uero inidatione inſula quædā circūplectit̉ Iōgitudinis ſtad̓. xxx. Latitudinis autē paulo minoris fertilis & utibus optimis cōſita. Ea in monte flumini ꝓxima iacet diſtans a mari ſtad circiter. d. ager circūcirobonitate conſpicuus: habēs aduerſis aꝗs nauigationes admodū faciles etiā grādioribus magnum a-Moro urbſ ſpatiū nauibus. Reliquū uero ad curſum fluuiaticis lēbis Supra Moronē etiā ꝓlixior eſt nauigatioBrutus cognomēto callecus hac urbe ad faciēdas excurſiones uſus belligerauit in Luſitanos. Foſ-deniqꝫ expugnauit. Ad quoꝝ uaſtationē fluminis inundationibus adortus eſt ut liberas nauigationes & cōmeatuū importationes haberet. Vicina uero Tago cæterorum opulentiſſima ſunt oppidAmnis quidē piſciū feraciſſimus eſt: oſtreorūqꝫ redundās. Ex Celtiberis aūt originē habēs ꝑ Vertiones & Carpetanos & Luſitanos ī æquinoctialē labitur occaſum: aliquātiſꝑ ſpatio pari ab Ana & Beti fluuii diſtans. Poſtea ſe mouet̉ ab illis ad littus auſtrale declinātibus: ſupra montes aūt quos dixi-mus. Oretani maxime uergūt in meridiē ꝑueniētes uſqꝫ ad maritimā aliqua ex parte intra colūn-OretaniPoſt quos Carpetani declināt ad aquilone: Inde uettiones & uaccei: ꝑ quos Durias labit̉ ad Conci-Carpetaniurbem Vacceoꝝ tranſitū habēs. Calleci autē nouiſſimi montana habitātes ut plurimū: unde & beVettione-laciſſimi & ſubiugatu difficillimi: etiā ei qui Luſitanos ſuꝑauit cognomē p̄ſtiterunt: & per hoſce arVacceiDurias flu nos maxima Luſitanoꝝ pars: ut Calleci uocitent̉ cōparati ſunt. Excellētiſſima igit̉ Horitaniæ ciui-tas eſt Cetulū & Horia. Tagi uero regio ad aquilonē ſpectās Luſitania eſt īter hiſpanos gens am-ſima: & annis plurimis Romanoꝝ armis oppugnata. huius regionis latus auſtrale Tagus cingit. AlConiciaoccaſu uero & ſeptētrione Oceanus. Ab aurora carpetani Vettiones Vaccei & Calleci fame maioriCallecipopuli. Reliqui ſunt indigni de ꝗbus uerba fiant ꝓpter humilitatē & ignobilitatē. Cōtra uero nonCetulumnulli & hos Luſitanos noīant. Ab ortu finitimi ſunt Calleci quidē Aſturioꝝ genti ac Iberis. ReliquHoriaCeltiberis: longitudo quidē ſtad milliū. xiii. Latitudo uero minor admodū quæ ad oppoſitam maLuſitaniaris ripam oriētale latus efficit. Orientale quidē eſt altum atqꝫ aſperū. Subiecta inde ora tota ad maAſturiiuſqꝫ lata planicies patet: paucis duntaxat montibus exceptis: nec ſane magnis. Poſidonius AriſtoteIberihaud recte ſenſiſſe ait: qui littus & Mauritaniā inundantiū: ac decreſcentiū aquarū cauſam eē referiMaris enim refluxū fieri dixiſſe propter alta & rigida promontoria: quæ cū undas durius accipin hiſpaniā contra refundant. Cōtraria enim ſunt plurima: arenoſa uidelicet littora atqꝫ humilia. Recte igit̉ dixit. Regio itaqꝫ de qua ſermo eſt felicitate præſtat amnibus paruis & magnis irriguatago ab ortu pariter diſiuncti ſunt: & maiori ex parte nauigabiles: atqꝫ auri grūmulis abūdātes. Deceps poſt Tagū nobiliſſima flumina ſunt Muliadas paruas habēs nauigationes. Itidē uacua fluuiusMuliadasoſt quos Durius longo fluens curſu penes Numantiā & alias cōpluris Celtiberoꝝ & Vacceoꝝ hiVacua flubitatas terras. Magnis hi nauigiis ꝑmeabiles ad ſtad̓ fere. ccc. Alia porro flumina: poſt quæ & Lethquod a plæriſqꝫ Eſſemea uocitat̉. Ab aliis Belion: & hoc a Celtiberis & Vacceis labit̉. Poſtea Benis:Pijfiusuel (ut alij aiunt) Miniū oīs Luſitaniæ fluuios magnitudine ſuperās. Et hic ipſe ad ſtad. ccc. nauigarLethelis. Poſidonius & hunc e Cantabris fluere dicit: ante cuius eruptionē procūbit īſula: & inſtar urEſſemeaſcopuli duo portus habētes fluuioꝝ. Digne laudari poteſt naturæ ingeniū: quoniā adeo imminetesBelionextāt ripæ: ut intra ipſorū alueos maris inūdationes ſatis excipiāt: nec excedant: nec campis ſtaꝫBenisHic igit̉ præturæ Bruti terminus eſt. Alia quoqꝫ plura flumina ulterius ſunt prædictis æquali diMiniustia contigua Extremi Artabri incolunt: circa Neriū promontoriū: quod occidētalis & aꝗſonarisNeriumLinea fluui nis eſt lateris. Circūhabitant Galli qui colētes Anā fluuiū cognatione cōtingunt. Nam cū ii paatqꝫ Turduli ſociis eo armis ꝑueniſſent ſeditionē egiſſe ferunt: poſteaꝗͣ Lineā fluuiū traiecerūt. Oterū poſt ſeditionē eorū amiſſo duce pallātes ac diſſipati ea in regione deſederunt. Hanc ob cauſantLerneflumen Lethes: ideſt obliuionis appellatū. Habēt Artabri frequentes urbes in ſinu pariter habitataArtabriQuem nautæ & ꝗ eis in locis uerſant̉: Artabroꝝ portū appellāt. Noſtræ hoīes ætatis artabros aloArotebrætebras uocitant. Gentes igit̉ circiter. xxx. tractū inter Artabros & Tagum inhabitāt. Cū fertiſiſſmſit regio & fructuū & pecoris & auri: & argenti multorūqꝫ ſimiliū: Ex his complures: omiſſis agrocultibus: in marinis latrociniis uitā agitantes uel aſſiduis inter ſe bellis diſceptāt: uel traiecto ſasfinitimos armis inſectant̉ donec Romani homines humiliora ſapere cogētes repreſſerunt: & p̄ſuimis eorū redactis in uicos urbibus plæraſqꝫ manſuetius ipſi incoluerunt. Huius impietatis init̓a montanis (uti par eſt) ortum fuit. Sterilem nāqꝫ colentes agrum & paucorū prædiorum poſſeſſioetenentes alienorū auiditate trahebantur. Qui uero illos propulſare conabantur: operū ſuorū doſinō priuati: ea in neceſſitate cōſtituebantur: ut pro agricolatione bellis implicarentur. Euenit Ilut neglectus ager innatis priuatus bonis a latronibus habitaretur. Luſitanos itaqꝫ inſidioſos ſcruleLuſitanitores ueloces agiles uerſatiles eſſe fama eſt. Scutum duum pedum ad latitudinem geſtant curutad anteriora proſpectans loris dependens: cui neqꝫ fibula neqꝫ anſa ulla eſt. Gladiolus aut pugio
irtilla