Peſc T
xi
ſttito 6

L

ic lorici ibrj aiuldem.(qronica rſ Iuo pſemcrlimi inſcriptli Authore F acobo Phiſippo GGergonenſporomīs Fratu horem turum O Augus ſi LXIIDE 1N SAE AIHLIE DLSSET ij S. SiiiixjiIi Oia. Itc Mq.ixj

F Incipit tabula ſupplementiᵐ agaſtꝰ 2ꝰ athe. dux li 4 fo 42 alexā. ioꝰ mace. rex liſ fo 96 agatha v̓go ⁊ martyr li 8 fo 31º alexā macēdo regnat liſ fo 76 chronicarum. agathocles ſicilie tyr̄. li 7 fo 89 alexāder dariū ſuꝑat li 5 fo 76 Adas lydoꝝ rex li 4 fo 56 agathon papa liio fo 76 alexāder aſiā obtīet liſ fo 76 liꝫ foro. agathon abbas li 9 fo 48 alexāder r̄gnū dīdit li7 fo 89 aaron agelas corīthoꝝ rex li 4 fo 46 alexāder iiᵈ ſirie rex li 7 fo ior Abacuch propheta li 4fo 60ᵐ ageſilaus laced̓ rex li4 fo 45ᵐ alexāder ia. iud̓. pon. li 7 fo ioſ abbas argiuorū rex liꝫ fo 28 ageus propheta li 5 fo 63 alex. d̓ bar. car. or. er̄. li ij fo 17i abbaſ ſi. iur̄ pōt. doc. li ij fo 163ᵐ agilaꝰ 3ꝰ corinthi. rex li 4 f 44ᵐ alexāder pͥmꝰ papa lig fo ri abdias propheta li 4 fo 50. agilulphꝰ lōgo. rex liio fo 71 alexāder ſcd̓s papa li8 fo 28 abdo propheta li 4 f 44. agis lacedemoni. rex li 4 fo 42ᵐ alexāder iero. e. ⁊ m. li8 fo 31 abdō ⁊ ſēnen mr̄es lis fo. zi. agiſlaꝰ vngarie rex liiſ f 174ᵐ alexāder bgom̄. mr̄. lis fo 35 li i folio 4 agnes v̓go ⁊ martyr lis fo 35 alexāder me. ⁊ ſophi. li 9 fo 54 abel iuſtus liꝫ fo 34 agō pͥmꝰ rex ꝯſtituit̉ liz fo 33ᵐ alexāder ſcd̓s papa liir fo 106 abeſſa iudex agriga ſiluius li 4 fo 46 alexāderzꝰ papa li ir fo 106 li 4 45. abias rex iuda alex. d̓ villa d̓i or. mi. li iꝫ fo 128 agrippa magnuſ apd̓ abiathar ſacerdos li 4 fo 42. li 8 fo 7 alexāder d̓ ales doc. li iꝫ fo 128 Iu. re. li 3fo 35. abilon iudex alexāder qͣrtꝰ papa liiꝫ fo 12g abimelech iudex liꝫ folio z1º agrippa iunior apud li 8 fo io alex. d̓ alexā. or. mi. li iꝫfo 134 Iu. re. abrae vita ⁊ mors liꝫ folio ir abrogatō imꝑatoriſ liiꝫ fo 27 agrippa doctor li 8 fo 22ᵐ alexāder ꝗntuſ papa li14 f iſ7 agrippīa q̄ colōia dr̄ l16 fo 84ᵐ alexādria egyp. ꝯdit̉ li6 fo 87 alexādria vrbs lob̓. li ir fo iis Acab iſraelitaꝝ rex li 4 fo 4 6 li 4 fo 41 Aimo ſabau. comeſ li14 fo i53º alexādra apd̓ iud̓. re. li 7 fo ios acaꝫ rex iuda acephalorū hereſis li9 fo 61 aimo āglicꝰ or. mi. li iz fo 129ᵐ aldegiſiˢ deſiderij fi. li io fo 85 aioth hebreoꝝ rex liꝫ fo 27 aldepradꝰ lōgo. rex liio fo 81 acheres pharao liꝫ fo aiſtulphꝰ lōgob. rex liio fo gᵐ alexiꝰ ſcūs cōfeſſor li9 fo 5ꝫ achilles fortiſſi. gre. liꝫ fo alexius īꝑator ꝯſtā: li fo 106 achimelech pōtifex liꝫ fo. 31 Alanꝰ vl̓is doctor li iꝫ fo 136 alexiꝰ ẜus gre. īꝑator liiꝛ folis achimaas pōtifex li 4 f 45 alpharabiꝰ arabſ p. li i2 fo 97 achis ſiluiꝰ 7ꝰ lat. rec li 4 fo 45 alaranus mōtiſferati maͣchio cū eiꝰ genea. liir fo 97 alphōſus rex capit̉ liij f 165 achiꝰ viceco. medio. li iꝫ f 140 alphō. regnat neap. li i5 f 168 achazapes aſſy. rex li 4 f 47 alaricꝰ gothoꝝ rex li9 fo 5ꝫ accurſiꝰ florrē. legiſta li iꝫ fo 126 alba ſiluiꝰ 6ꝰ lati. rex li 4 f 44ᵐ alphōſus hiſpa. rex liir fo iiſ alba vrbs deſcribit̉ li6 fo 85ᵐ alphō. hiſpal̓ or. ere. liiꝫ fo 143 albateriꝰ arabſmedi. li ir fo io7 aliaces lydoꝝ rex li 4 fo 59 Adam prothoplaualiactes lydorū rex li 4 fo 53 ſtus formatur lii folioꝫ albatorum religio li 14 f 154 almericꝰ hiero. rex 6ꝰli iꝛ fo 18 adam gna̓t chaim lii folio 4 albanie deſcriptio li 4 fo 4adauctꝰ romanꝰ mr̄ li8 fo 35 alb̓tꝰ dux au. fit īꝑatoͣ li i5 fo 166 almericus hereticꝰ liiꝫ fo 124 alb̓tꝰ pragēẜ ep̄s ſcūſ li iꝛ fo 97 alquinus doc. pariſ liio fo8 4 adaulphꝰ imꝑatorᵐ li iꝫ fo 134 ademaurꝰ caroli ma. li iifo 86 albertˢ ma. theologꝰ liiꝫ fo 129ᵐ altadas aſſirioꝝ rex liz fo iadeodatus papa li io f 76 albertus imꝑatorᵐ li iꝫ fo 135 aluiſiꝰ pata. pr̄iarcha li iſ fi74 alb̓tꝰ odofre. iurꝭ cō. li iꝫ fo 136 alumē rochie inuēit̉ liiſ fo173 adeodatꝰ eraclea. ve. dux li adealdª longo. rex liio fo 74 alb̓tꝰ pataui. or. ere. li iꝫſo 140 albertꝰ brixia. or. p̄. li iꝫ fo 141 Amalaſūta got. r̄gīa li 9 fo 66 adeoboldus vlturiacenſis epiſcopusᵐ li i2 fo 97 albinga vrbſmaritīa li6fo 84 amaſias rex iuda li 4 fo 48 adraſtus ſicyoni. rex liz fo 33ᵐ albinꝰ ī iudea p̄ficit̉ lis fo i3ᵐ ambri iſraelitaꝝ rex li4 fo 46 adrianꝰ romanꝰ mr̄. li8 fo. 35. albinꝰ tibullꝰ poeta li7 fo iiz ābroſiꝰ mo. or. camal. li ij f. 166 adroceus preſbyter li 8 fo 33. albo floriacēẜ abbaſ lir fo 97ᵐ ābro. cora. ge. or. ere. li ij fo 175 aduēticiꝰ hiſpan. ep̄s li 9 fo 59 albinꝰ lōgobar. rex liio fo 70ᵐ ambro. mediola. ep̄ſ li9 fo 47 albricꝰ roxia. b̓gom̄. li iꝫ fo 143ᵐ ambro diaco. doc. li8 fo 20 Afer filius abrae li z fo 14 albricꝰ cunij comes lii4 fo iſoᵐ amacones regnāt li 2 fo io afidas athēiēſiū rex liꝫ ſo 38. alchameneſ lace. rex li 4 fo 49ᵐ amed̓ꝰ 3ꝰ ſabau. dux lii5 f 174 li 4 fo 46 affricana regio vbi ſit liz fo 14 alcetas 8ꝰ mace. rex li 5 fo 61 amenophis alceus poeta l14f0 57 amphion muſicus li3 fo 27 Agamenon rex li z fo 34 acibiades phūs li 5 fo 70ᵐ amphitriō rex aſſyr. liꝫ fo r4 agameſt atheniēſis li 4fo 50 alcidamus orator li4 fo 57 amintaſ 5ꝰ mace. rex li 5 fo 63 agapitus martyr li 8 fo 29ᵐ alcinonphiloſophꝰ li4 fo 60 aminthas aſſirioꝝ liꝫ fo 25 agapitus papa li9fo 66 alchoranꝰ lib̓ mahu. liio fo 72ᵐ amīthaſ i5ꝰ macē. rex li 5 fo 70 agapitus papa liiifo 94ᵐ alexāder corith. rex li4 fo 49 amon rex iuda li 4 fo 57

amos propheta li 4 fo 48 anthēor pataui. ꝯdi. li 3 fo 35 Aquila interpres li g fo rꝝ amos itē alius ꝓphā li 4 fo 48 antherus papa li g fo 30 aquileia ciuitas li 3 fo 77 amram parer moyſi li 3 fo 18 antigonꝰ aſie rex iꝰ li 7 fo 90ᵐ aquitania galia li 3 fo 39 amulius ſiluiꝰ li 4 fo 50 antigonus gognas 35ꝰ amurates 7ꝰ tur. pͥn. li iſ f. 170 macedonie rex li 7 fo 9r Arabia r̄gio vbi ſit li 2 fo 6 amurates otoma. tur. li iꝫ f. 14 antigo. 37ꝰ ma. rex li 7 fo 95 arator poeta li9 fo 68 amurateſ. 2ꝰ oto. tur. li iꝫ f. 141 antigonꝰ ariſ. occidit̉ li 7 fo i13ᵐ aratꝰ aſianº poeta li 7 fo 92 antimedes poeta li 4 fo 57 archa capit̉ a philiſ: li 3 fo 38 Anna mr̄ virginis li 7 fo iiſ antiochia deſcribit̉ li 6 fo 88 arbaces rex li 4 fo 49 anacharſis phūs li4 fo 160 antiochia ciuitas li 2 fo 109 archadius īꝑator li 9 fo 5r anicetus prīus papa lis fo ro antiochꝰ ſoter ſi. rex li7 fo 92ᵐ archas iouis filius liꝫ fo 24 annaneleus pō. iude. li 7 fo i14 antiochꝰ theos 3ꝰ ſi. r̄x li 7 fo. 93º archelaꝰ ī iub̓a r̄gnat li 8 fo 2 anani ꝓpheta l14 fo 45 antio. galerꝰꝫꝰ ſy. rex li7 fo 95 archelaus meſopota. anaſtaſia v̓go ⁊ mar. li s fo 35 antio. magnꝰ 6ꝰ ſy. r̄x li 7 fo 96 epiſcopus li 8 fo 32 anaſtaſiꝰ prius papa li 9 fo ẜº antio. nobilis 7ꝰ ſy. r̄x li fo ioi archilocꝰ poeta gre. li 4 fo 56 anaſtaſius 2ꝰ papa li9fo 64 antio. euꝑator 9ꝰ ſy. r. li fo 1o3º archimedes geome. li 7 fo 9r anaſtaſius 3º papa li ii fo9r antipater phūs li7fo 106 archimꝰ poeta grecꝰ li4 fo 51 anaſtaſius 4ꝰ papa li ii fo iiſ antiſtenes phūs li ſ fo 71 archita tarētinꝰ phūſli ſ fo 71 anaſtaſius prīus īꝑa. li 9 fo 63 antomenes corī. r̄x li 4 fo 151 ardeas lydoꝝ rex li4 fo 65 anaſtaſius 2º impera. li io fo 79 antoniꝰ muſa medicꝰ li 7 fo ii3 ardiſiꝰ iꝰ rex lydorū li4 fo 5i anaſtaſius bibdio li ii fo 90 antonius abbas li 9 fo 41 aremulus latīoꝝ rex li 4 fo 47 anatholius aodi ep̄ſlis fo 84 antonius iꝰ īꝑatorᵐ li s fo 24ᵐ areciū ciuitas li 14 fo 161 anaxagoras phūs li 5 fo 68 antoniꝰ phūs alexā. li g ſo 30ᵐ arphaſat Sem filiꝰ li 2 fo 9 anaximāder phūs li 5 fo G anto. raudēſis. o. mi. li ij f. 16. li4 fo 56 argeus ma. rex anaximenes phūs li ſ fo G anto. guinerus medi liiſ f. 167 arginoꝝ regni pͥnci. li 3 fo 14 anziani florētie ꝯſti. li iſ fo 128 antonius or. mi. lii2 fo 12 argiuoꝝ regū epilo. li 3 fo 30 ancona ciuitas li 3 fo 38 anto. rāphegulꝰ or. er̄. li iꝫ f. 146 argōautaꝝ nauigatō li 3 fo 31 andalo ianuen̄. aſtro. li iꝫ f. 14 4 anto. d̓ laſcala vero. li 14 fo i5i argꝰ 5ꝰ arginoꝝ rex li 3 fo 18 andreaſd̓biliſor cre. li ij f. 164 anto venerꝰ 65ꝰ v. d. li14 fo iſr arichus dādalus 44 andre. vēder. ve. dux li iſ f. 178 anto. adur. ianuen̄. d. li 14 f. 153 li ir fo iri vene. dux andreas apoſtolus li& fo 17 antonius de butrio li 14 f. 159º ariphrō atheni. dux li4 fo 48 andr̄ ſtephī pa. re. fi. li iꝛ fo 103 anto. flo. archie o. p̄. liij fo i7i ariminū ciui. d̓ſcribit̉ li 6fo 87 andreas vicecomes liir fo 111ᵐ anteopormothitarū arioaldus lōgo. rex liio fo 47 andr̄. dādalꝰ ve. dux. l iꝫ f. 144 hereſis li ii fo94ᵐ arion cytharedus li 4 fo 58 andreas ſicilie rex li i3f. 144 ariſtarchꝰ grāmaticꝰ li 7fo 104 andre. ꝯtare. ve. dux. li 14 f. 148 Apāia citas d̓ſcribit̉ li 6 fo 88 aripertꝰ i6ꝰ lōgo. rex liii fo75 andrōicꝰ īꝑiū occupat liiꝫ fo iro appellen hereticus li 8 fo 26 ariſtemides corī. rex li 4 fo 47 andro. paleol̓. gre. īꝑ. li iꝫ f. 134ᵐ apianēſiū regni prī. li 14 f. 153 ariſtides athe. ep̄s li 8 fo 12 li 5 fo 71 auedadis arabſ phūſli i2 fo 97 apis 4ꝰ argiuoꝝ rex li 3 fo 15 ariſtipus phūs angelꝰ cādia. ve. dux liio fo 84 apis ſicionioꝝ rex li 3 fo 72 ariſtobolꝰ iudeo. pō. li 7 fo ioange. ꝑuſi. iuriſcōſul. li 14 f. 154ᵐ apochriphus dicitur ariſtobolꝰ iudeꝰ phūſ li 7 fo 98 li 7 foijr anglerie urbiſ d̓ſēptō liiꝛ fo ior abſconditus l1 9 fo 64 ariſtodemꝰ phūs anglie reges li ir foior apocriphi libri q ſūt li 9 fo 63 ariſtodemꝰ muſicꝰ li 4 fo 57 anglia deſcribitur li 3 fo 40 apollines tres fuere li 3 fo roª ariſtotiles phūs li5 fo 74 anglia fidē xp̄i r̄cipit li 8 fo 26ʸ apollo medicus li 2 fo 16 arnulphus īperator a li ii fo 9i angloꝝ regni prīci. li z fo 39 apollodorꝰ ꝑga. ora. li 7fo 109 quo arriani li 9 fo 41 arius hereticus angloꝝ r̄gū ꝓcreſus liſ fo 78ᵐ apollinaris ieropoli anglus troianus li ir fo ior epiſcopus li 8. fo 24 arlotꝰ de prato or. mi. li iꝫ fo 134 anicetꝰ papa 2ꝰ li s fo 25 apollīaris ep̄s laod̓. li9 fo 47. armanutōes aſſi. rex li 3. fo 15 annoꝝ diuerſitas li g fo 2ᵐ apollīa. aliꝰ ep̄s laod̓. li 9 fo 51 armenia vbi ſit li 2 foannorū diuiſio li s fo 3º apollīarꝭ rauen̄. ep̄s li g fo 17ᵐ armenoꝝ conuerſio li9 fo 42 anſelmus doctor li ir fo 100º apollinarꝭ cremon̄. li ij f. 16 arnobius phūs li g fo 38 anſelmꝰ lucēſis ep̄s lin fo 1ioo apollina v̓go ⁊ mar. li g fo. 21 ars īprimendi li. orit̉ li iſ fo 17o anſul. galatie rex li ir fo 104ᵐ apollonius phūs li g fo 2o arſaces medoꝝ rex li4 fo 57 antheus libicꝰ gigas li 3 fo 24ᵐ apollonius ſtoicus li g fo 25 arſaces iꝰ partoꝝ r̄x li 7 fo 94 antheus martius li4 fo 57 apollonius ſena. ro. li g fo 27 arſaces rꝰ parto. rex li7 fo 94 anthenodorꝰ phūs li 7 fo 116 apulleius phūs. li 5 fo 77 arſanꝰ i3º ꝑſaꝝ rex lij ſo 75 anthenor troianus li 3 fo 36 arſeniꝰ monachus li9 fo 48

li iſ fo 163 ſuſcipitur arthabanꝰ 6ꝰ ꝑſaꝝ r̄x li 5. fo 67 aurea lamina īuenit̉ liio fo 84 arthaxerſes 7ꝰ ꝑſa. r. lij fo 67 aurelianus impr̄ li s fo 33 bellū īter ve. ⁊ medi. li ij fo 16 4 belus iꝰ aſſyrioꝝ r̄x li 2 fo io arthaxerſes 2ꝰ ꝑſa. r̄x li 5 fo 70 arthaxerſes ochus li ſ fo 7r Azael rex ſyrie li4 fo 47 beltrādꝰ d̓ turri. o. mi. li iꝫ f. i3g arthemilia r̄gīa carie li 5 fo 72 azalus 5ꝰ aſſyrio. rex li 3 fo 13 bn̄dictꝰ papa prīus li io fo 70 li io fo 77 artarius luſcus doc. li9 fo 45 azao eſtēſis marchio liſiꝫ fo r3 bn̄dictus papaꝫ artheres lōgob. rex liio fo 71 azarias propheta li 4 fo 45 bn̄dictꝰ mediola. ep̄i. li io fo 8ι li ii fo 89 arturus britanus r̄x li 9 fo 61 azo bononieū doctor liiꝛ fo iꝝ bn̄dictus papa 3º li ii fo 9r bn̄dictus papa 4ꝰ li i2 fo 96 bn̄dictus papa 6ꝰ Aſſa rex iuda li 4fo 4 Bachubius brūduſili ir fo ioi li7 fo 104 bn̄dictus papa 8ª us tragicus aſſaradon vltimus aſ li i2 fo ioꝫ ſyriorum rex li 4 fo 55 bachilus ep̄s ⁊ doc. li 8 fo 27 bn̄dictus papa 9 li ir fo io5 aſcades aſſyrioꝝ rex liꝫ fo 2 balaam propheta li z fo 25 bn̄dictus papa io li iꝫ fo 136 bn̄dictus papa ii aſcane gomer filius li 2 fo 7 balduinuſ ex montiſli 3 fo 37 ferati familia li i2 fo 98 bn̄dictꝰ ppͣ adulterinꝰ li 14 f. 152 aſcanius rex li iꝫ fo 14 1 aſclepiades rhetor li7fo 107 baldui. 2ª hyero. rex li iꝛ fo 109 bn̄dictus papa i2ꝰ aſclepius affer ep̄s li 9 fo 60 baldui. 3º rex qͣrtus li ir fo 114 bn̄dictꝰ abbas magnͦ li9 fo 65 aſie regiōis deſc̄ptio li 3 fo 18 baldui. iꝰ greco. īpr̄ li iꝫ fo k2 bn̄uētū ꝯdit̉ ciuitas li 3 fo 3 aſie mīoris r̄gnū īcip̄ li 7 fo 8 balduinꝰ 6º gr̄e. īpr̄ li iꝫ fo 12ꝰ bn̄uētū deſcribitur li 6 fo 87 li ⁊ fo io baldus ꝑuſinꝰ legiſta lī 14 f. 154 berardus de madijs aſſyria vbi ſit epiſcopus brixienẜliiꝫ fo 137 aſſyrioꝝ regnū īcipit li ⁊ fo io baleº 9ꝰ aſſyrioꝝ rex li 3 fo 15 berēgarius īpr̄ prīus li ii fo 9r aſſyrioꝝ regū epilogꝰ li 4 fo 48 baliardus gallus li i2 f. 14 berēgarius impr̄2ꝰ li ii fo 9 aſſyrioꝝ regni finis li 4 fo 55 balthaſar 4ꝰ cald̓. r̄x li 5 fo 62 aſprādꝰ lōgobar. rex li io fo 80 baptiſta platīa oratoͣ li ij fo 176 berengarius impr̄ 3ꝰ li i ī fo 93 berēgarius turroner aſteſanꝰ de aſt or. mi. li iꝫ fo 14 4 barbas arrianus li 9 fo 65 li iꝛ fo 104 aſtherius hereticus li 9 fo 45 barbara v̓go ⁊ mar. li 8 fo 3 5ſiſ doctor aſthyades medoꝝ r̄x li 4 fo 59 barlaam abbas li9 fo 48 bergomūciuitas li 6 fo go barlaam calaber li i3 f. 14. berillus hereticus li g fo 29 b̓nardꝰ iuſtinianꝰ ora. li ij f. 176 Attilſa rex hunoruꝫ li 9 fo 59 barnabas apoſtolus li g fo 9 athalia regina iuda li 4fo 47 bartho. acoleꝰ bergo. li 14 f. 178 bernardus caroli ma li it̓ fo 86 athanaſius ep̄s l19fo 44 bartholomeꝰ d̓ ſalice. li 14 f. 155 gni nepos athalus ꝑgami rex li7foio⁊ bartho. d̓ oſſab̓gom̄. li iꝫfo 14 1 bernardus abbas cla li ir fo iir reuallis athaulphꝰ goto. rex li 9 fo 54 bartholo. piſanꝰ. o. p̄. li iꝫ fo 141 bartholo. gradēigo. d. li iꝫ. f. 143 b̓nardus ꝯpoſtellanꝰ liiꝫ fo irs athenaꝝ vrbs inſtaubernabos vicecōes li iꝫ fo i47 liz foliori bartholomeus brixia ratur nus canoniſta liiꝫ fo 126 b̓nardinꝰ ſenēẜ o. mi li ij fo 168 atheniēſiū regni pͥn. li 3 fo ri athēiēſiū regū epilo. li 3 fo 41 b̓tolomeº mōtagnana liiſ f. i7 li 4 fo 5. atheniēſiū magratꝰ li 4 fo 42 bartholomeus apl̓s li 8 fo 17 Bias phūs bizātium ciuitaſ li 4 fo 56 atheſepleꝰ abēiē. dux li 4 fo 48 bartholomeus ſaxoferatus iuriſcoſultꝰ liiꝫ f. 146 atticꝰ doc. ⁊ ep̄s ꝯſtā. li 9 fo 5. atlantes tres li 3 fo 17 baruch propheta li 4 fo 58 Blāchamaria philip pi ducis mediolanatlas aſtrologus li 3 fo 17 baſſa hieroſoli. rex li4fo 46 filia: ⁊ vxor franciſci atletes luctator li z fo 41 baſſianꝰ laudēẜ ep̄s li9 fo 54 baſilice ꝯſtātī magni li9 fo 4c ſforcie li ij f. 167 atreus ⁊ theyeſtes re liz fo z1 baſilides hereticus li g fo 2 Blondus flauius for gnant baſilides phūs l18 fo 25 liuiē. vir doctiſſimꝰ li iſ fo 166 Auētinꝰ ſiluius rex li4. fo 47 baſilius īpr̄ ꝯſtātino. li i i fo9o auerois medicus li i2 fo iiſ baſiliꝰ magnꝰ epiſco. li 9 fo. 47 Boemoꝝ r̄gnū īcipit li 2 fo io boemia regio vbi ſit li 6 fo g6 auguſta pretoria ciui tas deſcribitur li 6 fo 83 Beatꝰ ioꝰ vene. dux liio fos4 boemij hr̄ticioriūt̉ liiſ fo 162 beda venerabil̓ preſ. li io fo. 78 boetia regio vbi ſit li 3 fo 26 auguſtini magni pa tris conuerſio li9 fo 49 belphegor initiatur liꝫ fo 25 boij ſuꝑantur li 7 fo ioo boioꝝ gallia vbi ſit li 3 fo 36 auguſtini libri ⁊ moͣſ. li ꝯ fo 56 belge gentes brāmaauguſti. pr̄is trāſlatō li ii fo g zenes ſuperāt li iz fo 147 bolocus aſſyrioꝝ r̄x li 3 fo 15 auguſtinꝰ āgloꝝ ep̄s liio fo 7i belgica gallia vbi ſit li 3 fo 35 bonauctura or. ere. li iꝫ fo 14 0 augu nouellꝰ or. ere: li iꝫ fo 136 bellocꝰ rꝰ igꝰ aſſy. r̄x li3 fo 27 bonauētura or. mi. li iꝫ fo izo aug. d̓ āchona or. ere. li iꝫ fo 140 bellopares i9 aſſy. r. li 3 fo 27 bonifacius marytr li 8 fo 24 auicēna medicus li k fo iiſ belllū ceſarꝭ ⁊ pōpei li fo iii bonifacius iꝰ papa li9 fo 54 bonifacius papa rꝰ li9 fo 66 aulus geliꝰ grāmaticꝰ li s folr4 bellum lucenſe. aflo.

bonifacius papa 3ꝰ li io fo7ꝫ calcidis captiuitas liij fo 175 ceſaris geſta ī germa. li 7 fo io9 bonifacius papa 4ꝰ liio fo 73 calcidis cōditio li 3 fo 23 ceſar popeum vincit li7 fo i ii bonifacius papa 5ꝰ liio fo 74 calcedon vrbs vbi ſit li 4fo 56 ceſar ptho. vicit li7 fo iii bonifacius papa 6ꝰ liii fo 91 caldeoꝝ regnū īcipit li 4 fo 54ᵐ ceſar pharnacē vicit li 7 fo i ii bonifacius papa 7ꝰ li ir fo 96 caldea regio vbi ſit li 4 fo 55 ceſar triumphat li 7 fo iii bonifacius papa 8ꝰ li iꝫ fo i34ᵐ calepodius martyr li 8 fo 29 ceſar mōarchiā tenet li7 fo ii i bonifacius papa 9ꝰ li 14 f. 153 caliſtus primꝰ papa li g fo 28 ceſar occiditur li 7 fo i īr bonifacius comes ge caliſtus ſecūdus pa. li ir fo iir ceſarius mar. li 8 fo 33 nere trax li9 fo 56 caliſtus tertius pa. li iſ fo 172ª cethim a quo ciprus li 2 fo 8 bōifaciꝰ magōtinꝰ ep̄ſli io fo goᵐ caliſtenes phūs li 5 fo 77 cetura vxor abrae. li 3 fo 14 bonifacius primꝰ mō calor maximus fuit liiꝛ fo i14 tiſferrati li i2 fo 98 caloioānes īpr̄ gre. li i4 f. ij2 Cicero ora. ⁊ phūs liꝰ fo ioſ bonifa. mathildis pr̄ li ir fo 106 cābiſes perſarū rex liſ fo 63 cygnus īſubriū rex li 3 fo 2 bōifaciꝰ rꝰ mōtiſferati liiꝛ fo iro cāpanus doctor liir fo ioꝫ cynethon poeta li 4 fo 51 bōinꝰ mōbertꝰ rethor li iſ f. 176 candaules rex li 4 fo 154ᵐ cymerii populi li 3 fo 41 bononia cītas ꝯditur li 6 fo 86 canis iꝰ de laſcala li iꝫ fo 137 cymonatheni. dux li 5 fo 72 bononia ī lib̓tatē vēit li iꝫ fo 141 canis 2ꝰ de laſcala li iz fo 146 chilpericꝰ frācoꝝ rex li9 fo 67 bonus papa liio fo 76 capis latinoꝝ rex li 4 fo 45 chilon phūs li 4 fo 55 broſius eſtenſis liij f. 176 captītas iudeoꝝ prīa li 4 fo 51 ciprianus doc. ⁊. m. li g fo 2 captiuitas iude. ſcd̓a li 4 fo 53º cypri regnū incipit li i2 fo iri bracius montonus liij fo 162 capreolū vaſtat̉ liiꝫ fo 129º cirilla virgo li 8 fo 3 brandanus abbas li 9 fo 68 caria regio vbi ſit li 5 fo 72 cyrillus ep̄s ⁊ doctor li9 fo47 berno burgūdꝰ abbaſli ii fo 9i carie regni prīcipiū li ſ fo 72 chiron medicus li 3 fo 16 bernª ſenonēẜ dux li 6 fo 78ᵐ cardiceas lydoꝝ rex li4 fo 54ᵐ circes ⁊ maga. li3 fo 25 bricius ep̄ſ li 9 fo 5 carnaus ma. rex li 4 fo 49 ciuille bellū incipit li 7 fo 106 brigida ſenetia ſācta li 14 f. 148 carnaides phūs li 5 fo 74 ciuillis belli finis li7 fo 107 brixia ciuitas ꝯditur li 6 fo 8 caracala imperator li 8 fo 28 chiū īſula ī genuēſes liiꝫ fo 129 brixiāi ſr̄ant cremon̄. li iꝛ fo iri carpentus ſiluius li 4 fo 46 bruno coloniēẜ ep̄s liii fo 94 carpophorus mar. li 4 fo 36 Clara ordi. mi. li iꝫ fo 125 brutus primus a quo carthago ciuitas li 4 fo 43º clara or. eremi. liiꝫ fo 135 britania li z fo 39 carthagīes qn̄qꝫ hn̄t̉ li4 fo. 43 claudius 5ꝰ impr̄. li 8 fo E brutus 2ꝰ romanus li 7 fo 108 carthaginis excidiū li 7 fo ioꝫ claudius 2º imꝑator lig fo carthago reponitur li fo 1o4ᵐ claudius ⁊ nicoſtratꝰ li 8 fo 36 hucicalus miles gallꝰ li 14 f. 155 caſſander mace. rex li 7 fo 90 claudianus poeta li 9 fo 51 bulgaroꝝ conuerſio li ii fo 89 caſſādri filij regnāt li 7 fo 91 clemēs primus papa li g fo 19 burdinus antipapa li i2 fo i2 caſianus doctor li 9 fo 53 clemens 2ꝰ papa li ir fo 1o4 burgūdionū r̄gni prī. li s fo 6 caſſius ſeuerus li g fo 16 clemens 3ꝰ papa li i2 fo 129 buſiris apud egyptū caſtruciꝰ luce domꝰ liiꝫ fo 129 clemens 4º papa li iꝫ fo 129 regnat li z fo 25 cathoroꝰ q̄ſto ⁊ phūſli 7 fo iō0 clemens 5ꝰ papa li iꝫ fo 136 cathon phūs li7 fo 100 clemēs 6ꝰ papa li 13 f. 144 Caath filius leui li 3 fo 18 cathina ciuitas li 4ᵏ fo 54 clementinarū liber li iꝫ f. 140 caietanꝰ phūs vicēti. li ij fo 163 cathiline coniuratio li7fo io9ᵐ cleopatra regīa li 7 fo ioo caim filius ade li i fo 4 clebolus phus li 4 fo 55 cainan li i fo 5 Cecilia v̓go ⁊ mar. li gͦ fo 25 clodius quirinalis li 8 fo ii cham ꝗͥ ⁊ zoraſtes li 2 fo 8 cecrops rex argiuoꝝ li ꝫ fori clodoneꝰ frācoꝝ rex li9 fo 62 chanaa filius cham li 2 fo 8 celeſtinus iꝰ papa liꝯ fo 55 clodoneus frāco. rex liio fo. 78 caius craſſus li 7 fo 1o 4ᵐ celeſtinus 2ꝰ papa li ir fo 114 caius marius ꝯſul li 7 fo ioſ celeſtinus 3º papa li ir foiri Cocebas iudex li 8 fo 2r caius lucilius ſatyruſ li fo 106 celeſtinus 4ꝰ papa li iꝫ fo 127 codrus rex li 3 fo 4 caius euagliꝰ medicꝰ li 7 fo ii3 celeſtinus 5ꝰ papa li iꝫ fo 134 colonia ciuitas li 6 fo. caius falci. iuriſcon. li. 7 fo ii3 celeſtis flāma viſa fu. li 13 f. 146 coloſſus bodrenſis li 7 fo 96 caius baſſus orator li7 fo i1ſcelium deus li 3. fo 2 columbanus abbas liio fo 68 caius papa li g fo 34ᵐ celtica galia que ſit li z fo 39 colūmenſes ī eugenicaius caligula imgr̄. li 8 fo 7ᵐ centūcelenſis oppidū lili fo s7 um mouent li iſ f. 164 cacanus hunoꝝ rex li io fo. 73º chencres pharao li 3 fo 22 comete due apparēt li io fo gi cadmꝰ lr̄aꝝ īuentor li 3 foro cerdo hereticus li 3 fo 24ᵐ cometa apparuit li i2 fo 97 capha ciuitas li ij fo i7s ceres regina li 3 fo 19 cometes apparuit li iꝫ fo 129 caieta ciuitas li z fo 36 ceraſa in italiā d̓lata li fo ios comētes apparuit li iꝫ fo 13

cometes apparuit li iꝫ fo 146 crema lūbardie oppi. liiꝫ foliis demetrius ſyrie rex li 7 fo ioꝫ cōmeta apparuit liij fo 17cremōe cītatis ꝯditō li 6 fo& democedes phūs. li j fo 7 comitus angloꝝ rex liir fo iocrex rex crete li 3 fo i demophō phūs ⁊ r̄x li 3 fo 38 cōmodus imperator li 8 fo 25ᵐ cretenſiū regni prin. li z fo 13ª democritus phūs li 5 fo 66 comum ciuitas li 6 fo go creta inſula vbi ſit li z fo i3 demoſtenes phūs li 5 fo 72 cōciliū carthaginēſe li 9 fo 54 creſus lydoꝝ rex li§ fo 62 derciſtus lati. rex li 4 fo 45 conciliū arelatenſe li9fo 62 creſus idem capitur liſ fo 63 deriſtus latinoꝝ rex li4fo 45 concilium vercelenſe liir foio 4 craſſi victoria li 7 foio9 dertona ciuitas li 6 fo 83 concilium conſtātie lii4fo 159ᵐ criaſus argiuoꝝ rex liꝫ fo iis deſideriꝰ līgonēẜ ep̄ſli9 fo. 59 conciliū baſilee lii5 fo 166 crimignola imꝑator li iſ fo 162 deſideſiriꝰ longo. rex li io fo 82 concilium florentie liiſ fo i66 creſentius martyr lis fo 19 deſtructio beniamin li 3 forſ conſules inſtituunt̉ li 5 fo 65 criſpus ſtoicus phūs li 7fo§3 deuſdedit papa li io fo 73 concordia virgo li 8 fo 29 criſpus ⁊ criſpianus li s fo 36 d̓uſdedit abbas caſfi. liii fo 87 comicoꝝ dinueratio li 7 fo 99 criſternes dacoꝝ rex liiſ fo 177 deucalionis diluuiū li 3 fo ri cōſtātinopolis fūdat̉ li 4 fo 56 criſtophorus mar. li 8 fo 38 cōſtātiopol̓ expugnā. li iſ fo 17o criſtophorus papa liii fo 92 Diabolus apparuit li 9 fo 88 conſtātinꝰ iꝰ impr̄ li 8 fo 2 critias maſilenẜ med. li8 fo i4 diagoras phus li 5 fo 67 conſtātini opera li 9 fo 40 crothopꝰ argiuoꝝ r̄x li 3 fo 23 diaſcordes medicꝰ li 8 fo 18 cōſtātinus 2ꝰ impr̄ li 9 fo 44ᵐ cruciphigirorū ordo dictatura inſtituit̉ li 5 fo 65 conſtātiꝰ 3ꝰ īperator liio fo 7 incipit liiꝫ fo 124 didimus cecus doc. li9 fo 47 conſtātinus zꝰ impr̄ li io fo 75 dido regīa carthagis li 4 fo 4 conſtantinus 4ꝰ ipr̄ li io fo gi cume ciuitas condit̉ li 3 fo 37 diluuiū magnū li 3 fo ij conſtantinus 5ꝰ īpr̄ li io fo 84 cumanus iudee p̄fēſli 8 fo io dinus legū doctor li iꝫ fo 135 conſtantinus 6ꝰ īpr̄ li ii fo 9i curētes ⁊ coribātes liꝫ fo dinꝰ florēti. medicus liiꝫ fo 140 conſtantinus 7ꝰ īpr̄ li iifo 94 curia ī gallias trāſfert̉ liꝫ f. 136 diodorꝰ ſiculꝰ hiſtori. li 7 fo ioconſtantinus gꝰ īpr̄ liir fo 96 curio ppl̓aris orator li7 fo io9 diodorus orator li 8 fo 6 cōſtantinꝰ vltimꝰ īpr̄ liiſ fo 1? g chus filius cam. li 2 fo 8 diogenes ſtoicꝰ phūs li7 fo 96 conſantinus iꝰ papa li io fo 79 chus iterum li 2 fo 8 diogenes magꝰ phūs li7 fo 96 conſtātinus 2ꝰ papa li io fo 82 diogenetus dux li4 fo 47 conon papa li io fo 78 Daphō lōgobar. rex li io fo 72 dionphūs li 8 fo 2 cōradus alamanꝰ rex li ii fo 92 dagobertꝰ lōgo. rex liio fo 74 dion ſiracuſanꝰ li 5 fo 74 cōradus mōtiſferati liir fo 98º dagobertꝰ frāco. rex li io fo. 79 diomedes rex tracie li 3 fo 35 conradus iꝰ īperator liir fo damaſus prius papa li9 fo 46 diomedes alius li 3 fo 35 conradus 2º impr̄ li ir fo i14 damaſus 2ꝰ papa li j2 fo iodionyſiꝰ q̄ ⁊ bachꝰ d̓s li 3 fo 27 conradus enrici filiꝰ liir fo i iᵐ damianꝰ papiēẜ ep̄s liio fo 7. dionyſius liber pr̄ li 3 fo 27 conradꝰ federici filiꝰ liiꝫ fo irs danauſ arginoꝝ rex li 3 fo 25 dionyſiꝰ ſicilie tirānꝰ li 3 fo 2corradinꝰ corrādi fil. li iꝫ fo izo daniel propheta li 4 fo 60 dionyſius lyncius li 3 fo 27 corax ſicioniorū rex li z fo 26 dātes florenti. poeta liiꝫ fo 139 dionyſius firacuſanª li 5 fo 70 corus rex li 5 fo 62 dardanius rex li 13 fo 26 dionyſiꝰ2ᵈ ſiracuſanꝰ li 5 fo 71 chore ſedicioſuſ li3 fo 24 dariꝰ iꝰ perſarū rex li 5 fo 6 dioyſiꝰ ariopagita ep̄ſ lis fo 19 coriolanus romanꝰ lij fo 65 dariꝰrꝰ hiſtapſis li5 fo 64 dionyſiꝰ corithꝰ phūſli 8 fo rcornetum ciuitas li 6 fo 88 darius notus li 5 fo 70 dionyſiꝰ origēis diſci. li 8 fo 30 corniphicius poeta li7 fo i14 darius vltimus rex li v fo 76 dionyſius papa li 8 fo 2 corniphicia poetrix li7 fo iidathan ⁊ abiron li 3 fo 24 dionyſiꝰ medio. ep̄s li9 fo 44 corneliꝰ gallꝰ poeta li 7 fo ii5 dauid rex iudeorum li 4 fo 42 dionyſius abbas li 9 fo 66 corneliꝰ nepos hiſto. li. 7 fo ii5 dauid tartaroꝝ rex liiꝫ fo irꝫ dinaſtia diapolitāoꝝ li 3 fo 36 cornutꝰ phūs ⁊ poeta lis. fo ii dinaſtia egypri 2 li 4 fo 47 corrinthꝰ ciuitas vbi Decē viroꝝ electio liy fo 6diocles medorū rex li 4 fo 56 fuerit li z fo 22ᵐ decretaliū lib̓ ꝯpilat̉ liiꝫ for27 diſcordia electoꝝ īꝑij liiꝫ fo iri corrinthioꝝ r̄gni pͥn. liꝫ fo 41 decius imperatorᵐ li 8 fo z1 diſcordie venetorum corithioꝝ r̄gū epilo. li 4 fo 51ᵐ dedalꝰ artifex li 3 fo 3 ⁊ ianuen̄. ⁊ quō li iꝫ fo 128 corſica inſula li fo 95ᵐ delbora iudex iſrael li 3 fo 29 cortona efficit̉ citas liiꝫ fo 142 demas atheni. phūs li 5 fo. 77 Domitianus impr̄ li gͥ fo 19 coſmas ⁊ damianus li ꝯ fo 36 demetria v̓go ⁊ mar. liꝯ fo 46 domicilla v̓go ⁊ mar. li. g fo 19 coſmꝰ medicꝰ florēti. li ij fo 165 demetrius aſie rex li 7 fo 90 domiciꝰ calderi. ora. li ij fo 175 d̓metriꝰ phalerꝰ phūſili 7 fo. 91 dn̄icꝰ mōagariꝰ ve. d. li. io fo 82 Crateſ thebeāꝰ phūſ li7 fo 93 demetrius antigonꝰ li 7 fo 95 dn̄icꝰ vrſeolꝰ ve. dux liir fo ior cratinus poet li§fo 69ᵐ demetrius ſother li 7 fo ioꝫ dn̄icꝰ gradēigo. ve. d. li i2 fo ioꝫ

dn̄icꝰ ſiluiꝰ ve. dux lilr fo iod enos filius ſeth li i fo ſ eugenius 4ꝰ papa llijf. 164 dn̄icꝰ mauricēo ve. d. li i2 fo ii5 eolia ꝓuīcia vbi ſit li 2 fo 8ᵐ euilmerodach caldeo li 5 fo 62 rum rex dominicus fragoſus li 8 fo 36 Pemēides phūſli 4 fo 60 eulalia martyr ianuen. dux li14 f. 149 dn̄icus or. pre. liiꝫ fo k23 ¶Iepidauꝝ cītas li 3 fo ri eunonius hereticus a li 9 fo 45 epiphanꝰ ciprꝰ ep̄s li9 fo 47 quo eunonij dominicꝰ de dominili 8 fo 36 cis ep̄s brixie liij fo iꝰ 5 epiphanꝰ papiēẜ ep̄s li 9fo 64 euplus martyr epicurus phūs li 5 fo 71 euripides poeta li 5 fo 67 donatus hereticus a liꝯ fo 45 epilogꝰ r̄gū egiptioꝝ li7 foi io euriſtheus ma. rex li 3 fo 30 quo dona. donatꝰ btī hiero. mā. li 9 fo 45 epilogꝰ regū iudeoꝝ li g fo 16 euriſtheꝰ mace. rex li 3 fo 40 donatꝰ aretinº ep̄s li9 fo 46 epilogꝰ pōtificū iude. li s fo 16 europus mace. rex li 4 fo 55 li 8 fo 27 donatꝰ epiri ep̄s ſc̄s li 9 fo ẜ ępimachꝰ ꝓmethei fr̄ li3 fo iſ euſebius mar. li 8 fo 38 li ir fo 96 ęporedia ciuitas li 6 fo 83 euſebius papa donus papa derothea v̓go ⁊ maͣ. li 8 fo 35 ępopeꝰ ſicyonioꝝ r̄x li 3 fo r7 euſebiꝰ ceſarien̄. ep̄s li 8 fo 38 euſebiꝰ rōanꝰ preſb̓r li 9 fo 45 dorotheus doctor li g fo 34 Ra hiſtorie li 4 fo euſebi. ep̄s ⁊ doctor li 9 fo 4 duceſianuen. īcipiūt li i. j f. 149 Ieraſiſtratꝰ medi. li 7 fo 93 euſebiꝰ vercelen̄. ep̄s li 9 fo 47 dulcinꝰ hr̄ticꝰ nouari li iꝫ f. 136 ęridanus fluuius li 3 fo ri euſebius cremonen. li 9 fo 56 li 8 fo 2 duo amātes īſaniūt li iſ f. 166 eritheꝰ athe. rex li 3 fo 28 euticianꝰ papa li9 fo 66 erithrea ſibilla li 3 fo 30 eutices hereticꝰ Echireꝰ ſicyonio. rex li3 fo 23 ermas phūs li ſ fo 7i eutropiꝰ auguſti. diſ. li. 9 fo 56 eutropius alter hiſpa li io fo 74 ¶ Sdras ꝓphā li ſ fo 68 nus ep̄s ¶ Deſſa citaſ capit̉ li ir ſ. ii ꝓ Ieſchilꝰ atheni iu. li 4 fo 5i exarchatꝰ digītatꝭ pͥn. li io fo 70 edimūdꝰ āglo. r. li ii fo 89 li 8 fo 28 eſchilꝰ poeta tragicꝰ li5 fo 66 exēplū de amore īmo editio quinta li ij fo 165 eſchines phūs li 5 fo 74 derato edoardꝰ angloꝝ rex liir fo 97 li 8 fo 4 edoardꝰrꝰ āgloꝝ rex liiꝫ fo 136 eſſeoꝝ ſecta li 9 fo 2 ¶ Hechiaſtx iuda li 4 fo 54 edoardꝰ idē rx deicit̉ li iſ fo 17i eſitius doctor eſopus fabulator li f fo 62 ezechiel ꝓphā li 4 fo 56 Geꝰ atheni. rex li3 fo 3o eſtenſiū regni prin: li iꝛ fo irꝫ ezelinꝰ d̓ rōano tyrā liiꝫ fo 126 egemō corithi. r. li 4 f. 48 Abianꝰ papa li s fo 30 Tas prima li i ſo 4. egeſippus hiſtoricuſ li8 fo 22 Ifabioruꝫ familia egidius grecꝰ doc. li io fo 80 ¶etas ẜa incipit li 21 fo 7 li 5 fo 66 conſumitur egidiꝰ ro. or. ere. li iꝫ fo lꝫꝫ etas tertia incipit liꝫ fo etas quarta incipit li 4 fo 42 fabiꝰ romanꝰ conſul li7fo. 97 egidius hiſpalēẜ ep̄s li iꝫ f. 147 egiptioꝝ r̄gni d̓fecto li 5 fo 63 etas quinta incipit li j fo 61 fabriciꝰ romanꝰ cōſul li 7 fo 90 etas ſexta incipit li 8 fo 2 fabula vnde dicat̉ li 3 fo 25 li 3 fo 3 egiſtus rex eiula filius chus li 2 fo 8 etheus filius cham li 2 fo 8 fabulaꝝ inuentio li 3 fo 29 ethruria ꝓuīcia q̄ ſit li 3 fo 29 facinꝰ canis cāpi duc. li 14 f. 158 fauētia cītas ꝯſtituit̉ li 6 fo 87 ¶ Leaꝫatꝰaarō fi. li ꝫ fo 25 ¶Uagriꝰ doctor li ꝯfo 56 faunꝰ laurētoꝝ rex li 3 ſo 3o elea. iudeo. pō. li 7 fo 92 fauorinus phūs li 8 fo 24 Ieuagriꝰ mōachꝰ li9 fo 4elenẜciuitas vbi ſit li 3 fo 15 ¶ faſtidius angloꝝ ep̄s li9 fo 54 li 3 fo 33 electores īꝑij q̄ ſint lilir fo 9ꝰ euander rex eleuterus martyr li s fo 23 euariſtus papa li 8. fo ri fauſtinꝰ ⁊ iouita maͣ. li 8 fo 29 elenterus papa li g fo 26 euax arabū r̄x ⁊ phūſlis fo 14 fauſtinꝰ gallꝰ ep̄s li 9 fo 61 eleuterꝰ miles ⁊ maͣ. li s fo 36 eucheriꝰ lugdun ep̄s li9 fo ſelenterꝰ exarchus liio fo 74 eucheriꝰ itē lug. ep̄s li io fo&ꝛ Sedericꝰ barba. ipr̄ li irfo iiſ li iꝫ fo 124 elphredꝰ angloꝝ rex li ii fo 9i eudemꝰ corinthi. rex li4 fo 47 federicꝰ rꝰ impr̄ li ij fo 167 elyſaphat pōti. iude. li ij fo 67 eudoſus aſtrologus liv fo. 70 federicꝰzꝰ impr̄ euētius ⁊ theodoluſli s fo 23 fede. ſenen̄. iuriſcōſul. li iꝫ fo 14 1 Milius poeta li 4 fo 5i euphemia v̓go ⁊ mā. lis fo 3º federicus gōꝫaga tertius marchio liij fo 179 emi. macer poe. li 7 fo i i3 euphraſia v̓go ⁊ ere. li9 fo 43 federicꝰ vrbini dux liiſ fo 18o emprdocles phus. li 5 fo 68 euphrates fluuius li i fo v felix papa primus li 8 fo 33 eneas magus rex. li 3 foz6 vbi ſit felix papa ſecundus li9 fo 45 eneas ſiluius rex li 3 fo 41 eugenia v̓go ⁊ mar. li 8 fo 33 li io fo. 75 felix papa tertius li 9 fo 62 eneas ſenēſis orator li iſ fo 17i eugeniꝰ iꝰ papa enoch filius iarect li i fo 5 eugenius rꝰ papa li ii fo 47 felix papa quartus liij fo 166 enoch aſculanus li iſ fo 17i eugenius 3ꝰ papa li ir fo iiſ felix p̄ſb̓r ⁊ martyr li g fo 3

gabriel vicecomes lii4 f. 158 gēuēſes liburnū vaſtāt li izf. 135 felix ro. in ieruſalem gabrinª fūdulꝰ cremo. li 14 f. 156 genuenſes contra ſap̄ſes mittitur li 8 fo 12 racenos vadunt li 12 fo iiſ gallaſus vrbini dn̄s liiꝫ fo 14 5 felicitas ſcā ⁊ mar. li 8 fo 25 galeacius vicecōes lii3 fo 146 gēuēſes alphūſū capi. liij f. 165 felices multi martyr̄ſli s fo 36 feramūdꝰ iꝰ frāco. rex li 9 fo 60 galea. maria 5ꝰ me. d. li ij f. 174 gerardus ep̄i. ſanonē li izfo 146 ordi. ere. ferdinādꝰ ne apoli. r̄x li ij fo 172 galeacius gōzaga li 14 f. 156 ferraria cītas deſc̓bit̉ li 6 fo 85 galeotus malateſta li iꝫ fo 142 teſtꝰ ro. iudee p̄ficit̉ li 8 fo. 2 gallinicꝰ 4ꝰ exarchus li io fo 7i Gigius ſydoꝝ rex li 4 fo 56 feſſulana cītas ethru. li 3 fo 25 gallatia ꝓuītia vbi ſit li 2 fofimbria q̄ſtō iliū vaſtat l. 7f. 107 galba imperator li g fo 14 Sodolias caldeus vir li v fo 61 galli a ro. vincuntur li 7 fo ioſ bonus Flachꝰ āniliꝰ egi. p̄fc̄ſ li fo 8 gallia ciſalpina q̄ ſit li 3 fo 39 gomerʳ ilius iaphet li 2 fo 7 gallia celtica q̄ ſit li 3 fo 39 gōg agoꝝ regni prin li iꝫ fo 142 florētini ſe in libertate li iꝫ fo iꝝ li 8 fo 39 vendicant gallīa aꝗtania que ſit li 3 fo 39 cordianꝰ imꝑr li vfo 69 florētia citas ꝯſtruit̉ li 14 f. 160 galliaꝝ ꝓnintie q̄ ſint li 3 fo 39 gorgias phus li 8 fo 25 gorgonius martyr li 8 fo 3º galienꝰ medicꝰ Oreſtoꝝ nobiliū pͥuil̓. li iꝫ f. 14. galerius imperator li 8 fo 38 gothia regio vbi ſit li 9 fo 43 fereſtinꝰ eiuſdē fāilie liiꝫ f. 146 gothoꝝ regni ꝓc̄ſus li 9 fo4 gallia a roma. defecit li9 fo 34 forliuiū cītas romādi. li 6 fo 8 gaſpariꝰ b̓go. orator li 14 f. 159 gordiāꝰ ⁊ epimachꝰm. li 9 f. 46 formoſus papa li ii fo 91 gothiphredꝰ norānus gaſparius de foreſtis li 14 f. 152 li 8 fo 27 li iꝛ fo 104 formi pr̄ ⁊ filiꝰ oratōeſ li7 f. ii4 gallus doctor apulie dux fortunatꝰ apher. ep̄s liªꝯ fo. 45 gāges fluuiꝰ vbi fit li i fo gothophredꝰ rex ierl̓ꝫ li ir f. 109 garibaldꝰ lōgobar. r̄x li io fo 76 Frācoꝝ regni prīci. li 3 fo 39 graſias hiſpanꝰ le. do. li iꝫ fo 133 Granahꝰ rꝰ athe. rex li 3 fo 23 gratianus impr li9 fo 45 frāciꝰ troianoꝝ a quo li 3 fo 39 Gebonaꝝ cītas gallie li8 fo 34 grādo ꝑmaxīa cecidit liiifog francia li 3 fo 30 frācia regio quid ſit li 3 fo 3 gr̄anꝰ doctorū ꝯpilato liiꝛ fo iiſ gedeon iudex gelaſiꝰ ep̄s paleſtīe li 9 fo 5 frāciſ. ſeraphicꝰ o. mi. li iꝫ fo i22 gregorius ceſarienſis frāciſ. dādulꝰ 5 5ꝰ v. d. li iꝫ fo 142 gelaſius papa prīus li 9 fo 63 epiſcopus ⁊ doctor li 8 fo 3 frāciſchꝰ orde laphus gelaſius papa 2ꝰ li i2 fo ii gregoriꝰ nazāzenˢ ep̄i. li ꝯ fo 47 gnͣationes ſem. li 2 fo g forliuij dominus li iꝫ fo 142 gregoriꝰ iꝰ papa doc. li io fo 71 li io fo go frāciſ. petrar. poeta liiꝫ fo 14 genadiꝰ forēſis oratoͣ li 9 fo 45 gregorius rꝰ papa genadiꝰ bizātinꝰ ep̄s li 9 fo 6 li io fo gi frācis d̓ barbarīo poe liiꝫ f. 14. gregorius 3ꝰ papa frāciſ. tygrini iurꝭcō. li iꝫ f. 146 genadiꝰ maſſilēẜ doc. li 9 fo 64 gregorius 4ꝰ papa liii fo 47 li 12 fo 99 geneſius martyr li 8 fo 36 gregorius ſ papa frāciſ. de albergotis liiꝫ fo 146 frāciſ. iunior cararien̄. li 14 f. iſ gētilis fulgīas medi. li iꝫ fo 140 gregorius 6ꝰ papa li i2 fo io4 frāciſ. martī or. carm̄. li 14 f. iſgentilis varaneus li iꝫ fo 14 5 gregorius 7ꝰ papa li ir fo io7 frāciſ. ſuardꝰ miles li 14 f. 155 georgiꝰ tribunꝰ mar. li g fo 36 gr. grius gꝰ papa li ir fo iro frāciſ. ep̄s b̓go. or. mi. lii4 f. 156 georgiꝰ trāpezūtꝰ ora. li iſ f. 167 gregorius 9ꝰ papa li iꝫ fo 125 georginoꝝ ꝯuerſio li 9 fo 42 gregorius ioº papa frāciſchꝰ zabarella li14 f. 159 li 13 fo 13i frā ſoſcarꝰ 60ꝰ ve. d. li ij fo 163 gēſericꝰ vādaloꝝ rex li 9 fo 56 gregorius iiꝰ papa li 14 f. 149 frāciſ. barbarꝰ orator liiſ fo īo germarꝰ altiſio. ep̄s li9 fo 49 gregorius irꝰ papa li14 f. 145 frēciſ. eugenij nepos liiſ f. 164 germanꝰ pariſieū. ep̄i. li 9 fo 67 grego. de arimio o. er̄. li iꝫ f. 14 2 frāc. ſfortia 4ꝰ me. d. li ij f. 17 geraldꝰ odenº or. mi. li iꝫ fo 138 groſſonij ppl̓i ſepulfrāciſ. philelphꝰ orato li iſ f. 17 gerardꝰ panonū ep̄i. li iꝛ fo ioꝫ chrū dn̄i vaſtāt li iꝫ fo 12s gerardꝰ bono. o. car. li iꝫ fo 14 1 frāciſ. diedus phūs liiſ fo 176 fraticelli de opiniōe liiꝫ fo 135 gerardinꝰ ſpinola li iꝫ fo 14 2 Gualuagnꝰ vicecomes fridignꝰ rꝰ gotoꝝ rex li 9 fo 45 gerardꝰ de ſe. or. ere. li iꝫ f. 146 mediolani li ir fo 1io friſchꝰ eſtēẜ marchio liiꝫ fo izg geruaſiꝰ ⁊ ꝓtaſiꝰ mar. li 8 fo 36 gualtherꝰ ep̄i. or. mi. li iꝫ fo 129 frōtoniꝰ roma. ep̄s li 8 fo gēua cītas maritima li 3 fo 23 gualtherꝰ athēaꝝ dux li iꝫ f. 144 forſeʳ hibernie r̄giſ fi. li io fo 74 genua īſtaurat̉ a ro. li7 fo 100 guelphoꝝ ⁊ gibillino genua ī franciſchum li iꝫ fo 127 rum ortus Fulco 4ꝰ ieroſolioꝝ r̄x li ir f. iiſfortia venit li ij f. 174 guido arethinꝰ muſi. li i2 fo ior fulgētiꝰ apher ep̄s l19 fo 6 gēuēſes ī ſyriā vadūt liiꝛ foriio guido luſignā cypririli ir fo iri fulgineū cītas d̓ſtruit̉ liiꝫ fo 12 genuēſeſpiſāos ſuꝑāt liiꝛ fo iiꝫ guido bononien̄. can. li iꝫ fo 123 furliꝰ camilus roma. li. 5 fo 72 genuenſes archiepiſguido caualcātꝰ poeta liiꝫ f. 12g futh cham filius li 2 fo g copatus obtinent liiꝛ fo 114 guido torellꝰ parmen li iſ f. 1ꝰ2 genuēſes monetā cru guido carariē. b̓g. me li iſ f. 16. ¶¶Abanꝰ ve. dux li io fo g dem incipiunt lii2 fo lia gulielmꝰ apulie dux li ii fo 91

gulielmꝰ lōga ſpata li i2 fo 97 henricus 4ª imprͣ liir fo īii hilariꝰ magnus doc. liꝯ fo 44 gulielmꝰ montiſſerati henricus anglorū rex li ir fo i19 hiſpaniaꝝ regni prin. li 2 fo 9 tertius marchio li 12 fo 93 henricus 5ꝰ impr li fo iro hilarius papa li 9 fo 61 guli. normāꝰ apulie. d. li i2 f. ioi henricus grecus īpr̄ liiꝫ fo irꝫ hieremias prophā li 4 fo 54 guli. 2ꝰ apulie dn̄s li 12 fo iij hēricꝰ cognomēto ho hieruſalē a ſaracēis ca. li. i f. ioi guli. 2ꝰ ſicilie rex li i2 fo 116 ſtiēſis canoniſta li iꝫ foi29 hippocrates medicuſ liſ fo 69 guli. 3ꝰ ſicilie rex li i2 fo ii4 henricus ſexius īpr̄ liiꝫ fo 135 guliel or. ere. li ir fo uo henricus or. ere. li 13ſo 141 Homerus poeta li 3 fo 40 guli. placētinꝰ medicꝰ liiꝫ fo iz hemāuel chriſolora o. l14 f. 154 honogirus grecus li 3 fo 29 guli. ſpeculator canōi. li iꝫ fo 1z heraclitꝰ phūs cer̄bro. li 5 fo 66 honoratꝰ ep̄s mediol̓. li io fo 71 guli de la mara. o. mi. li iꝫ fo 13 heraclides doctor li 9 fo Fi honorius imꝑi li9 fo 5. guli. de lōgis b̓gom̄. li iꝫ fo 136 heraclius impr̄ llio fo 73 honorius iꝰ papa li io fo 74 guli. caualcabos cre. li iꝫ fo 138 heraclion impr̄ li io fo 74 honorius rꝰ papꝫ li ir fo i 12 guli. de cunio legū do. li iꝫ f. 13. heraſmus martyr li s fo ꝝ honorius 3º papa li. 13 fo 124 guliel. ocha or. mi. li iꝫ fo 141 hercules arginis li 3fo 24 honorius 4ꝰ papa li 13 fo 13 guli. cremo. or. ere. li 14 f. 146 hercu. magnꝰ gigas li z fo 28 horatius poeta li 7 fo i14 hercules heſtēſis dux liiſ f. 177 horeſtes agamēonis fi. liꝫ fo3 Air iudex iſrael liꝫ fo hercules moritur li z fo 34 hormiſda papa li 9 fo 65 ¶ Chaymericꝰ ūga r. li ir fo io3 hereſis vualdenſiū li i fouiꝰ hortenſius orator li 7 fo ioſ hadrianus impr̄ li g fo 2 berina poetrix li 5 fo 74 hadrianꝰ primꝰ papa li io fo gꝫ hermes tremegiſtus li. 5 fo 77 Hugo iperator li ii fo 92 hadrianus 2ꝰ papa liii fo 9 hermacoras mar. li s fo 17 hugo cogͦm̄to capu. r. li i2 fo. 99 hadrianus 3ꝰ papa li ii fo q hermagildis veſehugo de ſcō victore li 12 fo i1r hadrianus 4ꝰ papa liir fo i i7 li io fo 7i hugo cardīalis or. p̄. li fo thorum rex hadrianus 5ꝰ papa li iꝫ fo izi. hermanª ꝯͣctꝰ doctor liir fo 1o4 hugo ſenēſis medicꝰ liiſ fo 163 hamilcar cartha. dux li 7 fo 9herodes magnꝰ rex li 7 fo i i3 huniꝗ fuerūt populi li9 fo 55 hānibal penus dux li 7 fo 9hero. ſamariā īſtaurat li 7 fo iiꝫ hunoꝝ regni prīcipiū li9 fo 59 hānibal ro. hr̄ticus li iꝫ fo 125 herodes antipas li 8 fo hānibalū fāilia vrſino herodes agrippa 3ꝰ li 8 fo iō Acob̓ prīacha naſcit̉ liꝫ f. ij roma expulit li iꝫ fo iꝝ heros ep̄s arclatēſis li 9 fo 55 iacob eſau prīogehaſtor vicecōes īt̓ijt liiſ fo177 heluidius hr̄ticus li 9 fo Ir nita emit li 3 fo ij heſperus rex italie li z fo 17 iacob moritur li 3 fo 17 Heber patriarcha li 2 fo. herodotꝰ hiſtoricus li j fo 69 iacobꝰ apl̓s fr̄ dn̄i li 8 f0 6 hebrei īegypto ẜuiūt li3 fo i8 heſiodus poeta li 3 fo 40 iacobus maior li 8 fo 8 hebron ciuitas li z fo i3 heſter regina li 5 fo 70 iacobº tepulꝰ ve. dux liiꝫ fo 1r5 hector pͥami regis fili. li 3 fo ℟º heratꝰ ſicyonioꝝ rex li 2 fo 17 iacobꝰ balduini legū d. li iꝫ f. 128 hectorꝭ filij iliū r̄cipiūpliꝫ fo 38 hermanꝰ or. ere. li i2 fo 14 1 iacobº d̓ viragīe or. p̄. li iꝫ f. 134 hela 4ꝰ rex iſrael li 4 fo 46 heroſtratꝰ diāe tēplū liſ fo 75 iaco. d̓ arēa legū īt̓p̄s liiꝫ fo 1ꝫ5 helchias pōti. hebre. li 4 fo 57 henricus riuola li iꝫ fo 127 iacōbꝰ lotorīge legiſta liiꝫ fo 136 helēa menelai vxor li 3 fo 2 iaco. carariēſiſ prīcepſli iꝫ f. 145 helēa adiabēoꝝ r̄gīa li g fo ii Hibernia īſulā vbi ſit liꝫ fo 40 iaco. b̓ viterbio o. er̄. li iꝫ fo izg helena conſtātini mr̄ li9 fo 41 hibernie cōuerſio li 9 fo 42 iaco. armeniaci cōes li 14 fo 153 heli ſacerdos ⁊ iudex li 3 fo 38 hieu propheta l14 f0 46 iacobus apianenſis li14 fo i53 helias teſbites ꝓphā li 4 f. 46 hieu rex iſrael li 4 fo 47 iaco. ſuardes eques li 14 fo 152 heliſeus propheta li4 fo 48 hieroboam iꝰ rex iſrl̓ li 4 fo 45 iacobus vermes li 14 f. 154 helius ꝑtinax imꝑr̄ li g fo 27 hieroboārꝰ rex iſraelli 4 fo 43º iacobꝰ forliuiēẜ medi. liij fo 163 heliꝰ ſparcianꝰ hiſtori. lis fo 34 hieroſolīe prīa euerſio li 4 f. iaco. d̓ marchia o. mi. liij fo i7i heliꝰ lāpridiꝰ hiſtoricꝰ li 8 foꝫhieroſolime d̓ſcriptō li 8 fo i5 iaco. d̓ alb̓gotꝭ phūs li. ij fo 172 heliogbaldus ipr̄ li s fo 28 hiero ſiculoꝝ dux li 7fo 94 iaco piceniꝰ morit̉ liiſ fo 74 hegeſippus hiſtoricꝰ li9fo 64 hieronymꝰ doc. eccl̓e li 9 fo 55 iaco. cypri rex li iſ fo 173 heliprādꝰ viceco. ml̓i liiꝛ fo ior hierony. imole dn̄s liij fo i77 iaco. zenº pataui ep̄s liij fo 17ſ helimādꝰ mōachꝰ do. li i2 fo i2 hieroſo. r̄gni it̉ū pͥmū li ir f. 109 iaco. cognomēto ſapiēſlis fo. 38 heliſabeth vidua ſcā liiꝫ fo i2ſ hieruſalē ꝗnto eu̓tit̉ li izfo 124 iaco. ꝯtarenꝰ 5oꝰ y. d li iꝫ fo izi hecatōiꝰ alicarnaſeoꝝ r. li. j f. 72 hiems aſperiā fuit li ir fo i 13º iadus hebreoꝝ pōti li ſ fo 75 hēricus germāoꝝ r̄x li ii fo 93 himelinꝰ ſaracāoꝝ dux lii2 f. 124 iaphet filius noe li 2 fo 7 hēricus iꝰ impr̄ li ir fo ioi hircanus iudens li 7 fo 99 iaconā filius iaphet li 2 fo 7 hēricus frāchoꝝ rex liir fo ior ircanº iudeꝰ pōtifex li fo ios ianus magnꝰ rex li 3 fo 2 henricus 2º impr li i2 fo io 4 hilaria martyr li 8 fo 35 ianus rex cypri li ij fo 163 henricus 3º imꝑr li ir fo 1o5 hilarionabbas l19 fo 48

li io fo. 78 ioā. de imola legū do. li i4 f 159 ianuarius mar. li 8 fo 36 ioānes 6ꝰ papa li iſ fo 162 li io fo 79 i0ā. cypri rex li i fo 5 ioānes 7ꝰ papa iareth pr̄ enoch iaſon pr̄iarcha li 3 fo ꝝ ioā. calbinus 4ꝰ ve. d. li io fo 83 ioā de marliāo medi. li ij f. 163 ioā. pr̄iciatꝰ izꝰ ve. d. li ii fo 88 ioā. fraciſchus gōgia gus prīus marchio li iſ fo 165 li ii fo 90 Idolatrie ortus li 2 fo ii ioānes 8º papa ioānes ſcotus doctor liii fo 90 io tortelliꝰ rethor liij f. 166 li ii fo 90 ioā. auriſpa rethor liij fo ī67 Iepte iudex iſrael li 3 fo 34 ioānes iſꝰ ve. dux ielus pōtifex iꝰ liy fo 64 ioānes nonus papa li ii fo 9r ioā. rochus or. ere. li ij fo 17i li ii fo 92 ioā. de nouara theolo ieſus fi. ſirach ꝓphē li 7 fο96 ioānes ioꝰ papa li iſ fo 17i li i i ſo 9. gus or. ere. ieſus ⁊ io. iud. duces li 7 fo 1o ioānes iiꝰ papa li iifo 94 io. de capeſtrāo or. mi. li ij f. i7i ieſu xp̄i dn̄i nr̄i geſta li 8 fo 2 ioānes irꝰ papa io. de ānāia archidia. li iſ fo 17 i li i2 fo 9 ioānes izꝰ papa Iginus papa ⁊ mar. li 8 fo 23 ioā. nicephori īpr̄iſ fili. li i2 f. 96 ioā. maria 3ꝰ vicecōeſli iſ fo 179 li ir fo 96 io. mozenicho 75 v. d. liij f. 175 ignatiꝰ papa ⁊ mar. li 8 fo ri ioānes i4ꝰ papa li 3 fo 2 li i2 fo 96 iob ꝓphete vita ioānes i5ꝰ papa li 4 fo 5i li 12 fo 9 ioathan rex iuda Imola ciuitas li 6 fo 86 ioānes i̓ꝰ papa li iꝫ fo 135 iꝑiū ī germāos trāſfert̉ li ir f. 95 ioā mōtiſferati marc. li. iꝛ fo. 98 iobellus rome fit li 14 f. 15 4 li ir fo ior iobellus rome fit iꝑij nomē vn̄ hēatur li i2 fo 65 ioānes 17ꝰ papa li 4 fo 50 li ir fo 1o0 joel propheta ioānes 18ꝰ papa iꝑiū grecoꝝ trāſfert̉ ī li 4 fo 48 li ir fo io0 ionas propheta li iꝫ fo ꝝ ioānes 19º papa gallos li ir fo ior ionas propheta ad n ioānes roº papa li 4 fo 50 niuitas mittitur Inachus rex prius li 3 fo 14 ioā. gualb̓tus mōachꝰ lii2 fo io6 li 3 fo 2inachus ſicyio. rex li z fo z1 i0. cognom̄to ſerapio liir fo 107 ionicus io. d̓ tꝑibus armiger liiꝛ fo liF ionathas machabeuſ li 7 fo io incendiū phetō is li 3 fo 21 li 4 fo 46 īgēs vapor ī celo fuit liiꝫ fo 14 5 10. carnotēẜ ep̄s ⁊ do. li iꝛ fo l17 ioram rex inda innocētius iꝰ papa li 9 fo ſ io. meſue filiꝰ medicꝰ li ir folliꝰ ioſaphat rec iuda li 4 fo 6 li 3 fo iſ innocentius 2ꝰ papa liiꝛ fo i i3 ioānes angloꝝ rex li i2 fo kri ioſeph naſcitur innocentius 3ꝰ papa liir fo iri ioānes bonº orere. li iꝛ fo ki ioſeph duos fil. gn̄at li 3 fo xv liꝫ fo xviij innocentius 4ꝰ papa liiꝫ fok27 ioā. boſianꝰ cre. legiſta li iꝛ fo k2 ioſeph moritur innocentius 5ꝰ papa liiꝫ fo izi io. de tͣre mediol̓ dn̄s liiꝫfokꝰ ioſephaberi nathia li g fo vi innocentius 6ꝰ papa li iꝫ fo 14 6 i0 de rupella or. mi. li iꝫ fo 1z0 ioſephͦ iudeꝰ hiſtoricꝰ lis fo xv li 4 fo lxij li iꝫ fo iz1 ioſias rex iuda innocentius 7ꝰ papa li 14 f. 155 ioānes riꝰ papa inſtitutus galloꝝ r̄x li 7 fo 1o5 ioā. gualnen̄. or. mi. li i3 fo 1 ioſue hebreoꝝ dux liꝫ fo xlv li iꝫ fo ℟ iouinianus impr l19 fo 46 īſubriū regni prīcipiū li3 fo 2 ioā. gura or. mi. iouinianus hereticuſ li9 fo 4 8 io. dādalꝰ 5iꝰ ve. dux liiꝫ fo i3 Io q̄ iſis regina li 3 fo iſ ioī balbus or. pre liiꝫ foiꝫ ioā. de parma or. mi. liiꝫ f 135 Ipolitus martyr li 8 fo 29 li 4 fo 4 ioas rex iuda ioas rex iſrael li 4 fo 48 ioānes ſcotus or. mi. li iꝫ fo 13 ipolitus ⁊ caſſanꝰ maͣ. li 3 fo 3 ioachā rex iuda li 4 fo 59 ioānes boemie rex li iꝫ fo iz3 iphreus aſſyrio. rex li 3 fo 18 ioachim rex iuda li 4 fo 59 i0. ſorā5 4ꝰ ve. dux liiꝫ fo 13g Iſaat̉ patriarcha li 3 fo i3 li iꝫ fo 139 ioachim rex iuda li 4 fo 59 ioānes ⁊ papa ioachī 3ꝰ pōtifex iude. li 5 fo 64 icā calderini canōiſta li i3 f. 14 i iſacius exarchus li io fo. 74 ioachī ſiculus abbaſli iꝛ foi17 ioā. andr̄. canoniſta li iꝫfo 142 iſaias ꝓphā magus li4 fo 50 ioānes bapti. naſcit̉ li g fo i ioā. ſuardus doctor liiꝫ fo 143 iſacus romanus orator lis f. rō ioā. apl̓us ⁊ euāgeli. li 8 fo ri i0. de bachōe or. mi. li iꝫ f. 144º iſodorꝰ hiſpalēẜ ep̄s liio ſo 71 iſmael filius abroe li 3 fo 13 ioā. nicomedien̄. mar li g fo 63 i0ā vicecōes. archiepiſcopuſ mediolani liiꝫ f. 144 iſraelitaꝝ regni prin. li 4 fo 45 ioā. ⁊ paulus mar. li 9 fo 46 ioānes eremita li 9 fo 49 ioānes frāchoꝝ rex liiꝫ fo 145 iſraelitaꝝ regū epilo. li 4 fo liij li v fo 71 ioānes criſoſtomus li 9 fo 53 10. gradenigo. 59. v. d. li i3. f. 147 iſocrates phus ioā. ātiocenus ep̄s li 9 fo 62 i0. delphinꝰ 66. ve. d. li i3.f. 147 iſuardꝰ mōachꝰ doc. li io fo 84 ioānes prīus papa l19 fo 65 10. bocha. flo orator liia f. 150 ioā. damaſcenˢ doct. li 9 fo 58 io de rupeſſia or mi. li i4 f. 150 Italie regnū incipit li 3 fo rꝫ ioānes ſecūdus papa li9 fo 66 i0. maria iᵈ vicecōes li 14 fo 152º italie deſcriptio li 3 fo 23 ioānes tertius papa li io fo(8 ioā. rauēnatꝰ grāmat. li i4 f. 15 4 ioā. elemoſynarius li io fo 68 io anchuth eq̄ gallꝰ lii4 f. iſ ¶ Indas filins iacob li3 fo xv io. gerūdēẜ ep̄ſ ⁊ do. li io fo 74 ioā. maria 2ꝰ vicecōeſ li 14 f. 155 iudices iſrael finē hn̄t li 3 fo rs Ioā. 4ꝰ papa li ioſo 74 io piceninꝰ vicecōes lii4 f. 156 iudas 4ꝰ iudeoꝝ pōti lix fo 70 li io fo 73 io. rogeriꝰ ſuardus li 14 f. 157 indee regiōis deſc̄ptō li g fo 17 ioā. 5ꝰ papa li 14 f. 157 iudeoꝝ regni īſtauratō l. 7f. io5 ioā. bergo. ep̄s liio fo 78 ioā. 23. papa

iudocus doctor liio fo7 4 lancea xp̄i īuenitur liir foio9 liceus argiuoꝝ rex li 3 forli ii fo 92 linꝰ thebeus muſicus li 3 fo 27 iudocus alter ep̄s li io fo 78 lando papa laodicia d̓ſc̓bit̉ cītas li9 fo 88 linus papa ⁊ mar. li 8 io iugurte bellū īcipit li 7 fo ioſ laomedō ſicyiōioꝝ r̄x liz fo 28 liſander lacedemōiuſli v fo 72 iugurta numidaꝝ r̄x li7 fo ioſ iulianꝰ cenomanꝰ ep̄s lig fo 19º lapſtenes aſſyrioꝝ r̄x li 4 f. 44 liſimachꝰ 30ꝰ mace. r̄x li 7 fo ꝯi li 7 fo 9o lapꝰ caſtellionͤ legiſta liiꝫ fo 14i liſimachus rex iulianus ātiocenꝰ maͣ. li 8 fo 36 liguria ꝓuītia q̄ſit li 3 fo ri iuliana comēſis mr̄. li s fo 36 latinus prīus rex li 3 fo 37 iulianus apoſtata īpr̄ li 9 fo 46 latīoꝝ regni prīcipiū li 3 fo 36 latinus ſiluinus li z fo 41 Locuſte africā vaſtāt li 7 f. 1o4 iulianꝰ cāpanus ep̄s li 9 fo 5 iuliana virgo ⁊ mar. li 9 fo 46 latīa lr̄arū īuentio li 3 fo 33 locuſte galliā vaſtāt li ii fo 89 latinoꝝ regū epiloguſ li 4 fo k locuſte brixi. agꝝ va. li ij f. 179 li 7 fo iulius ceſar iulius frōtinus doc. li g fo 29 laurētoꝝ regni prīci. liz fo 29 lodouicus īpr̄ gallus li ii fo 87 li ii fo 89 iulius affricanus doc. li 8 fo 30 laurentius leuita maͣ. li ⁊ fo ꝝ lodouicus 2ꝰ īpr li 9 fo 41 laurētiꝰ celſius ve. d. li iꝫ fo 147 lodouiens frācoꝝ r̄x liii fo 90 iulius papa li ii fo 92 laurētius valla oratoͣ li 15 f. 166 lodouicus 3ꝰ īpr̄ iunipertus lōgo. rex liio fo 70 li v fo 63 laurētiˢ tepellus ve diliiꝫ fo izo lodo. rꝰ frācoꝝ rex li ii fo 92 iudith vidua iuppit̉ ſaturni filius li 3 fo 24 labrus maripetꝰ ve. di liir foirꝰ lodo. 3ꝰ francoꝝ rex lii2 fo 99 iuſtinus hiſtoricus li 8 fo ro lazarꝰ marte fr̄ ep̄s li 8 fo ii lodo. 4ꝰ frācoꝝ rex li i2 fo 1ο6 lodo. vꝰ frācoꝝ rex li i2 fo i i i iuſtinꝰ phūs paleſtinꝰ li g fo 23 Leāder hiſpanen̄. ep̄ſ li io f. 6o lodo. 6ꝰ francoꝝ rex liiꝛ fo i14 iuſtinus ſenior impr̄ li9 fo 65 lenceus grāmaticus li7 forioꝝ lodo 7ꝰ francoꝝ rex liiꝫ fo 12ſ iuſtina īperatrix li 9 fo 4 g li 9 fo 58 lodo. 8ꝰ francoꝝ rex liiꝫ fo 1r6 iuſtinus iunior īpr̄ li 9 fo 68 leo prīus papa iuſtinianus ſenior īpr̄ li 9 fo ¶ F leo prīus īperator li 9 fo 61 lodo. 9ꝰ francoꝝ rex li iꝫ fo 129 li io fo 77 lodonicus qͣrtus īpr̄ liiꝫ fo 139 iuſtinianus iunior īpr̄ li io ſ. 79 leorꝰ papa li io fo 79 lodo. iº gōgiaga li iꝫ fo 14 2 ſeo tertius papa iuſtinianus pr̄iciacus li io fo 80 lodo. tarētīoꝝ prīcepſli iꝫ f. 146 li ii ſo 86 leorꝰ īperator i2ꝰ ye. dux li io fo 84 lodo. ādagauen̄. dux li i4 fo 152 iuuēal̓ poeta ſatyricꝰ li g fo ro leo 3ꝰ īperator li io fo 84 lodo. 2ꝰ ādagauē. dux li 14 f. 157 iuuēcꝰ cardīalis poeta li 9 fo 41 leo 4ꝰ papa li ii fo 83 lodo pōtanꝰ iurꝭ cōſul. liij f. 163 iuo canonicꝰ doctor lii foiio leo vꝰ papa li ii fo 90 lo. fragoſꝰ ianuē. dux li ij f. 166 leo 4ꝰ īperator li ij fo 92 lodo. ſabaudie dux liiſ fo 173 ¶ Erolꝰ martellꝰ rx li iof. do lco cꝰ prpa li ii fo 9r lodo. vltim frācoꝝ r̄x liiſ f. 173 ¶ Pkarolꝰ martellꝰ rx li io fo gi leo 7ꝰ papa lodo. 2ꝰ gongiaga li ij fo 168 li ii fo 9karolꝰ pipini regiſ filiꝰ li io f. 83 leo gꝰ papa li ir fo 1o. 4 longinus miles meri karolus magnus īpr̄ li ii fo 85 leo 9ꝰ papa to coronatur li 8 fo 12 karolus 2ꝰ impr̄ liii fo 90 leochadia v̓go ⁊ mar. li 8 fo 37 karo. 3º īpr̄ groſſus li ii fo 90 leonida ſpartanoꝝ d. li v fo 67 lōginus exarcha li io fo 70 karo. 4ꝰ īpr̄ ſimplex li ii fo 91 leonides martyr li 8 fo 23 lōgobardoꝝ r̄gni prī li io fo 69 lōbādie r̄giōis d̓ſē̄ptō li io f. 49 leonardꝰ ſc̄s eremita li io fo 65 karolus vꝰ īperator liiꝫ fo 14 karolus ſicilie rex li iz fo ꝝ3 leonardꝰ aretinꝰ ora. li 14 f. 160 lōbardi vn̄dicantur liio fo 69 karolus francoꝝ rex liiꝫ fo 14 oᵐ leonardꝰ iuſtīanꝰ ora. li ij fo 16 3º lōgobar r̄gū epilogꝰ li io fo 83 karolꝰ zenꝰ venetꝰ īpr̄ li 14 f. 150º leonardꝰ de vtīo or. p̄. li 15 f. 171 lothariꝰ iꝰ frācoꝝ rex liio fo 70 lothariꝰ 2ꝰ frācoꝝ rex li iofo 76 karolus vngarie dux li 14 f. 151 leo eſtēſis marchio li iꝫ fo 125 li ii fo 93 leo ceciliꝰ motellus li7 fo 104 lotharius īꝑr̄ karolꝰ malateſta prī. li 14 f. 154 li i2 fo 1oꝫ karolꝰ artinꝰ poeta liiſ fo 163 leodiū cītas vaſtat̉ liiſ fo 17 5ᵐ lothariꝰ rꝰ īpr̄ karolus franchoꝝ r̄x li iſ fo 172 leōtius īpr̄ grecus li io fo. 78 lotharius 3ꝰ frāco. r̄x li ii fo 9 4 li 4 fo 57 karolꝰ burgūdionū d. li ij fo 178 leſches poeta loni a quo lomſi liꝫ fo is Luca deſcribit̉ cītaſ li 6 fo 8s katherīa v̓go ⁊ mar. li g fo 37 lucas euangeliſta li 8 fo 9 katherīa ſenēſis v̓go li 14 fo 151 li 8 fo i i lucanus poeta katherīa duciſſa ml̓i li 14 f. 156 Liherius papa li 9 fo49 lucēſes ī lib̓tatē vēdicāt li iꝫ f. i33 Abdō rex iſrael li 3 fo 35 liburnij portꝰ euſio liiꝫ fo i39 lucius tarqnꝰ ro. rex li 5 fo 63 lichon phūs li 7 fo 94ᵐ luciᵉ papyrꝰ dictator li ſ fo 75 llabotes lace. rex li 4 fo 44 lacedemōioꝝ regni prī. liꝫ fo. 41ᵐ licurgus phūs li4 fo 49 luciꝰ pōpeus hiſtoricꝰ li7 fo io7 lacedemonia vbi ſit li 3 fo 41 lidoꝝ regni prīcipiū li 4 fo Fi luciꝰ agloꝝ r̄x xp̄ianª li 8 fo 26 lidia regio vbi ſit li 4 fo 5i lucius prius papa li 8 fo 31 lactātiº firmianꝰ phūſli 8 fo 35 li ir fo 104 lucius 2ᵉ papa li fo ladiſſaꝰ neapolitanꝰ r̄x li 14 f. 152 li 12 fo i 13 lafrāchus papiēſ ep̄ſli ir fo ioſ lidoꝝ regū epilogus li v fo 63 lucius 3º papa li i fo v licinus tyrānus li g fo 29 lucia v̓go ⁊ martyr li 8 fo 37 lamech pr̄ noe labertus iurꝭcōſultus liiꝫ fo 138 lidimcham filius li 2 ſo 8º lucianus doc. ⁊ p̄ſb̓r li g fo 38

lucianꝰ ep̄s ⁊ doc. li9 fo 54 marcellus ⁊ apuleus lis fo iꝫ media regio vbi ſit liꝫ fo ꝝ lucianus auria ianuē. li i4 f. 150 martion hereticus li s fo 24 mediolanū cītas ꝯdit̉ li 6 fo 78 luciꝰ actius tragicus li 7 f. 104 martiō aliꝰ a quo mar. lig fo 2ª mediolanū a ro. capit̉ li 7 fo. 95 lucretia romana li 5 fo 64 marcus anto. impr̄ li 8 fo 25 medio. a gotis vaſtat̉ li9 fo 67 lucillus ro. conſul li7 fo ios mar. aurelius ipr li s fo 28 mediola. fūditꝰ vaſtat̉ liiꝛ foiis ludi ſenici ro. īſtituūt̉ liſ fo 72 mar. ⁊ marcellianus li 8 fo 37 mediolanēſiū libertaſ li iſ f. 169 lucifer ep̄s ⁊ doctor li9 fo 45 marcus papa li 9 fo 41 mediꝰ demophōtꝭ fili. li 3 to 38 lugdunū ciuitas l16 fo 84 marcellus papa li g fo 34 medō codri regis filiꝰ li 4 fo 4ꝛ luna cītas conditur li z fo 37 marcellus. 2ꝰ ve. dux liio fo go medoꝝ regni princi. li 4 fo 49 lūa ī ſāguinē ꝯuerſa ē liu fol ior marcellinus papa lis fo 34 medoꝝ regū epilogꝰ li 4 fo 60 luodegariꝰ ep̄s ⁊ doc li io fo 78 marcus cornariꝰ yd. li. 14 f. 148 mellania iero. diſcipl̓a li9 f. 48 lupales aſſyrioꝝ rex li 4 fo 4 mar. effeſinus ep̄s liij fo 16 mellapiꝰ medicus li 3 fo 28 lupus ep̄s terracēſis li 9 fo 6 maria mr̄ dn̄i li 7 fo 116 melciades papa li 8 fo 35 luytꝑtus lōgobar. r̄x liio fo79 maria magdalene li8 fo i melchiſedech r̄x ⁊ pō. li 3 fo iluytprandus lōgo. r̄x li io fo go maria egyptiaca li 9 fo 48 meliſius phiſicus li 5 fo 69 luth ſem filius li 2 fo 8 marinꝰ phalerꝰ ve. d. li iꝫ fo 107 melos 3ꝰ lydoꝝ rex li 4 fo 54 ¶ M marinus georgiꝰ v. d. li iꝫ fo 13g menna martyr li 8 fo 37 Achabeoꝝ hiſtōia li 7 f. 90 mari. phaleranꝰ. v. d. li iꝫ fo 146 menāder poeta cōicꝰ li 7 fo 91 ¶ machariꝰ abbas li9 fo 45 martianus īperator li 9 fo 60 menāder nicro. hr̄ticꝰ li8 fo 19 machariꝰ aliꝰ abbas li 9fo 4 4 martina virgo ⁊ mar. li g fo 29 menedemus phūs li 7 fo ꝯ1 macedonia vbi ſit li 4 fo M9 marti. turronen̄. ep̄s li 9 fo 5 menecrates phūs li7 fo iij macedonicū bellum li7 fo 100 martinus iꝰ papa li io fo. 75 menelaꝰ helene mari. li 3 fo 34 macedonū regni prī. li 4 fo 49 martinus 2ꝰ papa li ii fo 9o mēnon p̓amo r̄gi vēit li 3 fo 35 macedonū r̄gū epilo. li 7 fo ior martinus 3ꝰ papa li ii fo meneſteª atheni. rex li 3 fo 2 mace. hr̄ticˢ a quome li9 fo 45 martinus 4ꝰ papa li iꝫ fo iꝝ mercuriꝰ magnus li 3 fo 18 macrinꝰ imperator li 8 fo 28 martinus vꝰ papa li ij fo 16ι mercuriꝰ trimegiſtus li 3 fo 19 magog ex nepotibꝰ noe li ⁊ fomartinꝰ ſcotꝰ or. ciſt̓. liiꝫ fo īrs mercurius hermes li 3 fo 19 magūtia germāie cītaſ li 6fo 85 marti. tͣrianꝰ pͥn. ml̓i li iꝫ fo 1ꝫ mercuriꝰ lamech filiꝰ li 3 fo 19 mapheꝰ foreſtꝰ le. doc. li iꝫ fo 142 marti. ſiluanº legū do. li iꝫ fo 136 mercurius lyricus li 3 fo 30 mapheº vegius poeta li ij fo 163 marſiliꝰ cararien̄. pͥn. li iꝫ fo 142 meres ethiops li 4 fo 56 mera mr̄ mercurij li 3 fo imarſiliꝰ rꝰ carariē. pͥn. li i3 f. 14 5 merlinus vates li 9 fo 59 maiolꝰ mōachus ſcūs liii fo 9 marſiliꝰ pathaui. me. li 14 f. 154 merinꝰ lulmas equeſſi 14 f. 149 malalehel pr̄ iareth li i fo 5 marſus ro. legatꝰ ſirie li 8 fo iō merodach caldeoꝝ r̄x li 4 ſo 5: malachias ꝓphā li 4 f. 46 mariº philelphꝰ ora. liij fo 176 meſalla coruinꝰ orato li7 fo ii4 malateſtaꝝ r̄gni prīci liiꝛ fo ios maſſeniſſa nūidaꝝ r̄x li 7 fo ioſ maſalina īperatrix li 8 fo 8 māphredus ficilie r̄x li iꝫ fo irs maſilia galliaꝝ cītas li 4 fo 59 maſappꝰ ſicyoni rex li 3 fo ij māphredoꝝ prīci. pͥn. li iꝫ f. 143º maſtinꝰ vice. b̓naboiꝰ li 14 f. 156 meſara filius cham li 2 fo 8 mamicitii aſſyri. rex li3 fo 18 mathatias ſacer iud̓. li v fo ioi meſopotāia r̄gio vbi ſit li⁊ foſ māmerus viene̓ẜ ep̄ſliꝰ foo mr̄ darij obijt li v fo 77 meſemiſſa nūidaꝝ r̄x li7 fo ioſ mamnius aſſyrio. rex li 3 fo 2 matheus apoſtolus li 8 fo 17 methodiᵉ tyri ep̄s ⁊ m. li. s f. 37 māchaleus aſſyri. rex li 3 fo 18 matheus vicecomes liiꝫ fo 13 metroderus rethor li fo iomanaheu i5ꝰ r̄x iſrael li 4 fo 50 mat d̓ aqͣ ſꝑſa or. mi. li iꝫfo 134ᵐ mezētius īperator li io fo 70 manaſſes rex iuda li 4 fo 56 mathe ſiluaticꝰ medi. li iꝫ f. 140 manes hereticus li ꝯ fo 3 math. palmerꝰ hir o. liij f. 167 michael̓ arcā apꝑitio li 9 fo 64 manicheoꝝ hereſis li g fo mathias apoſtolus li 8 fo 17 michael primꝰ īꝑator li ii fo 86 mānia ſaraceoꝝ r̄gīa li9fo 48 mathias vngarie r̄x liij fo 174 michael 2ꝰ impr̄ li ii fo 87 mātua deſcribit̉ citas li 6 fo 85 mauricius īꝑator li io fo 70 michael 3º imꝑi li ii ſo 88 maratus ſicyōioꝝ r̄x li z fo ri maurus abbas li 9 fo 67 michael paleologꝰ īpr̄ li iꝫ f. 129 maratꝰ aliꝰ ſicyio. rex li 3 fo 2ᵐ mahūetꝰ ſara. ꝓphā li io fo 72ª micha. d̓ ceſena o. mi. li ix f. 140 marcus curtiꝰ roma. li v fo 72 mahumetꝰ otho. tur. li ij fo i79 micha. d̓ maſſa. o. ere. li iꝫ f. 14 4 marcus marcellus li 7 fo 98 maxētiꝰ tyrānus īpr̄ li g fo 39 micha. maurocēꝰ y. d. li 14 f. 152 mar. pōpi. hoſteſ ſr̄at li v fo 75 maximinª īpr̄ trax li s fo 30 micha b̓go. medicus li ij f. 176 mar. valeri. corninus liv fo 75 maximinꝰ tyrānus li s fo 39 micheas ꝓpheta li 5 fo 51 mar. furiꝰ poeta bachi. li. 7 f. 109 maxinꝰ vita ⁊ mors li g fo 39 micenaꝝ regni prin. li 3 fo 30 mar. claudius orator li7fo 109 maximi. aliꝰ ty. ī āglia li9fo 49 micene achaie citas li 3 fo 20 mar. portiꝰ cato phūs li7fo 109 maximꝰ tauriū. ep̄s li 9 fo 58 michiletᵍ cōtignola liij fo 169 mar. varo phūs doctiſ. li ⁊ fo iij midas rex p̄hrigie li 3 fo 30 mar. banius poeta li 7fo ii ¶ Medar a puo media li 2 fo 7 miletū aſie ciuitas li 4 fo 43 mar. euangeliſta li ⁊ fo 9 medea regia colcorū li z fo ꝝ mileto ſardinēſis ep̄s

