Bendacium

cogitatum. ⁊ ideo ſoluto eo qd̓ debetur ſublata eſtobligatio imꝑpetuum. qꝛ in infinitū nō debet obligari. naꝫ infirmitas euitatur. ff. loca. l. martinꝰ inglo. Sed tu dic ꝙ aut redijt ex culpa infirmi. et ſicnō tenet̉. l. qd̓ quis ex culpa. ff. de re. iur. Si nō exculpa infirmi: tunc aut ſtatim redit. et ſic tenet̉ qͥanō videt̉ eum liberaſſe. aut ex interuallo: ⁊ ſic nontenet̉: vt. ff. de re. iur. l. quicquid.ꝓprie quid ſit. videsͣ.embrum Homicidiū. v. §. vEt id̓o in ſtatutis ita accipit̉: niſi aliudappareat de mente ſtatuētis: vt not atBar. in. l. ij. ff. de publi. udi.ẜm Aug. eſt falſaendacium vocis ſignificatiocu intentiōe fallendi. xxij. q. ij. §. ille q¶ Que dr̄ia eſt inter mendaciū et falſuꝫ? ℟. ꝙ mētiri eſt contra mentē ire. Un̄ ille qui dicit ꝙ putataliud: ſiue illud ſit verū. ſiue falſuꝫ mētit̉. c. is aūtij. q. ij. Falſum vero pōt qͥs dicere ſine mēdacio cūcū ſcꝫ credit verū qd̓ tn̄ nō ē. et ſi debitaꝫ adhibuitdiligentiā nō peccat. ꝙ ſi nō: peccat venialiter: vtin. c. hoīes. xxij. q. ij. niſi in caſu in qͦ teneret̉ debitādiligentiā adhibere. puta in actu teſtificandi vbiīminet notabile dānū ꝓximo: vel in iudicio. qꝛ ſieēt mortale. vel cū vult iurare. xxij. q. ij. c. animaduertendum.2 ¶ Quot ſunt genera mendaciorū? ℟. ẜm Auguin. c. primū. xxij. q. ij. ꝙ ſunt octo. Primū in doctrina religiōis xp̄iane ⁊ ẜm Alex. in ſcd̓a ſcd̓e. religiohic accipit̉ nedū ꝓ eo ꝙ nō religat ad ea q̄ ſunt fidei: ſꝫ etiaꝫ ꝓut religat ad bonos mores. qꝛ in hisduobꝰ cōſiſtit religiōis xp̄iane ſūma. Scd̓m eſt vtaliquē ledat iniuſte in corꝑalibꝰ cū nulliꝰ vtilitate:ſicut falſus teſtis in cā criminali. Terciū eſt ꝙ alicui nocet: ſꝫ tn̄ alteri ꝓdeſt. vt teſtimoniū in cā pecuniaria. Quartū eſt qd̓ ſit ſola mentiēdi vel fallēdi libidine: vt cū delectat̉ in aſtutia mendaciorumcōpoſitione nō habens reſpectū: nec ad nocendū:nec ad adiuuandū alicui: ſed ſolum qꝛ placet ſibi.Quintū eſt qd̓ fit placendi cupiditate: vt mendacium adulatiōis. Sextū eſt qd̓ nulli nocet et alicuiꝓdeſt .ſ. ne pecunia ſibi auferat̉: indebite vel iniu-ſte ledat̉. Septimū eſt qd̓ ſimilit̓ alicui eſt vtile adcorpus .ſ. vt mortē euadat. Octauū ē qd̓ ſimiliterꝑdeſt alteri: vt v̓ginitatē ſeruet. Sꝫ ẜm Alex. vb.s. et. s. Bo. in. iij. di. xxxiij. et Ri. ibidē. Mēdaciūhꝫ ꝓ ſuo formali cōpletiuo intentionē fallendi. etiō ẜm intentionē mentiētis diuerſum erit mendacium in ſpecie. Si em̄ intendit ſolū ꝓdeſſe. ſic eritmendaciū officioſum. Si delectat: ſic eſt ocioſum.Si ledere ſic eſt ꝑnicioſum. Pernicioſum continettres diffęrentias. qui aut in ſpiritualibus et ſic eſtprimū. Aut in corꝑalibus: et ſic eſt ſecunduꝫ. Autin temporalibus. et ſic eſt tercium. Officioſum cōtinet tres vltimas ſpēs .ſ. ſi in temporalibꝰ. Sic eſtſextū. Si in corꝑalibus: ſic ſeptimū. Si in ſpūali-bus: ſic eſt octauū. Ocioſum continet quartam etquintam ſpēm. qꝛ aūt vult delectare ſeip̄m. ⁊ ſic ēquartū. Aut alterum ſic eſt quintū. Primū iſtorūeſt grauius et vltimū leuius.

