Areſtotelis

Folio xlix

tales res ſint faciliter alterabiles. ſicut aer ⁊ aqua q̄ patiunt̉ ab odore ⁊ ſono. ſed tangibilia poſſunt indifferenter agere in quecunqꝫ corꝑa ſiue ſint facilit̓ alterabilia ſiue non. ⁊ hoc cōtingit ꝓpter pͥmitatē ⁊ generalitatē illarū qͣlitatuꝫ pͥmarū. nec tamē ſequit̉ ꝙ illa corpora inaīata ſentiant. quia tales qualitates nō agunt in illa corpora apprehenſiue immutando ip̄a. ſicut tn̄ apprehenſiue immutant ſenſum. ſꝫ recipiūt̉ in corꝑa ẜm phiſicā alteratōem. ⁊ iō licꝫ aer patiat̉ ab odore. nō tn̄ ſentit odorem. qꝛ odor nō apprehenſiue īmutat aerē ſicut apphenſiue immutat olfactū. ſed ſolūmodo alterat aerem.Uod autem nō ſit ſenſus alius p̄ter qͥnqꝫ. Dico aū hos. viſum auditum olfactūguſtum tactū. ex his credet aliquis. Si enimom̄is cuius eſt ẜſus tactus ⁊ hūc ẜſum habemus. Oēs em̄ tangibiles inqͣꝫtum tangibilespaſſiones. tactu nobis ſenſibiles ſūt. Nccēqꝫſiqͥdē deficit aliqͥs ſenſus. ⁊ organū aliqd̓ nobis deficere. ⁊ q̄cūqꝫ qͥdē ipſi tangētes ſentimꝰtactu ẜſibilia ſūt quē exiſtimꝰ habentes. Quecunqꝫ vero ꝑ media ⁊ nō ip̄a tāgentes ſimplicibus. Dico aūt vt aere ⁊ aqua. hn̄t aūt ſic. vt ſiquidē ꝑ vnū plura ẜſibilia exiſtentia altera ab īuicē genere nccē habentē hmōi ẜſitiuū vtrorūqꝫ ſenſitiuū eſſe. vt ſi ex aere eſt ſenſitiuū et eſtaer mediū ſoni et coloris. Si vero plura eiuſdem ſint. vt coloris et aer et aqua. vtraqꝫ em̄dyaphana et qd̓ alterū ip̄oꝝ ē hn̄s ſolū. ſentietid qd̓ ꝑ vtraqꝫ. aut quod ab ambobus.Poſtqͣꝫ Areſto. determīauit ꝑticulariter de ſenſibusexterioribꝰ. ⁊ poſuit vnā cōem ꝯditōem ꝯuenientē omnibꝰ ſenſibꝰ iam ꝯn̄ter vult determīare de ſenſibꝰ interioribꝰ. Intendit gͦ ph̓s iſtam ꝯcluſionē ꝙ preter qͥnqꝫſenſus exteriores nccē eſt ponere aliquē ſenſum interiorem. ⁊ iō greci hic incipiūt terciū librū de aīa. ⁊ hoc iōqꝛ ẜm oēs diſtinguētes libros de anima. tercius liber īcipit vbi Areſto. incipit determīare de intellectu ſꝫ ẜmantiquos intellectus eſt ſenſus interior. gͦ ẜm antiquoshic incipit tercius liber. ⁊ iō ẜm dn̄m Albertū terciꝰ liber incipit vbi Areſto. ponit drnam inter ẜſum ⁊ intellectū. ibi (Qm̄ aūt) Sꝫ ſcūs Thomas incipit terciū librū vbi Areſto. incipit determinare de intellectu ẜm ſeet hoc ibi ¶ De ꝑte aūt anime) Et ſic om̄es inceptōespoſite a diuerſis ꝓcedūt ex vno fundamento. Quia ero ph̓s in p̄dicta ꝯcluſione vnū p̄ſupponit .ſ. ꝙ quinrūt ẜſus exteriores. iō ph̓s nūc hoc pͥmo ꝓbat. ⁊ hoc ſitōt ſtꝭ ẜſus exteriores .i. ẜſus ꝑceptiui ſenſibiliū exterirum quot ſūt organa qͥbus apta nata ſūt ẜſibilia cognoſci. ſed in animalibus ꝑfectis ſūt tm̄ quinqꝫ organet tamen perfectum aīalhabet om̄ia organa. ſicut infra

