Mrīoniū. iij. Impedimentū. iiij.

CXCI

M⁊ nō eſt matrimoniū. et credo ſit verius: niſi forteintendiſſet cōſentire abſolute in p̄ſentē quē tn̄ putabat aliū: ſꝫ ſi conſenſus ferebat̉ in eum nō vt inp̄ſentē ſꝫ in pͥmogenitū erit verū. ꝙ nō erit matri¶ Circa ſcd̓m errorē .ſ. conditionis ſeruilis eſt ſcimonium.Lendum. ꝙ triplex eſt conditio ſtatus .ſ. melior cumqͥs cōtrahit cū libera quā credit ſeruā et ecōuerſo.Scd̓s eqͣlis cū .ſ. ſeruꝰ cōtrahit cū ancilla quā credit liberā. Tercius deterior. vt cum liber cōtrahitcn ancilla quā credit liberā vel ecōuerſo. Primuserror nō impedit matrimoniū quia nō leditur inaliquo ſic contrahēs. Nec ſcd̓us ſimiliter qꝛ equeleditur vterqꝫ. vnde in neutro errore decipit̉: nechꝫ ꝙ obijciat alteri. ar. xxix. q. ij. ꝑ totū. et de diuor.c ſignificaſti. Tercius vero error impedit mr̄imoniū. xxix. q. ij. ſi quis ingenuus. Ratio eſt qꝛ altertm̄ ledit̉ ſine culpa et grauiter. quia in bono ꝓlisquā nō habebit in ſua ptāte. et in bono fidei. quianō poterit ei reddere debitū libere. ⁊ in bono ſacr̄iſcꝫ in inſeꝑabilitate cohabitatiōis. Sed potiſſimaratio qͣre iſte tercius error impedit matrimoniumeſt eccleſie conſtitutio. Alij aūt duo errores nō impediunt ẜm cōmunē opi. tā doc. theo. in. iiij. diſti.xxxvj. qͣꝫ cano. licet quidā contrarium teneant. vtGof. et Ho. in ſumma. ſꝫ nō cures de eis. Sꝫ cōmunē opi. teneas quā ſequitur Inno. de cōiugioſeruorū. in. cꝓpoſuit.5 ¶ Utrū ſciēter cōtrahēs liber cū ancilla vel econtrario teneat matrimoniū? ℟. ꝙ ſic tex. ē. xxix. q. ijſi qͥs liber. et ſic liber tenet̉ ſequi ancillā. ẜm Pa. inc. j. de coniugio ſeruo.6 ¶ Utrū liber cōtrahēs ignorant̓ cū ſerua cui in tēpus data eſt libertas teneat matrimonium? ℟. ꝙnon. quia vt dicit lex. ſtatu liber. in p̓nci. ff. de ſtatu liber. ea q̄ interim facit. vt ſeruus facit. non vtliber.2 ¶ Quid ſi dn̄s tradit alicui libero ſuā ancillaꝫ vtliberā in matrimonio quā tn̄ cōtrahēs ignorat. ancillā teneat matrimoniū. Rn̄. ꝙ ſic. qꝛ ſtatim efficitur libera. vt in aut̓. d̓ nuptijs. §. ſi vero ab initio.et hoc tenet glo. in. c. ꝓpoſuit. et Pa. de cōiugio ſeruorū. et Gof.8 ¶ Utrū cōtrahēs liber cū ancilla ignorāter. et poſtea hoc cognoſcēs cōmiſcet̉ eidē ꝑ copulaꝫ teneatmatrimoniū. Rn̄. ẜm glo. in. d. c. ꝓpoſuit ꝙ hn̄scōſcīaꝫ ex ꝓbabili cā et diſcreta ꝙ alter ē ſeruus ſicognoſcat eā. p̄iudicat ſibi. et erit matrimonium ⁊ſic intellige. xxiij. q. iiij. innocens. ff. de pe. he. l. itemveniunt. §. anteꝙͣ ꝑtes. Si aūt ex leui ⁊ temerariacauſa cui nō dꝫ credi. tūc nō p̄iudicat ſibi titubāsꝓ ignorante habēdus ē. C. de cōdi. inde. l. vlti. ff.de libe. ho. exhi. l. iij. §. ſi quis volenteꝫ. Non em̄cuilibet referenti credere tenetur. tex. eſt. ff. ꝙ cumfal. tuto. l. ij. ibi et ſi dictū ſit ei et bona fide non crediderit. Aduerte hic ꝙ ſi ſeruus cōtrahit cū liberaque cū ſeruū ignorat peccat mortaliter cōmiſcēdoei exqͦ ſcit mr̄imoniū nullū eē. ſecꝰ ſi ignoraret matrimonium non tenere. et idem dic de quocunqꝫq̄ ſcit certitudinaliter ꝙ matrimoniū non tenet exquocunqꝫ impedimento. Quādo vero habꝫ ſciē-