⁊ doctor li 8 fo 24 nemeſius dicanꝰ mā. li s fo ꝝ numitorrex li 4 fo 52 milo vicecōes medio. li fo nēphrus cenchres li 4 fo 46 Belerꝰ qꝰ ye. d. li io fo 84 neptunꝰ deꝰ gētiliū li 3 fo ri mineruinus burdeli 9 fo 45 nereꝰ ⁊ archileus li e fo i. len̄. rethor obizo eſtē. marc. li iꝫ f. 143 li 8 fo 12 minerue dee ortus li 3 fo 14 nero impr̄ li d fo ro Ochozias rexiſrael li4 fo 47 minernas ꝗn̄qꝫ fuer̄ liꝫ fo 14 nerua imꝑi mimenus agloꝝ rex liii fo 90 neſtor hr̄ti. a quo neſt. li 9 f. 54ᵐº octauianꝰ īpr̄ magnꝰ li 7 fo iu minos rex crethe li 3 fo 27 mirena ciuitas li 4 fo 42 Nicea aſie ciuitas li 6 fo 87 Odefredꝰ bono. legi. li iꝫ fo 126 miſon phūs li4 fo 60 nichāder poeta gre. li ⁊ fo 1oo odilus cluniacen̄ ab. liir fo97 nicepſus medicus li 4 fo 57 mitelene aſie ciuitas li z fo r3 nicephorꝰ iꝰ īꝑr̄ grecꝰ liio fo 85 Olda ꝓphetiſſa li 4 fo 58 vbi ſit mitridaticū bellum li7 fo 1ο6 nicephorꝰ rꝰ īpr̄ gr̄e. liii fo 94 oldrādinꝰ eſtēẜ marc. li iꝫ fo i23 oldradꝰ de laude legi. li iꝫ fo 14 ī mitridates rex pontili 7 fo 106 nichoſtrata vates qui li 3 fo 23 olympiādaꝝ īſtitutio li 4 fo 5 mitridates phūſb̓go. li 7 fo 1o9 ⁊ carmenta nichomedia aſie cītaſ li 4fo 56ᵐ olympias alexā. mr̄ li 7 fo 89 Dodeſtus doctor li 8 fo 26 nichanor diaconus li 8 fo 5 olipiꝰ hereticꝰ arianꝰ li 9 fo 65 nichode. prī. phariſe. li 8 fo 6 moyſes ꝓphā magus li9 fo 41 Onias iꝰ hebre. pōti li 7 lo 89 li z fo ro nicena ſinodus naſcitur moyſes ppl̓ꝫ dn̄i r̄git li 3 fo 2 nicholaꝰ aduēa diaco. li 8 fo 5 onias rꝰ hebre. pōti. li 7 fo 95 moyſes mōachꝰ egipti li 9 f. 48 nichola. ep̄s magnuſ liꝯfo 44 onias 3ꝰ hebreo. pōti. li7 fo 98 li ii fo 89 oneſericus phūs li 7 fo 96 mōachoꝝ regulatio li 9 fo 65 nicholaꝰ iꝰ papa nicholaus 2ꝰ papa liir fo io5 opianus celix poeta li9 fo 26 monaſteria a merchio nibꝰ mōtiſſe. ꝯdita lii fo 99 nicholaus 3ꝰ papa li iꝫ fo iꝝ optatꝰ affricanꝰ doc. li 9 fo 47 ops dea celi filia li 3 fo 19 nicholaus 4ꝰ papa li i3 fo 132 mōſtruoſoꝝ hoīuꝫ ge nera quot ſunt li 2 fo 9 nicholaus 5ꝰ papa liiſ f. 165 Orbis dimēſio li 7 fo iu montanꝰ hereticus li s fo 26 nicholaꝰ de neapoli liiꝫ fo 13ſ moſoch filiꝰ iapheth li 2 fo 7 nichola. d̓ lyra or. mi. li iꝫ fo 140 orde laphus ve. dux liirfo 109 mōicha diui aug. mr̄ li 9 fo 50 nichola. mutiū legiſta liiꝫ f. 141 orde laphoꝝ pͥncipatꝰ li iꝫ fo 142 nicholaꝰ rētij ro. ſc̄ba liiꝫ f. 14 initium montiſferati marchio ordo eremi. diui aug. li 9 fo 51 natus principium liiꝫ fo i45 nichola. iꝰ eſtenſis li iꝫ fo 14 nichola. florē eques li 14 f. 148 ordo canōicoꝝ diui aug. li 9 f. 51 monſtruꝫ femenei ſeli ir fo 1ο6 nicho. piſanº ve. īpr̄ li14 f. 150 or. cluniacēſiū ī gallia li ii fo 92 xus fuit nicho. gͣuaſchꝰ ian. d. li 14 f. 154 or. vall̓ ūbroſe florētie lir f. 106 mulier canē peperit li iſ folꝰſ nichol̓ florēt. medicꝰ li 14 f. 15 4 ordo cartuſiēſiū li i2 fo ios ordo ciſtercienſium li fo ios muſeus poeta grecꝰ li z fo zi nicho. 2ꝰ eſtēẜ machio l. 14 f. i5. muſeus p̄ſb̓r ⁊ doc. liꝯ fo 59 nicho. euboicꝰ florēti. liij f. 166 ordo cruciferorum li9 fo 46 muſanus doctor li g fo 26 nicho. piceninꝰ īpr̄ liiſ fo 167 ordo p̄mōſtratenſis liir fo iii li i2 fo iii mutina ciuitas li 6 fo 85 nicho. tollētias or er̄. li ij fo 168 ordo tēplarioꝝ nicho. tronꝰ ve. dux liiſ fo 136 ordo humiliatoꝝ li. i2 fo iro nicho. ꝓthus ep̄s li iſ fo 176 ordo predicatorum liiꝫ fo 124 Abuchodonoſor liiꝫ fo 12ſ ¶ Ima. hieroſo. v̓tit li 4 fo 61 nicho. marcellꝰ ve. d. li ij fo 177 ordo minorum nabu. viſiōes videt li j fo 61 nicomedes martyr li g fo 19 orimōacho. ſcī bn̄dicti li9 fo 6ordo ẜuoꝝ btē marie liiꝫ fo iꝝ nabucho. 2ꝰ regnat li 5 fo 6 nilus fluuius vbi ſit li i fo nachor pr̄ thare li 2 fo 9 nigidiꝰ figulus phūs li7 fo iio or. celeſtioꝝ a cele. pa. li iꝫ fo 135 ninꝰ magnꝰ rex aſſiri. li 2 fo 9ᵐ ordo rhodioꝝ militū liiꝫ fo 1ꝫ nadab rex iſrl̓ l14 fo 45 narbōa cītas galliaꝝ li 6 fo 84 ninꝰ rꝰ rex aſſiriorum li 3 fo io or. mili. ieſu xp̄i ī āglia l. iꝫ f. 140 ordo ſancte brigide li 14 f. 148 narſes patricius li 9 fo 61 Noe tres filios gn̄at li i fo v ordo iuieſuatoꝝ pau. li 14 f. 148 nathā ꝓphā ⁊ gath ⁊ aſpha prophe. li 4 fo 42 noe ex archa egredit̉ li 2 fo 7 or. ſcī ſalua. regl̓ariū li14 f. 14 8 naulū maritima cītaſ li9 fo 84 noe ionicū filiū gūat li 2 fo 9 or. mōachoꝝ alboꝝ li 14 f. 146 naxos aſie ciuitas li 4 fo 54ᵐ normādoꝝ regni prī. li ii fo 50 or. mēdicātiū ſcī iero. li 14 f. 157 nazariꝰ ⁊ celſus mar. li s fo 136 noruegia ꝓuītia ꝯu̓tit̉ liiꝛ fo īij or. ſcī georgij d̓ algali 14 fo 157 nazarius rethor li 9 fo 41 nouaria lūbar. citas li6 fo 84 or. ſcē iuſtīe patauie lii4 f. 158 naum propheta li 4 fo 5 nouatus ſiſmatichus li s fo 30 or. r̄gulariū lat̄anēſiū li14 f. 158 or. mōacho. ſcī ierōy. li 14 f. 158 oreſtes macedonū r̄x li 5 fo 70 Ne apolis ciuitas li 4 fo 54 numidaꝝ reges quot li7 fo ioſ origenes magnꝰ doc. li 8 fo r9 neemias hebreª ꝓphāt li5 f. 68 fuerūt nēbroth qͣttuor li 2 fo 8 nūidia ꝓuītia vbi ſit li7 co ios orpheꝰ theologꝰ grecꝰ li 3 fo 3

oroſius hiſtoricus li 9 fo 5s philippicus impr̄ li io fo 79 pau. pathaui. iuriſcō. lig fo 29 philippinꝰ gōgiaga li iꝫ fo 141 paulꝰ ſamotrēſis ep̄s li 8 fo 3 orthopolis ſicyio. rex li 3 fo 18 philo alexādri. phūs li 100 paulus iꝰ eremita li9fo 44 Oſee propheta li 4 fo 50 philo iudeus phūs li g fo 6 paul̓ ꝯſtātinopo. epi. li ꝯ fo 42 oſee rex iſrael vltimꝰ li 4 fo 53 phoroneus rex li z fo 15 paulꝰ narbonēſiſ ep̄s li 9 fo 5 li io fo 72 paulꝰ panonꝰ preſb̓r li9 fo 59 oſtia maritima cītas li 4 fo 58 phoca imꝑr̄ oſorthon egyptio. rx li 4 fo 50 phorbas argiuoꝝ r̄x li 3 fo ri paulꝰ luciꝰ iꝰ ve. dux liio fo 7li io fo 8 phorbas athe. dux li4 fo 46 paulꝰ iꝰ papa liij fo 17 5 phorcꝰ ſaturni frater li 3 foro paulus 2ꝰ papa Otho iuci se ro. ipr̄ lis ſo 14 phul aſſyrioꝝ rexᵐ li4 fo49 paulus lōgo. hiſtoricͨ liio fog4 otho primus impr̄ li 12 fo 9. photinus hereticus li 9 fo 48 paulꝰ ꝑuſinꝰ legiſta li iꝫ f. 144 li 12 fo 96 otho 2ꝰ impr̄ phineis iudeoꝝ pon. li 3 fo 26 pau. guiniſiꝰ luce dn̄ſli 14 f. 154 li 12 fo 96 otho 3ꝰ impr̄ pau. ve. or. er̄ ma. ph. l. 14 f. 156 li iꝫ fo 12 otho 4º impr̄ pau. ꝓcaſtrꝰ legiſta li iſ fo 162 Acinꝰ bebinonen̄. otho vrſinellꝰ ve. d. li i2 fo ioi epiſcopus li 9 fo ſ paul̓ lulmꝰ or. ere. liij fo 176 otho vicecomes archi pacomīus abbas li9 f. 44 paulinꝰ treuēſis ep̄s li9 fo 44 ep̄s mediolani li iꝫ fo 13 padus fluuiꝰ vbi ſit li 3 fo ri paulinꝰ nolanꝰ ep̄s li 9 fo 54 otho 3ꝰ ꝑmēſis tyrānꝰ li 14 f. 158 padꝰ fluuiꝰ excreuit liiſ fo 178 pax ro. cū carthaginē. li 7 fo94 ꝯthomanoꝝ turchoꝝ paphūtius abbas li9fo 48 pax īt̓ vicecōi. ⁊ flore. li 14 f. i5. principatus initiū liiꝫ fo 141 paladius doctor li 9 fo 56 paxit̉ ve. ⁊ ml̓i ducē li iſ fo 17i othomanꝰ turchus liiꝫ fo 14 palemō vicētinꝰ. grā. li 8 fo ii othoniel iſrl̓ iudex li 3 fo 26 palāides victorioſꝰ vir liꝫ fo33 Pellagius hereticuſ othus anglerie cōes li1 fo io li 9 fo. 52 paganꝰ auria ianuen̄. li iꝫ fo 147 a quo pella. palmachiꝰ ꝯſul ⁊ maͣ. li s fo 29 pellagius iꝰ papa li 9 fo 67 ihacea rex iſrl̓ liq ſo 5o paleologoꝝ īꝑij prin. li iꝫ fo i28 pellagius 2º papa li io fo 70 ☞ phacee rex iſrl̓ li4 fo 5i pādion athenien̄. rex li z fo 26 pelops tantali filius li 3 fo rg phaleris phūs tyrā. li 4 fo 57 pādiō aliꝰ atheni. rex li 3 fo 30 perdix dedali nepos li 3 fo 21 pharꝰ turris alexādrie li 7fo 9r perdices mace. rex li 5 fo 67 ādulphus malateſta li 14 f. 15. phariſeoꝝ ſecta li g fo 4 periander phūs li 4 fo 58 pānias aſſyrioꝝ rex li 3 fo 30 li 5 fo 72 phedron phūs ꝑpetua ⁊ felicitas maͣ. lis fo 25 li 7 fo 95 pānetius phūs phegrꝰ phoronei frat̉ li 3 fo iperſeus ⁊ danaes li 3 fo 28 phenix egypti rex li 3 fo 26 pāphilius martyr li s fo ꝑſeus argos migrat li 3 fo 30 panthalemon mar. li 8 fo 37 pheſtꝰ ſicyonioꝝ rex li 3 fo li 5 fo 62 perſia vbi ſit pāthaſilea amazonupherecides phus li 4 fo r ꝑſaꝝ regni prin. li 5 fo 63 li 3 fo 35 regina pheredeꝰ athe. dux li 4 fo 47 papia ī lūbardia cītaſ li 6fo 79 ꝑſaꝝ regū epilogus li 5 fo 76 phidas ſtatuarius li 5 fo 69 papias hieropoli. epi. li s fo 23 ꝑſeus vlti mace. rex li 7 fo ioo phalech heber filius li 2 fo io li 8 fo ii papias lōbar. grāma. li iꝛ fo i2 perſius poeta philemon poeta li 7 fo 91 ꝑſecutio prīa xp̄iāoꝝ li 8 fo i paradyſi t̓reſtres ſex li i fo philemō muſicꝰ grecꝰ li 3 fo paradyſus voluptatꝭ li i fo 3º ꝑſecutio ẜa chr̄iāoꝝ li 8 fo 19 philippꝰ iꝰ mace. rex liſ fo 7 paraſſū olī citas lōbā. liti fo 94 ꝑſecurio t̓tia chr̄iāoꝝ li 3. fo ri philippꝰ rꝰ mace. rex li 7 fo 89 paraſiꝰ galliaꝝ cītas li 6 fo 85 ꝑſecutio 4 chr̄iāoꝝ li 8 fo 25 philippºzꝰ pr̄ alexanparma lōbardie cītaſli 6 fo 85 ꝑſecutioſ chr̄ianoꝝ li 8 fo 28 li 7 fo 97 dri magni parmenas diaconus li g fo 5 peſtis vniuerſalis li io fo 69 philippꝰ vlti ſyrie r̄x li 7 fo ioo partharis lōgo. rex li iofo77 peſtis miſerāda fuit liiꝫ fo 145 philip. diaconꝰ expͥmiſ. lis fo 5 parmenides phūs li 5 fo 68 peſtis mediolanen̄. li ij fo 17o philippꝰ apl̓us dn̄i li 8 fo i li iſ fo 17 g parthia regio vbi ſit li7 fo 94 peſtis brixiana philippꝰ cretēſis doc. li 8 fo 26 li 14 fo 16i parthoꝝ regni prin. li 7 fo 94ᵐ peruſiū ciuitas philippꝰ īpr̄ xp̄ianus li 8 fo 3o part. r̄ges quot fuere li 7 fo 94 petroniꝰ ſyrie legatꝰ li 8 fo g philippus ep̄s ⁊ m. li g fo paraſius pictor li 5 fo 67 petroniꝰ bononiē. ep̄i. li 9 fo 58 philip. p̄ſb̓r ⁊ doctor li 9 fo 56 paſchalis iꝰ papa li ii fo 87 petronilla btī pe. fi. v̓go lis f. ii philippꝰ iº frācoꝝ rex li iꝛ fo liphilippus rꝰ frāco. r̄x li iꝫ fo iz paſchalis rꝰ papa li ir fo 109 petrꝰ apl̓s iꝰ papa li 8 fo paſchal̓ mariperꝰ v. d. li ij fo 172 pe. vemanꝰ antipapa li 2 fo ii2 philippus 3º frāco. r̄x li iꝫ fo 13 paſtor mona chus liꝯ fo 84 pe. corbarᵈ antipapa liiꝫ fo 140 philip. 4ꝰ frāco. rex liiꝫ to 139 philip. 5ꝰ franco. rex liiꝫ fo 140ᵐ pr̄iciꝰ btī martī nepoſli 9 fo 56 pe. alexādrinꝰ mar. li 8 fo 37 pathauiū cōdit̉ cītas li3 fe 28 petrus dioclitiani cu philip. turrianꝰ prin. li iꝫ fo 129 li 8 fo 37 pathauiū ven̄tꝭ ſb̓ijcit̉ li 14 f. 156 hicularius ph lip. htūs or. ẜuoꝝ li iꝫ fo 13 philip. auria ianuen̄. li iꝫ f. 146 paula romana ſancta li 9 fo 5 petrˢ ediſſenꝰ doctor li9 fo 55 philip. maria. d. ml̓i. li 14 f. 159ᵐ paulꝰ emiliꝰ ro. cōſul li 7 fo ioi pe. iꝰ gradenicꝰ ve. d. li ii fo g8 philippōenes gre. īpr̄ li ꝯ fo 98 paulus apoſtolus li g fo 9 pe. 2ꝰ gradenicꝰ ve. d. li i2 fo 1oꝫ

petrꝰ iꝰ cādianꝰ ve. d. li ii fo 9i pius primus papa li8 fo 24 ptolomeus philopat̉ li7 fo 56 li iſ fo 173 ptolomeus epiphāeſli 7 fo 98 petrus 2ꝰ cādianꝰ v. d. li ii fopius 2ꝰ papa ptolome. philomater li 7 fo ioo penrꝰ 3ꝰ cādianꝰ ve. d. li ii fo. 9petrus tribunꝰ ve. d. li ii fo 9i Placentia ciuitas li 6 fo& ptolo. euergetes li 7 fo ior Placētinꝰ legū doc. li ir fo i2 ptolome phiſcon li7 fo 1o5 petrus vrſi ducis fili li 7 fo 106 us vene. dux li ii fo 5 plage egiptioꝝ decē li 3 for3 ptolomeuſ alex. l17 fo 106 petrus iꝰ vrſeolꝰ y. d. li i2 fo 96 plato magnꝰ phūs li 5 fo 70 ptolomeꝰ ſother li 7 fo 99 ptolomeˢ dionyſius li fo iopetrus 2ꝰ vrſcolꝰ y. d. li. j2 fo. 99 plato comicus petrus damianꝰ doc. li i2 forioꝝ plenicꝰ ſicyonioꝝ rex liz fo i8 ptolomeꝰ hiſtoricus li8 fo 25 petrꝰ alphōſus doc. liiꝛ forio7 plautꝰ comicus li 7 fo 99 pe. ere. natiōe gallꝰ li i2 forios pliniꝰrꝰ phūs li 8 fo 2 Publicola conſul li 5 fo 65 li 7 fo 104 li 5 fo 77 pu. terentius pe. pollanꝰ vene. dux li. i2 foriꝫ plotinus phūs pe. lōbardꝰ theologꝰ liiꝛ fo tiſ plutharcus hiſtoricꝰ li s fo 2 pu. ouidius poeta li 7 fo 116 pe. comeſtor hiſtori. li i fo liſ pluto ſaturni filius li z fo ro puella monſtrū liij fo 177 li iꝫ fo 135 pe. zianus ve. dux li i3 fo 123 puer villoſus li 7 fo 9 Pogiꝰ florētinꝰ ora. li 14 fo 160 punica bella petrus altiſiodorenẜ imperator grecus liiꝫ foꝝ4 polibus ſicionioꝝ r̄x li3 fo 30 punicū bellū ſecūdū li7 fo 97 petrꝰ mar. or. pre. li iꝫ fo 128 policarpꝰ ep̄s ⁊ mar. li8 fo 24 polemon phūs li 7 fo 93 Aadratꝰ ep̄s li s fo 23 pe. de tarātaſio. or. p̄. li iꝫ fo iz1 petrꝰ hiſpanꝰ medicꝰ liiꝫ fo iz poliphides ſicio. rex li 3 fo 33 quīciꝰ cincinatꝰ li 5 fo 66 poliſtratus phūs li 5 fo 7 quintilianus poeta li g fo 14 petrus d̓ bellaꝑticha li iꝫ fo 135 pōtiꝰ mr̄ carthaginen̄. li s fo ꝝ quintinus martyr li 8 fo 37 legiſta pōtiphicū iudeorum petrꝰ aponus phūs liiꝫ fo ī4o quintꝰ enius poeta li 7 fo 98 li s fo 16 quirinus martyr li g fopetrus cypri rex li 14 f. 145 epilogus petrꝰ auria genuen̄. li 14 f. 150 pōtremulū oppiduꝫ liir fo iii quirinꝰ illiricus ep̄s li g fo 16 li9 fo 41 portus veneris li ir fo ii2 quiriacus ep̄s petrus thomas ordi. li 14 f. 150 poſſidoniᶜ ſtoicus li 7 fo 99 quirinus hiſtoricus li g ſo 18 carme. petrꝰ cadianꝰ or. mi. li 14 f. 156 Praxedes virgo li d fo 25 Agabanꝰ doctor li ii fo 8 petrꝰ coleonꝰ bergo. li 14 f. i57 predeſtinatoꝝ hereẜ li 9 fo 54 ¶ Pracheriꝰ v̓or epi. li ii f. 94 pe. d̓ ancharāo. legi. li 14 f. 155 pe. maurocenꝰ ve. d. li 14 f. 159º preneſtina ciuitas li z fo 30 rachis longo. rex li ii fo gi l114 f. 156 pretoriū vicus raphael fulgoſꝰ legi. li 14 f. 159 pe. paulꝰ v̓geriꝰ ora. li ij fo 16 priamus rex troia. li 3 fo raphael iouinanº leg. li 14 f. 159 petrus de lamaldura or. predi. bergomē. li ij f. 176 primꝰ ⁊ felicianus li 8 fo rapha filius cham li 2 fo 7 li 4 fo 4 li 3 fo 4 ragau pr̄ ſaruch petrꝰ mozenico ve. d. li ij f. 176 primas rex priſcianꝰ grāmaticus li 9 fo 68 ragimpertꝰ lōgo. rex li io fo 79 li 9 fo 61 proba poetrix li 9 fo 55 raguſiū ciuitas Dizenum regio italie li 3 fo 29 probus grāmaticus lig fo 14 raſis medicus li i2 fo 1o8 vbi ſit li 6 fo 86 picª augur laurētoꝝ. r. li z fo 29 probus imperator lis fo 34 rauenna ciuitas pillatꝰ preſes iudee li 8 fo. 4º procas rex latinorū li 4 fo 47 rainerius mōtiſferati liir fo 98 rainerus zenus ve. d. li iꝫ fo 128 pīdarꝰ thebanꝰ poeta li5 fo 64 ꝓceſſus ⁊ martīanꝰ li 8 fo pinetꝰ cretēſis doc. li 8 fo 26 procorus diaconus li g fo rainerus ordi. predi. li iꝫ fo 136 pipinꝰ magnꝰ frāco. r. li io fo& prodigia in italia li7 fo 1ο6 rainerus iuriſcōſultꝰ liiꝫ fo 141 raynaldꝰ alama. dux liiꝛ fo 109 pipinꝰrꝰ fracoꝝ rex li ii fo 86 prodigia ī natiuitate li g fo 3 raynaldꝰ eſtenſis li iꝫ fo 142 chriſtri piritiades aſſyri. rex li 4 fo 45 raymōdus de turre. li iꝫ fo 1ꝝ pirrꝰ epirotaꝝ rex li 7 fo 77 prodigia tempor malicio fo 72 piſani ſaracēoſ ſuꝑāt liiꝛ fo i ii humētis piſani archiep̄ꝫ obti li i fo i14 prodigia alia fuere liir ſo ios rhea mater romuli li 4 fo 50 li 7 fo 104 li i2 fo iii reges atalici piſāoꝝ maxīa ſtrageſli iꝫ fo iz3º prodigia alia li 4 fo 4. porphirius phūs li 8 fo 30 regina ſabba piſani a florētinis ſuli 14 f. 148 proſerpina iouis filia liꝫ fo 27 remigius remēẜ ep̄s li9 fo 62 perātur li 9 fo 59 remigius alius ep̄s li ii fo 9 piſe ciuitas extruit̉ li z fo 41 proſper ep̄s li ij fo 167 piſe florētis ſubijcit̉ li14 f. 156 prothus ⁊ iacīthus li 8 fo 3 renatus rex prothagoras phus li 5 fo 65 piſcis imaginem leonis habens li iꝫ fo iꝝ prudentius poeta li 9 fo 5 Ricar. d̓ ſctō vīctore liir fo i14 ricardꝰ cꝛ. cluniacēẜ li ir fo iiſ piſtoriū cītas vaſtat̉ liiꝫ fo 138 pithacus phūs li 4 ſo 55 Ptolomeus lugi li 7 fo 8 ricardꝰ anglorū rex li ir fo iro pithagoras phūs li 4 fo 60 Ptolomeꝰ philadel. li 7 fo 9r ricardus māſredus liiꝫ fo 14 pithodoris regīa pōti li 7 fo ij2ᵐ ptolomeꝰ euergētes li ⁊ fo 95 ricardꝰ gibenēẜ cardi. li 14 f. 150

Q
richardus d̓ ſaliceto li 14 f. 154 ſaladinus egypti rex li iꝛ foiis ſerapio alexādri. maͣ. li 8 fo 31 rigaldus or. mi. ſi 13 20 iꝝ ſamſon iudex iſrael li 3 fo 37 ſerapion ep̄s ⁊ doc. li 8 fo 27 ſamuel ſacerdos iſrl̓ li 3 fo 40 ſerapion ſcholaſticꝰ li9 fo 45 Robertus frāco. rex liiꝛ fo io0 ſamnitū regni finis li 7 fo 90 ſergius primꝰ papa li ii fo 78 robertꝰ carnotanꝰ ep̄ſliiꝛ fo io0 ſaluſtius hiſtoricus li 7 fo iii ſergius 2ꝰ papa liir fo ioi robertꝰ apulie cōes li i2fo 106 ſanguis xp̄i mātuanꝰ li io fo 84 ſergiꝰ ⁊ bachꝰ mar. li 8 fo 37 robertus ſicilie rex liiꝫ fo izg ſanguis fons genue li ii fo 92 ſerpentes igniti li 3 fo 25 robertus bauarˢ īpr̄ li 14 fo i55 ſanguinē pluit brixie liiꝛ fo ii ī ſeruiꝰ tuliꝰ xp̄iāoꝝ. r. li 5 fo 61 robertus malateſta li iſ fo 175 ſara. quo temꝑe mor ſeruius ſulpitius iurobertus ordi. mino. li ij fo 17 5 li 7 fo i ili 3 fo 14 riſconſultus tua eſt roboam rex iuda li 4 f. 44 ſaraceni aphricā ocſeruiꝰ aliꝰ ſulpitius li g fo rō rodion aſſyanꝰ doc. li 8 fo 27 li io fo 75 ſertorius ro. conſul li 7 fo io7 cupant rodolphus burgū. d. li ii fo 93 ſarace. italiā vaſtant li ii fo 90 ſeruitus iudeoꝝ li 3 fo ri rodol. burgūdie rex liir fo ioꝫ ſarace. apuliā vaſtāt li ii fo 9i ſeuerus imperator li 8 fo 27 rodolphus imꝑator liiꝫ fo izi ſardanapalus rex li4 fo 48 ſeuerus papa li io fo 74 rodopis meretrix li 5 fo 64 ſardana paluſ occidit̉ li 4 fo 49 ſeuerinus abbas li io fo 77 rodos inſula vbi ſit li z fo 16 ſarmate europū occu. li iꝫ f. k27 ſeth filius ade li i fo 5 rodos ī chr̄iāos h̓uēit li iꝫ f. 136 ſardinia īſula vbi fit li 3 fo 2 ſexti decretaliū ꝯpō liiꝫ fe 135 rodoaldꝰ lōgobar. r̄x li io fo 75 ſaruch pr̄ nachor li 2 fo io rogeriꝰ apulie comeſ liꝛ ſo ios ſaturnus rex regnat li 3 fo 19 ſfortia attandelus li iſ fo 16 i rogerius ſicilie rex liir fo i i3 ſaturnus fugatur li 3 fo 24 rolandꝰ palatinꝰ cōes li io fo 85 ſaul rex regnat li3 fo 40 Sibilla ſamia li 3 fo 28 romanoꝝ regni prin. li 4 fo 5 ſaul rex occidit̉ li z fo 42 ſibilla delphica li 3 fo 31 romāe vrbis cōditio li 4 fo 5 ſaturninus martyr li s fo 37 ſibilla phrigia li 3 fo 2 romanoꝝ regū epilo. li 5 fo 65 ſauona ciuitas li 5 fo 62 li 6ſ0 84 ſibilla cumana romāi carthaginēſes li v fo 63 ſibilla eleſpontia ſuperant li 7 fo 94 Schabon ethiops li 4 fo 54 ſibilla tiburtina li 7 fo iijj romani a gall̓ vīcunt̉ li 7 fo ioſ ſchaligeroꝝ in tium liiꝫ fo 137 ſibillaꝝ decē epilogꝰ li7 fo i14 romanus mar. li 8 fo 2 ſcipio affricanuſ li7 fo 99 ſicardꝰ bn̄uētanꝰ dux li ii fo 87 romāe vrbis excidiū li 9 fo 53 ſcipio naſcica li ⁊ fo 99 ſicilia īſula quāta ſit li 3 fo 26 romanus exarchus liio fo 7i ſcipio iunior li 7 fo 104 ſicilia ⁊ carolo defic̄ liiꝫ fo iꝝ romanus papa li ii fo 9i ſciſma iudeorū li 7 fo 10 ſicionſicioniorū rex liꝫ foro romulus rex primꝰ li 4 fo 5 ſciſma iō ⁊ ūdecimū li ii fo94 ſicionioꝝ regū epilo. li 3 fo 40 rotharis longo. rex liio fo. 74 ſciſma vigeſimū pͥmū li iꝫ fo 140 ſigiſmūdus fit rex lii4 fo 153 ſciſma ⁊ oīuꝫ peſſimū li i4 f. i5 ſigiſmūdus fit īpr̄ li 14 fo 15 g Ruben filius iacob li 3 fo 15 ſcithaꝝ regni princi. li 2 fo. 9 ſilla romanꝰ conſul li 7 fo 116 ruffus miles ⁊ mar. li s fo 37 ſcithia regio vbi ſit li 2 fo 9º ſillabarum inuentor li 3 fo 3 ruffus lugduni ep̄s li iꝛ fo i io ſchola xp̄ianoꝝ īcipit lis fo 5 ſilpon phūs li 7 fo 9. ruffinus doctor li 9 fo 5 ſiluanꝰ maſilen̄ doc. li 9 fo 58 ruth. moabites li 3 fo z Sebaſtianus mar. li ꝯ fo 37 ſilueſter magnꝰ papa li9 fo 35 ſebaſtianꝰ zianꝰ ve. d. li iꝛ fo 11sᵐ ſilueſter ſecūdꝰ papa liiꝛ fo ioo Abaa filiꝰ chā li 2 fo s ſecōdus aſtēſis mar. li ꝯ fo 23 ſilueſter3ꝰ papa li i2 fo ior ſabathaa fi. chꝰ li 2 fo g ſecūdus phūs athe. li g fo 23 ſiluerus papa li 9 fo 67 ſabellius heriueteſ a ſecuſſia cītas euertit̉ liiꝛ fo iisᵐ ſimachus īterpres li 8 fo 27 quo ſabelli li 8 fo ꝝ ſedechias rex iuda li 4 fo 59 ſimachus papa li9 fo 64 ſabinꝰ ſpoletanꝰ mar. li ꝯ fo 37 ſelchim rex li z fo ii ſimachus ro. phūs li9 ſo 64 labina martyr li s fo 23 ſeleuchus ſyrie rex li 7 fo 89 ſimeon pōtifex iuſtꝰ li 7 fo 90 ſabinianus papa li io fo 27 ſeleuchus 2ꝰ ſy. rex li 7 fo 96 ſimonides poeta li 4 fo 58 ſadoch pōtifex li 4 fo 42 ſeleuchus 3º aſie rax li 7 fo 99 ſimononie fi. pōtifex li7 fo 95 ſadiates lydorū rex li 4 fo 58ᵐ ſem filius noe arpha ſimon machabeus li7 fo 104 ſaduceoꝝ ſecta q̄ fue̓it lig fo 4 ſat genuit li 2 fo 9ᵐ ſimon magus li 8 fo 9 ſapho poetrix li 4 fo 5s ſemeas propheta li 4 fo 44 ſimon apoſtolus li g fo 17 ſaphoſ leſbia poetrix li 5 fo 64 ſemiramis regina li z fo ii ſimeon cleophas li g fo ri ſaphādinꝰ egypti rex liiꝛ fo iri ſena ethrurie ciuitaſ li 4f. 160 ſimō ceōs mōtiſfer. li iꝫſo 124 ſala pater heber li 2 fo 9º ſenecha phūs li 8 fo ii ſimon de caſſia o. er̄. li 14 f. 150 ſalomon regnat li 4 fo 43º ſeꝑatio abrae a loth. li 3 fo 13 ſimō btūs trudētinꝰ liiꝫ foi77 ſalomonis libri li 4 fo 44 ſeptuaginta īterp̄tes li 7 fo 92 ſimphorioſa cum ſeſalomonis templuꝫ li4 fo 44 ſeptuagīta diſci. xp̄i li s fo 4 ptemfilijs li g fo. 23.

li 9 fo(i li 4 fo 55 ⁊ doctor ſimphonius doctor li9 fo 53º. ſtephinates ſimplicianus ep̄s li 9 fo 54ᵐ ſtella poeta patauinꝰ lig foro theodorus papa li io fo 75 ſimplicius papa li9 fo Gº ſtella comētes apꝑuit liio fo77 theodorꝰ fracoꝝ rex li io fo 77 ſinodus arriminen̄. li9 fo 46 ſtella īſolita apꝑuit liiꝛ foiio theodorꝰ āgloꝝ doc. li io fo 77 ſinodus quarta li 9 fo 60 ſtenellus argiuoꝝ r̄x li z fo 24ᵐ theodorꝰ ticinēẜ ep̄s li io fo gꝛ ſtrato hiſtoricus li 7 fo ii5ᵐ theodorus 2ꝰ papa li ii fo 91 ſinodus quinta li9 fo 67 ſinodus ſexta liio fo 76 ſtrabus theologus li ii fo 88 theodo. mōtiſferati iꝰ li 12 fo 98 theodo. 2ꝰ mōtiſferati liir fo 9g ſinodoꝝ oīuꝫ epilogꝰ liio fo 76 ſtrabo philoſophus lampſacenus li 7 fo 93ª theodora imꝑatrix liir fo 1o4 ſinodus lateranēſis liiꝫ ſo irſinodus maxīa lugelij liiꝫ foizi ſtoica ſecta oritur li 7 fo 93º theodoricꝰ gotoꝝ rex li9 fo 62 theodolīda lōgo. r̄gīa li io fo 72 ſiracuſe ciuitas li 4 fo 5 4 ſyria regio vbi ſit li 7 fo 89 Surdoꝝ familia bertheodorꝰ āciranꝰ ep̄s li 9 fo 56 gomi dn̄io ꝓpelit̉ li iꝫ fo 126 theodoſia v̓go ⁊ maͣ. li 8 fo 37 ſyrie regū epilogus li 7 fo ioli 9 fo 49 ſuetonius hiſtoricꝰ li s fo ri theodoſius ſenior īpr̄ li9 fo 49 ſirichus papa ſyrioꝝ regni princi. li 7 fo 84 ſuaſo v̓go ⁊ mar. li s fo 137 theodoſius iunior īpr̄ li9 fo 56 theophilꝰ ceſariēẜ ep̄ſli 8 fo 27 ſirus papienſis ep̄s lis fo rAcianꝰ hr̄ticus li 8 fo 26 theophāes reꝝ ſc̄ptoͣ li 7 fo io9 ſirus genuen̄. archie. li ir fo ii4 atcitus impr̄ li 8 fo 34 theophilꝰ atheni. ep̄ſ li s fo 24 ſixtus primus papa li 8 fo 2 ſixtus ſecūdus papa li 8 fo 22 thadeꝰ florē. medicꝰ li iꝫ fo 133º theophilꝰ aurelianꝰ e. li ii fo 8 li ii fogs theophilus impr̄ fixtus tertius papa li 9 fo 56 thaionus frater brixi li iꝫ fo 1z0 theophraſtus phūs li 7 fo 91 am occupat ſixtus quartus papa li iſ f. 176 thalaſan ſicyōioꝝ r̄x liꝫ fo theogonus poeta li 5 fo 64 ſparta regio vbi ſit li 3ͣ foiꝰ thales melilius phūſ li 4 fo 55 terētiꝰ lucreciꝰ poeta li 7 fo ioꝫ ſparthateꝰ aſſyrioꝝ r. li z fo ri tātalus phrigioꝝ r̄x li 3 fo 28 tertiū bellū punicū li7 fo ior ſparthanoꝝ origo li 4 fo 51 tācredus ficilie rex liu fo iro terentiuſ ſcauruſgrā li 8 fo 22 maticus ſpenſippus phūs lij fo 71 tāberlanꝰ tartaroruꝫ li 14 f. 155 terremotus magnuſ li 9 fo 46 ſpoletū ciuitaſ vaſtat̉ liiꝛ foiis imperator tamiris muſicus li z fo 31º terremotus maximꝰ tare pater abrae li 2 fo 1o conſtantinopoli li 9 fo 60 Socrates phūs li 5 fo 65 ſociale bellum rome li7 fo 1ο6 tarētini ꝯͣ romanos li 7 fo ẜ0ª terremotus maximꝰ liiꝛ fo iro ſophocles poeta li 5 fo 67 tarquinꝰ ſuꝑbus rex li 4 fo 58 terremotus maximꝰ li iꝫ fo 136 ſodoma vbi fuerit li 3 fo 13 taruiſium ciuitas li 3 fo 39 terremotus magni li izfoi4 ſophonias ꝓpheta li 4 fo 58 tantanes aſſyrioꝝ r̄x li 3 fo 33 terre. magnus brixie li iſ fo 173 taurinum ciuitas li 6 fo 83 terſipus atheni. rex li 4 fo 55 ſol gentilium deus li 3 fo ili 8 fo 24 tertulianꝰ affrica. do. li 8 fo 27 ſoles tres viſi ſunt li fo 12g taurus phūs tanteus aſſyrioꝝ rex li 3 fo 38ᵐ theſaloꝝ regni pͥnci. li 2 fo 15 ſolinus hiſtoricus li 7 fo ii5 li 3 fo ij li 4 fo 55 taxillo bauarie dux liio fo 85 theſalus rex ſolon phūs theſeus atheni. rex li 3 fo 3 ſoſaramꝰ medoꝝ rex li 4 fo 50 ſoſarinus aſſyrioꝝ r̄x li 3 fo 3 Thebe citas vbi fue̓it liꝫ fo r6 ſoſtratus phūs li 7 fo i thebe muros pornat̉ liꝫ fo r6 tiberinus ſiluinus r̄x li 4 fo. 46 li 8 fo 4 ſother papa li 8 fo 26 tecla v̓go ⁊ martyr li g fo. i3 tiberius imꝑr̄ tedaliꝰ camuſſij cōes liir fo 97 tiberiusrꝰ impr̄ li io fo 70 tiberꝭ fluuiꝰ exundat li ii fo 89 Statiꝰ ceciliꝰ comicꝰ li7 fo ioo tegorma filiꝰ iaphet li 2 fo 7 ſtatius toloſanꝰ ora. li g fo 14ᵐ thelegonꝰ atheniē r̄x liꝫ fo 24ᵐ tiberis fluuiꝰ exūdat li ij fo 163 ſtatiꝰ poeta neapoli. li 8 fo ro thelephorus papa li 8 fo 23º tiburtiº ⁊ valerianuſ li 8 fo 29 tiburtius romanus ſtephanꝰ pͥmꝰ papa li g fo z1 themiſtocles atheni. eques ⁊ martyr li 8 fo 37 philoſophus li 5 fo 66 ſtephanus 2ꝰ papa li io fo 82 li4 fo 64 tiburtiꝰ maſſanꝰ īt̓ficit̉ li iſ f. 173 ſtephanus z papa li io fo 83 tēplū dn̄i ſtruit̉ ſtephanus 4ꝰ papa li ii fo 87 tēplū maiꝰ genuen̄. li i2 fo iꝝr tiberius graccus li7 fo ioꝫ ſtephanus5ꝰ papaᵐ li ii fo 91 tēplū maiꝰ bergomi liiꝛ fo 114 tiburtina cītas ꝯdit̉ li 8 fo 24 ſtephanus 6ꝰ papa li ii fo 91 tēplum maius ml̓i li iꝫ fo i53ᵐ tiphis grecꝰ carpēta. li 3 fo 34 ſtephanuo 7ꝰ papa li ii fo. 93º teodocion interpres li g fo 27ᵐ tigris fluuius vbi ſit li i fo 2 ſtephanus gꝰ papa li iifo 94ᵐ teodatꝰrꝰ gotoꝝ rex li9 fo 66 thimeleon grecꝰ īpr̄ lihͦ fo 72 li7 fo 94 ſtephanus 9º papa liir fo ioſ telecus lacedemo. r̄x li 4 fo 48 thimonphus ſtephanꝰ ꝓthomar. li 8 fo 5 teleſtes corinthio. r̄x li 4 fo 50 thymon diaconus ex li 8 fo 5 primis ſtephanꝰ vngarie r̄x liiꝛ fo 97 theodora v̓go ⁊ mar. li 8 fo 33 ſtephanꝰ bauarie dux li 14 f. 163 theodorus martyr. li g fo 37 thimoteꝰ pauli diſci. li 8 fo iꝰ thimoteus hereticꝰ li. 9 fo 60 ſtephanꝰ boſine rex liiſ fo 17 4ᵐ theodorus preſbyter

¶ Aphr̄s pharao li 4 fo 6o vincē. p̄ſbit̉ ⁊ doctor li 9 fo 56 tineus aſſyrioꝝ rex li 3 fo 38 yalba goto. rex li 9 fo 57 vince. beluacēſis ep̄s liio fo 74 ritus īperator l18 fo 18 titus pauli diſcipulꝰ li 8 fo 19 vādaloꝝ regniprīci. liꝰ fo 42 vincē. hiſtori. or. pre. liiꝫ fo irg titꝰ botarenꝰ doctor li9fo 47 vādalia vbi fuerit li 9 fo 42 vīcē. d̓clamator or. p̄. li 14 f. 154 tiras filius gomer li 2 fo 7 valens īperator li 9 fo 43 vīceſlaus boemie rex li ii fo9r tituſliuuis tragicus li 7 fo 100 valētinus hereticus li s fo 24 vinceſſaus īperator lii4 ſo 151 valētinus papa li ii fo 87 virgilius maro poeta li7 fo iiꝫ tituſliuius pathauinꝰ hiſtoricus li 7 fo iiſ valdericus ep̄s li ir fo 97 viri romāni alexādro valētinus p̄ſb̓r ⁊ maͣ. li g fo 33 equiperandi lij fo 77 li 3 fo 12 Tobias propheta li 4 fo 53 valentīanus īꝑator li9 fo 46 viſio abrae tolla iudex iſrael li z fo z1 valerianꝰ imꝑi li js fo z1 viſiōes danielis ꝓphēli 5 fo 61 tolloſa deſc̓bit̉ cītas li 6 fo g4 yalerianus 2ꝰ īꝑator lig fo 23 vitalis ⁊ agricola mā. lis fo 37 thomas apoſtolus li 8 fo 17 valeriꝰ maximꝰ hiſto. li ⁊ fo 116 vitalis cādianꝰ ve. d. li. 12 fo 96 thomas canturien̄. li ir fo ij vitalis phalero ve. d. li i2 f. 104 valerius gracus iude thomas de aquino li izfo 1z0 orum rector li g fo 4 vitalis michael ve. d. li ir fo ios vita. 2ꝰ michael ve. d. li. ir fo 116 thōas d̓ argēti. or ere. li iꝫ fo. 143 varaneoꝝ prīcipatus li 8 fo 14 thōas florēti. medicꝰ li iꝫ fo 146 li iꝫ fo 145 vitelius īperator initium li io fo 75 thōas mozeni. ve. d. li i fo 158 yarrꝰ ⁊ tucha poete fo 117 vitelianus papa thomas paleologus liiſ fo 17 4 vitꝰ ⁊ modeſtꝰ mar. lils fo 38 li 3 ſo 24 torpetus martyr li s fo 13 Ubertinus palauici vitulus ꝯflatilis li iꝫ fo 129 torquatus mar. li 8 fo. i. nus comes li 3 fo 2 torſimūdus goto. r̄x li9 fo 60 vberti. cararien̄. dn̄s li iꝫ fo 14z Uliſſes magus totilla gothoꝝ rex li 9 fo 67 vltaciꝰ plotꝰ rethor li7 fo io7 Uectiꝰ valēs medicꝰ li s ſo 14 Trachus etiops. li 4 fo 56 venetiaꝝ vrb̓ ꝯditio li 9 fo 60 Vocienº motanꝰ ora. li 8 fo 6 traianus īperator li s fo ro vētidiꝰ baſſus rethor li7 fo 114 vopoſcus hyſtorici li 6 ſo 81 trebelliꝰ pollio hiſto. li. g fo 34 verona ciuiias ſiracu li8 fo 34 li 8 fo 6 treueris ciuitas l16 fo 98 veronica ſancta triptolomꝰ celi filiꝰ li 3 fo i5 veſpeſianus iꝑator lig fo i5 Urbanus iꝰ papa li 8 fo 28 li iꝛ fo ios triptolomꝰ eleuſiꝫ vēit liꝫ fo ro ueſta ſacerdoſ gētiliū lil fo 19 vrbanus 2ꝰ papa li i2 fo 11ꝰ tribūatꝰ offm̄ īſtituit̉ li 5 fo 66 veſntio d̓ſcribit̉ cītas li 6 fo 85 vrbanus 3ꝰ papa li i3 fo 129 tribūi ⁊ ediles creāt̉ li§ fo 68 veſunỉ mōs exurit̉ li s fo 1g vrbanus 4ꝰ papa tribunꝰ meniꝰ ve. dux li i2 fo97 vrbanus ꝗntus papa li 14 f. 14g triphō origēis diſci. li g fo 29 Ugibiꝰ lotorigie pͥn. l ii fo 9ꝫ vrbanus ſextꝰ papa li14 fo 15 tres ſil̓ lune viſe ſūt liiꝫ fo 125 li ir fo 114 yrſula v̓go ⁊ mar. li9 fo 60 ygo abbas tripoliſ a ſoldāo capit̉ li iꝫ fo i23 ygo cardīalis or. pre: liiꝫ fo 134 vrſus ipitus ve. d. li io fo trogꝰ pōpeꝰ hiſtoricꝰ li g fo rꝰ ygolinᵈ piſanꝰ tyrānꝰ liiꝫ fo 134 vrſus pr̄iciatus v. d. li ii fo 89 troia vbi ſit li z fo 28 ygolinꝰ de vrbeueteri vrſus 3ꝰ vene. dux li ii fo 93 troianoꝝ regni prin. li 3 fo 28 li iꝫ fo 134ᵐ vrſus qͣrtus ve. dux lir fo 1oꝫ or eremi. troia capitur ygutio piſanoꝝ tyrā. li iꝫ fo 13 li 3 fo 35 troianū bellū īcipit li 3 fo 3 Uſūcaſſanꝰ ꝑſaꝝ rex liiſ fo 17 o trophinꝰ pauli diſci. li g fo ii Uicentia ciuitas li 6 fo gi truſardꝰ bergo cōes li ij fo 166 vicecomitū geāologia li iꝛ foior Uulcanꝰ gētiliū d̓s li3 fo 14 truſianus medicus li i2 fo 139 vicecomites ī regno vulgaciꝰ gallicanꝰ ep̄ſli g fo ztritonia v̓go gētilis li 2 fo 14 reſtituuntur li iꝫ fo iz1 vulpianꝰ iuriſcōſultꝰ li g fo r9 victoria abrae li 3 fo k Mgnophaeſ phūſliſ ſo 64 Tubal chaīm li 2 fo 7 victoria romanorum tucides hiſtoricus li 5 fo 70 de carthagin̄. li 7 fo 91 ¶ Axenophō phūs li 5 fo 71 tulius cicero phūs li7 fo io9 victor martyr li g fo ro xenarchus phūs li g fo 6 tultꝰ terētiꝰ ro. phūs li 7 fo i14 victor prīus papa li g fo 27 xenocrates phūs li 5 fo 74 tullus hoſtillus rex li4 fo 56 victor 2ꝰ papa li ir fo ioſ xenophilus phūs li 5 fo 74 turris babylōiſ ꝯdit̉ li 2 fo 9 victor 3ꝰ papa li irfo ios xerſes iꝰꝑſaꝝ rex li 5 fo 66 turiſmachus res li ⁊ fo 14 victor mediola. mar. li g fo 38 xerſes rꝰ ꝑſaꝝ rex li 5 fo 70 turpilius comicus li7 fo io5ᵐ victorinꝰ pictaui. ep̄ſ lig fo 34 turro ciuitas gallie li 3 fo 41 victorinꝰ maſſili doc. li 9 fo 56 ¶¶ Acharias ꝓphā li 4 f. 47 tunica dn̄i inuenit̉ li io fo 71 victorinꝰ aꝗtāicꝰ ep̄s li9 fo 6 zachariaſ r̄x iſra. li 4 fo 50 turcoꝝ regni pͥnci. li io fo gꝛ vigilius papa li 9 fo 67 zacharias aliꝰ ꝓphā li 5 fo(3 turianoꝝ regni prin. li iꝫ fo 127 rigitides gotoꝝ rex li9 fo 67 zacharias pr̄ ioā. ba. li 7 fo iij 4 vīcētiˢ hiſpanꝰ martyr lig fo 38º zacharias papa li io fo gi

li 3fo 36 8 Ioānes calbius an iꝰ mēo do Ieno philoſophus li5 fo 69 Luna li 6 fo 84 9 Oleleriꝰ tribunꝰ an ⁊ mēo do li 7 fo 93 Lugudunū ꝯenon phūs li 6f0 8 10 Beatꝰ p̄dicti fr̄ anꝫ mēo d 4 Senon romanus mr̄ li8 fo 23 Laodicia li 6f0 8s i1 Angelꝰ baduariꝰ an̄ is mē o do li 9 fo 62 Luca Seno imꝑator li 3 fo 30 Iuſtianꝰ pr̄iciachꝰ anr mē 6 do Ienonꝰ veroneū ep̄s li9 fo 42 Micene li 3 fo 23 i3 Ioāneſ p̄dicti fr̄ an̄eꝫ mē o d9 Mithilene epherinº papa li8 fo 27 li 3 fo 30 14 Petrꝰ gradēigo anꝰ uiē o do Senſippꝰ phūs li 3fo 38 Micene li 4 fo 59 i5 Urſus ꝑticiatꝰ an 17 mē 7 do li 5 fo 67 Maſilia Ienſis pictor li 6 f0 78 16 Ioānes p̄dc̄i filiꝰ an̄ 6 mē o do li 3 fo 27 Mediolanū Sotus muſichus li 6 fo& 17 Petrus cādianꝰ ani mē 6 d o Ioar phūs ⁊ medicꝰ liir fo iiſ Mantua li 6 fo 85 18 Petrꝰ tribunus anrꝫ mēo dꝯoraſtes rex ⁊ magꝰ li 2 fo 9 Magūtia li 6 fo 85 19 Urſus particiatꝰ an̄ iꝰ m̄ o do Iorobabel iudeoꝝ li j fo 62 Mutina li 4 fo 54 20 Petrꝰ cadianꝰᵐ an 4 mēo do Neapolis otꝰ pictor florētinꝰ li iꝫ f. 144 li 4 fo 56 21 Petrꝰ p̄dicti filiꝰ an i7 mēo do Nicomedia li9 fo 54 Fozimus papa li 6 fo 87 ⁊ Petrꝰ p̄dicti filiꝰ an i7 mē o d6 Nicea Explicit li 6f0 84 23 Petrꝰ yrſeolus anr mēo do Nouaria li 6f0 84 24 Uitalis cādianꝰ an i mē o do Naulum Ciuitatēs in oꝑe ꝯſcripte li 6f0 84 25 Tribunº mēniuſ an14 mē o do liz fo ri Narbona Ithene li 4 f0 54 26 Petrꝰ vrſeolus Naxos li 3 fo 37 aquileia predicti filius. an is mēo do li 4 fo 58 Oſtia li 3 fo38 anchona Paraſiū olī ciuitaſ li ii fo94ª 27 Otho yr. p̄dc̄i fr̄ ani9 m̄o d̓ o li 6 fo 82 li 3 fo 30 28 Petrꝰ gradēigo an 4 mē o do Preneſtina li 6 f0 84 albinga li 3 fo 38 29 Urſꝰ patriarcha an i mēo do Patauium li 6 fo 82 auguſta pretoria 30 Domicus veſeolꝰ an o mē o d ꝫ li 3 fo 41 li 6 fo 84 aripina collonia li 6 fo 79 zi Dn̄ichꝰ gradēig. an io mē 4d o Papia alexandria magna li6 fo 87 li 6 fo Q2 ⁊ Dn̄ichꝰ cōtareo anrꝰ mē ꝯ do Placentia alexādria lumbardie liir foiia li 6 fo 85 33 Dn̄ichꝰ ſiluius an iꝫ mē ſ do li 6 fo 88 Parma antiochia Uitalis phalē̓o an iꝫ mē 4 do li 14 fo Peruſia li 6 fo 88 appamia li 4 fo 52 I5 Uitalis michael an3 mēꝫ do li 14 f. 161 Roma aretium li 6 fo g6 36 Ordelaphꝰ falero ā io m̄ o do Rauena bizātiū q̄ ⁊ ꝯſtātīopol̓ li 4 fo 56 37 Dn̄ichº michael anii mēo do Raguſium li 6 fo 80 Bergomum li 4 fo 54 38 Petrꝰ pollanꝰ an is mēo do Siracuſa li 6 fo 81 Brixia li 6f0 44 39 Dn̄ichº maurocē. an 7m̄ o do Sauona l1 6 fo 86 Bononia 40 Uital̓ michael an 17 m̄o do li 14 fo Sena li 6 f0 86 Beneuētum li z fo 26 41 Sebaſtianꝰ ziānꝰ an 7 m̄ o do Conſtantinopolis li 4 fo 55 Thebe li 3 fo 29 42 Laurꝰ maripetrꝰ ania m̄o do li3 fo 36 Troia Caieta li 3 fo 30 43 Arrichꝰ dādalꝰ anir mēo do Tirus li 3 fo 37 Cume li 3 fo 29 44 Petrus ziānꝰ anrr mēo do Taruiſium li 4 fo 43 Carthago li z fo 41 45 Iacobꝰ teupullꝰ an rom̄ 8 do li 4 fo 54 Turo Cathina li 6 fo 83 46 Marinꝰ mauroēo āz m̄ 7 do li 6fo 80 Thaurinū Comum li 6 f0 84 47 Rainerus zenꝰ an i6 mēo do li 6 fo& Tholoſa Cremona li 6 fo 88 48 Laurētiꝰ teupullꝰ an 7m̄r d̓ 5 li iꝫ foiis Treueris Crema li s for4 49 Iacobꝰ ꝯtario an g mēſ do li 6 fo 84 Tiburtina Cornetum li 9 fo 60 Iō Ioānes dādulo an ꝯ mē 7 do li iꝫ fo 142 Uenetia Cortona li 6 fo gi 5 Petrꝰ gradēigo aner mē 4d o Derdona Terdona li 6 fo g3 Uicentia li 6 fo gi ſ Marinꝰ georgiꝰ an o mē o dio li z fo ri Uerona Epidauꝝ li 6 fo 85 53 Ioānes ſorāciuſ an 16 m̄ 6d o li 6 fo 83 Ueſuntio Eporedia Duces venetorū ẜm ordinē. 54 Frāciſcꝰ dādulo an io mē i do li 4 fo is Feſulana 55 Bartolomeꝰ grad. an ⁊ m̄ i dro li 6 fo 85 i Paulus luciꝰ primꝰ Ferraria annis gͦ menſe vno diebꝰ 5. 56 Andreas dādulꝰ an iimē ᵍ do li 6 f0 87 Fauentia 57 Marinꝰ phalerāꝰ an̄ om̄ 7d 6 li 6 f0 87 2 Marcellꝰ eraclianꝰ Forliuiū annis 7men. 3. diebus 6 58 Ioānes gradēigo an i mēꝫ do li 14 fo Florentia li 3 fo 23 Urſus ippatꝰ anꝯ mē o do 59 Ioānes delphinꝰ an 5 mēꝫ do Genua maritima 60 Laurētiꝰ celſius an̄ 4 mēo do li s fo 34 4 Adeodatꝰ eracliaGebenarum anii mē ⁊do 61 Marchꝰ cornariꝰ anr mēo do Hieroſolimorum cōli 8 fo i5 ſ Gabanus ani mē 6d 0 62 Andreas ꝯtaenꝰ an iſ mē o do ditio ⁊ euerſio li 3 fo 30 6 Dn̄icꝰ mōagaiꝰ an ſ mē o do 93Michael mauroce. ā om̄ 4 do Ilium.i. troia li 6f086 Mauriciꝰ calbiꝰ an̄ 16 m̄ o do 64 Antoniª venerꝰ an is mē o do Imola

6 Michael ſten an iꝫ mē odo alexāder d̓ alexādria li iꝫ fo iꝫ ¶ Delapꝰ medicꝰ gr̄cꝰ liꝫ foro G6 Thōaſ mozēi. an io mē izdo antoniˢ de padua li iz fo 16 Meliſus grecus li 4 fo 69 67 Frāciſcꝰ foſc. an 34 mē Gd o alexander de ales li iꝫ fo 128 Matheꝰ ſiluatichꝰ li iꝫf. 140 68 Paſcali mali. an 4 mē Gd 6 alexāder de villa dei li iꝫ for irs Marſiliꝰ pathauinª li 14 f. 15 4 69 Xp̄oforª maurꝰ an 9 mē 6d 7 arlotus de prato li iꝫ fo 134 Michael b̓gomēſis liiſ f. 176 70 Nlholaꝰ thro. ani mē 8 d6 aſtaſanus de aſt li iꝫ f. 14 4 Necepſus grecꝰ li 4 fo 57 7i Nicholaꝰ marc. ani mē 3d 6 antonius raudēſis liiſ f. 164 Petrus de albano li i3 f. 140 72 Petrꝰ mocēic. an i mē ⁊d o Bonauētura cardīal̓ li iꝫ fo iz0 Petrꝰ hiſpā. pꝰ ea pa. li iꝫ fo 13 73 Andre. vēder. an i mē Ad o Beltrādus de turri liiꝫ fo 138 Thadeꝰ floretinꝰ li iꝫ fo i3 7 ¶ Ioāneſ mo. iā anſ mē odo Bernardinꝰ ſenenſis li iſ f. 168 Truſranus florētſnꝰ liiꝫ fo 135 Doctores ordinis eremitaꝝ. Gualterꝰ pictauiē. ep̄ſli iꝫ fo i29 Uectius valēs li 8 fo 14 Alphōſus hiſpanꝰ liiꝫ fo 143 Geraldus odonus li iꝫ fo 138 Ugo ſenenſis li iſ fo 16 auguſtinus nouellꝰ liiꝫ fo 136 Gulielmus ocha. liiꝫ fo 141 Iure ꝯſulti introſcripti auguſtinꝰ de anchōa liiꝫ fo 140 Frāciſcꝰ de regacijs li 14 f. 156 Albertꝰ odofredus li 13 fo 136 albertus patauinus liiꝫ fo 140 Ioānes de parma li iꝫ fo 134 abbas ſicculus li iſ fo 163 antoniꝰ rāpegolus li iꝫ fo 14 6 Ioānes ſcotus li iꝫ fo 136 accurſius florētinus liiꝫ fo 126 andreas debillis li i5 f 16Ioānes de rupella li iꝫ fo 1zoᵐ albricus roſiatus li iꝫ f. i. alexāder de ſaxofer. li iſ fo 17 Ioānes gualuenſis liiꝫ fo izᵐ angelus peruſinus li14 fi5 4 ambroſius coranus li iſ fo 17 5 Ioānes guarra liiꝫ fo i3 antonius de butiro lii4 f. 155 Bonauētura pataui. li iꝫ fo 14 0 Ioānes de bachōe li iꝫ f. 144 azo bononienſis li ir fo 12 Egidius romanus li iꝫ fo 13. Ioānes de bupeſſia li 14 f. 150 Bartholemeꝰ brixia. liiꝫ fo ir2 Gulielmꝰ aꝗtanicus lii2 fo 116 Ioānes d̓ capeſtrāo liiſ fo 17i Bartholꝰ d̓ ſaxofer. li iꝫ f. 146 Gregoriꝰ de arrimīo liiꝫ fo 143 Iacobꝰ de marchia. liiſ fo 17 Baldus peruſinus li14 f. ij. Gerardus ſenenſis liiꝫ fo 14 6 Matheꝰ d̓ aqͣ ſparta liiꝫ fo 134 Bartholomeᵉ d̓ ſal. li 14 f. 159 Gerardꝰ bergomēſiſli iꝫ fo 14 6 Michael de ceſena li iꝫ f. 140 Cynꝰ piſtorien̄. li iꝫ fo 141 Gulielmus cremon̄ liiꝫ fo 146 Nicholaus de lira li iꝫ fo 140 Dinus florētinus li iꝫ fo 135 Henricꝰ de vrimaria liiꝫ fo 141 Petrꝰ cādianꝰ papa li i4 f. 156 Frāciſcꝰ tigrini li 1ꝫ f. 146 Hermanus de ſildis liiꝫ fo 14 Rigaldꝰ remēſis ep̄s liiꝫ fo iꝝ Frāciſcꝰ d̓ albergotiſ liiꝫ f. 146 Iacobus de viterbio liiꝫ fo 1zg Ricardus li iꝫ fo iz8 Gulielmus duradi li iꝫ fo 13 Ioānes rochꝰ papiē. li iſ fo i7i Robertus de licio li iſ fo 175 Guido archidiaconꝰ liiꝫ fo i3 Ioānes de nouara li iſ fo 171 Medici hic introſcripti Gulielmus de cumo liiꝫ fo 13g Michael de maſſa li iꝫ f. 144 Apollo d̓luiſ medicꝰ liz fo 16 Gafſias hiſpanus li iꝫ fo 135 Nicholaꝰ tollētinas liiſ fo 168 aſclepiades medicꝰ li7 foio⁊ Henricꝰ hoſtiēſis li iꝫ fo 126 Paulus venetus li 14 f. 156 antoniꝰ muſa medicꝰ li7 fo iiꝫ Iacobus balduim li iꝫ fo 1rs Simon de caſſia li 14 f. 150 alexāder grecꝰ medi. liꝯ fo 5. Iacobus de arena li iꝫ fo 135 Thomas d̓ argētina liiꝫ fo 14 alpharabiꝰ arabas li ir fo97 Iacobꝰ lothoringie liiꝫ fo 136 Ugolinꝰ d̓ vrbeuet̉i liiꝫ fo 1ꝫ 4 albatheriꝰ arabas li ir fo ioIacobꝰ d̓ albergotis li iſ fo 172 Doctores ordīs p̄dicato auedadis arabas li ir fo 97 hānes boſianꝰ crēo. li ir foiꝝ Albertus magnus li iꝫ fo 129 auicēna magnus li ir fo iiIoānes calderini li iꝫ fo. 141 Albertꝰ brixianꝰ li iꝫ fo 14 1 auerois medicꝰ li ir fo iiſ Ioannes andree li iꝫ fo 14. antoniꝰ florētinꝰ ep̄s li iſ fo 17iᵐ antoniꝰ guaynerus li iſ f. 167 Ioannes ſuardus li iꝫ fo Bartholomeꝰ piſanꝰ liiꝫ fo 14 1ᵐ appolīarꝭ cremonen̄. li iſ f. 167 Ioannes de imola li14 f. 159 Hugo cardinalis li iꝫ fo i34 b̓tholeꝰ mōtagniana li iſ fo 16 Ioānes de annania liiſ fo 17i Gulielmꝰ durandi liiꝫ fo iz1 Chiron medicꝰ gr̄cꝰ liꝫ fo 16 Lābertinꝰ d̓ rāpōibꝰ liiꝫ fo iz Iacobꝰ d̓ viragīe ep̄ſli iꝫ fo 134 Ceuagliꝰ medicus li 7 fo iiꝫ Lappus caſtellionꝰ liiꝫ ſo 141 Ioānes balbꝰ ganuē. li iꝫ fo 134 Cricias maſſilien̄ li 8 fo 24 Martinus ſiluanus liiꝫ fo i36 Leonardꝰ de vtino liij fo 17i Democideſ ātiquꝰ m̄. li§ fo 7 Nicolaus d̓ neapoli/ li iꝫ fo 13ſ Petrus mr̄ li iꝫ fo i2s Diaſcordes antiquꝰ li8 fo i8 Nicolaus mutinen̄. li iꝫ fo 14 Petrꝰ de tarātaſio li i3 fo iz Dinus florētinus li iſ fo 163 Oldefredꝰ bononien̄ liꝫ ſo iro Petrꝰ d̓ lamaldura b̓. li ij f. 176 Eraſiſtratꝰ medicꝰ li 7 fo 93 Petrꝰ d̓ bellaptica li ix fo 135 Paganꝰ bergomēſis li 6 fo Galienus medicꝰ li8 fo 25 Paulus peruſinusᵐ li iꝫ fi44 Raymōdꝰ d̓cretaliſta liiꝫ fo i3 Gulielmꝰ placētinꝰ li iꝫ fo izi Petrꝰ d̓ ancharano li 14 f 159 Raynerius piſanꝰ li iꝫ fo 136 Gentilis fulginas li iꝫ fo 140 Raphael fulgoſus li 14 f. 159 Thomas de aꝗno li iꝫ fo 1z0 Guido bergomēſis li iſ f. 16 Raphael cumanus li14 f. 159 vīcētiꝰ borgōdiꝰ hyſt. li iꝫ fo i2s Hipocras magnus lij fo 69 Kayneriꝰ florētinꝰ li iꝫ fo 141 Uincētiꝰ hyſpanꝰ ſcs li 14 f. iſIoanes meſue li ir fo iiꝰ Ricardus malūbra li iꝫfo 1ꝝ Doctores ordīs minoꝝ Ioānes d̓ marliano liiſ fo i63 Ricardus d̓ ſaliceto li14 f154 Aymo anglicus liiꝫ fo 129 Iacobꝰ de forlino liiſ foio Explicit tabula.

¶ Ad Magiſtratuꝫ Bergomenſiuꝫ: in omnimoda hiſtoria nouiſſime congeſta: Chro nicarum ſupplementum appellata: Prologuſ. Mro Ciceroniſ veſtri ſentētia: clariſſimi cōciues ductuſ: qui primo officioruꝫ liº. ait. Non ſolum nobiſ nati ſumuſ: ortuſ quoqꝫ noſtri parteꝫ patria vendicat: partem amici: quorum beneficijſ obnoxij maxime ſumuſ: tum etiam maiorum noſtrorum illuſtrium virorum exemplo: qui pro ingenij magnitudine: ſcientiarum omnium preſtātia: ⁊ reipu. gubernande gloria: patriam noſtraꝫ variaſ excoluere per arteſ: quorum veſtigia: pro virili ſua emulata proſteritaſ non paucoſ extulit cum maioribuſ ſuiſ: tum in humanarum: tum in diuinarum rerum eruditione de laudibuſ: ſine laude certanteſ: Quorum ſane ingenia: non admirari modo: verum etiam memoria proſequi dignum cenſeo. Et cum multa ſint patreſ optimi litterarum ſtudia que ſummum ⁊ decuſ ⁊ ornamentum clariſ ciuibus afferre poſſunt: tuꝫ maxime hiſtorie iucūda cognitio: hiſ po tiſſimum viriſ: qui multiſ in rebuſ verſari volunt: magnopere exoptanda eſt. Nam ⁊ ſi leges diuine: humaneqꝫ: que ad bene recteqꝫ viuendum pertinent: laudāde ⁊ excol lende ſunt: multomagiſ ad beneuiuendum conducere arbitror: ſi cum ipſiſ fuerit rerū multarum ac virorum illuſtriuꝫ iuncta cognitio. Ille enim legeſ ⁊ vite inſtituta: hec fa ceſ quaſdam comparat: ⁊ ſtimuloſ ad virtutem: Hiſtoria enim ad erudiendoſ homīeſ velut ſpeculū ſemper mihi viſa eſt: vbi humane vite legeſ clare inſpiciuntur: ⁊ in ea ani muſ perinde ac quadam face ad optimarum artium cultum accenditur. Si enim pre ſtantiſſimi conciueſ reſ vetereſ ſi nouaſ pariter ad memoriam reuocemuſ: inueniemuſ opulentiſſimaſ ciuitateſ: precipuo ſenum ſemper floruiſſe conſilio: hi nempe licet etate mala confecti: hoc ſolum ex multaruꝫ rerum experientia atqꝫ vſum: tantum auctoritatꝭ ſibi preſtitiſſe video: Quare cogitanti mihi quonā pacto iuueneſ ſenibuſ equari poſſint: id certe fieri poſſe per hiſtorie cognitionē ſolum exiſtimo. Non equidē video curſeneſ iuuenibus anteponamuſ: ſi etiam ad pediſcendum illuſtrium virorum: maxima rumqꝫ ciuitatum reſgeſtaſ. arteſ conſilia: mentem appulerint. Quod ſi vniuſ etatiſ ge ſta tātopere ſenum auctoritati conducere ſolent: quid totiuſ antiquitatiſ ampla cognitio? qualē dignitatē iuuenibuſ: qui ⁊ ingenii ⁊ corporiſ viribuſ excellūt: afferre cēſebi muſ? Quare cuꝫ tantum vtilitatiſ ad bene glorioſeqꝫ viuendum rerum hominumqꝫ noticiaꝫ habere didicerimuſ. ⁊ multa in eo genere ſcripta perpetua memorie digna: multiſ prorſuſ incognita forent. ne me primuꝫ ignauie aut ſocordie traderem. Innu merabileſ hiſtoriaſ: videlicet a mundi principio vſqꝫ ad noſtram etatem: diuerſiſ ex monumentiſ vno ſub volumine colligere curaui. Et lꝫ neſciuſ ſim deo: patrieqꝫ mee ac parentibuſ parem gratiam referri non poſſe: tamen vt aliqua in re patriam deme rer meam: haſ meaſ lucubratiunculaſ: veſtro magiſtratui dedicare ratuſ ſum. Illam hoc in loco imitatuſ viduam: que in euangelio duoſ dūtaxat ereoſ nūmoſ templo ob tulit cuꝫ nil maiuſ haberet ꝙ domino offerre poſſet: que a domino noſtro Ieſu Chri ſto plurimum commendata fuit: qui pluriſ hominum animoſ ꝙͣ rem ipſaꝫ mettiri ſo let. Et noſ profecto eo libentiuſ fecimuſ. vt vel libro auctoritatem ⁊ dignitatem compararemuſ. Hanc igitur hiſtoriam: ſummo ſtudio: longaqꝫ vigilia: curioſe: accurateqꝫ ex libriſ innumerabilibuſ: tum diuiniſ: tum humaniſ ad cōmune omnium commodū collegimuſ. In hoc itaqꝫ libro in primiſ oēſ noui ⁊ veteriſ teſtamēti hiſtorias tempori buſ ⁊ locis ſuiſ cum obſeruatione libri ⁊ capitulorum deſcripſimuſ. Reliqua vero ī eo ꝯtēta ex Herodoto. Diogene: Laertio. Plutarco: Ualerio maximo: Liuio: Plinio: Strabone: Suetōnio: Vopoſco: Helio Sparciato: Iulio capitolino: Polio trebellio Aulogelio: Iuſtino: Oroſio: Eutropio: Policrate: Paulo longobardorum hiſtorico. Ex poetiſ autem aliqua fragmenta: vt ex Uirgilio: Ouidio: aliiſqꝫ nonnulliſ ſumpſi muſ. A noſtriſ vero multiſ approbatiſqꝫ doctoribuſ. Imprimiſqꝫ Auguſtino: Hiero nymo: ⁊ Elimaldo de viriſ illuſtribuſ. Gregorio: Euſebio ceſarienſi: Iſidoro Iſpalēſi: quorum duorum temporum ſupputationem ſemper ſecuti ſumuſ: quin ⁊ ex Beda āͣ in hiſtoriiſ anglorum: Gratiano: Uincentio hiſtoriali: Martiniana: Leonardo aretino: Blondo forliuienſi hiſtoriciſ probatiſ: Bertolomeo oſſa: ⁊ Michaele cararienmedico ⁊ ciue noſtro: ac Platina viro doctiſſimo: necnon ⁊ alijs multiſ. Multaqꝫ

preterea ex ſanctorum vitiſ excerpſimuſ. necnon ⁊ ex multarum vrbium religionūqꝫ chroniciſ: que cōmode ſuiſ lociſ: ſuiſqꝫ temporibus annotare curauimuſ. Opuſ autē in quindecim diuiſimuſ libroſ. in quo omnium gentium regeſ: quibuſ locis quibuſqꝫ temporibuſ in ſuiſ prouincijſ: ⁊ quantum regnauerint ab ipſo prothoplaſto ⁊ rege no ſtro Adam vſqꝫ in preſens deſcribuntur: videlicet Scytarum: Aſſyriorum: Egyptiorum: Amazonum: Medorum: Perſarum: Argiuorum: Mycenarum: Athenienſium: Hacedonum: Corynthiorum: Lacedemonum: Lydorum: Iudeorum: Iſraelitarum: ⁊ Laurentorum: Cretenſium: Albanorum: Latinorum: Nomanorum: Britonum vel Anglorum: Gallorum: Burgundionum: Gothorum: Uandalorum: Lon gobardorum: Ungaroruꝫ: Hieroſolimorum: Cypriorum. Aragonenſium: Hyſpani arum: Boemorum: Turcorum: ⁊ Germanorum: cum dimenſuratione ⁊ deſcriptione earundem prouinciarum in exordio cuiuſlibet regni: ⁊ ſiquid memorie dignū per omneſ generationeſ natiuitateſ ⁊ regna/ ⁊ potentatuſ: ⁊ per omne iudiciū: omniūqꝫ aliorum regum: ⁊ principum: Tempora quoqꝫ conſulum ⁊ imperatoruꝫ a primo Ceſare vſqꝫ ad Federicum tertiuꝫ qui nunc imperat: ⁊ quibuſ temporibus fuiſſe per hi ſtoriographoſ traditum ē: ⁊ que geſſerunt: vel conſtituerunt/ tam pontificeſ ꝙͣ impe ratoreſ ipſi in hoc libro pleniſſime autenticeqꝫ demōſtrantur hic quoqꝫ hiſtorico mo re ſingula conſcripta declarant deorum generationem: vel ſingulorum progeniē: vel hiſ temporibuſs ipſiſ vel ante latiſ que geſſerunt: ⁊ tempora Olympiadum: in quibuſ primuſ Agon gymnicuſ conſtitutus eſt. Omneſ preterea viroſ diſcipliniſ excellenteſ tam grecoſ ꝙͣ latinoſ atqꝫ hebreoſ: quoſcunqꝫ in omni doctrina reperire potuimuſ: a Moyſe qui primuſ hebreorum prophetarum diuinaſ leges ſacriſ litteriſ explanauit: ad hoc vſqꝫ tempuſ cum opuſculorum ſuorum annotatione ſumma cū diligentia collegimuſ. ⁊ lociſ temporibuſqꝫ ſuis deſcripſimuſ. Conditiones etiam multarum vrbiū ⁊ maxime Italicarum: ⁊ ſiquid in eiſdem memorabile habetur in hoc volumine tra ctauimuſ. Et quo tempore aduentuſ fuit ſaluatoriſ noſtri Ieſu Chriſti ⁊ paſſio eiꝰ ſimulqꝫ nomina omnium apoſtolorum eiuſ atqꝫ diſcipulorum ⁊ pontificuꝫ tam iudeo rum ꝙ chriſtianorum ab Aaron primo hebreorum pontifice vſqꝫ ad Sixtum quartum pontificem maximum: ⁊ quantum temporis ſinguli ſederint: vel qui eorū ſui pōtificatuſ tempore martyrio coronatus ſit. Adiunximuſ ⁊ tempora Syſmatuꝫ perſecu tionumqꝫ: quibuſ Eccleſie ab tyrannide vel hereſibus diſſipate ſunt. Accedunt preterea ⁊ tempora omnium Italicorum principum: Ducumqꝫ venetorum. genuenſiuꝫ Uicecomitum: Turrianorum: Gararienſium Scaligerorum: Eſtenſium: Malateſtarum: Ordelaphorum: Mamphredoruꝫ: Gongiagorum: Montiſferrati: Sabau dienſium ⁊ Heduorum: aliorum quoqꝫ tyrannorum: Ac deniqꝫ ordini omnium tem pora tā mendicantiuꝫ ꝙͣ aliorum ⁊ a quibuſ ſumpſere principia. Omnia deniqꝫ hoc in opere contenta ex tabula aſcripta pleniſſime perdiſcere poteritiſ. Perpauca equidem me pretermiſiſſe exiſtimo ex quibuſcunqꝫ hiſtorijs tam antiquiſ ꝙͣ nouiſſimiſ: eorumqꝫ ſibi gloriam aut ſanctitate aut ſcientia aut armiſ parere potuerunt. Hec ſane litterarum monumenta non tam verborum pompa: ꝙ magna illuſtriqꝫ doctoruꝫ virorum veritate illuſtrare curauimuſ: vt non magiſ oſtenderemuſ hoc ī labore: quequiſqꝫ clariſſimuſ vir geſſerit: ꝙͣ quid vnumquemqꝫ facere oporteat. Nō perturbet obſecro hoc meum ſcribendi genuſ. Namqꝫ operiſ ſtillum varium ⁊ humilem quan doqꝫ deprehendetiſ: quod a me ꝙͣfacilime emanauit: vt profeſſioniſ noſtre inſtitutuꝫ ſeruaremuſ: ⁊ operi veluti mendicitatiſ nomen comparare poſſemuſ: triginta quippe anniſ ⁊ eo ampliuſ in religione mendicatuꝫ panem comedere conſueuimuſ: nec vnꝙͣ cuiuiſ digno aduentanti repaſtinatū in menſa appoſuimuſ: hoc idē in ſuſcepto opere facere conſtituimuſ: quia quecūqꝫ diuerſiſ ex hiſtorijs collegimuſ vobiſ tanꝙͣ mendi catum panem diligenti cura in menſa huiuſmodi appoſuimuſ. Eam itaqꝫ Chronica rum ſupplementum appellari decernimuſ: Hiſtoriam licet imperitiſſime ſcriptaꝫ. veram tamen colligere curauimuſ. Scio quippe voſ collendiſſimi ⁊ doctiſſimi ciueſ: ma giſ fidem ex rerum hiſtoria: ꝙ verborum pompam deſiderare: nec quiſ veſtruꝫ in ele gantiam obſecro attendat noſtram: ſed rerum multarum copiam: diuerſitatemqꝫ requirat. Dicere enim auſim: tantum eſſe in hoc vno cognitioniſ rerum nouarum ⁊ an

tiquaruꝫ quantuꝫ vix perpauci: qui leguntur in lucem contulerint. Hunc igitur libellum collendiſſimi patres ſuſcipite: ⁊ interdū recreādi animi veſtri cauſa obſecro quiſ qꝫ legat: nec eum quiſ licet multa eloquentia egregijſqꝫ virtutibus decoratuſ ſit: parui faciat. Quecūqꝫ enim optime arteſ(vt premiſſum eſt) lōge pluſ apud omneſ auctoritatiſ habent. ſi cum exempliſ preſtantiſſimorum virorum coniuncte fuerint: hinc ē ꝙ multi doctiſſimi viri parentem virtutiſ ⁊ vite magiſtram hiſtoriam appellauere. Tan tam certe vim affert rerum geſtarum memoria: vt ſummoſ ſepe viroſ imitemur: ⁊ admirabilem auctoritatē atqꝫ fidem in foro in curia in comitijſ ad impellēdoſ homineſ ad prudentiam: ad iuſtitiaꝫ: ad ceteraſqꝫ virtuteſ preſtare videatur. Sed iā ad opuſ legendum tranſeamuſ. In quo ſi ſcire volueritiſ quo mundi anno. vel ante Chriſti aduentum: quiſqꝫ rex vel dux: aut pontifex regnauerit. vel quoto anno aliqua ciuitaſ cōdita fuerit: aut qua tempeſtate aliquiſ propheta vel philoſophuſ floruerit ī ſuperiore libri margine duaſ lineaſ videre poteritiſ. in quibuſ mundi tempora. ⁊ ante Chriſti aduētum poſuimuſ: ⁊ in linearum fronte: ante Chriſti aduentum: ⁊ a mundi principio annoſ diuiſimuſ: vtputa: Ab Adam vſqꝫ ad Chriſti aduentuꝫ: fluxerunt ẜm cō munem eccleſie opinionem anni. 5199 Ergo Adam ante Chriſti aduentum(ad ſuperiora conuertendo) fuit anniſ. 5199. Subſequenter dicemuſ: Seth filiuꝫ Ade fuiſ ſe anno mundi. 230. ergo detractiſ ducentum triginta anniſ fuit ante Chriſti aduentum. 4969. Ac ſic vſqꝫ ad quadrageſimumſecundum imperij Auguſti annum: quo natuſ eſt dominuſ noſter Ieſuſ Chriſtuſ augendo mundi annoſ. ⁊ minuēdo aduen tuſ ſui annoſ per capitula proſequemur: Poſt aduentum vero Chriſti: eiuſdem natiuitatiſ annoſ ſubſequemur: ⁊ tamen ſemper mundi tempora continuabimuſ.

