Anno¶L lher¶VI. On̄di An̄ chr̄i adCaptiuitasſanctoꝝ excolitur reliquijs p̄cipue diui Euſebij Sardi ep̄i. Eius ager preter oleuꝫomnia fecūdiſſime gignit: ſꝫ vinum precipue ea vt ita dixerim totius pedemontaneregionis ⁊ ligurie Emporiū eſt. Genuit quoqꝫ cōplurimos viros clariſſimos: ꝗ belloꝝ ſtudioſi fuere: ſed hac etate depoſitis armis agriculturā ⁊ mercaturam cogunt̉amplecti. Sabaudienſiū duci iamdiu hec ciuitas paruit: cuiꝰ dn̄io admodū creuit.Nouarie vrbis poſt vercellas Gedeonis iudicis Iſrael tēporibus Elicius veneristroiane filius in monticulo quodā nō longe a Ticino flumine fundamenta iecit: aquo poſtmodū mons ille Glicius dictus eſt: quē quidā dicere audent Nouarā eſſeideſt quaſi nouā aram: quia eo loci Elicius vna cū matre Uenere poſt multos viarū aufractus ibidem ꝯſidentes ſtructa ara diſs primo ſacrificarūt. Eam deinde inſubres galli Ptolemeo teſte auxere. Plinij quoqꝫ tēporibus (vt ipſe habet) paguserat: ſꝫ paucorum poſtea ciuiū ſolertia ob agri bonitatē facta ē ampla: cuius ager ſatis ferax eſt: parte tamen aliqua excepta: que deſerta eſt: ⁊ montibus: vallibuſqꝫabundat. Huic diuus Simplicianus mediolanēſis archiep̄us Gaudentium viruūſanctiſſimū primo dedit epiſcopū: cuius exemplo ⁊ doctrina eccleſia dei ibideꝫ mi-rifice creuit. Hec etiam Albucio Sillo claro oratore: ſicut noſter tradit Euſebiusper Octauīani imperatoris tempora ornata fuit. Et tēporibus Clementis quintipōtificis romani habuit Dulcinū hereſiarchā: cuius peſtis varie agitata fuit. In diuinis aūt Ioannē theologum ordinis noſtri: virum ſatis doctum: ⁊ in diuinarumſcripturarū ſenſibus ſubtiliſſima exercitatione limatū: quē pro merito virtutū lau-dare ⁊ extollere tenemur: cū noſtre religionis iamdiua patrum inſtitutis collapſevna cum Ioanne rocho papienſi: ⁊ Georgio viro optimo primus reformator extiterit: nobiſqꝫ ſacre religionis habituꝫ dederit.Sauona inſignis vrbs maritima (a genua triginta paſſuū milibus diſtans) antiquaperhibetur: eo ꝙ Liuius Magonis aduentū referens ipſam Sauonam nomina-uerit: ſicut noſtra etas facit. ⁊ tn̄ Plinius Sabbacium. ⁊ Pōponius mella Sabbaciam eam appellauit: que certe hiſdē nominibus ſic nō eo loco fuit: quo ea quā ha-bemus noua exiſtit. Nam Mago penus cū nec dum Genua ab hiſdeꝫ aphricaniseuerſa inſtaurata fuiſſet: hāc ēt delere curauit: que tūc Sabbacijs vadis collacataerat: a qua quinqꝫ milibus nūc diſtat: ⁊ nuncuſqꝫ etiā locus vadoꝝ portus appellatur. Quo aūt tempore: vel a ꝗbus vrbs hec extructa: necdum inuenire potuimus.Hec vero multoruꝫ populorum commercio iamdiu nobilis extitit: ⁊ vndiqꝫ menibus: portu: palacijs: ciuiūqꝫ edibus celebrrima extat: cuius viri cum maritimis bellis ac mercature ſemꝑ inſiſtere ꝯſueuerint: litteris caruerūt. Unus autem Sixtusquartus pontifex romanus repertus ē: ꝗ p̄ter dignitatē maximaꝫ: qua chriſtianosomnes antecellit: etiā philoſophia ac theologia non ſolū etatis ſue: ſed prioꝝ quoqꝫtempoꝝ homines ſuperat ornatiſſimam hanc reddidit vrbem. Huius vrbis dignitatem ipſe auxit: qui multos Sauonenſes affines ſuos (vt fit) cardinalatus: epiſcopatus: diornauit. Et cum nepotes ſuos ad vrbis prefecturā aſſumpſerit: Hieronymū Riariū comitem Forliuij ⁊ Imole dominū creauit: qui ⁊ ipſe ob excellētiſſimiingenij virtutem: preterꝙͣ litterarū gloria ornatiſſimā fecit: de quibus locis ſuis dicemus. Eam licet ſuperioribus annis diuerſi tenuerint domini. nunc BapteſtinusFregoſus genuenſiuꝫ dux poſſidet.Naulum modici precij maritima vrbs: cui Alexander tertius papa epiſcopum dederat a genuenſibus ⁊ Sauonenſibus condita fuit: que ſuperioribuſ annis armorumpotentia: nauigiorum frequentia: portu: turribuſqꝫ inclyta fuit. Sed ab annis quinquaginta citra ob Genuenſium diſſenſiones: tum a factione fragoſia: tum ab Al-phonſo Neapolitano rege multotiens in predam data eſt: ⁊ adeo direpta: vt vixvrbis facieꝫ retineat.Albinga ſimiliter maritima vrbs a Naulo (occidentem verſuſ) viginti paſſuum milibus diſtans vetuſtate ⁊ oꝑibus nobilis a liguribus tempore Pompei ſuperatisin campeſtri loco quingentis paſſibus a mari recedens condita fuit. Huius vrbisprimi incole (ſicut Straboni placet) ligures ingauni appellabantur. Et proptereaprimo Album ingaunum dīcta fuit. eaꝫ Merula fluuius abluit: cuius aque ex Ca