¶ Ad Magiſtratuꝫ Bergomenſiuꝫ: in omnimoda hiſtoria nouiſſime congeſta: Chronicarum ſupplementum appellata: Prologuſ.Mro Ciceroniſ veſtri ſentētia: clariſſimi cōciues ductuſ: qui primo officioruꝫ liº. ait.Non ſolum nobiſ nati ſumuſ: ortuſ quoqꝫ noſtri parteꝫ patria vendicat: partem amici:quorum beneficijſ obnoxij maxime ſumuſ: tum etiam maiorum noſtrorum illuſtriumvirorum exemplo: qui pro ingenij magnitudine: ſcientiarum omnium preſtātia: ⁊ rei-pu. gubernande gloria: patriam noſtraꝫ variaſ excoluere per arteſ: quorum veſtigia:pro virili ſua emulata proſteritaſ non paucoſ extulit cum maioribuſ ſuiſ: tum in huma-narum: tum in diuinarum rerum eruditione de laudibuſ: ſine laude certanteſ: Quo-rum ſane ingenia: non admirari modo: verum etiam memoria proſequi dignum cen-ſeo. Et cum multa ſint patreſ optimi litterarum ſtudia que ſummum ⁊ decuſ ⁊ or-namentum clariſ ciuibus afferre poſſunt: tuꝫ maxime hiſtorie iucūda cognitio: hiſ potiſſimum viriſ: qui multiſ in rebuſ verſari volunt: magnopere exoptanda eſt. Nam ⁊ſi leges diuine: humaneqꝫ: que ad bene recteqꝫ viuendum pertinent: laudāde ⁊ excollende ſunt: multomagiſ ad beneuiuendum conducere arbitror: ſi cum ipſiſ fuerit rerūmultarum ac virorum illuſtriuꝫ iuncta cognitio. Ille enim legeſ ⁊ vite inſtituta: hec faceſ quaſdam comparat: ⁊ ſtimuloſ ad virtutem: Hiſtoria enim ad erudiendoſ homīeſvelut ſpeculū ſemper mihi viſa eſt: vbi humane vite legeſ clare inſpiciuntur: ⁊ in ea animuſ perinde ac quadam face ad optimarum artium cultum accenditur. Si enim preſtantiſſimi conciueſ reſ vetereſ ſi nouaſ pariter ad memoriam reuocemuſ: inueniemuſopulentiſſimaſ ciuitateſ: precipuo ſenum ſemper floruiſſe conſilio: hi nempe licet etatemala confecti: hoc ſolum ex multaruꝫ rerum experientia atqꝫ vſum: tantum auctorita-tꝭ ſibi preſtitiſſe video: Quare cogitanti mihi quonā pacto iuueneſ ſenibuſ equari poſ-ſint: id certe fieri poſſe per hiſtorie cognitionē ſolum exiſtimo. Non equidē video cur-ſeneſ iuuenibus anteponamuſ: ſi etiam ad pediſcendum illuſtrium virorum: maximarumqꝫ ciuitatum reſgeſtaſ. arteſ conſilia: mentem appulerint. Quod ſi vniuſ etatiſ geſta tātopere ſenum auctoritati conducere ſolent: quid totiuſ antiquitatiſ ampla cogni-tio? qualē dignitatē iuuenibuſ: qui ⁊ ingenii ⁊ corporiſ viribuſ excellūt: afferre cēſebimuſ? Quare cuꝫ tantum vtilitatiſ ad bene glorioſeqꝫ viuendum rerum hominumqꝫnoticiaꝫ habere didicerimuſ. ⁊ multa in eo genere ſcripta perpetua memorie digna:multiſ prorſuſ incognita forent. ne me primuꝫ ignauie aut ſocordie traderem. Innumerabileſ hiſtoriaſ: videlicet a mundi principio vſqꝫ ad noſtram etatem: diuerſiſ exmonumentiſ vno ſub volumine colligere curaui. Et lꝫ neſciuſ ſim deo: patrieqꝫ meeac parentibuſ parem gratiam referri non poſſe: tamen vt aliqua in re patriam demerer meam: haſ meaſ lucubratiunculaſ: veſtro magiſtratui dedicare ratuſ ſum. Illamhoc in loco imitatuſ viduam: que in euangelio duoſ dūtaxat ereoſ nūmoſ templo obtulit cuꝫ nil maiuſ haberet ꝙ domino offerre poſſet: que a domino noſtro Ieſu Chriſto plurimum commendata fuit: qui pluriſ hominum animoſ ꝙͣ rem ipſaꝫ mettiri ſolet. Et noſ profecto eo libentiuſ fecimuſ. vt vel libro auctoritatem ⁊ dignitatem com-pararemuſ. Hanc igitur hiſtoriam: ſummo ſtudio: longaqꝫ vigilia: curioſe: accurateqꝫex libriſ innumerabilibuſ: tum diuiniſ: tum humaniſ ad cōmune omnium commodūcollegimuſ. In hoc itaqꝫ libro in primiſ oēſ noui ⁊ veteriſ teſtamēti hiſtorias temporibuſ ⁊ locis ſuiſ cum obſeruatione libri ⁊ capitulorum deſcripſimuſ. Reliqua vero ī eoꝯtēta ex Herodoto. Diogene: Laertio. Plutarco: Ualerio maximo: Liuio: Plinio:Strabone: Suetōnio: Vopoſco: Helio Sparciato: Iulio capitolino: Polio trebellioAulogelio: Iuſtino: Oroſio: Eutropio: Policrate: Paulo longobardorum hiſtorico.Ex poetiſ autem aliqua fragmenta: vt ex Uirgilio: Ouidio: aliiſqꝫ nonnulliſ ſumpſimuſ. A noſtriſ vero multiſ approbatiſqꝫ doctoribuſ. Imprimiſqꝫ Auguſtino: Hieronymo: ⁊ Elimaldo de viriſ illuſtribuſ. Gregorio: Euſebio ceſarienſi: Iſidoro Iſpalē-ſi: quorum duorum temporum ſupputationem ſemper ſecuti ſumuſ: quin ⁊ ex Beda āͣin hiſtoriiſ anglorum: Gratiano: Uincentio hiſtoriali: Martiniana: Leonardo are-tino: Blondo forliuienſi hiſtoriciſ probatiſ: Bertolomeo oſſa: ⁊ Michaele cararien-medico ⁊ ciue noſtro: ac Platina viro doctiſſimo: necnon ⁊ alijs multiſ. Multaqꝫ