Primus Liber. ¶ Fratris Iacobiphilippi Bergomenſis ordinis fratrum Eremitarum diui Auguſtini in omnimoda hiſtoria nouiſſime congeſta Supplementuꝫ Chronii. Liber primus feliciter incipit. N principio creauit deus ce ū ⁊ terrā: terra autē erat inanis ⁊ incōpoſita. Scribun tur Geneſeos pº caº Uiſibilium omniuꝫ(Augͦ teſte: vt hr̄ vndecimo de ci. dei: capº. 3º) Maximus eſt mundus. Inuiſibilium vero maximus ē deus: ſed mundum eſſe conſpicimus: deum vero credimus. Ꝙ autem deus feIcerit mundum nulli potius credimus ꝙͣ ipſi deo. Ubi ī quies ip̄m audiuimus? Nunꝙͣ interim(reſpondit) nos melius ꝙͣ in ſcripturis ſanctis. Ubi dixit propheta eiꝰ. In principio fecit deus celum ⁊ terram. Nunquid naus fuit ibi iſte propheta quando fecit deus celum ⁊ ter raꝫ? Non. Sꝫ ibi fuit: vbi fuit ſapīa dei: per quam facta ſunt oīa: que in aīas ēt ſanctas ſe trāſfert amicos dei ⁊ ꝓphetas ꝯſtituit eiſqꝫ oꝑa ſua ſine ſtrepitu ītus enarrat. Loquunt̉ quoqꝫ eis angeli dei qui ſemper videt faciem patris: voluntatēqꝫ eius ꝗbꝰ oꝫ ſemper annunciant. Et propterea ex ijs vnus erat propheta hic qui dixit ⁊ ſcripſit. In principio creauit deus celū ⁊ terrā. Terra autē erat ī anis ⁊ incompoſita. Informis quippe illa materia erat: quam de nihilo deuſ fe cit appellata primo celū ⁊ terra. Et dictū ē in principio fecit celū ⁊ terram: non qꝛ iā hoc erat: ſed qꝛ hoc eē poterat: nā ⁊ celū poſtea ſcribit̉ factuꝫ: quēadmodū ſi ſemen arboris ꝯſiderantes dicamus: ibi eſſe radices: ⁊ robur: ⁊ ramos: ⁊ fru ctꝰ: ⁊ folia: nō qꝛ iā ſūt: ſꝫ qꝛ inde futura ſūt. Sic dictū ē. In principio fecit deꝰ ce lū ⁊ terrā: quaſi ſemē ⁊ celi ⁊ terre: cū adhuc ī cōfuſo eēt celi ⁊ terre maͣ: ſꝫ qꝛ cer tū erat inde futurū eē celum ⁊ terrā: iā ⁊ illa maͣ celū ⁊ terra appellata ē. Dies primus. Cūqꝫ primū feciſſet deus celū ⁊ terrā cuꝫ ipſiſquoqꝫ elemētis: q̄ in his elemētis condita ſunt.ſ. aqua ⁊ ſpūs abyſſoſqꝫ ⁊ tenebras: necdū luminibꝰ neqꝫ ſyderibꝰ ꝯſtitutis. Dixit deus. Fiat lux. Et vidit d̓us lucē: qꝛ bona eēt: ⁊ ſeparauit īter lu cē ⁊ tenebras. Et tenebras vocauit noctē: ac ſic factū ē veſꝑe ⁊ mane dies vnuſ: qui fuit primus dies ſeculi: nō primꝰ dieꝝ omniū: iōqꝫ nō primus: ſed vnus nominatus eſt. Ac ſic eo die fecit materiam.ſ. informē: angelos: celos: luceꝫ: terrā: aquam: ⁊ aerem. Secundo āt die factum ē firmamentum ſolum in medio aquaꝝ: per quod ⁊ diui Dies ſecundus. ſit inter aquam ⁊ aquam. Dies tertius. Tertio v̓o die ꝯgregauit dn̄s aquas q̄ ſub celo erant ī vnā ꝯgregationē: ⁊ ꝯfeſtim apparuit arida: quā deus ipſe noīauit terrā: atqꝫ ꝯgregationes ipſas aquaꝝ ap pellauit maria. Herbāqꝫ ꝓduxit terra: ⁊ lignū fructifeꝝ cū ſemine ſuo. Quarto poſtmodū die fecit deus luminaria ī firmamēto celi duo: ſolē videlicꝫ ⁊ Dies quartus. lunā: ac ſtellas vt ſol luceret ſuper terram ad incohationeꝫ diei: ⁊ luna noctis: ⁊ vt diuiderent īter diē ⁊ noctem ⁊ eſſent ī ſigna ⁊ tēpora ⁊ dies ⁊ annos/ ⁊ eſſent in ſplendorē firmamenti celi ⁊ lucerent ſuper terram. Quibus ita perfectis ma nifeſtum ē luminibus ipſis antecedere lucem tribꝰ diebus. Quinto preterea die eduxit dominus ex aquis reptilia animaꝝ viuaꝝ ⁊ volati Dies quintus. lia ⁊ reꝝ celi. Et fecit deus beluas ⁊ cetos ⁊ oēm aīam viuam repētē quas eduxerūt aque ẜm genus ſuū. Et vidit deus ꝙ eſſet bonū ⁊ bn̄dixit ea ⁊ dixit. Cre ſcite ⁊ multiplicamini ⁊ replete aquas: ⁊ volatilia ſil̓r multiplicentur ſuꝑ terrā: ⁊ factum eſt veſpere ⁊ mane dies quintus. Dies ſextus. Sexto deniqꝫ die/ dn̄s dixit. Educat terra aīam viuā ẜm genus ſuum quadrupe dia.ſ. ⁊ reptilia ⁊ vniuerſas beſtias terre ẜm genus ſuū. Et vidit deus qꝛ bona eſſent ⁊ benedixit ea. Ac ſic iſte ſunt generatiōes ſeculi: vꝫ celi ⁊ terre: q̄ create ſunt in die quo fecit deus celum ⁊ terram: vt pꝫ Geneẜ. 2º.

Ganges Nilus Tigris Exphrates A. N6 CVCACAI
Primus ¶ Liber. Paradyſū aūt voluptatis(vt Moyſes Gen̄. 2º ſcribit) a principio dominus deus plātauerat qui latine hortus ſiue pomeriuꝫ dr̄: hebraice v̓o heden: qd̓ delicie ſo nat: qͣſi deliciaꝝ hortū oī arboꝝ gn̄e ꝯſitū: vbi ⁊ lignū vite poſitū erat. Locꝰ aūt (vt Iſido. ī. 14º. Ethi. li. cº 3º. hꝫ) ī oriēte ē lōgo marꝭ tractu a nr̄o habitabili ſegregatus: qui ⁊ multā hꝫ ſalubritatē amenitateqꝫ ac iucūditatē. Salubritatē īquit: qꝛ tēperie gaudet: qꝛ nec frigus nec eſtus hꝫ ⁊ quicquid ibi viuit mori non pōtꝭ ſicut Enoch ⁊ Elias ibidē viuere referūtur. Amenitatē v̓o qꝛ vniuerſe pulchri tudinis ꝓmptuariū ē: vbi nec arbores ſiue folia: aut flores vnꝙͣ marceſcunt. Iu cunditatem deniqꝫ: qꝛ oē lignū pulchrū viſu ⁊ ad ueſcendū ſuaue ibi(vt ſacre tra dūt lr̄e) reperit̉. Serenitatē inſuꝑ oīmodā hꝫ qꝛ locus(vt Beda ſcribit) altiſſimus eſt. Eius nāqꝫ altitudo vſqꝫ ad lunarē circulū ꝑtīgit. De medio āt eiꝰ fons egredit̉ ꝗ̄ totū irrigat nemus: quiqꝫ ⁊ in qͣttuor naſcentia diuidit̉ flumina. Primū quoꝝ appellatur Phiſon: qui ⁊ Ganges q vniuerſam circuit Indiā ſecū fra hens harenas aureas: ⁊ interpretatur Caterua: eo ꝙ decē flumīa recipiat. Hic ī mare adeo grādis deſcendit vt vbi minus occupet latitudinis octo milia paſſuū pateat̉. Ubi v̓o plurimū centū. Hūc Cyrrus perſaꝝ rex cū quēdā eius eqͥtē īſignē abſorpſiſſet ī quadrīgentos ſexaginta diſtinxit alueos. Gion ꝗ ⁊ Nilus ſecūdus appellat̉: totius orbis fluuius maximꝰ: qui totā Ethio piā Egyptūqꝫ circuit. De quo ēt Lucanꝰ ī decimo dixit. Arcanū naͣ caput nō ꝑ didit vlli. Qui(vt aiūt) īmeſa aquaꝝ mole ſingulis ānis ſole ī Cācro exiſtente totā Egyptū exūdat. Huius fluminis aquas vt nōnulli tradūt talis eſſe v̓tutis dicūt vt mulieres fecūdiores faciant ⁊ ſteriles fecundas efficiant. Tigris tertius qui ẜm Ioſephū dr̄ Dilach: qd̓ ſonat actutū eo ꝙ velociſſimꝰ ſit. hic ēt ex mōte Periardes Armenie ꝓfluere dr̄ ⁊ vadit ꝯtra Aſſyrios. Hūc nō nulli dicūt rubro mari infundi: quod falſum eſt. Euphrates qͣrtꝰ qͥ frugifer ſonat ex eo fonte deriuat: qui īter ceteros fluuios me moratu pl̓imo celebris ē. Hic ꝯtra caldeos vadit: ꝗ cū Babylonē ī duas ꝑtes di uidat: ī mare rubrū deſcēdit. Sūt qͥ dicāt hūc Nili more vno ⁊ eodē tꝑe Meſo potamiā irrigare eāqꝫ fecundā facere. Que ſane qͣttuor flumīa ab eodē parady ſi fonte: vt nr̄i affirmāt theologi emanāt ⁊ ſeparant̉. Et iteꝝ eoꝝ quedā inter ſe ꝯmiſcentur: iterūqꝫ ſeꝑantur: ſepe ēt abſorbēt̉: ⁊ locis rurſus ī pluribꝰ emergūt. Inde ē ꝙ de eoꝝ ortu varia legūt̉: qꝛ Gangē dicit Pli. ī locis Caucaſi montis naſci. Nilū v̓o ꝓcul ab Atlāte mōte ⁊ Euphratē in Armenia. Paradyſos terreſtres ēt ſex fuiſſe ſcriptū īuenimꝰ. Unū ī occidēte v̓ſus ꝯͣephyꝝ. Alteꝝ ī equinoctiali īter Euꝝ ⁊ Euronothū. Tertiū de quo Beda meminit: in ter Cācri tropicū ⁊ circulū antarticū. Quartū paradyſum verſus oriētē ad Eu rū vltra equinoctialē: ī quo ſūt arbores ſolis. Quintus terreſtris paradyſus eē ad polū arcticū dr̄: de quo Solinus memīt. Inuenit̉ ēt ī occidēte alius voluptatis ⁊ delitiaꝝ paradyſus: de quo ſic habemuſ: ꝙ ſenatꝰ populuſqꝫ Ro. mādauit) ſūmū ſacroꝝ pōtifice niſi de italie delitiaꝝ horto eligi nō debere. Adā āt ꝓthoplaſtū primū hoīem: reꝝ oīuꝫ fabricator deus ſexto die ſeculi ꝗnta ⁊ vigeſima Martij creatis beſtijs terre cunctiſqꝫ reptilibus ac volucribꝰ celi: eodē die de limo terre rubeo ī agro Damaſceno tanꝙͣ creaturaꝝ oīuꝫ finē ac poſſeſſorē finxit: qꝛ vt phūs ſcribit. Illa que fuerūt ī ītētiōe prima in executione ex titerunt vltima. Et īſufflauit ī faciem eius ſpiraculū vite: ⁊ factus ē hō ad imagi nē ⁊ ſil̓itudinē dei. Qui cū ſtaret nudus corā dn̄o confeſtim eleuatis manibus gratias egit dicens: Manus tue dn̄e fecerūt me ⁊ plaſmauerūt me totū ī circui tu. Itaqꝫ memēto mei ꝙ ſicut lutū feceris me: ⁊ ſicut lac mulſiſti me: ⁊ ſicut caſe um me coagulaſti: pelle ⁊ carnibus veſtiſti me: oſſibꝰ ⁊ neruis ꝯpegiſti me: vitaꝫ ⁊ mīam tribuiſti mihi. Adā itaqꝫ creato viro vtiqꝫ īſigni ⁊ ꝑpulchro eū dominꝰ tāta effudit gr̄a: vt nullo tradente magr̄o: ſed ſola iuſtitie originalis virtute ꝑfu ſus oīum liberaliū artiū clariſſime edoctus ē. Notitiā quippe oīmodā Aſtrologie ⁊ Geometrie Muſice Grāmatice atqꝫ Rethorice hr̄e promeruit oīuꝫ quoqꝫ herbaꝝ: arboꝝ: metalloꝝ: lapidū precioſoꝝ auiū beſtiaꝝ: piſciuꝫ: ſerpentum:

Anno Primus Dūdi. An̄ chr̄iaduē. Liber. cūctaꝝqꝫ creaturaꝝ notitiā habuit. Clarā p̄terea ⁊ explicitā beate trinitatis ⁊ chriſti īcarnatione ſolus hr̄e meruit. Unde ⁊ dn̄s ip̄uꝫ mūdi īperatorē ſūmūqꝫ oīuꝫ pōtificē ꝯſtituit. Volēs deniqꝫ dn̄s deus vniu̓ſas celi ⁊ terre craturas adā ip̄uꝫ vt ſuū recognoſcere dn̄ꝫ: atqꝫ reꝝ oīum ꝓprietates virtuteſqꝫ hoībꝰ innoteſcere vniuerſe celi militie mādauit vt oēs creaturas ad Adā ꝑducēt ꝗbꝰ ſingl̓is ꝓpria īponeret noīa. Ac ſic ſingulis ſtellis celi: auibuſqꝫ ⁊ piſcibꝰ cūctiſqꝫ aīantibus ⁊ reptilibꝰ terre ꝯueniētia īpoſuit noīa. In imagīaria quoqꝫ viſiōe vniuer ſe īmobiles creature vꝫ. Mōtes: Inſule: Maria: Arbores ⁊ oēs herbe adducte ſunt ⁊ itidē fecit. qꝛ ẜm philoſophū. noīa ꝯueniūt naturis ⁊ reꝝ ꝓprietatibꝰ. Adā v̓o oīuꝫ creaturaꝝ rege ⁊ īꝑatore ꝯſtituto illū dn̄s eodē die de loco formatiōis ſue ī paradyſū delitiaꝝ trāſtulit vt ibi nō ad neceſſitatē ſꝫ recreationē operaret̉ ⁊ vt p̄uidēs nullū ex cūctis aīantibꝰ ſibi ſil̓e eē formationē mulieris ſuper fluā nō putaret Iteꝝ dixit dn̄s deus. Nō eē bonū hoīem ſolū. Faciamꝰ(inꝗt) ei adiutoriū ſil̓e illi ad liberos ꝓcreandos q̄ ſint ſil̓es illi. Et ꝯfeſtim īmiſit dn̄s ſaporē ī Adā ī paradyſo nō ſomnū ꝗdē ſꝫ eſtaſim ⁊ obdormiuit. Et apprehēdit vnā coſtā de latere eiꝰ: ⁊ repleuit locū caro eiꝰ ⁊ edificauit dominꝰ coſta quā ſūpſit ab Adā ī mulierē. Nec tamē carnali ꝯſuetudīe hec cogitāda ſūt vt videre ſo lemus opifices ex maͣ qͣcūqꝫ terrena corporalibꝰ mēbris ꝙ artis īduſtria potuerūt fabricāteſ. Nā manꝰ de(vt inqͥt Aug.) potētia dei ē: ꝗ ēt viſibilia ī īuiſibilibꝰ operat̉. Et adduxit eā ad Adā: videre ꝗͥd vocaret eā. Et dixit Adaꝫ hoc nūc os de oſſibꝰ meis: ⁊ caro de carne mea ē. Hec vocabit̉ mulierꝭ qꝛ de viro ſuo accepta ē: ex ꝗbꝰ duobꝰ oīs hoīuꝫ ml̓titudo ꝓcreata ē. Formatis igit̉ Adā ⁊ Qua viuentiū mr̄e ſexto die ſeculi peccatoqꝫ eodē die ꝯmiſſo a paradyſo poſt meridi em̄ ī terrā maledictiōis deiecti ſūt vt ī ſudore ⁊ erūna dōec morerēt̉ viuerēt. vt pꝫ. Gn̄. 3º. Ac ſic vetita deguſtātes ab alto ī imū ceciderūt de luce ad tenebras d̓ īcolatū ad exiliū de domo ad deuiū de amore ad odiū de riſu ad luctū/ de pace ad iurgiū de dulcore ad abſynthiū: de ꝓſperitate ad penalitatē de ſoſpitate ad īfirmitatem de abundantia ad penuriam de gr̄a ad culpā: ac deniqꝫ de vita admortem. Septīo v̓o die(vt ſacre tradūt lr̄e) reqeuit dn̄s deꝰ ab oī oꝑe qd̓ patrarat. nō qͣſi operando laſſus: ſꝫ nouā creaturā facere ceſſauit: cuius ma vel ſil̓itudo nō p̄ceſſerit. Et benedixit dominus diei ſeptimo ⁊ ſanctificauit illū qꝛ ī ip̄o ceſſauerat ab omni opere ſuo quod creauit deus vt faceret. Gn̄. 2º. Etas ſeculi prīa quā ī ſuſcepto oꝑe librū primū facimꝰ hic īcipit: ⁊ ad diluuiū vſqꝫ ꝑdurat q̄qꝫ ẜm hebreos. 155σ. cōtinet anos. Iuxta v̓o ſeptuagīta īterp̄tes ⁊ Iſi doꝝ in qͣnto Ethimolo. libro: alioſqꝫ ꝙͣ plurimos. 242. annos. Hieronymꝰ autē milia duo nō plene dicit. Auguſtinus deniqꝫ ī quītodecimo de ci. dei. c. 20. 22σ2. ānos dicit. Ac ſic ⁊ nos auxiliāte deo tēpoꝝ dinumerationē faciētes īcipiemꝰ Dam itaqꝫ parēs oīuꝫ primꝰ ⁊ Eua eiꝰ ꝯiūx cūctoꝝ mr̄ trigīta ſup̄ Primo 5199 nōgētos vixere ānos. Qui p̄ter Caim Abel ⁊ Seth quos ſcriptura cōmemorat trigīta alios genuere filios. Methodiꝰ v̓o martyr illū cētū gēuiſſe ꝯmēorat. Nec hoc īpoſſibile aſtruēdū ē. Quos oīs legiſlator(vt magiſter īqͥt) breuiter trāſit ad Abrae hebreorū pr̄is tꝑa feſtinas: atqꝫ alioꝝ patrū plures filios ⁊ filias ſb̓ticuit. Hic aūt Adam vna cū Eua ꝯiuge ꝓpt̓ īobediētie reatū maximā cūctis diebꝰ exegere penitētiaꝫ Quāobrē nō ſolū dei maͣm ꝯſecuti ſūt: ſꝫ ēt ꝓphetie donū accepere. Unde ⁊ de chriſti eccl̓ieqꝫ ꝯiūctiōe. De diluuio futuro ⁊ de īcēdio ꝑ ignē iudicijs multa pre dixere: liberiſqꝫ ſuis rettulere ꝗbꝰ ⁊ iuſtīe precepta tradidere: aliaqꝫ ꝓpemodū īfinita docuere. Demū quoqꝫ Adā īfirmitate correptꝰ Seth filio interdixit: ne eiꝰ filij cū Caim fratricide filijs ob eius filiorūqꝫ exoſā vitā ꝯmiſcerēt̉ illūqꝫ ꝓ oleo mīe īpetrādo ad paradyſū(vt aiūt) trāſmiſit. Tādē trigeſimo ſupͣ nōgēteſimū vite ſue āno mories ī Ebron ciuitate Abrae ī ſepulchro marmoreo(vt Egiſ ſippꝰ tradit) ſepelit̉: ī quo ⁊ Eua Abraā quoqꝫ ⁊ Sarra. Iſaach ⁊ Iacob cū eorū ꝯiugibꝰ ſepulti poſtmodū ꝑhibēt̉. Sūt tn̄ q̄ dicāt eū ī Caluarie loco ſepultū

Anno Primus. In chr̄i aduētū Mūdi ¶Liber. fuiſſe: ⁊ īde dempto capite ī Ebrō trāſlatū. Quo ī loco(vt Ambroſiꝰ ſcribit) po ſtea dominus nr̄ Ieſus chriſtus crucifixus eſt. Eapropter. apud pictores inole uit cōſuetudo ad crucifixi pedes Ade caput depingant. Caim ⁊ Calmanā gemellos: Adā quīto ⁊ decīo vite ſue āno ī agro damaſcēo ex Eua ꝯiuge ſuſcepit. Et dixit. Acqſiui hoīeꝫ ꝑ deū. Gen̄. 4º. Quā qd̓ ſororē Ca im duxit vxorē. Quippe tc̄ pꝰ prīoꝝ Iugaliū copula mariū: ⁊ femīaꝝ opꝰ eēt vt gignēdo ml̓tiplicaret̉ genꝰ hūanū: nec tc̄ eēt vlli hoīes niſi qͥ ex Adā nati fuiſſēt fr̄es ī ꝯiuges ſorores acciꝑe opꝰ fuit. Qd̓ ꝓfecto(vt Aug. īqͣt) ꝙͣto ātiqus cō pellēte necͣitate tāto poſtmodū fc̄m ē dānabiliꝰ religiōe ꝓhibete: hīta ē certe re 5684 15 ctiſſima rō charitatis vt hoīes ꝗbꝰ eēt vtil̓ atqꝫ hōeſta ꝯcordia diu̓ſaꝝ necͣitudi nū vīcul̓ necterēt̉ nec vllꝰ ml̓tas ſil̓ hr̄et ſꝫ ſingl̓e ſpargerēt̉ ī ſingl̓os: ac ſic ad ſocialē vitā diligētiꝰ colligēdā pl̓ime pl̓imos obtinerēt. Hic āt Caim prīus agroꝝ cultor fuiſſe ꝑhibet̉ cupidiſſimꝰ qd̓ ac īuidia plenꝰ nec nō ⁊ aliene felicitatis īpa tiēs. Ꝙobre fr̄ne īuidie liuore ſautiꝰ ī fr̄eꝫ ſuū Abel īſurgēs ip̄ꝫ ī agro īterfecit: ꝓpter qd̓ dei ſn̄ia ꝓfugus effectꝰ ī Indiā a facie dn̄i vagus ꝯmigrauit eoqꝫ loci hūano gnͣe ml̓tiplicato ipſe ſuos ad latrocinia paſſim īuitās opes(vt Ioſephuſ īꝗt) ex rapinis ⁊ latrocinijs nōnullas ꝯgregauit. Ibiqꝫ hoīuꝫ ſimplicitatē ex ad īuētiōe pōdeꝝ ⁊ mēſuraꝝ ꝑmutabit eoſqꝫ ī calliditatē ⁊ corruptionē ꝯpellebat. Ibi quoqꝫ termīos terre prīus īpoſuit. Ciuitatē terrenā prīus ꝯdidit. Timēſqꝫ quos ledebat muris cīxit: ſuoſqꝫ ī eā collēgit: ⁊ ex ſui filij noīe Enoch Enochiā appellauit vt hr̄ Gen̄. 3º. Hoīes.n. ātea taꝙͣ īermes ⁊ nudi nec cōtra hoīes aut beſtias tuti nec r̄ceptacl̓a ꝯtra frigꝰ ⁊ eſtus hn̄tes: naͣli qͣdā ſolertia(vt Ioſe phꝰ ſcribit) receptacl̓a excogitauerūt. Un̄ ⁊ Tuguria q̄dā atqꝫ caſas ſibi ex virgultis ⁊ harūdībꝰ ꝯtexue̓ quo eoꝝ vita tutior hr̄et̉. Cūqꝫ hic ꝯfectꝰ eēt ſenio/ ⁊ ī ter fruteta aliqn̄ ſederet a ſuo ꝓnepote Lamech qͥ ſenectutis vitio cecꝰ fc̄us dū venatiōi īſiſtet pueri ductoris ſuaſū credēs Caim feram ſagitta occiſus ē. Lamech v̓o ſe ꝓauū Caim īterfeciſſe dep̄hēdēs pueꝝ ira ſucceſus īterfecit. Hic āt Caim genuit Enoch: ex cuiꝰ noīe Enochiā ꝯdidit ciuitatē: quā ⁊ ſua ꝓle repletā vidit. Enoch āt genuit Irath: qui gēuit Mananehel: qui gēuit Matuſael: qͥ gēuit Lamech. Lamech v̓o acceptis duabꝰ vxoribꝰ Ada.ſ. ⁊ Sela p̄ter naͣm ⁊ bonos mores Bigamiā prīus ſuꝑīduxit: Gēuitqꝫ ex Ada Iubal ꝗͥ pr̄ fuit hītātiū ī tabernaculis: Et Tubal qͥ muſicā ꝓportiōeſqꝫ ⁊ ꝯſonātias prīus īuēit ⁊ ex maleoꝝ ſonitū dep̄hēdit. Et īde muſice ac pſalterij organiqꝫ emerſere prīci pia vt paſtoralis labor ꝑ hoc ſibi poſteriſqꝫ ī delitias qͣſi v̓teret̉. Ex Sela vero alia vxore Tubal Caim maleatorē eramēti ac ferri qͥ bellicas res decēter exer cuit: vt hr̄ Gn̄. 4º. Neomeniā deniqꝫ ex eadē ſuſcepit filiā q̄ diuerſe texture artē īuenit. Lana ⁊ linū ī fila traxit ac ī pānū ꝯtexuit. Pellibꝰ.n. tm̄ antea viri ꝓ ī dumētis amiciebāt̉. Et qꝛ Adā atauū ſuū audierāt d̓ iudicijs ꝓphetaſſe/ diſciplinā illā a ſe īuētā ne dilaberet̉ ab hoībꝰ fecit duas colūnas aliā ex lateribꝰ: ali am ex lapidibꝰ ābabꝰqꝫ q̄ īuenerāt tā ipſe ꝙͣ ceteri ꝯſcripſerūt vt ſi ꝯſtructa late ribꝰ extermīaret̉ ab aqͥs. Capidea ꝑmanēſ poſteris hoībꝰ ſcripta cognoſce̓ p̄be ret. Ac ꝑ hoc pcc̄m Caim(vt ſcriptura refert) ī ſeptuplū punitū ē.i. ī ſeptimam vſqꝫ gnͣationē. Septuagies v̓o ſepties. pcc̄m Lamech punitū ē qꝛ ſeptē ⁊ octogīta aīas de Lamech egreſſas diluuio ꝑiſſe ꝯſtat: vel qꝛ gnͣatiōes tot erāt vſqꝫ ad xp̄ꝫ ꝗ ꝓ oībus penā ſoluit. Et ſic tota ꝓgēies: Ex Caī diluuio d̓leta ē. Aug. A bel que iuſtū ſacra cōmemorāt euāgelia ⁊ Delborā gemellos ꝗnto decīo anno 159 30 vite Cain Adā ꝓthoplaſtus ex Eua genuit Qui ab īeunte etate(vt ſacre referūt lr̄e) paſtoralibꝰ oꝑā dedit ⁊ diuīe iuſtitie ac primitiaꝝ oblationibꝰ adeo īſti tit: vt d̓s ad eius reſpiciēs ſacrificia ī oībus eū ml̓tiplicaret. Qui cū aliqͣndo ex pinguioribus germao p̄ſente ſacrificiū offerret deus ip̄e vt eius oblationē gratā habuiſſe demōſtraret ignē e celo demiſit: eiuſqꝫ ſacrificiū incēdit. Quo viſo pultus Cayn p̄uerecūdia ꝯcidit ⁊ inuidie ſtimulo ſuccēſus fr̄em īterficere d̓cre uit Quē a tāto facinore dn̄s retraher̄ volēs eū duriuſ īcrepauit. Quar̄ inꝗt ira tus es? ⁊ cur ꝯcidit facies tua? Nōne ſi bene egeris recipies. Si aūt male ſtatī

Anno Liber. Primus Dūdi. An̄ chri aduein foribuſ peccatū tuū aderit̉. Si ſb̓te appetitus erit tu dn̄aberis illi. Sꝫ iniquū a ſcelere domini īcrepatio nō retraxit. Unde die quadā dixit ab Abel fratrem ſuum. Egrediamur foras in agrum. Cumqꝫ abijſſent Cayn conſurrexit in euꝫ ⁊ interfecit: ac martyrem primum pro iuſtitia fecit: Qui ciuitatem celeſtem(vt Auguſtinus ſcribit) primus condidit eiuſqꝫ ciuem ſe primum conſtituit. Centenario: ⁊ eo amplius Abel mortuo Adam vixit annis centum. ⁊ genuit Seth ad imaginem ⁊ ſimilitudinem ſuam. Eth autem filius Ade quinto ſupra ducenteſimum vite ſue anno genuit Gnos. De hinc vixit annis. 707. ⁊ alios genuit filios ⁊ fili as. Et facti ſunt omnes dies Seth anni nongenti ⁊ duodecim ac mortuus eſt. Hic Seth reſurrectio interpretatur: quia in ipſo ſe20 4969 men iuſtum reſuſcitatum eſt quod fuit ſtirpis filiorum dei. Huic pater Adam interdixit ne eius progenies cum Cayn filijs commiſceretur: ꝙ eius male merita odioſum effecerant. Adamqꝫ patre eius defuncto Seth patres imperium ſemper executus eſt. atqꝫ cognationem ſuam a Cayn cognatione omnino ſeparauit. Porro filij Seth in ſeptimam vſqꝫ generationem precepta patris optime obſeruarunt: deum iudicantes eſſe omnium dominum ⁊ ad virtutem ſemper ī ſpicientes. Sed procedente tempore(ẜm Ioſephum) de ſolēnibus patrum ad infinita prope mala ſunt prolapſi. Qui non modo legitimos cultus deo non pre buere ſed ne iuſtitiam quidem hominibus facere voluerem. Unde ⁊ ſpretiſ pa trum mandatis Cayn filias concupiſcentes eaſdem ex omnibus quas elege. rant ſibi vxores accepereſe quibus vt ſcriptura refert giganteum genus exoriri ceptum eſt. Verum hi quantum augebantur numero: tanto in vitia prolabebā tur maiora. Quocirca deum contra ſe iritaueruūt ⁊ immiſſo diluuio populum omnem preter Noe cum ſuis iuſta animaduerſione deleuit. Nos Seth filius non quidem(vt Auguſtinus refert) primus nonageſimus ſupra centeſimū vite ſue anno genuit Caynā. Ac d̓inde quindecim ⁊ ſeptingentis annis vixit ⁊ alios genuit filios ⁊ Ffilias vt patet Beneẜ. 5º. Et omnes dies Enos facti ſunt quinqꝫ ⁊ nongenti anni. ac mortuus eſt. Hic ẜm magiſtrum fortis ſiue rationalis eſt: quē 435 476 4 Hebrei dicunt Imagines quaſdam ad deum exorandum primum inueniſſe ad excitandum mortalium pigritiam: vt chriſtianorum nunc mos eſt. Et ideo ſcriptura de eo ſic proloquitur dicens. Enos ſperauit inuocare nomen domini dei quā plane ſcripturā. Aug. 15º. de ciui. dei. c. 18. dicit: nil aliud ſignificar̄ velle niſi ꝓ phetiam exorturi populi qui ẜm electionem gratie inuocaret nomen domini dei veri. Aynam Enos filius qui natura dei interpretatur ſeptuageſimo ſupra centeſimum vite ſue anno genuit Malalehel. Quo nato eti 625 457 4 am quadraginta ⁊ ſeptingentis annis vixit. ⁊ alios genuit filios ęfilias. Eiuſqꝫ Caynam omnes dies. decem ⁊ nongenti anni fajeneh̓ p. cti ſunt. Et mortuus eſt Alalehel Caynam filius qui plantatio dei interpretatur ſexageſimo quinto ſupra centeſimū etatis ſue anno genuit Iareth. Quo nato poſtea ſeptingentis ⁊ triginta annis vixit: ⁊ alios genuit fili 795 4404 os ⁊ filias: factiqꝫ ſunt omnes dies Malalehel octingēti ⁊ nonagintaquinqꝫ anni. ⁊ mortuus eſt. Gen̄. vº. Areth qui interpretatur deſcendens ſiue roborans: ſiue ſoporan Malalehel filius: ſexageſimo ſecundo ſupra centeſimum vite ſue 9 σ 0 4239 anno. Genuit Enoch filium. Quo nato iterum vixit octingēta an nis ⁊ multos genuit filios ⁊ filias. Eiuſqꝫ dies omnes fuere non. genti ⁊ ſexagintaduo anni. Et mortuus eſt. Geneẜ. vº Huius tem

Anno Primus. An̄ chr̄i aduētū Mūdi ¶ Liber. pore filij Seth in ſimplicitate cordis perſeuerantes in patrijs preceptis a Cayn filijs in omnem luxum prolapſis apud Syriam multa mala perpeſſi ſunt. Nochāt Iaret filius ſexageſimoquinto ſupra centeſimuꝫ etatis ſue anno genuit Matuſalem. Quo nato etiam ducentos vixit an nos ⁊ multos genuit filios ⁊ filias. Eiuſqꝫ dies fuere trecenti ⁊ ſe xagintaquinqꝫ anni. ⁊ mortuus eſt. Geneẜ. 5º. Hunc Iudas apo4077 112 ſtolus in epiſtola ſua nonnulla ſcripſiſſe teſtatur que ab antiquitate ſuſcepte fi dei a patribus refutata ſunt. Hunc etiam Ieſus filius Syrach in. 43º eccleſia ſtici ſui. cº. ob nimiam eius ſanctitatem in voluptatis paradyſum tranſlatum fuiſſe ſcribit. Ibiqꝫ cum Elia propheta eum viuere dicit. Atuſalem autem Enoch filius centeſimo ac ſexageſimoſeptimo v9 i18 vite ſue anno genuit Lamech. Quo nato duos ⁊ nonaginta ſupra ſeptingentos vixit ānos: alioſqꝫ multos genuit filios ⁊ filias. Ac ſic omnes dies Matuſalem facti ſunt nongenti ⁊ ſexaginta nouem anni: ⁊ mortuus eſt. Geneẜ. 5º. Hunc Matuſalem diutius vixiſſe ferunt omnibus quos ſcriptura commemorat: qui ⁊ iuxta annorum ſeriem quattuordecim annis poſt diluuium vixiſſe reperitur: propter quod ⁊ nōnulli(licet falſa opinione) cum patre ſuo Enoch tranſlatum fuiſſe affirmant do nec diluuium preteriret Quam plane codicum diſcrepantiam(Auguſtinus ī 15º. de ci. dei) perpulchre diſputat affirmans eodem diluuij anno Matuſalem fuiſſe defunctum. Si verum eſt ꝙ de annorum numero in hebreis codicibus in uenitur. Huius quippe generatione filij dei filias hominum. ideſt Cayn concupiere ⁊ mala multiplicata ſunt in terra. Geneẜ. 6º. 545 1454 Amech autem Matuſalem filius ⁊ ipſe octogeſimooctauo ſupra ſcenteſimum vite ſue anno genuit filium quem Noe appellauit. Et poſtꝙͣ natus eſt: vixit annis quingentis ⁊ nonagintaquinqꝫ ⁊ ali os genuit filios ⁊ filias. Et facti ſunt omnes dies Lamech ſeptin Igenti ⁊ ſeptuaginta ſeptem anni: ⁊ mortuus eſt Geneẜ. 5º. Eo quidem tempore gigantes ſuper terram eſſe ceperunt. Uiri vtiqꝫ famoſi ⁊ incredi bilis potentie ſcientes bellum. 3557 1642 De vero Lamech filius homo certe iuſtus ⁊ ingenij mitis ac miſericors inuenit gratiam coram domino: qui cum eſſet quingento rum ānorum tres genuit filios: Sem videlicet Cham ⁊ Iapheth Tunc ⁊ gigantes erant ſuper terram: ⁊ concta omnium cogitatio ona erat ad malum. Noe autem diuini honoris ⁊ iuſtitie ama tor ac procurator: cum eſſet eruditiſſimus iuſtitie originalis diſciplina: caſtus: ī teger: pudicus atqꝫ facundus errantes omnes in viam rectam deducere ī predi cationibus ⁊ admonitionibus quibus plurimum ob eloquentiam valebat: ſata gebat. Uerum cum nil omnino proficeret metuens ne ipſum quoqꝫ cum vxore ⁊ liberis ſuis interficerent diſceſſit ab ea terra. Quo recedente dixit illi dominus. Finis vniuerſe carnis venit coram me. Penitet enim me feciſſe hominem. Et ideo ſpiritus meus non permanebit in eo in eternum: quia ẜm carnem ambulat. Eruntqꝫ dies illius centum viginti annorum. Geneẜ. 6º. Ꝙ autem dixe rit dominus. Erunt dies hominis centum viginti annorum non ſic accipiendū eſt: ꝙ poſt diluuium homines centum viginti annos non eſſent tranſgreſſuri: cum poſt diluuium multos inueniamus exceſſiſſe quingentos annos. Sed hoc intelligendum eſt ẜm Auguſtinum. i5. de ci. dei. c. 24º. id deum dixiſſe cum circa finem quingentorum annoꝝ eſſet Noe. ideſt quadringentos octoginta annos vite etatis ageret: quos more ſuo ſcriptura quingentos vocat. nomine totius maximam plerumqꝫ ſignificans. Sexcenteſimo quippe anno vite Noe ſecun

¶Liber. Primus Pūdi. An̄ chr̄i aduē do menſe factum eſt diluuium. Ac ſi dicat: Centum viginti anni predicti ſunt futuri vite hominum periturorum quibus tranſactis niſi conuerſi fu erint diluuio exterminabuntur. Fac tibi inquit dominus arcam de lignis leuigatis bituminatam intus ⁊ extra. que ſit trecentorum cubitorum geometricorum(ẜm Auguſtinum ⁊ Ugonem) longitudinis. Cubitus quippe geometricus: vt idem volunt: ſex vſuales cubitos faciunt. Quam quidem menſuram nos perticam appellamus. Sit itaqꝫ trecentarum pertica rum longitudinis: quinquaginta latitudinis. ⁊ triginta altitudinis: ideſt a fundo vſqꝫ ad tabulatum ſub tignis. Et in cubito conſumabis illam. In qua ⁊ manſiunculas ⁊ triſegas atqꝫ cenacula ⁊ feneſtram necnon ⁊ hoſti um in latere dorſum facies. Noe itaqꝫ poſt centum ⁊ viginti annorum ſpa tium quibus arcam compoſuit: Sexcenteſimo vite ſue anno comportatis ſecum ijs que ſibi pro ſolatio vite neceſſaria erant de iumentis mūdis ⁊ īmundis: ⁊ de volucribus bina ⁊ bina ipſe ⁊ filij eius: ⁊ vxores filioruꝫ ſuo rum primo die ſecundi menſis(qui eſt aprilis) per ſeptem ante dies ꝙ do minus plueret ſuper terram ingreſſus eſt in arcam. Ac ſic factum eſt diluuium per annum fere occupans terram. Et de leuit dominus omnem carnem que ſub celo eſt. Et Noe quidem cum ſuis ſaluatus eſt. Stetitqꝫ arca (vt ſacre tradunt littere) ſuper altiſſimos Armenie montes cubitis quindecim: vt patet Geneẜ. 7º. Exiccatis vero aquis ⁊ Noe cum filijs egreſſo. ea ſcilicet die reuoluto anno: dominus promiſit ꝙ vltra diluuium non fieret ſuper terram. In cuius federis ſignum arcum ſuum poſuit in nubibus celi. vt habet Geneẜ. 9º. Ac ſic illo diluuij anno prima ſeculi etas termina ta eſt Ab Adam vſqꝫ ad Diluuium incluſiue ſub generationibus decem.

.II. Mūdi An̄ chr̄i aduē. ¶ Liber. Fratris Iacobiphilippi Bergomenſis ordinis fratꝝ Eremitarum Giui Aug. in omnimoda hiſtoria nouiſſime congeſta Supplementum Chronicarum ap eliciter incipit. pellata I Tas ſecūda hic incipit quā in ſuſcepto opere librum facimus ſecundum que ⁊ ad ¶ Abrae natiuitatem vſque perdurat. queqꝫ ſecundum hebreos ducentos nonaginta duos continet annos. Secundum vero interpretes ſeptuaginta ⁊ Iſidoꝝ nongentos quadraginta duos: Ac ſic ab hebreis ſex centis quinquaginta annis differunt. Que autem ſit huius diuerſitatis ratio infra dicemus. x4 3952 De itaque ſummo pontifice ⁊ omnium maximo imperatore vna cum filijs ⁊ vxore ac filiorum vxoribus ex arca egreſſo confeſtimꝰ v altere domino edificato de cunctis pecoribus ⁊ volatilibꝰ mūdis holocauſta obtulit: ⁊ odoratus eſt dominus eius ſuauitatem odoris: propter quod eidem ⁊ filijs eius benedixit dicens: Creſcite ⁊ multiplicamini ⁊ terror veſter ſit ſuper cuncta animantia terre. Indeqꝫ Noe cepit vir agri cola eſſe ⁊ exercere terram cunctaqꝫ animantia ad paſcua emiſit. Cumqꝫ (vt aiunt) hyrcum caprarum in Coricum Cilicie mōtē emiſiſſet/ hircuſq labruſcas comediſſet inebriatus reliqua animantia cornibus petere cepit. Ae V 7ꝰ Traarre i4 Hoc Noe comperto labruſce virtutem didicit: ipſamqꝫ quamprimum ad dito leonis porci agniqꝫ ac Simie ſanguine īſeruit: per hoc(inſcius forte) declinans predictorum quattuor animalium in vino madefactis quandafuturam ſignificare ſimilitudinem. At labruſca in bonam vitem inſerta cū eius vinum Noe auſiſſet inebriatus eſt ⁊ nudatus tanquam agnus iacuit in terra. Uidenſqꝫ Cham pater Chanaaꝫ patris verenda nudata eſſe cū riſu nunciauit duobus fratribus ſuis foris. At Sem ⁊ Iapheth filiali pie tate commoti palium impoſuerunt humeris ſuis retrorſumqꝫ incedentes patris verenda operuere. Eorum quippe facies verſe erant/ ne ſcilicet patris virilia viderent. Noe autem ex vino euigilans didicit que ei Cham filius fecerat: ⁊ maledixit ei dicens: Chanaan ſit ſeruus fratrum ſuorum: At contra benedixit Sam ⁊ ait: Sic ſeruus eius Cham. indeqꝫ ait: Dilatet deus Iapheth ⁊ habitet in tabernaculis Sem. Uixit autem Noe poſt diluuium quinquaginta ⁊ trecentis annis. ⁊ omnes eius dies impleti ſūt nongenti ⁊ quinquagīta anni ⁊ mortuus eſt. Genẜ. 9º. Preter Sem Chā ⁊ Iapheth: alios quoque poſt diluuiū genuit Noe filios ⁊ filias. Uiditqꝫ ex filijs filiorum: ⁊ ex filiorum filijs ad multas vſqꝫ generationes mulieribus ⁊ paruulis exceptis vt ex philonis hiſtoria colligitur) viros numero 14οοο. He autem(vt ex Geneſi habemus) ſunt generationes filiorū Noe videlicet Sem Cham ⁊ Iapheth: ex quibus ſeptuaginta due prodierunt gentes. licet multorum filij non commemorentur qui naſcendo tribubus alijs acceſſerunt nullam ex ſe gentem facientes. De Iapheth vt ab vltimo exordiar quindecim deſcenderunt generationes. De Cham triginta due. De Sem vero primogenito ⁊ omniuꝫ patriarcha vigintiſeptem: quoruꝫ omnium nomina hec ipſa cum nationibus ſuis ſunt.

Anno. An chriadue. Pūdi ¶ Riber. Secūdus. Iapheth nanqͣꝫ qͥ ⁊ Ianus bifrons qui inter p̄atur latitudo cui pater benedicens dixit. Dilatet dominus deus dominum filiorum tuorum in Europa ſeptem genuit filios ⁊ ex filijs duobus ſeptem nepotes videlicet Ge mer. Magog. Medar. Iauan. Tubal. Moſoch ⁊ Tyras. Ex Gomer prouenerunt Galate a quibus ⁊ Galatia regio hiſpanie ⁊ LuGalathia ſitanie contermina quam a meridie habet. Ab occidente vero ⁊ a ſeptentrione Oceanum. Ab oriente fluuium Sequane ⁊ Germanie prouincias de qua etiam alio loco dicemus cū de Anglis tractabimus. Ex Magog. Scythe ⁊ Gothi deſcendiſſe putantur: vt hieronymus teſtat Scythia eſt: de quorum regione cum de Scytharū regno dicemus: explicabimus. Ex Medar Medi populi proueniſſe ferūtur. a quibus ⁊ regio Media que Medis eſt Aſſyrie ⁊ Perſie vicina cognomen accepit. a Medo etiam Medee filio(vt ſuo loco latius dicemus) cognominata fuit. Ex Iauan populi Iones ⁊ mare Ionium nomen traxere a quibus etiam Ionia Ionia grecoꝝ regia eſt vocitata hec eniꝫ regio ī extremitate minoris Aſie inter Cariam ⁊ Eoliam. a Ionio tamen quodam athenienſium duce Ui truuius nomen aſſumpſiſſe dicit(vt infra dicimus) Hic quoqꝫ Iauan qͣttuor genuit filios. Ex Tubal hiberi ꝗ ⁊ hiſpani populi a quibus hiſpania Europe regio. Ter Hiſpanis ra quidem felix rerumqꝫ optimarum ferax. De qua cum de hiſpania dicetur enarrabimus. Ex Moſoch Cappadoces populi ⁊ a ꝗͥbꝰ Cappadocia regio maiori ArCappadocia. menie uicina: quam Euphrates fluuius diſiungit: in qua eſt Ciuitas clariſſima nomine Melcha. Ex Thyras populi Thraces duxere principia. ⁊ a quibus Thracia prouin Thracia. cia que in Scythie partibus eſt nomen accepit. Ea quippe Regio ferociſſimos nutrit homines. quod in eis aſper corporis cultus eſt. Ex Aſcane Gomer filio Iaphethqꝫ nepote Sarmathe populi ꝓuenerunt Sarmatha. quos greci regios vocant. Hi etiam Scytharum homines ſunt in Meotidos paludis profundo habitantes. Que plane regio exilis eſt: ac tenuis ī felicibus arboribus referta. Ineſtqꝫ eis(vt florius in 3º. hiſtoriarum ſcribit) multa barbaries adeo vt pacem non intelligant. hos boemos nōnul li eſſe affirmant. Ex Rapha ſecundo Gomer filio Iaphethqꝫ nepote paphlagones ⁊ Troia Paphlagonia. ni emerſere: ⁊ a quibus Paphlagonia minoris Aſie prouincia nomen accepit. Paphlagones autem aliquando in italiam tranſuecti(Cornelio teſte) poſt modum Eneti qui ⁊ veneti dicti ſunt. a quibus Uenetia prouinUenetia. cia cognominata eſt: cuius caput Bergomum ⁊ Aquileia eſſe perhibent̉. Phrygia. Ex Thegorma 3º. Gomer filio ⁊ Iapheth nepote: Phryges(vt aiūt) emer

.II. Oūdi An̄ chr̄i aduē. ¶Lier. ſere ⁊ a quibus Phrigia minoris Aſie prouincia cognominata eſt. Que Dardania ⁊ dardano ⁊ Troia a Troe eius filio cognominata eſt. Eolia. Ex Helyſam filio Iauan filij Iapheth helyſei greci Eoles appellati a quibus Eolia regio ſiue inſula appellata eſt. Ea quippe in ſiculo mari viginti quinque paſſuum milibus ab italia diſtat. Cilicia. Ex Tharſim filio Iauan filij Iapheth Cilicum generatio prouenit. ⁊ a quibus Cilicia Pauli apoſtoli prouincia minori Aſie ⁊ Syrie proxima nomē accepit. In ea Tarſus ciuitas Metropolis fuit. Cyprus Ex Cethim tertio Iauan filio filij Iapheth Cethei qui ⁊ Cyprij deſcenderunt a quibus inſula Cyprus inter ceteras celeberrima nomen accepit. de qua loco ſuo dicemus cum de eius regno tractabitur. Rodij. Ex Dodamin quarto Iauan filio filij Iapheth Rhodij ſunt profecti. Prenominate he tribus ex ſtirpe Iapheth exire que vt beatus Auguſtinus ſcri bit. 16. de ci. dei cº. iiº. a thauro monte ficilie verſus Aquilonem per ſeptentrio nalem oceanum partem mediam Aſie: ⁊ per omnem Europam vſque ad oceanum britanicum patrias ducentas tenuerunt ſub linguis ⁊ gentibus quindecīnomina gentibus ⁊ locis relinquentes: de quibus plurima ſunt immutata aut a locoruꝫ regibus aut ab ipſis locis aut ab incolarum moribus. Cetera autem parmanent vt fuerunt. Ita vt hodie etiam rationabiliter appareat vnde fuerūt deriuata ſicut ab Aſſur Aſſyrij: ⁊ ab heber hebrei. De quibuſdaꝫ vero ratio nō apparet: ſicut illud quod dicemus Egyptios pertinere ad Meſram filiū Araꝫ filij Sem. Ethiopes ad Chus ⁊ ſimilia vt Ioſephus in primo antiquitatum 5º. cº. refert. ¶ Generationes Cham filij Noe. Cham qui ⁊ Ioroaſtres ſecundus Noe filius: quē Nembroth nonnulli fuiſſe aſ firmant qui ob paternam irriſionem ab eodem maledictionis plaga percuſſus fuit. hos genuit filios. Ethiopia Chus primogenitus a quo(vt Ioſephus ſcribit) Ethiopes a quibus Ethiopia prouincia que eſt in Mauritanie finibus perrorri. In qua ſunt vaſte ſolitudines in orientem verſus. Egyptus. Meſaraꝫ ſecundus Chaꝫ filius fuit. a quo Egyptij exorti ſunt: ⁊ a quibus Egyptus prouintia licet Euſebius eam ab Egypto Danai fratre nomen accepiſſe dicat. Hec(Plinio teſte libro 5º. naturalis hiſtorie) ab oriente rubro mari Aſſyrieqꝫ coniungitur. ab occaſu Cyrenen ⁊ Aphrice reſiduum habet. a meridie v̓o vſqꝫ in Ethiopiam protenditur. A ſeptentrione aūt mare habet Egyptiū. Lybia. Futh tertius Cham filius a quo(vt Ioſephus ſcribit) lybici populi: ⁊ a quibus Lybia aphrice regio que īcipit ab Atlante Mauritanie mōte: vnde ꝗdā Mau ritanie fluuius vſque modo dicitur Phuth ⁊ a quo regio Phuthenſes eſt appellata: ſed qui ex eo nati ſunt non numerantur. Aphrica. Chanaan quartus filius Cam fuit a quo Aphri ⁊ Phenices prodiere. Chus deinde primogenitus Cham ⁊ ipſe ſex ex ſe protulit filios. Quorum primus fuit. Sabaa a quo Sabei duxerunt originem. Et hi(vt Ioſephus tradit) arabes Arabia. appellantur: qui in libano ⁊ antilibano commorantur: ⁊ a quibus Arabia Regio eſt appellata. Hec in Aſia eſt que ⁊ Iudeam ab Egypto diſterminat.

Anno. An chriaduē. Budi ¶ Liber. Secūdus. Quā Solinus Sacram interpretatur. E iula ſecundus filiorum Ahus filij Cham fuit a quo Gethuli prodiere populi Eiula qui in remotioribus Aphrice partibus habitare conſueuerant. Sabathaa tertius filiorum chus Chaꝫ nepos fuit aquo Sabateni progreſſi ſūt hi nunc Aſtabari dicuntur. Regina vero ⁊ Sabataca filij chus antiqua poſtmodum ꝑdidere vocabula. Ab his tamen quedam Ethiopice gentes deſcendiſſe putantur: que in occidentali plaga habitabant. Meſarim ſecundus Cham filius ſeptē ex ſe protulit nationes quarum ſexta pro dijt per Ceſloym octaua natio ſcilicet Philiſtinorum qui modo paleſtini dicū Paleſtina tur populi ⁊ a quibus Paleſtina prouintia dicta eſt. Hec(teſte Plinio) ī Syria eſt Arabie contermina. dicta prius a Philiſtea vrbe: que ī ea Petropolis fuit. Lydia Lydim etiam alium Eham filium fuiſſe ferūt. a quo Lydi populi ⁊ a quibus Ly dia prouincia nomē accepit que/ teſte Plinio) eſt in minori aſia antiqua regno rum in qua non nulle ſunt clariſſime vrbes ſcilicet lepia Epheſus Ioannis a poſtoli ſedes ⁊ ſepulchrum. Colophon Clazomene ⁊ Phocea. A namin quoque Laobim. Ne percuſſim ⁊ alios tres Chaꝫ genuit filios quoꝝ ſex natiōes ignote habentur. quia bello ethiopico ſubuerſe vſque ad obliuionē preteritorum nominum peruenerunt. Chanaan etiam tertius Cham filio Iapheth filius fuit. qui ⁊ ipſe Sydonem ge Sydones genuit. a quo Sydones populi in quibus Sydon maritima vrbs habetur ex qua Dido fuit. Nembroth Gham nepos ⁊ Chus filius fuit Gigas quidem ⁊ vaſto corpor vir qui potens primus in terra eſſe cepit. Quem ideo dei venatorem fuiſſe ſacre Quattuor tradunt littere. Quattuor tamen fuere Nembroth vt ex auctoribus compertū Nēbroth habemus. Primus hic ex ſemine cham. Alteꝝ ex ſemine Sem fratris Chaꝫ. De quo habetur(ex Benzio hiſtorico) Noe genuit Sem. Sem autem genuit. Arphaxath qui genuit Sale: qui genuit heber ⁊ fratrē eius Ierari: qui genuit Nembroth. qui genuit Cretem. qui genuit Celium. qui genuit Sathunum cognomento Nembroth. Ecce tertium. Ex quibus patet ex linea Sem duos deſcendiſſe Nembroth. Quartum autem dicimus Belum Aſſyriorum regem huius Nembroth filium fuiſſe Nembroth. Quia imago mundi ſic inquit. Nēbroth genuit Aſſur qui genuit Belum cognomento Nembroth. De quo latius mox dicemus. Etheum etiam Chanaan filius Cham genuit. a quo Othei dicti ſunt. ⁊ Iebuſe um a quo Iebuſei: quorum fuit Hieruſalem. Amoreum a quo Amorei. ⁊ Gerſeum a quo Gerſei. Eueum a quo Euei ideſt Gabaonite Archeum qui Archaſ oppidum condidit contra Tripolim in radicibus libani ſitum. Auſeueuꝫ a quo Auſeuei. Aradium a quo Aradij qui aradum inſulam poſſederunt anguſto fre to a phenicis littore ſeparatam. Samaritem etiam genuit filium a quo Syrie nobilis ciuitaſque vocatur ¶ Aeolis. Amatheum item genuit a quo AmaCononeoi tite. Decem ex his chananeorum gentes expulſi fuerunt a iudeis de terris ſuis terra quas etiam poſtea ipſi Iudei poſſederūt. Prenominate itaqꝫ tribus que de ſtir pe Cham prodierunt a Sydone vſque ad Raditanum fretum omneꝫ meridianam plagam tenuerūt. que ſunt patrie trecēte ⁊ nonagintaqͣttuor ſub triginta linguis. ¶ Senerationes Dem Noe primogeniti. Sem quoque primogenitus Noe ſex etiam protulit filios e quibus quinque gēElamite tes ſingulares prodierunt. Cuius primogenitus fuit Elam aquo Glamite prin Aſſirii cipes ꝑſidis. Secūdus Auſur a quo Aſſyriorum pullulauit imperiū qui Aſſur de terra Senaar ſeceſſit in terram longinquam que poſtea ex eius nomine appellata eſt aſſyria que eſt regio maioris Aſie. de qua infra dicemus. Syrij Authei Luth terrtius Sem filius a quo Luthei Aram etiam genuit a quo Syrii

.II. Pūdi An̄ chr̄i aduē. Liber. quoꝝ Metropolis fuit Damaſcꝰ. Et hic qͣttuor genuit filios quoꝝ primus fuit hus traconitidis regiōis q̄ ē īter paleſtinā ⁊ Celē ſyrie ꝯditor: vbi ⁊ prīcipatuꝫ tenuit. In ea ē hus terra iudee cōtermīa exqͣ Iob ꝓpheta ortū hūit. Hul ſecūArme dus Araꝫ filius ex quo armeni ſumpſere prīcipia. ⁊ a ꝗbꝰ Armenia Aſie maioris ꝓuincia nom̄ accepit q̄ inter Caucaſuꝫ ⁊ Thauꝝ ſita ē: q̄(iuſtino teſte) a Cappadocia uſqꝫ ad mare caſpiū ꝓtēdit̉. Gethel tertius Ara filius fuit a quo Cara Caramani ppl̓i iuxͣ pontū appellati ſūt. Meſarā ēt qͣrtus Arā filiꝰ a quo Me maniones ppl̓i. He gn̄tes poſt līguaꝝ ꝯfuſionē diſcedētes(Iſidoro ethi. ī nono libro Deo teſtante) poſſederūt meridianā terram ab ortu ſolis uſqꝫ ad phenices ſb̓ linguis duabꝰ. ⁊ vigīti patrias v̓o. 4οσ. occupantes Em itaqꝫ primus filioꝝ Noe anno ẜo poſt diluuiū cēteſimo uite ſue anno genuit Arphaxath. nec nō ⁊ alios filios ⁊ filias. Quē nōnulli Mel 2242 295 chiſedech ſūmuꝫ ſacerdotē fuiſſe affirmāt: qͥ primus poſt diluuiū Salē ꝯdidit ciuitatē. Ip̄a eſt hieruſalē. Is poſtꝙͣ genuit Arphaſath vixit annis ꝗngentis. Et facti ſūt om̄s dies Sem āni ſexcēti duo ⁊ mortuus eſt. Gen̄. iiº. Poſt benedictionē filioꝝ. Noe uſqꝫ ad Abraā nll̓a aliquoꝝ ī ſacra ſcriptura fit mētio nec tn̄ eos defuiſſe credēdū eſt ut infra dicemus. Sed ſi oēs ꝯmemorarentur(ut Aug. ait) nimis longum eſſet. Nōe poſt diluuiū ferūt qͣrtuꝫ genuiſſe filiuꝫ noīe Ionichū uiꝝ īgenio eminētiſſimū ⁊ ꝑ magnū aſtronomū q̄ primus oīum ſydeꝝ curſus ⁊ ſtellaꝝ habitudines ꝯtemplatus fuit. Qua ꝗdē diſciplina ortū pariter ⁊ occaſū qͣttuor principaliū re gnoꝝ p̄uidit ⁊ docuit. Cui cū pater ut Methodius ſcribit) nō ꝑtes īter fratres ſed mumera dediſſet ꝯfeſtim ī Aethā terrā ſeceſſit ibiqꝫ regnās gentē haud mi nimā ſibi ꝯſtituit. Hec.n. Elypoleoꝝ.i. ſolis terra eſt. ad que nōnulli ex filijs Ia pheth viri ſapiētes accedētes Ionicho ip̄i ciuitatē extruxerūt. Et ex eius noīe Ionichā appellauerūt. Hic Nembroth gigātē hūit diſcipulū. quē ⁊ docuit qūo ſuper gn̄s Chaꝫ imꝑare poſſet. Et ꝑꝑea īter Nembroth vꝫ Aſſyrioꝝ ⁊ Ionichi regnū ſēꝑ pax īcōcuſſa fuit. Huic aut mortuo ſucceſſit Coſdron eiꝰ filiꝰ qui genuit Subſyrſadebeth regē Aethā ꝗ̄ ſexagīta ſeptē eu̓tit ciuitates ab Euphra te Fluuio uſqꝫ ad Edroezā. oēmqꝫ indoꝝ terrā d̓populatus ē. Ingreſſus quoqꝫ deſertum Galba Iſmaelis filios ab Gremo Eteruio pepulit. Ap̄haxath Sē filiꝰ cēteſimo ⁊ trigeſſimo quīto uite ſue āno gēuit. Sa x 2955 la. poſt cuius natiuitatē ēt uixit annis. 203. ⁊ alios genuit filios ⁊ filias. Ac ſic om̄s eius dies facti ſūt āni trecēti ⁊ triginta octo. ac mortuus eſt Gn̄. iiº. Hūc dicit Aug. 16. de ci. dei cº. io. genuiſſe. Caynā ſeptuaginta īter p̄tū opinionē ſequēs. Ab iſto Arphaxath(ut Ioſephus tradit) emerſere. Caldei a quibus ⁊ Ealdea regio appellata eſt. Hec eſt in Aſie partibus Arabie cōtermina longe plana: ⁊ fontiū indiga. inqua babylon magna fuit. Ala Arphaxath filiꝰ trigeſimo ſupͣ cēteſimū ẜm Aug. ⁊ Iſido. uite ſue V79 240 āno genuit Heber. Quo nato poſtea uixit ānis. z03. atqꝫ alios gēuit fili os ⁊ filias. Ac ſi oēs Sale dies facti ſūt qͣdrīgēti ⁊ triginta tres āni: Et mortuus ē. Gn̄. ii. Ab iſto Sala(ẜꝫ Ioſephū) Samarite ꝗ ⁊ indi ꝓdiere. ꝗ prīo indiā q̄ ē terminꝰ orientalisᶠ īcoluer̄. q̄ ⁊ ab īdo flumīe ī cuius rippis he Samarite gentes primo quieuere nom̄ aſſūpſit. Incipit aūt ab oriēte uſqꝫ ad Aſiam ex occidētali ꝑte ꝓtēdēs. ex meridiāo v̓o uſqꝫ ad īdicū mar̄: ⁊ ex ſeptētriōe uſqꝫ ad Caucaſū. Indus ille fluuius maximus eſt: qui(teſte Herodoto liº. hiſt. 4º. ſo lus poſt Nilum Cocodrillos producit. Eber Sale filiꝰ trigeſimo qͣrto ſupͣ cēteſimū vite ſue anno ſecundum. 2509 26 09 Aug. ⁊ Iſido. gēuit Phalech. Quo nato d̓inde uixit. 330. annis Ac per hoc facti ſūt om̄s dies Heber qͣdringēti ⁊ ſeptuaginta qͣttuor anni. Et mortuꝰ ē. Gn̄. iiº Ab iſto heber hebrei iudei appellati ſūt. In cuiꝰ plane familia ſola(teſte Auº 16. d̓ ci. dei. cº. ii..) dū līgue diuiderēt̉ līgua hebrea q̄ ātea una ſola erat remāſiſſe dr̄. Ip̄a qppe prīo hūana dicebat. Hūit p̄terea heber hic aliū filiū noīe Ioctā. cuiꝰ Moyſes memīt qͥ gēuit helmodach ⁊ Saleph ⁊ Apharmoth

Anno Secūdus. Mūdi An chr̄iadue ¶ Liber. Iare ⁊ Azuram. ⁊ Uzal. ⁊ Deda. Ebal. ⁊ Abimael. Saba ⁊ Ophir. Eiula ⁊ Ioab. Et eoꝝ hītatio facta eſt de Maſſa ꝑgentibus vſqꝫ Sephar montē orien talē. Et he oēs ſunt familie Noe iuxta populos ⁊ nationes ſuas a quibus diui ſus ē mūdus ⁊ gētes poſt diluuiū. Unde oībꝰ ſupputatiſ genꝰ hūanū oē vr̄ ſeptu agīta tribubꝰ ꝯtineri. Licet nō ſit credēdū ꝙ ⁊ alij quoꝝ nō noīat̉ poſteritas ſi ne ꝓle deceſſerīt: ſꝫ q̄ ex eis geniti fuerūt nō meruerīt ꝓpriū nomē gētis: ſꝫ alijs gentibꝰ addebantur. Et tunc terra erat Labij vniuſ ⁊ ſermonū eorundē. Nēbroth gigas filiꝰ Chus filij Chā filij Noe. His tꝑibꝰ ꝓ auo ſuo Noe vita fū cto eductus a Ionicho rege Aethā Noe filio libidīe dominādi ſuccēſus ī gēus Chā īperiū uſurpauit. Cuiꝰ regni prīcipiū fuit Babylon quā fūdauit/ ⁊ Arath ⁊ Archad ⁊ Calāne ī terra ſenaar. Quaobrē dei venatorē cognomīari ꝓmeruit. Uenatorē inꝙͣ.i. deceptorē ⁊ hūani generis oppreſſorē. Qui ſuſcepto īꝑio di xit ad ꝓximū ſuū Iectā: vꝫ Noe ꝓnepotē: cuiꝰ exº ꝑmotus: ⁊ ip̄e in Sem filijs prīcipatū occupauerat. ⁊ ad Suphne qͥ ī Iapheth filijs regnare ceꝑat) Hoꝝ qͥp pe ductu ⁊ auſpitio vniuerſa Noe poſteritas regebat̉) vniuerſi certe ex oriēte ī Cāpo Senaar ꝯuenerāt. Ipſis itaqꝫ ꝯgregatis Nēbroth cū eēt audaciſſimꝰ ⁊ manu fortiſſimꝰ. Uenite īqͥt faciamꝰ lateres ⁊ coquamꝰ eos igni ⁊ edificemꝰ ciui tatē ⁊ turrī: cuius cacumē ad celos vſqꝫ ꝑtīgat. Quā cū edificare cepiſſēt deꝰ(vt ſcriptura dicit) edificantiū ſuꝑbiā hac aīaduerſione ſola ꝑcuſſit vt gētes due ⁊ ſeptuagīta que eo ex oī mūdo ꝯuenerāt: ꝗbus ⁊ eo vſqꝫ vnū fuerat labiū eadēqꝫ lingua totidē linguaꝝ ꝯfuſiōe ſuꝑīducta ſeꝑauit neceſſitatē īducēte vt alter alte rius vocē nō ītelligeret ⁊ ſuꝑ oēm faciē terre ſpargerēt̉. Et cū īꝑantis dominatio ī lingua ꝯſiſtat ſuꝑbia Nēbroth ī lingua dānata ē ut ipſe nō ītelligeret̉ iubēſ hoī qͥ ītelligere noluit deo iubēti ſibi. Nēbroth āt linguaꝝ ꝯfuſiōe a deo ꝯfuſus In ꝑſidē ſtatim ſeceſſit. Ubi ⁊ ꝑſas ignē colere docuit. Indeqꝫ error ille cecas illoꝝ hoīuꝫ mētes īuaſit vt ſolē deū eē putauerīt. Demū(vt ꝗdā tradūt) a filijs ꝙ octo fuerāt caſtratus/ vna cū Cameſſe filio ī italiā traiecit. Ibiqꝫ vbi nunc Roma habet̉ vrbē ꝯdidit quam ex noīe filij Cameſſaꝫ noīauit. De hac turri ⁊ linguaꝝ ꝯfuſiōe(teſte Ioſepho) Sybilla ī hūc modū ſcripſit. Cuꝫ oēs mortales vna vterent̉ līgua ꝗ̄dā ex his altiſſimā turrī edificauerūt cupiēteſ ꝑ eā illos celū ſcandere poſſe. Deus v̓o turbīes mittēs turrī euertit ⁊ fabroꝝ oīum ⁊ oꝑarioꝝ linguā ꝯfundēs. Unde vrbē quoqꝫ ꝯtigit babylonē appellari. Ea dē vrbs a Semy ramide Nini mr̄e: adeo āpliata fuit: vt Caldeā ⁊ Meſopotamiam a ſe babyloniā cognominari fecerit. Mōſtroſoꝝ quoqꝫ ml̓ta hoīuꝫ gnͣa pꝰ linguaꝝ varietatē adeo factā varijs ī locis ꝓducta fuiſſe ēt Auº 16. d̓ ci. dei. c. 8. ꝯmeorat. Deꝰ.n. ipſe cū ſciret qͦꝝ ꝑtiū vl̓ ſil̓i tudīe vel diuerſitate ꝯtexeret pulchritudinē vniuerſi et mōſtroſos hoīes ī mun dū ꝓducere voluit. E ꝗbꝰ ꝗdā dicūt̉ reꝑiri qͥ ī media frōte vnū tm̄ hn̄t ocl̓um: ⁊ hi monoculi appellāt̉. Quibuſdā vterqꝫ ſexus ⁊ dextera māma virilis: ſiniſtra v̓o muliebris hos alternis vicibꝰ coeūdo ⁊ gignere ⁊ parere quos Hermaphro xxcj.. qoiij. xva ditos appellamꝰ. Alijs ora nō eē ſꝫ ꝑ nares ſolo halitu viuere. Alios ſtatura eē cubitales quos pigmeos greci vocat ꝑ ānū octauū viuēdo nō excedūt. Hi ppl̓i (Plinio teſte liº. 7. naͣlis hiſt.) tenētes mōtana Indie: vicīa tn̄ oceāo ſalubri celo ſemꝑqꝫ uernāte. hn̄t ſingulare bellū ꝯtra grues. Hoꝝ mulieres ¶Solinus) an no ꝗͣnto parere dicit: ⁊ octauo ſceneſcere. Itē gētes alie ſūt ī ꝗbꝰ ſinguli ſingula crura ī pedibꝰ maxīs hn̄t nō flectētes poplitem ⁊ tn̄ mirabilis celeritatis quos Sciopedas vocāt. Hi ēt Plinio vbi ſupra teſte ꝑ eſtiuū tp̄s ī terra ſupini iacentes pedū ſe vmbra ꝓtegūt: vnde ⁊ nomē īditū. Hos idē Pliniꝰ ī deſertis Indie ꝑtibꝰ hītare cepit. Quoſdā alios ſine ceruice habētes oculos ī humeris. Quoſ dam alios Cynocephalos quorum canina capita atqꝫ ipſe latratus magis eſſe beſtias ꝙͣ homines profitetur. Quiſquis tamen(Augꝰ. īquit) Uſpiā naſcit̉ hō i. animal rationale mortale quantūlibet noſtris inuſitatam gerat formā ſeu alid̓ qd̓cūqꝫ ex vno ꝓtō plaſto originē duxiſſe nemo dubitare dꝫ. Aliquis hō ēt a no bis aliquando ⁊ Mediolani ⁊ Brixie ab ānis paucis citra viſus ē in vno corꝑe

Annc II. Mūdi An̄ chr̄i Aduē. ¶ Liber. ſuperioribus ⁊ inferioribꝰ mēbris duplex. Ita reperiūt̉ ⁊ multi alij hominū fetus(vt locis ſuis infra dicemus) ab vſitato curſu naͣe exorbitantes. Qd̓ nobis abſurdū videri nō debet: vt quēadmodū ī ſingulis quibuſcūqꝫ gētibus quedaꝫ mōſtra ſunt hoīuꝫ: ſic ⁊ in vniuerſo genere humano quedā moſtra ſint gētiū. Halech autē Heber filius trigeſimo ſupra centeſimū vite ſue anno ẜm 26 43 2556 Aug. ⁊ Iſidoꝝ genuit Ragau. Poſt quē natū ēt vixit ānos. 109. ⁊ alioſ genuit filios ⁊ filias. Indeqꝫ facti ſūt oēs dieſ Phalech ducēti ⁊ trigin tanouē: ⁊ mortuus ē. Gn̄. iiº. Hic īterptatus ē diuiſio: qꝛ in eius ortu cū terra eēt labij vniꝰ ī turris edificatione ꝯfuſū ē. Sed forte quis dicet. Si ī diebus Phalech diuiſa ē terra ꝑ linguas.i. hoīes qui tunc erāt in terra. Quare nō ex Phalech noīe potiꝰ ꝙͣ Heber appellari debuit lingua illa que fuit oībus ante cōis? Ad quod reſpōdet Aug. 16. de ci. dei. c. iiº. ꝙ Heber tale nomē impoſuit filio vt vocaret̉ Phalech: qd̓ īterpretat̉ diuiſio: qꝛ ei tūc natus eſt quādo terra per linguas diuiſa ē.i. ipſo tempore vt hoc ſit quod dictū eſt. In diebus eius diuiſa eſt terra. Quippe niſi Heber adhuc viueret quādo linguaꝝ facta fuit multitudo. Phalech.i. diuiſionis nomen filio nō īdidiſſet. Et iō vt Aug. inquit. Credēda eſt ipſa fuiſſe prima illa communis quaꝫ depenauerat illa multiplicatio mutatioqꝫ linguarum Scytaꝝ regnuꝫ his tꝑibus in regiōe ſeptētrionalis Aug. 18º. de ci. dei. c. 3. initiū ſumpſiſſe ſcribit. Ubi ⁊ primum regnauit Thanao a quo etiā Thanais fluuiꝰ (ingēti cognitus fama) nomē accepit qui ī paludē defluit Meotidē: quenqꝫ niuale appellauit Uir. in 4º Geor. Hec regio diuiditur ab ipſo Thanais fluuio ⁊ vna pars remanet ī Europa: altera in Aſia ꝓtēditur. Que auteꝫ eſt in Europa ad Thraciā terminat̉ ⁊ pauca gignit aīalia ⁊ a flumīe remanet illeſa. Que v̓o ī Aſia ad orientem vergens diuerſas cōtinet gentes: de quaꝝ moribus dixit Iu ſtinus in primo Epitomatū. Cōmuniter aūt oēs Scythice gentes equitantes deferunt arcus: qui nō ex aratro: ſꝫ ex feris quas venātur victitant. Regnū hoc ꝙͣꝙͣ vetuſtiſſimū eſt qꝛ barbaꝝ ē inter quattuor principalia regna nō cōputat̉ Nulli tamē hominū Scythica gens vnꝙͣ ceſſit. Immo ⁊ Dariū ꝑſaꝝ regem fu gauit. Cyrum occidit. Siphirionam Alexandri magni ducē deleuit. Ueſoim egyptioꝝ regē cū omni exercitu ⁊ apparatu belli repulit atqꝫ fugauit. Aſiam ter bello ſubegit ⁊ ꝑ annos multos ſibi vectigalē fecit. Ax Scythis multi exierunt qui res magnas geſſerunt. Amazōes primo clariſſime mulieres que in bellis p̄ clara geſſere facinora. Bactriani ⁊ Parthi ab eis deſcēder̄t. Attilla ille magnꝰ qui panoniā ſubegit ⁊ aquilam euertit: ac ī germania multas edidit vaſtitates ab illis deſcendit ꝯeliorbes hūnoꝝ rex qui contra Iuſtinianū īperatorē inſurre xit ex Scythia originē duxit. Longobardi nr̄i: Ungari: Caſtellani: Gothiqꝫ vniuerſi ex Scythis emerſere. Daui quoqꝫ ac Turci tꝑe Papini francoꝝ regis (vt ſuo loco de oībus dicemus) ex Scythia ꝓdierunt. Ea quippe Scythaꝝ na tio ex Magog Noe nepote(vt Hieronymꝰ ſcribit) ortū habuit. Barbara eniꝫ ē: que nec iuſtū aliquid tenet nec rectū. Serpentes ⁊ idola colit multis inuoluta libidinibus. 2773 2426 Agau ſeu Reu Phalech filiꝰ. 32º ſupra cēteſimū vite ſue anno: teſtibus Augº ⁊ Iſidoro genuit Saruch. Quo nato vixit ēt annis. 207. ⁊ alios genuit filios ⁊ filias. Et cū facti fuiſſent oēs dies Ragau anni trecēti ⁊ trigintanouē mortuꝰ ē: ac ml̓tos poſt ſe relīquēs filios ⁊ filias. Gn̄. iiº. Cuiꝰ tꝑe tēpla multa primū ꝯſtructa fuiſſe referūt̉. Et ꝗdā gētiū prīcipes adorari ceꝑut. Amazonū femīaꝝ regnū Ragau hꝰ tꝑe prīcipiū īter Scythas ⁊ Albāos ſūpſiſſe ferunt. He certe femine Scytice fuere iuxta fluuiū Thanaī primū īhītantes: d̓ inde ad loca iuxta Thermodonta fluuiū deuenerunt: qui iō ab aliquibus Ama zonius vocatus ē. Inde vlterius procedētes magnā Aſie partē ſubegerūt. Fue rūt aūt his prime regine belligere Marthiſia ⁊ Lampedona que ſe marte genitas perhibebāt. que ex Europa procedentes magna Aſie partē ſubegerūt: vbi Epheſū ⁊ Smyrnā ⁊ alias pleraſqꝫ ciuitates ꝯdider̄t. Nec eis cū viris res

Anno Mūdi. An̄ chr̄i aduē. ¶ Liber. .II. erat niſi veris tempore cum quibus vulgo delectari conſueuerant: quouſqꝫ gra N It iijxi l.i.xvii. uidas ſe p̄ſentirēt. A quibꝰ ſi mares naſci ꝯtīgerēt enecabant̉ ſin femīaſ āputatꝭ iuſtiſqꝫ dexterioribꝰ manmis bellica exercebant officia; Unde Amazones dic Am3 omis. te ſūt ab a: quod ē ſine: ⁊ mazō manma: qͣſi ſine mamma. De his vide Iuſtinū in primo Epito. li. ⁊ Diodorum ſiculum. Egyptioꝝ regnū ēt hꝰ Ragau tꝑe initio ſumpſiſſe ꝯſtat. In quo(teſte Euſebio) primū regnauit Sores: qd̓ quidē crebris ⁊ diu̓ſis altercationibꝰ ſeu tumultibꝰ mutatū fuiſſe legimus. De quo ēt ꝑſepe in ſacris litteris hr̄ mentio. Durauitqꝫ vſqꝫ ad Auguſtum. Ea quippe Egyptꝰ a Meſran filio Cham habitari primū cepta fuit. Regio ſi quidē aphricana ē: que vt nōnullis placet ab Egypti Danai fratre id nomē poſtea adepta ē. Et vt Plinius in. 5º. naͣlis hiſt. ſcribit ab oriēte Rubro Mari Aſſyrieqꝫ ꝯiungit̉. Ab occaſu Cyrenen ⁊ Aphrice reſiduū hēt. A meridie vſqꝫ in ethiopiaꝫ ꝓtenditur. A ſeptētrione v̓o Egyptū mare habet. Et cum in ea raro aut nunꝙͣ pluat Nili inungatione fecundatur. Boemoꝝ regnū ēt tꝑibꝰ iſtis vt ex eorūdē Chronicis colligere potuimus initiū ſūpſit. Nam princeps quidā Boemus noīe qui turris babel extructioni inter fuerat ꝑ Italiam tranſiens. Alemaniaꝫ penetrans vltra Danubiū ꝯſedit: ⁊ ter ram a ſe Boemiaꝫ noīauit. Ea ſane ꝓuincia(vt ex libro de reꝝ proprietatibus hēmus) eſt ī Meſia poſita auro ⁊ argento maxime fecūda planitie: vineis: arboribꝰ aromaticis grata: diuerſarūqꝫ feraꝝ generibꝰ referta: flumībus irrigua: ab oriente hēt Germaniam: cuiꝰ caput ē Praga ciuitas maxima. In ea ꝓuincia Amazones mulieres regnādi principia ſūpſere. Ferūtur quippe tres ibi fuiſſe ſorores mulieres ſiquide preſtantiſſime: quaꝝ vna aſtrorū peritiſſima fuit. Altera herbarū mirabilis prenoſtica. Tertia quadam ſingulari prudētia predita De cū virgines eſſent. cōi cōſilio decreuerūt vt earum minor viꝝ ſuſciperet. qui eſſet Boemie dux: ⁊ terra ꝑ viros regeretur. Quibꝰ maior q̄ in aſtronomia fue rat edocta. Perꝗratur īquit vir qui agrū in duabꝰ vacis varijs ꝑſcindat. Quo inuento eius ſtatim ſtimulus effloruit: ⁊ adductus vxorē duxit. Qui regno ſuſcepto calceos ruſticanos in regni theſauris: ad ſui ſocioꝝqꝫ ſucceſſoꝝ humilita tē ſeruari mandauit. Hi in hodiernū vſqꝫ diē apud Pragaꝫ(vt aiunt) diligenti cura ſeruantur. 2905 2294 Aruch Ragau filiꝰ trigeſimo ſupra cēteſimū vite ſue āno. Augº. ⁊ Iſi. teſtibus genuit Nachor: poſteaqꝫ ēt vixit annis ducētis: genuitqꝫ alioſ filios a filias: factiqꝫ ſūt oēs dies eius ducenti ⁊. xxx. ⁊ mortuꝰ ē. Gen̄. iiº. Aſſyrioꝝ regnū in orientis plaga anno vite Saruch. xxv.(Euſebio teſte) ſūpſit iniciū. Qd̓ quidē regnū ẜꝫ Aug. 18. d̓ Ci. dei cͦ. pº ceteris inſignius fuit: cū ⁊ per 29z0 226 5 annos. 1z0r. a primo rege Belo Nēbrothide vſꝫ ad Sardanapallū vltimū ſb̓ re gibus trigintaſeptem porrectum ſit. Aſſyria Aſie regio fuit que ab oriente fluuio euphrate: ab occidente nr̄o mari ⁊ Egypto terminatur. A ſeptentrione vero habet Armeniam ⁊ Cappadociam A meridie autem habet ſinum arabicum Hec eſt Syria. Belus Nēbrothides igitur primꝰ Aſſyrioꝝ rex fuit qui regnauit aſſyrijs ī Babylonia annis. 75. vbi ſuo ꝯtētus fuit īperio. Paruo quippe ambitu(vt Iuſtinꝰ dicit) regnuꝫ eius claudebat̉. Ab iſto aūt nephandū idolatrie genus iniciū ſum pſit. Eo.n. mortuo Ninus eiuſ filius ſolēnibꝰ exequijs honorās funus dū Nini ne ipſius obitu torqueret̉ dolore in ſolatiū eiꝰ doloris imaginē patris ſibi ſculpere fecit: cui tātam exhibuit reuerentiaꝫ vt quibuſlibet reis ad illā ꝯfugiētibꝰ ꝑceret̉ Ꝙobrē ⁊ Regnicole oēs ſimulacro diuinos honores īpēdere ceperunt multiſqꝫ exinde tꝑibꝰ exactis eū vocauere Mercuriuꝫ. Quo exº plurimi nobi les ſuis charis mortuis imagines dedicare ceperunt. Ex quo per orbeꝫ horrēda idolorum multitudo ſenſiꝫ euagata eſt. Sicqꝫ ab eius nomine diuerſimode ẜm Idiomatum diuerſitatem idolorum nomina deriuata ſunt. Nā aliqui Bal eū vocitar̄t. Alij Behel. Alij Baal. Alij Bahalaiꝫ. Alij Belphegor. Alij Bel zebub dixerunt. Hꝰ tandē idolū Daniel cū tēplo ſubuertit. vt pꝫ Daniel vltiº

Liber Secundus. Dudiᵐ An̄chriad. Abraam. Ioro aſtreſ quem nōnulli Cham filium Noe exiſtimant primus Bactrianorum rex ꝑ hoc tp̄ſ ī bactriania que eſt Aſie regio Scythis propinqua regnauit. Cuiꝰ populuſ(ſi cut tradit Curtiuſ) per bellicoſ fuit qui nec aratro alioue exercitio ſed rapinis ſibi vi ctum queritat. Ex quo ī armiſ ſemper verſatur. Hunc ferunt primum artiſ magice īuentorem. ſeptemqꝫ liberaleſ arteſ primum indagaſſe quaſ in ſeptem columniſ eneiſ totidēqꝫ latericijs contra vtrūqꝫ iudicium ſculpſiſſe. Cuiuſ libroſ Ninuſ Aſſyrio rum rex eo ſuperato ⁊ interfecto exuri mandauit De iſto Ioroaſtre Solinuſ AuguM MT ſtino teſtante ſic ſcripſit. Naſcentium vox prima vagituſ ē. Letitie enim ſenſuſ differunt in ſexageſimūſecundum diem. vnum tamen nouimuſ Ioroaſteꝫ vꝫ eadem hora I0. H riſiſſe qua fuerat natuſ. Nec quicꝙͣ boni riſuſ ille(inquit Aug.) protendebat. Achor Saruch filiuſ ſeptuageſimonono vite ſue anno ẜm Aug. ⁊ Iſido. ge nuit Thara. quo nato vixit anniſ ſexagintanouem: ⁊ alioſ genuit filioſ ac fi 30 35 2164 I liaſ. factiqꝫ ſunt omnes dieſ Nachor anni 148. Et mortuuſ ē. Gen̄. ii.. Sicyoniorum regnuꝫ in Achaia ſeptuageſimoquarto vite Nachor(teſte Euſebio) ini tium ſumpſit. vbi primuſ regnauit Egilauſ a quo Egilaea vocata eſt que poſtea Da naa. Deinde Achaia dicta fuit: cuiuſ maxime clarum oppiduꝫ Corinthuſ fuit. Por z109 2090 ro regio hec(vt teſtiſ eſt Pliniuſ in quarto naturaliſ hiſt.) refertiſſima eſt oliuētiſ ⁊ bacchis que Licahonia vocata fuit. De huiuſmodi regno Aug. 18. de ci. dei. c. i. ſic di cit. Sicyoniorum regnum admodum paruum erat. De quo etiam Uarro velut antiquo tempore exorſuſ multa locutuſ eſt. Peruenit autem aliqn̄ ad Athenienſeſ. deinde ad latinoſ. poſtmodum ad Romanoſ. deniqꝫ ad Turcoſ: vt ſuo loco dicemuſ: Egilao autem regi ſucceſſit Europſ. Quod quidem regnum durauit vſqꝫ ad Heli ſa cerdotiſ tempora ſub quinqꝫ regibuſ: ⁊ vigintiduoſ: ⁊ ſexaginta ſupra octingentoſ. pꝰ quoſ ſacerdoteſ Carnij conſtituti ſunt. Hiſpaniarum regnum hiſ temporibus Iſidoro teſte) a Tubal Phalech filio ortum ē. Iſ nanqꝫ ex Armenia egreſſuſ primus Hiſpaniarum regnum obtinuit: vbi ſedem ſi bi conſtituit. Hec primo Hiberie nomen accepit. Regio quippe Europe eſt que a mō tibuſ pyreneis incipienſ ⁊ per colūnaſ Herculiſ circuienſ vſqꝫ in Borealem occeanū protenditur: ita vt omnia in eo circuitu ad Hiſpaniam ſpectent. Cuiꝰ magnitudo(vt Apianuſ clariſſimuſ hiſtoricuſ ait multa eſt ⁊ incredibiliſ in vna regione. Decē nāqꝫ milibuſ ſtadijſ eiuſ latitudo commenſuratur. Longitudo vero prorſuſ eadem eē videtur. Illamqꝫ poſtea diuerſe genteſ ⁊ varijs nominibuſ cognominate īhabitarūt Quin ⁊ fluuioſ plures nauigabileſ continet: minoreſqꝫ alioſ diuerſoſ ⁊ ꝙͣplurimoſ ī illoſ defluenteſ. Terra quoqꝫ ferax frumenti: vini: olei: auri: gēmaruꝫ: atqꝫ metallorū QFMC GgI omnium. Inſuper homineſ bellicoſiſſimoſ gignit equoſqꝫ velociſſimoſ. Refert Uar ro in hiſpanijſ equaſ quaſdam ex vento concipere: eo ꝙ curſu tam veloceſ exiſtant vi merito exuentiſ concepti fuiſſe ferantur. Hec regio inter Aphricam ⁊ Galliam ſita ē a ſeptentrione pyreneis montibuſ clauſa: reliquiſ partibuſ vndiqꝫ mari clauſa. In eam interfluunt quattuor magna flumina.ſ. Bethiſ: Mineuſ: Iberuſ: ⁊ Taguſ aurū trahenſ. Habet hiſpania ſex prouinciaſ. Taraconenſem: Carthaginenſem: Luſitaniam: Galathiam: Bethicam: ⁊ Tingintanam. Ea primo vt diximuſ Iberia ab Ibe ro fluuio cognominata fuit. Poſtea ab Heſpero Atlantiſ fratre Heſperia: vltimo ab Hiſpali ciuitate ꝙͣ maxima Hiſpania nuncupata eſt. Cuiuſ vrbiſ accolaſ Ceſar grauiter increpuit: ꝙ Gneo ⁊ ſex filijs magni Pompei fauerant. Nec a romaniſ vnquā domari potuit: quoad ab Octauiano Auguſto in prouinciam redacta. In ea Gerioneſ rex fuit Tergeminuſ vir quideꝫ gregum ⁊ armentorum feliciſſimuſ: quem Her culeſ victum nobilioribuſ priuauit armentiſ dicente Seneca. Inter remotoſ gentiſ heſperie gregeſ. Paſtor triformiſ littori ī charcheſij. Peremptuſ: acta eſt preda ab occa ſu vltimo. Notum Citeron pauit Oceano pecuſ.

