Druckschrift 
Capnion, seu De verbo mirifico : Mit Beigabe des Conradus Leontorius
Seite
191r
Einzelbild herunterladen
 

LIBERrant: qui ſupra naturam ſcandare conantur: & in artum deſiliunt: unde pedemreferre nequeant: qui præter tot nata in tanta huius mundi uniuerſitatē: tamēetiam circa figmenta deſudant: circa nuda entia quæ uocant: & ſpecies rerumcirca diuina immobilia: circa ſubſiſtentias: circa dignitates primas rationis: circa principia: circa ſubſtantias numinum ſimpliciſſimas: incorporales: extra cælidomiciliū comorātes: & illic optimā quādam uitam ducentes: quæ omnia (po-etis autoribus) ut auriū oblectameta: & auiditatis noſtræ uariorū negociorumſemꝑ cupidiſſimæ ſolatia: ſingulari quadā & ſpecioſa fingēdi arte ſunt reper-ta. Omnes itaqꝫ & dij & diuina talia meditantes: ualeāt: cubitū eant: dormiantnoctem totā. Homero iudice: unū Iouem ſomnꝰ tangat: quaſi cætera ſupercæleſtia nihil ſint. Is ſolus eſſe poſſit: de quo tamen aperte nihil ſcimus: ſed tantūſomniare uidemur: quale ſatis ut mihi uidet̉ prudenter idem poeta inſinuat:quādo ſomniū Agamemnoni miſſum: Iouis eſſe nunciū deſcribit. Quicꝗd enimde Ioue cognoſcimꝰ ſomnio ſimillimū eſt. At qui de dignitatibus: de principijsquid ſentiamus? quorum haud inepti peripatetici quos nunc & maxime om-nis Germania & ſolos: ſpretis reliquis nobiliſſimis autoribus ſectatur: non eſſeſcientiam contendunt: eo quod ſcientia & demonſtratione omni notiora ſint:quippe a quibus omnis ſcientia pendeat: & principij non ſit principium: quoniāipſum eſt ante omnia. Nec tamen ignotum id eſſe decebit: quo cuncta luceſcūtapparent & ſciuntur. Vnde igitur principia cognoſcemus? Ex ſenſu. Audi Ari-ſtotelem rurſus tuum Capnion: in locorum primo uolumine: cum ait: Si cui dubium eſſe uelit: nix omnis alba ſit nec ne: Senſibus indiget. Igitur fides quæ ſci-entibus nobis ex principijs eſt: in rebus naturæ ſenſuiqꝫ ſubiectis cōſtat uniuer-ſa: quare nihil eorum quæ non fuerint corpori & materiæ connexa: intra ſcien-tiæ limites iure clauditur. Quod ſi hoc eſt: una ſufficiet rerum cognitio: quamgræci phyſicam: uos naturalem philoſophiam uocare conſueuiſtis: quæ condi-tiones eorum quæ uere ſūt & ſine uelamine a nobis percipiunt̉: illorumqꝫ cauſas: effectus: tempora: loca: modos: euēta: integritates & partes inueſtigat atqꝫrimatur. Vnde tremor terris: qua ui maria alta tumeſcunt: Obijcibꝰ ruptis: rur-ſuſqꝫ in ſeipſa reſidant. Defectus ſolis uarios lunæqꝫ labores. Vnde hominumgenus & pecudum ſimul imber & ignes: Arcturum pliadas hyadas geminoſqꝫtriones: Quid tantū oceano properent ſe tingere ſoles Hiberni: uel quæ tardismora noctibus obſtet. Omnia ſpeculatrix naturarū phyſica complectitur: qui-bus ſe toto æuo doctiſſimi quiqꝫ oblectare ualeant mirandum in modum. Eiusgratia: quod ex me audiſtis antea per multa loca & locorum pericula uerſatusſum: ut miranda natura uiderem: & uel auditu caperem: in ipſamqꝫ ſum Indiamprofectus: ſi cernere poſſem quæ illic quāꝗͣ raro tamen aliquotiens planis oculisuideri feruntur monſtroſa & prodigijs ſimilia: Martichoras: aquam auream:Magnetem lapidem: Pantarbam: Pygmæos: Sciapodas: Tigridem: Phœnicēauem. Margaritas: & item lchthyophagos. Deinde per Africam: ut gētem aſpi-cerem: quæ canem pro rege habet: cuius motu imperia ſibi augurantur. Mittoalia quæ ſperare: non autem intueri quiueram principes unoculos: Anthropo-phagos: Cynocephalos: quorum omnium maxima pars fabuloſa eſt. Fontiumetiā & riuorū: partim uera ſūt quæ dicunt̉: partim fictionibꝰ adornata. In aſphal-tide bitumē reuera gignit̉. Sed qd̓ nihil in eo iudææ lacu mergi dicit̉: ꝓfecto eiꝰcōtrariū aliqn̄ reperit̉. In dodone Iouis fons: & extinctas faces accendit: & accēſas extinguit. Hammonis inter diu friget: noctu feruet. Inſula contra Tiniauumſita: fontibus calidis ſcatet: in ipſo mari & mari creſcūt atqꝫ minuunt̉: idipſū Tergeſtinis hominibꝰ expertꝰ ſum. Lynceſtis aqua uini modo temulentos