Iudexͣ. j.quia hoc caſu non punit eum vt delegatum: ſꝫ vtperſeuerantem in crimine. Et ſic ceſſat maioritasDicit tamē glo. ibi. ꝙ quis non tenetur exequi delegationem ſibi ininctam per papam: cum grauidamno rerum ſuarum: ſiue cauſa ſit commiſſa cūclauſula impotētie: ſiue ſimplicit̓. vt dicit Panormitanus. quia non eſt veriſimile ꝙ papa velit artare delegatum ad executionem mādati: cum graui periculo rei familiaris. Sed ſi appareret de preciſa intentione pape: tunc ſecus. Dicit etiam ibiglo. ꝙ delegatus qui debet proficiſci extra domicilium ſuum. poteſt a principio petere expenſasˡ apartibus. Hoc limitat Panormitanus quandoIudex eſſet ita impotens ꝙ non poſſet ſuis expenſis itinerare.¶ Quid ſi iudex iniuſte iudicauit. Reſpon. ẜmRay. Si ſcienter male iudicauit. puta. timore. cupiditate. odio. amore. vel alia quacunqꝫ cauſa: tenetur leſo preciſe ad omne intereſſe: niſi poſſet inducere illum ꝓ quo tulit ſententiam ad plenariaam reſtitutionē. xj. q. iij. quatuor. Idem ẜm Monal. ſi iuſtam noluit dare. aut iuſticiaꝫ viduis. authuiuſmodi noluit admīſtrare. Si v̓o ꝑ ignorantiam iniuſte iudicauit. tunc aut ex ſe iudicauit ſine aſſeſſore. aut de ꝯſilio aſſeſſoris. Si ex ſe. ⁊ ignorantia illa eſt craſſa ⁊ ſuppina. quia nec per ſe ſciebat qd̓ communiter ſcire debebat. nec ab alijs curauit inueſtigare: tunc ẜm Ray. ⁊ Ul. ẜm. ll. tenetur leſo inquantum equum videbitur iudicio iudicantis. ff. de var. co. l. vltima. In iudicio autemanime credo: vt inquit Ray. ꝙ teneatur ad reſtitutionem. vt in primo caſu: quia in culpa fuit. cūſciuit vel ſcire debuit ſe inſufficientem. ⁊ tamen iudicare preſumpſit. extra de iniur. c. fi. Si autem fuit ignorantia ꝓbabilis in eo: vt quia facta debitadiligentia ad inueſtigandum a peritis: de conſilio eorum. tulit iniuſtam ſententiam ꝓ iuſta. ſiuequia materia erat variarum opinionum. Et illiẜm ſuam opinionem: quam rectam putabant: cōſuluerunt: excuſatur tunc iudex precipue delegatus ẜm Vl. ⁊ etiam vt videtur ordinarius nil omittendo de contingentibus ad inueſtigandumrei veritatem. Si v̓o iudex hoc facit de conſilio aſſeſſoris. qui aſſerebat talem ſententiam iuſtam. excuſatur. quia in eo eſt ignorantia ꝓbabilis que excuſat. Dantur enim aſſeſſores iudicibus ꝓpter ſcientiam eorum. vt conſulant ignorantibus iura.qͣꝫuis enim non poſſit eſſe eccleſiaſticus iudex. niſihabeat ſaltem mediocrem ſcientiam. extra de elec.cum nobis. ⁊. xx. diſtin. c. j. in glo. tamen in ſeculari iudice: ſi habet conſuetudinem cauſarum: ſiueperitiam iudicandi: cauſa committi poteſt iuraignoranti ⁊ etiam ordinario. C. de iudi. l. certi iuris. vbi dicitur ꝙ milites poſſunt eſſe iudices. Deiudice aūt delegato dicit Ul. ꝙ ſepe eſt iuris ignarus: quod etiam nouit delegans. Sed ratione bonitatis delegat ſibi cauſam. Et talis ſi ſic tulit iniuſtam ſententiam bona fide ⁊ conſilio