Secundus. Anno Inchriad. Hudi ¶ Liber Hara Nachor filiuſ ſeptuageſimo vite ſue anno Auguſtino ⁊ Iſidoro teſti buſ) genuit Abraam Nachor ⁊ Aram quibuſ genitiſ vixit āniſ. 135. Ac ſic 035 3114 Vēſ dieſ Thare facti ſunt ducēti ⁊ quinqꝫ. Et mortuuſē Gen̄. ii. Porro Arā filiuſ Thare genuit Loth in terra natiuitatiſ ſue: ⁊ ibidē mortuuſ eſt. In huiuſ autē Thare familia veri dei cultuſ remanſiſſe perhibetur. que cum ignem adorare renueret a Caldeis perſecutiones ſuſtinuit. Quāobrē Thara ipſe cum Abraā filio ⁊ Sar ra Abrae vxore ac Loth nepote ſuo ſecedenſ ide ī Meſopotamiam peruenit. Inde qꝫ digreſſuſ ī ciuitatē Caram ſe cōtulit: vbi ⁊ demū mortuuſ eſt. Id idem ⁊ Nachor haud multo poſte Galdea digreſſuſ patrem ſubſecutuſ eſt. Meſopotamia autem fuit Aſie maioriſ regio in medio Tygriſ ⁊ Euphratiſ conſtituta ab oriente Tygrim habenſ: ab occidente Euphratem: a meridie Babyloniam: ⁊ a Septentrione Caucaſum. Uinuſ ſecunduſ Aſſyriorum rex vigeſimoſeptimo Thare anno patre eiuſ Belo mor te ſublato Aſſyrijſ regnare cepit ⁊ regnauit anniſ. 52. Ipſe enim ſecundum quoſdam non ſecunduſ. ſed primuſ rex appellatuſ eſt: eo ꝙ pater eiuſ Beluſ ſe Babylonie tan M53 3141 tum regem nominari voluerit: ibique ⁊ regni ſui principium ⁊ finem habuerit. Porro Ninuſ hic vt Iuſtinuſ in primo Epitho. refert) veterem ⁊ quaſi auitum morē gētibuſ noua imperij cupiditate mutauit inferrenſ bella finitimiſ ⁊ rudeſ adhuc ad reſi ſtendū populoſ ſuperauit ⁊ ad lybie finem vſqꝫ peruenit queſiteqꝫ dominationiſ ma gnitudinem aſſidua poſſeſſione confirmauit. Domitiſ nāqꝫ proximiſ duꝫ acceſſione virium fortior euaſiſſet: pertranſiuit ad alioſ. ⁊ cum proxima queqꝫ victoria ſequentiſ inſtrumentum eſſet. Totiuſ citra Indiam orientiſ populoſ ſibi ſubegit: populumqꝫ ſibi a patre dimiſſum(cuiuſ trāquilitatem fouere debuerat) belloruꝫ laboribuſ īplicauit: ⁊ per ſingulas quaſqꝫ orientiſ parteſ crudelitate tyrannica ſecum traxit. Hic cum Soroaſte Bactrianorum rege conflixit: ipſumqꝫ ſuperatū interfecit. Per Tharam vi rū Induſtriuꝫ primo Nūmoſ cudere fecit. Niniuem ſiue Niſibin trium dierū itine re ciuitatem grandem cōdidit ipſamqꝫ regni ſui caput conſtituit. In qua dyademate ſuſcepto totam vitam duxit inquietam Tandem cum quinquagintaduobuſ anniſ re gnaſſet: ſagitte ictu laborem cum vita finiuit. Idolatrie ortuſ. Sane compertum habemūſ Idolatrie ſceluſ execranduꝫ quod fuit omniſ mali princi pium ⁊ finiſ hiſ temporibuſ initium ſumpſiſſe tribuſ maxime de cauſiſ(vt ex veterum monumentꝭ colligere potuimuſ homineſ ad idolorum cultum allecti Affectiōe. Zi more. Adulatiōe. atqꝫ artificū diligentia circa ſepulturaſ. Nā primo cū Syrophaneſ quidam egyptius dilecti filij ſui defuncti ſolatium quereret erroriſ ſeminarium ſuſcita uit. Cumqꝫ error inueteratuſ in idolorum cultu diffundi cepiſſet ad eoſtamen rituſ non omneſ reſpexere. Quippe philoſophi qui vnū deum coluere eum pro multiplici diſpōne qua varijſ modiſmundum regit: varijs appellauere noībuſ. vt Uitumus quia vitā preſtat. Sentinuſ qꝛ ſentit. Iuppiter qꝛ iuuat. Plato etiā in libro qui philoſophuſ preſcribitur refert poetaſ ludricam ⁊ ſcīas ad vſuꝫ viuendi cōceſſaſ in Idolarū ſpēm effinxiſſe ⁊ proprijſ ea nominibus appellanteſ. Scīam.n. collēdi agroſ: Cerereꝫ. Co lende vinee Bacchū nuncupanteſ. Turpeſ ēt hominum actuſ inter deoſ numerāteſ. Et propterea Iſido. in Ethimo. dixit. Quoſ pagani deoſ dixerunt homineſ fuerūt. Et pro vniuſ cuiuſ vita meritiſ vel magnificentia coli apud ſuoſ poſt mortem cepere ſed demonibuſ perſuadentibus quoſ illi pro ſola memoria honorauerant minores deoſeſtimauerūt. Ad iſta vero magiſ excollenda poetaruꝫ acceſſere figmēta. Secunda itaqꝫ Etaſ in Thara iſto ſeptuageſimo vꝫ etatiſ ſue anno termīata eſt. a diluuio.ſ. vſqꝫ ad Abrae natiuitatē per decē generationeſ propagata primo ẜm IIſido. in. 5. Ethi.(vt premiſſuꝫ ē 9 42. annoſ habenſ. Secundū ſeptuaginta ⁊ Augu. in. 16. de Ci. dei. c. io. 1072. Secundū hebreoſ ⁊ ioſephū ac Hiero. 29r. Secūdū vero Methodiū. martyrē Cycladē. Cauſa autē huiuſ diuerſitatiſ ē ꝙ ſeptuaginta interpreteſ ⁊ Auguſtinuſ primo generationes vndecim ponūt. Secūdo addunt ad natiuitatē cuiuſſibet generantiſcentum annoſ ab Arphaxath vſqꝫ ad Nachor. Et ſicut Noe ab Adam decimus fuit. ſic Abraaꝫ decimuſ fuit a Noe.

Anno ¶ Liber tertius. Mūdi An chr̄i ad. Abiaam. Fratris Iacobiphilippi Bergomenſiſ ordinis Eremitarum diui Auguſtini in omniellata liber tertimoda hiſtoria nouiſſime congeſta ſupplementum chronicarum at uſ felici Tas tertia vſqꝫ ad Dauid regem quam in ſuſcepto librum tertium facimuſ hic incipit: que ẜm Iſido rum in quinto Ethimologiarum libro continet annoſ. 941. Scd̓m vero hebreoſ. 940. Ubi etiam ⁊ patriarcharum noſtrorū qui verū deum coluerunt ⁊ colendum eſſe predicauerunt hiſtoria incipit: vt lhabetur Gen̄. j2. Ac ibidē principalis Euſebii Era. gentiliūqꝫ oīuꝫ qui antiquiora tempora cōmemorant principium ſumit. Era autem in ſacriſ ſcriptu Eriſ nihil aliud eſt ꝙͣ datum iuxta quod publice ſcripture fiunt. Quo nomine. Leo papa vt plurimum in ſuiſ epiſtoliſ vſuſ eſt. Braaꝫ itaqꝫ pater multitudiniſ gentium teſte Euſebio. āno quadrageſimo tertio regni Nini regiſ Aſſyrioruꝫ: ⁊ vigeſimoſecundo Europiſ Sicyonio 318 4 2015 rū regiſ in Hur Caldeorum ex Thara patre naſcitur. qui vixit āniſ centuꝫ. ⁊ ex Sarra nonagenaria vxore gēuit Iſaach. Sꝫ poſtꝙͣ genuit Iſaach vixit āniſ. 75. ⁊ genuit ex Cethura poſt mortē Sarre Surim ⁊ Iectam ⁊ Medan et Ieſboch. et Sue ⁊ Affram. Sed ⁊ ex Agar ancilla Iſmaelē primū. Hic primā etate apud Caldeam cū patre ſuo egit. poſtea vero cum patre ī Carā terrā chananeorū traſmigrauit: vbi ab ipſo viſuſ ē deus dicenſ illi. Exi de terra tua: ⁊ de cognatiōe tua: ⁊ de domo patris tui: ⁊ veni in terrā quā monſtrauero tibi: ⁊ faciam te ingentē magnā ⁊ reliqua. Cui iuſſioni obedienſ accepto Loth fratriſ ſui Aram filio exijt ⁊ venit ī terrā chana am. nūc vero iudeā vſqꝫ ad locū Sichem ad excelſam arborē: vbi ſecundo viſuſ ē illi deuſ: ⁊ promiſſionem ſeminiſ atqꝫ hereditatiſ dedit. Erat autē tunc annorum ſeptua gintaquinqꝫ. Fueruntqꝫ oēſ quoſ vixit anni. 175. ⁊ mortuuſ ē ī ſenectute bona ſepul tuſqꝫ ē ab Iſaach ⁊ Iſmaele eiuſ filijs in Ebron ī terra Chanaā. Gen̄. 21. Hic autem magnus Abraam ille fuit: cui in gloria nō ē inuentuſ ſimiliſ. Magnuſ quippe vir ⁊ iu ſtuſ in celeſtibus rebuſ exꝑtiſſimuſ: ac ī virtutibus omnibuſ ⁊ ſapiētia maior alijſ: qui cōſeruauit legē dei excelſi: dicēte Ieſu filio Syrach: vt hētur Eccl̓. 44. qꝛ ī eiꝰ carniſ circōciſiōe fecit ſtare te ſtamētū: ⁊ ī tentatiōe imolatiōiſ vnigeniti īuentuſ fuit fideliſ. Iō iureiurādo dedit illi dominuſ gloriā ī gēte ſua: ⁊ ſemē eiuſcreſcere fecit ſicut ſtellaſ celi ⁊ hereditare illud fecit a mari vſqꝫ ad mare: ⁊ a flumine vſqꝫ ad terminoſ orbiſ terrarum Hunc autem in Damaſcena ciuitate primum regnaſſe conſtat. Indeqꝫ digreſſus in Chanaā regnauit. Semyramiſ Nini vxor āno natiuitatiſ Abrae duodecimo cū eiuſ morte ſublatuſ eēt re gnare cepit. ⁊ regnauit apud Aſſyrioſ aniſ. qꝛ. Hec mortuo viro nō fuit auſa tradere 3196 2003 īperiū filio īpuberi derelicto: nec ipſa palā tractare: timēſ illoſ nō eē femine parituroſ Quare Iuſtino teſte ſimulat ſe Nini filiū ⁊ puerū pro femīa ſemyramide oſtēdebat. Sicqꝫ ſexū mētita magnaſ reſ geſſit: quarum amplitudine vbi inuidiā ſuperatam pu tat: que ſit ⁊ quē ſimulaſſet fatetur. Qd̓ nec illi dignitatē ademit: ſꝫ admirationē auxit ꝙ mulier nō femīaſ mō virtute ſꝫ ēt viroſ anteiret. Hec babylonia ī Caldea ampliauit: ꝙͣ ꝙͣ hiſtorici oēſ tā greci ꝙͣ latini: ⁊ poete ab ipſa Semiramide conditā dicāt. Cu iuſ muri Philoſtrato teſte trecenta ⁊ octoginta ſtadia ꝑ circuitū detinebant. Pliniuſ vero dixit Murorū amplitudinē ſexagīta quattuor paſſuū milia: craſſitudinē quiqua ginta cubitoſ. altitudinē v̓o quater tantū. Fuit itaqꝫ menibuſ tēploqꝫ ⁊ arte valde ad mirabiliſ. Et hec de vrbiſ diſpōne Semyramiſ itaqꝫvtidē Iuſtinꝰ refertꝭ) no cōtēta acquiſitoſ a viro regni termīoſ tueri Ethiopiā quoqꝫ ſuo adiecit īꝑio. Indiſ bellū ītulit. quo preter illā ⁊ Alexādrū magnū nemo ītrauit. Verū lꝫ ī prelijs ſeꝑ ⁊ ſanguīe v̓ſaretur a ſtupriſ: tn̄ nūqͣ ceſſauit: īmo teſte Plinio equū quēdā tātū amauit: vt aucͣto re Iuba cū eo cōiret. Sꝫ nec filio miſceri e rubuit: a quo cū cubitū expetiſſet: ab eo in ter fecta ē. dicente Oroſio. Semyramiſ libidine ardēſ: ſanguinē ſitienſ cū oēſ quoſ cō cubitu oblectaſſet occide̓t: tādē a filio propͥo īterfecta ē. Hec.n. precepit: vt īter ꝑēteſ ⁊ filioſ cōnubia fieri licēt: quo faciliꝰ ſine ignominia ſue libidiniſ ī filiū ardori ſatiſface̓t

Anno Tertius. Anebriad. Aua ¶ Liber. Abraam Selchin tertiuſ Sicyoniorū rex anno vigeſimoquinto natiuitatiſ Abrae Europe eiuſ 1978 3221 patre defūcto Sicyonijſ regnare cepit: ⁊ regnauit anniſ. 2o. Apiſ quartuſ Sicyonioruꝫ rex. anno quadrageſimoquinto natiuitatiſ Abrae Selchin 1953 3246 patre mortuo Sicyonijſ regnare cepit ⁊ regnauit anniſ. xxv. Ab iſto Api Apia que priuſ Aegialea dicebatur nomen accepit. Ninus magni Nini filiuſ quartuſ Aſſyriorū rex anno quinquageſimotertio natiuita tiſ Abrae poſt mortē Semyramidiſ matriſ quā ipſe iuſte obtruncauerat Aſſyrijſ re 1945 3254 gnare cepit. ⁊ regnauit āniſ. xxxviij. Thaleſion quintuſ Sicyoniorum rex ſeptuageſimo natiuitatiſ Abra anno Apide vi ta functo regnare cepit: ⁊ regnauit anniſ. lij. Cuiuſ anno primo Noe vir ſanctuſ mor 1928 3271 tuuſ eſt. ¶ Repromiſſionis Abrae annuſ primuſ. Abraam igitur magnuſ ille pater ſeptuageſimo etatiſ ſue anno. centeſimo autem ⁊ qua drageſimo Thare patriſ ſui anno cum Loth fratriſ ſui filio ⁊ Sarra cōiuge ſua diui no monitu fultuſ ex Caldea natiuitatiſ ſue loco ſeceſſit in terraꝫ Chanaā ad Sichi vt habetur Gen. xij. vbi rurſuſ diuinum accepit oraculum in hec verba. Semini tuo dabo terram hanc. Gen. xiij. Cūqꝫ ibi edificaſſet altare ⁊ deum inuocaſſet inde pro fectuſ eſt: ⁊ habitauit in Hermon. Indeqꝫ famiſ neceſſitate compulſuſ in egyptum profectuſ eſt. Ubi Aſtrologiam quam a Caldeis didicerat: egyptioſ docuit. Ibiqꝫ vxorem Sarraꝫ ſuaꝫ dixit eſſe ſororem: nihil mentituſ/ vt Aug. affirmat). Erat quip pe ſoror ſua quia propinqua ſanguine ſicut ⁊ Loth eadem propinquitate: cum ex fra tre nepoſ eſſet: frater eiuſdictuſ eſt. Iuppiter primuſ Etheriſ ⁊ diei/ vt aiunt) filiuſ vir preclari nominiſ hiſdem tempori. buſ apud Archadiam magno in precio fuit. Hic anteꝙͣ hoc nomen inſigne promere retur Lyſania appellatuſ fuit. Qui cum eſſet nobiliſ genere ex Archadia Athenaſ iuiſſe dicitur. Et cum ibidem eſſet ingenij maximi: vidiſſetqꝫ Atticoſ rudeſ ⁊ beſtia li ferme ritu viuenteſ. ante omnia eiſdem compoſitiſ legibuſ illoſ publico inſtituto vi uere docuit. Et qui feminaſ cōeſ ante fere habebāt primuſ matrimonia celebrare do cuit. Cūqꝫ eoſ ad humanoſ moreſ redegiſſet monuit eoſ deoſ colere: ⁊ araſ tēpla ſa cerdoteſqꝫ inſtituit: ⁊ multa illiſ oſtendit vtilia. Que dū mirarentur Silueſtreſ attici atqꝫ commendarent eum exiſtimantes deum Iouem vocauere regemqꝫ ſuum fecere Quem etiam Cicero antiquiſſimum dicit tertium Athenienſium fuiſſe regeꝫ. Scri bunt huic Ioui multoſ fuiſſe filioſ. ex quibuſ arbitrandum eſt: vere nōnulloſ Iouiſ fuiſſe filioſ: ſed cuiuſ Iouiſ primi vel ſecundi vel tertij de aliquibuſ non ſatiſ conſtaNoſ autem multoſ illi(auctoritate aliorum attribuimus Ioui: cui magiſ videntur tē poranei. Huiuſ itaqꝫ. xiij. filioſ ⁊ filiaſ fuiſſe inuenimuſ. Quorum prima Minerua Secunduſ Apiſ. Tertiuſ Sol. Quarta Diana. Quintuſ Mercuriuſ: ⁊ ſeptem ali Celium ſeu celum Etheriſ filium ⁊ Iouiſ predicti germanum. Non illud quidem ꝑ grande corpuſ ſyderibus ornatuꝫ adeo ſummo: vt Moyſeſ in prīcipio Geneſeoſ ſcri bit compoſitum: ſed hominem verum hiſdem temporibus vna cum fratre Ioue fuiſſe conſtat. Qui ⁊ ingenite virtutiſ ⁊ claritatiſ eximie extitit: cui propriū nomen Ura niuſ erat. Et dicit Tulliuſ vbi de naturis deorum ait: cum diei ⁊ Etheriſ filium fuiſſe. De quo Lactantiuſ ſic in ſacra hiſtoria ait. Reperi Vranium potentem viruꝫ ve ſtam habuiſſe coniugem ⁊ ex ea Saturnum atqꝫ Opim ⁊ alioſ ſuſcepiſſe filioſ. Qui Saturnuſ cum regno potenſ eſſet effectuſ patrem Vranium Celū appellauit: ⁊ ma trem terram: vt hac mutatione nominum fulgorem ſui nominiſ ampliaret ⁊c̄. Huic poſtmodum Iuppiter eiuſ nepoſ primo Aram ſtatuit atqꝫ ſacrificium adoleuit: ⁊ ab eo celum ipſum verum denominauit. Tandem in Oceano mortuum in aularia oppi do ſepultum fuiſſe tradunt. Hic. xj. genuit filioſ. quorum prima fuit opiſ. Secunda Thetiſ magna. Tertia Cereſ prima. Quartuſ Uulcanuſ primuſ. Quintuſ Mercuriuſ tertiuſ. Sexta Venuſ magna. Septima Uenuſ ſecunda. Octauuſ Thaxiuſ Nonuſ Titanuſ. Decimus Iuppiter ſecunduſ. Et Saturnuſ vltimuſ. Ab hiſ duobuſ fratribus Ioue.ſ. ⁊ Celio omnis numeroſa deorum proſapia emanauit.

¶Liber. .III. Mundi. Abraam ¶ Separatio inter Abraam ⁊ Loth. Abraam igitur ab Egypto reuerſo in locum vnde venerat inuenit ſuos ⁊ Loth paſtores rixantes. Iam enim Abraam ⁊ Loth diuites ad modum euaſerant. Tunc Abraam ⁊ Loth in vnum conuenientes hoc modo familias ſuas diremerunt. Dixitqꝫ Abraam ad Loth. Non ſit obſecro rixa inter me ⁊ te: ⁊ inter paſtores meos ⁊ tuos fr̄es.n. ſumꝰ ecce īꝗt tota terra āte te ē: diſcēde a me ſi tu ī ſiniſtrā ego ī dexterā vadā. ac ſic ſalua charitate diſceſſer̄: vt patet Gn̄. 14º. Hic fortaſſis(vt Aug. inquit) orta eſt componende pacis conſuetudo vt quando diuidendum quippiam fuerit: maior diuidat: ⁊ minor eligat. ¶ Uiſio Abrae tertia. Abraam itaqꝫ ⁊ Loth cum digreſſi eſſent ſeparatimqꝫ habitarēt. Abraam īterra Chaneam.i. iudeam Eoth vero in ſodomis dominus tertio ad Abraā dixit. Reſpiciens oculis tuis vide a loco in quo nunc ſtas ad Aquilonem ⁊ Aphricū ⁊ Orientem ⁊ mare: qꝛ omnem terram quā cōſpicis tibi dabo ⁊ ſemini tuo vſqꝫ in ſeculum ⁊ faciam ſemen tuum tanꝙͣ harenam terre: hoc promiſſiōis reſpoſo accepto inde migrauit in terram iuxta quercum Mambre que eſt Hebron. Hebron autem ciuitas fuit Cariarcharbe: que dicitur a Cariarch quod eſt ciui tas ⁊ Arbe quattuor eo quod quattuor patriarche teſte Hieronymo de hebreis nominibus.ſ. Abraam: Iſaach ⁊ Iacob ibidem ſepulti ſint atqꝫ Adam: vt in libro Ieſu ſcriptum habetur. Licet ſint qui dicāt Adam in Caluarie loco ſe pultum. Hec eſt eadem Hebron olim Metropolis philiſtinorum ⁊ reguꝫ atqꝫ Gigantum habitaculum. Poſtea regnante Dauid ciuitas ipſa fugitiuoruꝫ ⁊ ſacerdotalis fuit. Tempore vero Diui Hieronymi ut ipſe ſcribit Uiculus erat. Melchiſedech rex Salem his temporibus multa iuſtitia pietateqꝫ clarus fuit. Quē hebrei(Hieronymo ad Euagrium teſtante) Sem Noe primogenituꝫ fuiſſe tradunt/ ⁊ vſqꝫ ad Iſaach tempora vixiſſe affirmant. Hic Melchiſedech ſa cerdos dei altiſſimi vrbem Salem condidit in eaqꝫ primus regnauit: quam deinde Hiebuſei tenuere. equibus etiam Hiebus vocabulum ꝯſecuta fuit. Unde duobus his nominibus poſtea copulatis: Hiebus.ſ. ⁊ Salem hieruſalem nom̄ effecerunt. Hanc poſtea Salomon hieroſolymā vocari voluit quaſi Hieru ſalo monia vocata. De cuius conditione infra dicemus. ¶ Uictoria Abrae contra quinqꝫ reges. Hiſdem quoqꝫ temporibus quinqꝫ reges aduerſus quattuor qui habitabant in Sodomis bellum indixerunt qͥnī conſerta pugna Sodomitas fuderunt ac oēs īcolas vna cū Loth ⁊ vxore ac liberis captiuos adduxerūt. Quo audito Abra am trecentorum decem ⁊ octo vernaculorum exercitu comparato Sodomitaꝝ regibus confeſtim auxilio fuit ⁊ ſūpta de inimicis vindicta Loth nepotē vna cum omnibus captiuis liberauit. Ꝙͣobrem Rex cum ad gratitudinis ſignum ſpolia nonnulla Abrae obtuliſſet: Abraam preſtanti aīo oblata renuit: ⁊ Loth tantūmodo cū ſuis recepit. Melchiſedech autem qui tum dei excelſi ſacerdos habitus erat Abrae benedixit: panemqꝫ ac vinum eidem obtulit. vt habet̉ Gn̄. 14º. Hac autem victoria ⁊ captiuorum omnium remiſſione quidam affirmant Iobeleum ſumpſiſſe principium. quia Iobel idem eſt quod remiſſio ſiue initiū Ex inde Iobeleus inſtitutus fuit de quinquageſſimo in quinquageſſimum. qꝛ tūc Loth quinquagenarius erat. Iobel enim apud hebreos(Euſebio teſte) qn̄ quagenarius annus appellatur. Iſmaelem ex Agar ancilla Abraam anno etatis ſue octogeſſimooctano generat. a quo Iſmaelitarum genus qui poſtea Agareni ⁊ poſtremo Saraceni dicti fue runt. Sara enim Abrae vxor(vt ſcriptura refert Genẜ. 2iº) cum non haberet liberos dixit ad Abraam. Ingredere ad ancillam meam Agar ſi forte ex ea ſuſci pias filios. Cūꝫ Abraam ad eam ingreſſus fuiſſet concipit. Que concepiſſe ſci. ens Sare iniuriam facere preſumpſit quaſi rex foret filius ex ea procreatus. Poſt hec natus eſt Iſmael ex Agar ancilla quem pater in duodecimo vite ſue anno circuncidi voluit. Is autem ſagittarius effectus progenuit duodecim poAnno Anͣ chr̄i aduē22 12

Anno .III. An̄ chr̄i ad. Mūdi Liber. Abraam pulorum duces vt patet. Genẜ. 21º. Sodoma ⁊ Gomorra cuꝫ alijs ciuitatibus anno etatis Abrae nonageſimonono ob nefarij peccati vindictam a domino ſuccenſe perhibentur. ſolo Loth cū du abus filiabus ac vxore liberato. Uxor autem Loth deſcendens cum reſpiceret ſepius ciuitatem ⁊ eius curam haberet. interdicente deo ne hoc faceret in ſalis ſtatuam conuerſa eſt. Fugit autem Loth cum duabus filiabus in Secor virgi nes vero omne genus humanum ex hoc exterminatum exiſtimantes cuicunqꝫ miſceri ſibi licere credebant. ⁊ hoc ne deficeret genus humanuꝫ. Unde ⁊ ibidē pater inebriatus ex ipſis duos genuit filios. ex maiore Moab. ac ſi quis diceret. ex patre a quo Moabite. Ex altera vero Amon. a quo Amonite. He enim gentes ī valle Syrie habitauerunt. Et huiuſmōi gētes ex Loth deſcenderūt: vt habetur Eenẜ. 19º. Porro Sodoma(vt Iſidorus ſcribit) regio fuit que ⁊ pētapolis a quinqꝫ ciuitatibus dicta quondam quidem vberrima cuiꝰ nunc ſpēs ⁊ vmbra ignis adhuc ī arboribus videt̉. Poma quippe eo in loco virentia ſub tanta ſpē maturitatis naſcuntur vt maximum edendi deſyderium gignāt. Que ſi excerpuntur manu fatiſcunt: ſumumqꝫ exhalant. Ibidem enim mare mortuū inuenitur quod ab hieruſalem ſtadijs ducentis diſtat ⁊ Iudeam paleſtinamqꝫ pariter ⁊ Arabiam diſterminat. Incenſa itaqꝫ illa impia Sodomorum ciuitate Abraam centenarius diuino iuſſu Saram cognouit: que concipiens anno expleto filium peperit: ⁊ octauo die circūcidit carnem prepucij eius: vocauitqꝫ nomen eius Iſaach. vt patet Genẜ. 21º. Saach autem Abrae filius Uir deo charus ⁊ multa eius prouincia di Iſaach gnus ⁊ poſt patrem valde lōgeuꝰ ſexageſimo vite ſue anno Eſau ⁊ Iacob geminos ex Rebecha filia Batuelis filij Nachor ipſius Iſaach 1915 3284 patruelis genuit filios. Quibus genitis vixit annos. i20. Et facti ſunt omnes dies Iſaach anni. 180. eaqꝫ etate cōſumpta mortuus eſt ⁊ appoſitus eſt populo ſuo ſenex ⁊ plenus dierum. Sepelieruntqꝫ eum Eſau ⁊ Iacob filij eius in ſepul chro patrum ſuorum. Ade.ſ. ⁊ Abrae in Hebron: vt habetur in Geneſi. 35º. cº. Hic ſicut ⁊ pater deum vouit quod in ſapīa conſiſtit: eumqꝫ toto corde coluit. quod iuſtitie tribuitur. Et ꝑꝑea iureiurando dedit ⁊ illi dominus ꝑꝑ Abraam patrem eius gloriā in gente ſua ⁊ creſcere illum quaſi terre cumulum fecit ⁊ ſemen eius exaltauit. Azalius quintus Aſſyriorum rex poſt Ninum ſecundū anno a natiuitate Iſaach riº. regnare cepit ⁊ regnauit annis. 40. 1894 3305 Egidius ſextus Sicyoniorum rex Thaleſone patre mortuo anno a natiuitate Iſaach. 22º. regnare cepit ⁊ regnauit annis. 34. ¶ Cretenſium regni principium. Cres ſiue Orion Demorgorgonis filius primus Crete inſule rex vt Euſebius ſcribit anno a natiuitate Iſaach 29º apud eādē inſulā regnū ſuſcepit. ⁊ a ſe Cretam noīauit. Naꝫ vt nōnullis placet primo a celi temꝑie aerea dicebatur. deinde Macoroneſon.i. beata inſula. Hic aūt Eres(vt nōnulli referunt) vnus Curetum fuit a quibus poſtmodū Iuppiter ſecūdus abſconditus fuit atqꝫ nutritꝰ Hi Curetes Gnoſū ciuitatē ⁊ Cybelis deoꝝ matrꝭ tp̄lū in eadē īſula ꝯdiderūt. Creta vero inſula nunc Uenetis ſubdita ſicut Ariſtoteles liº. Poli. ſecundo ſcribit: videtur ad principatum grecie eſſe nata ac preclare ſita. Cuncto nanqꝫ imminet mari cū fere greci oēs circūmare ſint poſiti. Abeſt īquit modicū a Peloponeſſo que eſt Archadia illic vero Aſia circa triopium ⁊ Rhodus. Quare imperiū maris obtinuit Minos. Hec ēt vt ſcribit Iſidorus in. 14º Ethicorum liº. c. 6º. ꝯdam centū inſignibus vrbibus inſignita fuit. Prima remis ⁊ ſagittis valuit. Studiū muſicū ab Ideis dactilis in ea ceptuꝫ fuit capris copioſa ceruoſ agitatꝭ lupos ⁊ vulpes aliaqꝫ feraꝝ noxia nuſꝙͣ gignit. Serpēs ibi nullus nulla noctua ibi īuenit̉ ⁊ ſi īueniat̉ ſtatiꝫ emoritur. Sūt tn̄ q̄ dicūt. Eā Cretā Appel latā a terra tenaci q̄ Creta appellat̉ quia ibi melior cōperit̉. Et fortaſſis ſanior Sare obitus. opinio.

Anno .III. Mundi. An̄ chr̄i ad Liber. Iſaach Sara Abra vxor anno a natiuitate Iſaach filij ſui trigeſſimoſeptimo cū annos centū ⁊ vigintiſeptē etatis haberet in Hebrō in terra Chanaan mortua eſt. vt 3z21 1878 patet. Gn̄. 23º. Decē quippe annis vir ſuus eā precedebat ſic ipſe qn̄ ſibi ex illa ꝓ miſſus eſt filius ſicut ipſemet dixit. Si mihi annoꝝ centum naſcetur filius: ⁊ ſi Sara nonagenaria pariet vt habetur Gn̄. 18. Tūc emit agrum Abraā in quo ſe pe liuit eā. Exactis tribus deinde annis quadragenarius Iſaach Rebecā Bathuelis filia quadragenariā duxit vxorem. Vt autem illam duceret/ miſſus eſt ſeruus ab Abraam eius patre in Meſopotamiā: vt patet Genẜ. 24. ¶ Lethure nuptie Abraā vero magnus pater Sara vxore defuncta adiciens Cethurā ēt duxit vxo rem ex qua(vt premiſſum eſt) ſed genuit filios quos oēs ab Iſaach ſeꝑauit. De hac Cethura varie ſunt doctoꝝ opiniones vtrum ip̄a Agar ancilla ſit an alia. Hebrei Cethuram aſſerunt nomē fuiſſe appellatuꝫ quod interpretat̉ copulatā quam Agar fuiſſe affirmant/ que de concubina poſt mortem Sare tranſiuit in coniugiū ne ſi ſenex aliam ꝙͣ prius coniugatam duceret nouis nuptijs laſciuire videretur. Vnde de eo Aug. li. 16. de Ci. dei. c. 34. ſic intulit dicenſ. Quod aūt Abraā poſt morteꝫ Sare Cethuram duxerit vxorē: abſit a me vt in continētiā ſuſpicer preſertim in illa iam etate ⁊ ī illa fidei ſanctitate. Huius Cethure liberi a nomine libere ſe dixerunt Saracenos qui primo Traconitidem. Pheniceꝫ ⁊ Arabiā vſqꝫ ad terminos rubri maris incoluerunt. Affer aūt(ſicut Ioſephus in pº. cº. 8º. refert) ex his natus ē. qui primo caſtra fixit in lybia regione: quā poſteri Affricam ab illo dixere. Affricana quippe regio ab Affer Abrae filio ſic dicta plures in ſe continet ꝓuin cias. Occidentalem. videlicet ethiopie ꝑtem lybiā Tripoliꝫ. Numidiā ⁊ Mau ritaniā. Ethiopia preterea tres continet partes: quaꝝ prima occidentalis mon tuoſa ē que ab Atlantico monte celſiſſimo ꝓtenditur vſqꝫ in Egyptū. Media pars harenoſa perhibet̉. Tertia vero que orientalis pene deſerta ē ⁊ inter Auſtralem oceanum ⁊ Nilum fluuium ſituatur. habens ab ortu mare rubruꝫ Dicta ē aūt Ethiopia a calore populoꝝ quos ſolis vicinitas toret. ꝯtinetqꝫ mōſtro ſos homines Garamātes ⁊ Trogoditas: de quibus herodotus li. hiſt. 4º. mul ta ꝯmemorat. Hi Trogodite curſu ceruos ſuperant. Aliqui ꝑꝑ nimium feruorē maledicunt ſoli. Alij ſerpenres comedunt. Alij leones ⁊ pantheras venantur. Alij ſpecus cauāt ⁊ inhabitāt. Ignes ibi in nocte videntur. Satyri quoqꝫ Api los Gameleon ⁊ Baſiliſcus: Cameli: Pardi ⁊ Dracones ibi inueniunt̉ in Affrica ēt fons cuius aqua potata canoras reddit voces. ¶ Minerue dee ortus. Tritonia virgo quā greci Minerua vocant(teſte Aug. 18. de ci. dei. c. 8.) āno etatis Iſaach. 58. apud Tritonidem lacū apparuit. ex cuius noīe ⁊ ipſa Tritonia appellata ē. Hec palas dicitur a Palane inſula Thracie vbi nutrita eſt. ſiue a pa lante gigante quē interfecit. Propterea Cicero de natura deoꝝ li. 3. eā belli inuentricem ac principem fuiſſe dixit: ꝑꝑ quod a nōnullis Bellona vocata ē ſoror .ſ. ⁊ auriga martis. Nā ipſa eadem ſapientie dea ⁊ oīum artium inuentris dicit̉ Unde lanifices: fulones: tinctores: textriceſqꝫ puelle teſte Ouidio tertio faſtorum liº. eius feſtū religioſe celebrāt. Eius origo incognita fuit. Ideoqꝫ vt Aug. inquit tante procliuius dea credita eſt: quo eius origo minus innotuit. Sed cū nihil ingenio ſit excellentius quo vniuerſa reguntur: ⁊ ipſa ex ingenio ſit nata. Illi etiam arces.i. rerum ſublimitates conſecrari voluerunt. Dixerunt quoqꝫ eam de capite Iouis progenitam quia hominis ſapientia qua omnia inuenit ſe det in capite. In eius pectore caput Gorgonis eſſe fingitur quam lunam ⁊ ſum mū ethera eſſe dixerūt. Huiꝰ tēplū apud Mileſios fuiſſe admirādū Herodotꝰ hiſtoricus ſcribit. quod poſtmōꝫ ab Aliatte iniquiſſimo viro igne abſūptū fuit Mineruas āt qn̄qꝫ fuiſſe īuenimꝰ. Primā hanc Apollinis matrē. Scd̓aꝫ Nilo ortā quā Egyptij Salete dicūt. Tertiā ex Ioue natā. Quarta Ioue ⁊ Coruſce Oceani filia quā Archades Corion nomināt quadrigaꝝ inuentricē. Quintā

Anno III. An̄ chr̄i ad. Mūdi ¶ Liber. Iſaach palantis filiā que patrē interemiſſe dicitur virginitateꝫ ſuam violare conantem Cui penaꝝ talaria affingunt. Hec Cicero de natura deorum. Uulcanus primus faber Iunonis filius his tēporibus apud Lemnos Egei ma ris inſula(vt Euſebio piacet) clarus fuit. de quo fertur ꝙ ignis fabrilis primus inuentor fuerit ⁊ fornacis auctor. que quidem inuentiones qꝛ non modicū hominibus prebuere profectum ipſum deoꝝ fabrū appellauerūt. vnde ⁊ poete fin gentes dicūt eū Ioui ſulmina alijſqꝫ dijs arma contra gigantes fabricaſſe. feciſ ſeqꝫ monile hermiōis coronā Ariadnis arma achillis ⁊ Enee ⁊ multa alia que ſupra humanū ingeniū fuiſſe viſa ſunt. Nec ob ea beneficia ad deoꝝ menſaꝫ ad miſſum fuiſſe. Qua ꝑꝑ dicunt Ioui ſupplicaſſe vt ſaltē mēſe Minerue nuptijs iungi mereretur: aqua tamē ſpretū fuiſſe affirmāt. Que Uirgiliuſ ī Buc. tetigit cū ait. Cui non riſere parentes. Nec deus hunc merſa dea nec dignata cubili ē Hic deinde Uenerē habuit vxorem: quā cū Marte adulterātē inueniſſet ſubti liſſimis cathenis deuinxit: ac dijs oībus propalauit. Hūc poſtmōꝫ nonnulli tēplis ⁊ ſacrificijs honorauerunt. Pingitur aūt Uulcanus claudus qꝛ dux ignis fuit. Fuere ⁊ alij vulcani vt Cicero de natura deoꝝ ſcripſit. Unus quē Celi filium dixit ex Minerua ſecunda Iouis filia: ex qua apollinē genuiſſe refert. Se cundus hic ipſe quē Iouis filium ex Iunone ſuſceptum dixit. Alius Nili filiꝰ qui ab Egyptijs egypti cuſtos creditur. Solem primum Iouis primi filiū ⁊ Minerue predicte fratrē hac eadem tēpeſta te floruiſſe Tullius dicit. hunc inſignem ac ſplēdidū hominē ⁊ ingentis regijqꝫ animi preditū fuiſſe dicunt. Et eo modo vt eū nobilitarent noīe gn̄oſo tā claro noīe declararūt. Putabant eniꝫ veteres a Nembroth ſeducti primā reꝝ cauſaꝫ ignem ⁊ ſic illi nobilius nomen dare non poterāt ſeu ꝙ eum celeſtem putarent hominem ſeu deum e celo veniſſe ratione profunditatis ingenij ſeu quia illi na turam igneam viderent more ignis ſemper ad alta tendenteꝫ. Sunt tamen qui volūt hunc Apim fuiſſe eo ꝙ loco ſolis ab egyptijs cultus fuerit. Sed certe hic alius fuit ab Api. Turimacus Thaleſionis filius ſextus Sicyonioꝝ rex quinquageſimoſexto natiuitatis Iſaach anno regnare cepit ⁊ regnauit annis. 45. ¶ Argiuorum regni Exordium. Inachus Oceani ⁊ terre(vt aīunt) filius teſtibus Augº ⁊ Euſebio apud Argos in Theſalia āno a natiuitate Iſaach ſexageſſimo: primus regnare cepit ⁊ regna uit ānis. 50. A quo ēt ꝗdā Achaie grādis fluuius Inachus appellatus ē: ꝗ ⁊ argolicū ꝑſecat tractū. Ipe.n. filiā noīe Io gēuit q̄ poſtea Iſis appellata fuit. Qd ꝗdē regnū durauit ānis. 54 4. ſb̓ regibꝰ qͣttuordecī erſes qͥ ⁊ Baleꝰ ſextꝰ Aſſyri oꝝ rex āno ſexageſioprīo vite Iſaach Aſſyrijs regnar̄ cepit ⁊ regnauit ānis. 30. Acob patriarcha ſanctiſſimꝰ ex Iſaach natꝰ poſt annū vite nonageſimū: ex Rachel vxore ſua genuit Ioſeph. vt patet Gen̄. 30. Deīde vixit 1855 3344 annis ꝗnqͣgintaſex ⁊ ī egypto mortuꝰ. Hic ē ille patriarcha vir ſciſſimꝰ de quo Ieſus filius Syrach laudando ꝓtulit dicens. Bn̄dictionē oīum gētiuꝫ dedit illi ⁊ teſtamētū ſuū ꝯfirmauit ſuꝑ caput Iacob. Cognouit illū ī bn̄dictiōibus ſuis ⁊ dedit illi hereditatē ⁊ diuiſit eī ꝑteꝫ in tribubus duodeciꝫ ⁊ ꝯſeruauit illi Ioſeph viꝝ miſericordie inuenire gratiā in ꝯſpectu oīs carnis. Hic autē Iacob ſurrepta benedictione Eſau fratris ſenioris cū ꝓ vxore ducenda Meſo potamiā ꝓfectus eſſet qͣttuor vxores ſortitus ē: Nō ex libidine. Sꝫ cū vna ꝓ al tera ei ſupponeret̉: ſuppoſitā ꝗdeꝫ qm̄ ea īnocēter uſus fuerat ve ipſaꝫ ludibrio habuiſſe videret̉ in vxorē ſumpſit. Et qꝛ lex nondum ꝓhibebat qn̄ plures vxo res multiplicande poſteritatis cauſa haberi poſſent. Iacob accepit illā cui vni ꝯiugij futuri ſpem fecerat. Que.ſ. Rachel cū ſterilis eſſet anciliā ſuā de qua filios ſuſciꝑet marito dedit. Quod ⁊ Tya ſoror eius qͣꝫuis multos peꝑiſſet filios qm̄ multiplicare cupiebāt ꝓleꝫ/ ſimiliter effecit. Fuerūt itaqꝫ Iacob vxores qͣttuor. Lya.ſ. ⁊ Rachel ſorores. Bala ⁊ Ielpha eaꝝ ancille: equibus duodeciꝫ ꝓgenuit filios. Ex Cya natu maiore ſuſcepit: vt infra.

Anno Mundi. An̄ chr̄i ad. ¶ Liber. .III. Iacob Iudaꝫ a quo regia tribus deſcendit. ⁊ deinceps dn̄s noſter ieſus chriſtus. Rubē qͥ ꝑdidit prīogēita Ex Rachel Ioſeph ⁊ Beniamin Simeon Leui aquo leuitaꝝ gn̄s Ex Bala Dan ⁊ Manaſen Iſachar Iabulon ⁊ Exhelpha Aſſer ⁊ Gath Et hi duodecī fue̓ pr̄iarche. Dina Armamitres ſeptimꝰ aſſyrioꝝ rex anno etatis Iacob trigeſimoprimo poſt Xer337 5 1824 ſem Aſſyrijs regnare cepit ⁊ regnauit annis. 38. Quo regnante locutus eſt dn̄s ad Iſaach patrem Iacob ipſiqꝫ eadē que patri duo illa ꝓmiſerat pollicitus ē.ſ. dare terrā chanaan ſemini eiꝰ: ac d̓inde ī eiꝰ ſemine bn̄dictionem oīum gentium Genẜ. 26º. Phoroneuſ ſcd̓s Argiuoꝝ rex anno etatis Iacob quinquageſimo Inacho patre eius vita functo Argiuis regnare cepit: ⁊ regnauit annis. σo. homo ſane inſignis induſtria ⁊ ſapientia cōſpicuus: qui(vt Augº 18. de ci. dei. c. 3. placet) prīus 3394 1805 leges grecie dedit ⁊ ſub iudice cauſas agi inſtituit. Unde ⁊ legiſꝑiti eū locū in quo cauſe aguntur ab eo foꝝ noīari dicūt. Hūc Lactātius aſſerit primū Iunoni ſacrificaſſe. Eius filios Egialeum ⁊ Niobem fuiſſe Euſebius dicit. Phegeus Phoronei germanus vir quidē doctiſſimus tēpeſtate hac floruit qui ⁊ ipſe(Augº teſtante tēpora ꝑ menſes ⁊ annos ⁊ numeros obẜuare docuit: ⁊ ad deos colendos ſacella: ⁊ aras primus inſtituit atqꝫ īuenit. Un̄ ⁊ poſt obitū eius p̄dictoꝝ ꝯſideratinoe tāꝙͣ d̓s veneratus ē: ⁊ ad eius tumulū ſtatiꝫ templum fuit conſtructum Io que ⁊ Iſis Inachi regis filia ⁊ Phoronei ſoror hiſdem tēporibꝰ multis virtutibus inſignis habita eſt. Ꝙͣobreꝫ vt Ouidius in primo Meth. ſcribit a Ioue ardenter amata ē. Ueꝝ in egyptū profugiens litteras ⁊ agriculturam egyp tios docuit ⁊ Siſtrū eiſdem adinuenit. Que cum rudes eius loci homines mul tas res edocuiſſet diuinos ab illis ſuſcepit honores. Hanc poſtmōꝫ Oſiris Ni obe ipſius Iſidis ſororis filius accepit vxorem: ⁊ egyptioꝝ regina habitata eſt: De qua latius infra dicemus cū de Api. i. Oſire eius marito dicemus. Bolocus octauus Aſſyrioꝝ rex anno etatis Iacob. σ4. Aſſyrijs regnare cepit. ⁊ regnauit annis. 35 ¶ Theſalorum regni Axordium. Theſalus Crethi regis filius Auſebio teſte āno etatis Iacob. σ4º. in Theſalia 3408 1791 regnare cepit: que prius teſte Plinio. 4. naturalis hiſt. liº. Emonia dicta fuit: ⁊ ab ipſo Theſalo Theſalia appellata. Ea grecie regio eſt que ſub Attica cōprehendebatur: que vt fama ē olim fuit lacus a montibus vndiqꝫ concluſus. Ipſa enim(vt Herodotus ſcribit) habet ab oriente montem pellium: ⁊ ꝯiunctos colles: a ſeptētrione Olympum ab occidente Pindum: ⁊ a meridie Othrym īquo rum media ꝯcauitate Theſalia ipſa ꝯcluditur: ꝑ quam quinqꝫ principales fluui os decurrer̄ dixit. vꝫ Peneum: Apidanū: Denochonū: Emphaū: ⁊ Parmiſū. ꝗ poſtea ī vnū iuncti ꝑ vnicū tm̄ trāſitū ī mare decurrūt. Et ſoliꝰ Penei nomen detinet. Iacob patriarcha his temporibꝰ primogenitis a fratre ſuo Eſau emptis: ſurreptaqꝫ benedictione iuxta conſilium matris Rebeche in Meſopotamiam Syrie ad auunculum ſuum Laban deſcendit: vt patet Genẜ. 28. 3428 1771 Ruben primogenitus Iacob anno etatis patris ſui octogeſimoquarto in Meſo potamiam Syrie ex Lya vxore primo naſcitur. Diluuium perticulare anno etatis Iacob ẜm Oroſium nonageſimoprimo. ẜm 3435 176 4 vero Euſebiū centeſimotertio in Achaia terra Attica factū eſt. Eleuſis ciuitas in inſula Thera ſub Euboia iuxta Atticā haud longe ab Athēis ab Ogyge rege fuit condita aqua poſtea tota inſula Eleuſina vocata eſt. Triptolemus Eleuſi ſiue Celoi ⁊ Menaline filius ea in vrbe haud multopoſt natus eſt: ad quem cum Ceres querens proſerpinam deueniſſet ⁊ eum in cu

Anno An̄ chr̄i ad. Mūdi 176 5 3434 1764 3435 1754 3445 17 47 3452
.III. Liber. Ioſeph nis dormiente patre ac matre inueniſſet eum quidem gremio ſuſtulit illa ſuo. Et arrepto eo ter manu mulxit ac tria carmina dixit: ⁊ deinde in accenſo focoobruit humanum purget vt ignis opus. Excutitur ſomno ſtultē pia mater ⁊ amens Quid facis exclamat membraque ab igne rapit. Cui dea dum non vas inquit ſcelerata fuiſti. Irrita materno ſunt mea dona metu. Iſte quideꝫ mortalis erit: ſed primus arabit. Et ſeret ⁊ culta premia tollet humo. Hic cum ingentis penurie patre a concurſu populi occiſo: quia eum tempore famis abunde alu iſſet aufugit: ⁊ longa naui cuius ſerpens erat inſigne abijt ad extremas regiōes ⁊ queſita frumenti copia in patriam redijt: exqua pulſo lynceo in regnum paternum reſtitutus eſt: ⁊ non ſolum reſtitutus alimenta tradidit ſubditis ſed ēt illos docuit facto aratro terram colore. Exquo Cereris etiam alumnus eſt dic tus. Eam obrem dicunt eum in partibus Atticis vſum frugum primum adinueniſſe. Ioſeph vir caſtiſſimus: nonageſimoprimo etatis patris ſui Iacob anno ex Rachel laban filia in Meſopotamia Syrie finitis quattuordecim annis: quibus Iacob pater ſuus pro vxoribus ſuis ſeruierat natus eſt: Quibus expletis Laban fedus cum eo pepigit: ꝙ quicquid varium in grege Soceri ſui naſceretur: id merces ſua eſſet. Unde Iacob virgas viride tulit: ſcilicet populeas amigda linas ⁊ plantaminas quas per loca decorticans in aquarum canalibus/ in ip̄o coitus feruore/ ante conſpectum ouium poſuit: vt ſic tales fetus conciperent quales vmbras aſcendentium arietum in aquarum ſpeculo videbantur. Vt au tem omnes fetus varij coloris fierent: ⁊ ne dolus deprehenderetur: Inuerno conceptu virgas ponebat. Inſerotina autem admiſſura non ponebat. Hec vero habentur. Genẜ. 30. Hanc obrem Comeſtor dixit/ Iacob nouam ſcropham cōmentatus eſt qua naturam arte naturali pugnaret. Dſeph patriarcha caſtiſſimus Iacob filius vixit annis in toto. iio. qui in egypto ex Aſenech filia putipharis ſacerdotis vxore duos genuit filios. Manaſſen.ſ. ⁊ Effraim: hic ab adoloſcentia pulcherrimus habitus a patre cunctis fratribus predilectus fuit ¶ Is cum duas vidiſſet viſiones: ⁊ patri fratribuſque refferretꝭ multam in ſe conflauit inuidiam. Obquam cauſam quintodecimo etatis ſue anno a fratribus in egypto venditus eſt. Inde exactis vite ſue triginta annis coraꝫ Pharaone ſtetit: eiuſqꝫ ſomnia interpretāſ prenunciauit decem annos vbertatis futuros: quorum abundantiam ſeptem alij ſubſequentes anni ſteriles conſumpturi erant. Et propter hoc rex ipſe eum ē carceribus liberauit: in quibus eum coniecerat caſtitatis integritas: ipſumqꝫ egypto prefecit: ⁊ pergebat cūctis diebus in curru aureo coronatus ⁊ purpura veſtitus per annos octoginta. Hunc autem Ioſeph cum pater ſuus Iacob tamē proprijs benedictionibꝰ oēs filios benediceret: vt habetur Genẜ. 49. dixit Filius accreſens Ioſeph filius accreſens: decoris aſpcū. Filie diſcurrerūt per murum ⁊ exaſperauerunt eum: ⁊ iurgati ſunt inuideruntqꝫ illi habentes iacula dedit in forti arcus eius: ⁊ diſſoluta ſunt vincula brachiorum ⁊ manuum eius ꝑ manꝰ potētis Iacob. Inde paſtor egreſſus ē lapiſ iſrl̓. Deus patris tui erit adiu tor tuus: ⁊ omnipotens benedicet tibi benedictionis celi deſuper: benedictioni bus abſſyi iacens deorſum benedictionibus vberum ⁊ vulue. Benedictiones patris tui confortate ſunt benedictionibus patrum eius donec veniret deſyderium collium eternorum. Fiant in capite Ioſeph ⁊ in vertice Nazarei inter fra tres ſuos. Ioſeph v̓o poſtꝙͣ in egypto regnaſſet octoginta annis: etatis ſue anno decimo ſupra centeſimum in ſenectute bona mortuus eſt: Cuius reliquias fratris eius in Hebron maximo cum honore tranſtulerunt. Meſſapus nonus Sicyonioruꝫ rex anno primo etatis Ioſeph Sicyonis regna re cepit: ⁊ regnauit annis. 47. Baleus nonus aſſiriorum rex anno decimo etatis Ioſeph Aſſyrijs regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 52. Apis quem Oſinum dicunt quartus arginorum rex anno. 17. etatis Ipſeph Ar

Anno Mundi. Anͣ chr̄i ad. .III. ¶Liber. Ioſeph giuis regnare cepit: ⁊ regnauit ānis. 35. Hic Apis Iouis filius ex Niobe Pho ronei filia fuit qui cum Phoroneo auo in regno ſucceſſiſſet ⁊ per trigintaquinque annos imperaſſet. Agilaum fratrem in regno prefeciſſet ipſe maioris glorie cupidine captus ad egyptios tranſfretauit: quos cum ſuo ſummiſiſſet īperio Iſi dem Inachi filiam matrimonio ſibi cōpulauit. Qui ⁊ ipſe ſicut vxor Iſis cum rudes illius loci homines multas res ipſis ꝙͣmaxine conferentis edocuiſſetꝭ di uinos honores adeptus eſt dicente Tibullo. Primus aratra manu ſolerti fecit Oſiris. Et teneram ferro ſollicitauit humum. Primus in experte commiſit ſemina terre. Pomaqꝫ nō notis legit ab arboribus. Hic docuit teneram palis adiungere vitem. Hic viridem dura cedere falce comam. Et alia multa que idē poeta proſequ tur. Sed tandem teſte Senaca liº. quem de ſacris egyptiorum cōpoſuit. Cum apis a Tiphone fratre occiſus ⁊ laniatus eſſet: ⁊ ab vxore diu eius mēbra quererentur nec inueniri poſſent iraſcebatur in egyptios regina: ⁊ magnos quotti die infletus prorumpebat dicente Lucano circa finem octaui libri. Nos in templa tuam romana recepimus Iſim. Semideoſqꝫ canes ⁊ ſiſtra iubentia luctus. Et quem tu plangens hominem teſtaris Oſirim. Sed tandem cum laceratuꝫ illum inueniſſet in maximos luctus prorupit. Et egyptijs placata ob comperta mariti membra locum vbi ea inuenerat grece phylas: hoc eſt latine amicas no minauit. Et ad illum ſepeliendum ſe accinxit locumqꝫ comperit: ⁊ elegit pro illius ſepultura tutiſſimum: ⁊ tranſitus difficillimi. hoc eſt inſulam Abaton qui in acceſſibilis inter pater: eo quod ſit in palude iuxta Memphim linoſa. In hoc il lum ſepeliri curauit: ⁊ paludem ſtygem hoc eſt merorem vocari voluit. Nec ad illam inſulam quemuis poſſe accedere ſtatuit niſi certis diebus ⁊ quibuſdaꝫ iniciatus. Si quis forte in ea palude deperiſſet nec cadauer reꝑiri poſſet. Mui tis quippe annis egyptij quedam ſacra officia ei ſoluebant. Sed cum deinde eiſdem egyptijs apparere cepiſſet bos inſtar numinis putauerūt illum Oſirim eſſe: ⁊ vt deum adorare ceperunt. Et commutato nomine illum Apim vocauerunt hoc eſt bouem. Sic enim bos egyptiorum lingua Apis dicitur. Naꝫ teſte Plinio in octauo naturalis hiſt. bos īſigniſ ex improuiſo illis apparet que certo detinent tempore ⁊ adorant. Et vt nonnulli ferunt per annum illum detinere conſueuerunt. Alij per decennium dixere. Deinde referentibus quibuſdā auctoribus: ⁊ ꝙͣ maxime Plinio vbi ſupra ſtatuto die ſacerdotes illum in ſacro fonte ſummergunt. Mox alter nec ſine publico luctu queritur. Nam donec alium inuenerint inſtar Iſis merent. Sed non diu queritur. Quem cōpertum cē tum antiſtites: Mēphim cum puerorum gregibus populoqꝫ ⁊ omni muſicoꝝ genere proſequuntur. dicente Tibullo. Te canit atqꝫ ſuum pubes miratur Oſirim. Barbara Memphitem plangere docta bouem. Et Ouidius ī octauo Peth Nunꝙͣqꝫ ſatis Oſiris. Semper enim produnt. ſemper ⁊ inueniunt. Quo ſane inuento populus mira applaudens letitia magna cum voce ſalutat. Dyodorus ſiculus varias ⁊ longas diuerſarum nationum: Oſiris atqꝫ Iſidis theologias retulit: quas ſi quis videre cupit apud illum varijs in libris poterit videre. Hic autem Memphim vrbem digniſſimam in egypto condidit. Et alia multa que enarrare longum eſſet 3459 1740 Rhodos vrbs aqua inſula Rhodus nomē accepit his temporibus a Thelchinis ⁊ Cariacibus a Phoroneo Argiuorum rege iam deuictis in ipſa Rhodo lycie inſula condita eſt: de qua Pomponius ſic refert ꝙ dum vrbis fundamenta foderentur roſe capulum dicit fuiſſe inuentum: a quo ciuitas ⁊ inſula cognominātur. Rhodos enim grecie latine dicitur roſa. Prius tamen inſula Ophniſa di cta fuit. Deinde Stadia. Et poſtea Thelchines: vt diximus: eo ꝙ Thelchines

Anmno chr̄i ad. Mūdi .III. ¶ Liber. Ioſeph vrbem ibidem condiderunt ⁊ inſulam incoluerunt. Quos nonnulli maleficos ⁊ faſcinatores fuiſſe tradunt tanꝙͣ ſtigiam aquam ſtirpibus ⁊ animalibus per niciei gratia inſpergerent. Alij cōtraria ſentiūt. Thelchines eximios artifices: primoſqꝫ ferri ⁊ eris fabricam inueniſſe: quos ex Creta in Rhodum profectoſ vicini per inuidiam faſcinatores perdiderint: poſt Thelchines Eliades inſulā tenuere: quorum poſteri lyndum ac Ialiſſum condiderunt. Poete huius inſule antiquitatem ⁊ nobilitatem aſtruentes fabulam confinxerunt/ dicentes aurum in inſula pluuiſſe cum palas in Iouis capite naſceretur. Hec nongentorum ſtadiorum ambitu continetur. In orientali promontorio ſita: que ⁊ portubus: ⁊ vijs ⁊ menibus olim ceteras vrbes ſuperauit: Romanis ⁊ grecis amica: que cū libera eſſet multis: ⁊ donis: ⁊ ſimulacris excellētiſſimis claruit. Precipua vero fama Coloſſij extitit. Statuā enim illam: alij Iouis: alij ſolis fuiſſe tradūt: quā Cares Lyndius vt ſuo loco dicemꝰ: decies ſeptenum cubitum altam edit ere. Multa hec Rhodꝰ ciuitas per ciuilia Romanorum bella perpeſſa eſt: nec ſub grecorum imperio calamitatibus caruit. Sed poſtꝙͣ Sarraceni Egyptū ⁊ Sy riam: Turci vero Aſiam obtinuere longe maioribus cladibus ſubiecta fuit: ⁊ aliquando venetorum iugum aliquādo aliorum chriſtianorum pertulit. Neqꝫ vllo pacto Turcorum viribus reſtitiſſet niſi Religioſi milites qui beato Ioanni dicati ſunt inſule curam ſuſcepiſſent. De quibus infra latius dicetur. Ex hac inſula multi illuſtres Uiri prodierunt ⁊ imperatores ⁊ pugiles: equibus Pane tij philoſophi progenitores fuere: ⁊ alij multi. ¶ Uiri diſciplinis excelentes. Apollo Medicus teſte Euſebio his temporibus Phocenſibus ⁊ Delijs clarus habitus eſt: qui medicine artis: ⁊ herbarum virium primus compertor fuit. Dicente ipſo ad virginem Daphnen apud Ouidium libro Methamorphoſeon primo. Inuentum medicina meum eſt opiferqꝫ per orbem. Dicor: ⁊ herbarum ſubiecta potentia nobis. Ꝙꝙͣ Plinius liº. 7º. naturalis hiſt Chironem quendam eius artis inuentorem dixerit. Hic autem Apollo Phithonis ⁊ ſapientie deus: a poetis appellatus eſt: qui ⁊ Phetōnem ſerpentem: q̄ matrem latōnam perſecutus fuerat ſagittis confecit. Accipitur etiam pro Sole: quia ſicut in claritate ſolus habentur: ſic iſte in cognitione medicine tantam claritatem ſolus obtinuit. Thiron Medicus Uir iuſtiſſimus atqꝫ pientiſſimus: centaurorum/ nutritorqꝫ Eſculapij ⁊ magni doctor Achillis hiſdem temporibus(vt nonnullis placet) multa bonitate ⁊ iuſtitia clarus fuit. Qui vt multi affirmant/ medicinam ⁊ herbarum bonitates primus inuenit: quam poſtea antiquiſſimus Eſculapium do cuit ⁊ Achillē: hic(teſte Orpheo) cum Argonantis nauigauit: ⁊ illorum iudex ⁊ medicus fuiſſe dicitur: vbi ⁊ Achillem chitera pulſare docuit Tandem cum Herchulem hoſpicio ſuſcepiſſet: ⁊ eius arma contrectaret ſagitta e manibus ca dens pedem leuum vuulnerauit dicente Ouidio li. 5º. faſtorum. Dumqꝫ ſenex tractat ſquallentia tela venenis. Excidit ⁊ leuo fixa ſagitta pede. Sed vt dixit vlterius Ouidius illum nunꝙͣ ta li vulnere liberatum: ⁊ poſt nonum diem miſeratione deorum: ne amplius dolore cruciaretur: ad celos tractum: Unde ait. Ipſe etiam lectas pagaſeis collibus herbas Temperat: ⁊ vana vulnera mulcet ope Et infra. ſubdit Nona dies aderat cum tu iuſtiſſime chiron. Bis ſeptem ſtellis corpore cunctus eras. ¶ Synaſtia. 18. incipit

Mūdi An̄ chr̄i ad. .III. Liber. Ioſeph Egyptijs decimaoctaua dynaſtia Diapolitarum anno etatis Ioſeph quadrage ſimotertio cepta eſt: ⁊ durauit annis. 34 σ. ſub regibus quindecim: quorum pri 347 5 1724 mus Amaſis regnauit annis. 25. Secundus Amenophis: annis. ri. Tertius E phres: annis. 12. Quartus Miſphar Mutoſis: annis. 26. Quintꝰ Tuthemo ſis: annis. 9. Sextuſ Amenoptes: annis. z1. Hic eſt quem quidam Memnonē putant: cuius ſtatua vſqꝫ ad aduentū chriſti ſole oriente voceꝫ dare dicebatur. Septimꝰ Orus: annis. 38. Octauꝰ Acenedis. ānis. 12. Nonus Achoris. ānis. 9. Decimꝰ Cheuchres. ānis. 16. Undecimꝰ Acheres: anniſ. 8. Duodecimꝰ Cher res. annis. 15. Tertiuſdecimꝰ Armeus. qui ⁊ Danaus annis. 5. Quartuſdecīus Kameſis: qui ⁊ egyptus a quo prouincia nomen accepit: annis. 68. Quintuſdecimus ⁊ vltimus Menophis: annis. 40. His finitis Decima: Dynaſtia: ſub ſecuta ē centūquadragintaquattuor annorum. Heratus decimus Sicyoniorum rex anno quinquageſimo etatis Ioſeph: vige348 1727 ſimo autem imperij ſui anno poſt Meſappum Sicyonijſ regnare cepit ⁊ regna uit annis. 46. Sparta que alio noīe lacedemon dicitur his temporibus: Euſebio teſte a Sparto Phoronei filio condita ē. a qua poſtmodum etiam regio ipſa lacedemōia no men accepit: Uerum Iuſtinus in 3º ſuorum epitomatum liº. alia de cauſa illam Spartam cognominatam fuiſſe: vt infra dicemus. Lacedemon autem Lacōie ciuitas que ſubijcitur Taygēto monti condita fuit a Lacedemone: Semeleſ fi lio eadem Sparte dicitur. Iltadas decimus Aſſyriorum rex poſt Baleum anno quinquageſimoſeptimo etatis Ioſeph Aſſyrijs regnare cepit/ ⁊ regnauit annis. 32. Iacob patriarcha ſanctiſſimus etatis ſue anno. 147. regnantibꝰ tribꝰ predictiſ re 3487 1712 gibus in egypto diem obijt: ꝓphetizans de chriſto ⁊ de vocatione gentium: cū ius prophia(teſte Uincētio Hiſtoriali) hec breuiter fuit. Dixit enim cum filio⁊ nepotes benediceret. De ſtirpe Iuda naſcetur virgo habens ſtellam byſſinā: veſtemqꝫ candidiſſimam: de qua agnus naſcetur immaculatus: qui ē agnuſ dei gratia ſaluans omnes: cuius regnum erit in eternum: quod non corrumpetur. Dominus deus magnus apparebit in terra vt homo: corpuſqꝫ aſſummet ⁊ comedet vt homo. Orietur aſtrum eius in celo: ac ipſe reſplendebit ſicut ſol in ter ra. Celi aperientur ſuper ipſum: ⁊ ex templo glorie veniet ſuper ipſum ſanctificatio cum voce paterna: ⁊ ipſe effundet ſpiritum gratie ſuper vos: ⁊ eritis filij eius in veritate. Hic erit ex leui ſacerdos ⁊ ex Iuda rex deuſ ⁊ homo mediator dei ⁊ hominum. qui omnes tenebras de ſub celo tollet. Et erit pax in vniuerſa terra. Vos vero deniqꝫ impie agetis contra eum: ⁊ ſacerdotum principes manus imponent ſuper eum ⁊ exterminabunt ⁊ interficient eum neſcientes eius reſurrectionem. Innocentiſqꝫ ſanguinem recipietis ſuper capita veſtra. Et in paſſione altiſſimi petre ſcindentur: ⁊ ſol extinguetur: ⁊ cetera queqꝫ turbabuntur. Inuiſibiles ſpiritus contremiſcent: ⁊ infernus ſpoliabitur. Ipſe vero para dyſi portas reſerabit: ⁊ ſtare faciet minantem gladium aduerſus Adam. Et da bit ſanctis comedere de ligno vite: ⁊ Belial ligabitur ab ipſo. Tunc videbitis Enoch: Noe: Sem: ⁊ Habraam: Iſaac: ac me patrem veſtrum reſurgētes a de xtris in exultatione. Suis quoqꝫ filijs poteſtatem dabit conculcandi pernicioſos ſpiritus. Et quotquot crediderunt in eum in terra gaudebunt. Tunc omnes reſurgent: hi quidem in gloriam: impij vero ad ignominiam. Atqꝫ in primis iſrael iudicabit quia non crediderunt ei: ⁊ cetera. Eo deniqꝫ mortuo diebus triginta conditꝰ aromatibus fuit. Indeqꝫ in hebron celebri pompa delatus in ſpelunca duplici(vt ſacre tradunt littere) ſepelitur: vt patet Gene. 49. Tunc quippe Ethnicorum mos erat noueꝫ diebus incondita corpora ſeruare: 1O ſinguliſqꝫ diebus ea calida aqͣ fouere. Et per interualla conclamare: ut ſi ꝗs forte ſpiritus intercluſus eſſet clamoribus excitaretur. Condita vero quadra

Anno .III. An chriad. Būdi ¶ Liber. Ioſeph. ginta ſeruabantur diebus. Hebreis vero diebus ſeptem tantummodo incondi ta ſeruare ꝯſueuerāt. Cōdita āt triginta. Huic inoleuit obſeruatio diei ſeptimi ⁊ trigeſimi ſepulture: quam ſacra obſeruat eccleſia: ſicut habetur in Decretis. i3. q. 2. c. Quia alij. Prometheus Iaperi filius ex Aſia nympha coniuge(teſtibus Aug. 18. de ci. dei. 1599 3σ00 ⁊ Euſebio) hiſ temporibuſ in Archadia claruit: vir vtiqꝫ acutiſſimi īgenij ⁊ ſpe ctate peritie: qui homines incompoſitos ac rudes ad pollitiores mores compo fuit. Simulacra enim hominum de terra formauit ⁊ arte quadam veluti ſpiri tuꝫ habentia moueri fecit. Uſum anuli(ſed ferrei) primus inuenit: quem quarto digito in honorem vene cordialis portari ſuaſit. Tempore deinde procedente apud romanos(teſte Iſidoro. 19. Ethicō. li. c. i2.) ſtatutum emanauit vt liberi ciueſqꝫ aureo vterentur anulo. Libertini argenteo: ⁊ ẜui ferreo tantum. Hic etiam primus Aſſyrios aſtrologiā docuit: quaꝫ in monte Caucaſo multo labo re deprehenderat: Fulminum quoqꝫ rationem ibidem deprehendiſſe dicitur: propter quod ignem celeſtem illum furatum fuiſſe tradunt. Atlas ⁊ ipſe Archadicus Promethei frater ⁊ Maie pater hac quoqꝫ tempeſtate vir excellentis vene multeqꝫ contemplationis clarus fuit. Quippe qui aſtrorum curſum peruigili ſtudio comprehendit. ⁊ primus de aſtrologia inter grecos diſſernit: propter quod finxerunt euꝫ fabule portare celum: ꝙͣuis idē monſ eius nomine nuncupetur: cuius altitudinem celi portationem in opinionē vulgi veniſſe videatur: Cres tn̄ fuiſſe atlantes: Seruius alijqꝫ auctores cōmemorant. Primꝰ hic ip̄e Ar chadicus qui ſeptem genuit filias nymphas appellatas: quarum hec ſunt noīa Prima Maia Mercurij mater: ⁊ Iouis concubina. Secunda Electra Dardani mater. Tertia Stenopex Martis concubina/ ⁊ mater parchon ⁊ Celbē. Et habita eſt virgo perpetua. Quinta Celene Neptuni cōcubina. Sexta Tayeta vel Tayeten concubina Iouis ⁊ mater Tantali ⁊ Apollinis. ⁊ Theſali ⁊ Lacedemon. Septima dicta eſt pyrra. He ſorores ſeptem ab inſula heſperida dicte ſunt heſperides. Secundus Atlas italie rex ⁊ pater Electre vxoris Coriti. Tertius Maurus ꝗ maximꝰ ē dictus ⁊ cui pene reliqua omnia tribuuntur. Atlas itaqꝫ italicus rex his etiam temporibus fuit ⁊ regnauit in italia annis mul tis: qui ⁊ ipſe ſeptem genuit filias Plyades dictas: quarum vna dicta eſt Maia: altera electra ē mater Dardani/ ⁊ Iouis concubina que duos genuit filios: Teucrum ſcilicet ⁊ Dardanum: de quo Papias refert ꝙ ex Latio in Phrigiaꝫ profectus fuit. ibiqꝫ Erictonium genuit: qui pater fuit Trois: a quo poſtmodū Troia nomen accepit. Hinc colligitur ꝙ Troiani ex italia primuꝫ duxere principia. Epimachus alter Promethei frater: de quo Ouidius meminit dicens. Hinc ꝓmethiades placidos epimatica dicis: Iubet. Hic gennit Pyrrum: ex cuius ſtir pe Faſtida fuit: qui ex regina terra duodecim gigantes progenuit: viros vtiqꝫ fortiſſimos: quorum nomina Typheus ſcilicet ⁊ Briareus: ⁊ alij. x. fuere. 1589 36 10 Heſperus quartus Promethei frater mortuo Atlante germano italie rege: in re gnum ſucceſſit. hic primo apud hiſpaniam regnans a fratre pulſus in italiaꝫ ve nit: ⁊ ea loca vbi nunc eſt italia occupans heſperiam a ſe nomīauit. Unde ⁊ He ſperus occidentalis ſtella etiam ab ipſo heſpero cognominata fuit. Hic tres fi lias genuit: quas ab inſula heſperide: vbi eas nutrire curauit heſperides appe lauit: quarum nomina ſunt Eglen. Arethuſa ⁊ Heſpertuſa. He a poetis ameniſſimum viridarium cuſtodire: cum vigili dracone dicebantur in quo auree aī bores erant aurea poma tenentes: que teſte Ouidio: liº 4º. Peth. qꝛ Theinis a quodam nato Iouis diripienda eſſe predixerat. Heſperion Pomarion mon tibus circumſepſit. Sed tandem Hercules ad illa rapienda ab Euryſtheo miſ ſus occiſo dracone: aurea mala tulit. dicēte Lucano liº. 9. vbi de hoc horto plura locutus eſt.

Anno III. Pūdi An̄ chr̄i ad. ¶Liber. Abſtulit arboribus precium memoriqͣꝫ laborem Alcides paſſuſqꝫ inopes ſine pondere ramos Rettulit argolico fulgentia poma tyranno. Argus quintus Argiuorum rex poſt Apim in Egyptum profecutm(anno quo 3527 1572 Iacob mortuus eſt.) Argis regnare cepit ⁊ regnauit annis. 70. hunc centū ocu los habuiſſe ferunt: ſub quo ⁊ Calitias primum argiuis functus eſt ſacerdoPlēmeus vndecimus Sicyonioruꝫ rex poſt Heratum regem anno ſexageſimooctauo etatis Ioſeph Sicyonijs regnare cepit. ⁊ regnauit annis. 48 Manutus vndecimus Aſſyriorum rex Altada rege mortuo Aſſyrijſ regnare ce 3528 1671 pit. ⁊ regnauit annis. 30. Ioſeph vir deſyderiorum caſtiſſimuſqͣꝫ patriarcha regnantibus predictis viris poſtꝙͣ apd̓ egyptios prīcipatū ānis. 80. adminiſtraſſet āno etatis ſue. iio. regnā te Pharaone Ephre ibidem mortuus eſt. vt patet Gen̄. 50. Poſt cuius morteꝫ populus dei mirabiliter creſcens in egypto centumquadragintaquinque ānos tranquille prius vixit: donec morerentur: quibus Ioſeph notus fuerat. Ac ſic hic explicit hiſtoria Geneſeos. ¶ Exodiis liber hic initium ſummit. Seruitus Xbrei ī egypto ſub ſeruitute fuerūt ẜꝫ Iſidorum: annis. 144. Uerū ẜm Auguſtinum. 145. Cum ergo mortuus eēt Ioſeph Ameno ꝑtes quartus poſt Ephrē Pharaoneꝫ cuꝫ alijs egypti Pharaoni3541 1658 bus populum iſrael exoſum habens/ propter ingenij magnitudinem: laborum ī duſtriam: operum affluentiam: ac ſobolis elegantiam callide eū opprimere ſtatuit ne multiplicatus in ipſum conſurgere poſſet. Ꝙͣͣobrem multimodas eideꝫ operum angarias imponere curauit. vtpote lateres coquere: foſſas purgare/ ⁊ lutum exportare: quibus oppreſſionibus. ab vxorum amplexibus ceſſaret: ac per hoc eius proles deficeret. Preterea cum quidam Scriba ſacrorum preſcius futurorum Pharaoni prenunciaſſet vnum ex hebreis naſciturum qui egy ptiorum regnum humiliaret ⁊ filios iſrael exaltaret: iuſſit omnes hebreorum ī fantes occidi. Uerum adhuc quottidie ipſo populo magis ac magis multiplicā te: precepit obſtetricibus: vt obſtetricando hebreas mulieres mares quoſcunqꝫ interficerent: feminas vero ſeruarent tanꝙͣ inualidum ſexum ⁊ ad egyptiorum libidinem delicatum. Sed adhuc eodem populo creſcente denuo mandauit vt eorum nati in flumine proicerentur. Quapropter tempeſtate hac: hoc ē anno octauo ⁊ vigeſimo regni Amenoptis Moyſes ex Amram hebreo nat eſt: quem cum tribus menſibus abſconditum pater tenuiſſet: videns ꝙ ampliuſ celare non poſſet: fiſcellam ſcirpeam ſumpſit ⁊ liniuit eam bitumīe ac pice. In tuſqꝫ infantem poſuit eumqꝫ in carecto ripe fluminis expoſuit ſtante procul ſo rore eius Maria nomine ⁊ conſiderante euentum rei. Quem filia Pharaoniſ reperiens in filium adoptauit ac Moyſen appellauit: vt patet Exodi primo ⁊ 2º. Hic autem Moyſes ex ſtirpe Leui ortum habuit. Leui enim a quo Leuitarum genus ex Iacob pr̄iarcha natus vixit annos. 137 ⁊ genuit Chaath hic omniuꝫ Leuitaruꝫ pater extitit qui poſtmodū ob Moy ſi ⁊ Aaron claritatem non exiguam ſacerdotalis honoris dignitatem conſecuti ſunt: e quibus etiam dominus noſter Ieſus Chriſtus naſci dignatus ē. Chaath filius Leui vixit annis. 133. ⁊ genuit Amram. Amram vero Chaath filiꝰ vixit annis. 137. ⁊ genuit Moyſen: ⁊ Aaron: ⁊ Mariam prophetem: que domino carmen cecinit: ⁊ ob murmurationeꝫ Lepre pla ga ſeptem diebus percuſſa fuit: ſed tandem mortua in Cades ſepulta eſt. Triaſus quintus Argiuoruꝫ rex: Argi regis filius anno quintodecimo ſeruitu 3555 1644 tis hebraice argiuis regnare cepit ⁊ regnauit annis. 54

Anno An̄ chr̄i ad. Pūdi ¶ Liber. .III. ¶ Seruitus. ¶ Aſie minoris ſiue Turchie deſcriptio. Aſia nympha Oceani ⁊ Tethios filia ac Iapēti vxor ꝓmetheiqꝫ mater: vl̓ magꝭ (vt Herodoto placet) vxor. ꝑ hoc tp̄s vt Uarro tradit: ea loca q̄ Aſia mīor dr̄ ī coluit: ⁊ a ſe Aſiam noīauit: que regio permaxima eſt. licet minor Aſia noīata ſit: in qua ⁊ quingentas ciuitates aliquando fuiſſe compertum eſt. Hec auteꝫ a mediterraneo noſtro mari cingitur: ⁊ Phrygia ac Lycia cōcluſis terminatur. Incipit.n. in occidentali littore: ⁊ vſqꝫ ad paludem Meotidem: ⁊ fluuium Ta naim extenditur inter mare ponticum iacens ⁊ oceanum ſeptentrionalem. Ea quippe Aſia minor partita nunc cōtinet Gallatiam: Bythiniam: Lychaoniā: Paphlagoniam: Salonem: Myſiam: Olypinam: Pergamuꝫ: Eolicam: ⁊ Leſ bum: Ioniam: Cariam: Lyciam: Pamphiliam: Ciliciam: Nhoduꝫ: ⁊ Cyprū. Que ſicut olim Aſia vocabatur: nunc ꝓ maiori parte ex augmento turcoruꝫ no minis Turcia appellata eſt. In ea beatus Ioannes euangeliſta primum chriſti euāgeliū predicauit: ⁊ vniuerſa chriſto credidit: pulcherrimaſqꝫ errexit eccle ſias: ibiqꝫ multi martyrio coronati pro chriſto fuerunt ſancti: quorum conſtantia ibi ceſſauit omnis ſpurcitia veteris idolorum cultus. Sed noſtro(vt ita dixerim) ſeculo factum eſt vt Turcorum aduentu cūcta/ quaſi ibidem immutata ſint Mahumetea quippe lex per eoſdem turcos chriſti euangeliuꝫ repulit chri ſtianorum noſtrorum inertia ⁊ auaritia. Ea certe prouintia plurimos doctrina excellētes protulit viros de quibus omnibus locis ⁊ temporibus ſuis dicemꝰ. Aſia vero maior ab Aſio Choti filio denoīata fuit: que a Paleſtina ⁊ Syria īcipit: ⁊ in Indiam terminatur: que tn̄ a minori(vt aiunt) nomen a ſe traxit. Manchaleus Mamithi filius duodecimus Aſſiriorum rex decimoſeptīo hebraice ſeruitutus anno Aſſyrijs regnare cepit ⁊ regnauit ānis. 30. 1625 3574 Orthopolis duodecimꝰ Sicyniorū rex Pelēmeo pre defuncto trigeſimotertio hebraice ſeruitutis anno Sicyonijs regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 63. 16 12 3587 Iphereus tertiuſdecimus Aſſyriorum rex Manchaleo rege defuncto: quadrageſunoſexto hebraice ſeruitutis āno Aſſyrijs regnare cepit ⁊ regnauit āniſ. ro. Maia atlantis ex Pelione coniuge filia his temporibus Mercurium ex Ioue ſuſcepiſſe fertur. A qua poſtmodum menſem maium nonnulli denominatuꝫ fu iſſe affirmant: ꝙ illo menſe mercatores omnes Maie pariter ⁊ Mercurio ſacrificabāt. Sed Macrobius dixit: Maiam cui menſe Maio res diuina agit̉) eam terram fuiſſe hoc adeptam nomen a magnitudine: ⁊ ipſam eandem bonaꝫ deam eſſe: ex ipſo cultiori ritu ſacrorum: famamqꝫ ⁊ opem ⁊ fatuam pontificuꝫ libris iudicari. Bonam primo ꝙ omnium nobis aduictum bonorum cauſa eſt. Faunam ꝙ omni vſu animantiuꝫ fauet. Opem ꝙ eius auxilio vita conſtet. Fe tuam vero a fando ꝙ infantes partu editi non prius vocem edunt ꝙͣ attigerini terram. hec adeo pudica fuit vt nunꝙͣ nomen eius in publicum fuerit auditum nec virū vnꝙͣ viderit: nec a viro viſa ſit: propter quod ferunt viros eius templū omnino ingredi non debere Mercurius itaqꝫ Iouis ex Maia predicta filius hiſdem temporibus naſcitur: 1609 3590 quem natum mox Martiano dicente Capella ſuis vberibus alactauit: qui di uino lacte perfuſus: ⁊ ſi mortali femina natus: immortalis tamen habitus eſt: dictuſqꝫ deus facundie: Mercatorum: Paleſtre. furum nunciuſqꝫ ⁊ intrerpres deorum. Eundem dicunt ex ſorore venere hermaphroditum. Exqꝫ Lichaone Dedalionis filia: Autolium genuiſſe. Quiqꝫ ⁊ Iunonis matris precibꝰ: Mar tem e duris carceribus liberauit. Ipſe quoqꝫ Argum interemit. Prometheum in Chaucaſo relegauit ⁊ alia mille que de illo poete confinxerunt. Ipſe etiam lyram ſepticordem comperit. Ipſi deniqꝫ datur virga Caducea. In cuius laudem poſtmodum Horatius in primo carminum: hunc hymnum cecinit dicens. Mercuri facūde nepos atlātis q̄ feros cultꝰ hoīuꝫ recētum voce formaſti catꝰ ⁊ decore. More paleſtre. Te canunt magni Iouis ⁊ deorum. Nuncium cureqꝫ

.III. Mūdi An̄ chr̄i ad. ¶Liber. Seruitus lyre parentem. Callidum quicquid placuit iocoſo. Condere furto. ⁊ plura alia Hunc eundem Gedeonis tempore(⁊ rectius) floruiſſe dicunt: qui adeo in omni doctrine genere ⁊ ꝙͣmaxime phīſice edoctus fuit vt dicatur eum ſua virga ⁊ herbis tantum mortuos ſuſcitaſſe. Unde ⁊ poſt mortē inter deos relatus ⁊ ſtel lificatus eſt. Et ab eo ſtella quedam que in virgine regnat: queqꝫ ⁊ ſemper imperat ⁊ ſoli commitatur Hercurij nomen accepit. Ea quippe preeſſe facundie ⁊ eloquentie vt plurimum conſueuiſſe dicitur. Et propterea vt habetur Actuū 14º Paulū apoſtolum quia erat dux verbi gētiles Mercuriū appellauere. cilvvijMercurius alius Trimegiſtus egyptius: ideſt ter magnus. tempeſtate hac florū it. Primus ſtellarum apud Egyptios inuentor. qui eam ob rem apud eoſdem ī introitu ſignorum ſolis aliquam ſolēnitatem fieri mandauit. Hic ex egypto digreſſus doctrine gratia vniuerſam peregrinatus ē terram: ⁊ hincinde centum ciuitates condidiſſe: ibidēqꝫ deum veruꝫ colere homines docuiſſe ꝓhibet̉. Hic propterea maior ⁊ antiquior Mercurius appellatus eſt: ſed cuius patris hic fi lius fuerit non habetur. Mercurium alium cognomēto hermē natione italicū fuiſſe īuenimus: quoniam ab Amigda paſtore Agrigentino in Sicilie inſula: vel a Fauno italie rege/ lyram ⁊ harmeniam didiciſſe credūt: eamqꝫ ob gratiam modulantia inſtrumenta multa confeciſſe: ⁊ Orpheo tradidiſſe ferunt: quem ⁊ Canino capite cuꝫ virga ſerpentibus innexa in manibus depingunt. Mercurius quartus ante Biluuium Lamech filius fuit: quem Tubal appellauimus a quo muſice principia ſumpſere. Saturnus cui Aberides nomen proprium fuit Cretis nepos: ⁊ Celi regis filius: qui deorum ſummus a poetis fingitur hiſdem temporibus(Petro Alunia 3σ 00 1599 cenſe teſte:) pr̄e Celio eunuchato regnū cretenſe ſibi deſumpſit: q̄ cū potētiſſimus rex euaſiſſet ad retinendam patꝝ ſuoꝝ memoriam: eorum nomina Celo terreqꝫ indidit. Quare patrem ſibi Celum dixit: matrem vero terram appella uit: que ⁊ veſta īterpretatur eo ꝙ terra rebus omnibꝰ veſtiatur. ſeu quia vi ſua ſtat. Nam ⁊ ipſe ideo Saturnus appellatus eſt ꝙ tempus ſignificat: quod ⁊ e celo ortum habuit. Nil aliud quippe tempus ipſum dicere volens quam celeſtis motus. Atque cum omnia que orta ſunt tempore intereant: ipſum Saturnum poete finxerunt/ etiam natos ſuos omnes vorare dixerunt. cuꝫ omnia tem pore conſumerentur. Ꝙͣobrem auctores ipſum omnes Saturnum appellaue runt: quia annis inſaturabiliter expletur. Huius nanqꝫ pater Celius Cretis filius fuit: qui fuit Bemorgegonis cognominati Ophym: omni origine carētis filius. Celius itaqꝫ quattuor ex ſe genuit filios. Oceanum vꝫ Phorcū: Titanē: ⁊ Saturnū: qui ⁊ Aberidē: atqꝫ Rheā: que ⁊ Opym filiam. Quam quidē Rhe am ſororem Saturnus ipſe duxit vxorem. Titan vero qui natu maior erat poſtulabat vt ipſe regnaret. Quod vbi eius mater ⁊ ſoror perſenſerūt/ ſuaſerunt Saturno: ne aliquo modo fratri Titani de regno vti concederet: quia Titan erat facie deterior ꝙͣ Saturnus. Quod poſtꝙͣ Titan perpendit equo animo cōceſſit ei regnum(ſed hac lege) vt ſi quis ei natus fuiſſet filius maſculus necaretur. Id eius rei cauſa facere voluit vt ad natos eius regnum rediret. Itaqꝫ qui primus Saturno natus eſt filius: necatus eſt. Deinde poſterius nati ſūt gemini Iuppiter ⁊ Iuno. Sed mater Iunonem Saturno inconſpectaꝫ dedit. Iouē v̓o Clā abſcōdēs Saturnoqꝫ īſcio educādū d̓dit. Itē Neptun Clā Ops peꝑit: eūqꝫ clanculū abſcōdit. Et cū deinde Plutōnem pareret ⁊ Glaucā illa pa tri oſtenſa Clam Pluto ſeruatus eſt. Glauca deinde parua emoritur. Quod cū Titan poſtea reſciuiſſet nouiſſetqꝫ Saturno iam virilē ſexum ſupereſſe ductis ſecū Titanis filijs Saturnum ⁊ Opē matrē comprehendit ⁊ muro illos circū egit: cuſtodiāqꝫ appoſuit. Hoc cū eoꝝ filiꝰ Iuppiter cognouiſſet venienſ cū ma gna cretēſiū copia Titanē ac filios expugnauit: ꝑentes vīcul̓ exemit: ⁊ pr̄i r̄gnū r̄ſtituit ip̄eqꝫ ī Cretā r̄meauit. Sꝫ cū deīde Saturnꝰ forte admōitꝰ eēt vt a Ioue filio cauet ne eū regno expelle̓t: effugiēdi ꝑicl̓i cā Ioni filio inſidias ꝑauit. Qd̓