tiam vel conſcientiam. id eſt firmā credulitatē deimpedimento qͣꝫuis clare nō ſciat ſimiliter peccatmortaliter cognoſcēdo. ſiue talis cōſcientia ꝓcedatex ꝓbabili cauſa vel temeraria. niſi eam deponatQuando vero hꝫ ſcrupulū cōſciētie .i. quia dubiꝰeſt. tunc ſi ex leui vel temeraria cā debet deponereet ſic petere et reddere pōt ſine peccato. Si v̓o dubium eſt ex ꝓbabili cauſa poteſt reddere ſed nonpetere debet. aliter exponeret ſe periculo et peccaret mortaliter. ſed reddēdo nō. quia in dubio obediendum eſt. et excuſatur. xxiij. queſtio. prima. qͥdculpatur.¶ Utrum talis habens ꝓbabilem cām credendi ꝯp̄iudicet ſibi ſi ad mādatū eccleſie reddat debituꝫ.Rn̄. ẜm Tanc. Inno. ⁊ Io. an. et Pa. in. d. c. ꝓpoſuit ꝙ ſic. qꝛ niſi velit cū ea eſſe tanꝙͣ cū vxore propria nō dꝫ in hoc obedire. et eſt verior opinio licetHoſti. et glo. in. d. c. ꝓpoſuit. teneat ꝙ debet obedire niſi ſit certus. ſꝫ iſtud nō teneas. quia non debet cōtra cōſcīam formatā venire. ar. de reſti. ſpo.c. litteras. ſꝫ in p̄bendo alimēta et hmōi. bene debꝫobedire niſi ſit certus.¶ Utrū liber cōtrahēs cū ancilla ignorāter quaꝫ 10poſtmodū dn̄s eius facit liberā teneat̉ ſtare cū ea.Rn̄. ꝙ nō. qꝛ matrimoniū nullū fuit et ſemꝑ ei cōmiſcuit ex pͥmo conſenſu qui nullus fuit. ar. C. advelleya. l. qͣꝫuis ẜm Gof. et Io. xxix. q. ij. ſi quis ingenuus. et Ber. in. c. vlti. de coniū. ſeruo. quidaꝫtamē tenēt ꝙ ſit matrimoniū ſi poſt manumiſſionem illa cognouit eum contrahere intendens. qͥaimpedimento ſublato per hoc nihil impedit et verius credo.¶ Utrū liber cōtrahēs cū aſcripticia. aut origina/ 11ria ignoranter teneat matrimoniū. Rn̄. ẜm Hugo. xxix. q. ij. in pͥn. ꝙ ſic. qꝛ edictū de matrimonioeſt ꝓhibitoriū. et contrahere tales pn̄t. C. de agri.ce. et colo. l. vlti. ideo tenet.¶ Quid de libero contrahente cuꝫ filia ſerue. vbi 13de cōſuetudine patrie eſt ꝙ partus ſeqͣtur patreꝫ.vt in. c. licet. de coniu. ſeruo. Rn̄. ꝙ ſi conſuetudoſit preſcripta. licet mater eius ſit ſerua. ꝙ verū eritmatrimonium. vt in. d. c. licet. dummodo pater ſitliber.¶ Sed pone ꝙ liber qui contraxit cū ſerua igno­ 13ranter. poſtmodū ſciens ſeruā nihilominus vultmatrimoniū eſſe. ſꝫ illa nō vult. nunqͥd erit? ℟. ꝙnō. ſꝫ verum eſt ꝙ compelleret̉ ab eccleſia niſi trāſiſſet ad ſecunda vota.¶ Utrū liber poſſit ꝓpria auctoritate ancillā quā 14ignoranter acceperat vxoreꝫ dimittere. cōperto. ꝙſit ſerua? ℟. ꝙ quo ad thorū certum eſt ꝙ ſic. quovero ad cohabitationē tenet Ricar. in. iiij. diſ. xxxvi. ꝙ nō. ſi ꝯtraxit in faciē eccleſie aut corā teſtibꝰ.ſecus ſi clādeſtine. ſꝫ Ho. et multi alij ſunt contrarie opinionis. qn̄ ſeruitꝰ ē notoria: ſicut et in adulterio. de quo habes. jͣ. matrimoniū. iiij. in pͥnci. et§ .j. Sed ego dico ꝙ opinio Ricar. eſt vera quoad cohabitationē. vt pꝫ in. c. porro. de diuor. ſed qͦad redditionē vel petitionē debiti eſt vera ſecūdaopinio. et ẜm hanc diſtinctionē intellige et limita.i1 4

i1 4