Druckschrift 
Capnion, seu De verbo mirifico : Mit Beigabe des Conradus Leontorius
Seite
196r
Einzelbild herunterladen
 

LIBERpropter animaduertit hoc eſſe chryſolithū: iſtud dici reſinam: illud uitrum ap-pellari. In actionibus autē & negocijs: aliud eſſe turpe arbitratur: aliud decorū:Ergo ſemper rimatur ratio: & diligēti ac indefeſſa indagine: ſenſibilia ſcrutatur:prius a materia: nunc a præſentia rei denudata: adiunctis etiā intentionibus ua-rijs: haud ulli ſenſuum receptis: quæ tamē abſqꝫ ſenſibilibus innoteſcere nō poſſunt: Vt cum Baruchiā hunc intueor: hominē ſtatura mediocri: prolyxa barba:ſubtriſti fronte: naſo aquilino: palliatū: circulatū: & quod ait Satyrus: Obſtipocapite & figentem lumina terræ. Murmura cum ſecum & rabioſa ſilentia rodit:Atqꝫ exporrecto trutinat̉ uerba labello. Inde auguror hebræū eſſe: cui croceꝰeſt circulus inſigne: philoſophū quod pallio tectus ſit: & pythagoricū maximeuel alterius diuinioris ſectæ: quod Saturnus arcanæ cōtemplationis autor: eiuſ-cemodi ſuperficiei picturas procreare dicitur. Poſthac mihi pro conſuetudinegentis & profeſſionis non ualde amicū: niſi quātum nos iam litteræ conciliant:tecto item gaudentem: & umbra: plurimaqꝫ id genus: quæ homini accedūt ueluitij uel laudis indicia. Nec unꝗͣ ceſſat rationis ſcrutiniū: ſed ingenita eſt cuiqꝫ ſe-dulo quærendi cupiditas: tantiſper dum ſagax noticiæ appetitus circa optatāueritatē: ſuo uoto minime fruſtratur: Quā & in omni arte inueſtigant artifices:& deceptos quoſlibet natura ipſa facit erubeſcere: quoniam illis inter uerum &faſſum rectæ rationis defuerit iudicium. Deceptores quoqꝫ naturaliter ut talesodimus: & omnes qui aliud ſub lingua: aliud gerunt ſub pectore. Nihilqꝫ tamuerecūdum homines ſibi ducunt ꝗͣ errare: præſertim bono præditi ingenio: &qui animi uirtute pollent: quos ego quotiens de ſcientijs diſſerendū nobis eſt:ſolos eſſe homines: aio. Infantes etiā uix ab uberibus auulſi: de quauis re quamuident aut ſentiunt: curioſe interrogant: ut fateri nō ab re liceat: ingenitum eſſenobis inueniendi ueri amorem & facultatem. Neqꝫ autem ad id dementiæ noſipſos trahi uel ſaltem duci patiamur: ut naturam uniuerſitatis: quæ uel Sarda-napalo teſte: omnis creat res: aucͣtat: alitqꝫ: cum alias nuſqͣ egiſſe perperam uiſaeſt: eam tamē hic aberraſſe: ac talem nobis ueritatis auiditatem fruſtra impreſ-ſiſſe putemus. Quēadmodū enim uane creatos fuiſſe oculos fatemini: ſi nunqͣconcederet̉ lucē aſpicere: ſic & opinabimur de ſancta ſollertiqꝫ natura: quæ mortalium animis rationem haud implantaſſet eiqꝫ tam uigilem percōctandi uericonatū nunꝗͣ inſeruiſſet: niſi compertū illi ante fuerit humanū animū poſſe ue-ritatem apprehendere: ſuamqꝫ hanc tam nobilem facultatē: conditionē: uirtu-tem: potentiā: uel aliquando prodigere in operationē: reducere ad effectum:propellere in actum: iaculariqꝫ in obiectum ei conſentaneū: & uiciſſim ſui appe-tens. Eſt enim ſic eſca rationis ueritas: ut illuminatꝰ color oculi: & percitus odornariū: & cōſonans aurium ſonitus. Ergo liquido apparet in hac mūdi ſtructursquā cernimus aliquā triumphare ueritatē: quæ totiens rationem noſtrā cōmo-uet: agitat: implicat: explicat: totiens inquietam: totiens inſomnem miris modisſollicitat: non fortuitis aut alicunde aduenticijs: ſed ſuis & proprijs & origina-rijs naturæ illicibus: quæ omnia cum nō fiunt fruſtra utiqꝫ contingit ut ueritatēeorum quæ ſunt aliquo tandem opportuno tempore amplexemur. Quiſquisigitur: id quod eſt: uel ſuapte natura: uel diuino adiutus adminiculo uere com-prehenderit: quare non illum eius ſcientiā ſortitū exiſtimauerim? Ita enim ſciē-tiam appellabimus: ueram apprehenſionē rei. Hoc eſt quod initio dixi: ponde-randa uerborūuis eſt: ꝗbus tantopere digladiamini. Qua in cauſa certe intelligifacile poterit: quod ſcientiæ nomen: uarie ſignificat: ut ſunt res multiplices quasſciri dicimus. Rerum autē de quibus colligere ſcientiam autumant: multi phi-loſophoꝝ: maxime uero Platonici: binas eſſe naturas decreuere. Alteram quæuideri oculis & attingi manu poſſit: prope ad omne momentū alterabilē. Detur