ſed exercitium principaliter: licꝫ ſecūdario ſperemex mutuo illo aliquod lucrum conſequi ſine periculo vſure. Si tamen ex ſtatuto vel antiqua conſuetudine volens habere tale officium tenereturaliquid ſoluere: ⁊ vt talem ſolutionē euitaret. mutuū daret vſurariꝰ eſſet.¶ Quid de dominis temporalibus qui vtunturmale ſuis officialibus: et negligunt eos corrigere:vel officio priuare cum male agant in talibus officijs? Dic ꝙ tenētur de omni damnno inde ſecutop̄textu talis officij. vel quādo eſt negligens in certiorando: an ſui officiales bene vel male ſe gerant.De hoc videsͣ. Dominꝰ.Quid de officiali qui negligit punire criminoſos? Reſpondet Io. de pla. in. l. precipit. C. de caiurda ⁊luntin.no. lar. tri. li. x. ꝙ debet puniri eadem pena qua criminoſus. Nam iudex qui repertum facinus noniudicat. tegere vt conſcius criminoſa feſtinat. Nāeſt quidam tacitus cōſenſus. l. placet. C. de execu.mi. li. x.¶ An autem iudex qui iniuſte ſententiam tulit:teneatur inſolidum. vide ſupra Aduocatus. ⁊ Iudex primo. Adde tamē ſingulare dictum Io. an.in. c. cum eterni. de re. iur̄. li. vj. in glo. in ver. condemnādus. ꝙ ſi iudex per cupiditatem. odiū. velamorem iniuſte iudicauit: ⁊ cauſa eſt ciuilis. tenet̉ad reſtitutionem damni: quod ex hoc euenit illi. ⁊vltra hoc punitur in triplo. Si auteꝫ cauſa eſt criminalis: non tm̄ tenetur ad ſatiſfaciendum damnum a ſe illatum: ſed etiam eius bona confiſcādaſunt. vt in auten. vt litigantes iurent. §. ſi qͥs aūt.Si v̓o iudex per ignorantiam ſeu imprudentiaminiuſte iudicauit non tenetur inſolidum: ſed tm̄xſic quia vt plunarbitrio iudicis punitur ex quaſi delicto. vt. l. fi. ff.ores ⁊ ſubditos.de va. et extraor. co. hec glo. Sed ſi per metum cadentem in conſtantem virum iudicauit: iniuſtetamen mortaliter peccauit: ⁊ non tenetur ad reſtitutionem: niſi a tempore accepti officij dubitaſſetde hoc metu. tunc enim ẜm Bal. in. l. fi. C. de pe.iudi. qui. ma. iu. ſatiſfacere tenetur parti leſe. Ideꝫſanctus Bernardinus qui etiam dicte glo. inherere videtur: que eſt valde notanda. quia facit ꝓtheorica Inno. poſita ſupra Aduocatus. ꝙ in foro conſcientie non teneatur quis niſi de dolo ⁊ laſitati ſita culpa. Et hoc facit ad notata ſupra in hoc capitulo ⁊ ī toto iſto opere. Aliud ſingulare notat ideꝫſanctus Bernardinus de eo pro quo iniuſte ſententia lata eſt: ꝙ ſi ante ſentētiam non habuit conſcientiam malam: ſed poſt incepit habere malam:a qua ſententia aduerſarius non appellauit: ⁊ cognoſcens rem eſſe alienam ẜm Hoſtiē. ſententiaeum defendit: niſi haberet conſcientiā remordentem quam remouere non poſſet: qꝛ tūc reſtitueręobligat̉. Et hec nota.