Anno An chr̄iad. Pūdi ¶ Liber. .III. Seruitus. cum Iuppiter perſenſiſſet patrem fugauit/ regnumqꝫ vendicauit: miſitqꝫ armatos qui illum per omnem terram comprehenderent aut necarent. Saturnuvero cum diu erraſſet vix in italia locum quo lateret inuenit. Hic autem preter Iouem Neptunum ⁊ Plutonem alios ſuſcepit filios. Chyronē vꝫ Meſappū Genium: Amicum: Erigenem: Pycum: ⁊ Typhonem Gigantem maximū. S ⁊ Semyramin. Uenerem iuniorem Cererem: Veſtam: ⁊ Iunonem genuit filias. De quibus Ouidius libro Faſtorum dixit. Ex ope Iunonem memorat Gereremqꝫ creatus. Terria ſaturni Semine Ueſta fuit Iuppiter aſtra fretum neptunus: tartara Pluto. Regna paterna tenent tres tria: quiſqꝫ ſuum. Multis aūt noībꝰ Saturnus cognominatꝰ ē. Et primo vt premiſſum eſt: dictꝰ eſt Saturnꝰ eo ꝙ ſaturet̉ annis: vel a ſartiendo: qꝛ vbiqꝫ agriculturam docuit. Itē Theuch.i. deuorator: qꝛ proprios deuorauit filios. Itē Chronꝰ vl̓ Chro nos.i. tēporaneus: qꝛ vltra communem hoīum conſuetudinem vixit. Itē Nem broth̓ ꝓpter corporis ſui magnitudinē. Itē Stercutius appellatꝰ eſt qꝛ ipſe tan ꝙ optimus agricola vſum ſtercorandoꝝ agroruꝫ primus inuenit. Dictuſquoqꝫ eſt origo deorum ⁊ totius proſperitatis deus: qꝛ omnes eiꝰ filij ⁊ filie inter de 1597 3σ 02 os relati ſunt vel ſtellas. Quomō autem in italia regnauerit: ⁊ que ibidem geſ ſerit: Uide infra Moyſi tempora. Ops vero Celi ex Ueſta filia: ſoror vxorqꝫ Saturni(Seruio teſte) pluribꝰ nominibus ⁊ ipſa cognominata fuit: Vt Berecynthia: Cybele: Rhea: Bōa dea: ⁊ Echate. Primo nanqꝫ Berecynthia a quodam monte phrygie cognominata eſt. Teſte Ouidio. 4º. Faſtoꝝ. liº. qui ait. Ꝙ bene mutaris ſedem Berecynthia dixit. Sed a Cybele alio monte Phrygie Cybeles dicta ē: qꝛ in eo monte illiꝰ ſacra primitus fuerunt inſtituta. deinde plurimum honorata. De qua idē Oui dius eodē liº. meminit dicens. Inter ait viridem Cybelen altaſqꝫ celenas. Am nis id ī ſana nomine gallus aqua. Hanc ipſam ſacerdotem aliqui dicūt eiuſmo di ſacroꝝ poſt Ueſtam matrem inuentricem fuiſſe. Et quia ab ipſa multi origi nem traxerunt qui diuinos meruerunt honores dignam propter ſue poſterita tis merita deorum conſortio putauerunt. Cui ēt preceteris in Pergamo phri gie ciuitate ſublimem ſtatuā erexere ex marmore: quam poſtmodū Romāi(vt tradit Liuius liº. 2º. de bello punico) romam deferri iuſſerunt. Ueſta enim huius Opis mater Uirgo ⁊ ſacerdos continentiſſima fuit que conuentui ſacerdotum mulierum initium dedit. Illa quippe propter eius modeſtā ⁊ ꝑꝑ ſacerdotalis ordinis initiū vitā/ vt dea habita fuit quā ēt pleriqꝫ ignem: nōnulli tellurem eſſe dixerunt ꝙ herbis varijs rebus veſtiatur. Duos auteꝫ ex non hoībus ſed e celo totidemqꝫ filias genuiſſe fingitur. Titanē.ſ. primogenitū ⁊ Saturnū: Openqꝫ hanc ⁊ Cererem dictam. Ceres autem eius Ueſte filia mulier magni ingenij ⁊ induſtrie fuit apud Grecos ꝙͣmaxime ob id venerata: quibus ⁊ arandi ⁊ menſurandi prima inuenit in ſtrumenta. cum blada eo vſqꝫ in Archonijs ponerentur: ⁊ triticum(vt Iſidorus ait) per aceruos menſuraretur. Eas ob res Ceres a grecis Demetra voca ta eſt: ⁊ poſt mortem diuinis honoribus ē exaltata. Honogirus quidam priuatus per hoc ipſum tempus apud grecos multe induſtrie clarus habitus eſt: eo ꝙ primus apud eos boues ad aratrum vinxiſſet: pro pterea ⁊ diuinis ſacrificijs honoratus eſt. Apollo Delphicus Iouis(vt aiunt) filius ex Lathona vno partu natus hiſdem 1596 35 03 temporibus in inſula Delios clarus fuit. Uir certe multe peritie: qui non contentus preteritorum preſentiumqꝫ fuit: niſi ⁊ futura intelligeret. Eamqꝫ ob gra tiam adipiſcendam cuiuſdam magice artis que phitonica nuncupatur primus ī uētor fuit. Unde ⁊ fatidicꝰ appellatꝰ ē. Eius rei gr̄a poſt mortē diuinatiōis ⁊ ſa pientie deus a poetis appellatus eſt. Medicineqꝫ artis ⁊ herbarum virium compertor etiaꝫ ab Ouidio fuiſſe aſſeritur. Qui cithera a Mercurio donatus

Anno III. Mūdi An̄ chr̄i ad. Liber. Seruitus eam optime pulſans muſis canentibus poſtea prefectus eſt. Quare Citharaꝫ tenens mitis dicebatur: vt Horatius inquit. Condito mitis placidoqꝫ telo ſup plices: audi pueros Apollo. Nanqꝫ ſagittis armatus nocuus putabatur. Hic primo amauit Daphnem: ⁊ poſt illam hiacinctū puerum: quem cū ſecum diſco luderet agente inuidia Borea interfecit. Hic autem ob ſingulares eius in omni genere virtutes poſt mortem tanꝙͣ ſol.i. ſolus inter deos habitus eſt: qꝛ tantam claritatem ſolus obtinuit. Eam ob rem tēplo mire magnitudinis: atqꝫ pulchritudinis apud Delos inſulam ab Erictōne honoratus eſt. quod quidem tēplum ⁊ locus nunc deſertus habetur. Illius quideꝫ ⁊ Amphiteatri(vt fertur) adhuc aliqua extant veſtigia. Ibi alba marmora ⁊ quedam colūne ⁊ maximuſ eiuſdem dignitatis numerus videntur inſignia. Fertur ⁊ ibi eſſe Coloſſū quīdecim cubitorum longitudinis: cum aliquibus grecis inſcriptionibus: ⁊ alique Ciſterne mire magnitudinis q̄ ēt aqua plene vident̉. Huius āt Apollinis Ce res predicta vxor fuit: ex qua Ariſteum filium genuit: quem Eſiodus paſtoralem Apollinem appellauit: poſtea a canibus vt multi tradunt laniatum. Apollines tres fuiſſe comperimus. Primus fuit medicus Apollo: de quo dictuꝫ eſt qui propter eius medendi excellentiam in deorum ꝯſortium putatur recep tus. Scd̓s Delius hic vir vaticinandi ſcientia celebratiſſimuſ: cuius nomen(vt diximus) tanꝙͣ ſol ſuperiorem offuſcauit Apollinem. Tertius Apollo paſtoralis. huius filius fuit qui ⁊ memorabilia quedam peregit. Horuꝫ autem Apolli num geſta ſcriptores confundentes vniuſcuiuſqꝫ proprium: ambiguum poſteris reliquerunt. Phorcum etiam Saturni fratrem eiuſdem Celi ex Theoſa nimpha filium per hec tempora floruiſſe conſtat: quem ex Cetha coniuge quattuor ſcribitur genu iſſe eximie pulchritudinis filias. Eurialem videlicet Sthenionem. Meduſam ⁊ Syllā: quas Gorgones fuiſſe putamus: que ita ſibi ſimillime feruntur: vt vix vna dignoſceretur ab altera: quibus etiam vnum tantum regnum erat. Unde ⁊ finguntur fuiſſe monocule: ideſt eiuſdem vultus ⁊ pulchritudinis cum omni pulchritudine. Hunc Uarro dicit fuiſſe Sardinie ⁊ Corſice īſulaꝝ regē qͥ cum Athlante nauali p̄lio decertans: victus ⁊ ī mari ſummerſus greca loquacitate Marinus deus vocatus ē. Quod Uir. in. 5º. En̄. tetigit dicēs: Tritoneſqꝫ Cethi: phorciqꝫ exercitus omnis. Aaron Moyſi fr̄ ſexageſimotertio hebraice ẜuitutis anno ex Amram de tribu Leui ⁊ Iacob ꝓ nepote ī Egypto naſcit̉. Uir plane ſanctus: ⁊ īſigni eloquētia 1595 3504 clariſſimus: quibus ex rebus ad ſūmū ſacerdotiū adeo vocatꝰ excelſum fecit: ⁊ ſtatuit ei teſtamentū eternū ⁊ beatificauit illū ī gloria: ⁊ circūcīxit eū zona iuſtitie: ⁊ īduit eū ſtollā glorie: atqꝫ coronauit ip̄m ī vaſis virtutis. Nā Moyſes pri mo mēſe āni ſecūdi egreſſiōis filioꝝ iſrael ab egypto. die prima mēſis demanda to dn̄i erexit ⁊ vnxit tabernaculū teſtamenti domini: ⁊ oīa tabernaculoꝝ vtenſilia ⁊ menſam ⁊ candelabrū ꝓpiciatorij ⁊ ſacerdotales veſtes p̄parauit. quibꝰ extructis ⁊ p̄paratis mandauit vt Aaron ip̄m ſibi inungeret ſacerdotem ac filios eius necnon ⁊ nepotes in hereditatem ſempiternam. Quo oleo ſancto per uncto confeſtim Moyſes circumpedes ⁊ femoralia ⁊ humerale quoddam im poſuit ei multis aureis tintinabulis ī giro cinctū vt ad inceſſum eius ſonuꝫ da ret. Indeqꝫ ⁊ eum ſtolla ſancta exornauit auro.ſ. ⁊ purpura ⁊ hiacincto ⁊ lapidibus precioſis redimita. Eius quoqꝫ capiti Mitram quandam ⁊ coronaꝫ ad exprimendum ipſius ſanctitatis ſignum impoſuit. quo quidem ornatu ⁊ veſtimento nullus vnꝙͣ filiorum iſrael veſtiri viſus eſt. niſi tantum Aaron ⁊ filij eiꝰ ⁊ nepotes: ꝙ eius ſanctitate omnia ſacrificia diuino igni ſemper cōſumpta fuerant. Et propterea hanc illi dominus addidit gloriam ꝙ ei ⁊ filijs ſuis hereditatem dedit ſempiternā ī omnes primitias frugum terre. Ipſe auteꝫ ex ſe quat tuor protulit filios. vꝫ Itamar: Eleazarum. Nadab ⁊ Abiū: e quibus duo vltimi ignē alienū offerentes a domino percuſſi ſunt. Tandē v̓o anno vite ſue. i23º Pontificatꝰ v̓o ſui trigeſimoſexto bona ſenectute ꝯſūptus Eleazaro ⁊ Itamar

Anno. An chr̄iaduē. Dūdi ¶ Liber. III. Seruitus. filijs poſt ſe relictis in Arabia in monte Oreb moritur. Quo mortuo(vt ſacre tradūt littere) oīs multitudo filioꝝ iſrael triginta diebus ſuper eū fleuit: vt habet̉ numeri. roº. cº. Cuiꝰ diei celebritatē agimus prīa die mēſis Iulij. Moyſen ēt Aaron germanū/ tertio poſt ipſius natiuitatē āno Amram ſeptuage 1592 36 07 nariꝰ ex Iochabeth vxore ſuſcepit. Quo nato cernēs mr̄ ipſum elegantiſſimuꝫ ⁊ optima indole pueꝝ: tribꝰ mēſibꝰ clam abſcondit credens: ſi eū educare poſſet magne viꝝ potētie ⁊ laudis apud hebreos fore. Deīde paulopoſt Pharaonis īperiū verita puerum trimeſtrem in capſulam bitumine litam repoſuit: ⁊ in carecto fluminis collocauit. Amenoptis vero egypti regis filia tunc eo loci forte ſpatiandi gratia peruenit. Que viſam capſulā ad ſe deferri iuſſit. ⁊ cū introſpexiſſet pueꝝ ob eius elegantie formā ipſum regina ī ſuū adoptauit filiū: ⁊ Moy ſen ip̄m quaſi ex aqua ſublatum nuncupauit. Cum igit̉ eū regina adoptaſſet ī filiū qui eū bene a naͣ ⁊ gr̄a inſtitutus eſſet: accedente ēt ſumma regine ⁊ pedagogorum cura ac diſciplina: breui in omni egyptiorum doctrīa omnes regie au le pueros longe ſuperauit. Dehinc cū factus eſſet vir nulla in regionibus regie aule adoleſcentibꝰ īferior euaſit. Hunc refert magiſter cum aliqn̄ puerulum ma ter recreandi animi gr̄a patri regi obtuliſſet: rex alludēs puero coronāe capite ſuo puero īpoſuit: quā e veſtigio puer ſuſcipiens ī terrā ꝓiecit ⁊ pede ꝯculcauit quod cernens ſacerdos quidam Cleopoleos qui forteſ mante eo venerat: mox exclamauit: hūc eē puerum orex inquiens quem dij nobis occidendum manife ſtarunt. At ꝯtra quidam ſapiens ꝯfeſtim id non fuiſſe prodigium dixit. Sed ca ſu factitatum. In cuius rei argumentum: puero ēt prunas afferri precepit: quaſ puer ori apponens: deinceps īpeditioris lingue fuit. Factus itaqꝫ Moyſes vir ⁊ ſui iuris exiſtens longe magis ꝙͣ antea ī omni virtutuꝫ preſtātia clarior effulſit. non ſolū apud regē ⁊ vicinos eiuſdem regionis ſed ēt apud aduenas: ⁊ egyp tioꝝ inimicos in admiratione ⁊ tremore fuit. Ꝙͣobrem ethiopibꝰ egyptum vaſtantibus egyptij oraculum accepere. Hebreo auxiliatore vti debere. Et Moy ſe ipſo exercitus duce ab ipſis ꝯſtituto ethiopes omnes fuſi ſunt: ac in Saba eo rum vrbe regia concluſi. Cumqꝫ Moyſes diutius vrbem obſideret: tādē Cor bis Ethiopū regis filie auxilio obtinuit vrbē. eāqꝫ in vxorem duxit. Ꝙͣobrem: (vt ſacre tradunt littere) Aaron cum ſorore Maria contra eum murmurauit. Reiecta deinde vxore Ethiopiſſa ad fratres ſuos in egyptum regreſſus ē. Cūqꝫ in Geſſen eorum terram perueniſſetꝭ egyptium quendam vnum de hebreis percutientem vidit: ⁊ huc atqꝫ illuc circunſpiciens: nullūqꝫ adeſſe videns egyp tium percuſſit ⁊ ſabulo abſcondit. Que res cū intimata fuiſſet Pharaōi Moy ſen interficere queſiuit. Qui ſibi cauens in terram Madian fugit: ⁊ Sephoraꝫ Raguelis ſacerdotis filiam duxit vxorem: que duos ei peperit filios. Gerſan vꝫ ⁊ Heliezer dicens. Deus patris mei adiutor meꝰ eripuit me de manu Pharaonis: vt patet Exodi. 2º. Moyſes ⁊ ſcribi debet ⁊ ꝓferri ſi hebreoꝝ ſequimur hiſtoriam quam romana ꝓ bat eccleſia. Scd̓m autem poetas ⁊ grecos hiſtoriarū ſcriptores. Moyſes quē alij Muſeū mutato dixere nomine. Alij Mercuriū. quod quidem mirandum non eſt ſi ēt ad noſtri temporis conſuetudinis referas Pluto qui ⁊ Orchus grece. Saturni ex ope filius. Iouis ⁊ Neptuni frater: tem peſtate hac vna cum Glauca ſorore gemellus naſcit̉: cui ī diuiſione qua filijs re gnum. pater diuiſit ſiluas: ⁊ inferiora aſſignauit loca. Unde ⁊ deum infernorū eū poſtea appellauerunt: De quo Statius dixit. Forte ſedens media regni infelicis in arce Dux herebi populos poſcebat crimina vite. Nil hoīum miſerans: iratuſqꝫ omnibus vmbris. ⁊ reliqua: que ſequitur. Alij vero Ditem patrem ⁊ februum vocant quoniam animarum exiſtimabant purgatorem. Nam februa dicunt romani purgamina. Alij autem Charonē dixerūt: vt per hoc ſignificaretur: pars infima mundi. In eius autem ſacrificio nigras pecudes molare conſueuerunt. quia victime per ſimilitudinem numinibus vt

Anno Liber. Mundi. Anͣ chr̄i ad .III. Seruitus. plurimum decernuntur. Nihil certe inferno mortuo deterius declarans. Neptumꝰ quē Uarro deū maris appellat Saturni ex ope filiꝰ per hoc ipſuꝫ tp̄s naſcitur. Qui cū adoleuiſſet patris Saturni ſeuitiam formidans ab eius conſpectu per mare ſe ſurripuit: ſegūqꝫ habitauit. Indeqꝫ bello ſuperatꝰ in Achademiam fugit: ob hoc poſtmodum Achademia.i. triſtitie locus nomen accepit. Et qꝛ ex regio genere ortꝰ fuit: ⁊ per mare nauigans patris iram euaſit. deꝰ ma ris poſt obitum habitꝰ ē. Alij dixerunt ꝙ Saturnus pater in diuiſione filioruꝫ Neptuno aquas aſſignauit: propterea deum aquarum dictum. Alij quia a pr̄e marinis aquiſ obrutꝰ fuerit. Epydauꝝ: Epyri ciuitas his temporibus(teſte Euſebio) ī Epyro ꝓuintia ī maris littore cōdita ē. Ga romanoꝝ ciuium colonia ꝓpter in auſpicatū nomē a romanis Dyrrhachiū appellata fuit. Ea quippe ciuitas ē que poſtea ꝓpter aeris malignitatem pene derelicta ē. Adhuc tamē multa ipſius vrbis monumenta vi ſuntur: inter que ſtatua equeſtris enea ad portam quandā extat: quā alij Theo doſij imperatoris: alij Conſtantini eſſe affirmāt. Ca ciuitas nūc venetorum ditioni ſubiacet: quā ꝓpter portꝰ ꝯmoditatem ſenatꝰ venetꝰ poſito preſidio a turcorum excurſionibꝰ cuſtodit. Epydaurū vrbs in achaia ē: vt Pliniꝰ in. 4º. naturalis hiſt. ſcribit Eſculapij delubro percelebris. Unde romani continuis tribꝰ annis peſte vexati inſpectis ſybillinis libris. Eſculapiū ſub forma ſerpentis veluti fatale remedium duxerunt ad vrbem. Raguſiū et Dalmatie ciuitas Epida urꝰ a nonnullis dicta ē. Māmyluſ quartuſdecimꝰ Aſſyriorum rex ſexto ⁊ ſexageſimo iudaice ſeruitutis 36 08 1591 āno. Iphereo patre defuncto Aſſyrijs regnare cepit: ⁊ regnauit ānis. z0. Phorbas ſextꝰ Argiuoꝝ rex Criaſſi regis filiꝰ octauo ⁊ ſexageſimo hebraice ſer3g 10 1589 uitutis āno Argis regnare cepit ⁊ regnauit annis 25. hic duodecimo regni ſui āno Rhodū inſulaꝫ obtinuit: qui ⁊ poſt mortem vna cum vxore Meleantolica in deos fuit relatus. ꝯparateus quintuſdecimꝰ Aſſyriorū rex Māmilo patre defuncto nonageſimo 36 36 1563 ſexto hebraice ſeruitutis āno Aſſyrijs regnare cepit. ⁊ regnauit ānis. 40. Maratus Sicyonioruꝫ decimus ⁊ tertiꝰ eodem anno regnare cepit. ⁊ regnauit annis. 30. ¶ Athenienſium regni principium. Cecrops natiōe Egyptiꝰ quarto ⁊ nonageſimo hebraice ſeruitutis āno ẜꝫ Euſebiū: regno argiuoꝝ relicto: primꝰ Athenienſibꝰ regnauit ānis. 50. a quo vſqꝫ ad Troie captiuitate qn̄qꝫ ⁊ ſeptuagīta ſupͣ trecētos fluxer̄t āni. Hic eſt Cecrops: Diphes.i. duaꝝ naꝝ vir ſiue ob lōgitudinē corꝑis: ſiue iccirco ꝙ duas linguas: 1560 36 39 grecā vꝫ ⁊ egyptiacā ſciebat. Qui ⁊ Atheniēſiuꝫ vrbē īſtaurauit: eamqꝫ ex ſb̓ita oliue apꝑitione. Mineruā. i. Athenam noīauit: Aug. n. in. 18º. li. de ci. dei: ſic Athene ciuitas. hēt. Cecrope vrbē inſtaurāte ſubito aqua vno ī loco erupit: ⁊ alio repente olea arbor apꝑuit: ſuꝑ quibꝰ ꝓdigijs ſciſcitatꝰ Apollo ꝗd ītelligendū: qdue faciēduꝫ foret reſpondiſſe fert̉: ꝙ Olea Mineruā: a qua v̓o Neptunū ſignificaret: eſſet/ qꝫ ī eoꝝ ciuiū arbitrio: vt ex alteriꝰ duoꝝ deoꝝ noīe ciuitas vocaret̉. Cōgrega tis itaqꝫ oībꝰ vtriuſqꝫ ſexꝰ: viri adheſer̄t Neptūo: ml̓ieres v̓o Minerue: q̄ ⁊ ob tīuer̄t: vt ex Minerue noīe ciuitas appellaret̉: ac ſic Athenā grece vrbē cogno minauerunt: qd̓ latine Minerua dr̄: eo ꝙ mulieꝝ voceſ vna viroꝝ numeꝝ ſupe rarint. Ꝙobre iratꝰ Neptunus: marinis eſtuantibꝰ vndis Atheniēſium terras populatꝰ ē. Quē ciues placare volentes triplici ſupplicio ml̓ieres affecere. Primo vt decetero nullis publicis ītereſſēt ꝯſultatiōibꝰ. Scd̓o vt nullus naſcentiū cognomē mr̄nū acciꝑet. Tertio ne qͣs eas Athenas vocaret. Poete v̓o Neptunū ⁊ Mineruā Athenas ꝯdidiſſe dixerūt. Sꝫ cū de noīs īpoſitiōe īter eos fie ret diſſenſio. Dijs reliquis pn̄tibꝰ fit īter eos ꝯuentio: vt q̄ ꝑcuſſa terra laudabiliorē ꝓducēt effectū: vrbi nomē īpone̓t. Neptunꝰ tridēte terra ꝑcuſſa equū ꝑdu xit belli omen. Minerua āt haſta ꝓiecta oliuā ꝓduxit pacis arborem. Que qm̄ vtilior d̓oꝝ iudicio viſa fuit: ex noīe ſuo Athēas dixit. De qͣ Lucanꝰ liº. 6º. dixit. Primus ab equorea percuſſis cuſpide ſaxis

Anno .III. Liber. An̄ chr̄i ad. Mūdi Seruitus. Theſſalicus ſonipes bellis ferralibus omen: Exilit. Chalcis vrbs ī Euboea īſula quā Nicropontē dicimꝰ fuit. Eam ſuꝑioribꝰ annis Mahumetꝰ Ottomanꝰ turcoꝝ princeps cū magna hoīum cede venetiſ abſtulit vt loco ſuo īfra dicemus. Hanc Cicero. liº. 3º. de natura deoꝝ ab Alabando prīo ꝯditā dixit. Plato v̓o ī Thymeo Amaſim regē egyptiū eius vrbis ꝯditorem di xit. Hic itaqꝫ Cecrops rex primus Apolline deū appellauit. Simulacra ī grecia reperijt. Aras īſtituit ⁊ victimas imolauit. Tres filias genuit. Pandraſeꝫ.ſ. Aglauronē: ⁊ Herſem: de quibꝰ poete multa fabulant̉. Huic ēt filia fuit Phrygia que in Aſiam minorē traiciens Phrygiā a ſe hītatam noīauit. Curetes ⁊ Coribantes his tꝑibus Euſebio teſte) Gnoſum ciuitātē ī Creta cō diderūt ī qua Mynos vt plurimū habitare ꝯſueuit. Hi ppl̓i Crete religioſi fu erūt qui Iouē īfantē aluerūt: ſꝫ cū tꝑis ſucceſſu religionē ſuā ꝓphanarēt. ab ipſo 1547 36 53 Ioue deleti ſunt. Hi modulatā ⁊ īter ſe ꝯcinentē ī armis ſaltationem reꝑere pri mi. Fuerūt tn̄ ⁊ alij eiuſdē noīs ferociſſimi ppl̓i ī Dalmatia: quos tellus Adria tici maris alebat: apud quos. M. Antonius fuit a Pompeianis clauſus: cū ma gno ipſius diſcrimine. Deucalion Promethei ex mr̄e Clynie ne filius decīonono ſupͣ cēteſimū hebraice ſeruitutis āno ẜm Euſebiū ī Theſſalia regiōe grecie regnare orſus ē. Cui ob 1540 36 59 aī ſui preſtantiā Epimetheus patruus ſuus Pyrrā filiā vxorē d̓dit: Sub ꝗbus ſeuū diluuiū ī Teſſalia factū ē. Qd̓ quidē ſicut Oroſius ī pº liº. refert magna grecie partē abſumpſit: paucis per refugia montiū liberatis: maxīe ī parnaſo monte ī quo Deucalion ipſe ⁊ Pyrrha ſaluatus eſt: eo ꝙ ī eiꝰ circuitu ipſe regno po tiebat̉. Nā ꝗcūqꝫ ratibus adeū ꝯfugiebant ꝑ ſūma Parnaſi iuga fouit: a quo ꝓ pterea hūanū genus reꝑatū fuiſſe ferūt. Hi Deucalion ⁊ Pyrrha vtpoete finxerunt cū aque decreuiſſēt: viderētqꝫ hūanū genus plurimū defeciſſe: ipſiqꝫ ſenes eēt: ⁊ ex ſe reſtaurari diffiderēt ad oraculū themidos perrexerūt: poſtulātes quonāmō genus hūanuꝫ referri poſſet. Quibus dea rn̄dit: id fieri poſſe: ſi poſt terga iacerēt materna oſſa. Deucalion v̓o cū ſapiens eēt ītellexit terram ge nitricē eē cunctaꝝ reꝝ: oſſaqꝫ illius lapides eē. Itaqꝫ quos Deucalion poſt terga iacebat lapides faciē traxere viroꝝ. Et de femineo reparata ē femīa iactu. Incendiū quoddā ēt eodē āno ſub Phetonte ꝑ maximū fuit: de quo multa fabulant̉ poete. vꝫ ꝙ ſolis ex Clymene nympha filius fuerit: qͥ cū de gn̄e ſuo dubita 1537 36 62 ret ⁊ ad ſolē pr̄em acceſſiſſet vix tādē ab eo obtinuit: vt ſolis equos ꝑ diē ſalteꝫ regeret: quos deinde ducens tremefactus habenas reliꝗt. Ꝙ ob cam ab irato Ioue ſulminatus: ⁊ ī padū deiectus fluuio illi Eridani nomē dedit. ¶ Eridanus fluuius. Padꝰ itaqꝫ totiꝰ italie ꝑmaxīus fluuiꝰ his tꝑibꝰ a Phetonte ꝗ alio noīe Eridanꝰ dicebat̉. Eridani nomē accepit. Hic āt padus vt oculis nr̄is vidimꝰ oriri vr̄ ad radices Ueſuli montis. Prīo admodū ꝗdē tenuiſſimus ⁊ vix ſine aqua īcipit: ſꝫ deīde trigīta fluminibus(vt Plinius ī tertio tradit) auctus maxīo īpetū ī Adri aticum mare ſeptē hoſtijs diffundit̉. Liguria italie regio ꝑ id tp̄s a ligyſto Phetōtis p̄dicti filio eius hītatore primo Teſte Fabio pictore) cognomīata fuit. ꝯuerſione. y. greci ī. u. nr̄m facta. Hec ꝓ maiori ſui parte montoſa ē: ⁊ ī Apēnino ꝯſtituta vt Liuiuſ monſtrat: Cuius ca put ē Genuā vrbs clariſſima. Hec.n. a Uaro flumīe ad Macre amnis oſtia lō gitudinē hꝫ: ⁊ ex vna parte Apēninū hꝫ: ⁊ ī alia īfero mari claudit̉. Ꝙͣobreꝫ ꝑs ipſius īfero mari adiacēs a Uaro vſqꝫ ad Macrā lyguſticū mare dr̄ Dudū.n. hi liguſtici ī dīnis ſilueſtribꝰ victitabāt: qͥ tāꝙͣ veloceſ ex locoꝝ oportūitate latro cinia magiſꝙͣ bella factitabāt: nec ēt id hoīuꝫ gn̄s nr̄is tꝑibꝰ aliqͥbꝰ ī locis veterē latrocinādi morē omiſerūt. Iordanus mōachꝰ dic̄. hos obſtīarius ſꝑ romāoꝝ iu gū recuſaſſe: ⁊ ill̓ aīoſe adu̓ſatos fuiſſe. Os oēs ⁊ ꝙͣmaxīe mōtāos Cato fallaces ⁊ ſubdolos dic̄. Et qd̓ merito dice̓ pōt. Liguria itaqꝫ ꝓuīcia q̄ hodie oriētal̓ ⁊ occidētal̓ genuēſiū riꝑia appellat̉: qn̄qꝫ tm̄ ī occidētali ꝯtīet ciuitates. Uintimi

Anno Mundi. Anͣ chr̄i ad .III. Liber. Seruitus. liū vꝫ. Albīgā: Naulū: Sauonā: ⁊ Gēuā. Indeqͣꝫ ſin̄ vrbe ad lune portꝰ ꝓtēdit̉ ꝗͥ locꝰ cētū paſſuū milibꝰ ꝓtēſus oriētal̓ appellat̉. ī qͦ ⁊ Delphini portꝰ: ⁊ ripaliſ ſinꝰ: vbi ſunt Citri feraciſſimi: ⁊ Glauaꝝ opidum: ⁊ vicꝰ lauaniū: ⁊ Spedia opi dum celebre habetur. 36 6 5 1534 Marathus Marathi regꝭ filius quartuſdecimus Sicyoniorum rex vigeſimoſe ptīo pꝰ cēteſimū hebraice ẜuitutꝭ āno regnare cepit ⁊ r̄gnauit ānis. 20. Hic Ma rathon vrbē ex ſuo noīe ī Attica ab Athenis paſſuū circiter decē milia ꝯdidit. In cꝰ cāpis cētū milia peditū ⁊. x. milia eqͣtū Darij perſaꝝ regis a decē milibꝰ ar 35 σ8 1531 matis atheniēſiū ꝯſilio ⁊ īduſtria Melciadis eoꝝ prefecti: ꝓfligata ſunt. Chēchres Pharao vndecimꝰ egyptioꝝ rex ex Diapolitanoꝝ Dynaſtia Achoris regꝭ filiꝰ vigeſimonono sͣ cēteſimū hebraice ẜuitutꝭ āno Egyptijs regnare cepit ⁊ regnauit ānis. 16. Hic ē Chēchres pharao ꝗ ꝯtradixit ꝑ Moyſen deo. Et ꝓ pterea ī rubro mari obrutꝰ fuit: ⁊ filij iſrl̓ ex egypto exiere. Poſt queꝫ Achores 36 76 1523 pharao regnauit. Pharao.n. nomē ꝓpriū nō fuit ſꝫ dignitatis cognomen. Aſcades Spareti regis filius ſextuſdecimus Aſſyrioꝝ rex. 13 6º. hebraice ſeruitu tis anno defuncto pre Aſſyrijs regnare cepit: ⁊ regnauit ānis. 40. Inſubrium regni principium. Cygnꝰ Sthelenei regꝭ filiꝰ his tꝑibꝰ pꝰ Phetōtꝭ īteritū apd̓ Inſubres prīo īꝑaſſe dr̄: q̄ ⁊ Sepriū ī īſubri regiōe iuxͣ lacū maiorē q̄m Verbanū auctores appellāt ꝯ didiſſe dn̄t. Hic āt Cygnꝰ fuit Phetōtis amator ardētiſſimꝰ: quē poete finxer̄t. poſt Phetōtis īteritū ex lōgo ploratū ī Cygnū albiſſimā auē ꝯuerſū. De Inſu 36 Q 1517 briū ꝓuintia nr̄a cū de longobardoꝝ regno tractabimꝰ dicemuſ. Corithꝰ olī Achaie īſigniſ ciuitaſ octogeſimo etatꝭ Moyſi āno: vt Euſebiꝰ ſcribit a Syſipho latrone Eoli filio ſuꝑ Iſthmon ī Ionij maris medio ꝯdita fuit. Et prīo Certyra cognomīata. Indeqꝫ aucta Ephyra vocata. Un̄ ē apd̓ Uir. ephy reaqꝫ era. Nā Corīthij ī ere fundēdo prīcipatū adepti ſūt: hos ab Idoloꝝ cultu ad verā dei religione paulus apl̓s rōnibꝰ ⁊ miraculis ꝑtraxit. Hec poſtmom euerſa ⁊ a Corītho Oreſtis filio īſtaurata. Corīthi nomē īduit. Ultīo a romanis īcenſa nūqͣ coaluit. Illius qppe Achaie regionis caput fuit. Iob vir ſcīſſimꝰ clariſſimuſqꝫ phus ac ꝓphā hac tēpeſtate. Augº Gregꝰ ⁊ Nicolao de lyra teſtibꝰ ī terra viſitidi ī Idumee ⁊ Arabie finibꝰ ex zareth pr̄e: ⁊ mr̄e Boſra naſcit̉. Cuiꝰ ꝗdē pr̄ ex Eſau filijs fue̓at: ita vt ꝗntꝰ ab Abraā fuit: cui pri mo Iobab nomē fuit: qͥ ⁊ pꝰ pr̄eꝫ ī Edom ī Nachaba ciuitate regnauit. Prīus qͥppe Balach filiꝰ Beor ī ea regnauit: ⁊ pꝰ eū Balach. poſtq̄m Iareth: ipſiꝰ Iob 3584 1515 pr Iob āt qͥ ⁊ Iobab poſt pr̄eꝫ regnauit. Poſt Iob v̓o Cuſrā Themāoꝝ regio nis dux. Poſt illū regnauit Adar filiꝰ Beath qͥ excidit Madiā ī cāpo Moab: ⁊ nomē ciuitatꝭ eiꝰ Chetheauit. Hic āt Iob erat iuſtꝰ ⁊ rectꝰ: modeſtus prudēs grauis tꝑibꝰ prudēter vtēs: piꝰ aīo maxīo: adeo veritatis amator: vt ne ioco ꝗdē mētiret̉. Idēqꝫ ꝯtinēs ⁊ patiēs miꝝ ī modū: vt ex hiſtorijſ eꝰ vulgatiſſimis ꝯꝑtū hēmꝰ. Qui vxorē Arabiſſā accepit. Ex qͣ ſex gēuit filios ⁊ tres filias: quorū de nūero vnus Ennō dictus fuit. Diues qppe īter oēs ſui tꝑis oriētales: cuius poſ ſeſſio ſeptē milia ouiū fuit: tria cameloꝝ milia: ⁊ ꝗngēta boū iuga: qͥngente aſine ac familia ml̓ta nimis. Cuius fortitudinē dn̄s vt certo argumēto ꝯprobaret: ꝑmiſit vt tētaret̉ a diabolo: qͥ oēꝫ eius ſb̓aꝫ ac filios filiaſqꝫ oēs ꝑdidit: eūqꝫ graui vlcē vulnerauit. ꝗbus ī oībus n̄ peccauit Iob labijs ſuis nec ſtultū qͥppiaꝫ ꝯtra dn̄m locutus ē. Sꝫ corruēs ī terrā cū lachrymis dixit. Dn̄s oīa dedit ⁊ dn̄s abſtulit. Nudus egreſſus ſū d̓ vtero mr̄is mee: nuduſqꝫ illuc reuertar. Sit īꝗt nom̄ dn̄i bn̄dictū. Ad eius deniqꝫ penitētiā ꝯu̓ſus dn̄s oīa q̄cūqꝫ ei ī prīcipio fuerant duplicia addidit: ⁊ eius nouiſſimis magꝭ ꝙͣ a prīcipio bn̄dixit. Un̄ ⁊ poſt flagel la ſanitati reſtitutus ouiū qͣttuordecī milia fc̄a ſūt ei: ⁊ ſex milia cameloꝝ: milleqꝫ iuga boū ⁊ aſine mille. Septē quoqꝫ alij filij ⁊ tres ſpecioſiſſime femīe ei fue̓. Uixit deīde Iob poſt flagella: qͣdragīta ⁊ cētū ānis: ⁊ vidit filios ſuos ⁊ filiorū ſuoꝝ: filios vſqꝫ ad qͣrtā gnationē. ac ſic mortuus ē ſenex ⁊ plēus dieꝝ. Cuiuſ ēt diei celebritas agit̉ ſexto iduſ Maij. Scripſit āt Iob librū noīe ſuo p̄notatū in

An̄ chr̄i ad. Mūdi ¶ Liber. .III. Seruitus. quo ſingl̓a v̓ba(vt Hieronymus īquit) plena ſūt ſenſibus. Mortuoꝝ ēt reſurre ctionē ī eo ſic ꝓphando d̓clarat: vt nullus vel māifeſtiꝰ vel cautiuſ d̓ ea ſcripſerit dicēs: Scio ꝙ redēptor meus viuit ⁊ ī nouiſſio die de terra ſurrecturus ſū: ⁊cͣ. ¶ Plage ⁊ ſūmerſio Pharaonis. Moyſes Amrā ex Iocabeth filius octogearius āno. 144. ẜuitutꝭ hebreoꝝ Egyptū relīquēs: ī Eremūqꝫ ſecedēs poſt viſionē rubi ī mōte Oreb. vna cū Aaron 1514 36 85 fr̄e ex p̄cepto dn̄i Pharaonē alloꝗͣt̉: vt.ſ. dīttat ppl̓ꝫ iſrl̓. vt hr̄ Exodi. 5. Quo īdurato dn̄s ꝑ Moyſen eidē decē mēorabiles ītulit plagas cū dei ppl̓m dimittē nollet. Quaꝝ prīa ꝙ aqͣs ī ſanguinē v̓tit. ſcd̓a fuit Ranaꝝ ſquallores per loca mūda ⁊ īmūda reptātes. Tertia ignite ſcyniphes. Quarta canine muſce: q̄ dn̄r Cynomia. Quīta repentīa ⁊ gnͣalis iumētoꝝ ⁊ pecoꝝ mors. Sexta veſice effer uētes: ⁊ vlcera ſaniē erūpentia. Septīa grādo cū igne mixta q̄ egyptioꝝ arboreſ ꝯtriuit. Octaua locuſtaꝝ nubes q̄ oīa ꝓtinus exhauſer̄. Nona tenebre imagini bus dire craſſitudīe palpabiles diuturnitate mortales. Decima fuit vniuerſalis mors oīum primogenitoꝝ egypti. De quibus hi extant verſus. Prima rubens vnda: Ranarum plaga ſecunda Inde culex triſtis. poſt muſca nocentior iſtis Quinta pecus ſtrauit: veſicas ſexta creauit Poſt ſequitur grando: poſt brucus dente nefando Nona tegit ſolem: primam necat vltima prolem. Uel ſic Sanguis: vnda: culex: muſce: pecus: vlcera: grando Brucus: caligo: mors pignora prima necando. Ad extremū dicēte Aug. 16. de ci. dei. c. 43. Et. 18. c. vndecīo cū Moyſes eēt an noꝝ octogīta ppl̓m iſrl̓iticū ex egypto eduxit nouiſſio tꝑe Cecropis Athenienſiū regꝭ: cū apd̓ Aſſyrios Aſcades regnaret. apd̓ Sicyonios Marathꝰ: ⁊ apud Argiuos Trioppus. cū quo teſte Oroſio egreſſa ſūt ſexcēta viroꝝ milia q̄ ſecū portabāt oſſa Ioſeph ⁊ farinā ꝯſꝑſā: qͣ ⁊ triginta diebꝰ vſi ſūt. Colūna v̓o nubis eos p̄ceſſit die: nocte āt colūna ignis. Ad ītroitū ergo hebreoꝝ diuiſū ē mare ru brum: quod quidem regem ⁊ Egyptios perſequentes cum curribus ⁊ equitibꝰ eius ſummerſit. Exodi. 14. Oyſeſ itaqꝫ verꝰ ſūmuſqꝫ oīuꝫ ꝓphāꝝ. Theologoꝝ ac Hiſtoriographo rū prīepes Uir ſane Mitiſſimꝰ ſr̄ oēs gētes poſtꝙͣ dei ppl̓m de ẜuitute 1514 36 83 ¶ ¶ Negyptiaca liberauit: qͣdragīta ānis ip̄ꝫ ī Eremo rexit. Hic ē ille Moyſeſ vir dilectꝰ deo ⁊ hoībꝰ: cꝰ mēoria ſꝑ ī bn̄dictōe fuit: quēqꝫ ſil̓em fec̄ ī gl̓ia ſc̄oꝝ ⁊ magnificauit ī timore īimicoꝝ: ⁊ ī oībꝰ v̓bis ſuis apd̓ Pharaonē mōſtra placa uit: ⁊ eū gl̓ificauit ī ꝯſpectu oīuꝫ regū: ⁊ vnxit illū corā ppl̓o ſuo: illiqꝫ ī mōte Sy nai on̄dit gl̓iaꝫ ſuā. Un̄ ⁊ ī fide ac lenitate ſcm̄ fecit illū: ⁊ elegit euꝫ ex oī carne. In oībꝰ.n. petitiōibꝰ audiuit vocē ipſiꝰ ⁊ īduxit illū ī nube: ⁊ dedit illi cor ad p̄cepta ſua ⁊ legē vite ⁊ diſciplīe doce oēſ teſtimōia ſua. Hic āt decima die apriliſ mox egreſſuſ ī deſertū vniuerſo ppl̓o mādauit vt ad eſū agni paſcal̓ ſe p̄ꝑarent. Qui ⁊ qͣrtadecīa comederūt illū: ⁊ fecerūt phaſce.i. trāſitꝰ. Et cātauerūt cāticuꝫ dn̄o dicētes: Cātemꝰ dn̄o: gl̓ioſe.n. magnificatꝰ ē: equū ⁊ aſcēſorē ꝓiecit in mare ⁊cͣ. Celebrato āt paſca īde digreſſi venerūt ī Marath: vbi dulcorate ſunt aque amariſſime. ⁊ ī Elym qͣdragītaduos fōtes ⁊ ſeptuagīta palmas. Pꝰ trigīta egr̄ſ ſiōis dies deficiēte ānona: ſicut refert Ioſephꝰ. liº. 3º. dedit dn̄s ppl̓o iſrl̓ cōthur nices: Mana ⁊ aquā de petra Oreb: vt pꝫ Exo. 17. Qui locꝰ hactenus ſic irriga bat̉ ībribꝰ: ſic̄ tc̄ ꝑ Moyſen dn̄s mīſtrauit. Poſt tres v̓o mēſes egreſſiōis Moy ſes aſcēdit ī mōte Synai vbi qͣdragīta diebus ⁊ noctibus ieiunas legē domini meruit accipere: vt pꝫ Exodi. 20. Et tabernaculuꝫ ſeptē mēſibus ꝯſtruxit: vt hr̄ Exo. 2σ. a qͣ die vſqꝫ ad edificationē tēpli numerāt̉ āni. 480. Indeqꝫ ſecūdo an no ſue egreſſiōis duodecī exploratores ad terrā ꝓmiſſiōis trāſmiſit: ⁊ reuerſis ꝓpter murmur ppl̓i ꝓphāti ſūt filij iſrl̓ vlterius ꝓgredi. Qui ad ſolitudinē reuertētes qͣdragīta ānis ſūt afflicti ⁊cͣ. Strabo āt ī. 15º. liº. de Moyſe memītꝭ dicēs ip̄m ⁊ ꝓgenitores ſuos egyptios fuiſſe: illūqꝫ egyptioꝝ ſacerdotē extitiſſe: ꝗ cuꝫ

Anno Mundi. Anͣ chr̄i ad. .III. ¶ Liber. Moyſes. ꝑtē aliquā ipſius egyptiace regiōis hr̄et ac moleſte ferret egyptioꝝ īſtituta hic ꝯmigrauit: cū quo ml̓ti diſceſſere ꝗbꝰ diuīa cure erāt. Docebat.n. quō Egyptij nō recte ſentiret ꝗ feraꝝ ac pecoꝝ imagīes deo tribuēnt/ ⁊ ꝙ id ſolū deus eēt ꝙ nos ꝯtine̓t ⁊ terrā ac mare ꝙ celū ⁊ mūdū ⁊ reꝝ oīum naͣꝫ appellamꝰ: cuius ꝓfe cto imaginē nēo ſane mētis nr̄e ſil̓em audeat affinge̓. Oportere itaqꝫ dicebat re licta oī ſiml̓acroꝝ effigie: ⁊ digno ei phano ac tēplo ꝯſtituto ſine forma colere: ⁊ vel ꝓ ſe q̄mqꝫ īdormire vel alios q̄ boni īſomniatores eēt ꝓ alijs: ac ſēꝑ bonuꝫ aliꝗͥd: ⁊ donū ⁊ ſignū adeo expectare eos p̄ſertī: qͥ caſte ītegreqꝫ ⁊ cū iuſtitia viueret: ceteros v̓o nequaꝙͣ. Ille hec dicēs hoībꝰ bois nō ſane paucis id ꝑſuaſit: ⁊ ī eū locū deduxit: vbi nūc ꝯdita ē Hieroſolyma: quē facile obtīuit: cuꝫ minime eēt īuidioſus. Eius āt ſucceſſores īꝗt aliquādiu ī ijſdē īſtitutis ꝑmāſere. Hic aūt Moyſes prīus oīuꝫ diuīas leges lr̄is explicauit: ⁊ libroꝝ veterꝭ teſtī auctor primus ꝑhibet̉: qm̄ diuīe hiſtorie Coſmographiā ī quīqꝫ volumībꝰ edidit: ⁊ Penthatęucus appellat̉. Dr āt a pēta grece: qd̓ ꝗn̄qꝫ latīe dr̄: ⁊ teuchos volumē: eo ꝙ quinqꝫ libroꝝ volumīa ediderit: quoꝝ primuſ. Geneſis vocat̉: eo ꝙ exordiū mundi ⁊ generationes ſeculi in eo contineantur. Exodus ſecundus: quia in eo exituꝫ populi iſrael de egypto digerit. Leuiticus tertius eo ꝙ Leuitaꝝ miniſteria ⁊ diuerſitate victimaꝝ exquirit: to tuſqꝫ in eo ordo leuiticus annotatur. Numeroꝝ qͣrtus eo ꝙ egreſſe tribus de Egypto in eo dinumerant̉: ⁊ qͣdragintaduaꝝ manſionū per Eremum ſedes deſcribuntur. Deutronomiū qͣntꝰ liber dr̄. Deutronomiū.n. grece latīe ſcd̓a lex dr̄. Et ob hoc ꝗdā errātes dixerūt duas eē leges: vnā a deo datā q̄ ī qͣttuor p̄cedētibus libriſ ꝯ tinet̉: aliā a Moyſe ī hoc libro datā. Et forte hoc eos mouet ꝙ ī libro nūeri dr̄ Locutus ē dn̄s ad Moyſen: In hoc v̓o libro dr̄: Locutus ē Moyſes ad oēm iſrl̓. Sed notādū ꝙ nō ob alid̓ liber iſte ſcd̓a lex dr̄. niſi qꝛ ea q̄ ī p̄cedētibꝰ libris dicta ſūt: ī iſto ēt iterāt̉. Igit̉ Moyſes poſtꝙͣ ꝓphāuit ꝑ figuras carnaliū obſer uationū ī tabernaculo ⁊ ſacerdotio ⁊ ſacrificijs alijſqꝫ myſticis ac pl̓imis māda tis chriſtū ventuꝝ ꝯpletis centūuiginti ānis domīo iubēte mortuus ē: ⁊ planxe rūt illū filij iſrael ī capeſtribus Moab trigīta diebuſ: nec vltra ſurrexit ꝓpheta ī iſrael ſicut Moyſes quē alloqueret̉ dominus facie ad facieꝫ. Deutro. vltimo. Eius aūt feſtiuitas celebratur ſecundo nonas ſeptembres. I56 153 Acheres Pharao decimus ex Dynaſtia diapolitanoꝝ āno. 81. Moyſi pr̄e eius Chēchre cū ſexcētis curribus ī mare demerſo egyptijs regnare cepit ⁊ regnauit annis. 8. Echireus ꝗntuſdecimus Sicyonioꝝ rex Maratho pr̄e ſublato āno tertio egreſ 36 89 1510 ſiōis populi iſrael Sicyonijs regnare cepit: ⁊ regnauit ānis. 55. Mytilene ciuitas a Mitilena Macharei filia cognomīata: vrbs vtiqꝫ mēoratu digna his tꝑibus Euſebio teſte a Xantho Triopa ꝯdita ē: aqua ēt nūc Leſbes īſuia Mytilena dicta ē. In egeo qppe mari qd̓ ē minoris aſie ſita: rebus oībus refertiſſima ꝓhibet̉. Duos portꝰ hūit ml̓taꝝ tū triremiū: tū aliaꝝ nauiū capaceſ ī qͣ Xāthus ip̄e prīo hītauit: Poſt Eoles: deīde eiſdē ꝑſaꝝ īperiū ſubijt. Poſtea Macedonū ac tādē romāoꝝ. Poſtrēo cū ſub grecos varia illi eēt fortuna. ⁊ Ca loianes ꝯſtātīopolitanus īꝑator a Cāthacuſino armis pulſus eēt ope Frāciſci Gateluſij gēuēſis īꝑiū recuꝑaſſet: ea vrbs cū tota īſula ob gratitudinē auxiliato ri tradita ē: ac ēt eius poſteris: ſub ꝗbus durauit vſqꝫ ad ānū dn̄i ſexageſimūqͣr tū ſupͣ milleſimū qͣdrīgēteſimū: quo āno Mahumetus Ottomāus Turcoꝝ im ꝑator ip̄am īſulā maxīa cū hūani ſanguīſ effuſiōe īuaſit: cepit: diripuit: eꝰqꝫ oēs aīas ī Aſiā trāſportauit. Ex hac vrbe multi ſingulares viri ꝓdiere. Eꝗbus Pꝰ thachꝰ vnus ex ſeptē ſapiētibꝰ. Alceus poeta eiuſqꝫ fr̄ Anthimēides: Sappho poetrix. Diophanes orator: ac Theophanes reꝝ ſcriptor ⁊ alij multi. Granaꝰ ſecundus Atheniēſiū rex mortuo Cecrope rege āno ſexto egreſſiōis po I59 1507 puli iſrl̓ Athenienſibꝰ regnare cepit: ⁊ regnauit ānis. 9. Hic filiā Achis genuit ex cuius noīe Attica terra noīata ē. Eſt āt terra hec īter Macedoniā ⁊ Achaiā

.III. An̄ chr̄i ad. Mūdi ¶ Liber. Moyſes. quam veram dicimuſ greciam. Cuius due ſunt partes: Boetia ⁊ Peloponeſuſ quam turci paulo ante ſuo ſubiecere imperio. Chrotopꝰ octauꝰ Argiuoꝝ rex eo ip̄o āno Argiuꝰ r̄gnare cepit ⁊ r̄gnauit ānis. ri. ¶ Italie regni principium. Ianꝰ pr̄ ⁊ deoꝝ deus cognomīatꝰ: Vir vtiqꝫ phūanus: bonꝰ: ac ſūmꝰ hoſpitalitatis cultor ijſdē tꝑibꝰ ex oriētalibꝰ ꝑtibꝰ venies. primꝰ oīum ī italia regnauit: nec 150σ 3693 ꝙͣtū regnauerit ꝯſtat. Is īter cetera ſue v̓tutis oꝑa Saturnū Cretēſiū regem a Ioue filio pulſum regno nō mō benigne ſuſcepit: verū ēt cū eo regnū ꝑtitꝰ ē: atqꝫ īſignū diuiſi regni ſinguli ſingula ꝯdidere opidula. Ianꝰ Ianiculū haud procul a roma ꝯdidit. De quo Solinꝰ ſic loquit̉. Quis dubitat Ianiculū haud ꝓcul a Roma ꝯdidit: de quo Solinꝰ ſic loꝗt̉. Quis dubitat Ianiculū a Iano n̄ fuiſſe ꝯditū? hūc opinio hoīum īter deos rettulit: quē poſteritas poſtmom īterpretata ip̄m qͣſi mūdi aūt celi aūt āni ſiue mēſiū ianuā appellauit. Cui ēt Ianua riū menſē dedicauerūt eo ꝙ menſis ipſe prīcipiū ⁊ āni finem reſpiciat. Un̄ ⁊ bi frōtē eū depingere ꝯſueuer̄t. Auctores tamē ſeptē fuiſſe ianos noīatos oſtēdūt: quoꝝ primꝰ Ianꝰ bifrōs a ſapīe magnitudine dictꝰ filius Noe fuit qui cuꝫ ipſo italiā ingreſſus ē. Secūdus Bicorporeꝰ ob corꝑis magnitudinē q̄ fuit filius Ia pheth filij Noe. Hunc dicūt Ianiculū extruxiſſe a quo Ianiculus mōs nomē accepit. De iſto Ioſephus ſcribit ꝙ Iapheth duos genuit filioſ Ianū.ſ. ⁊ Me dū. Tertius dictꝰ Ianus ſb̓res filius Thubal filij Iapheth: quē volūt mediola nū cōſtruxiſſe: a quo vt Papias ſcribit Ianuarius meſis. Quartus dictus Ianus pr̄.i. deus deoꝝ ẜm Macrobiū. Quītus Ianus Quirinus ab haſta querni qͣſi belloꝝ potentiā habens. Sextus Ianus grecus: qui fuit Iouis filius q̇ ītra uit italiā cū Saturno. Septimus Ianus troianus ꝗ Genuam vrbē āpliauit. Italia q̄ppe regio Europe ē oīum totius orbis celeberrima q̄ abobus nomē hūiſ ſe exiſtimat̉. Un̄ ēt Thimeus tauros vocauit italos a qͣꝝ multitudīe. pulchritu dineqꝫ ac fetu italiā dixit. Eſt āt ī forma cruris īter Adriaticū ⁊ Thuſcū mare: ſiue ſupeꝝ ⁊ īfeꝝ: ⁊ a Iugis Alpiū dorſaqꝫ apēnini mōtis porrecta ſe paulatim attollēs vſqꝫ ad reginū verticē ⁊ littora brutioꝝ extendit̉. In vltimo ſui ſcindit̉ ī duo cornua: quoꝝ alteꝝ Ioniū ſpectat mare: alteꝝ ſiculū ī extremitate Rhegi um opidū hn̄s. Eius longitudo ab Auguſta pretoria que in Alpineo fine ſita e ⁊ ꝑ Romā Capuāqꝫ porrigit̉ vſqꝫ ad oppidū rhegiū Solino teſte decies cētena ⁊ vigītimilia paſſuū colligit̉. Latitudo vero quadringenta deceꝫ: vbi maior latitudo: vbi vero minor cētutrigītaſex: hētqꝫ vmibilicū ī agro Reatino q̄ duduꝫ ex latere maris ſuperi Rubicone fluuiū ꝓ finibus hūit. Dicta ē āt priꝰ Heſperia vt diximꝰ ab Heſpero Atlātis fr̄e. Deīde Oenotria ab optīo vino qd̓ ibi naſcit̉ vt teſtat̉ Seruiꝰ ſuꝑ pº En̄. vel Oenotrio Sabinoꝝ rege. Poſtrēo italia. ab Ita lo ſiculoꝝ rege dicta ē q venit ad ea loca ī ꝗbꝰ hītauit ⁊ regnauit. Hec illa regio ē que ſiue agroꝝ vbertate: ſiue armoꝝ gloria nullis vnꝙͣ ſciuit cedere terriſ. Cu iꝰ ſi viros ī oī v̓tutū gn̄e preſtātes: ⁊ vrbes fama celeberrimas: aut preclara eoꝝ geſta recenſere voluero maius mihi volumē exurget ꝙͣ ipſe decreuerim. Pleni ſunt.n. oēs libri italie laudibus: nec ē vel mediocriter eruditꝰ quē eiꝰ laudes effugiat: que nō ſolū hūanaꝝ reꝝ: ſed ēt diuinaꝝ mater hīta ē. Hēt āt italia ducētas ſexagītaquattuor ciuitates quas ſub decē ⁊ octo regionibꝰ extare cognouimus: de quibus locis ⁊ temꝑibus ſuis dicemus. Genuā quā nr̄o euo ēt Ianuā dicimꝰ: clariſſimā ſiquidē vrbem ī littore lyguſtici maris his tꝑibus vt nōnullis placet: a Genuo quodā Saturni filio ꝯdita ⁊ cognominatā fuiſſe dicunt. Alij āt a Iano italoꝝ rege ꝯditā aſtruūt. Deīde pꝰ tro ianū excidiū: a quodā Iano Troianoꝝ prīcipe āpliatā: vbi ipſiuſ Iani bifrōtis idolū prīo coli ceptū ē. Cuiꝰ ſigilli inſcriptio ſic hr̄. Griffus vt has angit: ſic hoſtes Ianua frangit. Hec plane vrbs liguſtinū emporiū ē: que a qͣdrīgentis ānis citra(cū antea aūt magnū fuerit opidū) maximū hūit īcrementū. Un̄ ⁊ ingētes nacta vires: ⁊ portū: edibꝰ: ⁊ reliquis ornamētis nūc vſqꝫ p̄ter Uenetias ceteras italie vrbes ſuperat: queqꝫ ⁊ naualis belli peritia adeo excelluit: vt annos

Anno ¶ Liber. Mundi. An̄ chr̄i ad .III. Moyſes. multos maris īperio potiret̉: pirataꝝ latrocinia abſtulerit. Romanis ⁊ grecis ſemꝑ amiciſſima fuit. Et ꝓpterea ab Anibale peno pēitus diſſipatā ſtatī Cornelius ſeruiliꝰ ꝯſul(Liuio teſte) ꝑ Lucentiū īꝑatorem īſtaurare mādauit. Ea a barbaris nōnullas dirreptiōes ⁊ īcēdia poſtmōm ꝑtulit. deinde eiꝰ res nūc ꝓſpere: nūc aduerſe ꝑ multas manus diu acte fuere: ſꝫ ꝑmaxime nr̄o ſeculo ꝓpter eius(vt ita dixerim) diſcordiā aduerſā pertulit fortunā. Nā ⁊ ciuiū ſuoꝝ pꝰ lon gobardos reges ⁊ Carolū magnū eiuſqꝫ filios plurimā tyrānidē ſuſtinuit: ꝓpt̓ qd̓ dn̄os peregrinos ſuꝑīducē neceſſe fuit. Qua ſic auxilio ⁊ ꝯſilio deſtituta eiꝰ īperium lōge lateqꝫ diffuſū pene totū exhauſtū ē. Perā.n. vrbē ꝯſtātinopoli op poſitā. Mytilenē īſulā. Famaguſtā totiꝰ Cyprie īſule columē. Chiū īſulā: aliaſqꝫ grecas vrbes a Turcis alijſqꝫ gentibꝰ ablatas deꝑdidit vel tributarias fecit. Capha ēt eiꝰ coloniā ī Taurico Cheroneſo nō ꝓcul a boſphoro cymerico ſuperiori āno amiſit. Genua āt vt multis placet a genu nomē accepit: eo ꝙ ī genu for ma ſita ſit: a qͣ apēninus mons īcipit diſtatqꝫ a Sabatijs ſtadijs ducetis ſexagī ta. In ea ſanguinē aliqn̄ ſcaturiſſe ꝯpertū ē. Ex hac tn̄ celeberrima vrbe ꝯpluri mi illuſtres viri ꝓdierūt. E quibꝰ Syrus ipſius vrbis ep̄us ſanctiſſimus. Inno cētius qͣrtus pōtifex maxīus: Hadrianus ꝗntus: Nicholaus ꝗntus: alijqꝫ multi belloꝝ naualiū īperatores ⁊ pugiles audaciſſimi: ꝗ potētiſſimos reges aliarū qꝫ vrbiū potētatus captiuarūt. Multi ēt circa res ciuiles: circa phīam: arteſqꝫ liberales clari emerſere: de quibus locis ſuis dicemus. Thelegonus Horis paſtoris filius ſeptimuſ rex ab Inacho rege āno ſexto egreſ 3094 1505 ſiōis iſrl̓ ab egypto Atheniēſibus regnare cepit: ⁊ regnauit anniſ. 9 Amphitryon tertiꝰ Atheniēſiū rex āno ꝗntodecīo egreſſiōis ppl̓i iſrl̓ Atheniēſi bꝰ regnare cepit: ⁊ regnauit ānis. io. An hic Alcei Tthebani filiꝰ fuerit ꝗ Alci37or 1497 mena Electriōis filia formoſiſſimā ex Liſydice hūit vxorē a Ioue amatā: igno rat̉. Ex ea.n. Herculē genuit q nōnūꝙͣ a marito mr̄is Amphitryoniades a poe tis dicit̉: ſicut Helena a Tyndaro Tyndaris: qui ſil̓r Iouis filia dr̄ Chore ex hebreoꝝ genere natus hoc āno cum trecētis viris ob ſeditionē factā ꝯ3709 1490 tra Moyſen ⁊ Aaron a dn̄o īterficit̉: vt hētur numeri. 16. Dathan ⁊ Abiron ꝑꝑ eoꝝ blaſfemiā ꝑ hoc tp̄s abſorbēt̉: ſꝫ ⁊ ignis a dn̄o egreſſuſ īterfecit ducētoſquiquagīta viros: ꝗ cū eis thura offerebāt: Uide numeri. 16. Uitulū ꝯflatilē filij iſrl̓ ſibi his diebꝰ fecerūt: ꝙͣobrē qͣttuordecīmilia ⁊ ſeptīgētos viros dn̄s ex eis percuſſit in deſerto: vt hēmus numeri. i7 Ericthoniꝰ qͣrtuꝰ Athenienſiū rex āno. 25. egreſſiōis ppl̓i iſrl̓: Atheniēſibꝰ regna re cepit: ⁊ regnauit ānis. 50. Hūc ferunt Uulcani filiū ex Minerua fuiſſe q̄ pri 3712 1487 mꝰ Apollini ⁊ Minerue mr̄i ſue tēplū extruxit: Ludoſqꝫ eis īſtituit. Et primꝰ ī grecia qͣdrige vſum īuenit. Dicente Uirgilio tertio Georgicoꝝ libro. Primus Ericthonius currus ⁊ quattuor auſus. Iungere equos rapidiſqꝫ rotis inſiſtere victor ¶ Hūc̄ Pli. dixit ī liº. 7. naͣl̓ hiſt. īueniſſe argētū. Et qm̄ vir īduſtriꝰ ⁊ de gn̄e deoꝝ creditus ē: ꝓmotus fuit ad regiā maieſtatem. Uide Aug. de ci. dei. li. 18. c. 12. Iuppiter Saturni filius hiſdē tꝑibꝰ: pulſo Saturno pr̄e de regno ī Creta inſula regnare cepit. Tradunt auctores Celum ⁊ Ueſtā Titanē ⁊ Saturnū filioſ ed diſſe. Mortuo v̓o pr̄e Titan qui maior natu erat regnare decreuit. Quod vbi Ueſta perſenſit ſuadet Saturno ne fratri regnum ꝯcedat: eo ꝙ Titan facie de terior eēt ꝙͣ Saturnus. Qd̓ poſtꝙͣ perpendit Titan ꝯceſſit ei in pace regnare. hoc tn̄ cū Saturno federe firmato vt ſiquis liberorum virilis ſexus ei natus fu iſſet necaretur. Id eius rei cā fecit vt ad ſuos natus regnum rediret. Itaqꝫ qui primo Saturno natus eſt filius necatus ē. Deinde poſterius nati ſunt gemini: Iuppiter: ⁊ Iuno. Sed Iunonē ſolā Saturno in ꝯſpectu mr̄ dedit: Iouem ve ro clam abſcondit: patreqꝫ inſcio educādum dedit. Itē Neptunum clā Saturno mr̄ peperit: eumqꝫ clanculum abſcondit. Sicqꝫ mater inſcio Saturno multos peperit filios. Qd̓ cum poſtea Titan cognouiſſetꝭ ſtatim ductis ſecum ſuis filijs qui Titani vocabant̉: Saturnum fratrē vna cum Ope ſorore ꝯprehēdit.

Anno .III. An̄ chr̄i ad. Mūdi ¶ Liber. Moyſes Ꝙ cū eoꝝ filiꝰ Iuppitꝭ cognouiſſet veniēs cum magna Cretenſiū copia Titaneꝫ ac filios expugnauit. parentes vinculis ſoluit: patriqꝫ regnū reſtituit: ipſeqꝫ in Cretā remeauit. Sed cū Saturnus ſorte poſtea admonitus eēt vt a Ioue caueret ne eū regno expelleret: effugiendi periculi gr̄a Ioui īſidiaſ tetēdit. Quod aīaduertens Iuppiter pr̄em fugauit: regnūqꝫ vendicauit: miſſis armatis ꝗ illū per oēs terras ꝑſequentes: aut ꝯprehenderet: aut necarent. Saturnus v̓o cum diu erraſſet vix ī italia locū quo lateret inuenit. Iuppiter itaqꝫ regno potitꝰ ſta tim luxum ⁊ complurima nefanda crimina ī totū regnum ītroduxit adeo vt ꝗſqꝫ puer abiectus videret̉ qui amatorē non hr̄et: ex quo tota grecia infecta fuit: Erat.n. ī ſuos īceſtor: ī extraneos īpudicus. Cūqꝫ potentiſſimus euaſiſſet eo ꝙ inſula centū nobilibus vrbibus īſignis eēt: ⁊ hijs que humane vite vſus exigi opulenta multas mulieres ſe vltro ſubicientes compreſſit: multas vero aliaſ re nitentes violauit. Ex quo factum ē vt multi quoꝝ pres ignorabant̉. Iouis filij vulgarent̉. Ꝙͣͣuis ēt nōnulli quorum nota erat origo cū virtutibus pollerēt inter Iouis filios dinumerabant̉. Et licet plurimis ſceleribus Iuppiter conqui naret̉: pre ceteris tn̄ dijs ſacrificioꝝ celebritate veneratus ē: appellatuſqꝫ nō ſo lum deus: ſed etiam deorum rex. Saturnus igit̉ hiſdē tꝑibus ab Ioue fugatus: dum diu pretimore filij erraſſet vix tandē ī italia locum quo latere poſſet inuenit. Sed ab Iano tunc ibi regnā te humaniſſime exceptus eiuſdem regi ꝯſors effectus ē. Unde Uirgilius in oc tauo liº. Ene. dixit. Primus ab Ethereo venit Saturnus olympo Arma Iouis fugiens ⁊ regnis exus ademptis. Sane poſtꝙͣ Saturnus a Ia nō ſuſceptꝰ ē: n̄ ꝓcul tn̄ ab vrbe latuit: ibiqꝫ poſtmōm Saturniā quā mō Sutri um dicimus vrbē ꝯdidit in qua regni ſui ſedē ꝯſtituit. Ubi ēt rudes admodum ppl̓os ꝯpoſuit: domos etiam edificare: agros colere: ⁊ vineas docuit plantare. Antea.n. glādibus ſuſtentabant̉: ⁊ ſub contextis frōdibus degebant. Qd̓ Uir gilius vbi ſupra teſtatus ē dicens. Is genus indocile ⁊ diſperſum montibus altis Compoſuit: legeſqꝫ dedit: latiūqꝫ vocari Maluit his qui latuiſſet tutus ī oris. Et Ouidi. ī pº. Metha. de eo ſic rettulit. Poſtꝙͣ Saturno tenebroſa in tartara miſſo Sub Ioue mundus erat: ſubijt argentea proles. Aurea vt peribent illo ſub rege fuere: ¶ Secula. Stenellus nonus arginorum rex anno vigeſimooctauo egreſſionis iſrael Argu1466 3713 us regnare cepit: ⁊ regnauit annis. ii. Hic ex Caſtore equorum domitore argiuorumqꝫ principe ortum habuit: qui ⁊ cum Danao Mycenarum rege bellum geſſit: a quo cum expulſus fuiſſet Argos Danaus tenuit: minoreſqꝫ eius perſeuerauerunt vſqꝫ ad Euriſtheum filium Steleni nepotem Perſei. poſt que Pelopide imperium ſuſceperunt regnante Atreo. Archas Iouis ex Caliſthene filius tempeſtate hac pelaſgis in dedicationeꝫ ſuam redactis eorum regionem Archadiam nuncupauit: que prius Seruio teſte Parraſia dicta fuit. Inea ſiquidem regione ſunt Aſinij maioreſ ⁊ alijs preſtantiores: illamqꝫ totam muntuoſam eſſe Plinius affirmat. 1483 7716 Hercules argiuus non magnus ille Thebanus: de quo ſuo loco dicemus: Atlan tis imitator Auguſtino teſte his temporibus claruiſſe dicitur. Hunc Euſebius Deſonaam Herculem cognomento dixit. Qui ⁊ aſtrologie peritiaꝫ ex Atla tis dogmatibus accepit: propter quod fingitur celum ſuſtinuiſſe ab Atlante ſu ſceptum. Qui cum ea in diſciplina admodum ſtudioſus eſſet audita Anthei aphri fama qui ī omni ſcientia clarus habebatur confeſtim vt eius ſcientiaꝫ ex periretur eum conuenire ſtuduit: ortaqꝫ ē inter eos maxīa diſputatio. Duos au tem poſt ſe reliquit filioſ: Sardinum vꝫ: ⁊ Sireneꝫ: a quibus Sardinia ⁊ Cor ſica nomen accepere. Antheus lybicus gigas ex Mauritania natus in omni genere doctrine ⁊ preſeſ

Anno Mūdi An̄ chr̄i ad .III. Liber. Moyſes tim in Geomeria preſtantiſſimus his quoqͣꝫ tēporibus clariſſimus fuit. Qui cū hercule diſputans cum totius ſue diſputationis effectū terrenis rebus applica re niteret tāꝙͣ in ea re eruditus preualere ꝯfideret ab hercule licet inferiorum haud magnā cognitionē haberet ſuperatus eſt. Hercules.n. cum ſolidā inferio rum cognitionem non haberet ſemper in diſputatione ingenium ſuum ad ſupe riora ꝯuertere ſategit: vt ſic diſputando de ſuperioribus ſemper Antheus deficeret: Antheus vero victorie premium tandem herculi dedit. Unde confictum ē ꝙ Antheus luctando cū hercule vires a terra recipiebat quibus ſe ab hercule tueri confidebat. Demū vero cum hercules illum e terra hoc eſt Geomertia ad Aſtrologiam eleuaſſet ſuccubuit. De quo. Lucanus multa in 4. ſcripſit: Amynthas decimuſſeptimus Aſſyrioꝝ rex Aſcade rege defuncto anno. 33. egreſ 3718 1481 ſionis populi iſrl̓ regnare cepit ⁊ regnauit annis. 45. Danaus decimus Argiuoꝝ rex anno 37. egreſſionis populi iſrl̓ Stenelo rege ex 37 23 1476 pulſo Argos tenuit: ibiqꝫ quinquaginta annis regnauit: Qui ſicut refert Euſe bius quinquaginta filias genuit quas Belides pater nominauit. De ꝗbus Iuuenalis meminit quādo dixit. Occurrent multe tibi belides: Egiſtus eius fr̄ to tidē filios ꝓcreauit. Qui ꝓcurāte Danao om̄s ſe filiabus ſuis mr̄imonio cōpu larūt. Ueritus aūt Danaus ne tanta fratꝝ multitudo ſibi regnū adimeret ꝑſua ſit filiabus vt vnaq̄qꝫ nocte viꝝ ſuū occideret qd̓ ⁊ factū ē niſi ꝙ vna dūtaxat: q̄ Lino viro pepercit qͥ ſocero ſuo detrunchato poſt ipſum regnauit. Neqꝫ.n. in barbaris tāta filioꝝ multitudo incredibilis ē cū īnumerabiles hēant cōcubinaſ Eleazarus Aaron primi pōtificis filius āno 40. egreſſionis filioꝝ iſrl̓ patre vita 3724 1475 functo a domino ꝑ manum Moyſi ſcd̓s hebreoꝝ pontifex ſb̓rogatur indeſerto Qui ſuſcepto pōtificatu cū Ioſue poſtmōꝫ terraſ ꝓmiſſiōis obtentas diuiſit: vt pꝫ Ioſue vltīo: ab eo uſqꝫ ad chriſtū paucis exceptis om̄s pōtifices d̓ſcēdere. Serpentes ignitos hoc ipſo dominus ī filios iſrl̓ īmiſit ꝑꝑ murmurationē: quoꝝ morſibus multi periere: ut pꝫ. Numeri. 2iº. Balaā filius Beor ꝗ habitabat ſuꝑ flum̄ terre filioꝝ Amō hoc ipſo āno poſtmōꝫ Moyſes ꝑcuſſiſſet Og. regē baſan cū oī populo ſuo vocatꝰ a Balach rege Ma dianitarum vt malediceret ppl̓o iſrl̓. Erat quippe ꝓpheta domini qui cui bene dicebat erat benedictus: ⁊ cui maledicta ingerebat/ maledictionibus replebat̉ Hic cū ſenioribus moab ſedēs ī Aſina ꝑgeret ad maledicēdū ppl̓ꝫ Angelus do mini euaginato gladio ī via cōtra eū ſtetit. Cernēſqꝫ Aſina Angl̓m ſtātē euaginato gladio ꝙ nec ad dextrā nec ad ſiniſtrā poterat deuiari ꝯcidit ſb̓ pedibꝰ ſedētiſ ⁊ cū vehem̄tiꝰ cederēt̉ latera eiꝰ dn̄s aꝑuit os aſine ⁊ dixit ꝓphete Quid feci tibi cur ꝑcutis me iā tertio? Rn̄dit Balaā: Qꝛ ꝯmeruiſti ⁊ illuſiſti mihi: vti nā īꝗt gladiū hr̄em vt ꝑcuterē te. dixit Aſina. Nōne aīal tuū ſum cui ſēꝑ ſedere ꝯſueuiſti vſqꝫ in pn̄tem diem. Dic ꝗd ſimile vnꝙͣ fecerim tibi? At ille ait. Nunꝙͣ. Et ſtatim Balaā vidit angelū dn̄i euaginato gladio ꝯtra ſe. q̄ corripuit ꝓphe tam. At ille ſtatim dixit. Peccaui neſciēs ꝙ tu ſtares ꝯtra me. Et nūc ſi diſplicet tibi vt vadā ⁊ maledicā ppl̓o dei: reuertar. Qui iuſſu angl̓i ꝑgēs ꝓphāuit dicēſ Oriet̉ ſtella ex Iacob ⁊ ꝯſurget virga de iſrl̓. ⁊ ꝑcutiet duces Moab: vaſtabit qꝫ omnes filios Seth. Et erit Idumea poſſeſſio eiꝰ. Hereditas Seir cedet ini micis ſuis: iſrl̓ vero fortiter aget. De Iacob erit ꝗ dn̄abit̉ ⁊ ꝑdet reliquias ciui tatis. Prophetauit quoqꝫ ⁊ ꝯtra Amalech ⁊ ꝯtra Aſſur: ⁊ demū ꝯtra filios Ia cob: ⁊ dixit filijs Iacob. Veniēt ī triremibꝰ de italia: ⁊ ſuꝑabūt Aſſyrioſ: vaſta buntqꝫ hebreos: ⁊ ad extremū ēt ipſi itali hoc ē romani peribunt. Quibus ex pletis Balaā relicto Balach rege reuerſus ē in locuꝫ ſuū: vt hr̄ Numeri. 25 Belphegor hoc ēt āno apd̓ hebreos initiari ceptus ē: qꝛ filij iſrl̓ deos Moabitarū adorare ceperūt: ꝑꝑ qd̓ Moyſes oēs iſrl̓itaꝝ prīcipes ī patibulis ſuſpēdi mā 3726 1473 dauit: ⁊ de filijs iſrl̓ vigintiqͣttuormilia viroꝝ īterficere fecit. Atqꝫ eo tunc Phi nees Eleazari ſacerdotis filius videns vnū de filijs iſrl̓ cū ſcorto madianita cō cūbere celo dei ꝯmotꝰ ꝯfeſtim pugiōe ꝑfodit ambos ī locis genitalibꝰ ⁊ mortui ſunt: ac ſic expiauit ſcelus filioꝝ iſrl̓. Uide Numeri. 25

Anno An̄ chr̄i ad. Mūdi Liber. .III. Moyſes Sardinia inſula q̄ ē in tyrreno mari ſita hiſdē tꝑibus Iſidoro ⁊ Strabōe ac So lino teſtibus a Sardo herculis filio ꝗ e lybia veniēs prīo īſulā occupauit nomē ſortita ē. Eiꝰ aūt latitudo: vt Strabo li. 5º. ſcribit ſtꝭ miliaria. 98. lōgitudo. cc. xx Scd̓m alios eiꝰ ābitus circiter qͣttuor milia ſtadia. hēt.n. hec īſula ml̓tā ꝑteꝫ aſperā minīeqꝫ trāquillā. Reliquam v̓o rebꝰ oībus felicē p̄cipue tritico. Ibi nullꝰ lupus gignit nullus ẜpēs reꝑit̉. Eſt tn̄ hec inſula eſtiuo tꝑe morboſa ī locis maxime fecūdis. Cōtinet aūt multaſ ciuitates inter qͣs ē Ualaris: vbi Coraloꝝ ma gna reperit̉ piſcatio: lōgoqꝫ tp̄r beatiſſimi pr̄iſ Aug. reliquijs illuſtrata fuit: Ea ī īſula naſcebāt̉ arietes ꝗ ꝓ lana pilū caprinū ꝓcreabāt quos Muſimoneſ voca bant quoꝝ pellibus ſardi thoracis mō ſeſe muniebāt. Antea.n. Sardi Iolenſedicebāt̉. Indeqꝫ Iolen herculis amaſiā ferūt ſardū ipſum ⁊ pleroſqꝫ herculis fi lios eo adduxiſſe ⁊ cū accolis hītaſſe: a quibus poſtea Sardiniēſes dicti ſūt. Il lius poſtmōꝫ īperij dignitatē peni ex aphrica delati ſortiti ſūt: qͥ cū aduerſus ro manos bellū gererēt: ab eiſdē penitꝰ deleti ſunt: cuius īſule romani ꝑ multa tꝑpotiti ſūt. Multas quoqꝫ poſtmōꝫ clades: ⁊ direptiones a barbaris piſanis ac Genuēſibus ꝑpeſſa tandē ī Aragonēſiū regū manus ē deducta. Corſica īſula his ēt tꝑribꝰ a Cyrno herculis filio Cyrnus appellata ē. Deīde cū q̄dā mulier noīe Corſica in liguria ſecus littus maris piſas v̓ſus tauꝝ depaſceret. Taurus trāſnatādo in īſulā ꝑuenit: ml̓r aūt ꝓ tauro ſollicita nauigio ſtatim illo d̓lata ē. Cōꝑtoqꝫ ī paſcuis vberrimis tauro cū eā īſula delectaret: ibiqꝫ hīta ret Corficā a ſe noīauit. Inſule huius lōgitudinē aſſerūt hr̄e cētūſexaginta miliaria. latitudinē v̓o ſeptuagīta. Ambitus aūt tria milia ac ducēta ſtadia. A Sar dinia Corſicā interiacēt vigīti miliaria. Ea īſula maligne colit̉ ⁊ multis in locis ī acceſſibibis ē: adeo vt q eius mōtes hītant ex latrocinijs vitā degētes ſuꝑent belluas īmanitate. Strabo in qͣnto de ipſis inꝗt. Qd̓ cū romani ī eos irruerent: eoꝝqꝫ caſtella irrūꝑent magnū ẜuoꝝ gregē captā aduehebāt quos romā delati eos videre mirari erat ꝙͣ agreſtis eoꝝ effigies videbat̉ ꝙͣqꝫ beſtiaꝝ apꝑeat diri tas facieſqꝫ truculēte. Diu poſt varios caſus corſi acti ⁊ a Mauris opp̄ſſi. Ade marchus ꝗdā dux genuēſis illā liberauit ⁊ eoꝝ quindeciꝫ naues demerſſit que cū poſtea Mauri detruncaſſēt nihilominus inſula ingenuenſiū manus deuenit ⁊ ad hoc uſqꝫ tp̄s ꝑſeuerat. Gignit aūt optimuꝫ vinuꝫ. Sed in reliquis agreſtis ⁊ aſꝑa videtur. Dſue filius Naue in ꝓphetis ſucceſſor moyſi ppl̓m dn̄i teſte Aug. vi1472 3727 gintiſeptem annis rexit. Uir ſane robuſtus: ⁊ eloquentia ingenioqꝫ cla rus: hītus fuit magnꝰ quoqꝫ ẜm nom̄ ſuū ſed ⁊ ī ſaluatōe electoꝝ dei ma ximus: q̄ vt filij iſrl̓ ꝯſequerēt̉ hereditatē pr̄m ſuoꝝ ipſe preter quiqꝫ philiſtinorū ſatrapas om̄s hoſtes inſurgētes expugnauit: ac debellauit. Ad cuius preces ſol heſiſſe dicit̉: ita vt vna dies facta ſit qͣſi duo donec victoriā de inimicis repor taret vt cognoſcerēt gentes potētiā dn̄i: qꝛ ꝯtra deū pugnare nō ē facile. Primo aūt ducatus ſui āno patefacto iordane populū ad ꝓmiſſaꝫ terrā deuictis vigīti quattuor regibus introduxit. Phaſce tertiū imolauit: Circūciſionē ītermiſſam innouauit: cuius religioſa mēs necnō ⁊ bella p̄claraqꝫ geſta in libro ſuo noīe pre notato deſcripta habēt̉. In quo de ſubuerſione inimicoꝝ ⁊ ītroductiōe populi in terrā promiſſionis ⁊ de diſtributione poſſeſſionū agitur: ⁊ ꝑ ſingulas vrbes viculos mōtes flumīa torrētes: atqꝫ ꝯfinia eccl̓ie celeſtis ierl̓m ſpūalia ēt regna d̓ſcribit. Fuit aūt hic Trinomiꝰ vꝫ Ieſus Ioſue ⁊ Oſee. q̄ nō ſolū īgeſtis veꝝ ēt in noīe typū domini geſſit. Hic aūt ſolꝰ vna cū caleph ex ſexcētis milibus viris qui ex egypto egreſſi fuerāt terrā ꝓmiſſionis ꝯſecutꝰ ē. Mortuus tandē cēteſimo ⁊ decimo etatis ſue āno ſepelit̉ in mōte effraim. Seruierūt aūt filij iſrl̓ dn̄o cūctis diebꝰ Ioſue ⁊ ſenioꝝ q̄ lōgo tꝑe vixerāt poſt Ioſue ⁊ ꝗ nonerāt oīa oꝑa dn̄i q̄ fecerat ī iſrl̓: Eius feſtiuitas celebrat̉ prima meſis ſeptembris. Buſiris Neptuni filius ex libya Epaphi filia ſuſceptus anno pº ducatꝰ Ioſue vt ſcribit Aug. apud egyptū tyrannidem exercere orſus eſt. Qui inter cetera ſue tyrānidis oꝑa fert̉ hoſpites ſuos dijs ſuis ſepe imolaſſe. Ꝙobcauſa cū herculeſ

Dudiᵐᵐ? qn̄ chriaa. .III. ¶Liber. Ioſue ad eū diuertiſſet ac ſil̓i ꝑfidia qͣ ⁊ ceteros tētaſſet regē ipſuꝫ aris impoſitū hercu les īterfecit. Cuius quidē ꝑfidi ritus cauſaꝫ poſuit. Oui. liº. pº. de arte dicemus. 3718 1471 Dicitur egyptus caruiſſe iuuantibus arua Imbribus atqꝫ annos ſica fuiſſe nouem Cum Thraſius buſirim adit monſtrātqꝫ piari Hoſpitis effuſo ſanguine poſſe bouem. Illi buſiris: fines Iouis hoſti primus Inquit ⁊ egypto tu dabis hoſtes aqͣs. Hic aūt Buſiris Amiano Marcello hiſtoriographo teſte vrbē ꝯdidit in thebaico tractu cētū portaꝝ: quā alij Iouis Alij Thebas dixerunt. Greci illam heliopolim vocant Thebe igit̉ ciuitas ſic a buſire cōdita teſte Diodoro menia cētū qͣdraginta ſtadioꝝ ambitu magnis edificijs ſpecioſis deoꝝ tēplis alijſqꝫ pulcherrimis ornam̄tis predita. Cuius mediū interfluebat fluuius. hāc Pliniꝰ li. naͣl̓. hiſt. 35. totā penſilē fuiſſe ſcribit q̄ nō ſolū Egypti: ſꝫ orbis ēt totius ciuitatū feliciſſima fuit. Ex hac Auguſti Ceſaris tꝑe Gallꝰ poeta foroliuiēſis ibidē p̄tor Obeliſcoſtres admirandos abſtulit: quoꝝ vnus nūc in Uaticano iuxta tēplum Diuo petro di catū. Alter in Cicho maximo. Alius in cāpo Martio locatus ē. Cōcas quoqꝫ marmoreas ⁊ alia ornamenta quibus ēt Bononiēſis vrbs nūc ornata eſt Phinees Eleazari ſummi ſacerdotis filius eo anno quo Ioſue ducatū obtinuit ⁊ ipſe tertius ī pōtificatu ſucceſſit pr̄i ꝗ̄ ī oī reuerentia: ⁊ timore: ⁊ bonitate dn̄o deo iſrl̓ vtiqꝫ ſeruiuit ideo ēt illi ſtatuit dn̄s teſtamētū pacis. Hic ab adoleſcen tia ſua zelatus ē zelū domini. Unde vt filij iſrl̓ pn̄te Moyſe iniciaſſēt Belphegor: ⁊ comediſſent ſacrificia mortuoꝝ: vidiſſetqꝫ Phines adhuc adoleſcēs zam bri ducē in cognatione ⁊ tribu Simeon corā fratribus ſuis acceſſiſſe ad ſcortū madianiten. Uidēte ēt Moyſe ⁊ cuncto populo ſurrexit de medio multitudīs ⁊ arrepto pugione ingreſſus ē lupanar: ⁊ perfodit ambos in locis genitalibus ⁊ mortui ſunt: ꝑꝑ quod dixit dominus ad Moyſen: Phinees filius Eleazari filij Aaron ſacerdotis auertit irā meā a filijs iſrl̓ quia zelo meo cōmotus eſt cōtra eos vt nō ipſe delerem om̄s filios iſrl̓ in furore meo. Chorax quintuſdecimus Sicyonioꝝ rex anno decimoſeptimo Ducatus Ioſue 3742 1557 Sicyonijs regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 30. Dardanus Uulcani ⁊ terre filius his tꝑibus ẜm Euſebium Dardaniam cōdidit que ē regio in phrigia. De quo homerus. Quē primū genuit celeſti iuppiter ar ce. Liber quoqꝫ ⁊ raptus europe ſacra cereris: atqꝫ iſidis delubruꝫ in Eleuſina frumēta Triptolemi: regnū Trois: cuius dinatuꝫ Ganymedē ad ſydera rap tum: Uina iouis magis voluerunt fundere menſis. Phenix ⁊ Cadmꝰ Eāthi filij hoc āno.ſ. 1s. ducatꝰ Ioſue Euſebio teſte e thebis 1744 1455 egyptioꝝ ī Syriā ꝓfecti apd̓ tyꝝ ⁊ ſydonē regnauerūt Xāthꝰ.n. Saturni filiꝰ vt Aug. 18. de ci. dei. c. 12. ſcribit Europā Agenoris filiā ſibi rapuerat: eāqꝫ ī cretaꝫ deuexerat: vbi ex ea tres filios ſuſceꝑat. Agenor vero cū ꝯꝑiſſet filiā ſuā ſb̓lata tribꝰ filijs ſuis fr̄ibꝰ Europe p̄cepit vꝫ Silici: Phenici: ⁊ Cadmo: ſub ītermīa tiōe redeūdi: vt q̄ſitā ſororē ſuā reducerēt. Sꝫ cū nō īueniſſēt eā ac patris irā for midarēt ad pr̄em regredi voluerūt. Sꝫ Silix ī eodē loco reſedit quē a ſuo noīe Siciliā noīauit. Phenix v̓o ⁊ Cadmꝰ relicto fr̄e cū ml̓to comitatu de lybia ꝓfe cti ꝑ mar̄ rubꝝ ī ſyriā venerūt vbi ⁊ Sydonē vrbē nobilē ꝯdiderūt: in qͣ Phenix ipſe pᵇ regnauit regionēqꝫ ipſā a ſe pheniciā appellauit: Ibiqꝫ phenix teſte Iſidoro quoſdā lr̄aꝝ apices adīuenit. Et d̓inceps qꝛ a phenice ipſo lr̄e īiciū huere ꝯſuetudo īoleuit: pheniceo.i. rubro colore libroꝝ capita ſcribendi. Litteraꝝ grecaꝝ inuentio. Cadmus aūt Phenices frater vir ſapiētiſſimus atqꝫ īgenio p̄ſtās ī phenicia fr̄e relicto ī greciā migrauit primꝰqꝫ d̓cē ⁊ ſeptē lr̄as grecis attulit eaſqꝫ illiſ īdicauit ꝑꝑ qd̓ ꝯfictū ē ip̄m ẜpētīos dētes ſemīaſſe: īdeqꝫ ꝯſpecte bouis veſtigia ſecutꝰ ſe dē ꝯplexuſ ē ī qͣ bos ipſa recubuit: ⁊ capta boue eā īmolauit iocūqꝫ a boue Boe ciā noīauit: eaqꝫ in regiōe Thebaniā aliā vrbē edificauit in qua regnū obtinuit

Anno An chriad. Pudi ¶ Liber. .III. Ioſue Hic Syringā vxorē duxit ex qͣ qͣttuor ſuſcepit filias: vꝫ Semeleꝫ de qͣ pulcher rima ꝓles liber ꝯdignā ꝑtulit edita frugeꝫ ⁊ Iunonē mulierem pudiciſſimā: ex cuius tumulo poſt morte ꝑꝑ eius caſtitatem dicit̉ virgā Tureaꝫ ſurrexiſſe. Thebane ciuitatis ab ipſo Cadmo ī Boetia ꝯdite poſtmōꝫ Amphiō Mercurij filiꝰ muris ꝑornare curauit̉ qui d̓ductis cōmētarijs: vt Seruiꝰ ſcribit ipſe adeo 1449 3750 dulciter lyra canere cepit vt ſaxa in muros ducerent̉ dicēte Horatio. Dictus ⁊ Amphion thebane conditor vrbis. Saxa mouere ſono teſtudinis ⁊ prece blanda. Ducer̄ quo vellet. Hāc Alexāder magnꝰ vēditis ſb̓ corona ciuibꝰ tādē euertit. Boetia igit̉ a Cadmo d̓noīata regio europe ē ī ꝯfinio atheniēſi ſita ꝙͣ nōnulli ſb̓ attica regiōe ꝯprehēdi volūt. Quī ⁊ oliꝫ ſb̓ macedōie nōnulli deueniſſe referūt Nouiter v̓o qm̄ a Uuādalis ab aphrica pl̓ſis occupata fuit: Uuādalia dicta ē. Sicilia īſula q̄ ē ad vltimū Italie locū hiſ ēt tp̄ribus a Silico Agenoris filio nom̄ accepit. hec īſula q̄dā italie ꝑs oliꝫ fuit: ſꝫ terremotū ſuꝑueniēte vt Pliniꝰ ait diuiſa ē ab italia vndis ꝗbuſdā īterueniētibꝰ ⁊ ſine req fluctuātibus. Eſt aūt triā gularis: ⁊ ī ꝗbuſcūqꝫ angulis tria ꝓmōtoria hēt: ex ꝗbus vnus ad meridiē v̓git: ⁊ Pachynus dicit̉. Alter ad ſeptētrionē ſpectat ⁊ pelorus vocat̉. Nec plus diſtat ab italia ꝙͣ mille qͥngētis paſſibus. Alius aūt ī lybiā ⁊ occaſum tēdit atqꝫ in ipſaꝫ Carthaginē maxīe ſpectare videt̉. Nec ab aphrice littore pluſꝙͣ cētū vigī timilia paſſuū diſtare ꝯſtat. Vocat̉qꝫ lilybeus: ⁊ hi tres mōtes tria īſule latera cōſtituētes. Unū quidē ad Aphricaꝫ ex ponunt: Reliqua v̓o duo latera verſus italiaꝫ coartātes inſulā in Peloꝝ deducunt. Hāc antiqui Rome horreuꝫ vocauere: que oībus in rebus ſuperior alijs italie partibꝰ habita ē: vt pote frumēto: croco: melle: alijſqꝫ p̄mult̓: ⁊ nō fructibꝰ mō: ſꝫ ⁊ pecoribꝰ pellibꝰ ⁊ lana ⁊ caſeo. Iudicum libri hiſtoria hic incipit. Thoniei frater Caleph iunior de tribū Iuda poſt mortē Ioſue iudica Othoniel uit iſraelē iā ī ꝓmiſſiōis terra collocatū ānis. 4o. Ioſue qͣppe duce mor tuo credit̉ ꝙ Caleph Othonielis ſēnior fr̄ prefuerit populo. Sꝫ ob tēporis brenitatē nec īter duces: nec īter iudices annumerat̉. Tribus. n. Iuda ⁊ 1440 3759 Simeō moͣtuo Ioſue aſcēderūt ierl̓m ⁊ vniu̓ſā exuſſerūt ciuitatē. Uerūtamen Iebuſeoſ eice̓ nō potuerūt. Sꝫ tribꝰ Iuda ī Gazā īde ꝓfecta vrbē cepit ⁊ Aſca lonē. Gūqꝫ ſcd̓ꝫ domini mādatū hītatores terre nō interfeciſſent: ſꝫ ibidē idoliſ ac libidini vacaſſēt tradidit eos dn̄s ī manꝰ regnui Meſopotamie ⁊ Sirie qui octo annos eos multis tributis ⁊ īpēſis oppreſſere. Deniū iudeis ꝑꝑ hꝰ i afflictionē ad dn̄m clamātibus: d̓s eis liberatore ſuſcitauit. Othonieleꝫ ꝗ ẜm Ioſephū cognoīatuſ ē Ieuiꝫ de tribu Iuda vir fortiſſimus ⁊ bellator: qui aggreſſus exercitu regis Meſopotamie caſtra fudit atqꝫ fugauit. Ꝙobcauſā Iudex populi ꝯſtitutus ē cuius v̓tute ⁊ īduſtria quieuit terra trigintaduobus ānis. Hic Axā filiā Caleph fr̄is ſui duxit vxorē: cui pr̄ dotis noīe d̓dit ī ciuitate Cariathiarī q̄ īterp̄tabat̉ ciuitas lr̄aꝝ: irriguū ſuꝑiꝰ ⁊ irriguū īferius: vt pꝫ iudicū cͦ pꝰ Pādio quītus Atheniēſiū rex ano octauo iudicis Othonielis atheniāſibus re1433 376 6 gnare cepit: ⁊ regnauit ānis. 40. Hic Pādiō Ericthōij filius fuit cuius filie ꝓ gnes ⁊ philomena fuer̄. Philomenā Tereo regi Tracū vxorē d̓dit: quā cū ma ritus aduiſēdū ꝓgnē ſororē daceret ſtupͣta dū tm̄ ſcelus acclamaſſet līgua priua ta fuit. Qd̓ cū ſoror ꝓgne poſtmōꝫ cognouiſſet. Itiꝫ filiū pr̄i comedēdū appoſu it. Ac poſtea om̄s ī aue ꝯu̓ſe ſunt: vt ī 7º. Peth. liº. Qui. eloq̄ntiſſime enarrauit Triptolomus Eleuſin inſule que ē ſb̓ Euboea rex his tēporibus cū lōga naui in hāc inſulā venit ⁊ ibidē multa frum̄ta diſtribuit ꝑꝑ quod ab eiſdē rex cōſtitutꝰ ē ꝗ ⁊ mox iuxta athenas vrbem ꝯdidit: quam Eleuſinam vocauit. Indeqꝫ po pulis leges dedit. Arandiqꝫ ac ſeminandi vſum docuit. Huius pater Eloym fu iſſe Ouidius refert: qui dum in cunis ageret Geres proſerpinam querens ad eum deuenit. Et nocte quadam dum mater ⁊ pater dormirent gremio ſuſtulit illa ſuo. Terqꝫ eū manu ml̓ſit ⁊ tria carmīa dixit ac d̓īde illū ī accēſo igne iecit. Quō flēte nir̄ ſtatiꝫ exꝑgefacta. Quid faciſ exclamat: membraqꝫ ab igne rapit.

Anno Mūdi An̄ chr̄i ad. III. ¶ Liber. Othoniel Cui d̓a dū nōuis īqͥt ſcelerata fuiſti. Irrita materno ſūt mea dona metu. Iſte q̄deꝫ mortalis erit: ſed primus arabit. Et ſeret ⁊ culta premia tollet humo. Dyoniſius ꝗ bacchus dicit̉ his tp̄ribus teſte Augº ex Semele ⁊ Gadmo naſcit̉ c TL.Ij. Qui adultus primus ī grecia vini vſū adīuenit. Inde ꝑ totū orbē ꝑagrās vniū̓ ſas domeſticas regiōes adir̄ curauit: ꝗbꝰ ēt vinū p̄buit: potūqꝫ ex hordeo non xrcFITInd inc multū a vini ſapore diſtātē germanos ꝯficere docuit. Hic archos vrbē ꝯdidit. ⁊ Niſā vrbē a Nino ꝯditā īſtaurās ꝗnqͣginta milibꝰ viroꝝ adīpleuit. Ordinē militarē prīus īuenit ꝑꝑ qd̓ ludi ſcenici ei pº fuerūt īſtituti. Eaꝑꝑ īdis graue bellū ītulit īquo ml̓tas amazōes adiutrices hūit. Un̄ ⁊ muliebri corpore pigit̉. Appel late aūt adiutrices bacche nō tā v̓tute nobileſ: ꝙͣ furore. Suſtulit ēt(Dyodoro teſte) om̄s īpios qͥ ī orbe erāt: ⁊ primꝰ boues ad iugū iunxiſſe: quoꝝ opera vberiorē ⁊ nitidiorē frugē ſemīa ꝓduxiſſe. Ꝙͣobrē illū cū cornibꝰ poete finxerunt. Ferūt ⁊ illū delicijs deditū molli corpore: ac p̄ceterꝭ d̓coro tradūt ⁊ muſas cum illo ꝓfectas doctas pſallere: ⁊ bonis artibus eruditas: ꝗbuſ d̓s ipſe d̓l̓ctabat̉: ſe cutuſqꝫ ē illū Silenꝰ pedagogus illiꝰ ac nutritor optimoꝝqꝫ īſtituor ſtudioꝝ. Dyoniſiuſ alter ſiue liber pr̄ fuit ī diebꝰ moyſi: quē d̓ īduſtria hic reſeruaui. Uir ſa ne potens ⁊ ſplendidus: qui memorabilia oꝑa geſſit: hic ī egypto natus cū deus ehyptios iſrl̓itaꝝ perſecutores varijs plagis affligeret: timens egyptū ꝑituram inde cum multis ſeceſſit: ⁊ in Europam conceſſit. Dyoniſius itē Alius Sicilie tyrānus fuit dequo loco ſuo dicemus. Is Dyoniſiū filiū genuit regni ſui ſucceſſorē: viꝝ omni turpitudine repletū. Epopeus decimuſſeptimus Sicyonioꝝ rex anno vigeſimo Iudicis Othonieliſ Sicyonijs regnare cepit ⁊ regnauit annis. 35. Lynceus ēt vndedimus Argiuoꝝ rex poſt Danaum regem eodem anno regnar̄ 37σ7 1432 cepit: ⁊ regnauit annis. 4i. Proſerpina q̄ ⁊ Diana Iouis ex ſoror̄ Cerer̄ filia his tp̄ribꝰ ī Delio mōte naſci tur: mulier prudēs: religioſa: ac ſpecioſa nimis. Diana.n. idē ē ꝙ ſapīa ⁊ caſtitas 3807 1392 cui venādi vſus aſcribit is potiſſimū q̄ ſe caſtitati accomodat. Unde ⁊ cū phare tra arcūqꝫ pingit̉: q̄ ſūt venandi arma hāc ob eiꝰ maxīe caſtitatē ī deoꝝ numeꝫ retulerūt quā poete viniſ p̄eē finxerūt eo ꝙ om̄s caſtitati ⁊ honeſtati ac ꝯtēplati oni vere ſapiētie vacare debemus. Uarro aūt dicit ꝓẜpinā lunā eē q̄ vt ẜpens mō ī dexterā: mō ī ſiniſtrā: mō ī ſuperiorē: mō in īfēriore celi ꝑteꝫ moueat̉. Legit̉ ꝙ ꝓſerpinā ꝑꝑ eiꝰ eximiā pulchritudinē Orchus Moloſoꝝ rex adiuuāte Theſeo Egei atheniēſis regis filio cū Perithoo eius ſocio rapuit: ſꝫ canis ipſi us regis perithoū occidit: ⁊ cū Theſeū deuorare vellet a ſuperueniēte hercule Theſeus liberatus eſt. Cū aūt Ceres eius mr̄ filiā raptā vndiqꝫ ꝑqreret: ad do mū Triptolomi ꝑuenit: quē cū amaſſet eidē vini vſuꝫ ⁊ īſtrumeta ruſtici operis docuit. Cūqꝫ Eleuſina Cariſtia frumēti grauaret̉ Ceres Triptholomū ī longa naui eo cū tritico miſit. Ueꝝ duas fuiſſe Proẜpinas cōpertū habemus: ſed hāc de qua loquimur dicta ē terra: eo ꝙ e terra ꝓſerpāt fruges. Hec.n. vtpoete fingūt cū Neptuno fratre ꝯcubuit q in eꝗͣ ſpēm trāſformatus ipſaꝫ īpregnauit ⁊ geuit filiū q̄ dictꝰ ē ariū noīe Araſti equꝰ. Itē ī Sicilia cū Ioue fratre ſuo cōcubuit ⁊ peꝑit filiā quā ex ſuo noīe ꝓſerpina noīauit: quā cū videret eē pulcher rimā ſub mote Ethna ī loco fortiſſimo inqͣdaꝫ turri ipſaꝫ cū multis alijs puellis incluſit vbi lanificio oꝑaꝫ dabat. Cū aūt Pluto Sicilie rex illā adamaret. Uenus Iuno ⁊ Pallas ad colligēdos flores foras adduxerunt. Rex vero pluto in Curruli ſella adueniēs proſerpinam rapuit. Belocus decimuſoctauus Aſſyrioꝝ rex decimo Othonielis āno poſt Amynthā 3769 1430 regē Aſſyrijs regnare cepit regnauitqꝫ annis. 25. Cuius filia Athoſa que ⁊ Se ¶ Uiri doctrinis excellētes. myramis regnauit cum patre annis. 7. Lynus thebeus Muſicus Mercurij ex Muſa vraia filius per hoc tēpus teſte Euſebio claruit. Qui ſicut teſtatur Hermodorus primo diſciplinarum libro ſcripſit mūdi generationes: Solis ⁊ lune curſum al̓iūqꝫ ⁊ fructuū generatiōes 7371 1428 At in pꝰ ſui operis verſu/ cuncta ſil̓ nata dixit: qm̄ ſecutus Anaxagoras facta

Annc .III. An chriad. Būdi ¶ Liber. Othonie ſil̓r oīa dixit: eaqꝫ mente accedente cōpoſita. Occubuit aūt ī Euboea ſagitta ab Apolline tranſfixus. Quē Uirg. in Buch. dixit patrem illi fuiſſe. Amphion muſicus Iouis ⁊ Anthiopos filius: alij dicunt Mercurij hiſdem ēt tēporibꝰ floruiſſe dicit̉ qui ẜm Plinium in 7º naturalis hiſt. li. primus rōeꝫ mu ſicā inuenit ⁊ lyra citādo thebanos muros ſtruxit dicēte Seneca in Hercule fu rente. Cuiuſqꝫ muros natus Amphion Ioue: Struxit canoro ſaxa modulatu trahēs. Hic vt diximus Thebā ampliauit vrbē atqꝫ ī ea cū fratre ſuo regnauit. Sethus muſicus Homero teſte Iouis filius ex Anthiopia ⁊ frater Amphionis ipſius ēt tēporibus teſtante Euſebio: charus habitus eſt. Mynos Europe filius trigeſimonono Othonielis anno regnauit in Creta: qui primus Cretēſibus: vt Ariſtoteles in ethicis teſtat̉: leges dedit. Hic Androgeū filiū ⁊ duas filias Arridianā ⁊ Phedrā Thoantis matrē genuit. Ueꝝ cuꝫ Androgeus eius filius atleta fortiſſimus cunctos in agone ſuperaret ab Athe 1409 3790 niēſibus ⁊ vicinis Megarenſibus apud athenas ꝯuocatis occiſus eſt. Ob cuiꝰ mortē. Mynos pater ira percitus eueſtigio nauibus nōnullis collectis atheniē ſibus duꝝ intulit bellū. Quibus victiſ ī penā ſtatuit: vt quot annis ſeptem filioſ darēt ſeruituros: aut ī vltionē Androgei vltimū laturoſ ſuppliciū ꝓ vt placeret regie maieſtati dicēte virgꝰ ī. 6º. Tuꝫ pendere penas. Cecropide iuſſi miſerum ſeptēna quot annis: Corpora natoꝝ: ſtat ductis ſortibus vrna. Et vt nōnulli fe runt primis tribus ānis plebeoꝝ natos: ſecūdis tribus populares: Tertijſ vero nobiles exhibuerunt. Inter quos Theſeus forte miſſus adiutorio Ariadnes Mynotauꝝ īteremit: ⁊ ex ipſo die Atheniēſes a pena tributi liberati ſūt Qualiter aūt poſt hunc reges in Creta ſe habuerint: compertum nō habemus. Caria regio vltima Aſie pars Rhodo ꝯtermina his tp̄ribꝰ ſb̓ Mynoe regni ſui principiū ſūpſit: ſeqꝫ eidē primo ſubdidit cuiꝰ populi prius: vt herodotꝰ ſcribit: le leges vocabant̉: qͥ ⁊ poſtmōꝫ Halycarnaſia dicta fuit: Inqua Arthemiſia re gina ſepulchrū viro ꝯſtruxit adeo magnificū: vt ē ſeptē ſpectaculis mundi vnuꝫ eſſe cenſeat̉. Eius viri hactenꝰ circa re militarē admōꝫ ſtudioſi fuerūt: Ibi nūc opulētiſſima Turcoꝝ poſſeſſio habet̉. Plena equidē vicis opulētiſſimis: quos om̄s ſuperioribus annis poſt Euboeā ꝑditā Petrus Mocenico venetoꝝ dux tū claſſis venete p̄fectus hoſtili aīo īuaſit: diripuit incendit. 1405 3794 Belo pares decimuſnonus Aſſyrioꝝ rex Beloco patre defuncto trigeſimoſexto Othonielis āno aſſyrijs regnare cepit ⁊ regnauit annis. 30. ¶ Deſtructio Beniamin ⁊ Gabaa ꝓ muliere ſtuprata. Uir quidā leuites de tribu leui habitas ī Effrai his tꝑ̄ribus cū vxore ī Gabaa Beniamin venit: illucqꝫ diuertit. Et ecce hoīes ciuitatis illius circūdederūt do mū in qua manebat volētes illo abuti. Qd̓ cernēs leuites ꝯfeſtiꝫ eduxit vxore quā eis tradidit illudēdā. Qua cū tota nocte abuſi eſſēt mane ad hoſtiū viri cor ruēs mortua eſt. Uir aūt vxoris cadauer ī duodeciꝫ ꝑtes ꝯcidit: eaſqꝫ ī omnem iſrl̓ miſit. Proinde filij iſrl̓ ꝯclamātes om̄s viros ciuitatis Gabaa: ⁊ vniuerſam tribū beniamin ꝑcuſſerūt: ⁊ ī ea pugna de viris iſrl̓ qͣdraginta millia pugnatoꝝ ceciderūt. De viris aūt Beniamin vigintiquinqꝫ millia ⁊ centū. Et nō remāſerūt de vniu̓ſo Baniamin Qui euadere potuerūt: niſi fexcēti viri. Reliqui auteꝫ ⁊ iumēta Beniamin ꝑcuſſi ſūt gladio. Cunctas quoqꝫ vrbes ⁊ Uiculos vorax flāma ꝯſumpſit. Propoſuerāt.n. filij iſrl̓ hāc tribū oīo delere: ſed mutato ꝯſilio dederūt viris q̄ ſuꝑfuerāt qͣdringētas virgines de ciuitate Iabes quā euerterāt qꝛ ſecū in preliū accedere noluerūt. Sibi aūt alias ducētas ī die feſto rapi ſingu lis ſingulas ꝑmiſſerūt ac ſic Beniamin tribus reſtituta ē. Uide Iudicū vltimo. Ioth ſcd̓s hebreoꝝ Iudex ex tribu Beniamin filius Iare dux ſuꝑ iſrꝭ ꝯſtitutus iudicauit annis. 8o. Uir ſane Inclytꝰ ac robuſtus. Hic Aioth filiꝰ gemini vtraqꝫ manu vtebat̉ ꝓ dextra ⁊ ꝑcuſſit Sica regē Eglō viT4o0 793 rum pinguiſſimum adeo valide vt in vulnere capulus ferrū ſequeretur: ex quo mortuus eſt. Et ſurrexerunt iudei ⁊ arma capientes ex ſeruis regis Moabitas pluſꝙͣ decē millia interfecerūt. Liberatuſqꝫ ē iſrl̓ ꝑ manus Aioth de manu

Mūdi An̄ chr̄i ad. .III. ¶ Iher Aioth Moabi taꝝ qui eos tributis alijſqꝫ vexationibus opprimebāt. Et quieuit terra annis octoginta ꝯputatis decē ⁊ octo annis ꝗbꝰ iſrl̓ ſeruiuit Eglon. necnō ⁊ vno āno ducatꝰ Sāgar qui occidit ſexcētoſ viros vomer̄ ſuo: vt pꝫ iudiciū. 4. 280ꝝ 13971 Pelops Tantali regis phrygū filius anno tertio Aioth iudicis iſrl̓ apud Argos regnauit annis. 52. Hic peloponeſum ⁊ Cheroneſum a ſe noīauit. Quin ⁊ dein de Piſas in Thuſcia cōdidiſſe nōnulli affirmāt Uirgiliū inducētes qui ait ī. xº. Eneidos. Hos parere iubēt alphe ab origiue piſe: Urbs ethruſca ſolo. Alij v̓o non Piſam tuſcie ſed alpheā illū ꝯdidiſſe volunt: aqua hoc ē ab eius colonis: ⁊ ea que eſt in Tuſcia traxit origine. Hunc ferūt cū eius pater deoꝝ diuinitatem tēptare vellet cecidiſſe eiſqꝫ ad comedēdū appoſituꝫ eē. Acuius eſu cū ceteri ſe abſtinerēt ſola ceres guſtauit: eiuſqꝫ humeꝝ comedit. Sed cū cōuenienti pena iuppiter Tātalū mulctaſſet: voluiſſetqꝫ Pelopē ad vitā reuocare eburneum illi humerū īfixit. Genuit aūt Pelops quattuor filios: Agamēnonē: Menelaum: Atreum: ⁊ Tigeſtem. 3805 1394 Tantalus aūt huiꝰ Pelopis pater fuit Phrigioꝝ rex ⁊ Iouis ex Plote nympha filiꝰ. Uir magnitudīs ī mēſe vt maximꝰ philoſophꝰ ſicut teſtat̉ Hieroꝰ ad Pau linū dicens. Et de Tantali fonte potāteꝫ. Hic bellū aduerſus Troeꝫ Dardanie regē ⁊ Ganymedis patrē geſſit. Et dū d̓os hoſpicio ſuſcepiſſet filiū(vt diximꝰ) Pelopen eis comedēdū appoſuit: mentitus alias eſſe carneſ ꝑꝑ qd̓ facinꝰ Iup piter eū ī infernū detruſit hocqꝫ ſupplicio dānauit vt vſqꝫ adinferius labiū lym pidiſſima diuerſaret aqua. Inſuꝑ ⁊ inclinari arbores redolētibus pomis vſqꝫ ad oſ eiuſ ſtatuit q̄ oīa fugiebāt dū ea fame vel ſiti carꝑe conaret̉. Un̄ ꝗdā dixit. Tiltalig Nec bibit inter aquas: nec poma pendentia carpit. Tantalus infelix quem ſua fata premunt. Diuitis hoc magni facies erit: omnia laute. Qui tenet: ⁊ ſico concoquit ore famē. Fuit ⁊ alius Tantalus corinthioꝝ rex a deo pius vt dicat̉ a poetis deoꝝ menſis accubuiſſe. 3807 1392 Erichtheus ſextus athenienſiū rex poſt patrē Pādionē regē anno octauo Aioth iudicis iſrl̓ regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 50. Hūc ſcribit Homerus liº. 2º. Ilia dos fuiſſe rege magnāimū: ⁊ a Minerua erure ſuſceptū atqꝫ educatū: populoqꝫ Atheniēſi ꝓ rege traditū: ꝑꝑ quod Athenienſes annua Minerue ſolēnia tauroꝝ agnoꝝqꝫ ſacrificijs in ea inſigni vrbe ab illo ⁊ deinceps agere ceperūt. Hic Orithyā pulcherrimā genuit filiā: quā cuꝫ Boreas adamaſſet: ⁊ ſibi ꝯiugē dari poſtulaſſet: nec impetrare potuiſtet eā vi rapuit: ⁊ in traciā ſecū detulit: vbi ex ea zetū ⁊ Calaim ꝓcreauit. Hunc fabula ventū fuiſſe confingit Laumedon decimuſoctauꝰ Sicyonioꝝ rex anno ſextodecimo Aioth iudicis iſrl̓ Sicyonijs regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 40. Abbas duodecimus Argiuoꝝ rex anno. 22º. Aioth iudicis iſrl̓ Argiuis regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 23. Perſeus ex Danaes Acriſij regis Arginoꝝ filia ex adulterio ꝓcreatus. his tem poribus vna cū matre poſtꝙͣ ad rege Rutiloꝝ ſe ꝯtulerat: eiqꝫ mater matrimonio ſe ꝯiunxerat Ardeā vrbē ꝯdidit: quā poſtea Anibal cū Romanis bellū gerens exuſſit. Deinde cū Perſeus in greciā rediēs Acriſiuꝫ auū regē argiuoꝝ licet non ſponte inter emiſſet: pretimore Argolicos dimiſit ſeqꝫ Mycenas tranſtulit: vbi ⁊ primꝰ prīcipatū obtinuit: īde e grecia traiciēs ī Aſiā Perſis a ſe domitꝭ eternū nom̄ d̓dit: in qͣ ēt Perſipolī vrbe ꝯdidit ꝑfici regni cap̄. Et Atlanteꝫ Mauroꝝ regē ī Apolydoro obſedit ⁊ poſtea fugauit: Poſt hec Meduſā gorgo ne dictā Sardīe īſule reginā locupletiſſimā īterfecit: diuiciaſqꝫ īfinitas rapuit ⁊ ꝑ mar̄ d̓uexit. Un̄ ꝯfictū ē caput Gorgōis fuiſſe ẜpētibꝰ crinitū: qd̓ ꝓ diuitijs ac cipit̉ fertur quoqꝫ quoſdā alioſ ſuꝑaſſe.ſ. Phineū ⁊ eius ſocioſ.i. vicia ī nuptijs perpetrāda. Iteꝫ protheum vatem magnumqꝫ philoſophum qui relicta patria pallena prius regnauit in Carpato inſula inſuper imperauit egyptijs. Et pri ſcripſit naturā hoīs eſſe duplicē: ſcilicet terrenam ⁊ celeſtem. Polydecten prete rea Magnetis filiū nutritorem ſuū ſuperauit qui pluralitate viroꝝ ſignificat.

Anno An chrl ad. Qudi ¶ Liber. .III. Aioth Deniqꝫ Dyoniſium qui ⁊ liber pater dicitur interfecit. Aliaqͣꝫ multa viuendo perſeus peregit; Unde celos migraſſe creditur. Dynaſtia decimanona apud Egyptum anno. 30. Iudicis Aiothcepta eſt: que du rauit annis. 144. ſub imperatoribus quinqꝫ: quia ea in Dynaſtia Egyptij ſuo imperatore vti ceperunt: quoꝝ primꝰ Sethus imperauit annis. 55. Rameſes ſecundus annis. σσ. Tertius Amenophis annis. 40. Quartꝰ Ammenomes annis. ⁊6 Quintus Thuoris annis. 7. His conſumptis Dyapolitanorum Dynaſtia ſubſecuta eſt ¶ Troianorum regni principium. Tros a quo Troia Erichthonij filius filij Dardani filij Iouis ex Electra anno qͣdrageſimo Iudicis Aioth Gardaniam veniens Troiam ibi cūdidit: ⁊ primꝰ in ea regnauit: hic duos ꝓtulit filios Aſſaracū ⁊ Ilū ꝗ vrbē Ilion a ſe vocauit. Ilus aūt genuit Laumedōtē: qͥ pater fuit Priami ab Hercule poſtea īterfectū. Troia igitur teſte Liuio li. 7º. de bello macedonico nō ciuitas: ſed minoris Aſie regio fuit in qua Ilion fuit Ciuitas cātatiſſima. Nōnunꝙͣ vero ⁊ ꝓ ipſa vrbe Troia ponitur: vt Ouidiꝰ pº epiſtolaꝝ. Troia iacet certe. Et alibi in eadē epl̓a. Iam ſeges vbi troia fuit. Que teſte homero liº. 4º. oīuꝫ que ſub ſole ac ſtellifero celo ſunt vrbium quidē inſigniſſima eſt troia. Quo tn̄ in loco Ilium ſiue Troia ciuitas fuerit: nulli nūc cōpertum habetur. Ilio qppe exuſto lapides ⁊ quecūqꝫ alio inde ablata ſunt. Ex quo ſatis edocemur: vt nemo in rebus humanis ſpem ſuā cōſtituat: aut ſe ꝑpetuo in hoc ſeculo manſuꝝ putet: qn̄ ingens troia ⁊ totiꝰ Aſie columen ita extincta ē: vt neqꝫ cadauer nec veſtigium appareat. Feſulana īſignis oliꝫ Cthrurie vrbs hiſdē tp̄ribus ab Iaſio Dardani fratre ꝯdita fuit: que haud loge a florētina vrbe ſita fuerat ab ipſis deinde florētinis āno ſalutis. 1024. primo acceptis: ⁊ in ſe populariter traductis feſulanis ciuibꝰ euerſa fuit ⁊ adeo: vt nunc modici p̄cij vicus ſit ꝙͣuis ep̄aleꝫ ſedeꝫ nūc uſqꝫ retinuerit. Cuius nunc Gulielmus Bechiꝰ florētinꝰ ciuis quōdā ordinis noſtri Gn̄alis digniſſimus ē ep̄us. Uir quidem eloquētiſſimus ⁊ litteraꝝ ſacraꝝ intepres celeberrimꝰ. Hāc ſolaꝫ legimus ꝑſepe cladibꝰ grauiſſimis gothos fudiſſe: ac de ¶ Filili Famio bellaſſe: ⁊ ad cētuꝫ milla vno prelio detruncaſſe. Sybilla Samia prima vates phemone hiſdē ēt tp̄ribus ſicut Euſebius refert he xametris verſibꝰ de xp̄o ⁊ de beata virgine aperte ꝓphetaſſe dicit̉. Cuiꝰ men tionē facit Nic hanor qui res geſtas Alex. Macedonis ſcripſit. Prohetus tertiuſdecimus Argiuoꝝ rex anno quadrageſſimoqͣrto iudicis Aioth Argiuis regnare cepit: ⁊ regnauit poſt Abbatem patrē annis. 17. Melāpus Medicꝰ Amithaonis filiꝰ ex Argo patria tēpeſtate hac Euſebio teſte dignoſcit: q vt Uir. in tertio Geor. liº. teſtat: medicus illuſtris fuit ꝗ Proheti regis filias Helleboro ſanauit morbo. Fuit ēt egregius Mantes.i. totus vaevcil2 tes ſiue diuinus vt idem Euſebius teſtatur: ac Statius liº. 3º. Thebaidos. Hercules Gigas poſterior illo ſuperius dicto per hoc ipſum tempus teſte Augꝰ lt 19. de. ci. dei. floruiſſe dicit̉: quē dicūt duodeciꝫ inſignes ⁊ inhumanos ꝑfeciſſe labores. Quoꝝ primus vt Aug. 18. de ci. dei. c. 12. ſcribit: ꝙ Semitauꝝ deū vicit. Scd̓s interfectio ⁊ ex coriatio leonis in inſula Menia fuit. Tertius fugatio Ar pyaꝝ. Quartus ablatio pomoꝝ aureoꝝ de horto filiorum Atlantis dracone cu ſtode ſopito. Quintꝰ cathenatio Celberi deuorantis Perithoū in raptu proſerpine. Sextus oppreſſio Diomedis regis Tracie qui pauit equos humana carne. Septimus extinctio hydre ſerpentis inlerna palude. Octauus deuictio Acheloi in varias formas ſe mutantis. Nonus proſtratio Anthei gigantis ly bie qui terrā tangendo ſemper vires reſumehat. Decimus. Occiſio Caſij qui dicitur ignem euomere. Undecimus interfectio Apri Archadie regis. Duode cimus ſupportatio celi donec Atlas reſpiraret. Alios ſuꝑ addidit. Ouidius. 9 Metha. dicens: Antheum Gigantem lybie vicit. Gerionem gigātem hiſpanie regem occidit: Armenta eius in ſignum victorie abduxit. Ex filia Fauni latinu regem procreauit. Leonam interfecit. Hidram ſerpentem in lerna palude ex

Anno .III. Mundi. Anͣ chr̄i ad. ¶ Liber. Aioth. tinxit. Stadiū itineris vno hanelitu percurrit. Agonem olympicuꝫ inſtaurauit Centauros cōtriuit In inſulis Gaddes colūnas poſuit. Ilion euertit: ⁊ Laumedontem phrygie regem interfecit. Hic Iouis filius fuit qui iuppiter Iunonis gloria: cui omnes poete ſine alioꝝ differentia uniuerſas laudes tribuūt De eius laudibus ⁊ diris laboribus Martialis in. 4º. epigrammatum ſic ꝓ ſequitur dicens. Si cupis Alcyde cognoſcere facta prioris. Diſce: lybin domuit: aurea poma tulit Peltatam ſcythico diſcūſſit amazona dono Euripidem ſiluis: ceruam ſtymphalidas vndis Abſtulit: a ſtygia cū cane venit aqua Fecundam vetuit reꝑari montibus hydram Heſperies thuſco lauit in amne boue Eſt tn̄ adu̓tendū ꝙ nō videt̉ vnus ⁊ idē hercules: cui tot tantaqꝫ ingentia facta contribuunt. Nam cum Uarro quadra gintatres hercules numeraſſet: Poſtea adiecit ꝙ om̄s qui aliquid fortiter feciſ ſent hercules velut appellatiuo noīe dicti fuerunt. Quod ⁊ Ang. in 18. de ci. dei c. 19. confirmare videtur: dicens multos fuiſſe hercules: ⁊ ꝙ Sanſon ꝑꝑ mirabilem eius fortitudinem putatus ſit hercules Sicyon decimuſoctauus Sicyonioꝝ rex a quo Sicyonij dicti ſunt ꝗ prius Egelai dicebantur anno. 55. Iudicis Aioth Laumedonte patre defuncto Sicyōīs regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 45. ¶ Fabularum Inuentio. Fabule ēt tempeſtate hac ẜm Euſebium primo inuente ſūt: licet ſint qui dicant Eſopum primum eaꝝ inuentorē ad veritatem naturalem exornandam ne.ſ. vileſcerent nature ſecreta. Unde ẜm diuerſas reꝝ naturas ⁊ qͣlitates cōfinxerūt deoꝝ noīa ⁊ actiones. Aug. ī. 18. de ci. dei. c. 13. dicit. A diebus Ioſue vſqꝫ ad troianū bellū has fabulas ī grecia fuiſſe confictas: vt ꝙ īpetuoſa libidine Ul̓ca ni cū Minerua Erichthonium cū pedibus dracontinis fuiſſe ꝓgenitū. Fabuloſum ⁊ poeticum dicit. Sed re vera in templo Uulcani ⁊ Minerue ꝙ ambo Athenis habebāt cōmune inuentus eſt puer expoſitus dracone inuolutus ꝙ ſignificat eum magnum futuꝝ ⁊ ꝑꝑ cōmune amboꝝ templum vtriuſqꝫ dicebat filius cū tamen eius parentes ignoti eſſent. Item de Triptholemo ꝙ iubente Cerere Anguibus portatus Alitibus indigē tibus terris frumenta diſtribuit. Item de Mynotauro ꝙ fuerit beſtia incluſa labyrintho: quo cū intraſſent hoīes in extricabili errore non poterant exire. Item de Centauro ꝙ equi hoīſqꝫ natura ꝯiūcta erat. Item de Cerbero ꝙ ſit triceps inferoꝝ canis Iteꝫ de Phrixio ⁊ Helle eius ſorore ꝙ necti ariete volarint. Itē de Gorgone ꝙ fuerit crinita ſerpentibus ⁊ aſpicientes ꝯuertebat ī lapides. Item de Bellorofonte ꝙ equo pennis volante ſit vectus qui pegaſuſ equus di ctus eſt. Item de Amphione mnuſico ꝙ cithare ſuauitate lapides mulxerit ⁊ attraxerit in muros Thebe. Item de Dedalo ⁊ Icharo eius filio ꝙ coaptatis pēnis volauerint. Item de Edippo ꝙ mōſtrum quoddam que ſpyngia dicebatur humana facie q̄ drupedem ſoluta que ab illo ꝓponi ſolet velut in ſolubili queſtione ſuo precipi tio perire compulerit Item de Antheo quem necauit Hercules ꝙ filius terre fuerit propter quo cadens in terram fortior fuerit Fabula vnde dicatur Fabule autem teſte Iſidoro li. pº Ethi. c. 25. dicuntur a fando: non ꝙ ſint res fac te: ſed loquendo ficte quas parte primo induxerunt triplici de cauſa. Aut delec tandi cauſa quales ſunt apud Plautum ⁊ Terentium: ⁊ ille que a vulgo narrāt̉

Anno An̄ chr̄i ad. Mūdi ¶ Liber. .III. Tiorh Aut ⁊ ad naturā reꝝ narrandā ſeu exornādā: ut ꝙ Uulcanus ſit claudus quia ignis nunꝙͣ natura ſit tectus. Et ꝙ chymera hoīs cito ꝓueniens ſit beſtia triformis: cuius prima ꝑs adoleſcentia ferox ē: vt leo. Scd̓a iuuētus quā vidit vt capram ſicut ꝑ luxuriam fetida: vt capra. Tertia ſenectus canibus ē inflexus. Sic fabula hipponcentauri ex equo ⁊ hoīe ꝯficti humane vite velocitatē expri mit. Tertio ad mores ꝯponēdos ꝯfinguntur: quecunqꝫ reſ ſiue aīantia inter ſe loquētia: vt ꝑ narrationē fictā ad id quod agitur verax ſignificatio referat̉: vt apud Horatium de Mure ⁊ Muſtella. Apud Eſopum ⁊ Amianū de vulpe ⁊ lupo ⁊ in liº Iudicū cº. 9º. de lignis libani. Et apud Demoſthenē de lupis ⁊ ca nibus ad liberationem oratoꝝ ꝯfictis Delbora. Albora ꝓphetes de tribu effraim vna cū Siſarach viro ſuo: de tribu NNeptaliꝫ iudicauit iſraelē annis. 40. Ubi cōnumerāt̉ viginti anni qui i30 3879 bꝰ Iabin rex Canaan oppreſſit populū dei. Mortuo.n. Aioth iudice filij iſrl̓ addiderūt facere malū: quia nec deum colebāt ⁊ mādata eius ꝯtemnebant: ꝑꝑ qd̓ tradidit eos in manus Iabin regi Cananeoꝝ qui regnabat ī Aſor huic princeps exercitus fuit vir noīe Syſara. Hic nongentos currus falchatos in exercitu habebat: qui redacto iſrl̓ in ẜuitutē dn̄i ſui vehemēter opprimebat viginti annis. Et clamanerūt filij iſrl̓ ad dominū dū tribularent̉. Et ſuſcita uit dominus Delborā propheten que demādato domini accito Barach viro ſuo deleuit Iabin regem Chanaan. ⁊ Syſaram exercitus ducem in torrenteꝫ Ciſon: ut pꝫ Iudicum 4. ⁊ 5º. cª. aurentoꝝ regni principium. Dicus Augur Saturni regis filiꝰ Eutropio teſte ſexto Delbore Iudicis anno patri in Italico latij regno ſucceſſit: ⁊ regnauit annis. zi. Egregius plane vir ⁊ Augur ac fortiſſimus bellator qui Lauretiam vrbem cōdidit: vrbē que nūc Sa binoꝝ ciuitas appellatur: ab vrbe Roma miliario trigeſimo diſtans: vbi ⁊ regni ſui ſedem conſtituit. Ideo autem laurentam appellauit quia in eius arce: vt Papias ſcribit: arbor laurus reperta ſit: prius enim Necha dicebatur: ſed in eius auſteratione Laurenta ad ipſa inſigni lauro appellata fuit. Hoc aūt poſt mōꝫ Laurentoꝝ regnum primum omnium regnorū in italia celebre dictū fuit. Hic vxorem duxit noīe Phatuam que ſuis carminibus ꝑſepe dementare facie bat hoīeſ: a qua duos ſuſcepit filios Phaunū.ſ. ⁊ Laurentium hic Aui pico du riſſimum habenti roſtrum quo arbores cauat ⁊ intus latitat: atqꝫ pullos educit: nomen dedit: quia in aue eadem augurare conſueuit. Poſtꝙͣ aūt picus ī laurenta vrbe vno ⁊ triginta annis regnaſiet Phauno filio regnum reliquit: ⁊ ipſe in pycenum agrum perrexit quem Marchiam dicimus: ⁊ a ſe Pycenum noīauit: In quo ſunt vrbes Urbinum Firmū Aſcoluꝫ Ancona ⁊ Adria a qͣ Adria ticum mare ⁊ alie. Pycenum regio italie a Pico rege olim dicta hodie Anconitana Marchia dici tur. Et licet Pycenum dixerimus appellatam a Pico rege primo loci ipſius habitatore: ſunt tamen qui putent potius ab aue pico cognominatam qui his diebus in huius gentis vexillis ꝯſediſſe dicitur. Hec ab oriente habet Iſaurū fluuiuꝫ: nunc folia dictum: a meridie ſuperū mare poſt fluuius Troentus Eſcu lum p̄terlabens. Ea pyceni regio omni frugū genere refertiſſima eſt. Tyrrhenus lydi regis fr̄ tēpeſtate hac dimiſſo regno fratri ex lydia q̄ ⁊ ¶ Heōia ſecedēs ī ceſalpinā galliā ꝑuenit. tandem cū ad maritima tuſcie deueniſſet eā regionē a ſe Tyrrhenā noīauit. Ac deīceps Piſanū mare Tyrrhenū appellatū ē. Qui ibidem predis latrocinijſqꝫ inſiſtens ad predones conuocandos Tubarū vſum primus inuenit. Ethruria que ⁊ Tuſcia italia regio primo Tyrrhena vt diximus a Tyrrheno ly di regis lydie fratre his tꝑibus nomen accepit: ſed mox a ſacrifico ritu ⁊ deoꝝ frequentia Ethruria ē appellata Cuius termini nunc habentur a Macra fluuio vſqꝫ ad Tiberim qui inter ſe centum ſeptuagintaquattuor milibus paſſuū diſtare feruntur. Apeninus equidem mons ⁊ inferum mare eius pars maris q̄

Anno Mundi. An̄ chr̄i ad .III. Liber. Delbora ad dictorū amnium hoſtia longitudine: ⁊ ad ſardiniam uſqͣꝫ latitudine termina ta fuit: quandoqꝫ Thuſcum quandoqꝫ tyrrenum pelagus dicta eſt. Ethrurie laudibus veteres ⁊ noui pleni ſunt libri: que omniū virtutum tam humanarū ꝙͣ diuinaꝝ magr̄a habita eſt. Hec duodecim extantes cōtinet ciuitates: vꝫ Pe ruſiū: Senas: Arretium: Maſſam: Volateram: Piſas: Lucam: Sarzanam: Piſtorium: Cornetum: Volateram: ⁊ Florentiam. Fuere ⁊ antiquis tempori bus alie non ignobiles Ethrurie ciuitates iam ſolo equate. vꝫ. Luna populonia: Agilina: Feſule: Ruſalle: Cluſium: Faleria ⁊ Uulſinum. Preneſtina ī expugnabilis vrbs ī Arretino monte poſita iuxta Arretium d̓ceꝫ ⁊ octo milibus paſſuum poſita his tēporibus: vt ſcribit. Uir g. a Ceculo Uulcani filio cōdita fuit: que ſorores iuxta ignē fortuitu inuenerunt dicente eodeꝫ Uirgilio in. 7. Ene Nec preneſtine fundator defuit vrbis Uulcano genitum pecora inter agreſtia regem. Inuētūqꝫ focis: oīs quē credidit etas. Ceculus: hic poſtea collecta multitndīe cū diu latrocinatꝰ eēt p̄neſtinā in mōtibus ꝯdidit: dictaqꝫ preneſtina fuit a multitudine q̄ eo in loco frequenter naſcuntur arborum. Midas Gordij filiꝰ phrygie rex per hoc ipſum tempus ẜm Euſebium regnauit in phrygia qui tātaꝝ diuitiaꝝ locuplex fuit vt cunctos pene reges opulentia ⁊ diuitijs ſuꝑarit. Hic vt ſcribit Ouidius cū inter Marſyā ſeu inter panē A pol linemqꝫ iudex electus eſſet ⁊ ex hebeti īgenio ſuo pro Marſya ſentenciaꝫ tuliſſet ab Apolline aſininis auribus deformatus eſt. ¶ Argiuoꝝ regum Epilogus. Argiuoꝝ reges cū imperaſſet annis. 54 4. vſqꝫ ad Pelopem qui regnauit Mycenis ānis. 59. ⁊ cū aduerſus ilium arma corripuiſſet a Dardano ſuꝑatus ē duo decimo Delbore iudicis iſrl̓ anno defecere. Fuerunt aūt qui regnauerūt reges quattuordecim. Primus quoꝝ Inachus qui anno ſexageſimo Iſaach patriarche regnare ceperat: ⁊ regnauit annis. 5o. Secūdus Phoroneꝰ an σo. Octauus Crotopus an̄ 2i. an̄ ii. Nonus Stenellus an̄ 35. Tertius Apis an̄ 50. Quartus Argus an̄ 70. Decimus Danaus an̄ 40. Quītꝰ Criaſſus an̄ 54. Undecīus Linceꝰ an̄ 23. Sextus Phorbas an̄ 35. Duodecimꝰ Abas Septimus Triopas an̄ σ4. Tertiuſdecimꝰ Prohetꝰ an̄ 17. Ultimus Acriſius annis. z1. Quibus ſupputatis fiunt anni. 544. Et ex tunc tranſlatum eſt regnum ad Mycenas vnde fuit Agamemnon. ſicut patet. 18. de Ciuitate dei. c. 15. ¶ Mycenaꝝ regni principium. Poſt Acriſium itaque in Mycenas Argiuorum imperio tranſlato hi reges fue re: Uidelicet. Perſeus. Stenellus. Euriſteus. Atreus. Tyeſtes. Agamēnon. Egiſtus. Horeſtes. Criſamenos. Pēthilus. ⁊ Cometes vſque ad Heraclidarum deſcenſum. Mycene vrbs in Achaia fuit. hoc eſt in. Argolica Achaie ſic cognominata a Mycena nympha Agamennonis patria ⁊ regnum dicente Uirgilio. Eruet ille Argos Agamemnoniaſque Mycenas. Argos ſimiliter in Achaia erat: que hippium cognominabatur: vt teſtatur Plini. li. 4. naturalis Hiſtorie: di ſtans nouen milibus paſſuum a Mycenis: Ubi ⁊ regnuncula Argos erat a qua greci proprie Argiui dicti ſunt. Aliud fuit Argos ciuitatis nomen in Athica non longe ab athenis. Aliud inſuper ciuitatis nomen in pelaſgia. qd̓ Argos pellaſgicum fuit. Perſeus de quo ſupra diximus Acriſio auo ſuo nō ſpōte interfecto timore ꝑculſus Argos migrauit. ibiqꝫ poſt Acriſium regnauit tranſlato in Mycenas imperio. Atque cum parum ibi regnaſſent ipſe ⁊ Stenellus eius filius dimiſſo re gno Euriſtheo Stenelli filio inde ſeceſſere. d 2

Anno .III. An chr̄i ad. Mūdi ¶ Liber. Delbora. Euriſteus itaqͣꝫ hic tertius Mycenarum rex decimoſeptimo Delbore iudicis anno Mycenis regnare cepit: ⁊ regnauit Euſebio teſte annis. 45. Hic Herculem habebat obſequentem: cui ⁊ Iunonis aſtu imperabat quottidie uaria aggredi monſtra quibus ꝑire poſſet. Pandion octauus Athenienſium rex eo ipſo anno cum Euriſtheo Uthenienſibus regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 25. Hic adiuuante Tyreo regi Thracum ponti regem fudit qui athenas obſidebat: pro cuius merito pandion filiā Pro gnem illi dedit vxorē: ſicut dicit Ouidius ſexto libro Methta. Polybus vigeſimus Sicyoniorum rex poſt Sicyonem patrē vigeſimo Delbore iudicis anno Sicyonijs regnare cepit: ⁊ regnauit annis 40. Pannias vigeſimūſtertius Aſſyriorum rex poſt Lamparem regeꝫ vigeſimoſep timo Delbore iudicis anno regnare cepit: ⁊ regnauit annis 45. Ilium ciuitas regia Priami ab Ilo Troi regis Dardanie filio anno ſupradicto ampliata fuit: ibiqꝫ poſt Arſacem patruum in regnum ſuccedens eandem ciuitatem primo troiam appellatam ampliaſſe ſcribitur quam a ſe Ilion dixit. Ea quippe teſte Plini. li. 5º. naturalis Hiſth. mille quingentis paſſibus a mari remota erat: vbi erat oīum rerū claritas. ¶ Uiri diſciplinis excellentes Mercurius Lyricus poſterior illo Medico de quo ſupradiximus hac tempeſtate claruit: quem ferunt lyram ⁊ ſyringas.i. phiſtulas a ſyringa archadie nym MIITC vixx pha poſtmodū dictas inueniſſe hoc.ſ. modo ut Iſidorus tertio ethi. liº. c. s. ſcriTurap bit. Cum Nilus poſt inundationem ad ꝓprios meatus regrederetur: variaqꝫ animalia in camꝑis relicta eſſent inuenit mortuam teſtudinem quaſi putrefactam cuius neruuli arentes ⁊ extenſi in ore conche ad auram poſite tenuē ſibillū reddebant. ad cuius imitationem ipſe lyram fabricauit. Erithrea ſybilla inbabilone orta quam Apollodorus Erithreus ſuam affirmat Mihca/ ACR eſſe Ciuem his temporibus fuiſſe creditur. Que inter cetera multa de iudeorum regno vaticinata eſt necnon de chriſti incarnatione: ⁊ de beata Uirgine. Deinde Ilium petentibus graijs predixit perituram troiam: ⁊ homeꝝ mendacia ſcripturum. Gedeō. Gedeon ſiue Ieroboal quartus hebreorum iudex poſt Aioth iudica uit iſraelem annis. 40. quibus etiam cōnumerantur ſeptem anni quibꝰ iſrl̓ ſeruiuit Madianitis ⁊ Amalechitis Hic ex tribu Panaſe ⁊ Iai2g0 3919 ſi filius fuit. Uir certe humilis: ſed virtute ſummus qui cum populum dei cum dijs alienis fornicari deprehendiſſet: ⁊ Baal aram extruere uidiſſet zelo dei commotus Aram Baal deſtruxit ⁊ Ieroboal vocatus eſt. Suſcepto deinde ducatu in populo dei congregatis trecentis viris fortiſſimis nocte quadaꝫ ex mandato domini ſe certamini dedit: ⁊ percuſſit quattuor Madianitarum re ges: vꝫ Oreb. ꝯeb ꝯebee ⁊ Salmana Quibꝰ īterfectis oīs Madian humiliatus ē coram filijs iſrael: Nec quoad Gedeon vixit potuerunt Madianite ultra ceruices erigere: ſed quieuit terra per quadraginta annos quibus prefuit Gedeon. Genuit autem Gedeon ſeptuaginta filios ex multis vxoribus quas habebat: quos omnes Abimelech ſpurius Gedeonis ipſius filius poſt patris mortem interfecit. Mortuuſqꝫ tandem Gedeon filius Iaſi ſiue Ioas in ſenectute bona ⁊ ſepultus ē inſepulchro patris ſui. vt pꝫ. Iudicū cº 2º. Egeus Pandionis filius ſextus Athenarum rex ſecūdo Gedeonis iudicis āno poſt patrem regnare cepit regnauit annis. 48. Pandion enim eius pater aufugerat ꝓpter īſidias quas a Metionidibus paſſuſ fuerat. hic Theſeū ex Ethra Pictei regis filia vxore ſuſcepit: quē cū poſtea a Minotauro deuoratū credidiſſet in mare ſe p̄cipitē dedit: ⁊ vt multoꝝ ē opīo nomē Egeo mari dedit. Tyrus ciuitas vetuſtate Originis: magnitudine: ac claritate ante omnes vrbes Syrie ⁊ Phenicis memorandā tertio Gedeonis iudicis anno ẜm Euſebium ꝯdita fuit. Que vt quidā fuerūt dicta prius fuit Sara: fuitqꝫ ꝯdita ab Agenore Priſci beli filio in inſula ſeptuaginta paſſuum milibus a terra diuiſa. Sed

Anno Liber. Mundi. An̄ chr̄i ad .III. Gedeon Alexādri oppugnātis induſtria terra facta fuit: vt Ouidius. 15. liº. Metha. teſtatus ē. Hec vt Ioſephus in tertio liº. ſcribit ante hieroſolymitarum templum annis ducentis ⁊ quadraginta condita fuit. Inachus vigeſimuſprimus Sicyonioꝝ rex anno. 2iº. Gedeonis iudicis polybum patrem Sicyonijs regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 42. Atreus ⁊ Thyeſtes fratres Euriſthei filij vigeſimoqͣrto Gedeonis iudiciſ anno poſt patreꝫ Mycenatibus regere ceperunt: ⁊ regnauerūt vnus: nūc alter annis 6 5. Atreus autem Aſtronomus non ignobilis fuit ⁊ primus ſolis eclypſim in venit. Thyeſtes aūt vir lubricus fuit qui cū aliquādo cū Europa fr̄is vxore ꝯcu buiſſet: ab irato fratre Atreo filij eius occiſi ſūt: ⁊ ad pr̄iſ mēſā appoſiti Cuius vltionē facinoris cū Thyeſtes a dijs expeteret. Reſpōdit ei Apollo poſſe altero ſcelere naſci eiuſ facinoris vindicē ſi vꝫ cū Pelopīa filia ſua ꝯcūberet. Quo facto natus ē Egiſtus qui Atreū interfecit: atqꝫ Agamēnonē a bello troiano re deūtē ſimiliter īteremit. De quibus fratribus inter ſe diſſidētibus ⁊ ſeuientibꝰ multa a poetis narrātur ⁊ preſertim a Statio diuerſis in locis. Argonantaꝝ nauigatio q̄ troiam belli cauſa fuit ẜm Euſebiū anno. 25. Gedeōis iudicis ī cepit: q̄ ſic introducitur. Poſt Neptunū Erichthonij ſucceſſorem: vt Trogus qui huiuſmōi hiſtoriā li. 2º. ſcripſit. dicit Atheniēſiū regnū ad Egeū de ſcenderat: cui Theſeus filius ex priore vxore erat qua mortua Medeā Colcho rū regis filiā ſumpſit vxorē: exqua Medū ſuſcepit. Medea v̓o ſibi timēs ꝓpter adultā Theſei priuigni etatem ad patrē ſuū vna cū Medo Colchos redijt Pe leas aūt Peloponēſes rex timēs ne Iaſon illuſtris filius Eſionis fratris ſui re gnū inuaderet ſuaſit Iaſoni q̄rere velus auriū apud Colchos īſulā ſperās per hoc aūt ex lōga nauigatione aut ex bello barbarico interitū iuuenis ꝓuenire: fe citqꝫ ſibi p̄parari. Argo nauē pulcherrimā ab Argo eius architecto ſic dic̄am. Ad cuiꝰ magnitudine. ſtupentibus ꝯctis cū diffuſa eſſet eius rei fama: multos egregios adoloſcentes ad certam̄ Iaſon allexit: e quibus clariſſimi erāt Caſtor ⁊ Polux: Hercules ⁊ Telamon. Orpheus ⁊ alij ⁊ nauigās phrigiā applicuit re gnante tunc ibi Laumedonte. Ueꝝ ſicut Trogus in 4º. refert. Iaſon ephrygia repulſus colchos venit: vbi regē deuincēs Egelaū regis filiū interfecit Uel lus aureū abſtulit: Medeāqꝫ regis filiā abducēs ſibi vxorē fecit: quā ⁊ poſtea re pudiauit. Sed cū poſtmōꝫ a pelia regis filio e Theſalia pulſus eſſet recōciliata ſibi. Medea cū filio Medo ingētem iuueneꝫ multitudinē collegit: colchos repetijt: vbi ſoceꝝ ſuū regē regno pulſum viriliter reſtituit. Nōnullas ēt ciuitateſ in recōpenſationē prioris iniurie regno eius adiecit. Hāc Argonantaꝝ hiſtoriā multi tā greci ꝙͣ latini ſcriptis ꝯmēdauere: ex quibus Orpheus qui interfuit ⁊ Apollonius grecus qui materiā hāc late ꝓſecutus ē. Ex latinis vero Ouidi. li. Metha. Ualerius flaccus poeta. Dyodorus ſiculus hiſtoricus ⁊ Trogus a quo pene hec ſcripta elicuimus. ..Iſ. L. ¶ Uiri diſciplinis excellentes. Sybilla Delphica ante Troianū aduentū vaticinata ē de verbi incarnatione abſ qꝫ maris coitu De qua Criſippus vt Lactancius refert locutus eſt in eo liº. q̄m de diuinatione ꝯpoſuit. Orpheus Theologus ⁊ poeta natione Thrax his tēporibus ī precio fuit. Qui Dyodoro ſiculo in. 5º. hiſto. teſtante omnes quorum extat memoria in doctrina ⁊ Belodia poeſiqꝫ exceſſit ⁊ ſuauitate cantus preceteris clarus fuit. Qui cytharam ab Apolline patre accepiſſe dicitur a poetis: cuius modulatu ⁊ dulcedine non ſolū hoīes: ſed lapides ⁊ ſiluas innumeroꝝ ſe motare cogebat. Dicē te Ouidio. Saxſa feraſqꝫ lyra mouit Rodopeus Orpheus Tartareoſqꝫ lacus: trigeminumqꝫ canem. Muſeus inſignis poeta orpheo predicto teſte in Argonantica clarus fuit: quem nōnulli Eumolphi cuiuſdā filiū dicunt inducentes illd̓ epythaphiū his verbis traductū. Eumolphi dilecti filium hꝫ phalericū ſolū muſeum corruptū corpore ſub hoc tumulo. a 3

Anno .III. An̄ chr̄i ad. Mūdi ¶ Liber. Gedeon Dedalus faber ingenii preſtantiſſimi vir his ēt temporibus floruiſſe dicitur: qui ẜm Pli. 7. natural̓ hoſt. parietum faber ⁊ tectorū primus inuentor fuit:: ⁊ apud Cretam Labyrinthum extruxit: aues methallinas artificioſo ſpū volare fecit. Simulacra ꝯpoſuit: que eadē arte mouebant̉. Primuſqꝫ oīum pedes ſtatuaruꝫ ſeiunctos fecit. Menſā quoqꝫ ⁊ Sellaꝫ primus fabricauit. Qui tandē propter nepotis necē vna cū Hycaro eius filio ī Labyrintho queꝫ ipſe conſtruxerat in cluſus fuit. Ubi cū aliquandiu permanſiſſet vxoris Mynos auxilio euaſit: aſſumptoqꝫ nauigandi remedio vna cum Hycaro fugam petijt. Quāobrem ſumpta ē fabula ꝙ ambo alijs ſibi impoſitis ad fugam volandi officium ſuſceperūt: ſed Hycarus patri non obtemperās defecit. Que omnia apud Oui. 8º. Meth. plenius habētur. Perdix Dedali ſororis filius natione Athenienſis ingenij acutiſſimi adoleſcēs tēpeſta hac Serram in modum ſpine piſcis ad ſecandum ligna primus fabrica uit: propter quod Dedalus qui eundem perdicem nepotem ſuum erudiendum in arte lignaria ſuſceperat. Inuidia motus ab arce precipitē dedit: Unde Per dix poſtea a poetis fingitur in auē ſui nominis tranſmutatus. Soſarinus vigeſimuſquartus Aſſyrioꝝ rex Pannia rege mortuo trigeſimoſecūdo Gedeonis Iudicis anno regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 19. Dimelech quintꝰ iudeoꝝ iudex iudicauit iſrael poſt patrē annis. 3. Hic Abimelech Gedeōis Meretrice filiꝰ fuit: vir fortis ⁊ īſignis ꝓpugnator ꝗ mortuo patre occidit ſeptuagīta fratres ſuos varijs ex matribus natos vuo dū taxat excepto noīe Ioathan. Quāobrem ⁊ dominus illum mala morte perire fecit. Nam cū opiduꝫ quoddā obſideret: eiuſqꝫ turriꝫ expugnaret: mulier que1240 dam fragmen mole iecit: ⁊ eius cerebrum ꝯfregit qui ſtatim percuſſus armige ro ſuo dixit. Percute me ne a muliere interfectus videar qui ſtatiꝫ interfecit eū Ac ſic dominus reddidit ei malum quod fecerat contra patrem ſuum īterficien do ſeptuaginta fratres: vt patet Iudicum. c. 9. ¶ Ulri diſciplinis excellentes. Thamyris Ammonis filius natione Trax. Uir cantandi gr̄a clarus his tēporibus Euſebio teſte inſignis fuit. Qui teſte homero cum ex Dechalia veniens in dorio eſſet muſaſqꝫ obuias habuiſſet ſciētiam cantādi gloriabundus ſibi vēdicauit: eaſqꝫ ad certamen muſices inuitauit. Ad cuius inſolentem vocem ille Iouis filie ſtomachate: ⁊ modulationem qua preditus erat: ⁊ pulſande cythar perritiam ⁊ ſenſum viſus penitus abſtulerunt. Ꝙobrem dicebat propertius. Me licete Thamyre cantoris fata ſequantur Nunquam ad formoſos inuide cecus ero. Philamon Belphius grecus per ipſuꝫ tēpus apud grecos inſtrumētū qd̓ chorꝰ dicitur primus inuenit Idenim vt Iſidorus dicit. eſt pellis quedam buccas duas habens per vnam quarum ventus inſpiratur: ⁊ per aliā ſonus emittit. Lapythaꝝ ⁊ Centaurorum bellum per hoc ipſum tempus vt ſcribit Euſebius fuit. hi fuerunt populi in Theſalia Alpeſtres a quibus centauri ipſi qui media parte viri: ⁊ media equi erant originem duxere vt omnes dicunt poete. Sed la pythe poſtea cū ipſis cētauris crudelia bella duxere. Unde Uirg. li.. Geor. ẜo. ait. Et magno Ileum lapythis cratere minantem. Hos īmaniſſimos lapythas cū pirithonus eoꝝ rex vxoreꝫ duceret centauros ſibi vicinos: ⁊ deos omnes ex cepto Marte ad nuptias vocauit. Quare numen iratum immiſſo in illos furo re permiſit hanc lapythaꝝ gentem fugari cedi atqꝫ deleri. Unde dicit Uirgili. Mars perdere gentem. Immanem lapythum valuit Tola Ola de tribū Iſachar ſextus iſrael Iudex poſt Abimelech iudicauit Aiſrael annis. 23. vt patet Iudicum: decimo. Faunus Dici regis filius ſecundus Laurentum rex patre defuncto in regnum ſucceſſit: ⁊ regnauit annis. 30. Uir ꝗdē fatidicꝰ: cuius ēt vxor fauna fatidica fu37 396 2 it. Inde fatua appellata ꝙ ſe ī Tiberiꝫ p̄cipitauerit. Qua ꝑꝑ adhuc ꝗ inſpirari ſolēt fatuari dicūt̉. Hi poſt mortē opiniōe hominū deoꝝ ꝯſortio adiecti ſunt.

Anno .III. Oundi. An̄ chr̄i ad. Liber. Tolo ¶ Tunc enim populoꝝ opinio facilis ad deificandum erat eos in quibus alicui virtutis ſplēdor ⁊ īduſtria ſingularis enitebat. Et vt de ſelectis dijs in iſto finē faciam dignum duxi ſelectorum deoꝝ noīa hinc ſingilatim recenſere Quorum omnium ſelectorum duodecim mares ⁊ femine octo fuere. Quoꝝ viginti noīa hic ẜm ordinem dignitatis eorum ponuntur. ¶ Deorum ſelectorum Epilogus Tellus Minerua Ianus Mercurius Neptunus Ceres Uenus Sol Iupiter Apollo Orchus qͥ ⁊ Pluto Iuno Ueſta ⁊ Saturnꝰ Mars Liber pr̄ ꝗ ⁊ bacchꝰ Diana Luna. hi ideo p̄. Genius Uulcanus cipui habentur: quia magis īnotuerunt populis. Iaſon Eſonis filius fratris Pelei regis Theſalie ſexto anno Tole iudicis iſrꝭ poſtꝙͣ colchos paratis quindeciꝫ nauibus inuitatiſqꝫ ſecū Caſtore ⁊ Poluce Pelleo ſcytha. ⁊ Thelamone de Salonia Phrygiaꝫ noctu nauigio peruenit: ⁊ Laomedontem regem occidit. Iliumqꝫ in troia vaſtauit ⁊ Eſionē regis filiam rapuit quam Thelamoni vxoreꝫ dedit: qm̄ primus troiam intrauerit predaqꝫ nō minia inde ablata Iaſon cū ſuis ad ꝓpria cū gloria redijt. Quo audito Priamus Laomedontis filius ꝯfeſtim Iliū portis. ⁊ muris obfirmauit: ibiqꝫ poſtea regnauit. Priamus itaqꝫ Laomedontis filius anno decimo Tole iudicis iſrl̓ Troianoruꝫ regnum ſuſcepit: ⁊ regnauit uſqꝫ ad Troiam captam annis ferme. 52. Hic Iliuꝫ cantatiſſimā vrbē a Iaſone dirutaꝫ inſtaurauit atqꝫ exornauit. Uir certe oīuꝫ pulcherrimus ſtatura ingenti: ⁊ lingua facundus ac viribus omnibꝰ preſtans ſed oculis ſtrabo in ciuibus clemens: ⁊ in hoſtibus formidabilis: hic Hecubaꝫ Dimantis filiaꝫ duxit vxorem ex qua vt Cicero in pº tuſculanaꝝ queſtionum decē ⁊ ſepteꝫ ſuſcepit filios: quoꝝ primus Hector. Secundus Deiphobꝰ Tertius Hellenus. Quartus Troilus. Quintus Alexander qͥ ⁊ Paris qui Helenam habuit vxoreꝫ: ⁊ alios filios quoꝝ noīa ſunt Polydorus Piſus Euander Achtreus. Echenon. Dryaſpis Byas Corintha yloneus Phylenorus Chye ſtes. Thelyſides. Anthiplus. Agapius. Agaton Clauchus. ⁊ Aſteropeus qui omnes in Troiano bello periere. Sed ⁊ Polixenā. Caſſandram. ⁊ Creuſam Enee vxorē: ⁊ Ylionā Polymeſtoris vxorē atqꝫ alios aliaſqꝫ filias ad ſummaꝫ Ic v4 vſqꝫ quinquaginta genuiſſe Cicero refert. Hic Priamus Enean conſobrinuꝫ habuit. Horum autem genealogiam ab Ioue originem traxiſſe multi aſſerunt. qꝛ Iuppiter ex Electra genuit Dardanū a quo Dardania. Dardanus autē Erichthonium. Erichthonius vero Troem: a quo Troia. Tros aūt Aſaracum Ganymedem ⁊ Ilum. Ilus genuit. Laomedontē pr̄eꝫ Priami. Aſaracus autē Trois filius genuit Capim. Capis Anchiſen. Anchiſes v̓o Enean genuit patrem Aſcanij. Quorum Genealogiam Ouidius. 4º. faſ. liº. expreſſit dicens. Dar danum Electra quis neſcit Atlantide natum.ſ. Electre concubuiſſe Iouē. Hu ius Erichthonius tros ē generatus ab illo. Aſſaracū creat hic: Aſſaracuſqꝫ capim. Proximus Anchiſes cū quo cōmune parentis: Non dedignata ē nomen habere Uenus Hinc ſatus Eneas. Medea Colchorū regina filiaqꝫ Oete Colchorum regis ex Hypſea coniuge ⁊ Iaſonis poſtea vxor. anno decimo Tole iudicis iſrl̓ ab Egeo viro ſuo diſceſſit. Hec enim Iaſonis vxor fuit: que poſtea ab eo repudiata furijſqꝫ agitata filios quos ab Iaſone ſuſceperat interfecit. Athenaſqꝫ aduolans Egeo regi annoꝫ ſo nupſit. ex quo Meduꝫ filium ſuſcepit. Sed cū Theſeus Egei ex priori vxo re filius ē longa peregrinatione redijſſet videns illum Medea magne virtutis virum. Medum vero filium ſuum adhuc infantem: ac Egeum virum ſatis ſenem per diuortium ab eo diſceſſit: ⁊ in Aſiam cū Medo filio perrexit: ibidēqꝫ vrbem haud grandem ꝯſtruens ex eius nomine Mediam dixit. A qua tota poſtmodum regio media appellata fuit. Egeus autem eo ipſo anno grandeuus ⁊ plenus dierum merore confectus vitam cum morte mutauit. Cui ſucceſſit

An̄ chr̄i ad. Mūdi Liber. .III. Tola ¶ Theſeus eius filius Medie regionis Deſcriptio. Media igitur vt de ipſa aliquid explicemus: regio eſt in Aſia Aſſyrie Perſie ac mari hyrcano ꝯtermina: In qua quattuor regiones memorantur ubi. Medus Medee filius in honorem matris Medeam vrbē ꝯdidit: ibiqꝫ regnū ex noīe ſuo Medorum conſtituit: ſub cuius maieſtate oriens imperium aliquādo fuit. Medi tamen vt loco ſuo dicemus aſſyrijs regibus vſqꝫ ad Sardanapallū paruerunt. Arbaces enim qui Sardanapallū viꝝ ignauū occiderat impium tranſtulit ad Medos: quod poſtea ſub Aſtyage in magno culmine fuit. ſicut pꝫ. Iu dith. pº. cº. Uerū Cyrus perſarum rex imperium illud extinxit ⁊ ad perſas detulit. Poſt perſas Medi Macedonibus paruerunt/ deinde parthis. Fuerunt etiam Medi romanis ꝯfederati. Tamberlanus Parthoꝝ rex eos poſtea ſube git: eiſqꝫ quoad uixit imperauit vt videbimus infra anno a natiuitate domini 14or. Hodie aūt ſub magno Cane degere nobis relatum eſt. Hoc tamen imperium propter inacceſſum nobis incognitum alijs inquirendum relinquimus Huiꝰ ſce gentis Medorum mores diuerſi referuntur. Montanorum ingenia ferocia. Campeſtrium vero mitiora illi latrocinijs viuunt in venerēqꝫ profuſi: quibus equitandi ⁊ ſagittandi magnum ſemper fuit ſtudium. Theſeus itaqꝫ decimus Athenienſium rex anno vudecimo Tole iudicis iſrael mortuo Egeo patre Athenienſibus regnare cepit ⁊ regnauit annis. x. Qui tot memoratu digna peregit/ vt inter hercules vuns ipſe numeretur. Nam inter cetera ſue prudētie opera athenienſes leuicatim diſperſos in vnum corpus collegit ⁊ ciuitati faciem dedit: ⁊ vt ꝙͣprimum regnum adiuit Mynotauro occiſo a tributaria pena Athenienſes liberauit. Hic vt Plutarchus ſcribit cum nulliſ celebritatis nuptijs naſceret̉ opinio fuit dijs genitum: ſed re vera vt diximus illi Egeus pater Pytheus auus mater Ethra Pythei filia fuit. Erat hic The ſeus vir bellicoſus: ⁊ una cum viribus prudentia inſignis. Qui cum multum de vtrtute ⁊ gloria Herculis audiret: ad eum imitandum poſtea accenſus eſt. Unde primum in Epydauro perhiphytum claua armatum occidit: clauamqꝫ ſibi arripuit qua poſtea ſemper vſus eſt. In Iſchino Signidum in varias figuras ſe vertētē interemit. Pheā bellicoſaꝫ feminā ⁊ Schironē viatores ſpoliāteꝫ Megaram verſus enecauit. Et cū paululum progrederetur Damaſcum in Ermione ſibi obuiam factū coegit per precipitia ruere: vt qua morte hoſpites afficiebat: ea quoqꝫ afficeretur. Sicqꝫ nepharios homines pro eoꝝ ſceleribus pena mulctabat Palantidas ēt cū eo bellum gerētes trucidauit. Egreſſo d̓inde ad Marathonium tauꝝ capiendum qui multas habitātibus Tetrapolim mo leſtias inferebat captum diu per vrbeꝫ ductādo oſtētauit: appoliniqꝫ mactauit Primus Athenis optimates ab opificibus ⁊ agricolis ſegregauit: eoſdeꝫqꝫ religionē cognoſcere: principatus prebere: leges interpretari: ſacraqꝫ ⁊ diuina ex ponere inſtituit: ⁊ nūmos inſculpere iuſſit. Adepto deinde Megaro Agro inclitam in iſthmo columnam erexit: in qua regionis diuiſionē duobus trimetris inſcripſit. Tandē cū per orbē ad perdomanda mōſtra vagaretur opera Mn̄e ſtei ex Atheniēſiū optimatibus vnius ſeditio tumultuſqꝫ contra eum in vrbe exorti ſunt: Cūqꝫ nulla ſpes imperandi ſupereſſet: filijs ī Cuboeā tranſmiſſis inſchiros inſulā traiecit: in qua Licomedes tunc imperabat: qui ſiue gloriam hoīs extimeſceret: ſiue vt Mneſtheo ſatifaceret illū in locū quēdā exceſſuꝫ ad ductū tanꝙͣ inde oſtēſurus agros per ripam precipiteꝫ dedit. Mithreꝰ vigeſimuſquintus Aſſyrioꝝ rex duodecimo Tole iudicis iſrl̓ āno poſt Soſarinum regē regnare cepit ⁊ regnauit annis. 27. Pheſtus vigeſimuſſecundus Sicyonioꝝ rex vigeſimoſecundo Tole iudicis iſrl̓ anno poſt Inachū regnare cepit ⁊ regnauit annis. 8. Sybilla phrygia his temporibus vaticinata fertur Anchiſe d̓ flagellatione potē tum terre ⁊ de deſcenſu dei de olympo. ¶ Air Galaaditides de tribu Manaſſe ſeptimus iudex iſrael poſt Tolā

.III. Liber. iudicauit iſrael annis. 22. Hic habuit triginta filios ſedentes ſuper triginta pul los aſinarum quos conſtituit principes ſuper. zo. ciuitates: cuius tempore apd̓ hebreos omnia in pace acta ſunt. Qui tandem defunctus in vrbe Chamon in terra Galaad ſepultus eſt. Iudicum. io. Adraſtus tertius ⁊ vigeſimus Sicyonioꝝ rex poſt Pheſtum regē anno. 5º. Iair iudicis iſrael regnare ceꝑit: ⁊ regnauit annis. 4. Ratinarum litterarum inuentio. Nichoſtrata Uaticinatrix mulier archadica que a carminibus carmenta fuit co gnominata tempeſtate hac patre eius interfecto cum Euandro eius filio patri am linquens in italiam ſe contulit: ibiqꝫ in Pallatino monte vbi nūc Roma ha betur opidum haud magnum condidit. ⁊ conſtituto ibi rege Euandro Fauno laurentorum regi matrimonio ſe copulauit. Que pro ingenij magnitudine ſexdecim latinas litteras inuenit: ⁊ primū eas nobis contulit. Siluius vero quidā ludorum magiſter. k. poſtea ſuperadiecit. Q. aūt ſuperuacua habetur. H. vero non eſt littera ſed aſpirationis nota. X. temporibus diui patris Aug. perhibet̉ inuenta. Tunc quoqꝫ. y. ⁊ z. a grecis latini mutuati ſunt. ¶ Syllabarum primꝰ inuentor. Dionyſiꝰ Lynciꝰ romanꝰ vir eminētiſſimi īgenij poſt lr̄as a Nichoſrrata latinis collatas primꝰ oīuꝫ ſyll̓aꝝ ſingulas formas aꝑtiſſimas fecit. Ꝙͣobrē ſtatua ī foro fuit honoratꝰ. Notādū tn̄ ē ꝙ latina līgua qͣdrifariā diſtīcta ꝑhibet̉. In priſcā: latinā: romanā ⁊ mixtā. Priſca ſub Iano ⁊ Saturno. Latina q̄ ſb̓ rege Latino ceteriſqꝫ Tuſcie regibꝰ fuit. Romana deīde q̄ prīo pꝰ reges exactoſ cepit: qͣ yſi ſunt Plautꝰ: Cicero: Cato: ac Uirgiliꝰ Mixta q̄ pꝰ dilatatum īꝑiū Latius creuit. Euāder Nichoſtrate Uaticinatricis filiꝰ ⁊ Pallātis Archadū regis nepos ꝑ id tp̄s poſtꝙͣ pr̄eꝫ caſu occidiſſet ſuadēte mr̄e Nichoſtrata: q̄ ꝑ vaticiniū fugiēti fi lio maxīa ꝓmittebat: dimiſſa Archadia cū eadē ad italiā venit: ⁊ Oſtia tiberis intrās: atqꝫ inde pulſis ab originibus in palatino mōte ꝯſedit: vbi modicū fundauit opidū palāteū: noīe dicēte Euādro ipſo ad Eneā apud Uirg. ī octauo. Tum rex Euandrus romane cōditor arcis Me patria pulſum: pelagiqꝫ extrema ſequenteꝫ Fortuna omnipotens ⁊ ineluctabile fatum His poſuere locis: matriſqꝫ egere tremenda Carmentis nymphe monita: ⁊ deus auctor Apollo. Idē Ouidiꝰ in liº. Faſtoꝝ confirmat. Huic autē Faunus Laurentū rex: vt ꝑ id ſtinꝰ ſcribit: agros ī eodem loco benigne conceſſit quem poſtea Pallatium appellauit. Hector Priami regis Troianorum ex Hecuba filiꝰ a poetis oībus cantatiſſimꝰ: vir incredibilis pulchritudinis: prudentie: ac fortitudinis his temporibꝰ maximo ī precio apud Troianos fuit. Qui dum Panthaſilee Amazonū regine regi Priamo in auxiliū venienti occurreret ab Achille regis Theſalie filio inſidioſe interceptus eſt. Quo mortuo cadauer ad currū ſuum alligari iuſſit ⁊ ſpectan te vniuerſo populo ante Troiane vrbis muros ignominioſe raptari fecit. Qd̓ cum audiſſet Priamus e veſtigio ſaga veſtitus lugubri e troia exiliuit: ⁊ corpus ab Achille ſibi reddi expoſtulauit. Quod cum obtinere non potuiſſet Pollyxe na Priami filia ad pedes Achillis procidit ⁊ ſibi reddi quod poſtulabat cuꝫ lachrymis impetrauit. Achilles enim maximo Pollyxene ferebatur amore. Suſcepto igitur corpore ſepelitur iuxta Ilij regis ſepulchrum cum ingenti pompa comitante Priamo ⁊ Andromacha Hectoris coniuge: ac ceteris fratribus: ac omni populo non aliter flēte ꝙͣ ſi Priami curia: ſi vrbs troiana vnico atqꝫ op ptimo rege orbata fuiſſet. Cuius quidem ſepulchrum(vt aiunt) his verſibꝰ annotatuꝫ fuit. Defenſor patrie iuuenū fortiſſimus Hector Qm̄ murus miſeribus alter erat.
Mūdi An̄ chr̄i ad. 3985 214 n .l vi F

Anno An̄ chr̄i ad. Mūdi
.III. ¶Liber: Occubuit telo violenti victus Achillis. Occubuere ſimul: ſpeſqꝫ ſaluſqꝫ Phrygum Hunc ferus eacides circuꝫ ſua menia traxit Qui iuuenis manibus traxerat ante ſuis O quantos Priamo lux attulit illa dolores Quos fletus Hecube: quot dedit Andromacha Sed raptum pater infelix auroqꝫ repenſuꝫ Condidit ⁊ merens accumulauit humo. Hic ex Andromacha nōnullos genuit filios. e quibus Franchonꝰ a quo Frāci vnus fuit. Pallamedes Naupli Euboe regis filiꝰ: vir forma elegās: facūdia ac magnanimi tate precipuus tempeſtate hac clarus fuit: qui cum multa ſciētia īgenioqꝫ precipuo inſignitus eſſet: inter cetera ſue virtutis opera: ad euitandas ocioſi exercitus ſeditiones primus tabulaꝝ ludum adinuenit. Hic vbi cum alijs grecis prin cipibus ad troiam capiendam veniſſet: etiā Ulyxis fraude interemptus eſt: vt oſtēdit Plinius in. 7º. li.. naturalis hiſtorie. Achilles Pellei Theſalie regis filius: grecorum omnium fortiſſimus ab Home ro: ceteriſqꝫ poetis cātatiſſimus his ferme tēporibꝰ dum cōnubium Pollyxene Priami filie curaretꝭ ī die āniuerſaria Hectoris ī tēplo Apollinis a Paride He ctoris fr̄e ſagittis interfectus eſt: quas quidem ſagittas poete dicūt a Phebo di rectas: vt Uir. liº. 6º. Ene. Phebe grauis Troie ſemper miſerate labores Dardana qui Paridis direſti tela manuſqꝫ. Corpus in eacide. Mortuuſqꝫ ī Sygeo ꝓmontorio ſepultus fuit. In cuius tumulo hoc epigrāma ſcriptum perhibetur. Pellides ego ſum Thetide notiſſima proles Cui virtus clarum: nomen habere dedit. Qui ſtraui totiens armis victricibus hoſtes: Hincqꝫ fugam ſolus milia multa dedi Hectore ſed magna gloria eſt mihi gloria ceſo Qui ſepe argolicas debilitauit opes Ille interemptus ſubijt me vindice penas Pergama tunc feretro occubuere meo Laudibus īmenſis victor ſuper aſtra ferebar Compreſſi hoſtilem fraude peremptus humum. Pollyxenam autem Priami filiam ⁊ propter forme elegantiam ⁊ propter morum preſtantiam admirandam: Greci capta Troia ſuper Achillis ſepulchrum iugulauere Agon primus Olympiacus anno octauo iudicis Iair(teſte Euſebio) ab Hercule in honorem Pelopis Ataui ſui conſtituitur. a quo vſqꝫ ad primam Olym piadem ſupputantur anni. 4zo. Id enim Agon ludus dicitur quem vt ait Oui dius liº. Faſtoꝝ primo. Et prius antiquitꝰ dicebat Agonia ſermo. Nam ⁊ compoſita dictio eſt: ex a quod ē ſine. ⁊ gonia anguli: quia locus in quo huiuſmodi ludi facti ſunt ſine angulo fuit. Et īde Agonalia deducit̉ qd̓ idē deſignat. Et locus Agon vt ēt Circhus flamineꝰ rome hodierna die vocat̉. Polyphides vigeſimuſquartus Sicyoniorum rex nono iudicis Iair anno poſt Adraſtū regnare cepit: ⁊ regnauit ānis. zi. Tauthanes vigeſimuſſextus Aſſyriorum rex anno iudicis Iair: tertiodecimo poſt Mithreum regem regnare cepit: ⁊ regnauit annis. zi. ſub quo ẜm Euſebi um troia capta ē. Hic vigintiſex milia Ethiopum ⁊ ducentos currus Priamo ī ſubſidium miſit: vt infra dicetur. Mneſtheus vltimus Athenienſium rex anno ſextodecīo Iair iudicis poſt The ſeum profugum Athenienſibus regnare cepit ⁊ regnauit annis. 23. Hic cum ex

Mūdi An̄ chr̄i ad. .III. LLiber. Athenienſium optimatibus eſſet ⁊ Theſeus rex per orbē vagaret̉: contra eum ſeditiōem ſuſcitauit. Quapropter Theſeus profugus Athenas reliqt: ⁊ One ſtheus regnum obtinuit. Typhis Carpentarius grecus per ipſum tempuſ in carpentaria lignaria clariſſi mꝰ fuit. Qui(teſte Plinio. 7º. naturalis hiſtorie liº) primꝰ gubernandi naueſ mo dum inſtituit. Et vt refert Seneca argonantarum gubernator fuit ipſo dicente in Medea. Auſus es Typhis pandere vaſto. Carbaſa ponto legeſqꝫ nouas ſcribere ventis. In qua quidem nauigatiōe ſicut ipſe teſtatur: perijt. Iepte Epte Galaadithides propugnator fortiſſimus meretricis cuiuſdam fi 40ο7 1192 lius ex tribu Gad octauus iudex iſrael. Iudicauit poſt Iair annis. G. ¶ Nam poſt Iair mortem filij iſrael contra preceptum domini inique egerunt: propter quod dominus tradidit eos in manibus inimicorum ſuorum. Unde Amonite ⁊ Paleſtini eos decem ⁊ octo annis indictionem ſuam redegerunt: qui anni cum temporibus poſteriorum iudicum copulantur ẜm iudeorum traductionem. At iudei cum propter peccata ſua tribularentur idola genti um proicientes ex toto corde ad deum clamauerunt. Qui miſit ad eoſ Iepte vi rum fortiſſimum quem fratres eius a ſe eiecerunt. Hic ex precepto dn̄i exercitum grandem in Maſphat: congregauit ⁊ in hoſtes irruens īterfecit ex eis fer me ad quadragintaduo milia. Redienſqꝫ domum cum gloria votum domīo vo uit ſe imolaturum quicquid ſibi primo occurreret. Cui venienti eius vnica fivſi vniv.. xvvoa. l.l.p lia occurrit quā cū imolare vellet expoſtulauit duorū menſiū īducias vt virgini v tatē ſuā deplorare poſſet: ipſamqꝫ poſtea imolauit: exīde mos īoleuit ī iſrael vt poſt āni circulum conuenirent in vnum filie iſrael: ⁊ plangerent filiā Iepte Ga laadithide diebꝰ quattuor. Effrateos preterea ſeditionem ad vada Iordanis facientes inuaſit ac interfecit ex eis ſpecialiter: qui pro Sebboleth chebboleth pronūciabāt ſpicam exprimere nō valentes. Uide Iudicum. iiº. ⁊. 12º. Helena Tindari regis ex leda vxore filia que ex ſua admiranda pulchritudine viſa fuit filia Solis: quam Theſeus Athenienſium rex ſuperioribus annis iaꝫ rapuerat: ⁊ intactam fratribus ſuis reddiderat. Huius Iepte temporibus Me nelao Lacedemonie regi nupſit. Quo audito Paris Priami filiꝰ abſente Me nelao eam ſtatim rapuit: ac Troiam perduxit. Sed defuncto Paride nupſit de Phebo Paridis fratri: propter quod Troianum bellum exortum eſt. De quo mox dicemus. Ipſa autem poſt troie excidium a grecis Menelao reddita eſt. Qui gaudens nauim cum illa aſcendit patriam petiturus. Sed acti tempeſtati bus in Egyptum ad Polybum regem deuenere. Unde diſcedentes atqꝫ octo annis errantes(vt teſtis eſt Euſebius) in patriam redierunt. longe ante mortuo Agamemnone ⁊ illis forte diebus Egyſto. Hanc nōnulli poete dicunt fuiſ ſe immortalem. Seruius enim Helene tempora ex longa etate computare volens dixit fratres Helene cum Argonantis fuiſſe: qui fuerunt ante Troiam ca ptam annis centum. Argonantarum vero filios cum Thebanis dimicaſſe: quo rū iteꝝ filios ꝯtra Troiā bella geſſiſſe: ſed vt cūqꝫ res fuerit. Rettulit Iſocrateſ illā ſenio iā ꝯfectā ⁊ ī rugas faciē ꝯtractā per ſpeculuꝫ inſpicientē viroſ illos for tes longo riſu ridere conſueuiſſe: qui pro tam caduca tanqꝫ fallaci re tanto ardo re ac pertinacia depugnaſſent. Non enim ob aliud pugnaſſe ab Homero dicū tur: quia reſtituta Belena ſe receſſuros promittebant. Illam vero Ouidius fle uiſſe refert cum ait ¶ Flet quoqꝫ in ſpeculum rugas aſpexit auiles. Tyndariſ ⁊ ſecum cur ſit bis rapta requirit. Latinus Fauni regis filius patre defunto primo Iepte anno tertius apd̓ Laurentum italie vrbem regnare cepit ⁊ regnauit Eutropio teſte annis. 32. A quo Latinoꝝ regnū initium ſumpſit: ⁊ Laurētū nomē exinde ceſſauit: quod ꝑ ānoſ multos ſub duobus regibus Pyco ⁊ Fauno porrectū ꝯſtat. Hi autem vt refert Aug. 18. li. de ci. dei. c. ij. inter deos numerati ſunt: ꝙ Pycus preclarus bellator ⁊ augur fuerit ⁊ Faunus ꝙ ſcd̓s Laurētorum rex Pyco genitus ſit. Menelaus Belene vir ⁊ Atrei regis filius Agamēnonis fr̄ primo anno Iepte

Aijne An chriad. Mudi ¶ Liber. .III. Iepte in Lacedemone regnauit vſqꝫ ad Troie captiuitatem. Agamemnon Atrei filius patre interfecto anno Iepte primo Micenis regnauit annis. 35. Cuius regni decimooctauo anno ¶Euſebio teſte) Troia capitur ipſo Agamemnone duce procurante. Hic pugnaciſſimus vir habitus fuit: quā obrem mortuo imperatore grecoꝝ Ulyſſe eius loco ſuffectus ē. Hercules anno ſecundo Iepte cum morbum incidiſſet peſtilentem ob remediuꝫ dolorum ſe iecit in flamas: ⁊ ſic morte finitus eſt. anno etatis ſue quinquageſimoſecundo. Quidam vt ſcribit Euſebius an̄ annū trigeſimuꝫ eum periſſe ſcripſerunt. Abeſſo Beſſa vel Eſebon bethlemita de tribu iuda nonꝰ iſrael iudex mortuo Iepte loco eius ſufficitur: ⁊ iudicauit iſrael annis. 7. vt habet̉ iudicum 1147 49i3 . Hunc nonnulli aſſeruerunt fuiſſe Booꝫ. qui Ruth in coniugem habuit: qui triginta habuit filios ⁊ totidem filias: quas emittens foras maritis d̓dit: ⁊ eiuſdē numeri filijs ſuis accepit vxores quas ī domū ſuā ītroduxit. Mortuuſqꝫ in Bethleem ſepelitur. Troianum bellum decēnale primo Eſebon iudicis iſrael anno teſte Euſebio ſur rexit: cuius cauſa fuit premium trium mulierum de pulchritudine certantium: vt infra dicetur. Sane rex Priamus hoc anno miſit Anthenorem neceſſarium ſuum nobilem ⁊ grandeuum ad grecanos principes dicens ſe omnes iniurias preteritas equo animo laturum ſi Heſionem ſororem diu raptam redderent. Negantibus grecis Priamus ē veſtigio bellum inſtaurat: ⁊ hectorem primogenitum ceteris prefecit. Id idem hortatur Alexander Hectoris frater dicēs: dū olim in Idam ſiluam venatum iret vidiſſe Mercurium in ſomnis: qui eidem Iunonem Uenerem ⁊ Mineruam adduxit vt inter illas de pulchritudine iudicaret. Tumqꝫ Mineruam ſibi promiſiſſe ſi eius ſpetiem preferret ſe ei vxorē in grecia daturam qua nulla eſſet pulchrior. Helenus autem alter frater in cōtrarium vaticinantur dicens. Si Alexander de grecia vxorem acciperet ventu ros graios ac Ilion vaſtaturos. Id idem Caſſandra vaticinata eſt. Parantur nihilominus naues ⁊ Alexander: qui ⁊ Paris vna cum Anthenore ceteriſqꝫ greciam mittitur: vbi dum in inſula Citherea ad fratrem iunonis conueniret: Helenam regis Menelai vxorem ad videndum Alexandri formam ibi occurrentem rapuit: domumqꝫ redijt. Priamus pariter applaudit quaſi Heſionem ſororem propter hoc recuperaturus eſſet. Menelao autem vna cum Agamemrone grauiter conquerente confeſtim congregant̉ fortes quiqꝫ vꝫ. Achilles: Patroclus: Ulyſſes: Aiax. Neſtor cum ceteris validis numero quadragintaſe ptem habentes naues paratas in portu Achen: numero. i200. Reſponſoqꝫ accepto ab Apolline Delphico: vt in decimo anno ilium foret ſubuertendū. Gre ci mare ſulcant: Phrygiā vniuerſam predantur ac redeunt. Interea mittit Agamemnon legatos: Ulyſſem ⁊ Diomedem ad primum regem ſi vellet Helenam cognatam ſuam reddere. Priamus ilico Argonanticam iniuriam commemorat: patriſqꝫ interitum: Sororis raptum: ⁊ Anthenoris legati ſui contemptum refert. ⁊ ideo pacem repudiat: bellumqꝫ indicit. Congregato igitur hincinde ex ercitu ⁊ manus conſerente: Hector patroclum ⁊ Merionem occidit: multoſqꝫ alios vulnerat: vſqꝫ dum Aiax Thelamonius conſobrinus Hectoris de He ſione natus cognita inter eos conſanguinitate eum impediret. Conceduntur īterim biennales inducie: vt quiſqꝫ mortuos ſuos ſepeliat. Poſt biennium bellum repetitur. in quo Hector decem fortes duces occidit: ⁊ econtra Achilleſ qͣt tuor illuſtres interemit. per triginta dies acriter pugnatur: rurſuſque dantur in ducie triennales. Poſt triennium inito certamine plures vtrinqꝫ corruunt. Et ꝙͣuiſ Hector per ſomnum Andromache moneretur: vt a bello abſtineret/ in bellū tn̄ ꝓperat: ⁊ ab Achille inſidioſe occidit̉. Quo ſepulto īducie dāt̉ ꝑ ānū. Dū v̓o āniuerſaria Hectorꝭ dies ageret̉ adeſt Achilles: ⁊ Polyxene Priami fi lie amore corripit̉. petitqꝫ eiꝰ nuptias: ꝗbꝰ ꝓmiſſis a bello ſe ſb̓trahit: aſſerēs ini quū eē ꝑꝑ raptū Helene totā ꝯturbari europā: tādem grecoꝝ rogatū ꝓcedēs a

Anno Oūdi An̄ chr̄i ad.III. ¶ Liber. Abeſſa Troilo qui multos grecorum iam occiderat vulnerat̉. Unde ira ſuccēſus Tro ilum ⁊ Memnonē occidit. Ex quo dolore perculſa Hecuba vxor Priami dolū excogitat diēqꝫ Achilli ſtatuit qua filiam ſuam vxorem ducat. In qua etiaꝫ ab Alexandrodolo occiditur. Inde accepto a dijs reſponſo ꝙ ex progenie Achillis greci victuri eſſent. Neoptolomus Achillis filius in prelium prodit: in quo Aiax ⁊ Alexander mutuis vulneribus confodiuntur. Septimo autem belli an no Panthaſilea Amazonum regina ad auxilium troianorum venit: que grecoſ ab obſidione fugat: ⁊ naues eorum pene comburit. Tandem cuꝫ Neoptolomū vulneraſſet ab eodem occiditur. Poſt hec exhortantibuſ Anthenore ⁊ Enea vt Helena redderetur: ⁊ pax peteretur. Indignatur Priamus mortem eis intentans: propter quod ab eis mittitur: Polydamas ad grecos qui vrbis traditionem grecis offerat pacem pro ipſis tantum impetrans. Qua obtenta grecis no cte vrbs traditur. Priamus a Neoptolomo ante Iouis aram interficitur. Ene as Polyxenam apud Anchiſen abſcondit: ⁊ ad inſtantiam Hlene libertas An dromache conceditur. Uerum cum inuenta eſſet Polyxena ad patris tumuluꝫ iugulatur: ⁊ Eneaſ propter hoc ab vrbe diſcedere iubetur. Anthenoriqꝫ ibi ha bitare permittitur. Helena etiam cum viro ſuo Menelao vt dictuꝫ eſt: redijt pugnatum eſt autem apud Troiam decem annis ⁊ ſex menſibus: vbi ex troianis ceciderunt anteꝙͣ vrbs caperetur. σ7σοοο. poſt captam vrbem. 278ορο. Ex grecis autem. 87 σοοο. deſyderati referuntur. Aug. autem. 18 de ci. dei dicit Troiam deſtructam regnāte Latino apud Latinos Fauni filio. Abilon Bilon decimus iudex iſrael. Iudicauit poſt eſſe bon annis decem: quē ſeptuaginta interpretes non annumerant. Et ideo ſicut tradit Euſebi4oro 2790 us temporibus Ioſue Samuelis ⁊ Saulis: quorum annos ſcriptura tacet additur plus annorum ꝙͣ ſit apud Ioſephum. ita vt ab egreſſu iſrael de C gypto vſqꝫ ad Salomonis templum numerentur anni. 480. Un̄ bene ſupputa di ſunt anni quorūlibet. alioquin ī errorem liberemur. Labon Abdon Thecuites de tribu Effraim vndecimo loco/ iudicauit iſrael poſt Abdon annis. 8. Hic vt Ioſephus ſcribit. genuit quadraginta fi4 15350 Ilios ⁊ triginta filias. Sub his tribuſ predictis iudicibus nō receſſit iſrl̓ a domino. Et iō quieuit terra: vt pꝫ iudicū. c. 1. Memnon ⁊ Amazones quinto Abilon iudicis iſrael anno teſte Euſebio: Pria mo tulere ſubſidia. Hic Memnon Titōni filij Laumedontis Troiani regis fi lius fuit. Hunc vt Diodorus in tertio hiſt. liº. ſcribit cum Priamus a grecis oppreſſus eſſet Theutanus Aſſyriorum rex cum decem milibus Ethiopum toti demqꝫ Suſiauis cum ducentis curribus Troiam in auxilium miſit: quia tunc Trithonus eius pater perſarum prefectus erat acceptus maxime regi. Et Me mnon etate florens: ac animi corporiſqꝫ viribus preſtans erat: quem edificaſſe ferunt in Suſis in loco excelſiori regiam: que vſqꝫ ad Perſarum imperiuꝫ permanſit Memnonia ab illo denominata. Hic cum apud Troiaꝫ multos grecos occidiſſet. tandem a Theſalis per inſidias interfectus eſt. Pantheſilea Amazonum regina que Iuſtino teſte Orythee regine ſucceſſit hiſ temporibus contra grecos troiam obſidentes magne virtutis bellice documēta monſtrauit que cum multas grecoruꝫ naues exuſſiſſet: ⁊ Neptolomū Achil lis filium vulneraſſet: ab eodem poſtmodum occiſa ē. Rroia capta fuit tertio anno Labdon iudicis iſrael: a cuius captiuitate(vt Euſebius ſcribit) vſqꝫ ad primam Olympiadem fiunt anni. 9οσ. Colligitur automne tēpus vſqꝫ in preſentē diem ẜm Aſſyrioſa qͣdrageſimotertio anno regni Nini. 835. Scd̓m Hebreos a primo anno natiuitatis Abrae anni. 835. Anatiuitate Moyſi anni. 410. Ante vrbem conditam anni. 43o. An̄ chriſti aduentū vt in margine habetur. Troia itaqꝫ euerſa greci vt Aug. li. 18. d̓ ci. dei. c. 16. ſcri bit: cum adhuc in itinere eſſent multipliciter fuerunt afflicti. Demophō theſei ex phedra filiꝰ eo āno qͦ ⁊ troia capta duodecīo loco atheniēſiſ vrbis habenas ſuſcipiens regnauit āniſ. 33. Qui cū Antigono fr̄e ꝯtra troianoſ

Anno An̄ chr̄i ad. Mūdi ¶ Liber. .III. Labdon grecis auxilia tuliſſet: Uaſtatoqͣꝫ Ilio dum ad propria rediret ſeuiente tempeſtate in Thraciam delatus eſt. Ubi a Philide Lycurgi regis filia non ſoluꝫ re gno ſed etiam receptus eſt hoſpitio. Cumqꝫ aliquādiu cum ea moram traxiſſet audita Mneſthei fratris Athenarum regis morte: impetrataqꝫ ad breue tempus a Phylide venia. Athenas profectus eſt: vbi rex affectus cum vltra ꝓmiſſum tempus tardaret. Phylis amoris feruentis impatiens laqueo ſe ſuſpendit ac iuxta fabulam in amigdalam ſiccam conuerſa ē. Uide Ouidium Cyrces ſolis ⁊ Perſe nymphe: vt poete teſtantur filia forme ſpecioſiſſime mulier his temporibus ſuas artes ⁊ veneficia exercere cepit. Que cum meretrix ⁊ maga eſſet ſuis veneficijs ⁊ blanditijs homines in eius amore ſuccenſos in bel luas commutabat. Quod Auguſtinus libro. 18. de ci. dei. cº. 15. aſſerit non fabu loſum ſed verum eſſe. Hec enim montem quendam haud procul a Cayieta vrbe Campanie habitabat: que etiam opido ſuper ipſius montis cacumine poſito Cyrceuꝫ nomen impoſuit: ſicut teſtis eſt Uirgilius in. 7º. Eneidos. In eo fu it Cyrcis templum permagnificum: ac Minerue antra. Ubi ⁊ monſtrabatur quedam Ulyſſis filia. Qoqꝫ in loco poſtmodum Romani pontifices arcem cō didere munitiſſimā: que ſemꝑ afflictis romane eccleſie rebꝰ: Barbaroꝝ maxime temporibus auxilio ſepe erat. Diomedes rex Thracie Tydei ⁊ Diephilles filius hiſdem temporibus de Troiana clade reuertens audiuit vxorem ſuam apud Arginos turpiter agentem. Qua de re exilium ſibi eligens Apuliam petijt: vbi teſte Feſto: cum Dauno re ge partem regni ſortitus eſt: vt etiam narrat Ouidius liº. 4º. Faſtorū. Et genus Eneadum Apule danne tuum. Ibiqꝫ circa Garganum montem reſides. Beneuentum Arpos ⁊ alias condidit vrbes. Habitauitqꝫ poſtmodum cum ſuis in Meſapia Peucena: ⁊ Dantia Apulie vr bibꝰ. Socij vero alij Brunduſium. i. Neapolim erexerunt: que nunc clariſſima regia eſt. Alij quoqꝫ ex ſocijs eius ab ipſo recedentes: Diomedam inſulam ab ipſo Diomede dictam haud procul a monte Gargano habitare ceperunt: vbi ⁊ Diomedes ipſe fertur ſepultus: ac templo tanꝙͣ deus ibideꝫ honorificatus: qd̓ quidem templum nunc Canonici regulares inhabitant multorum introituum refertiſſimum. Ibi etiam aues Diomedeas quaſdam ad modum anſeꝝ eē dn̄t Diomedes alius fuit rex Thracū longe ante hūc: vir ꝗdē truculētꝰ qui equoſ ſuoſ humana carne: aduenaꝝ ad eum venientiū de paſcebat. Sed ⁊ ipſe ab Hercule mactatus iumentis ſuis ī pabulū datus eſt: dicente Seneca in Hercule furente Suiſqꝫ regē pabulū armentis datum. Ulyſſes Baerthe Ithace inſule regis filius ex coniuge Autholia: qui alio nomi ne Laertius cognominatus ē. Vocatuſqꝫ Ithacus ab Ithaca inſula: in qͣ poſt patrem ipſe regnauit. Quin ⁊ Dulichius a quadam inſula Dulichia que ī illiꝰ regno habebat. Similiter ⁊ Naricius dictus ē a Naritia inſula que ē in mari Ionio que ex eius regno fuit. De quo Ouidius in primo de triſtibus ait. Produce Naricio docti mala noſtra poete: Scribere Naritio nam mala multa tuli. Hūc pulcherrimū eloquētiſſimū: prudentiſſimū: ſꝫ doloſū fuiſſe auctores om̄es affirmāt q̄ cōtra Troianos cū duodecī falcatiſ nauibꝰ venit: ml̓taqꝫ ſtrenue geſ ſit. Hic Penelopē duxit vxorē: ex qͣ Thelamachū genuit: quē ad troiā pergens cū vxorē ꝑuulū reliqͥt ⁊ e troia rediēs: vt teſtat̉ Aug. ml̓tā ꝑtulit fortunā. Naꝫ ī extremo italie Siciliā v̓ſus cū vnica naui ad Circē magā diuertēde fortune gr̄a diuertiſſet. Leſtrygones gētes quaſdam feritate famoſas expertꝰ ē. Deīde cuꝫ perueniret ad Pheacas: ⁊ in conuiuio Alcinoi hos ⁊ Cyclopas humana carne veſci narraret tanꝙͣ fingentem ⁊ mendaceꝫ nōnulli aſpernati ſunt. Hūc Ulyx/ bonam ī hiſpania vrbem Solinuſ condidiſſe ſcribit: ⁊ ab ipſo Ulyſſe Ulyxbo ne nomē accepiſſe. Pl̓tas alias vrbes hīcīde ꝑagrādo extruxiſſe ferūt. De eiꝰ erroribꝰ ⁊ caſibꝰ: Penelopeqꝫ vxoriſ poſt Troianū bellū Homerꝰ vigītiqͣttuor

Anno Mūdi An̄ chr̄i ad. .III. Liber. Lebdon libros diuino carmine ſcripſit quos Odyſee volumen appellauit. Anthenor nobilis Troianus capta Troia ab Agamēnone Enee irato rex preficitur ⁊ regnauit annis ferme vigintitribus. Eneas autem licet Anthenore dignior ⁊ natu maior eſſet tamen quia Polyxenam Priami filiam apud Anchiſen patrem abſconderat ab Agamemnone pulſus ⁊ reprobatus fuit. Quapropter Eneas indignabundus in Dardaniam inſulam vt ſuum congregaret exer citum profectus ab Anthenore clauſis portis ſecluſus eſt. Tūc Troani omnes qui grecorum cedem euaſere reuertentes abiecto Enea Anthenorem ſibi regē conſtituerunt. At Eneas tertium poſt exactum annum cum vniuerſo patrimonio ſuo duabus ⁊ viginti nauibus quibus Paris Helenam rapuerat ſuſceptis cum Anchiſe patre ⁊ Cayeta nutrice vniuerſaqꝫ familia ac tribus milibus ⁊ qͣ dringentis vtriuſqꝫ ſexus in italiam nauigauit. Uerum poſtꝙͣ Anthenor ⁊ filij eius regnaſſent annis. 23. Hectoris filij reſumptis viribus Ilium receperunt expulſo Anthenore cum filijs. Heleno rege ſubſidium ferente. Anthenor vero ſic ē regno pulſus profugus cum duobus milibus Troianorū ad Uenecie partes veniens patauium inſignē vrbē ꝯdidit: ⁊ ibidem vſqꝫ ad mortem primꝰ regnauit dicente Uirgilio. Hic tamen ille vrbē pataui ſedeſqꝫ locauit. Diopolitanorum Dynaſtia vigeſima apud Egyptios conſumpta decimanona: ī qua ſuo imperatore Egyptij vti ceperant anno quarto iudicis Labdon: cepta eſt que centumſeptem ⁊ ſeptuaginta annis durauit. Dynaſtia enim illa generalis poteſtas vniuerſum regnum ſuo imperio cohibentis erat: vt Uenetorum mos eſt. ¶ Latinorum regni exordium. Eneas igitur patrie ac parentum proditor: Anchiſe ex Uenere filius: vir plane forma ⁊ omni elegantia clariſſimus eaſqꝫ obres tanꝙͣ deus a Troianis habitꝰ ſexto Labdon indicis iſrael anno ⁊ Troia pulſus cum patre Anchiſe ⁊ Aſcanio filio atqꝫ Cayeta nutrice multis troianorum comitantibuſ: profugus ī Del phos inſulam ad oraculum Apollinis: primo peruenit: a quo de italie regno ob tinendo certior factus in Cretam confeſtim nauigauit. Alij tamen dicunt eum circa Macedoniam Olympum primo habitaſſe. Alij circa Mantiniam ī Archadia Capuas condidiſſe. Alij in Siciliaꝫ profectum quedam occupaſſe: ibiqꝫ Anchiſen mortuum ſepeliſſe. Uirgilius autem ipſum in Carthaginem ad Didonem reginā traieciſſe poetico velamento cōmentus ē. Vt cunqꝫ Bemum in latium cōmigrauit: reſponſo quodam iubente in eo loco ſibi permanendum eſſe: vbi mēſas ederet: quod ī latio prope Lauinium accidit. Ibi enim īgens pa nis pro menſa per imprudētiam appoſitus eum cum carnibus que ſuper eo erāt abſumpſit. Homerum tamen his conſentire nolle dixerunt: nec cum alijs auctoribus qui de eo ſcripſerunt dicentē Eneam imperij ſucceſſorem in Troia remanſiſſe: ac illud Troie imperium extincto Priamidarum genere filijs fi liorum tradidiſſe cum dicit. Vt iam priami genus ē miſeratus iuppiter: at nūc imperium Troie Eneas violentus habebit: Et nati natorum ⁊ qui naſcentur ab illis. Sed hoc modo ab omnibꝰ diſſentire videretur: qui Eneam dicunt vſqꝫ in italiam enauigaſſe atqꝫ ibi obijſſe. Ingreſſus itaqꝫ Eneas italiam in Adriatici maris ora Corciram ⁊ Melinam vrbes condidit. Atqꝫ per oſtia Tiberina intrans haud longe.i. laurenta vrbe conſedit: vbi ⁊ quibuſdam Latini regis agris occupatis troiā nouam condidit. Inde ad Euandrum regem Nicho ſtrate filium profectus eo procurante cum latino ab originum rege ei īfenſo pacem fecit: cuius rei firmande gratia Latinus filiam tradidit vxorem: ſecūqꝫ pa ri auctoritate eum regnare fecit. Qua ex re Eneas laurentum rex appellari ce pit. Turnus autem Ardee ⁊ Rutulorum rex grauiter ferens Eneam externuꝫ a Latino rege ſibi prelatum vxoris ipſius ablate iniuria permotus bello ciues ſuas vīdicare ſtatuit. Un̄ ⁊ a Diomēde Apulie rege ⁊ Mezentio Tuſcie ſuꝑio ris ⁊ lygiſto lygurie regibꝰ ⁊ a Gamilla Uolſcoꝝ regīa auxiliū ꝑ legatos poſtu lauit: ꝗ̄ oēs ꝯtra Latinū ⁊ Euādrū ⁊ Pallātē eiꝰ filiū atqꝫ Eneā bella ꝓducunt.

Anno .III. An chr̄i ad. Būdi ¶ Liber. Labdon Et ꝯgreſſi poſt innumeras vtrinqͣꝫ cedes. Latinus a Turno īterficitur. Inde Pallantem Euandri filium īuadens ipſum lancea perfoſſum occidit. Eneaſ ve ro in Turnū acri animo ꝯſurgens poſt multos ꝯflictus ipſum ſuperauit ac īterfecit. Quo mortuo Camillā Uolſcoꝝ reginam cum toto exercitu fudit. Eneas igitur victoria potitus interfectis regibus latiū cū Campanie parte obtinuit: ⁊ tribus annis regnauit. Tandem in Minutium Laurentis agri filium decidēs mortem obijt. Indeqꝫ ſublato corpore ⁊ apud Laurentā ſepulto fluuius idem ꝯſecratus ē: deuſqꝫ indiges ab incolis creditus. Pelaſgus Polyphidis regis filiuſ vigeſimuſquintꝰ Sicyonioꝝ rex ſexto labdon iudicis iſrl̓ āno Sicyonijs regnare cepit: ⁊ regnauit ānis. ro Egyſtus Thyeſtis filius ex Pelopeia eiuſdē Thyeſtis regis filia ſuſceptuſ anno vltimo Labdon iudicis iſrl̓ Mycenis regnare cepit ⁊ regnauit annis. 3. Hunc Seneca oraculo natū refert. Nā cum Thyeſtes Acropen Atrei fratris vxoreꝫ ſtupraſſet filioſqꝫ ex ea ſuſcepiſſet regno pulſus fuit. Atreus v̓o ſimulata pace eū in regni conſortiū reuocauit. Cui redeunti tres filios comedēdos appoſuit eorum ſanguinē vino mixtum in potū prebens. Conſumatoqꝫ conuiuio oſtēdit manus ac capita dicens eum reſiduum comediſſe: Uerum cum Thyeſtes tanti facinoris vltionem quereret edoctus ē ab oraculo: ex ſe ſi cum Pelopeia rem haberet naſciturum filium qui iniurias plene vindicaret. Quod ⁊ factū ē. Naꝫ ſicut Lactantius grammaticus ſuper 4º Thebaidos: inquit mox vt natꝰ ē: ꝓpter pudorem eiectus ē infans. Et quoniam a capris nutritus ē Egiſti nomen in ditum ē: qui tandē in patris ſui vindictam Atreum interfecit: ac deīde Agamēnonem. Atrei filium e bello troiano redeuntem occidit. Poſt hec ipſe quoqꝫ ab Horeſte Agamēnonis filio interfectus ē. Beneuentum Aprucij regionis vrbs his temporibus Seruio teſte) a Diomedis ſocijs fuit condita. Hec in campeſtri ſolo ſita ē: habetqꝫ colles nō paucos ad modum fertiles cum multis villulis quam Plinius patauinus liº. 9º. Maleuentum noͣ beneuentum nominat: eo ꝙ ibi triginta ſamnitum milia Sulpitō ⁊ Pe tilio conſulibuſ a romanis fuerunt ceſa. Colonia etiam eo teſtante a romāis eo deducta fuit. Ipſa nunc Ferdinando regi Nea politano ſubicitur. Neapolis regia olim Parthenope Campanie vrbs per id tempꝰ a Diomede in littoribꝰ mariſ ꝯdita fuit: q̄ poſtꝙͣ a romāis dedita fuit ſemꝑ eiſdem alijſqꝫ dn̄is ꝯſtātiſſimā fidē ẜuauit. Gapropter tꝑe ꝯſulū romāorū ꝙͣmaxīe florere cepit. Sꝫ a trecentis annis citra regia dignitate exornata etiam ⁊ baſilicis: menibus: arce: publicis priuatiſqꝫ edificijs ſuperbiſſimis p̄ ceteris italie vrbibuſ clariſſima euaſit. In qua etiam nōnulla extant religioſoruꝫ preclariſſima monaſteria. Al phonſus autem rex ibidem arcem vnam quam caſtellum nouū nominauit ī ma ris margine conſtruxit: opus certe oībus italie tam nouis ꝙͣ antiquis monume tis ⁊ ſtructuris preferendum. In qua celſiſſima turris ⁊ muri craſſiſſimi: atque aule celeberrime habent̉. Ex hac vrbe celeberrimi multi emerſere viri. vꝫ Bo nifacius pontifex octauus ex gente Tomacella: ⁊ Ioānes. 23. ex gente Coſſea. Quem Sigiſmundus vt ſuo loco dicemus: pro vnione eccleſie facienda pontificatu priuauit. Ipſa etiam Uirgilij ⁊ Titiliuij Patauiui ac Oratij cariſſimorum virorum ſedes aliquando fuit: vbi ⁊ Uirgilium conſtat ſepulture mandatum eſſe. Cayeta latine regiōis vrbs: olim v̓o caſtellum per hec tꝑa ab Enea troiano condita fuit. ⁊ a Cayeta ipſius Enee nutrice ibidem ſepulte nomen ſortita ē. Dice te Uirgilio in principio Sexti. Tu quoqꝫ littoribus noſtris Eneia nutrix: Eternam moriens famam Cayeta dediſti. Hec a Terracina vrbe viginti paſſuum milibus diſtat habens optimum portu in qua ē terra ameniſſima fontibus lucidiſſimis: Citris: Arantijſqꝫ conſita pul cherrimiſ. Eſt ipſa ciuitas Cayeta Alphonſi aliorumqꝫ regum captiuitate nūc notiſſima: quos Genuenſes preſtantiſſimo animo bello ceperunt ⁊ Philippo

Anno Tertius. Mūdi An̄ chr̄i ad. ¶ Liber Labdon. Mediolanenſium duci tranſmiſerunt. Cume campanie olim vrbs nunc oī prorſus habitatore deſtituta his tꝑibus ab Enea ꝯſtrui cepta fuit. Quippe vt aiūt cū ē naui deſcēdiſſet quedā mulier grauida ibidē viſa ē. Quo Augurio fecūditatē ſoli auſpicatꝰ ciuitatem eodem loco ꝯdidit. ⁊ Cumas vocauit a potu ξηαυοῦ i. a pregnante. vel ab κύματοι. vndis. Nā cyma vnda dr̄ ꝙ fluctibꝰ agitaretur. Liuius vero ī octauo: ⁊ Solinꝰ cu manos a Calcyde Euboica origine duxiſſe tradūt. Illuc Tarquiꝰ ſuperbꝰ poſt fractas latinoꝝ opes ad Ariſtodemū tyrānū ſe cōtulit vbi ⁊ mortuus eſt. Ex ea FCioo..vc Sybilla que Cumana nūcupat̉ ortum duxit: vbi adhuc ſolum in cacumine eiuſ dem vrbis collis extat ſacellū integrum in quo Sybille antrum inuiſitur Aquileia olim italie tranſpadane primaria potentiſſimaqꝫ a mari aliquantiſper ſemota noſtro etiā ſeculo pene derelicta ꝑ hec tꝑa Carino teſte: a quodā Troiano Oquilo ⁊ Troia pulſo ꝯditionis ſue principium ſumpſit: ⁊ a ſe Aquileiaꝫ appellauit. Vel vt magiſter ait: Aquiliea quaſi aquis ligata cognomē accepit. In ea nunc preter paſtores ⁊ piſcatores atqꝫ complurimos ſacerdotes qui diui na hyemis tempore in ea celebrant: nullus eam incolere poteſt. Hanc Octauia nus Ceſar plurimum inhabitauit: ⁊ ꝓpterea omni ornatu ⁊ rerum abundātia A II I. florere cepit. Iulius Ceſar in ea forum orientaliū atqꝫ occidentaliū mercimoni orum conſtituit. Et a quo inſtituto forum Iulium illam appellauit. Hāc Mar vILS b rocricus euāgeliſta cū ex mādato Petri Alexandriam peteret ad fidem Chriſti cō uertit: ibiqꝫ ſuū ſacrū euangeliū primo conſcripſit: cuius primus liber ſua manu c exaratꝰ venetijs digniſſime ſeruat̉. Indeqꝫ Hermagoras ad Marci p̄dicatōeꝫ ꝯuerſus ibidem a beato Petro preſul conſtitutus: eam omneꝫ regionē deo nr̄o lucratus ē: quē poſtea Nero īpijſſimus vna cum fortunato ſubdiacono Chriſti martyrem fecit. Exīde emerſit Syrus papiēſis epūs Hermagore diſcipulus: ꝙ apud Papiēſes multa ſanctitatis edidit opera. Chromatius ad quē Hieronymus p̄ſbyter multa ſcripſit opuſcula: ⁊ Ruffinus p̄ſb̓r latīa grecaqꝫ līgua eruditiſſimus Aquileiēſes fuere. Fert̉ apud Aqleiā eē lapidē ꝑgrādē: ī quo hec ver ba īſculpta ferūt̉. Imper. Ceſ. Aug. Aꝗleienſiū reſtitutor ⁊ ꝯditor. Uiā quoqꝫ geminā a porta vſqꝫ ad pōtē ꝑ tyrones iuuētutis noue italie ſue dilectus poſterioris lōgi temporis labe corruptam muniuit ac reſtituit. Hec poſtremo ab At tilla diruta omnes Aquileiēſes venecias ꝯuolātes rem venetā miꝝ in modum auctam reddiderunt. Luna ethrurie olim parua ciuitas ēt nr̄o ſeculo deſolata his temporibꝰ a quodaꝫ Troiano prīcipe ī fancibus lyguſtici maris ꝯdita fuit: que adhuc maximū ⁊ pul cherrimū maxīe ꝓfūditatis portū hꝫ: ꝗ ⁊ celſiſ mōtibꝰ circūcingit̉: ex quo maxīa etiaꝫ marmoꝝ alboꝝ uis educit̉. Nā haud ꝓcul ab ea Carrarie mons ē: ī quo ipſoꝝ marmoꝝ fodine adeo celeberrime habentur: vt vnico ītegre ſaxo tabule ac colūne p̄beant̉. Ipſam aūt hac de cā ferūt euerſam: ꝙ cuiuſdam imperatoris vxor ī adoleſcētem ipſiꝰ ciuitatis mire pulchritudinis prīcipē oculos iniecerat: que cū nullo modo ad eū ꝑtingere poſſet mortuā ſe penitus ſimulat. Imperator M7 V.I. aūt volēs de eius morte certior fieri imperatricis pedes acutis ſudibus ꝑforari 1 p 125 fecit. Illa adoleſcētis amore ſuccēſa penitus inſenſibilem ſe fecit. Cūqꝫ ſepultu re tradita fuiſſet: nocte ſequenti ad iuuenis domū explēde libidinis gratia ſe ꝯtulit. Imperator aūt poſt aliquod tēpus edoctus lunā hoſtili aīo īgreſſus vxorē īterfecit: ⁊ vrbē vniuerſam euertit. Hanc tamē deſolationē quā nūc habet di utiſſime antea incohaſſe Lucanus indicat dicēs. Hoc ꝓpter placuit Thuſcos de more vetuſto. Acciri vates quoꝝ qui maximꝰ euo. Arons īcoluit deſerte me nia lune. Hec Euticianum pontificem maximum genuit: cuius ep̄atum Nicho laus pōtifex quintus in Sarzanam ſui ortus oppidum contulit: ⁊ epiſcopalē ſe dem ibi conſtituit. Hecubam regis Priami vxorem: ⁊ Dimātis: vel vt alij volūt Ceſſei regis Thra cū filiam mulierē ſiquidē ſtatura grandi atqꝫ elegantiſſimam ⁊ virilis animi ſpiam: atqꝫ benignam his tꝑibus amiſſo viro: patria atqꝫ vniuerſis nobilliſſimis

Anno An chriaduē. Būdi ¶ Liber .III. filijs ſuis hoc modo in canem ꝯuerſam finxit: Ouidius vt pꝫ. 13. Metha. Polymneſtorē thracū regē habebat fratrem. Cui Priamꝰ cognatus ⁊ amicus iaꝫ du bitans de vita ſua ſtatuqꝫ regni ſui: filiū Polydoꝝ ⁊ ipſam ſororē ſuam cum ma gno auri pōdere ꝯſeruādos nutriēdoſqꝫ miſit: vt ſi ꝯtingeret Troiam capi: ipſe Polydorus genus ⁊ vrbē inſtaurare poſſet. Sed deſtructa Troia auri cupiditate Polydoꝝ inſcia matre Polymneſtor obtrūcat. Quod cū cognouiſſet hecuba finxit ſe illi aliud auri pōdus velle ſecreto indicare: vt ipſe ēt illud ꝓ filio acci peret: que auarus rex ⁊ parricida vera eſſe credens: ⁊ ī ꝯſpectu hecube ſororis veniēs ab illa vnguibus obcecatus: ⁊ dentibus tāꝙͣ a cane fuit dilaceratus: vt Ouidius eodem loco multa pertractauit. Amſon hebreorum fortiſſimus filius Manue de tribu Dan ex anna Sāſon. vxore ſuſceptus iudicauit iſrael poſt Labdon vndecimū iudicē annis 20. Mortuo autē Labdon iudice rurſus filij iſrael ī ꝯſpectu dn̄i peccar̄ addiderūt qui tradidit eos quadraginta annis ī manu Paleſtinoꝝ. Qui cū du11σi 40 38 ro opprimerēt̉ iugo clamauerūt ad dn̄m qui ſuſcitauit eis liberatorem Sāpſonē virum fortiſſimum: cuius īgētia facta cū factis Herculis merito ꝯꝑari poſſūt huiꝰ mr̄ cum ſterilis eſſet apparuit illi angelus dn̄i ⁊ dixit ei. Naſcet tibi filius nazareus.i. deo conſecratus caue ne nouacula aſcēdat ſuper caput eius: ipſe enī liberabit iſraeˡ de manu Philiſtinoꝝ ſeu Paleſtinoꝝ. Peperit itaqꝫ āna filiū ⁊ vocauit eum Sampſon quod interpretatur ſol fortis. Cui benedixit dominus ⁊ ſpiritum ſuum effudit in eum. Hic leonem interfecit: ex cuius capite poſtmo dum fauum mellis percepit ⁊ comedit. Cunqꝫ virginem ex Paleſtinis ſibi de ſponſaſſet vxorem ī nuptijs ꝓblema ꝓpoſuit dicēs. De comedēte exiuit cibus ⁊ de forti egreſſa ē dulcedo. Quod cū moleſtia laceſſitus expoſuiſſet vxori/ illa īdicauit ciuibus ſuis. Quāobcauſam ⁊ ꝓnubia ex more ei ex ꝯdito dare voluerūt. Qui ait: ſi nō arauiſſetis ī uetula mea ī eam nō ſoluiſſetiſ ꝓpoſitionē. Irru it itaqꝫ ſpūs dn̄i ī eū ⁊ deſcēdit ī aſcalonē ⁊ ꝑcuſſit ibi triginta viros quoruꝫ veſtes ablatas dedit his qui ꝓblema ſoluerāt. Indignatuſqꝫ ⁊ vxore relicta perrexit ⁊ cepit trecentas vulpes: quoꝝ caudis faces alligauit ac ī vniuerſas Pale ſtinoꝝ ſegētes īmiſit: ſuccēditqꝫ igni: ꝓpter quod a Paleſtinis captus: ⁊ duabꝰ funibꝰ ligatus vīcula rupit: ⁊ arrepta mandibula aſini que iacebat ī terra mille viros īterfecit. Cunqꝫ laſſus periclitaret̉ ſiti dn̄s ex molari dente mādibule aſi ni eduxit aquam. Quāa hauſta refocillatus ē: ⁊ vocauit nomē loci illius fons in uocantis de Maxilla. Indeqꝫ deſpiciens Philiſteos cū īgreſſus eſſet Gazā vr be ad meretrice mulierem Philiſtei īſidias poſuerunt vt caperēt eū: q̄ nocte me dia ꝯſurgēs ambas porte fores cū poſtibus ſuis ⁊ ſera portauit ī vertice mōtis. Poſt hec amauit Balidā mulierē cui ⁊ fortitudinem ſuā eē ī capillis capitis ſui tandē indicauit. Et dormientē in Dalide ſinu: tonſus ē ab ea ſeptē capillos capitis: eumqꝫ Philiſteis tradidit. Quem comprehēdētes Philiſtei eruerūt eiꝰ oculos: ⁊ trudētes eū ī carcerem molere fecerunt. Ueꝝ renaſcētibꝰ ſibi capillis: ei fortitudo ſil̓r reſtituta ē. Et cū die quadam ad diem ſolēnem celebritatis Ga gon perductus eſſet vt coram Philiſteis luderet ipſe apprehenſis duabus cōlūnis in quibus templum Dagon omne imminebat: dixit magna voce. Moria tur Samſon ⁊ Philiſtini: ⁊ concuſſis colūnis cecidit tota domus ſuper principes vniuerſos qui ibi erant ac ipſe cum tribus milibus Philiſtinorum mortuꝰ eſt ⁊ ſepultus eſt a fratribus ſuis in ſepulchro patris ſui Manue. Oius autem obitus ab Auguſtino. 16. de ci. dei excuſatur ꝙ quodā familiari ꝯſilio ſpūs ſan cti factitatū fuiſſe dicat. Uide Iudicum. 16º. caº. Aſcanius Enee ex Creuſa regis Priami filia natus: ſed ⁊ fuge laborumqꝫ ī querendo regno comes anno Samſonis iudicis iſrael primo. latinis poſt patrem regnare cepit ⁊ regnauit annis. 38. Euſebius aūt trigintatribus tantū regnaſſe ſcribit. Hūc nōnulli multis nominibꝰ cognominatū aſſerūt. Nam Aſcaniū primum ab Aſcanio phrygie fluuio dictū putant. Fuit ēt dictus Ilus ab Ilo filio Troi ⁊ fratre Aſſarici aui Anchiſe. deinde Iulus a prima barbe lanugine quo

Anno Tertius. Oūdi An̄chr̄i ad. ¶Liber Beli. tempore Mezentium Etrurie regem certamine ſingulari vicit. Quē vt ait L uius Iulum eundem Iulia gens auctoreꝫ nomine ſuo nuncupat. Quin ⁊ teſte Seruio ſuper. 4º. En̄. Dardanus etiā ⁊ Leōdamas ad extinctoꝝ fratrū ſolatiū dictus fuit: per quod oſtendit Eneā alios ex Creuſa ſuſcepiſſe filios. Hic mor tuo pr̄e Siluiū Poſthumū fratrem ex lauīa nouerca ꝓgenitū ſūma cum pietate educauit: cui ēt poſtꝙͣ ſeptē ⁊ trigīta ānis regnaſſet abundante Lauiniſ multi tudīe florētē iam vt tum res erant atqꝫ opulentam vrbem reliquit: ipſe auteꝫ no uam aliā ex oraculo ſuis albe ibidem cū triginta pullis inuente ſub albano mon te ꝯdidit: quam ab ſitu porrecte in dorſo vrbis: longam Albaꝫ appellauit: a qua deinceps latini reges albani dicti ſunt. Horeſtes Agamēnonis filius eodē anno poſt Egyſtū Mycenaꝝ regnuꝫ ſuſcipiens regnauit ānis. 15. Qui paruulus cū adhuc eēt Hermionē Menelai patrui ſui ⁊ Helene filiā duxit vxorē. ſed cū Egyſti opera Agamēnon pr̄ ſuus interfectus eſſet: ac ipſe ad mortē quereret̉. Electre ſororis diligentia ſeruatus eſt. Is itaqꝫ adultꝰ capta oportunitate clā Mycenaſ intrauit: Egyſtūqꝫ regē īteremit: necnō ⁊ matreꝫ crudeliſſimis affecit penis: que cū Egyſto ſeptē regnauerat an nis. Huius corpus poſt morteꝫ inuentum(vt Solinus ſcribit) cubitoꝝ ſeptem longitudinis fuiſſe perhibetur. Thauteus Thautanis regis Aſſyrioꝝ filius āno ſecūdo Samſonis iudicis iſra el: vigeſimuſſeptimus Aſſyriorum regum regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 40. Ruth mulieris Moabitidis hiſtoriam que ẜm Hierony. Iſaie vaticiniū explet ſub Sāſone iſto iudice fuiſſe ꝯſtat. Et licet liber eius incipiat. In diebus vniuſ iudicis qn̄ iudices preerant: nec quo ſub iudice exprimat: tn̄ a Dauid rege qui fuit nepos Obeth filius Ruth annis retrogradiēdo vſqꝫ ad Ruth ſupputatis pulchre conijcere poſſumus magis his tꝑibus fuiſſe ꝙͣ ſuperioribus. Unde illud quod diximus nōnullos eē ꝗ Abeſſam fuiſſe Boōꝫ putent: ſtare non pōt: cū a Samſone vſqꝫ ad Dauid āni cētū numerent̉. Sūt autem he generationes Obeth aui regis Dauid Phares filij iude filiſ Iacob patriarche. Phares genuit Eſrom: Eſrom genuit Aram: Aram genuit Aminadab: Aminadab geuit Salmon: Salmon genuit Booꝫ de Rhab: Boōꝫ genuit Obeth ex iſta Ruth: vide Ruth. li. c. vltimo. Seuſippus Pelaſgi regis filius vltimꝰ Sicyonioꝝ rex āno a natiuitate Abrae ꝗn quageſimooctauo ſupra octingēteſimū. Sāſonis v̓o iudicis iſrl̓ decimooctauo poſt pr̄em Sicyonijs regnare cepit: ⁊ regnauit annis. zi. Qui cū ſine virili ꝓle diem obijſſet regnum defecit. ¶ Iudicum iſrael magiſtratus finis. Iudices iſrael mortuo Sāſone finem habuere: ⁊ hī duodecim tātū fuere: quoruꝫ cor nō fuerat corruptum: vt illoꝝ memoria ī benedictiōe eēt: quoꝝ ēt noīa tot fi gure erant. Eoꝝ autē magiſtratus trecētos numerat ānos. Regum libri primi hiſtoria incipit. Ozi ſūmꝰ pōtifex filioꝝ iſrl̓ filiꝰ Hocci filij Abiſue: filij Phinees: filiſ Eleazari: filij Aron primi ſacerdotis tēpeſtate hac morte ſublatus dei nutu pontificatus trāſijt ad lineā de Ithamar ꝑ annos cētūuigīti. In qua Heli pōtifex ſūmuſ fuit primus: ⁊ Abiathar vltimus quē Salomon rex īterfecit. Anconam Picētium vrbem vetuſtiſſimam his temporibus Carino hiſtorico te ſte a dolopibus Theſalie populis conditam ſuper Adriaticū mare fuiſſe ꝯſtat: quā ab ipſa lictoris curuitate Anconam dixerunt. Eam tn̄ Plinius a ſiculiſ edi ficatam vel potius auctam dixit. Hec portum tutiſſimum ornatiſſimūqꝫ inſigni opere a Traiano īperatore fabricatum habet: quam Gothi Iuſtiniani imperatoris tempore ferro ⁊ igni ꝓ maiori parte vaſtauere. Sed ⁊ Lothariſ imperatoris ⁊ Sergiſ pontificis temporibus Sarraceni venientes illam denuo captā ſpoliauerunt: totamqꝫ incenſam deſolatamqꝫ cum omnibus vrbibus ⁊ locis vſqꝫ ad Idruntum Apulie vrbem dimiſerunt. Verūtamen libertate donata cuꝫ ciuibus bene moratis ⁊ mercatoribus potentiſſimis florere cepiſſet: mirum in

Inno Nū chr̄iaduē. Pūd ¶ Tiber .III. modum inſtaurata fuit. Ali ex Ithamar filijs nō iudex mō ſed ēt ſūmus hebreorum ſacerdos populum dn̄i quadraginta annis rexit. Uerūtamē quadraginta inter1141 4058 pretes viginti tantum annis dicunt: viginti quoqꝫ annis ſine regimine fuiſſe: faciens vnuſquiſqꝫ quod ſibi rectum videbat̉: vt habet̉ Iudicum vltimo. Hic duos genuit filios Ophni.ſ. ⁊ Phinees: quoꝝ petulantiam cuꝫ remiſſius argueret a domino reprobatus eſt. Quāobrem diuīo iudicio factū eſt vt vna ea dēqꝫ die triginta iudeoꝝ milibus a paleſtinis interfectis: etiam duo eodem pre lio interimerentur filiſ ⁊ archa domini ab hoſtibꝰ caperetur. Quo audito ē ſella ipſe decidens mortem obijt: vt pꝫ pº regum. cº. 4º. Archa itaqꝫ dn̄i a Philiſteis capta fuit: vt pꝫ primo. ℟. 5º. ⁊. σº. apud eos annis ſeptem. Eamqꝫ primo ī Azoto ītulerunt ī templum Dagon: vbi confeſtim Dagon Idolum coram archa decidit: eiuſqꝫ caput ⁊ due palme manuū abſciſe ceci derunt ſuper limen: ⁊ truncus ſolus in loco ſuo remanſit: ꝓpter hoc Paleſtini vſqꝫ ī hodiernum diem nō calcāt ſuper limen. Indeqꝫ deſyntheria magna ī populo facta ſcribit̉. Quāobcauſam miſerunt illam ī Acharon: ⁊ eadem domini manus grauior ſuper eos facta ē. Tandem Philiſtei remiſerūt eam cū vaſis au reis ⁊ argenteis in plauſtro nouo ī Bethſames: ⁊ ſtetit ī domo Ioſue Bethſa mite. Inde ī Gabaa ī domum Aminadab leuite allata: poſtea Samuel tranſtu lit in Maſphath. Inde in Galgala per Samuelem ⁊ Saulem regem. Tandē a Dauid ī domum Naboth: poſt ī Syon ac vltimo a Salomone ī templum fu it tranſlata. Hectoris filij per id tempus Ilium receperunt: expulſis inde Anthenoris ⁊ Ne ſtoris poſteris qui Trōie poſt excidium remāſerant. Uerum lōgo poſt tꝑe cuꝫ Nome auctoribꝰ. Lucio Sylla ⁊. C. Mario ortū eēt ciuile bellū: ⁊ fimbria Ro manus ciuis vir iniquiſſimus marianaꝝ partium imperator cū exercitu ī Dardaniam ꝓfectus eſſet Iliū tertio ⁊ vltimo deleuit excidio cōcremās omnes qui ibi reperti fuerant: qui Sylle ciuitatem integram ſeruare volebāt. Medius Demophontis filius Oxyntes dictus tertiuſdecimus Athenienſium rex āno Heli ſacerdotis. 9º. Atheniēſibus regnare cepit: ⁊ regnauit ānis. i2. Siluius poſthumꝰ Enee filius tertius latinorum rex vigeſimo Heli ſacerdotis anno regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 29. Nam Aſcanius trigeſimotertio regni ſui anno Iuliū genuit: a quo Iulioꝝ clariſſima Romanoꝝ familia origīem duxit: quem propter annorum paucitatem vtpote ad regendum imperiuꝫ ineptū: regni expertem fecit Siluio fratre Poſthumo herede relicto. Aphydas Medi filiuſ quartuſdecimus Atheniēſiū rex āno vigeſimoprimo He li ſacerdotis regnare cepit ⁊ regnauit āno vno. Poſt quē Thimeotes quintuſdecimus annis. 8. Tineus vigeſimuſoctauus Aſſyrioꝝ rex anno a natiuitate Abrae. 883. Heli autē ſacerdotis vigeſimotertio Aſſyrijs regnare cepit: ⁊ regnauit annis. z0. Anthenor Troianorum rex per id tempus ab Hectoris filijs regno pulſus cum ingenti Troianorum exercitu additis ſecum multis paphlagonibus cum totaꝫ peruagatus eſſet Aſiam minorem tandem apud Tymaum fluuium conſidens Patauium nobiliſſimam vrbem teſtibus Solino: Seneca ac Uirgilio condidit. Uirgilius enim de eo ſic inquit. Hic tamen ille vrbem Pataui ſedeſqꝫ loca uit. Eamqꝫ vrbē regni ſedem vſqꝫ ad mortem ſibi conſtituit. Cuius tumulo ta le dyſticon īſcribitur. Hic iacet Anthenor paduane conditor vrbis Proditor ipſe fuit: hiqꝫ ſequuntur eū. Patauina igit̉ vrbs ab Anthenore ꝯdita ꝯͣctaꝝ Venetie regionis vrbium excellentiſſima bonis quippe omnibus refertiſſima fuit: que cuꝫ olim populoſiſſima eēt ꝓpter eius ſummam equitatem plurimum creuit. Antiquiſſimis enī tempo ribus centum ⁊ vigīti militum milia in ea cenſa fuiſſe Strabo cōmemorat. Ro manoꝝ v̓o temporibus ī ea cenſi fuere quīgenti equeſtris ordinis viri. Unde ⁊

Anno ¶ Liber Tertius. Pūdi An̄ chr̄i ad. Heli. eoꝝ remp. difficillimis temporibus pecunia ⁊ armis plurimum iuuerūt. Ea eīꝫ ⁊ ſi cōditiōe vetuſtiſſima ſit habita: edificijs tamen nunc extātibus publicis ⁊ priuatis noua habetur. Attilla Hunorum rex igni ferroqꝫ vaſtatam reliquit īmunitā: quā cū Rauenates īſtauraſſent poſt cēteſimum īſtaurationis ānum lō gobardi penitus īcenderunt. Verum Caroli magni tempore eiuſqꝫ filioruꝫ ac nepotum mirum ī modum augeri cepit. Sed Ecelinus de Rumano tyrānꝰ oīum crudeliſſimus vt ſuo loco dicemus: eam ciuibus alijſqꝫ bonis viduataꝫ red didit. Quo mortuo ī Carrariēſium manus tādem deueniens mirabiliter excitata ⁊ ornata fuit: atqꝫ triplici muro communita ⁊ Tymao fluuio exornata. In eam Hēricus quartus imperator cathedralē eccleſiam extatem edificauit: ⁊ p̄torium toto orbe celeberrimum igni caſu ꝯcrematum veneti cōſtruxerunt. Ex hac clariſſima vrbe: vt de ceteris taceam quattuor fama celebres viri prodiere. Titus Liuius hiſtoricorum facile prīceps qui romanoꝝ res geſtas lacteo ſermone cōſcripſit: ita vt Romanoꝝ ſcriba merito appellari poſſit. Cuius oſſa ve neti pretorio īſtaurato ī conſpicuo loco collocare fecerūt. Secūdus Paulus iuriſcōſultus vir ī ea facultate precipuus. Tertius Albertus ordinis Eremitarū diui Auguſtini theologus qui ī Pētatheucum Moyſi ⁊ ī euangelia oīa accuratiſſime ſcripſit. Quartus Petrus Aponus ſūmus tuꝫ mathematicus tū phr ſicus: cuius preclariſſima ſcripta ad ꝯmunē hominum vtilitatem maximo in p̄cio ſunt habita. Fuere ⁊ alij plurimi excellentes viri Patauini. Stella ⁊ Flaccus atqꝫ Voluſius qui ānales Romanorum carmine more Ennij ſcripſit. Nec nō ⁊ Mu̓ſatus ⁊ Louatus poete: ⁊ nōnulli iuriſcōſulti ornatiſſimi: alijqꝫ īnumerabiles. Habet etiā hec vrbs agrū nō minus ꝙͣ vrbis edificia ꝯſpiciendum. Amari ſurſum hꝫ nauigatiōem fluuio Brinta qui ſecus eam fluit: ⁊ ī extremo Adriatici maris mergitur. Taruiſium vrbs per hec tempora(Sycardo Cremonēſi epiſcopo teſte) a quibuſ dam Troianis fundata ē. Abluitur autem Silcie fluuio qui ex ipſius mōtibꝰ exit: vrbemqꝫ diuidit. Hec Bothorum temporibus ſuam quam habet dignitatem obtinuit. Nam Totille pater ibidem ſedē ſibi ꝯſtituit: ⁊ Totillam filiuꝫ vi rum poſtea preſtātiſſimum genuit: educauit ac nutriuit: ⁊ ꝓpterea ab ipſa tota regio Marchia Taruiſina nominata ē. Eam poſtea Albomus primus Lōgobardoꝝ rex cum ei tardius deditionem feciſſet diruere conſtituerat: niſi Felix ipſius vrbis epiſcopus(vt Gregorius ſcribit) regis ferocitatem ſua prudentia de liniſſet. Hec etiam Ecelini ⁊ Alberti germani de trumano tyrānide nō caru it: que ab eis multas ē paſſa calamitates. Francoꝝ regni prīcipium hinc ſumimus. Francius quidam ex Hectoris filijs a quo Francoꝝ nomē tractum ē his tempo ribus: vna cū Anthenore: alijſqꝫ Troianis fugiens: peruagata prius tota Aſia cū ī rippis Danubij aliquādiū ꝯſediſſet mox auctore Anthenore locuꝫ querēs a ꝯmuni hoīuꝫ ſocietate ſeiunctum ad Thanai fluenta ⁊ paludes Meotidaſ fe ceſſit. Ibiqꝫ cū marinis fluctibus circūſeptus eſſet Sicambriam vrbem condidit. Ubi ⁊ per multa tempora ſub armis ꝯtra finitimos cruentam exercuit vitā donec a Ualētiniano iuniore Romanoꝝ imperatore: cui aduerſus Alanoſ opē tulerant ſub Francorum vetuſto nomine meriti fuerunt libertatis priuilegiū. ¶ Galliarum prouincie. Francie igitur regio eſt que ⁊ tranſalpina gallia nuncupatur. Uerum vt de ipſa etiam pro ſuſcepto opere aliquid exponamus. Notandum eſt primo ꝙ gallia tranſalpina inter alpes ⁊ mare gallicuꝫ ⁊ prerupta Pyrrenei Oceano Rhenoqꝫ fluuio terminatur: diuiditurqꝫ in Belgicam: Celticam: ⁊ Aquitaniaꝫ. Gallia Belgica a Belga ciuitate que Treueris dicitur: nomē accepit. In hac cō tinentur complures ducatus: videlicet Barbantie. Comitatus Lucīburgēſis Comitatus Flandrenſis: Picardia ſiue Comitatus Arabatēſis. Comitatus Barenſis: ⁊ multe alie regiones: Belgica autem teſte Iulio Ceſare duplex ē. Prima.ſ. ⁊ ſecunda. Belgica prima eſt cuius Treueris Metropolis eſt. Secū

Anno III. An̄ chriaduē. Mūd ¶ Liber Heli. da cuius Remis ē ſedes. hec vt dr̄ in liº. de Imagine mundi a Iouis monte ſurgit: ⁊ Britānico mari finitur. Celtica Gallia que ob comas longas Comata Gallia dicitur biꝑtita eſt. Nam quedaꝫ ē Lugdunenſis: Quedam Narbonenſis. Gallia Lugdunēſis triplex eſt. Prima cuius Lugdunū preſtantiſſima vrbs ē. Secunda cuius caput Rothomagenſis Metropolis Normanie. Tertia cuius caput Turro Metropolis ciuitas Comitatus Andegauie. Vbi ⁊ beatiſſimi Martini ſedes fuit. Gal lia vero Narbonēſis ī duas ſubdiuiditur partes: in Gottiam cuius Narbona Metropolis eſt. ⁊ Burgundiam ī qua ſunt vrbes Metropolitane. Arelates Burgundie regni caput. Aquis: Uienna: Eubudunum: ⁊ Tarantaſia. In celtica Gallia due precipue habebantur ciuitates. Auguſtudunum.ſ. quam Iuliꝰ Ceſar Heduam nominat: que tante fuit potentie vt Romanorum auxilio vniuerſam pene ſubiugauerit Galliam. Senonenſis altera fuit que Romam obtinuit ⁊ incendit. Huius populi Mędiolanū aliaſqꝫ Ciſalpine Gallie vrbes auxerunt: condideruntqꝫ has vrbes Garūnam: Matronam: Sequanam. Aquitania Gallia tertia dicitur eo ꝙ reliquis regionibus aquis ⁊ fluminibꝰ abū det: hāc Garūna fluuiꝰ a Celtis diuidit: que ⁊ Oceanū mare attingit. In qͣ ſūt Metropoles Burdegalenſis. Auxitana earumqꝫ ſuffraganee pars item aliarum Metropolum extra terminos eoſdem ſitarum. Que tamen Aquitanie at tribuuntur. De quarum numero eſt pars bituricenſis prouintia ducatus quoqꝫ Aquitanie: in quo fere viginti due ciuitates epiſcopales numerantur. Inter quas Baiona. Inſuper Uaſconia ⁊ patria lingua Auxitane. Comitatus Armeniaci ac Pictauiēſis Defuſſo ac de Begora prīcipatuſqꝫ ac dominia multa alia ī ea conſiſtunt. Hanc etiam Liger fluuius pene ī orbem ambit. In harum medio Francia ē que a Frāco predicto Troiano nomen accepit. In qua ē Pariſius regni ſedes ac liberalium artium theologieqꝫ vniuerſale Gymnaſium. ¶ Gallie Ciſalpine diuiſio. Gallia quoqꝫ alia que Ciſalpina dicitur a Gallis Celticis occupata in ſex ſubdiuiditur regiones. Hi Celtici Galli cum eos non caperet terra que eos genuerat trecenta hominum milia ad ſedes nouas querendas acceſſerūt: ⁊ portio eorum in italia conſedit ⁊ maſculis ibi interfectis: eorum feminas duxerunt vxores: e quibus liberos ſuſcipiētes habitu: lingua moribuſqꝫ paternos ritus imitātes puriſſimi effecti ſunt Galli. Ac deinde vniuerſa prouīcia Gallia Ciſalpīa appellata eſt. Que quidem poſtea diuerſis nominibuſ cognominata fuit. Qua rum prima Cenomanēſis Gallia que Bēcio Alexādrino teſte cōtinet Brixiam Cremonā ⁊ Mantuam. Senonēſis Gallia ſecūda fuit que eodem teſte cōtinebat Ueronā: Senas: Senogalliam ⁊ Senogallias. His Senogallēſium nomen poſtea acceperunt: de quibus meminit Liuius. Ꝙ contra Romanos multa geſſere certamina: qui ducentos poſt annos ex aduentu Breni valde roborati ſūt Boiorum Gallia tertia dicitur a Boijs Gallis e Francia orientali egreſſus. Hi Boum cōdiderūt vrbem īter Padum ⁊ Trebiam: vt Liuius cōmemorat. Cuius nullum extat veſtigium. Lyguꝝ Galliam quarta appellatur que ꝯtinet Taurinū: Segudiā: Eporediam: ⁊ Auguſtam: atqꝫ alias ciuitates ⁊ Sabaudie mōtes. Inſubrium Gallia quinta cognominat̉: vbi ſūt Uercelle: Nouaria: Papia: Comū: Lauda: ⁊ Mediolanū: que Inſubres dicitur. Genua Gallia ſexta dicitur: que Genuam continet: Derdonam: Alexandriam: Aſt: Saonam: Naulum: ⁊ Albingam. De his omnibus Liuius. libro. 24º. cōmemorat. ¶ Anglorum regni principium. Brutus Siluij ex filia ſeu nepte Lauine quam naſcēdo occiderat filius: hac tēpeſtate cum inaduertenter venando patrem occidiſſet timore correptus ex italia fuga ſalutem ſibi comparauit: ⁊ Troiam nauigans ibi Brandaſij filiam du

Anno An̄ chr̄i ad. ¶ Liber .III. Mūdi Beli. xit vxorem. Qua ſuſcepta confeſtim īde delapſus cum ea reliquiſqꝫ Troianis quos a iugo ſeruitutis exemerat: ad Tyrrenum mare peruenit: eoqꝫ loci Cori neum ducem cum quattuor ſtirpibus Troianorum exulum īuenit. Quem ī ſocium auxiliarium euocans cōtra Goferium Aquitanorum regem: Turnumqꝫ ipſius Bruti nepotem ac Suardum conſulem in pugnam proceſſit: quibus ſu peratis ⁊ interfectis: ſtatim inde effugit: ⁊ ad mare Britānicū: quod ſinum armoricum dicitur peruenit. Exin Alboin Oceani inſulam īgreſſus ab ipſo Bru to Britānia maior quam nūc Angliam dicimus: appellata fuit. Ad minoris ita qꝫ Britānie differentiam gallias contingentis que ad tempuſ ipſius Bruti fue rat illo fugiētis: Corrineo ī partem cedēs ab ipſo Corrineo duce Cornubie no men accepit. Cunqꝫ Brutus ī Anglia manſionem ſibi delegiſſet/ eueſtigio ſecꝰ Ramaſſis fluuij fluenta Trimoātem ſane munitiſſimam copijſqꝫ omnibus feraciſſimam ad ueteris Troie memoriam recēſendam condidit vrbem. Id eniꝫ quadrageſimo āno ab excidio Trōie factitatum ꝯſtat. Brutus autē hic tres gegnuit filios. Locrinum: Albanetum ⁊ Cambrem: qui primo īſulam īter ſeſe di uiſerunt. Locrino autem maiori natu media īſule pars obuenit: ⁊ ab ipſo Lochria poſtea cognominata. In ea adhuc extat ciuitas. Condinum negociatoribus ⁊ mercatoribus maxime celeberrima: in qua adhuc Anglie reges: prīcipeſ ſenatus populi ⁊ mercatores plurimum ꝯueniunt. Albaneto vero ſecūdo Bruti filio Albania ab eodem ſic dicta: que nūc Scotia nūcupatur. Cambri vero Cambriam que nūc Tylle dicitur. Anglia igitur inſula ab Anglo rege quodam ſic dicta: ⁊ a Bruto prius Britānia vocata. Antea autem Albina a quibuſdam albis montibꝰ: quia ad eam nauigā tibus prius apparent dicta. Triangularis ē īter ſeptentrioneꝫ ⁊ occidētem ſita ab omni continēte habetur diuiſa. Nam a Germania que ſub ſeptentrione eſt īcipit: ⁊ iuxta Galliam ⁊ Hiſpaniam verſus occidētem protenditur. Et propte rea ait Solinus. Finis erat orbis ora Gallici littoris niſi Britānia īſula nomē pene orbis alterius mereretur. Unde ait Uirgilius. Et penitus toto diuiſos orbe britānos. Hec enim ẜm Solinum porrigitur ī longum octingētis ⁊ amplius paſſuum mi libus: metiturqꝫ vſqꝫ ad Calydonicum angulum ad quem appulſum Ulyxem ara ⁊ grecis litteris īſcriptum votum manifeſtāt. In ea tempore Solſticij eſtiui hoc eſt cuꝫ ſol ītrat cancrum fiūt dies longiores: ⁊ hoc tāto magis quanto ad ſeptētrionem ipſa magis porrigitur. Nam teſte Plinio liº. 2º. Dies lōgiſſimus in italia ꝯtinet horas quindecim ī Britānia vero decem et ſeptem. Et nox noſtra breuiſſima nouem reſultat horarum: ⁊ illorum ſeptem. Eam ī inſulam Diuum Ceſarem bis tranſiſſe dicitur. In qua nulla re magnifice geſta eueſtigio reuēit. Hec enim inſule maxima pars plana eſt ⁊ frugifera abundat pecore: auro: argo to: ferroqꝫ: Efferūtur quoqꝫ ex ea pelles ⁊ mancipia: necnō ⁊ canes ad venādū aptiſſimi. Hanc Gregorius pontifex huius nominis primus eo miſſis Auguſtino. Mileto ⁊ Ioāne cum alijs monachis vite probatiſſime viris primuꝫ ad Criſti fidem cōuertit. Vnde ⁊ ī ea poſtmodum multi reges claruere miraculiſ de quibus locis ſuis dicemus. Et propterea ſtatuerūt vt vnaqueqꝫ domus certum quid pia collatione ſingulis ānis eccleſie Romane pēderet. Habet Anglia Hiberniam inſulam ānexam: ſed ⁊ alias quaſdam paruas Orchades appellatas que ad vigīti tres referūtur: quarum viginti deſerte ſūt: ⁊ tres ſūt habit abi les. Habet ⁊ Tyle īſulaꝫ īter ſeptētrionalē plagā ⁊ occidētalē que vltima fuerat ex cognitis a Romanis. Hibernia igitur magna īſula ad Hiſpaniam occidētemqꝫ ſolem ſita eſt: qua medi um Anglie latus vergit: dimidio minor eſt vt exiſtimatur ꝙͣ Anglia: ſꝫ pari ſpa cio trāſmiſſus trigīta mille paſſuum. Huius autem īcole longe magis ſilue ſtres fuerūt ꝙͣ Britāni qui hactenus carne hominuꝫ veſcebātur. Māducones quip pe magni erant. In Hibernia ſūt plures metropolitane ciuitates ꝙͣ in Anglia Ibi quippe Agates ⁊ Yris lapides precioſi naſcuntur. Hāc quoqꝫ Celeſtinus

Anno Un̄ chr̄iaduē. Mūdi ¶ Liber .III. Beli. pontifex ſummus huius nominis primuſ per Patricium beati Martini epiſco pi ex ſorore nepotē quem ep̄ꝫ creauerat ad Chriſti fidem ꝯuertit. Britōnum ⁊ Hibernoꝝ hiſtorias venerabilis Beda optime deſcripſit: quas q̄ legere volue rit: noſcat vbi potiſſimuꝫ legere poſſit. ¶ Sicyoniorum regū Epilogus. Seuſippo ſexto ⁊ vigeſimo Sicyonioruꝫ rege vigeſimo nono Heli ſacerdotis an no ſine liberis mortuo regnum ipſum cōſumptum eſt: quod per annos.§39. ſub regibus. 2σ. teſte Augº 18. li. de ci. dei. c. ro. traditur fuiſſe porrectum. Quorum primus. Agialeus an̄ 50 Eratus io an 46 Sicyon. 19 an 45 Europs 2ꝰ an 45 Plēmeus ii an 48 Polybꝰ 20 an 40. Stelchin 3 an 2o Orthopol̓ i2 an 43 Inachꝰ 21 an 42. Pheſtus 2 an 8. Apis 4 an 25 Maratꝰ 13 an 30 Thaleſion 5 an 52 Echireꝰ 14 an 55 Adraſtus 23 an 4. Egydius 6 an 34 Marathꝰ 15 an 20 Poſyphides 24 an 31 Turimachꝰ 7 an 45 Chorax 16 an 30 Pelaſgꝰ 25 an 20. Seuſippꝰ 26 an z1. Lencippus 8 an 53 Epopeos 17 an 35 Meſappus 9 an 47 Laomedō 18 an 40 Ac ſic cū oēs hi Sicyonioꝝ reges. 939. ānis regnaſſent defecerūt. Melantus ſextuſdecimus Athenienſium rex āno a natiuitate Abrae. 89ο. He li v̓o ſacerdotis hebreoum trigeſimo Athenienſibus regnare cepit: ⁊ regnauit ānis. 37. Amuel ſanctiſſimus domini propheta iudex. ⁊ Hebreorum ſacerdos Samuel populum dei poſt Heli ſacerdotem rexit annis. 40. Qui a pueritia in 10 4098 ſenium vſqꝫ digne deo miniſtrauit. Cuius vitam ⁊ preclara geſta Ieſus Syrach filius in eccleſiaſtico libro: breuiter perſtrinxit dicens. Dilectꝰ Samuel propheta domini fuit: quia imperium renouauit: ⁊ binos de gente ſua inunxit reges: quiqꝫ ẜm legem teſtamēti domini populū ſuū iudicās ab omni mu nere manum ſuam excuſſit. Et propterea dominus eius opera vidit: ſpiritūqꝫ prophetie illum repleuit. In expugnatione autem circūſtantium hoſtium īuocauit dominum omnipotentem: qui ⁊ vocem ſuam audiuit. Contriuitqꝫ terrarum principes: ⁊ Philiſtinorum duces ſubuertit: ⁊ Sauli regi fineꝫ vite ſue no tum fecit. Illiqꝫ predixit: eius propter impietatem dominum hereditatem ſua fore conſumpturum. Scripſit hic vt Iſidorus in. 6º. Ethiª. liº. commemorat iu dicum ac Ruth libros: Sed ⁊ primum librum regum edidit. Qui tandem cum iudicaſſet iſraelem annis quadraginta: ſecūdo ante obitum Saulis regis anno diem ſuum obijt: quem ſinguli ex populo iſrael tanꝙͣ patrem fleuere. Sepultuſ qꝫ fuit in Ramatha: vt patet primo. ℟. cꝰ 25º. Eius autē ſanctiſſima oſſa: ut Hie ro. ſcribit. Auguſtus Archadius de iudea tranſtulit ī Thraciam. Feſtum eius 13º. kl̓ ſeptembris celebratur. ¶ Ifraelitarum Regni principium. Saul filius Cis de tribu Beniamin vir a principio bonus: deoqꝫ dilectus. anno duodecimo ſacerdotij Samuelis primus hebreorum rex a domino electus: a Samueleqꝫ inunctus regnauit cum Samuele ipſo annis. 26. Qui imperio ſuſcepto primis duobus annis adeo populum ſibi creditū optime rexit vt merito omnia ei beneplacita contra aduerſarios auxilia a domino ſubminiſtraren tur. At poſt annos duos: magnanimitatis(que regibus pro dignitatis cumuſo maxime conuenit) expers factus: dei mandata contemnens ex rege tyrannuſ: ⁊ ſubditorum oppreſſor euaſit. Hic principio regni ſui exercitu congregato: Iordaneqꝫ traiecto Naas Amonitarum Regem interfecit. Indeqꝫ contra Paleſtinos ⁊ Amonitas Moabitas atqꝫ Idumeos vadens/ eos omnes iure belli

Anno. III. Pūdi An̄ chr̄i ad ¶ Liber Samueˡ ſibi ſubiecit. Uerum cum Agag Amalechitarum regem pinguiſſimū ex mādato domini interficere recuſaſſet per internuncium Samuelem reprobatus eſt. Unde nec eius in poſteros regale faſtigium tranſiuit. Quamobrem regnum eius umbram regni in eternitate manſuri fuiſſe dictum eſt. Tandem poſt multas Dauid regi perſecutiones illatas: cum contra paleſtinos in Gelbōe Syrie mōte pugnaret: pluribus ibidem iudeoꝝ interfectis ⁊ Ionatha Aminadabqꝫ ac Melchiſue eius filijs obtruncatis ipſe ſuperatus ⁊ grauiter vulneratus in euaginatum gladium irruens mortuus eſt. Hoc idem ⁊ eius armiger effecit: ſe quoqꝫ ipſum interfecit. Mortuo autem eo: eiuſqꝫ filijs viri Iabes eorum corpora in nemore ſepelierunt: vt patet primo Reguꝫ capitulo trigeſimoprimo. hu ius autem vita ⁊ opera habentur ex primo Regum libro a nono capitulo: ⁊ deinceps vſqꝫ in calcem. ¶ Lacedemoniorum regni principium. Euriſteus quidam nomine primus Lacedemoniorum rex anno a natiuitate Abrae octauo ſupra nōgenteſimum. Samuelis autem ſacerdotis octauo Lacede monijs primo regnare cepit: ⁊ regnauit ānis. 42. Lacedemonia autem Laconie ciuitas fuit a Lacedemone Iouis filio condita a qua ipſa Grecie regio nomē accepit: que alio nomine Sparta dr̄. Et īdifferē ter altera pro altera ab auctoribus vſurpatur. Sed quā ob cauſaꝫ Sparta dicta fuit Iuſtinus ī tertio ſuoꝝ Epitomatū libro poſuit. ¶ Corinthiorum regni exordiū. Atletes luctator victorioſiſſimus his tēporibꝰ apd̓ corinthos cū ſe plurimū poſſe videret: ⁊ populū quo vellet aut vi: aut ꝑſuaſione ꝑduceret ꝑ munificētias corīthioꝝ imperiū ſibi aſſumpſit: ⁊ regnauit Euſebio teſte annis. 35. Dercylus vigeſimuſnonus aſſyriorum rex anno Samuelis tertio decimo Aſſy. rijs regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 40. Eneas Siluius Poſthumi filius eodē anno latinis quarto loc o regnare cepit: ⁊ regnauit annis. zi. Auguſtinus tamē libꝰ 18. de ciuitate dei. cº. 19º. ponit fratrem Poſthumi Latinum ⁊ quintum: qui nunc hic quarto loco ponitur. Achimelech hebreorū pōtifex Achioth filius: filij Phinees: filij Heli ſummi ſacerdotis a Saul rege cū oī domo ſua: ⁊ octogintaꝗnqꝫ viris: ꝗ portabāt Ephod his tēporibus frucidari iuſſus ē. Quippe Saul ip̄e die vna ob odiū in Dauid ꝯceptū omnes de genere ſacerdotali interfici iuſſit preter Abiathar ſacerdoteꝫ ꝗ ad Dauid ꝯfugerat: vt patet pº ℟. cº. 22º. Homerus poetarū grecoꝝ clariſſimus: cui Me leſigenes nomē ꝓpriū fuit: ſed ex cecitate poſtea Homerꝰ dictꝰ. nā cumei ⁊ iones ocul̓ captos hoe ros appellar̄ ꝯ ſueuerūt: ꝙ homeris.i. itineribus ducibus egebāt. hiſdē tēporibus(Euſebio ⁊ Iſidoro teſtibꝰ) fuiſſe perhibet̉. Uir ꝑ oīa nō mō eruditus: ſꝫ oī humanitate ībutus: q ꝓ Quintiliani ſentētia eloquētie partibꝰ exēplū ⁊ ortū p̄buit. Hūc ſi ꝗ dē magnis ī rebꝰ ſublimitate: in paruis v̓o nemo ꝓprietate ſuperauit. Idē letus ac preſſus: iucūdꝰ ac grauis: tū copia: tū breuitate admirabil̓: nec poetica modol ſed oratoria v̓tute eminētiſſimus. Quicꝗd dicere voluit verius ⁊ lucidiꝰ oībus explicauit. Scripſit d̓ captiuitate Troie iuxͣ numerū grecarū litterarum. 24. libros heroicis v̓ſibꝰ: qd̓ ꝗdē opꝰ Iliadē appellauit. Aliud quoqꝫ eodē metri genere volumē edidit: qd̓ Odiſſeā vocauit: ī quo Ulyſſis errores deſcribit. Qui dā vero Myomachiam ⁊ Margitem libros illi aſcribūt. Uixit autē annos cētum ⁊ octo ſemper vt plurimū cecus: de cuius tēpore prima: deqꝫ genere cū tam varie ſint ſententie: vt incertum ſit quid potiſſimum efferri queat: ſatius tacen dū duximus ꝙͣ dubia explicare Heſiodꝰ poeta ſil̓r grecus ex Eolia natꝰ ꝑ hoc ip̄m tp̄s Gelio ī epygrāmate teſte clarus fuit: q ex pauꝑrimis parētibus natus cū patris oues in monte Paruaſo

Anno Anͣ chr̄i ad. Mūdi ¶ Liber Quartus. Samuel depaſcere a muſis raptus: ⁊ mox ab eis poeta coronatus ⁊ cōſtitutus fuit: qd̓ Uirgilius in buccolicis tetigit. hic primus agriculturam metrice ſcripſit ut teſtatur Plinius. 14º. liº. naturalis hiſtorie. Scripſit etiam ex ijs que habent̉ Teo gonia ⁊ Aſpida. ¶ Athenienſium regni finis. Codrus Melanti regis filius/ vltimus athenienſium rex. vigeſimoſeptimo Samuelis ſacerdotis hebreorum anno poſt patrem athenienſibus regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 2i. Poſt cuius mortem athenienſium reges defecere: hic pelo pōnenſibus hoſtibus(ſicut refert Auguſtinus. 18. li. de ciui. dei. cº. 19º. nō regali: ſed habitu deſpecto: quo ignotus eſſet ſe interficiēdum obiecit vt morte ſua pa triā ab hoſtibus liberaret. Sciebat quippe pelopōnenſes reſponſum accepiſſe ꝙ ſi athenienſem non occiderent regem: tum ſibi athenienſes ceſſuros. Codr itaqꝫ vigeſimoprimo regni ſui anno ſarmentorum ſarcinam per hoſtes portās ſibiqꝫ per iurgium necem prouocans ex militibus quendam percutit. At ille ira percitus Codrum mox gladio peremit. Quo agnito peloponnenſes eveſtigio bellum ſoluunt: ⁊ athenienſes liberātur. Maluit hic certe mori: vt ſui vincerētꝭ ꝙͣ ſuis ſuperatis glorioſus viuere. Codro itaqꝫ defuncto athenienſium reſpu. tamdiu per magiſtratus poſtea eſt adminiſtrata: quouſqꝫ Solon inſignis legū lator in ducem electus fuit. Reges vero athenienſes: qͥ a centeſimo hebreoruꝫ ſeruitutis anno vſqꝫ ad tēpus p̄ſens Athenis regnauerunt/ ſunt iſti. ¶ Athenienſium regum Apilogus. Cecrops i an̄ 50 Pandion 8 an̄ 25 Thimoethes i5 an̄ 8 Granaus 2an̄ 9 Egeus 9 an̄ 48 Melāthus 16 an̄ 37 Amphitrion 3 an̄ io Theſeus io an̄ 30 Codrus 17 an̄ ri Ericthoniꝰ 4 an̄ 50 Mneſtheus ii an̄ 23 Hoꝝ anni ſupputati ꝙ Pandion 5 an̄ 40 Demophon i2 an̄ z3 bus athenienſibꝰ regna Erictheus σ an̄ 50 Oxynthes i3 an̄ 12 uerūt ſūt quadringenti Cecrops 7 an̄ 40 Aphidas 14 an̄ i ⁊ octogintaſeptem āni. Latinus Siluius Enee Siluij filius quintus latinorum rex: anno quadrageſi mo Samuelis ſacerdotis latinis regnare cepit: ⁊ regnauit annis. Fo. Cimerij populi amazonibus feminis propinqui: qui ſcilicet ex vltimo venerant oceano: de quibus etiam Homerus poeta circa principium decimi li. Odiſſee locutus ē cum amazonibus pariter adunati: anno Saulis regis ultimo vniuerſam inuaſerunt Aſiam: ⁊ mala propemodum infinita perpetrarunt Piſarum ethrurie ciuitatis hiſdem temporibus ¶Strabone teſte) Greci ex Piſa Archadie ciuitate venientes fundamenta iecere. Nam ¶ Seruius inquit) quidam ex ea ⁊ Elide ciuitatibus venerunt ⁊ Piſas in Italia condidere: quas ſic ex priſtina ciuitate vocauere. Quod Uirgilius tunc tetigit cum ait: Hos parere iubēt alphee ab origine piſe; Urbs ethruſca ſolo. ⁊ Solinus inꝗt: Quis igno rat a Pelope Piſas. hec vrbs ꝙͣuis nunc infelix ſit habita: utpote que Florenti nō populo grauibꝰ afflicta ſubiaceat p̄ſſuris: olim tamē potētiſſima fuit: nullo tn̄ potentatu romanoꝝ tēporibus eā floruiſſe inuenimus. Sed poſtꝙͣ populonia ⁊ luna maritime ciuitates delete ſunt: eam quā habuit potētiā: etiā Caroli tem poribus aſſumere cepit: ꝗbus tēporibus ipſa multos preſtātiſſimos habuit maritimo bello uiros: quoꝝ v̓tute mirū ī modū aucͣta fuit. vnde ⁊ īter ethruſcas vi bes belli gloria diuitijs atqꝫ potētia prīcipatū obtinere ꝓmeruit. Sꝫ a. 7σ. annis citra ꝗbꝰ fame ⁊ bello a florētino populo domita fuit infrequēs populo opi buſqꝫ ignobilis: ⁊ obſcura penitus ē reddita. Ea tamē ſuperbiſſimis edificijs ⁊ pontibꝰ ſuꝑ arnū clariſſimis exornata ē. Habet ⁊ hec ip̄a piſanoꝝ ciuitas tēpluꝫ Diue virgini dicatū ⁊ clauſtrū toto orbe celeberrimū: qd̓ cāpus ſanctus nuncu patur: qd̓ videre ⁊ mirari incredibile uidetur. Turo galliaꝝ biturīgie metropol̓ ciuitas: hac ip̄a tēpeſtate: ut carīo hiſtorico plꝫ a bruto ꝯdita fuit: ⁊ a turno eiꝰ nepote ibidē a gualfredo aqͣtāoꝝ duce alijſqꝫ. xi.

