Reſtitutio. iiij.prohibere iniuriam a ꝓximo ſuo: ⁊ non ꝓhibentſed tacendo ꝑmittunt? Rn̄det ſanctꝰ Bernardinus ꝙ ſi tales ex officio ſuo contradicere ⁊ ꝓhibere tenentur: ⁊ ex aliquo timore non excuſabili velpuſillanimitate tacent tenētur de toto damno: qd̓ab alijs illatum eſt. Exempli gratia: ſi in conſiliocōmunitatis vbi de imponendis collectis clericistractatur: conſiliarius ibi exiſtens: ex officio tenetur contradicere ⁊ non contradicit. Multomagisſi propter aliquod lucrum burſale in talibus taceret: in totum ſatiſfacere obligatur. Hoc intelligeſi non fuiſſet tale damnū: ſi contradixiſſet. ſecus ſiomnino ſecutum fuiſſet. nam tunc in nullo tenet̉Qui v̓o ex officio non tenetur ⁊ talia videt: ſi noncontradicit cum ſine ſuo ꝑiculo poſſit: peccat mortaliter. tamen reſtituere nō tenetur. Et facit regulam generalem que facit ad multa infra dicenda īfurtis vel rapinis vel ad quecunqꝫ alia: ꝙ qui exofficio nō tenetur obuiare damno inferendo ꝓximo cum tamen poſſit obuiare etiam ſine periculovite ſue: ⁊ tamen malicioſe non obuiat: licꝫ peccetmortaliter: non tamen tenetur ad reſtitutionemẜm docto. Secundo obligant̉ ſimiliter qui cōſentiunt. videlicꝫ quādo ſine tali conſenſu: talis damnificatio ſecuta non eſſet ẜm Inno. ⁊ Hoſti. Intellige vbi cooperationis effectus in opere demōſtratur. Idem dicendum ẜm Ray. quādo damnum tuo nomine illatum: ratum habes. xj. q. iij.qui conſentit. Et ẜm Sco. talis conſenſus interpretatiuus dicitur. Addit tamen Sco. ꝙ habensex officio obuiare damno proximi: et non obuiatex aliqua cauſa rationabili. puta quia vergit in dānum reipublice: vel in periculum proprie perſonevel huiuſmodi. nō peccat mortaliter. nec tenet̉ ſatiſfacere in aliquo.¶ Quid de officijs vel dignitatibus ſecularibusſi appetantur ⁊ petantur ⁊ procurent̉ per preces ⁊obſequia. vt officia poteſtatis. ſenatoris. capitaneivexilliferi ⁊ huiuſmodi. nūquid eſt peccatuꝫ? Reſpondeo ẜm Archi. flo. ſi quis huiuſmodi queratvel petat magis ſollicitus de honore ⁊ lucro qͣꝫ deiuſticia conſeruanda. vnde ⁊ paratus ſeruire amicis ī licitis ⁊ illicitis ⁊ lucrari per phas ⁊ nephas ⁊deuiare a iure: ne diſpliceat illis: nec punire crimina vt debet: peccat mortaliter. Similiter ſi ignoratea que ſpectant ad executionem debitam ſui officij. nec curet iuuari per aliuꝫ: vt per aſſeſſorem. velſi eſt paratus ſe intromittere de his ad que ſua poteſtas non ſe extendit qͣꝫuis ibi conſueuerit fieri.puta ſi laicꝰ velit de clericis iudicare vl̓ de eccleſiaſticis diſponere quod ei prohibetur. Si autem intendit in omnibus ſeruare ⁊ adminiſtrare iuſticiam in agendis ſaltem per practicaꝫ. competenteredoctus ⁊ in dubijs intendit cōſilia querere. Illatamē querit propter honorem mūdi ne deſpicubilis habeat̉. non participando officia ciuitatis: vtceteri vel vt inde lucrum conſequat̉ quo ſe ⁊ ſuamfamiliam valeat ſuſtentare: et hoc per ſalariuꝫ deputatum ⁊ alia conſueta: vt de penis pecuniarijsſed de litigijs nihil extorquēdo a ſubditis vltra