DE VERBO MIRIFICOrerū naturaliū temporaria mutabilitate ac alteratione cōtinua: quod ad ꝑfectæſcientiæ fundamentū attinere putatur. Obſtat & ſecūdū quod neqꝫ diuinitusetiam quicꝗͣ mortales ſciant: ne intolerabili moleſtia per hominū diſcendi cupi-dorū quotidianos appetitus dij afficiant̉. Præterea uero potiſſimū: quoniā di-uinam cum humana operatione cōiūgere: quod in eiuſcemodi ſcientia neceſſa-rio fieret: nihilo ſecius extiterit atqꝫ ſi concordi uinculo maxime diuerſa conne-ctere ſtudeas. Totum hoc ut ꝗͣ breuiſſime pro noſtro captu explicemꝰ: ponde-randa uerboꝝ uis eſt: quibus ab ortu ferme uſqꝫ ad hanc ueſperā digladiamini.Tractatio autē non admodū ex occultis principijs erit: neqꝫ non perſpicuis ra-tionibus (ut arbitror) ad credendum. Quid enim ocglorū orbes concauis in fo-raminibus frontis occluſi: aliud ꝗͣ uidere deſyderant: quod unū & propriū eorūeſt ſolamē: ſine quo certe ſpectaculi fructu: fruſtra ſint & ocioſa munera? Si uul-tis recordamini quale Phryx ille apud Euripidē haud inconcinnum plane car-nem attulit. Quiſquis inquit ille uir eſt: etiā ſi ſeruus fuerit: lucem tamē cerneregaudet. Quid illa cartilago: mollior oſſibus: carne firmior: in hominū auribuspēdula flectenſqꝫ: nōne uoces haurire cupit? Vnde & aures citato Virgilio diciputant: cum ait: Vocemqꝫ his auribus hauſi. Et ut cætera percipiendarū reruminſtrumēta complectar: Quid aliud odora uis narium: ꝗͣ olere? Quid lingua magis ꝗͣ guſtare appetit? Eſca igit̉ qua oculus paſcitur: color eſt. Sic auriū ſonitus:ſuaue olentia naſi: ſapor linguæ: ac mollia quæqꝫ tactus pabula fiunt. Quærā de-inceps: nō extet oculus: nec auris: neqꝫ naſus: nulla deniqꝫ lingua: nullus ſenſus:quid putas nobis cōmodi afferant color: uox: odor: acerbum: dulce: ſcabrum:leue? Nōne omnia hæc fruſtra in orbe ſint: inania & nihili exiſtimanda? Certequidem ponite hoc ē manibus: & apprehendite non arma ſenſuum: ſed eorumuires ac poteſtates. Niſi enim illis acre iudicium adſit: indiſcreta & confuſa fientuniuerſa: nec alterū alteri propriū obieceris: & oculus uocem uidebit: & auriscolorem audiet. Oro te igitur Sidoni: iuxta Lucretiū tuū: An poterunt oculosaures reprehendere? An aures: Tactus? An hūc porro tactū ſapor arguet oris?An cōfutabunt nares oculi: guſtum quoqꝫ uincent? Non ut opinor ita eſt. Namſeorſum cūiqꝫ poteſtas diuiſa eſt. Quod Baruchias quoqꝫ tecum: & omnes Aca-demici Peripateticiqꝫ reſpondebūt. At quæ nam eius diuiſionis occaſio eſt. Di-cat Epicurus: Oculū/ ſimiliter & cætera inſtrumēta nō cognoſcere ipſam natu-ram & conditionē rerum. Quid igitur? Audite uerſiculū: Hoc animi demū ra-tio diſcernere debet. Actum iam eſt. Nā ut color uiſum pictura paſcit inani: ſicrelucens in animo forma ueri: proculdubio pabulum erit rationis: quæ alterūab altero diſcernete medio intercedente cogitatu: quā eſtimationē appellant.Recenſebo cauſam omnē quā queo breuiſſime. Senſibilis quidē res undiquaqꝫſimulacrū de ſe propellit tenuiſſimū & incorporale: quod a ſenſu facile appre-hendit̉ propter amicā ſenſitiuæ poteſtatis hoſpitalitatē. Id cum eo loci diuerſat̉eminentiorē dignitatem mox adipiſcitur: & præſentem rei ſubſiſtentiā abijci-ens fit idolum: retentis ſecū cæteris circūſtantijs. Tunc itaqꝫ imaginatio quædāeffigiem abſentis ſimulacri ſuſpicit: Idoli tandem conditiōes: ipſa phantaſia perquaſdam apparētias & eſtimat & dijudicat: modo uere: modo fallaciter. Vndeſolent equi ſiniſtre diſcernendo laruas odiſſe: ac quaſi futura nocumenta fugere. Haud ſecus atqꝫ aues: quæ ficta in hortis agriſqꝫ idolia male ſuſpicantes horrent: & ſæpe decipulas metuūt inſidiaſqꝫ præſentiſcunt. Poſterius hæc inuolu-cra quāꝗͣ diligenter ſublimata: tamē adhuc brutis appenditijs reſperſa: digniorquædam uirtus quæ ratio dicit̉ cribrat atqꝫ librat: ab una propritate currens adaliam. Quo plane diſcurſu: in rebus quidem illud eſſe chryſtallum affirmat: hocuero glaciem: & inter gemmas diſputat: electrum quādoqꝫ uitrūqꝫ miſceri: qua-
Druckschrift
Capnion, seu De verbo mirifico : Mit Beigabe des Conradus Leontorius
Entstehung
Seite
195v
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten