Queſtionestercij de Anima

naturali autem qualitate intellectus homo appetit̉ vltimum finem. et ideo non vult libere vltimū finem. ſed neceſſario. Et ideo per ꝯparationem ad vltimum finē nonhabet volūtas libertatem. quia hoc eſt ſummū bonuꝫ adquod naturaliter omnia inclinātur. Ex parte aūt corporum homo poteſt habere qualitates inclinantes ipſumad aliquod. ſed illis inclinationibꝰ p̄t homo reſiſtere pervolūtatem. per qualitates ſuperueniētes acquiſitas autinfuſas. etiam inclinatur homo ad aliquod opus ſꝫ nonneceſſario. et ideo adhuc poteſt non agere opera illiꝰ habitus. Et hoc ꝓpter triplicem cauſam. Prima quia poteſt p̄uenire acquiſitionem habitus. Secunda qꝛ poteſtnon vti tali habitū. Tercia qꝛ poteſt per ꝯtrarios motꝰid eſt actus tales habitus corrumpere. Dicendum eſtergo ad argumentū ꝙ qͣꝫuis habitus inclinat ad aliqd̓opus nō tamen neceſſitat ad tale opus. qꝛ poteſt aliquishabens habitum nō operari ꝑ talem habitū. ⁊ ſic nō tollit libertatem arbitrijQuerit̉ vtrū liberū arbitriū ſit ſpēalis potentia aīeDd̓m ꝙ nō. qꝛ eſt ipſa volūtas. qd̓ ſic ꝓbatur. qꝛ oportet potentias appetitiuas eſſe ꝓportionatas apprehenſiuis. quia appetitiue mouentur ab apprehēſiuis. ſed in intellectu eſt ꝗ̄dam vis intellectiua qua vnum ex alio ſyllogiſando eligimus. ergo ꝓportionabiliter ſic erit in appetitiua. Eſt igitur vna vis in appetitiua qua ſimpliciterfinem appetimus ⁊ vocat̉ voluntas. Alia eſt vis electiuaſiue libertas arbitrij ẜm quā vnū eligit̉ ante aliud. ſicut eīgo intellectus ⁊ rō ſunt vna potētia. ita volūtas ⁊ liberūarbitriū. ⁊ ideo ẜᵐ aliquos liberū arbitriū d̓r vis electiuaqꝛ ꝑ illā vim vnū p̄eligit̉ alteriArguit̉ naturale ⁊ deliberatiuū non poſſunt eſſe vnapotentia. ſed eſt aliqua volūtas naturalis que vocaturtheleſis. et aliqua eſt voluntas deliberatiua que vocatubuleſis. ergo ſunt diſtincte potentie Dd̓m ꝙ volūtasnaturalis que vocatur theleſis. ⁊ volūtas deliberatiuaqvocatur buleſis. nō differunt vt diuerſe potentie. ſed diferūt ẜm actum perfectū ⁊ imꝑfectum. quia theleſis dicit voluntatem imperfectam que non eſt coniūcta perfecte deliberationi et complete. nec eſt accepta ẜm omnescircūſtantias ſiue conditiones. ſed buleſis eſt voluntasaccepta cum perfecta deliberatione. et ẜm hoc cōtingit ꝙaliquis vult oppoſita ẜm diuerſas volūtates. quandoqem̄ ante perfectam deliberationem vult aliquaꝫ rem quatamen nullo modo vult poſt deliberationem perfectamvt martires voluntate naturali volebant non mori. ſedvoluntate deliberatiua et perfecta volebant mori ne abnegarent fidemArguit̉ potētie diſtinguūtur penes actus. ſed eſt aliꝰactus volūtatis ⁊ liberi arbitrij. ergo ſunt diuerſe potentie Maior eſt nota. ⁊ minor pꝫ. qꝛ volūtas eſt actꝰ potertie volitiue ẜm ꝙ abſolute inclinat̉ ad finē. ſed electio ꝓpter diuerſitatem eligibiliū eſt actus liberi arbitrij Dcendū ꝙ ſunt duplices actꝰ. Quidā ſunt qͥ ſe accidētalithabent ad aliquā potētiā. ⁊ tales nō diuerſificāt potētiaꝫAlij ſunt actus qui eſſentialiter ſe habent ad potētias. ⁊illi diuerſificant potētias. ſicut in ſenſibꝰ ſunt audire ⁊ videre. tales em̄ actus diuerſificant potētias Per hoc gͦ eſtdd̓m ꝙ electio ⁊ volūtas ſe hn̄t ꝑ accn̄s ad liberū arbitrium. qꝛ volūtas eſt actꝰ potētie volitiue circa bonū ẜm ꝙabſolute inclinat̉ in finē. ſꝫ electio eſt actꝰ volūtatis ẜᵐvnū p̄eligit̉ alteri ꝓpter aliqd̓ bonū ꝯſequens. Et ſil̓e eſtde intelligere ⁊ rocinari quo ad potentiā intellectiuaꝫ