cōſtitutum. ſcꝫ apportione lignorum ⁊ victualium ⁊huiuſmodi humana temptatio eſt: non eſt condenandus. Et multominus cum iſta querit ne priuatꝰ his conculcetur a ceteris ⁊ imponant̉ ei onera grauia. Si quis autem hoc faceret ad obuiandum malis zelo iuſticie deum nō homines timēsquis eſt hic et laudabimus eum? Cōmendandus¶ Quid de vendentibus officia publica ⁊ dignitates. Rn̄deo ꝙ tenentur ad reſtitutionem pecunie: non illis qui dederunt ſed pauperibus: cumgratis ea cōmittere deberent. Et ẜm Monal. tenentur domini qui dicta officia vendiderunt adintereſſe illis qui per huiuſmodi prepoſituros taliter ſunt expoliati. Et taliter ementes debent grauiter puniri edicto legis iulie. d̓ ambitu. vel. l. vnice. ff. ad. l. iuliā. ambitus. ⁊ inſti. de publi. iudic̄. §.ſunt preterea .ſ. in. C. aureis. ⁊ ſunt infames. Sanctus autem Tho. in quadam epiſtola ad duciſſaꝫbrabancie querentem ab eo. vtrum liceret ei vendere officia temporalia. Reſpondet ꝙ ſic. di. cumautem baluinis ⁊ officialibus veſtris nihil cōmittatis niſi temporalis officij poteſtatem non videoquare non liceat vobis vendere officia. dū tamentalibus vendatis d̓ quibus poſſit preſumi: ꝙ ſintvtiles ad huiuſmodi officia exercenda. ⁊ non tanto precio vendatur officiū. vt recuperare non poſſint ſine grauamine ſubditorum. Sed tamen talis venditio omnino expediens nō videtur: quiafrequenter contingit ꝙ illi qui eſſent magis idonei ad huiuſmodi officia ſunt pauperes vt officiūemere non poſſint. quintiam ſi tales diuites ſintSi v̓o iudextamē quia boni ſunt non ambiunt officia. nec inhiant ad lucra. Et ſic quia vt plurimuꝫ illi officiaemūt qui ſunt peiores ⁊ ſubditos opprimētes magis expediens videtur: vt bonos et idoneos adofficia veſtra eligatis ⁊cͣ. hec Tho. Clarum tamēeſt ꝙ dicta officia regiminis vendi ſtrictiſſime ꝓhibentur et taliter aſſumpti nihil debent pro huiuſmodi officijs dare. maxime hodiernis temporibus. et exꝑientia teſte quaſi infinita mala et extorſiones a ſubditis proueniant ex huiuſmodi venditiōibus officiorū.rere videtur. que¶ An autē liceat dominis recipere mutuū a talibus officialibus: ita ꝙ ſatiſfaciant ſibi de officio?Reſpondeo ẜm Tho. vbi ſupra ꝙ ſi pacto mutuūdetur vt officium recipiant: abſqꝫ dubio pactumeſt vſurarium: quia pro mutuo accipiūt officij poteſtatem. vnde in hoc datur eis occaſio peccandi.mbo. cx. v.Et ipſi etiam tenentur reſignare officio taliter acquiſito. Si tamē officium gratis datur. ⁊ poſtmodum mutuum accipitur ab eis quod de officio recipere poſſent. hoc abſqꝫ omni peccato poſſet fieri. Alijs tamen videtur ꝙ liceat mutuare cōmuni vel alicui domino pro aliquo officio habendolicet conſequat̉ magnum honorem vel lucruꝫ. Ethoc quando ex tali officio talis non habet cōſequiniſi lucrum quod debito modo debetur tali exercitio. Et hoc quando non poſſet habere illud niſamediante mutuo. ſi tamē ille ſit aptus ad tale officium exercendum. Et hoc ſine vicio vſure. Ratōeſt. quia quod accipio lucri non reſpicit mutuum