¶ Utrum omne mendacium ſit peccatum? ℟. ꝙſic. c. ſuꝑ eo. de vſuris. cum ſimilibꝰ: et etiam mortale peccatū ē ẜm. s. Bo. Ale. ⁊ Ri. vbi sͣ. Primorōe ſue ſpeciei: ſiue ꝑ ſe et ſic tm̄ tres pͥme ſpēs iūtpeccatū mor tale. vn̄ quicunqꝫ mentit̉ ꝯtra veritatem diuinā eam mēdacio occultādo: vel corrum-pendo peccat mortaliter. Sil̓r circa ea quorum cognitio pertinet ad hoīs bonum: puta ad ꝑfectiōeꝫſcīe et informationē morum erit mortale. qꝛ cōtracharitatē dei et ꝓximi. Secus ſi eſſet circa aliquidqd̓ nō refert ad ſalutem vtrū ſic vel ſic cognoſcat̉.qꝛ eſſet veniale. Idē dic ꝙ eſt mortale qn̄ eſt in nocumentum corꝑis ꝓximi: vel rerum de aliquo alicuius importantie. etiam ſi alteri ꝓdeſſet. ſecꝰ ſi indamnū alicuius rei minime. qꝛ nō eſſet cōtra charitatem. et ideo veniale. Scd̓o eſt peccatū mortaleꝑ accidens. Et hoc dupliciter. Primo rōne intentionis: puta qꝛ ita afficitur ꝙ non curaret offendere deum vel proximū notabiliter. qꝛ p̄ponit mendacium charitati dei et ꝓximi. multomagis ſi intēdit dicendo mēdaciū iniuriare deū: vel ledere notabiliter ꝓximum: etiam ſi nō ledat peccat mortaliter. Scd̓o rōne ſcandali. vt cum quis dicēs mendacium ꝓbabiliter ſcandalū ſequi aduertit: nō tn̄curat ſed dicit mēdaciū et peccat mortaliter. Et inhoc cōcordant cōiter Theo. in. iij. diſ. xxxviij. Additur et tercium ex quo fit mortale .ſ. cum dr̄ in iudicio. Unde ẜm Durandū omne mendaciū p̄teriocoſum qd̓ in iudicio dicit̉ de his que ad iudiciūꝑtinēt eſt mortale. qꝛ ſubuertit veritatē iudicij: qd̓cedit in ꝑniciem vniuerſitatis. et placet qn̄ dicit̉ d̓eo de quo tenetur dicere veritatē. alias non. et qn̄ſit habes sͣ. Confeſſio delicti. ⁊ sͣ. Furtum. §. xxviet. jͣ. teſtis. §. xxvj. Additur et quartū ex quo efficitur mortale ẜm Ho .ſ. rōe cōtemptus .ſ. cū qͥs ꝓnihilo hꝫ dicere mēdacia iocoſa ſicut vera: ſicut faciunt ioculatores et ſil̓es. ar. xxv. di. §. alias ea demū. Quod limito verū qn̄ etiā ſi eſſet mortale nollet abſtinere: aliter nō. et ſic incidit cum pͥmo. Additur et qͥntum ẜm alios .ſ. rōe ꝑfectionis. ſed iſtisnō aſſentio: niſi vel qn̄ ꝑfectō eſt talis ꝙ obligauitſe voto vel iuramēto in nullo caſu mentiri: vel rōne ſcandali. vt dictum eſt. Et ita cōiter tenent. doctores. Facit qd̓ ſupra dixi. Circūſtantia. §. iiij Inalijs aūt caſibus cōiter eſt veniale peccatū: niſi cōſcientia eis dictaret ꝙ eſſet mortale. qꝛ ſic eſſet eis ſicontra tale dictamen dicerent mendacium peccatum mortale.¶ Utrū predicator vel doctor ſemper peccet mor 4taliter mentiendo? ℟. Pe. in. iij. di. xxxviij. ꝙ nō.niſi ſcandalū vel cōtemptus doctrine ſit annexusqꝛ ſi hoc ſciēs mentit̉ peccat mortaliter. Similit̓ ſidiceret cōtra id qd̓ eſt faciendū ex neceſſitate. ſecusſi ex cōſilio niſi rōe ſcandali: vt dixi.¶ Utrū liceat ꝓ alterius vita cōſeruanda menti­ 5ri. Rn̄. ꝙ nō. d. c. ſuꝑ eo. et qͣlitercunqꝫ dicat̉ mendacium ſemꝑ eſt peccatum ſaltem veniale. xxij. q.ij. ꝑ totum. Quidā excipiunt iocoſum. quod ꝓprienon videtur mendacium. qꝛ vt dicitur in. c. ne qͥsxxij. q. ij. nō fallit. qꝛ nouit ille cui dicitur iocādi cāfuiſſe dictum.

3