TertiepartislibriPaſtoralis cure
quoſdā gradus deſidioſa mēs ī lapſuꝫ caſus impellit̉. Duꝫ otioſa cauere ver banegligimus: ad noxia quādoqꝫ peruenimꝰ:vt priuſ loqui aliena libeat: poſtmodū detractiōibus eoꝝ vitā de quibus loquitur.mordeat: ad extremū vero vſqꝫ ad apertaſlingua cōtumelias erūpat. Hic ſeminant̉ſtimuli: oriunt̉ rixe: accendunt̉ faces odiorum: pax extinguit̉ cordiū: vnde bene perSalomonē dicit̉: Qui dimittit aquā: caput eſt iurgioꝝ. Aquā quippe dimittereeſt: linguā influxū eolquij relaxare. Quocontra etiam in bonā iterū partem dicit̉,Aqua ꝓfunda verba ex ore viri. Qui ergo aquā dimittit: caput eſt iurgioꝝ: quiaqui linguā non refrenat: concordiā diſſipat. Vnde ediuerſo ſcriptū eſt. Qui impenit ſtulto ſilētiū: iras mitigat. Qui autē multiloquio quiſqꝫ ſeruiens linguā refrenari nequiuerit accidit: vt rectitudinēiuſticie tenere nequaꝙͣ poſſit: teſtat̉ propheta: qui ait: Uir linguoſus nō diriget̉ſuper terrā. Hinc iterū Salomon dicit:In multiloquio peccatū nō deerit. HincEſaias ait: Cultus iuſticie ſilentiū videlicet. Indicās: quia mentis iuſticia deſolatur: quādo ab immoderata locutiōe nonparcit̉. Hinc Iacobus dicit: Siˡ quis putat ſe religioſuꝫ eſſe: nō refrenans linguāſuā: ſed ſeducēs cor ſuū huius vana eſt religio. Hīc rurſus ait: Sit om̄is homo velox ad audiendū: tardus autē ad loquendū: ⁊ tardus ad irā. Hinc iterū lingue vīdiffiniens adiūgit. Inquietū malū: plenaveneno mortifero. Hinc per ſemetip̄amnos veritas admonet dicēs: Omne verbū ocioſum qd̓ locuti fuerint homines: rationē reddēt de eo in die iudicij. Ocioſūquippe verbū eſt: qd̓ aut ratōe iuſte neceſſitatis: aut intentiōe pie vtilitatis caret.Si ergo ratio de ocioſo ſermone exigit̉:penſemus que pena multiloquio maneatin quo etiā per noxia verba peccat̉.¶ De diuerſo modo admonendi pigros: atqꝫ precipites:¶ Capitulum. XvI.
Liter admonēdi ſunt pigri: atqꝫ aliter precipites. Illi nanqꝫſuadēdi ſunt: ne agenda bonadum differūt amittant. Iſti verō admonēdi ſunt: ne dum bonorū opusincaute feſtinando preueniūt: eorum merita immutēt. Pigris namqꝫ intimandūeſt: quod ſepe dū oportune agere que poſſumus nolumus: paulopoſt cū volumusnon valemus. Ipſa quippe mentis deſidia dum congruo feruore non accendit̉: abonoruꝫ deſiderio funditus cōualeſcentefurtim torpore mactat̉: vnde aperte perSalomone dicit̉. Pigredo immittit ſoporē: piger enim recte ſentiēdo quaſi vigilat: quāuis nil operando torpeſcat. Sedpigredo ſoporē immittere dicit̉: quia pauliſper etiā recte ſentiendi vigilantia amittit̉: dum a bene operādi ſtudio ceſſat̉ Ubirecte ſubiūgit̉: ⁊ anima diſſoluta eſuriet.Nam mens: quia ſe ad ſuperiora ſtringendo nō dirigit neglectā ſe inferis per deſideria expandit. Et dum ſtudioꝝ ſublimium vigore nō conſtringit̉ cupiditatis infime fame ſauciat̉: vt quo ſe per diſciplināligare diſſimulat: eo ſe eſuriens per voluptatū deſideria ſpergat. Hinc ab eodemrurſus Salomone ſcribit̉. In deſiderijseſt om̄is ocioſus. Hinc ip̄a veritate predicāte: vno quidē exeunte ſpiritu mūda domus dicit̉: ſed multiplicius redeūte dumvacat occupat̉. Plerunqꝫ piger dū neceſſaria agere neglexerit quedā ſibi difficiliaopponit: quedam vero incauta formidat.Et dū quaſi inuenit: quod velut iuſte metuat: oſtendit quod ocio quaſi nō iniuſtetorpeſcat. Cui recte per Salomonē dicit̉Propter frigus piger arare noluit: mendicabit ergo eſtate: ⁊ non dabit̉ ei. Propter frigus quippe piger nō arat: dum deſidie torpore cōſtrictus: agere que debetbona ꝯſiderat: diſſimulat. Propter frigꝰpiger non arat: dum parua ex aduerſo mala metuit: ⁊ operari maxima pretermittit.Bene auteꝫ dicit̉ mendicabit eſtate: ⁊ nōdabitur ei. Qui em̄ nunc in bonis operi-