peritorum.non tenetur ad ſatiſfaciendum. Et idem dicendūvidetur de arbitris quo ad ſententias iniuſtas.Idem Archi. florē. Si v̓o iudex tulit iniuſtā ſententiam: ſiue ordinarius ſiue delegatus ſiue arbiter. Et ſi erat ſciens: tamen neglexit reuoluere libros et ſtudere in materia: vel ſi neſciebat per ſe: ⁊neglexit querere conſilia peritorum: etiam ſi eſſetdelegatus non excuſaretur ab obligatione reſtitutionis parti leſe propter iniquam ſuam ſententiā:etiam ſi credebat iuſtam fore ẜm Raimū. et Ul.Item ſi fuit negligens ad ſumendum idoneumaſſeſſorem: quia elegit ignorantem: aut hominemmale ꝯſcientie ẜm cōmunem opinionē. Siue hocfecerit ex auaricia: vt minus expenderet in ſalariodando: ſiue ex amicicia: vt ſeruiret amico pro illoroganti: ſiue ex incuria vel alia cauſa. non excuſat̉a reſtitutione: quia in culpa fuit. dicto. c. finali. Siautem aſſumpſit qui cōmuniter credebatur bonus vel ſufficiens vel datus ſibi aſuperiore. Itaꝙ de eius conſilio haberet iudicare. tunc excuſatur a peccato. ⁊ a reſtitutione ferendo iniquā ſententiam quam credebat iuſtam: ex conſilio ipſiusaffeſſoris. Sed ipſe aſſeſſor tenetur inſolidum parti leſe conſulendo ſententiam fore iuſtam. ſi hocfacit mala fide et contra conſcientiam: vel etiambona fide: ſed ex craſſa ignorantia vel negligentia. ff. quod quiſqꝫ iuris. l. ij. Et hoc ẜm Hoſtien.Ray. et Ul. Item ſi iudex accepit pecuniam: vtiudicet: ſiue vt bene iudicet. peccat grauiter cumteneatur gratis officium exercere. argu. xiiij. q. v.c. non ſane. Pecuniam autem illam retinere nonpoteſt. Sed ẜm Ray. tenetur reſtituere ei qui dedit. Nota ad predicta ſingulare dictum Bar. inl. j. ff. de fal. ꝙ iudex qui accepit pecuniam: vt veram ſententiam det. tenetur pena falſi. vt. l. ij. ff.de condi. ob turpem cauſam. Idem de eo qui accepit pecuniam vt verum teſtimonium dicat. vtnotat glo. in dicta. l. j. quia teſtes debēt facere gratis: nō ob pecuniā.¶ Quid autem ſi iudex accepit pecuniam vt male iudicaret? Reſpondeo ẜm Raymū. pecuniamſic receptam tenetur reſtituere. non ei qui deditcum turpiter dederit. ſed ei in cuius iniuriam recepit. .j. q. j. iubemus. Hoc tamen verum in foroiudiciali. Secus in penitentiali. in quo non ſuccedit obligatio niſi ad ſolum intereſſe. et non ad penam. niſi preceſſerit iudicialis ſententia. al̓s penanon debetur in foro penitentie. vt dicit glo. xij. q.ij. fraternitas.Quid ſi iudex tenetur et nullo modo vult iudicare et propter hoc amittit aliquis ius ſuum?Reſpondeo ẜm Raymūdum. tenetur reſtituere totam litis extimationem ei qui propter hoceſt leſus. xxiij. q. ij. dominus. xxiij. q. v. adminiſtratores.Utrum iudex poſſit penam reo totaliter relaxare? Rn̄deo ẜm Tho. ſecunda ſecūde. q. clxvij.duplici ratione impeditur iudex ne reum a penaabſoluere poſſit. Primo quidem ex parte acculatoris: ad cuius ius quādoqꝫ pertinet vt reus pu-