patet. Maior patet rōe ⁊ inductōne. Rōe ſic. qꝛ quilibet ẜſus ē ꝑ ſe ꝑceptiuus omniū que nata ſunt ꝑ tale organū cognoſci. ⁊ ergo eſt equalis multiplicatio ſenſituꝫet organoꝝ. An̄s ꝓbat̉. quia ẜſus ⁊ mediū debēt ꝓportionari. ꝑ qd̓ mediū fit ſenſatio. ſed qͥlibet ſenſus ꝑcipitom̄ia que ꝑ tale medium pn̄t cognoſci ẜm illam rōnemẜm quā eſt medium. Exempli gratia. viſus cognoſcitomnia illa que ſunt nata cognoſci ꝑ aerem ẜm ꝙ ē dyaphanus. ⁊ auditus cognoſcit om̄ia que nata ſunt cognoſci ꝑ aerem ẜm ꝙ ē mobilis localiter. Inductiue probat. qꝛ tactus eſt ꝑceptiuus omniū a quibꝰ organū natū eſt immutari. Sil̓r eſt de alijs ſenſibus.Querit̉. que ſit rō iſtius ꝙ ẜſus pn̄t diſtingui ꝑ organa Dd̓m ꝙ iſta. qꝛ accn̄tia nūerant̉ ad numerum.ſuoꝝ ſubiectoꝝ. ſꝫ ẜſus ſūt accn̄tia organoꝝ. gͦ ⁊c̄.☞ Arguit̉. accn̄tia hn̄t numerū a ſubiecto. ſꝫ ph̓s loquit̉ hic de ſpecifica diſtinctō ne ẜſuum. gͦ male hic inqͥrit per organa ꝙ quinqꝫ ſint ſenſus ſpecifice diſtincti.Dd̓m ꝙ licꝫ accn̄tia cōia ſolum habeāt drn̄am nūeralem a ſuis ſubiectis. tn̄ accn̄tia ꝓpria cuiuſmodi ſuntẜſus reſpectu organoꝝ habet etiā ſpem a ſubiectis circū locutiue ſaltem. qꝛ poſſumus ꝑ ſubiecta circūloquidiſtinctōem ſpecificā taliū accidentiū. Et rō eſt. qꝛ talia accn̄tia ſūt ſpecifice diuerſa in diuerſis organis. quiaoriunt̉ ex pͥncipijs organoꝝ. vt riſibile in hoīe. ⁊ rudibile in aſino diſtinguuntur ſpecie.☞ Arguit̉. dictū eſt ꝙ diſtinctio potentiaꝝ ſumit̉ penes obiecta. gͦ male hic d̓r ꝙ ſumatur penes organaDd̓m ꝙ potētie diſtinguūtur penes obiecta a priori. ſicut pͥus dictū ē. ſed quo ad nos ⁊ a poſteriori diſtīguūtur penes organa in qͥbus ſunt. Ex quo patꝫ ꝙ diſtinctio penes organa eſt materialis. ⁊ materia eſt nob̓notior ſꝫ diſtinctio penes obiecta ē formalis. Un̄ nonponūt hic ſex ẜſus exteriores. qͣꝫuis ph̓s prius dixit ꝙtactus ſtꝭ duo ẜſus formal̓r. qꝛ diſtinguendo ẜſum penes organa ſenſus tactus eſt vnus ⁊ nō duo.☞ Arguit̉. aliqua aīalia hn̄t organa ſenſus. ⁊ tn̄ nonꝑcipiūt oīa ſenſibilia illiꝰ ſenſus. vt ſtꝭ piſces hn̄tes duros oculos qͥ ſolum ꝑcipiūt excellentes colores Qd̓mꝙ duplicia ſunt aīalia. q̄dā hn̄t ꝑfecta organa ẜſitiua ettalia pn̄t ꝑciꝑe om̄ia ẜſibilia q̄ nata ſunt ꝑcipi a tali organo. Alia ſtꝭ aīalia hn̄tia organa imꝑfecta. ⁊ talia nōpn̄t cognoſcere omīa ẜſibilia. ſed hoc nō cōuenit eis ẜmſe. ſed ex imperfectione organiSimpliciū aūt ex duobꝰ his ẜſitiua ſolumſunt ex aere et aqͣ. Pupilla quidē em̄ aque auditus vero aeris. olfactus autem horum alterius eſt. Ignis auteꝫ nullius eſt. aut cōmunisom̄ibus. Nihil em̄ ſine calore ẜſitiuū ē. Terra vero aūt nullius ē. aut in tactu maxīe miſcetur. vnde relinquitur nullū eſſe ẜſitiuum extraaerem et aquā. Hec aūt et nūc quedā habentanimalia. Om̄es igitur ẜſus hn̄tur a non imꝑfectis: neqꝫ orbatis. videtur em̄ talpa ſub pelle

l ij