Arguit̉ eſt duplex intellectus. ſcilꝫ agens ⁊ poſſibilisergo etiā erit duplex volūtas. ꝯn̄a tenet a ſil̓i. Dd̓m ēdupl̓r. pͥmo ꝙ volūtas nō mouet̉ a duplici intellectu. ſedſolū ab intellectu poſſibili. ⁊ ideo ſicut in intellectu poſſibili eſt vis intellectiua ⁊ rōcinatiua q̄ ſunt vna potentiaita in volūtate eſt vis volitiua ⁊ electiua. Scd̓o eſt dd̓mꝙ intellectꝰ ꝯꝑat̉ ad volūtatē vt mouēs. ⁊ ideo nō oꝑtetdiſtinguere duplicē volūtateꝫ. qꝛ nulla eſt volūtas agēscū omnis volūtas ſit mōt̓ a Hoīa VetfetaiUegetabilē qͥdē igit̉ aīam ncc̄e habere om̄eqd̓cūqꝫ viuit ⁊ hꝫ aīam a generatōe vſqꝫ ad corruptōem. neceſſe eſt em̄ qd̓ generat̉ augmentūhabere ⁊ ſtatū ⁊ decremētū. hoc aūt ſine alimēto eſſe īpoſſibile. Neceſſe igit̉ ineſſe vegetabilem potētiā in oībꝰ generatis corruptibilibꝰPoſtqͣꝫ Areſto. in p̄cedentibꝰ det̓minauit de ſingulisꝑtibꝰ aīe. ſcꝫ de aīa vegetatiua. ſenſitiua. ītellectiua. ⁊ motiua ẜm locū. Hic ꝯſequenter vult oſtendere qūo ſe habent iſte partes ad viuentia. Et pͥmo qūo ſe habeat aīmavegetatiua ad viuētia. ſcd̓o qūo aīa ſenſitiua Uult gͦ ꝙaīa vegetatiua eſt in omnibꝰ viuentibꝰ. Et hoc ſic ꝓbatqꝛ om̄e viuēs vel hꝫ tēpus augmēti ſicut in pͥncipio poſtgeneratiōem. aūt hꝫ tēpus decremēti. ſicut qn̄ viuēs tendit ad corruptōem. vel hꝫ tempus ſtatus. ſicut quandonec auget̉ nec decreſcit. ſed in omnibꝰ iſtis ſtatibus neceſſe eſt viuens vti alimento. ſed vti alimēto ſpectat ad animā vegetatiuā. ergo neceſſe eſt omne viuens habere animam vegetatiuamQuerit̉ quotuplex eſt tp̄s in rebꝰ viuētibꝰ ꝑ ordinemad alimentū. Dd̓m ꝙ triplex. aliquod eſt tempus in quoꝓpter calorē naturalē plus aggenerat̉ de alimēto ſub̓e aliti qͣꝫ deꝑditum fuit. ⁊ hoc eſt tempus augmēti. A iud eſttempus in quo plus remouetur de ſub̓a aliti qͣꝫ aggeneretur. ⁊ hoc ꝓpter defectum caloris naturalis. ⁊ hoc ē tēpus decrementi. Aliud eſt tempus in quo equaliter aggeneratur ſicut deperditū fuit. ⁊ hoc d̓r tempus ſtatus.Dicūt tn̄ aliqͥ ꝙ nō ſit tp̄s ſtatus niſi quo ad nos. qꝛ vl̓hō ſemꝑ creſcit ⁊ augmentet̉ vel decreſcit. Et hoc p̄t eēverū capiendo augmentū ⁊ decrementū improprie fm ꝙaliquid dicitur augeri quod eſt factū maius qͣꝫ imimediate ante hoc fuit. Et hoc d̓r decreſcere qd̓ eſt factum minus qͣꝫ immediate ante hoc fuit Qa ſeuſiſiSenſum āt nō neceſſe in oībꝰ viuētibꝰ neqꝫem̄ quoꝝ ſimplex corpꝰ cōtingit habere tactūneqꝫ ſine hoc poſſibile eſſe nullū aīal. neqꝫ quecūqꝫ nō ſuceptiua ſpēꝝ ſine materia 1ciZHic oſtendit Areſto. quomodo ſe habeat ſenſus adviuentia. et dicit ꝙ non eſt neceſſe omnibus viuentibusineſſe ſenſum. Et hoc ſic probat. quia primus ſenſus ſcꝫtactus ꝯſiſtit in quodā temperamento qualitatū pͥmaꝝqꝛ ſicut pͥus dictū eſt. nihil aliud eſt ſenſus tactus qͣꝫ medietas calidi frigidi humidi et ſicci. ſed ſunt multa viuetia que habent corpus ſimplex. ſicut ſunt plante. ergo illis non ineſt aliquis ſenſijs.