¶ Quid de iudice qui omittit condemnationeꝫexpenſarum. Reſpondet Io. de pla. in. l. obſeruare. C. de decu. li. x. ꝙ tenetur de ſuo refundere easparti. l. properandum. §. ſin autem. C. de iudicijs⁊ ibi glo. ⁊ in dicta. l. obſeruare. Quod intellige ſifuerint petite. al̓s in pari cauſa negligentie. ſcilicetReſtitutio. iiij. Fo. CCVIII.partis non petentis ⁊ iudicis non condemnātis:melior eſt cauſa conuenti. l. ſi ſeruum. §. ſequitur.ff. de verborum obliga. poteſt tamen condemnare ſi vult: licꝫ non ſit petitum. Cum hoc emergitpoſt litem conteſtatam. ⁊ ſic ad eius officium ſpęctet. l. ediles. §. Itē ſciēdū. de edi. edic.¶ Utrum cuſtodes ⁊ vigiles qui non accuſantquos in ciuitate reperiunt euntes poſt ſtatutumcampane ſonum ſoluere teneantur illam penamquam predicti tranſgreſſores ſoluiſſent ſi eos accuſaſſent? Reſpondet ſanctus Bernardinus. ꝙ qͣꝫuis mortaliter peccent ⁊ periuri ſint: ſi tales accuſare iurauerint: non tamen tenentur penam ſtatuti ſoluere: quia illi nōdum condemnati fuerunt aquibus tamen ſi aliquod munus acceperunt: tenentur pauperibus erogare. Ceterum ſi predicticuſtodes vidiſſent tales aliquem damnificare: etnon reuelant: tenētur huiuſmodi damnificato reſarcire: ſi ideo a cōmunitate ſalariati ſunt: ſicut qn̄cuſtodes vinearum ⁊ poſſeſſionum: qui ſimiliterper hanc eorum cuſtodiam mercedem aliquā recipiūt: tenent̉ damnificatꝭ de dāno dato. De iſtiscampanarijs. videsͣ. Familia.¶ Quid de officialibus ⁊ aduocatis qui ſecūturdoctrinam Spe. in ti. de aduo. §. ꝯſequēter. et. §.ſequitur. ⁊. §. vtriuſqꝫ. vbi deſcribit cautelas quaſdebēt habere aduocati tam actoris qͣꝫ rei. Reſpōdet̉. ꝙ tenentur parti de omni damno et intereſſequod conſecuta eſt dicta pars propter eius verſucias ⁊ cauillationes. Hoc verum ſi cauſa eſt iniuſta. Si aūt ē iuſta videsͣ. Aduocatꝰ.¶ Quid ſi officialis ciuitatis vel domini qui ſolet dici camerarius vel theſaurarius recipiens pecunias in introitu ipſius ciuitatis de gabellis etcollectis: ⁊ predictas pecunias aſſignans tempore debito alijs officialibus vel ꝑſonis determinatis a domino: vel cōmunitate. puta ſtipendiarijs⁊ alijs ſeruientibus eis. Utrum pecunia ſibi tradita per modum depoſiti ſi in ea negociet̉: vel eaꝫcōmutet: cambiendo florenos ad monetam veleconuerſo: vel mutuo tradens vſuram cōmittat.Et vtrum lucrum inde ſuſceptum faciat ſuum?Rn̄. Archi. flo. ꝙ ſi dominꝰ vel cōmunitas indenil ledatur: nec etiam ꝑſone que recipere debentſalaria ſua: quia ſtatuto tempore eis ſoluitur ⁊ integre. illud lucrum ſuum facit ratiōe ſue induſtrieEt precipue cum ſubſtet amiſſio eius periculo ſuivnde ⁊ fideiuſſores tales ſolent dare: ⁊ cōmunitates hoc ſciunt: ac etiam domini tolerant. Et quiares eſt conſiſtens in numero et pondere. nō obſignata. Et ſic nō eſt proprie depoſitum. Secꝰ autēeſſet ſi pecunie amiſſio ſubſtaret periculo cōmunitatis ſeu domini: quia tunc lucrum eſſet cōmunitatis ſeu domini: deducta tamen mercede laborisillius eam exercentis. Item ſi ex hoc exercitio ſeqͥtur damnum creditoribus domini vel cōmunitatis: quia eis nō ſoluitur ſtatuto tempore: ex eo ꝙcam erarius pecuniam cōmunitatis in alijs tenetoccupatam: tunc tenetur illis de darno et peccatgrauiter. Si autem in vſuris exercet talē pecunismm iij