Anno. .IIII. Mūdi An̄ chr̄i ad. Liber Saul galliaꝝ regibꝰ in p̄lio interfecto eam noīauit. ea quippe Ligeri fluuio abluit̉: ꝗ bituringes ab heduis diuidit: ⁊ ab oceano ſurſū nauigationē hēt a quo nō ꝑuā commoditatem ciuitas ipſa accepit. Hec archiepiſcopalis ſedes eſt undecim ſuffraganeos continens: qui ⁊ pro maiori parte in Celtica ſunt: ⁊ ex maiori par te in Britānie citerioris ducatu nomen retinens in Francorum regno ſita eſt. Hanc ⁊ Andeganenſem urbem. Sanctus Lodouicus francorum rex e Britānie ducatu detraxit: de cuius tamen prouincia omnes alie Britānie ciuitates remanſerunt: vt ante: ſicut Gratianus in canone teſtatur. 3. q. 6. cº. Hoc quippe. Ipſa cum multarum rerum plena ſit: tum non ignobiles continet edes. In ea Diuus Martinus epiſcopus fuit: qui tante ſanctitatis extitit vt trium mortuo rum mereretur eē ſuſcitatator. Habuit ⁊ perpetuum epiſcopum admirāde ſan ctitatis virum. Saul itaque poſtquam vna cum Samuele ſacerdote apud hebreos quadraginta annis regnaſſet a philiſteis vna cum filijs ⁊ vniuerſo exercitu fuſus ⁊ fugatus anno a natiuitate Abrae. 940. interfectus eſt: quo anno tertia ſeculi etatis: quam huius operis tertium librum fecimus: terminata fuit per annos quadragintaduos ſupra nongentos porrecta: quo in loco etiam primus Regum liber finem facit. Fratris Iacobiphilippi Bergomenſis ordinis fratrum Eremitarum Diui Au guſtini in omnimoda hiſtoria nouiſſime congeſta chronicarum ſupplementum appellata liber quartus feliciter incipit. Tas ſeculi quarta per annos qua dringentos octogintaquinqꝫ: ut Iſidorus ponit duratura: yquam etiam in ſuſcepto opere librum quartum facimus hic incipit: cuius tempora prophetarum nuncupata ſunt: vbi ⁊ Regum liber ſecundus incipit. Auid prophetarum princeps Iſai filius de tribu Iuda ſecundus hebreorum rex: anno a natiuitate Abrae nongenteſimo quadra geſimoprimo hebreis regnare cepit: ⁊ in Hieruſalem omnibus cō 4124 1075 putatis reguauit annis quadraginta. Primo nāqꝫ in Ebron ſuper Iudam tantum ſeptem regnauit annis. Poſt vero ſuper omnem Iſrael triginta tribus. Uir ab infantia pulcher ruffuſqꝫ facie decora: īgēti forti tudine: ſed animo maiori: qui cum leonibus vrſiſqꝫ(ut ſacre tradūt littere) qua ſi cum agnis perſepe luſit: eoſqꝫ nonnunꝙͣ manu ſuffocans interfecit. Quin ⁊ gigantem Philiſteum virum fortiſſimum inuocato auxiliatore deo funda deuicit: ⁊ gladio interfecit. Quamobrem ⁊ in decem milibus laudari promeruit. Ipſe enim Philiſteos hoſteſqꝫ vniuerſos omni ex parte cōtriuit atqꝫ deleuit. Et propterea omni in opere ſuo confeſſionem dedit deo: atqꝫ(vt Ieſus filius Sirach in eccleſiaſtico ait) de omni corde ſuo laudauit dominum: ⁊ dilexit eum qui fecit illum: propter quod cantores fecit ſtare contra altare: in quorum celebrationibus dulces centum ⁊ quinquaginta cecinit pſalmos: qui etiam cum in canticis ac polyticis inſtitutionibus optime inſtructus eſſet ſacerdotes domini quo modo diuina celebrarent/ omnem edocuit decorem: quem quidem vſqꝫ ad vite ſue conſumationem obſeruari fecit. Uerum cum innumerabilia admi ſiſſet peccata chriſtus non modo purgauit ea: ſed ⁊ in eternum exaltauit cornu eius: ⁊ propter ipſum dominus teſtamentum: ⁊ regum ſedem dedit in Iſrael. Scripſit hic propheta ſanctiſſimus pſalmos centum ꝗnquaginta: quos Diuus Hieronymus ī quinqꝫ diſtinxit libros propter diſtinctiones ibi factas ex ꝗnqꝫ fiat fiat: vbi ⁊ ꝓphetiā ſuā preter aliorū ꝓphetarū morē ſine ullo exteriori admi niculo: ſꝫ ſolo ſpūs ſancti īſtructi d̓ eterna genitura: deqꝫ xp̄i īcarnatiōe paſſione quoque ac reſurrexione euidentiſſime diſſeruit. Edidit preterea librum
Dauid

Anno An̄ chr̄i ad. Mūdi Liber Quartus. Dauid regum ſecundum Genuit autem in Ebron ſeptem filios ex ſeptē vxoribus. In Hieruſalem vero ex Berſabea quattuor: de quorum numero Salomon vnus fuit: ſed ⁊ alios nouem(exceptis concubinarū filijs genuit. Hic in omni regno ſuo cenſu habito inuenit mille milia ⁊ centum milia virorum educentium gladium. ⁊ de tribu Iuda tantum quadringenta: ⁊ ſeptuaginta milia bellatorum Diſplicuit autem deo: quod populum recenſuiſſet. Et percuſſit Iſrael peſtilentie plaga: ex qua ceciderunt de Iſrahel ſeptuaginta milia. Tandem cum ad edificationem templi domini omnem preparaſſet impenſam: ac Salomoni filio dediſſet deſcriptionem: qui rex cōſtitutus fuerat: quarto kalendas Ianua rias cum annis quadraginta regnaſſet plenus dierum bonorumqꝫ operum apd̓ arcem Sion obdormiuit in domino: ibiqꝫ cum innumerabilibus diuitijs ſepul tus fuit: ex quibus poſtmodum Hyrcanus pōtifex Anthiocho Demetrij filio tria milia dedit. Geſta autem eius prima ⁊ nouiſſima ſcripta in libro Paralipo menon primo ⁊ in ſecundo Regum libro. Abiathar ſummum hebreorum pontificem vltimum ex linea Ithamar his temporibus apud Dauid regem maximo in precio fuiſſe conſtat: quē tn̄ Salomon eius ī regno ſucceſſor a pontificatu amouit: ut habet̉. 3º. ℟. 2º. Nathan ⁊ Gad ⁊ Aſpha preclari prophete his temporibus floruerūt: ⁊ Dauid regnum inſigne reddiderunt: quorum primus erat ex fratre nepos Dauid: quē Iſai ſibi in filium adoptauerat: Is enim nō prophetie modo: ſed ⁊ accurati ele gātiſqꝫ ingenij orator fuit: propter quē Dauid Salomonem filium ſibi tradidit educandum. Quē ſtatim ſuſceptū amabilē nominauit: ut patet. 2º. ℟. 12. Ipſeqꝫ eius geſta prima ⁊ nouiſſima eleganti ſtilo conſcripſit: ut habetur ſecundo Para lipomenon. cꝰ. Athenienſium magiſtratus hic incipit Medon Codri Athenienſium regis filius ſeptimo Dauid regni anno patre in 1οσ8 4131 Peloponenſium bello interfecto apud Athenienſes non imperij: ſed magiſtra tus ſuſcepit inſignia: Quibus ad mortē vſqꝫ per annos viginti prefuit. Hic per fratres ſuos nonnullas apud minorē Aſiam condidit vrbes: de quibus etiam mox dicemus. 1062 413 Lupales Dercylli regis filius Aſſyrioꝝ trigeſimus rex. tertio decimo regni Da uid anno Aſſyrijs regnare cepit ⁊ regnauit annis. 38. 1057 4142 Agis Euriſtei regis primogenitus ſecūdus lacedemonioꝝ rex decimooctauo re gni Dauid anno regnare cepit ⁊ regnauit anno vno: poſt quē Archeſtratus ter tius regnauit annis. 35. Qui cum Athenienſibus cruētiſſima bella geſſit. i0. 8 4i5 Agaſtus ſecundus Athenienſium princeps. Medone mortuo magiſtratum anno. 27º. regni Dauid ſuſcipiens: prefuit annis. 36 Myrina grecie ciuitas: ut Euſebio placet: his temporibus in Golia inſula a Co di filijs condita fuit: de qua etiā meminit Homerus in ſecūdo Iliados liº. Gpheſus etiam vrbs in Ionia minoris Aſie prouincia: quam Turchiam nūc di cimus. 32º. regni Dauid anno: ut Euſebius habet: ab Androdo Codri Athenie ſis regis filio condita fuit: vbi ⁊ Ionium regiam conſtituit: cuius poſteri vſque ad Romanorum tempora reges dicebantur: in qua ⁊ naualia multa erant: nec non ⁊ perpulcher portus: cuius certe oportunitate multum creuit. Uerum ut fama eſt nunc pauci ſunt eius incole cum pene diruta ſit. Aiunt enim Epheſi olim ſenatum fuiſſe: per quem omnia(ſicut nunc Uenetijs) adminiſtrabantur. Preterea illud celebre Diane templum ab Archiphrone mira arte confectum vrbem Epheſum decorabat: quod poſtea Heroſtratus vir iniquiſſimus: quo ſibi famā acꝗreret: incēdit: d̓ quo loco ſuo dicēus. In hac vrbe Ioānes apoſto lus eccleſiā a Paulo fundatā erexit: vbi ⁊ Druſiana eius diſcipulā a morte ſuſci tauit. Ex hac urbe cōplures multi noīs exiere viri: e ꝗbus Heraclitus ⁊ Ermo dorus philoſophi Hypponax poeta: Paraſius pictor. Thedotiō: q Bibliam interpretatus eſt: ⁊ nouiſſimis temporibus in ea extitit Marcus eiuſdē vrbis epiſcopus vehementiſſimus diſputator: qui in florentino conſilio anno ſalutis

Anno. .IIII. Mūdi An̄ chr̄i ad. ¶ Liber Daiud noſtre. 14 39. ſub Eugenio papa: huius nominis quarto interfuit: vbi etiam im peratore ſuo preſente patrū ordinationibꝰ ſolus nunꝙͣ acquieſcere voluit. Sed ⁊ nō multo poſt(vt ſuo loco dicemus) ꝯdignas ſuo errori luit penas. Miletū alia ea prouincia ciuitas nō ꝯdita ꝑ ipſum tempus: ſed potius inſtaurata fuit quā nonnulli a Neleo rege Phyli ꝯditā perhibēt. Hec vt Plinius. 5º. li. naturalis hiſtorie ſcribit eiuſdem Ionie ꝓuincie caput fuit: in qua teſte Seruio lana optime tingebatur: a qua Mileſia vellera traduntur dicta. Ea multos por tus habuit: quā et Turci licet vicus paruus cenſeatur/ cū tota ꝓuincia occupaue re. Ex hac vrbe Thales ex ſeptē ſapiētibus vnus originē duxit. ⁊ Anaximāder ipſius Thaletis diſcipulus: Necnon ⁊ Anaximanes ambo philoſophi. Hecha teus quoqꝫ hiſtoricus: ⁊ Eſchines orator: alijqꝫ cōplures a Mileto originem duxere: vrbes quoqꝫ alias ī grecia a Codri filijs alijſqꝫ nationibus hac tempeſtate ꝯditas fuiſſe ꝯſtat: quas ſcripto mandare ſuperuacaneum videtur. Carthago vrbs vetuſtate originis: magnitudine ac claritate ante omēs aphrice ⁊ Hiſpanie vrbes memorāda his tēporibus(Euſebio teſte) poſt troianum bel lū. 143. a Didone regina ꝯdita fuit: que prius a bouis corio Byrſa dicebat̉ Dido enim tātum loci emerat a rege Hiarba quantū corio tauri circūdari poſſet. dicente Uirgilio pº eneidos: Mercatiqꝫ ſolū facti de noīe Byrſam. Taurino ꝙͣ tum poſſet circūdare tergo. Coriū quippe illud in tenuiſſimos filos ſecatum ē. Quo locū illū circundederūt: vocantes eum Byrſam.i. coriū ſiue carthadā: qd̓ villam ſonat. Tādē mutato vocabulo Carthago vocitata fuit: que teſte Plinio liª. 5º. centū viginti annis Romanis emula extitit. Pluries deſtructa: plurieſqꝫ inſtaurata. Primo nāqꝫ excidio Scipio iunior magni Scipionis nepos ī tertio bello punico ꝯſul factus ſex ꝯtinuis diebus ac noctibus illam oppugnauit: ⁊ vl̓ tra deſperationē. Tandē Carthaginēſes ad deditionē traxit: petentes vt quos belli clades reliquos fecerat ſaltē ſeruire liceret. Ibi enim mulierū. 25. milia virorū vero. 30. trucidata ferunt̉. Haſdrubal aūt eius rex vltro ſe trāſfuge dedit. Eius deinde vxor ſe ſuoſqꝫ filios in mediū iecit incendiū. Ipſa deniqꝫ ciuitas ſexdecim ꝯtinuis diebus arſit: ⁊ miſerū(vt Liuius ait) victoribus ſpectaculum prebuit. Atqꝫ ita Carthago: vt Euſebius habet. σσ8. anno ab eius ꝯditione deleta fuit: omni murali lapide ī puluerē cōminuto. Uerū vigeſimo ⁊ ſecundo anno poſtꝙͣ euerſa fuit. Lelio Cecilio Petello: ⁊. T. Q. Flamineo ꝯſulibus reparari iuſſa ē: ⁊ Romani ciues eo adducti ſunt. Sed vt Liuius inꝗt ītra breue tēpus Othna ultra ſolitū flamineos ignes euomens calidis cineribꝰ exuſtaeius tecta deſtruxit: cuius ſubleuāde calamitatis cauſa ſenatus ro. decē annis vectigalia carthaginēſibꝰ remiſit. Hec ēt noſtro ſecūdo Mauroꝝ regum ſedes habita vernacula lingua Tunicium vocata eſt. Carthaginēſes tn̄ quinqꝫ fuiſſe ciuitates ꝯpertū habemus. primā tp̄e Iair iudi cis Iſrae l(teſtibꝰ Sycardo Cremonēſi ep̄o Euſebio ac magr̄o) a Carchedone ⁊ Ietho tyrionibus ciuibꝰ quā ⁊ a ſuo noīe Carthaginē vocauerūt. Et hec famoſior habita ē. Secūdā peni(teſte Iſidoro) poſtea ī Spartha ꝯdiderūt. Tertiā Carthaginē Cyrus rex poſt vrbe ꝯditā anno. 72º.(teſte Papia ⁊ Seruio) cō didit. Quarta(vt imago mundi habet) ī Hiſpania fuit. Quintā extantem Ro mani ꝯdidere. Cato tamē ī ſenatoria or̄one hec ip̄a verba dixit. In Lybia cuꝫ rex Iapon regno potiretur: quedam mulier Eliſa dicta extruxit Dapnē: quā Carthaginem dixit: ideſt ſermone punico nouam ciuitatem. Didonem autem virginem clariſſimam proprio nomine Gliſam vocauerūt. Dido enim lingua phenicia Uirago latine exprimitur. Hec ſane mulier preſtantiſſima Tyramnum(vt Iuſtino lib. decimooctauo placet) patrē habū it Tyrij regē: ꝗ ⁊ Pygmalionē aliū genuit filiū: qui pater a Uirgilio alijſque nōnullis Belus vocatur. Quam ſane Didonem: Idē pater Atherbe ſacerdoti: ⁊ regi eiuſqꝫ Didonis auunculo viro ditiſſimo tradidit vxorē: quē poſtea mortuo patre Pygmaliō Didonis frater īterfecit: ꝓpter qd̓ verita Dido cū oībꝰ viri ſui theſauris ē Tyrio fugiēs ī Cyprū nauigauit: ibiqꝫ. 80. v̓gībꝰ acceptis ī aphricā

Aimno Quartus. ¶ Tiber An̄ chr̄i ad. Mūdi Dauid inde peruenit: vbi ⁊ in quodā maris ſinu cōſedit: ⁊ ab rege(vt prefertur tm̄ ter re emit quātū corio bouis circūdari poſſet: eoqꝫ loci mox ciuitatē haud magnā ꝯdidit: ibiqꝫ vſqꝫ ad mortē ꝯſedit. Quam cum Hiarbas Muſitanoꝝ rex/ vxorē expeteret: ⁊ ab Aphricanis ad id ꝯpelleretur. Cōfeſtim aſtantibus cunctis Pyrā altā ꝯſcendit: ac voce grādi Atherbam virum ſuum defunctū ꝯclamans inꝗt. Ego cum te viro meo ad inferos venio: euaginatoqꝫ gladio ſeipſam intere mit: in ignēqꝫ ſeſe proiecit: de qua Diuus Hieronymus ꝯtra Iouinianum ait: Caſta Dido carthaginē ꝯdidit: ⁊ ꝓ caſtitate vitā finiuit ꝗa maluit ardere ꝙͣ nu bere. Et ꝙͣdiu(inꝗt) Carthago ſtetit Dido pro dea habita fuit. Salomō Alomon q̄ pacificus interpretatur: Dauid regis ex Barſabea filius: ſe cundus hebreoꝝ rex: anno a natiuitate Abrae. 980º. adhuc viuēte pr̄e 1035 416 4 hebreis regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 40. Hūc ab ineūte etate more exundātis fluminis dominus tāta repleuit ſapiētia vt dicere auſim ꝙ ꝗcꝗd natura efficere poſſit: in eo videtur experta. Nihil eo fuit excellētius(ſicut ē ſa cris colligimus hiſtorijs) vel in virtutibus primo poſtea in vitijs. Hūc itaqꝫ na tum ꝯfeſtim pater Nathan prophete viro doctiſſimo: atqꝫ ſanctiſſimo educan dū erudiendumqꝫ tradidit. Quē cum ſuſcepiſſet ꝓpter eius clariſſimā indolem Nathan eum amabilē appellauit: ⁊ bonarū artium diſciplina: omniqꝫ doctrine ſtudijs imbuere annixus ē: eo maxime: quia mores ſuos natura graues ⁊ ꝯpoſi tos regijs negocijs excitās ad bonum ⁊ equum modeſtiſſime ferri videbatur. Cū igitur iuuenili adhuc etate florente ſuas ob virtutes domino iubēte(reliqa ſuis fratribus abiectis) Dauid pater in regnū p̄fecit. Qui ꝯſtitutus rex: chana neos ſtatim ceteroſqꝫ hoſtes debellans pacē vndiqꝫ adeptus eſt. Unde diuino diſponēte ꝯſilio factū ē vt ꝗ beneficium ab eo ſuſcepiſſe ſe exiſtimabant: ⁊ qui eius metu fugerāt pecunias: ⁊ munera ꝯtribuerint. Quāobrem tantā vim auri ⁊ argenti in Hieruſalē ꝯgregauit vt argentū ꝓ nihilo reputaretur. Erat autem auri pōdusⁱ qd̓ ei per ſingulos annos offerebatur ſexcēta ſexaginta ſex talenta auri excepta ſumma quā legati diuerſarū gentiū ⁊ negociatores afferre conſue uerāt. Quibus ex rebus atqꝫ diuitijs tēplum illud toto orbe celeberrimū extru xit: ⁊ intrinſecus totū auro mundiſſimo inaurauit. In eo etiā omnia aurea vaſa fecit: ⁊ quecunqꝫ Dauid pater vouerat fideliſſime obtulit. Edificauit preterea Salomon domū regiā ſuperbiſſimā atqꝫ alia nōnulla celeberrima edificia. vn de ⁊ ſuꝑ omnes reges terre diuitijs: familia: atqꝫ ſapiētia magnificatus ē: Quā obrem vniuerſa terra deſiderabat vultū eius: vt audiret ſapiētiā illius: ⁊ ſingu li deferebant ei munera: vaſa aurea: veſtes p̄cioſiſſimas: arma bellica: aromata quoqꝫ ⁊ equos: ⁊ mulos. Cōgregauitqꝫ Salomon currus mille quadrīgētos: ⁊ equoꝝ duodecim milia. Tandē vero ſenex factus adamauit mulieres alienigenas: filiā quoqꝫ Pharaonis egypti ⁊ alias multas: e ꝗbus vxores ſeptingente ⁊ quadringēte ꝯcubine fuere: que auerter̄t cor eius: ⁊ ſecutus ē deos alienos ado rans Aſterthen Sydonioꝝ deam: ⁊ Moloch idolū amonitarū: quibus oībus alienigenis vxoribus phana ⁊ tēpla edificauit. Propter qd̓ iratus eſt dominus Salomoni ⁊ ſuſcitauit ei aduerſarium. Unde ⁊ Diuus pater Auguſtinus. 17º de ciuitate dei. cº. 2º. de eo ſic inquit Salomon bonis initijs malos habuit exitus. Quippe ſecunde res: que plerūque ſapientū animos fatigant magis huic obfuerunt ꝙͣ ipſa ſua profuit ſapientia. Sic quoqꝫ Ieſus filius Syrach contra eum inuehit dicens. Collegiſti quaſi oricalchum aurum: ⁊ vt plumbum comple ſti argentum: ⁊ denudaſti femora tua mulieribus: poteſtatemqꝫ in corpore tuo habuiſti: ⁊ dediſti maculam in miſericordia tua: ⁊ prophanaſti ſemen tuum inducere iracundiam ad liberos tuos: ⁊ in ceteris ſtultitiā tuā ut faceres imperiū bipertitū: ⁊ ex effraim imperare imperiū durū. Uerumtamē(inꝗt) ꝓpter Da uid ſanctū ſuū nō abſtulit miſericordiam ſuam a te: neqꝫ omnino deleuit opera ſua. Tandem vero cum quadraginta annis regnaſſet anno etatis ſue. 54º. dormiuit cum patribus ſuis ⁊ ſepelierūt eum in ciuitate Dauid. Ioſephus autem eum nonageſimoquarto etatis ſue anno obijſſe ſcribit: ⁊ regnaſſe annis. 80ª

Anno. .IIII. Pūdi An̄ chr̄i ad. ¶ Liber Salomon Ęius autem opera prima ⁊ nouiſſima ſi quis perdiſcere cupit ea a capitulo pri mo tertiſ libri Regum vſqꝫ ad. i2. ⁊ a primo ſecūdi Paralipomenon vſque ad de ¶ Libri Salomonis. cimum perquirat. Scripſit aūt Salomon hic libros tres: iuxta trium ſuorum nominū ꝯuenientiā. Primo nāqꝫ Salomon.i. pacificus appellatus eſt. Secundo amabilis. ⁊ tertio Eccleſiaſtes: qd̓ latine cōcionator dicit̉. Quorum primus prouerbiorū fuit: in quibus incipiētes moreſqꝫ paruulorū inſtruit: vbi velut pater ad filiū frequenter loquit̉. Eccleſiaſtes preterea ſecūdus fuit quo ꝓficiētes vanarū inſtabiliūqꝫ rerum naturam docet. In eo ꝑſepe repetentes. Uanitas vanitatum ⁊ omīa va nitas: vt ꝑ hoc expertus oſtendat ꝙ temporalia omnia vana ſunt atqꝫ caduca. Canticū deniqꝫ canticorū cecinit quo ꝯſumātes inſtruit quo pacto fideles ani mas chriſto per vnionē animoꝝ ſcanctorumqꝫ deſideriorū iūgat. Huius tanta perhibet̉ ſapientia vt omnes hebreos: egyptios: chaldeoſqꝫ ſuperarit. Unde ⁊ de omni herbarū arborūqꝫ natura diſputauit vſque ad Iſopū: ſed ⁊ de animā ¶ Templum Salomonis. tium omnium naturis philoſophatus eſt. Salomon vero rex quarto regni ſui anno menſe ſecūdo: tēplum illud toto orbel celeberrimū edificare cepit quod octauo anno ꝯpleuit: vt habetur. 2º Paral̓. 2º. Cuius longitudo cubitoꝝ geometricoꝝ ſexaginta erat. latitudo vero viginti: ⁊ 416 4 i031 altitudo centum ⁊ viginti: Oius intrinſecus totū laminis aureis inaurari fecit: ⁊ pauimentū precioſo marmore ſtrari. Aſtare quoqꝫ eneum cubitoꝝ viginti lōgitudinis in eo fabrificatū fuit: vaſaqꝫ ad tēpli cultu neceſſaria ex auro puriſſimo fuerunt ꝯfecta. Intulit p̄terea Salomon aurū ⁊ argentū multū quod Dauid deuouerat. Et peractis rite omnibus illud domino celeberrimo ritu dedicauit: Inferens in eo archam teſtamēti domini: in qua due tm̄ tabule teſtamēti erant ⁊ vrnā habētem manna ⁊ virgam Aron. Cōpletaqꝫ oratione ac boū vic ex TMl ginti duobus milibus mactatis: arietūqꝫ centū viginti milibus: ſolennitatē ſeptem dierum fecit: ⁊ omnis Iſrahel cum eo 20 i Era huius ſacre hiſtorie fundatio tēpli principalis hec ē: ⁊ ip̄e eſt quartus Salo monis annus poſt egreſſionē populi Iſrahel ex egypto. 48º. vt habet̉. 3º. ℟. libro. Omne aūt tēpus a Moyſe ⁊ egreſſu Iſrael de Egypto vſqꝫ ad tēpli edificationem ſb̓ annis. 1480. Nam a diluuio vſqꝫ ad Moyſen fuer̄t anni. 447. ab Adā vſqꝫ ad diluuiū. 2242. Omnibus autem ſimul computatis fiūt. 4169. 4172 i027 Agilaus tertius Corinthiorū rex octauo regni Salomonis anno Corinthijs regnare cepit ⁊ regnauit annis. 37. 4173 1026 Alba Siluius ſextus latinoꝝ rex nono regni Salomonis anno. latinis regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 89. Qui ex Enee filijs genitus perhibet̉/ ⁊ Albam in latio ẜm Auguſtinū. 18. de Ci dei li. cº. 2º. inſtaurauit: ibiqꝫ regnauit: a qua dein ceps Albanoꝝ reges appellati ſunt: qͥ latini prius dicebant̉. Eam Tullus hoſtilius licet frequēter inhabitaſſet deniqꝫ euertit: a qua vrbe Alba Albani populi fuerūt: q Albaniā regionē: vt Iuſtino placet: poſtea incoluerūt. Albani vero ab albenſibꝰ differūt: ꝙ albani ab Alba vrbe latij. albēſes v̓o ab Alba que ē ad Fu cinū Lacū dicunt̉: ꝙꝙͣ ēt hi apud Lucanū Albani quādoqꝫ nominent̉. ¶ Albanie deſcriptio. Albania igitur Albanis populis ab Alba Italie ciuitate ꝓgreſſis regio eſt inter Iberos ⁊ mare caſpiū habēs ab ortu ſolis mare: ab occaſu Iberā: ⁊ a Boreali mōtes caucaſos in qua primum p̄dicti populi viri paſtorales incole fuerūt. Hi ſimplices admodū pecunias ⁊ vltra cētenariū numerū nō nouerūt/ commercia mercibus īter ſe faciētes. Pōderū: mēſurarū ⁊ agriculture penitus ignari: In bellis v̓o expediti fuer̄t. Solē ⁊ lunā colētes: ea regio ſerpētes gignit ⁊ ſcorpio nes: ac araneas letiferas. Stra. refert apd̓ eos linguas. xxvj. fuiſſe. Hec primo ꝑſis: d̓inde macedonibus: poſtremo romanis fuit ſubiecta: cui Traianus īꝑator regē ꝯſtituit: ſed quo mō ſe nūc habeat incertū habemus. Ferūtur ēt ab his albani orti: ꝗ pelopōneſſum habitāt: quoꝝ princeps Scāderbeus fuit qui multa in turcos geſſit. Ea tn̄ ꝓ maiori parte ad turcos peruenit.

Anno An̄ chr̄i ad. Mūdi ¶ L iber Quartus. Salomon Caoſthenes Lupalis regis filius trigeſimuſprimus Aſſyriorū rex/ vndecimo ior4 4175 regni Salomonis anno Aſſyrijs regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 45. Labotes quartus Lacedemoniorum rex quartodecimo regni Salomonis anno Lacedemonijs regnare cepit: ⁊ trigintaſeptem annis regnauit. ior5 4178 Sadoch filius Achitob octauus ſummus Hebreorum ſacerdos hiſdem tempo ribus illuſtriſſimus fuit. Achitob enim eius pater Ambri filiuſ fuit: q̄ fuit Me raioth: qui fuit Iaraie: non ſummus ſacerdos ſicut hic qui ad ſummū ſacerdotium eo aſſumptus fuit: ꝙ Salomoni vna cum Nathan propheta fauerit abiei099 4roo cto Abaiathar a ſacerdotio: vt habetur. 3º. ℟. cº. 2º. Ac ſic iterum pontificatus ad Eleazari filios redijt. Semeam etiam prophetam hac tempeſtate prophetizando ⁊ docendo in precio fuiſſe conſtat: qui poſtmodum Noboam Salomonis filiū ⁊ filios Iuda compe ſcuit ne ꝯtra Hieroboam pugnarēt. Quorū quoqꝫ geſta ſcripto madauit: vt ha betur. 3º. ℟. cº. 12º. Abdo vidēs Nathan ꝓphete(vt ſacre tradunt littere) filius hac tēpeſtate ꝓphe cia ⁊ doctrina claruit. Qui tandē ex p̄cepto domini cū ad Hieroboam regem Iſrahel in Bethel ſtantē ſuꝑ altare excelſoꝝ perrexiſſet: ⁊ eis: filijſqꝫ eius mor tem Rex interminatus eſſet: quia contra domini voluntatē comedit panē ī do mo ꝓphete in via a leone occiſus eſt: vt habetur. 3º. ℟. 13º. Regina Sabba(que ē Ethiopum ciuitas: ex qua etiā Moyſes Ethiopiſſam du xerat vxorē) audita Salomonis fama cum ingenti diuitiarū copia ⁊ lapidibus preciociſſimis: atqꝫ aromatibus: his tēporibus Hieruſalem venit vt regem in enygmatibus tutaret. Cunqꝫ ad eum perueniſſet(vt ſacre tradunt littere) quecunque in corde ſuo conceperat: ſyllogiſtice ꝓpoſuit. Quibus auditis Salomō ꝯfeſtim omnia explanauit: nec quicꝙͣ fuit quod non ei perſpicuum fecerit. Un̄de pre ſtupore in ea ſpiritus nō remanſit. Dixitqꝫ regina. Non credebam tuam ſapientiam: tuaſqꝫ virtutes narrantibus donec ipſa vidiſſem oculis meis: ⁊ ꝓbaſſem vix medietatem tue ſapientie narratā. Uiciſti inquit famam virtutibus tuis. Et apertis ilico theſauris ſuis obtulit Salomoni centum auri talenta ⁊ p̄ cioſiſſimas gēmas ⁊ infinita ꝓpemodū aromata. Sed ad viciſſitudinis ſignum multo plura regine ꝙͣ ipſa attulerit Salomon dedit. Hanc ipſam Sybillam va lxiviū. cruc A ſilachirj tem Comeſtor nominat: deiqꝫ veri cultricem: que eidem multa predixit: ⁊ inter cetera lignum oſtendit: quo vir affigēdus eſſet: ꝓ cuius morte eius regnum ꝯſumendum foret: quod ⁊ factum eſt: Id quippe lignum(vt aiunt) in probatica piſcina tēpore paſſionis xp̄i inuentum perhibetur: de quo crux ꝯfecta fuit. Roboā Oboam Salomonis filius: tertius hebreoꝝ rex octogeſimo regni Da 995 4204 5 uid anno hebreis regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 17. Uir certe rudis ⁊ corde pauido: qui relicto ſenum ꝯcilio iuuenibus adheſit: ⁊ dura popu lo reſpondit: propter quod populus a Hieroboam Salomonis ſeruo ſubornatus cum eius flagitia ⁊ fatuitates nequaꝙͣ ferre poſſet: impellente etiam eius oppreſſione ab eodem decem tribus diſceſſere: ⁊ ſciſſum eſt hebreorū regnum. ⁊ decē tribus erexerūt ſibi Hieroboā ipſum filiū Nabath Euphratei. Roboā autem tm̄ ſuper tribum Iuda ⁊ Beniamin regnanit. Cunqꝫ rebellantibus reli quis tribubus oppugnare ſtatuiſſet a domino ꝑ Semeam ꝓpheten ꝓhibitus ē dicentem: Id domini voluntate geſtum eſſe. Pace aūt cum Hieroboam ⁊ decē tribubus inita ipſe Bethleem aliaſqꝫ nonnullas in Iuda extruxit ciuitates: muriſqꝫ eas cinxit. Duxit aūt Roboam poſtea vxores decem ⁊ octo: ⁊ concubi nas ſexaginta: e quibus vna Abſalonis filia quam ſuꝑ omnes amabat: ex qua Abiā eius ſucceſſorem ſuſcepit filium: Genuitqꝫ ex omnibus vigintiocto filios ⁊ ſexaginta filias. Cuncti vero ſacerdotes Iſrahel: qui deum toto corde quere bant ad eum venerunt in Hieruſalem ad imolandum victimas domino deo pa trum ſuorum: qui ⁊ regnum Iuda optime per tres annos roborauere. Quo ro borato ⁊ ꝯfirmato ipſe vna cū toto Iſrahel dereliquit dominum deum ſuum: ꝓpter qd̓ ſuſcitauit ꝯtra eum dominus Seſachin regē Egypti. Qui aſcēdens

Anno ¶ Liber An̄ chr̄i ad. .IIII. Bidi Roboam in Iudam/ cepit vrbes: vniuerſaqꝫ ferro ⁊ flāma vaſtauit. Sꝫ ⁊ in Hieruſalem perueniens theſauros domus domini ⁊ domus regie ſuſtulit ⁊ in egyptū trāſportauit: ac vrbē ſibi tributariā fecit. Quadraginta vnius anni erat Roboā cū regnare cepiſſet: ⁊(vt prefertur) regnauit. i7. annis: cuius opera prima ⁊ nouiſſi ma habentur ſcripta in liº. 3º ℟. cº. 12º. ⁊ ſecūdo paralipome non. 1oº. vſqꝫ ad duode cimum: qui mortuus ſepultus eſt in ciuitate Dauid. ¶ Ifraelitarum regni principiū. Hieroboā itaqꝫ Ephrateus Nabath filius mortuo Salomone: bifariāqꝫ regno Iſrael ex ſeditione diuiſo regnauit ſuꝑ decē tribꝰ ī Samaria annis. 22. Is nāqꝫ cū ab adoleſcentia ſua robuſtiſſimus ⁊ generoſe indolis eēt atqꝫ induſtrie prefe cit eum Salomō tribui Ioſeph. Cognito aūt eum redijſſe: omīs Iſrae l(ob du ra reſpōſa: que Roboam populo dederat) ꝯgregato cetu ꝯſtituit eum regem ſu per Iſrael. Nec fuit quiſpiā qui ſecutus fuerit domū Dauid niſi tm̄ tribus Iuda. Cum ſuſcepiſſet ergo imperiū Hieroboam vt ſectatores ſuos magis a tribu Iuda ſeiungeret nouos colēdi ritus ꝯſcripſit: ne vnꝙͣ iudeorum imperio ſubeſ ſent. Uude duos vitulos aureos ꝯflauit: vnum in Daū: alterū in Bethel: qui fa cti fuerunt in peccatum grande in Iſrael. Nam ⁊ phana in excelſis fecit ⁊ ſacer dotes ꝯſtituit ⁊ fecit ſolennitatē excelſoꝝ magnam. Idem poſtea fecere Iudei a patrum ſuorum ritibus diſſentientes non ob religionem tantūmodo: ſꝫ ob im perium: propter quod dominus euertit Hieroboam: ⁊ ſemen eius de ſuperficie terre: ac tandē omnis Iſrael ea pertinacia eo deductus ē: vt vna cum religio ne: ⁊ ſecta imperiū omnino amiſerit: ⁊ in turpiſſimam ſeruitutem ſeptuaginta annis cuncti iuſto dei iudicio in Syriam redacti ſint. Uide. 3º. ℟. li. cº. 12º. ⁊. 13º. ⁊ Paralipomenon. 2º. cº. ii.. Terſippus quartus athenienſium dux tertio regni Roboam anno apd̓ atheniēQ7 992 ſes magiſtratum ſumpſit ⁊ regnauit annis. 4i. Prymmas quartus corinthioꝝ rex quinto regni Roboam anno: apd̓ corinthios 4209 990 regnum iniens regnauit annis. 35. Achis Siluius ſeptimus latinoꝝ rex/ nono regni Roboam anno latinis regnare 4ri3 986 cepit: ⁊ regnauit annis. 24. Hic Albe Siluij filius fuit: ⁊ alio nomine Egyptus appellatus. Achinas Sadoch filius ſummus hebreorum ſacerdos: his temporibus clarus fuit: ⁊ maxima in veneratione apud iudeos habitus. Deriſthus quintus lacedemoniorum rex: vndecimo regni Roboam anno Lace demonijs regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 29. Pyrithiades vigeſimuſſecūdus aſſyriorum rex/ ſextodecimo regni Roboam an 4215 974 no aſſyrijs regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 30. Bl̓as Roboam ex Macha Abſalonis filia ſuſceptus quartus Iude rex poſt Roboam patrem anno nonageſimoſeptimo regni Dauid reIgnare cepit: ⁊ regnauit annis. 3. Uir quidem(vt ſacre habēt littere) cūctis fratribus ſuis ſapientior atqꝫ potentior: qui cum vir iuſtus: ⁊ rei militaris 4224 978 ſcientiſſimus eſſet. Hierohoam ad ſe cum ingenti exercitu venientem facile ꝯpeſcuit: ex cuius exercitu ad quinquaginta milia vno prelio interfecit: vt habet̉ 3º ℟. 15º. cº. ⁊. 2º. paralipomenon. cº 13º. Hic quattuordecim vxores duxit: ex ꝗbus viginti duos genuit filios: ⁊ ſexdecim filias. Gormiuitqꝫ cum patribus ſuis: ⁊ ſepultus eſt in ciuitate Dauid. Sa Abie ex Macha natus Iude rex qntus anno centeſimo regni Da uid poſt patrem regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 41. In iſto auteꝫ rege 4224 975 ꝗ in vijs patris ſui Dauid optime ambulauit iudei ab iſraelitis alijſqꝫ ationibꝰ aliquādiu oppreſſi pauliſper reſpirare ceperūt quippe qui corporis ⁊ animi dotibꝰ cū rege Dauid cōparari Aſa potuit. hic nōnullas in Iudea vrbes ꝯdidit: Idola queqꝫ deſtruxit: tēplū domini mūdauit: bello fortunatus Ethyo pie regē interfecit: ⁊ omnē legem Moyſi ꝓ viribus ꝯplexus eſt. Unde ⁊ tyran nos oēs a Iudea depulit: verūtamen excelſa omnino nō abſtulit. Tandē vero
Abias

Anno .IIII. I An̄ chr̄i aduē. Pūdi ¶ Liber cū pepegigiſſet fedus cum Benadab rege Syrie: ⁊ omnes theſauros domꝰ domini ⁊ domus regie(renitēte Anani propheta) ei obtuliſſet pedum morbo per cuſſus obdormiuit cum patribus ſuis: vt patet Regum. 3º. cº. 15º. ⁊. 2º. paralipomenon. 14º. ⁊. 15º. ⁊. 16º capitulis. Azarias ꝓpheta filius Obeth his tēporibꝰ plurimū floruit: ⁊ multe auctoritatis apud Aſa regē iuda fuit: quē doctrina ⁊ p̄dicatione erga dei cultū bene animatum prōptiorē ad bene ꝓmerendū de deo reddidit: ut patet. 2º. paralipo. cº. 15º. hic Hieruſalem a caldeis captiuandam eſſe predixit. Anani prophetes ꝑ hoc tēpus claruit: ꝗ cū regē Aſa durius obiurgaret: ꝙ Bena dab Syrce regem ꝯtra Baſſa regē Iſrael vocaſſet ab eodē captus in neruo cun ctis diebus poni iuſſus ē: ſicut habetur. 2º. paralipomenon cꝰ 16. Nadab Hieroboam filius ſecundus iſraelitaꝝ rex: ſecūdo regni Aſa anno iſrae 973 4226 litis regnare cepit ⁊ regnauit duobus annis. Hic ut habet̉. 3º. ℟. cº 15:. fecit qd̓ malū erat in ꝯſpectu domini: ⁊ ambulauit in peccatis patris ſui: ꝗbus peccare fecit Iſrahel. Sꝫ ſuperueniēte diuina vltione dū Gebbetō philiſtinoꝝ vrbē ob ſideret: a Baſſa interfectus eſt in verbo domini quod locutus fuerat per Achi am prophetam. Baſſa de tribu Iſachar tertius iſraelitarum rex. Nadab obtruncato anno ter572 4227 tio regni Aſa regnauit ſuꝑ Iſrael annis. 24. Qui ſuſcepto regno omnē domuꝫ Hieroboā euertit: verūtame ⁊ ip̄e ambulauit in vijs Hieroboam atqꝫ in pecca tis eius ꝗbus peccare fecit Iſrael. Fuit autem grauiſſimuꝫ bellum inter Baſſa ⁊ Aſa regē Iuda cunctis diebus vite ſue: ⁊ iugulato Hieu propheta dormiuit cum patribus ſuis: ſepultuſqꝫ eſt in Therſa: ut patet tertio. ℟. cº. 16º. ⁊ ſecundo paralipomenon co 16º. Capis octauus latinoꝝ rex tertio decimo anno regni Aſa regis Iuda: latinis re ofē L QI gnare cepit: ⁊ regnauit annis. 28. hic vrbē in cāpania ꝯdidit: ⁊ a ſe capuā nomīauit. Capua itaqꝫ cāpanie olim ciuitas permaxima a Capis latinoꝝ rege: tēpeſtate hac ꝯditionis ſue initiū ſumpſit: dicēte Uirgilio. xº. libº enei. Et capis hinc nomē cāpanie dr̄ vrbi. Ueruꝫ Liuius liº. 4º. ab vrbe. ⁊ Iſidorus ethicoꝝ liº 15º. cº. pº ⁊ Strabo in quinto volūt eam a locis cāpeſtribus: in ꝗbus ſita ē appellatam Idemqꝫ Liuius liº. eodē ait; Uulturnū ethruſcoꝝ vrbē/ que nunc Capua eſt ce pere ſamnites. vnde teſte Seruio cōſtat eam a tuſcis ꝯditam viſo falchone augurio fuerat enim ꝓ Strabonis ſentētia vrbiū cāpanie caput: ⁊ inter maximas Roma.ſ. ⁊ Earthaginē numerata: ea enī ꝓ agroꝝ bonitate: ⁊ fructuū magnitudine ac edificioꝝ pulchritudīe: rerūqꝫ omniū affluētia admodū ſuꝑba fuit. Ageſilaus ſextus lacedemonioruꝫ rex vigeſimo regni Aſa anno regnare cepitꝭ ⁊ regnauit annis. 44. Qui ab Hercule originē ducēs cū iuuenili adhuc etate flo reret regnū aſſecutus ē vir fidei ſeruans. Quippe q̄ cū Tiſapherne perſarū regis imperatore iureiurādo inducias feciſſet ac Tiſaphernes emētitus eēt: fede ra tn̄ apud ſe inuiolata eſſe voluit: ex quo factum ē vt nec greci: nec barbari quo cunqꝫ iure ſecū inire fedus vererent̉: quin ad tantū glorie euectus ē vt infinitas vrbes ⁊ inſulas plurimas ſuo ſubdiderit imperio: qͥ ꝯmiſſa pugna thebanos ar giuoſqꝫ ſuperauit: de qua victoria alijſqꝫ a Plutharco difficile tractat: de virtu tibus dicēdū ē paucis: cū enim a ciuitate iudicatū eſſet: vt omīa que Agidis fue rant in eius manū ꝑuenirēt ipſe quos pauperrimos videbatꝭ oīa ex equo diuiſit. Ab ebrietate aūt ⁊ gule improbitate: cibiſqꝫ intēpeſtiuis nō ſecus atqꝫ ab in gēti flagitio abſtinebat. In ꝯuiuijs cū duplo maiores acciperet epulas eas diſtribuebat. Lectus eius omnium viliſſimus erat arbitrās oportere principem nō mollitie: ſꝫ tēperātia priuatis eē ſuperiorē: eius ꝯtinētia maxima fuit: ꝗ nūꝙͣ in domo priuata: ſꝫ vel in templo vbi talia fieri impoſſibile erat: vel in ꝓpatulo vbi cūctoꝝ modeſtie ſue teſtes habiturus eſſet. Sed ut paucis me expediā: iure Ageſilaus beatus appellatus eſt qui cū ſtatim a puero glorioſus fieri cupie rit id ſupra ceteros etatis ſue homines aſſecutus ē: ⁊ apd̓ eos quoꝝ dux erat: ⁊ erga hoſtes abſqꝫ omni crimine ad extremū vſqꝫ ſpiritum vixit: putās eos: qui

Anno ¶ Liber .IIII. Mūdi An̄ chr̄i ad. bene viuāt nondū fortunatos: q̄ vero glorioſe interierint eos iam beatos eē. Hieū videns Anani prophete filius hac tēpeſtate floruiſſe dicitur: cui cū verbū domini ꝯtra Baſſa regē ⁊ eius domū factū eēt: ac contra omne malū qd̓ fecerat corā domino ad irritandū eum in operibꝰ manuū ſuarū: vt deleret̉ ſicut domus Hieroboā contra eum ſurrexit Baſſa ⁊ trucidauit eum: qui ⁊ martyriū ꝯſtati animo pertulit: vt patet. 3º. ℟. cº. 16º. Phorbas ſextus atheniēſium dux anno vigeſimoquarto regni Aſa regis Iuda 4248 951 abud athenienſes regnare cepit ⁊ regnauit annis. z1. Hela filius Baſſa regis quartus regum Iſrael anno. 26º. regni Aſa: in Iſrael re 4250 949 gnare cepit: ⁊ regnauit annis 2. Hic flagitioſus: temulētus ⁊ manduco maximꝰ omniū virtutū prorſus immunis fuit: ꝓpter quod zābri eius ſeruus in ſermone domini quod locutus fuerat in manu Hieu ꝓphete cū eum temulentū ī Tharſa vidiſſet ſuper eum irruit ⁊ interfecit ⁊ omnē domū Baſſa vſqꝫ ad mingentē ad parietē penitus deleuit: vt patet. 3º ℟. 16º. Eo aūt mortuo regnauit zambri ſeptē diebus. Sed ſuborta deinde ꝯtentione in Iſrael pars quedā ſequebatur Ambri: pars vero Thobin. Uerū cum zambri homo ſceleſtiſſimus eēt: ⁊ omīa auaritia expilaret. Ambri cum vniuerſo populo obſedit eū in Tharſa: Sed cū expugnanda eſſet ciuitas: ipſe ingreſſus eſt pallatium: ⁊ ſuccendit domum regi am: ibiqꝫ exuſtus eſt. Ambri princeps militie Iſrael quintꝰ iſraelitaꝝ rex anno. z1º. regni Aſa poſt lōgā 426 0 939 cū Thobin cōtentione regnare cepit ſuꝑ Iſrael: ⁊ regnauit annis. 12. Prīo quip pe cū Thobin quattuor annis: ⁊ poſtea annis. 8. Hic ſuꝑ oēs q̄ ante eū fuerāt ne quius ꝯtra dominū operatus ē: ⁊ irritauit dominū in vanitatibꝰ ſuis. Demum relicto poſt ſe Acab filio mortuꝰ ē ī Samaria: ut habet̉. 3º. ℟. cº. 16º. Nepher Cheucres quadrageſimo regni Aſa anno Egyptijs regnare cepit: ⁊ re 4269 930 gnauit annis. 4 Carpentus Siluius nonus latinoꝝ rex quadrageſimoprimo anno regni Aſa la C26 929 tinis regnare cepit ⁊ regnauit annis. 13. Hic Capis Siluij filius fuit. A ſaphath Aſa regis filius/ ſextus regū Iuda anno. 14 1º. regni Dauid Ioſaphat regnare cepit ſuꝑ Iudam: ⁊ regnauit annis. ⁊5 Qui preceptoꝝ dei dil426 5 934 gētiſſimus obſeruator oēs effeminatos ē terra Iuda extinxit ⁊ Idola deleuit patrūqꝫ decreta atqꝫ flagitia mala preſertim emendauit: vnū duntaxat in eo reprehendendum fuit ꝙ impijs regibus Iſrael auxilio fuit. Quibus virtutibus adeo adiutus etiā ſingulari ſua virtute de cūctis inimicis ſuis triūpha uit. Suis quippe in prelijs. 12σ o0. viros bellatores habuit: quoꝝ auxilio Amo nitas: Moabitas: atqꝫ Ethyopes prope deleuit: vt patet ſecundo Paralipome non. cº. 17º. ⁊ 18º. 19º. ac. 20º. Acab Ambri filius ſextus iſraelitarū rex primo regni Ioſaphath anno ī Iſrael regnare cepit: ⁊ regnauit annis. ⁊ Qui ⁊ Iezebel regis Tyri filiam ex genere Didonis duxit vxorē: cuius ꝯſilio ⁊ opera omnibꝰ in rebꝰ vſus ē. Quamobreꝫ vt ſacre tradunt littere: malū ſuper oēs: q̄ ante eum fuerant: fecit in ꝯſpectu domini. Nam ſeruiuit Baal eumqꝫ adorauit ac eius ſimulacrum ſculpſitꝭ ⁊ adorā dum ſuꝑ altare poſuit: ꝯſilio quoqꝫ Iezebel īnumeros domini ꝓphetas interfe cit. Sed ⁊ Naboth optimū virū(ꝓpter denegatā ſibi vineā) lapidibus obruere fecit. Micheam prophetam in carcerem truſit: multas tamen in Iudea erexit ciuitates: ⁊ in Samaria eburneam domū/ ⁊ quidē ſuperbiſſimā magna impēſa edificauit. Genuit ſeptuaginta filios: ⁊ Ochoziā eius ſucceſſorē atqꝫ Atha liam Iude reginā: quos oēs Hieu rex Iſrael poſtea interfecit. Tandē vo(Mi chea ꝓpheta aliter ſētiēte ⁊ reclamāte) cū ī Ramoth Galaath ꝯtra regē Syrie ad bellandū perrexiſſet a ſagittarijs in curru vulneratus obijt: cuius ſanguine iuxta verbū Helie canes linxerūt. Quod certe ei non accidiſſet: ſi bene monenti Michee ꝓphete obtemperaſſet. Hec ex tertio libro Regum habentur. cº. vltimo: ⁊ ſecundo Paralipomenon. cº. 18. Amenophis Pharao quarto regni Ioſaphath anno apud Egyptios regnare ce

IIII. Anno In chriaduē. Prdi ¶ Liber Ioſaphath pit: ⁊ regnauit annis. 9. Poſt quē Oſchor eiꝰ filius annis ſex regnauit. Tyberinus Siluius Carpēti filius octauus latinoꝝ rex: tertiodecimo anno regni Ioſaphath latinis regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 35. Qui tādē ī Tyberiꝫ decidēs fluuio nomē eternū dedit: qͥ prius Albula dicebat̉: qd̓ Ouidiꝰ in. 2º. faſtoꝝ teſtat̉ dicens: Albula quē tyberim uerſus tyberinus ī vndis: Reddidit hybernis forte tumebat aquis. Sꝫ ⁊ ante Tyberinū regē Tybris dicebat̉. Quip pe cū Euander ad Eneā lōgo tempore ante regē loqueret̉(nōdū enim ꝯſtructa fuerat alba) dixit ad Uirgiliū li. 8º. Tum reges aſperqꝫ immani corpore Tybris a quo poſt Itali fluuiū cognomine Tybrim diximus: amiſit: veruꝫ poſt albula nomē. Alij dicunt eū Tybrim appellatū a thuſcoꝝ rege ibi latrocinante. Agelas ſextus corinthiorum rex quartodecimo regni Ioſaphath anno corinthis regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 30. Ochozias Achab ex Iezebel filius ſeptimus reguꝫ Iſrael. 23. anno regni Ioſaphathiſraelitis regnare cepit: ⁊ regnauit duobus annis. Hic(vt tertiꝰ reguꝫ li ber habet) nulla virtute munitus etiā in vijs parentū ſuoꝝ ambulauit: ⁊ domi nū deū Iſrae l(ſeruiēdo Baal) ad iracūdiā ꝯcitauit: ꝓpter qd̓ cuꝫ ſederet ſuper canzellū domus ſue dei nutu cecidit e canzello: ⁊ in langorē peſſimum decidit. Miſitqꝫ ad Belzebub deū Acharō ꝯſulere ſi ſanari deberet. Qui ⁊ iuxta ver bū Helie ꝓphete mortuus ē: ⁊ regnauit Ioram frater eius pro eo. Agriga Siluius Tyberini filius vndecimus latinoꝝ rex patre rebꝰ humanis ex empto latinis anno. 24. regni Ioſaphath regnare cepit: ⁊ regnauit ānis. 40. Helias Teſbites maximꝰ ſui temporis ꝓphetarū per hoc tēpus miraculis maxi mo in p̄cio habitus ē: q̄ velut ignis ardens/ etiā eius v̓ba quaſi facula ardebant. Hic in v̓bo domini acceſſit ad Acab regē Iſrael ꝗ dereliquerat mādata domini: ⁊ ſecutus fuerat Baal: ⁊ p̄dixit ſiccitate triū annoꝝ: ⁊ vehementē famē ī Sa maria. Quāobrem ꝯfeſtim fugit: ⁊ abſcondit ſe in torrēte tribus annis: ⁊ pauit eum ibi coruus. Inde ſiccato torrente ſeceſſit in Sareptam ciuitatē: vbi vidue multiplicata farina ⁊ oleo: etiā Ionam prophetam eius filiū reſuſcitauit a mor tuis. Rurſus orāte eo ī ꝯſpectu Achab celi pluuias ⁊ grandines dedere: ⁊ qua dringētos ꝗnquagīta excelſoꝝ ſacerdotes interfecit: ut habet̉. 3º. ℟. cº. 18º. Quā ob cauſam Iezebel regina in vltionē ſacerdotū Heliā perſequi vbiqꝫ fecit. Sꝫ Helias in montē Oreb fugiēs inde in Damaſcū peruenit: vbi Azaelem regem Syrie: ⁊ Hieu regē Samarie ex mandato domini inunxit: ⁊ Heliſcuꝫ prophe tam domino ꝯſecrauit: ut habet̉. 3º. ℟. 19. Poſtmodū exuſtis duobus Ochozie quinquagenarijs cū quinquaginta ſuis vectus ē a domino per turbinem) vide te Heliſeo) in celum: vt quartus Regum liber habet. cͦ. 2º. Micheas ꝓpheta domini: hac ip̄a tēpeſtate floruit in Samaria: ꝗ̄ antea in v̓bo domini predixerat Acab eum in bello moriturū: vt patet. 3º. ℟. c. 22º. Diam filius Ioſaphath ſeptimꝰ regū Iuda poſt patrē anno. 166º. reIoram ¶Agni Dauid regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 8. Quadraginta quippe an q 29 noꝝ erat cū regnare cepiſſet: ⁊ Althaliā Achab ex Iczebel filiaꝫ duxit vxorē: Cuius imperiū(vxoris ſeductione) pernicioſum patrū ſuoꝝ nomini ad modū fuit. Nam inito imperio in ſuos ſeuire cepit: ⁊ cūctos fratres: nōnulloſqꝫ iudeoꝝ principes ſtatim interfecit. Omnes deinde patrū ſuoꝝ ritus dereliquit ⁊ excelſa(ieroboā more) in omni Iudea extruxit: cūctoſqꝫ habitatores iuda fornicari ⁊ p̄uaricari fecit: ꝓpter qd̓ philiſtini ⁊ ethyopes in eū(iuxͣ v̓bum Helie) dominus ꝯcitauit: ꝗ ⁊ hoſtili animo in Hieruſalem vſqꝫ aſcēderunt: ⁊ cūcta ferro flāmaqꝫ vaſtantes: necnon ⁊ domū Iorā diripiētes et omēs eius filios ac vxores preter Ochoziā lactētē captiuos abduxerūt. Inſuper percuſſit eum do minus lāgore alui inſanabili: quo egeſtis cūctis viſceribus vitam cuꝫ morte mu tauit. Et ob eius peſſimā mortem nequaꝙͣ in ſepulchris regum ſepultus ē. Hec ſecundus Paralipomenon liber habet. cͦ riº. Iorā Ochozie regis frater octauꝰ regū Iſrael anno pº Iorā regis Iuda regnare 908 429 cepit: ⁊ regnauit annis. 12. Hic cū aliquot annis obſeruatione p̄ceptoꝝ dei ⁊ mo

Anno Liber Anͣ chr̄i ad. .IIII. Mūdi Horam deratione in ſuos vſus eēt/ a Benadab rege Syrie infenſiſſimo hoſte ī Sama ria obſeſſus Heliſei ꝓphete interceſſionē liberatꝰ ē: vt habet̉. 4. ℟. cº. 6º. ⁊. 7º. ⁊ ſecūdo Paralipomenon. 22º Uerū cū poſtmodū ī peccatis Hieroboā p̄uarica tuſ eēt ab Hieu cū oī domo ſua interfectꝰ ē: ut ex eodē li. c. ixº. ⁊. xº. habetur. Ioiada ſummꝰ hebreoꝝ ſacerdos apd̓ hebreos ſummo ī honore his tēporibꝰ habitꝰ ē: ꝗ ſolꝰ poſt Moyſen vixit annis. 130. Hic cū cerneret Athaliā reginaꝫ mu lierē pernicioſiſſimā īdies ſeuire ī populo paci ⁊ quieti intēdēs amouit eā a re gno: ⁊ exͣ tēplū obtrūcari mādauit: ⁊ Ioas filiū Iorā cūttis letātibus ꝓ ea regē ꝯſtituit. Hic Ioſabeth ſororem Ioram vxorem duxit. Qui tādem de deo deq hominibus bene meritus anno etatis ſue. 130. in domino moritur: vt habetur li bro quarto Regum. co. iio. ⁊ ſecundo Paralīpomenon. 22º. Ionadab filius Rechabe Ietro ſacerdotis Madian cognati Moyſi familia na tus Uir religione ⁊ moribus inſignis: his tēporibus vt habet̉ ex quarto reguꝫ liº. c. xº. apud iudeos clarꝰ fuit: a quo quedā ſtirps admodū religioſa habuit ini tiū: que tanꝙͣ peregrina ſine rerum copia vitā primo ducere cōſueuit. hic Hieu regis Iſrahel amiciſſimus fuit. Iacharias ioiade ſummi ſacerdotis filius vir vtiqꝫ magnus: hiſdē ēt tēporibꝰ ma gno in p̄cio fuit apud hebreos: ꝗ ⁊ Ioiade mortuo ſucceſſit. Et cū didiciſſet prīcipes iuda tēplū domini(vt lucis ⁊ ſculptilibus ſeruirēt) dereliquiſſe ad eos ꝓphetas mittebat: vt reuerterent̉ ad deū patrū ſuoꝝ: quos ꝓteſtātes audire cōtē pſerūt. Spiritꝰ aūt domini Sachariā induit: ⁊ dixit ꝯgregata multitudine corā rege Ioas. Vos dereliquiſtis dominū: ip̄e aūt dere līquet vos. Qui indignabudi ip̄m inter tēplū ⁊ altare mittentes lapides interfecere: vt patet. 2º. Parali. 24º Et extūc populꝰ manifeſte reſpōſum in tēplo accipere nō meruit. Chozias vel Azarias Iorā filius octauꝰ. regum iuda ſeptuageſimoOchorias quarto ſupra cēteſimū regni Dauid anno regnare cepit: ⁊ anno tātum 9298 So1vno regnauīt: hic vna cū matre ac patre pernicioſiſſimo oībus ꝓbris ꝯtaminatꝰ fuit: ꝓpter qd̓ nec ip̄m: nec Ioſias filiū: aut amaſiā nepotē Mattheꝰ euangeliſta in Chriſti genealogia ponere voluit. Hunc Hieu cum omni familia Achab obtrūcauit. Thalia eius mater Achab regis Iſrael filia ſtatim ꝯcitato tumultū ꝑ Athalia tyrānidē imperiū inuaſit: ⁊ regnauit annis. 7. Que cū filiū a Hieu īter 4299 ꝯ0o fectū didiciſſet ī vltionē eius oē ſemē regium domus Iorā(p̄ter Ioras Ochozie filiū) dilacerare fecit. Et cū indies magis ac magis ī ciues deſeuire de prehenderet̉ ꝯiuratione facta iuſſu Ioiade ſummi ſacerdotis extra templi ſce pta a centurionibus interfecta ſue ſeuitie penas luit: vt habetur quarto Regū. capitulo. xio. ⁊ ſecundo Paralipomenon. 22. Hieu filiꝰ Nāſi nonꝰ iſraelitaꝝ rex anno tertio Athalie regni in Iſrael regnare 4301 898 cepit: ⁊ regnauit annis. 28. Hūc iam diu dominꝰ ꝑ Heliā ꝓpheta īnūxerat regē vt deleret domū Achab. Qui cū vniuerſam domū Iorā regis Iſrael euerteret ⁊ vlciſceret̉ ſanguinē ꝓphetaꝝ ⁊ ſeruoꝝ domini d̓ manu Iezebel: ēt Ochoziā re gē iuda: ꝗ ad Iorā viſendi gratia venerat vna cū iorā interfecit. Sed ⁊ Iezebel impijſſimā mulierem e canzello domꝰ ſue p̄cipitē dedit: cuius cadauer ⁊ ſangui nem(iuxͣ verbū domini) canes comederūt. Septuaginta inſuꝑ alios Achab fi lios ī ore gladij interfecit. Et facta ē domꝰ Achab ſicut domꝰ Hieroboam filiſ Nabath ⁊ domꝰ Baaſa filij Achia: que ad quartā vſqꝫ generationē nō ꝑuene re: ſꝫ inſuꝑ ⁊ quadragintaduos Ochozie filios iugulari fecit: Oēs p̄terea ſacerdotes Bral trucidauit: tēplū Baal deſtruxitī eoqꝫ latrinas fecit: ꝓpter qd̓ dominꝰ dixit ei: Quia feciſti quecūqꝫ mādaui tibi: iccirco filij tui vſqꝫ ad quartam generationem ſedebunt ſuper thronum iſrahel. Dandem ab Azael rege Syrie aliquādiu vexatus dormiuit cum patribus ſuis in Samaria: vt quartus liber regum habet. cº. xº. ⁊ ſecundus Paralipomenon. 22. Azael ꝑ hoc ꝗdē tēpꝰ ab Helia Teſbite pridē rex Syrie inunctus regnauit poſt Benadab ī Syria annis multis. Qui ſuſcepto regno iudeos acerrime ꝑſecutꝰ

Anno .IIII.I An chri ad. Bundi¶ Liber Athalia ē. Hic in re militari p̄ſtans fuit: ⁊ ꝯgregato exercitu ꝓpe aſcēdit in Geth: eoſqꝫ breui ſubiugauit: ⁊ expugnatos ī Hieruſalē ducit: ac urbē obſidet: ſuburbia incēdit excidiūqꝫ ⁊ interitu vrbi minat̉. Quāobrem Ioas rex iuda timēs Azaelis potētiā theſauros domꝰ regie eidē: vt ab eo diſcederet trāſmiſit: qͥbꝰ acceptis ind̓ abijt: hec quartꝰ liber regū hēt. cͦ xº. ⁊ ſecūdꝰ Paralipo. cº. 24º. Das Ochozie filius decimꝰ regū iuda octogeſimoſecūdo ſupra centeſi Ioas mū regni Dauid āno poſt Athaliā matrē regnar̄ cepit: ⁊ regnauit. 40. 89 3 4306 annis. Septē quippe annoꝝ erat cū regnare cepiſſet. Qui quoad Ioīa da pōtifex vixit(quē ꝯtra Athaliā regē p̄fecerat) optime de deo deqꝫ patrijs legibꝰ meritus fuit. Nā dei cultū: ⁊ regū dignitate prioꝝ ſeditionibꝰ ⁊ negligen tia labefactatā breui reſtituit. Sꝫ mortuo Ioiada a legitimis dei declinauit. Cuius quidē exēplo etiā optimates oēs iude corrupti ſunt: ꝓpter qd̓ ⁊ ſummi dei irā in iudeos ꝯcitauit. Iacharias vero Ioiade filius non modo ſue impieta ti nō obtēperās: ſꝫ ēt iudeos: ⁊ eoꝝ principes admonēs ne ſuo errori timore vl̓ edicto vllo modo aſſentirēt iuſſus ē inter tēplū ⁊ altare lapidari. Unde ꝯtra eū dominꝰ ꝯcitauit Azaelē Syrie regē: q̄ illū ī Hieruſalē obſedit: ⁊ ml̓ta diripuit: ⁊ theſauros domus regie: q̄ ſibi oblati fuerāt: vt inde diſcederet accepit: hic cū diuinos honores ſibi a populo impēdi voluiſſet ī langorē peſſimū decidit: eūqꝫ duo ex eius ſeruis ī vltionē ꝯacharie percuſſerūt: quo vulnere etiam mortuus eſt: nec eum in ſepulcris regum ſepelierunt: ſicut ex quarto regum libro cº 12º. habetur: ⁊ ex ſecundo Paralipomenon. 24º. Diogenetus ſeptimus Athenienſium dux ſecundo regni Ioas anno magiſtratum ſumpſit: ⁊ regnauit annis. 28. E92 430. Eudemus ſeptimus corinthiorum rex eodem anno ⁊ ipſe regnare cepit: ⁊ regna uit annis vigintiquinqꝫ. Acrazapes trigeſimuſquintus Aſſyriorum rex tertiodecimo regni Ioas regna881 4318 re cepit: ⁊ regnauit annis. 42. Aremulus Siluius duodecimus latinoꝝ rex. vigeſimo regni Ioas anno latinis 874 4325 regnare cepit: ⁊ regnauit ānis. 19. Hic vt Euſebio placet Agrippe ſuperioris ſi lius fuit: qͥ ⁊ Albanoꝝ p̄ſidiuꝫ inter mōtes(vbi nūc Roma habet̉) poſuit. Uir quidē impius atqꝫ inhumanꝰ: ꝓpter quā impieiatꝭ(vt aiunt) ictu fulminis interijt. Hic filiū Iuliū noīe genuit Iulii Proculi proauū ꝗ cū Romulo Nomaꝫ poſtea commigrans iuliam gentem fundauit. Dynaſtia egyptioꝝ. 22. eo ipſo anno incepit: in qua primuꝫ Seſoucoris regnuꝫ ſu ſcepit: ⁊ regnauit Ioachā Hieu regis filius decimus iſraelitarum rex anno. 23º. Ioas in Samaria regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 17. Uir quidē fortis ⁊ anio preſtās: q̄ derelicto domino ambulauit in vijs Hieroboam: ⁊ quouis modo de clinare noluit ab eis: ꝓpter qd̓ iratus dominus tradidit eos in manu Azael: ⁊ Benadab regū Syrie cūctis diebus. Sꝫ cū tribularēt̉ clamauerūt ad dominuꝫ ꝗ vidēs eoꝝ anguſtias liberauit eos de manibꝰ eoꝝ. Nā eos Syrie reges crudelē in modū ceciderāt: ⁊ quaſi puluerē in tritura aree redegerāt. Nec ꝓpterea a luxurijs ⁊ idolis receſſerūt. Tandem ⁊ hic cum patribus ſuis(vt quartus liber regum habet) cº. 13º. ſepultus ē in Samaria relicto poſt ſe Ioas filio. Ariſtemides octauus corinthiorum rex vigeſimooctauo anno regni Ioas corin Lσ 6 4333 thijs regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 35. Pheredꝰ ſil̓iter ſequēti āno apd̓ atheniēſes magiſtratū ſumēs regnauit ānis. 19. Auētinꝰ Siluius Aremuli filius tertiuſdecimus latinoꝝ rex. 38. āno regni Ioas latinis regnare cepit ⁊ regnauit annis. 37. Hic ut Augº placet. 18. liº. de ciuitate 856 434 3 dei. cº. 21º. cū fuiſſet ī bello ꝓſtratꝰ: ac ī Auētino monte ſepultus loco ſui noīs no mē eternū dedit: qd̓ ēt Ouidiꝰ. li. 14. metha. teſtat̉ dicēs: Tradit Auētino ꝗ quo regnaret eodē: Mōte iacet poſitꝰ: tribuitqꝫ vocabula mōti. Alij v̓o volūt eum in plio fuiſſe occiſum: ſꝫ nō apparuiſſe: nec eius vocabulo appellatū mōtē: ſꝫ ex auium aduentu illuc aduentantium: ſicut refert Uarro dictum auentinum. Re latus eſt autem a latinis in eorum numerum.

Liber .IIII. Oūdi Anͣ chriad. Amaſias Maſias Ioas regis filius vndecimus regū iuda vigeſimoſecundo ac ducēteſimo regni Dauid anno ī Hieruſalem regnare cepit: ⁊ regnauit 434 6 53 annis. 29. Uir ſingularis humanitatis ⁊ eloquētie: ⁊ preceptoꝝ dei ali qua ex parte obſeruator. Nā excelſa e iudea oīo nō abſtulit: ⁊ in cedis paterne vltionē ſeruos qui ip̄m interfecerāt e medio ſuſtulit. Hic cōparatis magnis co pijs in Amalechitas ⁊ idumeos mouit: factaqꝫ pugnādi copia ex hoſtibus ad iooooo. cecidit: ⁊ in Sallinarum valle nobilē Arbee ciuitatē apprehēdit: eāqꝫ Iechel vocauit: qd̓ auxiliū dei ſonat. cūqꝫ deos quos ex Amalech tulerat adoraſſet: eo ꝙ eos reſpōſa dediſſe intellexerat a dn̄o percuſſus eſt. Rediēs quoqꝫ ab idumeoꝝ pugna in Hieruſalē maioribꝰ cōparatis copijs Samariam hoſtili animo ingreſſus eſt. Sꝫ a Ioas rege Iſrael poſt innumeras cedes iuxͣ Bethſa mes Iuda fuſus ⁊ fugatus ē: ip̄eqꝫ a rege captus vinctuſqꝫ tradidit Hieruſalē. Ioas vero direptis ex ea p̄cioſiſſimis ꝗbuſcunqꝫ ciuiū diuitijs etiā vaſa queqꝫ domꝰ domini abſtulit. ⁊ quadringētos cubitos muroꝝ vrbis deſtruxit: ac cum ſpolijs oībus reuerſus ē in Samariā ꝓpter qd̓ facta ē ꝯiuratio ꝯtra Amaſiam: ꝗ fugit ī lachis: ⁊ a ſuis inſecutus ibidē interfectus eſt. Deinde illatus in Hieruſalem ſepultus eſt in ſepulchris Dauid: vt patet. 4. ℟. 14. ⁊ 2. Parali. 25. cº. Ioas Ioachā regis filius vndecimus iſraelitaꝝ rex pº. āno regni Amaſie regnare cepit: ⁊ regnauit ī Samaria. 1σ. ānis. Qui ⁊ ip̄e ī p̄uaricationibꝰ Hieroboā 43 47 852 coinquinatꝰ fuit: ſꝫ nō ꝙͣtū pater eius. Nā ⁊ ꝓphetaꝝ ꝯuerſatione plurimū oblectatus ē: ⁊ p̄ſertim Heliſei viri ſanctiſſimi: cuius ꝯſilio tribus ꝯgreſſionibus cū Benadab rege Syrie ꝯflixit: eūqꝫ fudit: ⁊ ciuitates quas Azael tulerat rece pit. Dormiuit aūt Ioas cum patribus ſuis: ⁊ ſepultus eſt in Samaria: ſicut in quarto libro regum: cͦ. 13º. habetur. Thelechus octauus lacedemoniorum rex. primo regni Amaſie anno lacedemo nijs regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 40. Ariphron atheniēſis nono Amaſie regni anno apd̓ atheniēſes magiſtratū ſum4355 844 pſit ⁊ regnauit annis. rō ſb̓ quo ẜm Euſebiū aſſyrioꝝ regnū ꝯſumptū ē. Sardanapallus vltimꝰ aſſyrioꝝ rex. 16º. Amaſie regis anno Aſſyrijs regnare ce CG2 SI pit: ⁊ regnauit annis. 20. de quo Diodorus ī hiſtorijs grecoꝝ ml̓ta diſſeruit. Sꝫ ⁊ Iuſtinus ī hec v̓ba tetigit dicēs Sardanapallus rex vir omniū mulieꝝ corru ptior repertus ē ab Arbace p̄fecto ſuo inter ſcortoꝝ reges purpuram collo tra hens ſb̓ muliebri habitu penſa eius filij partiens. vnde indignatus Arbaces ex citauit milites ad ꝯiurationē ꝯtra eum: ⁊ ꝯmiſſa pugna vincit̉ rex: qui regiam ſuā ingrediens incenſa Pyra quam ipſemet fecerat ſeip̄m cum multis diuitijs ꝯcremauit: iuſſitqꝫ ſicut refert Tullius. 5º. thuſculanaꝝ queſtionū libro v̓ba hec buſto ſuo inſcribi: Hec habui que edi queqꝫ exſaturata libido hauſit. Alia iacēt multa ⁊ p̄clara relicta. Ac ſic illud maximū omniū regnoꝝ finē tante diuturnita tis accipiens ad medos ab Arbace: quoꝝ p̄fectus erat tranſlatū ē poſt annos: vt Auguſtino placet. 18. libro de ciuitate dei. cº. 22º. 130 5. vt etiam Beli: qui primꝰ rex fuit tempora computentur. Aſſyrioꝝ igit̉ regum nomina ⁊ tēpora ſinguloꝝ diſtincte vt moreꝫ ſuſcepimꝰ ad ſupradictoꝝ corroborationem hic ſb̓ Epilogo deſcribimus. Aſſyriorum Regum Epilogus. Altādas Belus primus an 6 5. Mamit Ninus an̄ 52. Manchaleꝰ 13 Semyramis 3. an̄ 42 Iphereus 14 an 2o Iameis 4 an̄ 38 Manullus 15 Arius Sparetus 16 Aralius 6 an̄ 40 an 40 Aſcades Xerſes an 40 an̄ 30 Amintes Armamitres 8 an̄ 38 4 5 Belochus 19 Bellotus an 25 Baleus 10 an̄ 52 Belopares 20 an

Anno .IIII. An̄ chri ad. Pundi ¶ Liber Amaſias Dercylus 29 an Soſares ri an 30 an 40 Eupales Sͣ an Lampares 22 31 an Laoſthenes an 30 Pannias 23 an 45 32 Pyriciades Soſarinus 24 an 45 Ophrateus 33 an Mitreus 25 an 19 50 Ophartanes 34 an Thautanes 26 an 27 an Ocrazapes Tauteus 27 an 32 Sardanapallus 36 an an Tineus Heliſeus propheta ſanctiſſimus Helie diſcipulus poſteaꝙͣ eccleſiam dei non opere ſolum: ⁊ exemplo: ⁊ p̄dicatione: verū etiam miraculis frequentiſſimis ⁊ inauditis confirmaſſet hac ipſa tēpeſtate migrauit ad dominum: cuius corpus apud Samariam paleſtine(vt ſcribit beatus Hieronymus) ſitū fuit: vbi ⁊ Abdias propheta poſtea quieuit. Eius autem digniſſime celebritatis feſtum octauo kalendas Iulij celebratur. Cuius geſta habentur in quarto libro Regum a capitulo. 2º. vſqꝫ ad tertiumdecimum: in cuius ſepulchro cum quoddam hominiſ cadauer qd̓ iectū eēt oſſaqꝫ Beliſei tetigiſſet: ſubito reuixit: ac erectū ſtetit. Ionam prophetam: quem hebrei virum ſanctum nominant hac eadem tēpeſta te miraculis claruiſſe conſtat: hunc mulieris vidue Sareptane filium quē He lias propheta mortuū ſuſcitauerat(Hieronymus fuiſſe affirmat) matre poſtea ad eū dicente: Nunc cognoui: quia vir dei es tu: ⁊ v̓bum eius in ore tuo veritas eſt. ob hanc etiam cauſam ipſum puerū ſic vocauit Amathi: quod lingua noſtra veritatem ſonat. Ideo de veritate(vt diuus Hieronymus inquit) columba na ſcitur: quia Ionas colūbā ſonat. Is cū prophetia illumināte peccatores ciuita tis Niniue dei miſericordiam cōſecuturos videret ne falſa predicare videret̉ ad denunciādum interitum eiuſdē ciuitatis ire nolebat. Ideo a cōſpectu dei ſe Io nas fugere putauit: propter quod in mare demerſus: ſuo naufragio paſſionem Chriſti prefigurauit. Amos Techues propheta: ⁊ ipſe per hoc tempus ſpirituali gratia plenus ꝓphe tauit inter ceteros ꝓphetas: que dominus ex numero paſtoꝝ ſuſtulit: ⁊ miſit in Samariā ꝓphetare ꝯtra decē tribꝰ: ⁊ ꝯtra Hieroboā regē Iſrael. Sꝫ Amaſias ſacerdos eū frequēter plagis afflixit. Tādē filiꝰ eiꝰ Ocias uecte eū ꝑ tēpora trāſ fixit: vnde ſemiuiuus ī terrā ſuā euectus poſt aliquot dies dolore vulneris expi rauit. ſepultuſqꝫ ē cū patribꝰ ſuis: eiꝰ feſtiuitatē celebramꝰ. 2º. kalē. Aprilis. Amos alius ꝓpheta Iſaie ꝓphete pr̄ fuit: ſed alijs litteris vnus alijs alter(vt diuus Hieronymꝰ ait) ſcribit̉: que differētia litterarū apud latinos nō habet̉ Et ille alius auulſus interpretat̉: quia loquitur ꝯtra decē tribus Iſrael: que ꝑ idolatriam a cultu dei: ⁊ a regno Dauid erant auulſe. Hic vero robuſtus vel fortis interpretatur Hieroboā filiꝰ Ioas filij Hieu duodecimꝰ iſraelitaꝝ rex anno regni Amaſie regis iuda. 17º. regnare cepit: ⁊ regnauit ī Samaria annis. 41. Uir plane p̄ſtāt iſſi mus: ꝗ ſuſcepto imperio ex mādato domini ꝯtra Benadab filiū Azael regē Si 836 436 5 rie ſuſceptū bellū admirabili v̓tute ac felicitate geſſit: deqꝫ hoſte triūphauit: ⁊ vniuerſa ablata ab Anthiochia vſqꝫ ad mare mortuū iuxͣ v̓bū domini qd̓ locutꝰ fuerat ꝑ Ionā ꝓphetā Iſrael reſtituit. Qua victoria elatus Idolis imolare ce pit ⁊ fecit malū in ꝯſpectu domini: ſicut Hieroboā: ꝓpter qd̓ dominꝰ miſit ad eū Amos ꝓphetā: vt eius īteritū: ⁊ populi calamitatē p̄diceret: q eū ꝑ tēpora uecte ferreo trāſfigi iuſſit. Tādē ⁊ hic relicto hacharia filio dormiuit cū patribꝰ ſuis ſ ⁊ ſepultus ē in Samaria in ſepulchris regum: Cuius geſta prima ⁊ nouiſſima quartus liber Regum continet. cͦ. 14. gz 436 8 Egemon nonus corinthiorum rex vigeſimoſecundo regni Amaſie anno corinthijs regnare cepit: ⁊ regnauit annis. xvi. Atheſepleus filius Ariphronis anno vltimo Amaſie regis Iuda apud athenienſes magiſtratum inijt: ⁊ regnauit annis. 27. Sub quo: ut Euſebius ſcribit Aſſyriorum regnum deletum eſt.

Anno. 9 4 ¶.IIII. Mūdi An̄ chr̄i ad Liber Ozias Iias qui ⁊ Azarias Amaſie regis filius duodecimus reguꝫ Iuda: an no regni Dauid. 251º. Regni vero ẜm Auſebium Hieroboā regis iſra 4375 824 el duodecimo regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 52. Hic multe manſuetudinis ⁊ dignitatis vir fuit: ⁊ ꝓpter obſeruantiam cultus diuini deo homini buſqꝫ gratus fuit qui in omnibus quod gratum ⁊ rectum coram deo fuerat iu xta omnia que fecerat pater eius fecit niſi ꝙ excelſa nō abſtulit. Inito autem ī perio ꝯtractis vndiqꝫ copijs: ex quibus trecēta pugnatorum milia in exercitu habuit hoſtes per circuitum proſtrauit: eoſqꝫ tributarios fecit: ſuperatis dein de hoſtibus ad exornādam ⁊ īſtaurandam hieruſalē animum adiecit ⁊ muros quos Ioas rex iſrael diruerat: reſtituit: ⁊ turres altiſſimas multis ī lociſ erexit ⁊ alia multa vrbi contulit. Deinde vt quartus liber regū hꝫ: Agriculture ⁊ plā tationibus operam dedit: ꝓpter quod multas ſibi ꝯflauit opes(quibus elatꝰ: aut forte nimio religionis amore prouocatus) arrepto turibulo vt in hiſtoria ſecūdi libri Paralipomenō oſtēdit̉: ſacerdotale officiū p̄ſumpſit aſſumere. Ꝙ obrem terremotus in templo dei exortus eſt: ⁊ ipſe Lepre plaga percuſſus eſt Cuius ⁊ Iacharias propheta meminit. Et fuit leproſus vſqꝫ ad diem mortis ſue: ⁊ habitauit ī domo libera ſeorſum. Ioathan vero filius gubernabat īperiū Cunqꝫ obijſſet ſepelierunt eum in ciuitate Dauid cum patribus ſuis. Eiꝰ aū geſta prima ⁊ nouiſſima quartus Regum liber. cͦ i5 habet ⁊ multo plura ſcd̓s Paralipomeno. cº 26º. Hoc tamen in loco aduertendum ē ꝙ mortuo Amaſia rege patre huiꝰ Ozie Re gnuꝫ Iuda tredecim ānis ſine rege fuit: quod ex regū Iude iſraelqꝫ facile conij cere poſſumus. Quia ẜm regū hiſtorias Amaſias ſecūdo āno Ioas regis iſrael regnare cepit: cuius tempus in quadrageſimūprimum protrahitur annum: a quo ſi Amaſie annos amouere volueris: remanebunt anni. 13. quibus Ozias iſte paruulus necdum ad regendum erat idoneus. Hoc quidem Euſebiꝰ nr̄ cu ius ordinem ſeruamus non habet. Et ne error eueniat ceteris poſtpoſitis illuꝫ imitari curauimus. 4380 819 Sardanapallꝰ vltimꝰ Aſſyrioꝝ rex ſexto Ozie regis āno ab Arbace exercitꝰ ſui duce tādē vīcit̉ ⁊ necat̉. Et ad hoc tp̄s vſqꝫ Aſſyrioꝝ regū hiſtoria refert: quoꝝ oīum tꝑa(vt p̄fert̉) fiūt āni. 130 5. Uerūtamē poſt Sardanapallū ēt Aſſyrioruꝫ reges fuere: ſed nō monarche ī ea potētia vſqꝫ ad Niniue ſubuerſionē. Qua.ſ. deſtructa horrēda ac cruētiſſima tꝑa vbiqꝫ mox ſurrexere: que vſqꝫ ad aduētū domini noſtri Ieſu Chr̄i humanū ſanguinē velut īundātē fluuiū effudere. De ꝗbꝰ Oroſius liº. 2º. ꝑtractauit. ¶ Medorum regni principium. Arbaces igr̄ prīus Medoꝝ rex ſexto Ozīē regis Iude āno: hoc ē ꝗnqͣgeſimoſe ptimo poſt ducēteſimū Medis regnare cepit: ⁊ regnauit ānis. 28. Hic natione Medus: militieqꝫ Sardanapalli(vt p̄fert̉) p̄fectꝰ fuit. Qui eo rege ſuo Sarda napallo deuicto oriētis Monarchiā(ſpe vt Iuſtinus ait) nōdū re ad Medos trāſtulit. Quod ꝗdē Dariꝰ poſtea ꝑfecit. De cuius medie regionis deſcriptione ſupradiximus: vbi agit̉ de Medo Medee filio. Phul quidā gener̄ Aſſyrius Sardanapallo ī regno ſucceſſit: qui ſuſcepto regno Monarchiam deperditam recuperare annitens innumera bella cōmiſit: idqꝫ eius fecere poſteri: Nam(vt quarti libri regum continet hiſtoria) in Therſa ad regē iſrael magno fragore omnia igne ferroqꝫ vaſtās aſcendit. Quod vbi Ma nahen rex iſrael intellexit: legatos de pace ſtatim ad eum miſit: a quo ea federa accepit: vt ſi ab eo diſcedere deberet: mille talenta argenti quot annis ei perſol ueret. Atqꝫ ei per ſingulos annos auxilio foret. At Manahen haud ml̓topoſt eidem regi aliam ſophiſticam pecuniam tranſmiſit. Que res multam indignationem Aſſyrioꝝ regum contra iſrael ſuſcitauit: vt infra patebit. Uide quartū librum Regum. cꝰ i5º Procas Silnius Auentini filius: quartuſdecimus latinorum rex ſexto Ozie regis anno Latinis regnare cepit: ⁊ regnauit annis. xxiii. De quo Uirgilius

Anno Quartus. An chilad. Dudi ¶ Liber Ꝙ ias meminit dicēs. Proximus ille procas. Hic duos genuit filios: Numitorem vꝫ: Rhee mr̄is Romuli ⁊ Rhemi pr̄em: ac Amulium: de quibus infra. Lycurgus Lacedemonioꝝ princeps ⁊ legū lator: vir plane clariſſimus ⁊ ī omni bꝰ philoſophis admirandus his temporibus(vt Euſebio placet) ī precio fuit. Ꝙͣuis Plutarchus varias de eius tꝑe ꝓtulerit ſn̄ias. Cum alij Hiphiti: Alij ante primā Olympiadē: Alij Homeri: Alij Heraclidaꝝ tꝑibus floruiſſe dixerint. hic patre Spartiatarum rege mortuo: necnō ⁊ eius fratre natu maiore cū regnare potuiſſet certior factus ꝙ fratris defūcti vxor pregnās eſſet declarauit eueſtigio regnū pueri eſſe ſi mas foret. Sꝫ cū mulier verba feciſſet d̓ perdendo puero quo illi nuberet ⁊ ſpartiatis imperaret: eius īgeniū deteſtatꝰ eſt: natoqꝫ puero cū ipſe cenaret cū principibus eū lycurgo detulerūt: quē ille ſuſcipiēs ad diſcūbētes dixiſſe fert̉. Rex natus ē nobis o Spartiate. Impoſitoqꝫ eo ī regio ſolio: oēs tum eius animi magnitudinē: tum iuſtitiā admirati ſunt. Regnauitqꝫ menſes octo. Deinde cū cedere dn̄atui ſtatuiſſet primū ī Cretam: poſtmoduꝫ ī Aſiam nauigauit. Dehinc ad Spartiatas reuerſus leges īſtituit: que ꝗd ꝯtineant ex Plutarcho haberi poteſt. Cū aūt ī legibus nullam diuitiarum vellet ha beri curā fert̉ locupletes aduerſus lycurgum exarſiſſe: a quibus pulſatus etiaꝫ oculum amiſit. Cupiens itaqꝫ eam ſuam inſtitutionē īmortalē reddere: ꝯuocatis omnibꝰ ad ꝯtionē iuramentum exegit vt nil vel remouerēt vel īmutarēt: do nec ex Delphis reuerteretur. Cunqꝫ oraculum ꝯſuluiſſet: an pie leges ⁊ ſatis ad felicitatem late eſſent. Reſpōſo habito ⁊ leges pie latas eſſe: ⁊ ciuitatem cla riſſimam fore: vbi Lycurgi vterent̉ legibus: vaticiniū mox ſcripſit: ⁊ Spartam miſit: ſeqꝫ poſt īteremit: quo Sparte legibus vterent̉. De hoc Ualerius li. de Ingratis. Et Iuſtinus in. 3º. Epitomatū. Et Ariſtoteles in politicis multa ſcri pſerunt. Alexāder decimus Corinthioꝝ rex decimo Ozie regis āno Corinthijs regnar̉ 814 4385 cepit ⁊ regnauit annis. 25. Alchamenes nonus Lacedemoniorum rex. 13º Ozie āno Lacedemonijs regna gi2 4387 re cepit ⁊ regnauit annis. 37. Alchamenes quidam in Grecia alius nomine fuit. Statuarius celeberrimus. De quo Quintilianus liº. 12º. de Inſtitu. oratoria meminit. ¶ Macedonum regni principium. Carnaus quidam Macedo vir ingenio ⁊ manu inuictiſſimus poſt īnumera cuꝫ finitimis regibus ſtrenue geſta: Macedoniam ortus ſui prouinciam demū ſibi vendicauit: ⁊ in ea primus regni ſedem conſtituit: atqꝫ duodecimo regni Ozie anno regnare cepit: ⁊ regnauit(Euſebio teſte) annis. 28. Macedoniam itaqꝫ Europe prouinciam a Macedone Oſyridis filio: primo co gnominatam inuenimus: quam Solino teſte precingit ab oriente Thracius limes. A meridie Epyrothe Theſalie: ab occidente Dardanie ⁊ Ilyricus: ⁊ in Septentrione Paphlagonia. Fuit primitus anguſtis terminis ſed ſuorum regum virtute: ⁊ gentis induſtria ſubactis finitimis: ita ampliata eſt: ꝙ eam Plinius in quarto centum quinquaginta populos aliquando tenuiſſe ſcribat. De qua Solinus etiam ſic dicit. Qui Edonij olim populi: queqꝫ Migdonia erat terra: aut Emathium Theſalicumqꝫ erat ſolum: nunc omne vniformi vocabulo Macedonica res eſt: factumqꝫ corpus vnum. Regnum itaqꝫ Macedonicum illuſtre potenſqꝫ fuit: ⁊ ꝙͣmaxime tempore Alexandri magni. Sed On̄ie pontificis iudeorum temporibus deſtructum fuit(vt infra dicemus): In quo plane regno memorabile quoddā factū ꝯtigiſſe legimꝰ: ꝙ cum Ilyrici ⁊ Thraces coadunati finitimos Macedones atterrere conati eſſent: ⁊ cogerent̉ Ma cedones commiſſa pugna fugere: tulerunt in cunis infantem defuncti regis filium: quo iuxta aciem poſito acrius repetiere certamen: quaſi ideo victi eſſent: ꝙ bellantibus defuerint auſpicia regis ſui victoris futuri. tandēqꝫ Ilyricoſ ma gna cede fuderunt: oſtendentes hoſtibus priore pugna regem nō virtutē Macedonibus defuiſſe: cuius quidem regis nomen ignoramus.

Anno. .IIII. Pūdi An̄ chr̄i ad. ¶ Liber Oias ¶ Prophete viri excellentiores Oſee filius Beeri ꝓphaꝝ duodecim primꝰ hiſde tꝑibꝰ(ipſomet teſtante) ad pro phetiā dicēdam ſpū ſancto repletuſ fuit. Et ad Achaꝫ regē: regē Iuda: ⁊ ad hie roboam regē iſrael alioſqꝫ reges dominū relinquētes: vt hiſtorie p̄dicte ⁊ ſubſe quētes ex libris regū ⁊ Paralipomenō excerpte indicant: qui ēt iſrael idolatrie crimē īperio ac poteſtate ſua admittere colebat ꝓphāre orſus ē. At ſub Me tha phora fornicarie p̄dicat ꝯtra regnum decē tribuum: vt habet̉ ī eo primo ⁊. 2º. caº. Sub Metaphora deīde adultere predicat ꝯtra regnū duaꝝ tribuum: vt habe tur ī eo. cº. 3º. De quo Iſidorus. ī. 8º. Ethi. li. ſic dicit. Oſee ſaluator īterpretatur. Qui dum iram dei in ppl̓m iſrael ꝓphetaſſet ꝓceſſurā domui Iuda ſalutē ꝓnū ciauit: ꝓpter qd̓ Ezechias rex Iuda ſublatis idolis q̄ p̄cedētes reges ꝯſecraue rat: templū dei purgaſſe mōſtrat. Mortuus deīde ⁊ īter ſanctos relatꝰ ē. Eius feſtum celebratur quarto nonas Iulias. Ioel filius Phatuel ſecūdus duodecim ꝓphāꝝ: ⁊ ipſe(ẜm Hiero.) per hoc ip̄m tp̄s hiſdem regibus quibus ⁊ Oſee ꝓphāuit. Et librū nomine ſuo p̄notatū prophetice ſcribit. In quo deſcribit terrā duodecī tribuū: Eruca: Bruco: Locuſta rubigine vaſtante delendā ⁊ poſt reuerſionē prioris ppl̓i effuſū iri ſpm̄ ſanctū ſuper ſeruos dei ⁊ ancillas.i. ſuper centūuiginti credetes homines q̄ ſuere tēpo re reſurrectiōis ī cenaculo Sion: q̄ centūuiginti ab vno vſqꝫ ad quindecim pau latim ⁊ per īcremēta ſurgentes quindecim graduū numeꝝ efficiūt ꝗͥ ī pſalterio myſtice ꝯtinent̉. Mortuus deniqꝫ ē ac īter ſanctos relatus. Cuius feſtum cele bratur tertio idus Iulij Abdiam ꝓphām ꝗ īterpretat̉ ſeruus quartū duodecim ꝓphāꝝ hiſdē ēt tꝑibus ꝓ phetaſſe Hiero. ꝯmemorat: fuiſſe tn̄ tꝑibus primi Hieroboa capl̓m vndecimuꝫ hiſtorie tertij libri regū teſtat̉: quē ⁊ hebrei ſub Achab rege Samarie: ⁊ impijſ ſima Iezabel fuiſſe dicūt: ꝗ ⁊ centū ꝓphās ī ſpecū pauit: qui nō curuauerāt genū ante Baal: ⁊ ꝓpterea accepit gr̄aꝫ ꝓphetialem: ⁊ de duce exercitus fuit dux eccleſie. Unde ⁊ librum ꝓphetie ſuo nomine prenotatū edidit/ ī quo ꝑſonā dn̄i ꝯtra Edom repreſentat: ⁊ ſanguineū terrenūqꝫ fr̄em. fr̄is quoqꝫ Iacob ſemper Emulum ſpirituali percutit haſta. Eapropter ſicut olim gregē ꝓphetaꝝ pauerat ī Samaria ſic ⁊ nunc ex ea ꝓphetia ī toto orbe Chr̄i paſcit eccleſia. Ac ſic tandē antiquiſſimus moritur: ⁊ inter ſanctos refertur. Eius corpus apud Samariam cū Mauſeolo Heliſei ꝓphete ſepultum fuit. Agitur vero eius cel. britas octauo kl̓as Iulij. Ionas quintus duodecim ꝓphetarum: qui columba pulcherrima interpretatur (de quo dictum ē) hiſdem temporibus ad Niniuitas mittit̉: qui eū audierunt: quoꝝ exemplo mundū ad penitentiā reuocat. Iſaias Amos prophete filius natione Hieroſolimitanus nobiliſſima familia na tus: hac ipſa tempeſtate in Hieruſalem prophāre orſus eſt: qui ⁊ librum prophetie ſue ſuo nomine prenotatum diſertiſſime in iudea compoſuit: in quo(vt Heronymus inquit) non tantum prophetiam ꝙͣ euangelium componere viſus eſt. Ubi licet ad duas tribus prophetaſſe videatur: eius tamen omnis cura de vocatiōe gētiū: ⁊ aduentu Chr̄i prīcipalis hr̄: hunc Manaſſes rex iudeoꝝ: cuiꝰ affinis fuerat ī duas ꝑtes ſerra lignea ſcindi fecit Qui mortuꝰ ſub q̄rcū Rogel iuxta trāſitū aquaꝝ ſepultꝰ fuit. Feſtū eius celebrat̉ ſecundo nonas iulij. Oſorthon Egyptioꝝ rex quē ipſi Herculē dixerūt. 2º. regni Ozie āno Egyptijs 4399 200 regnare cepit: ⁊ regnauit anniſ. 9. Agameſtor ꝗdā grecus eo ipſo āno apud Atheniēſes magiſtratum ſumpſit: ⁊ re gnauit annis. 2o. Sacharias hieroboam regis filius tertiuſdecimus iſraelitarum rex vigeſimo no no regni Ozie anno in Samaria regnare cepit: ⁊ regnauit ſex menſibus tantū. 4403 756 Qui ſuſcepto regno confeſtim laſciuire ⁊ luxuriare in Idolis(hieroboam mo re) cepit: propter quod ⁊ iuxta verbuꝫ dn̄i quod locutus fuerat ad Hieu ꝓauū ſuū ꝙ vſqꝫ ad quartā generationem ſederēt filij ſui ſuꝑ thronuꝫ iſracla Selum

Anno An̄ chr̄i ad. Mūdi Quartus. ¶ Liber Ꝙ ias Iabes ſeditioſo viro ꝯͣctis vidētibus ꝑcuſſus ⁊ īterfectus fuit: ſicut hiſtoria qͣ ti libri Regū. c. xvo. hꝫ. Et regno ꝑ tyranidem occupato poſt triginta dies ipſe a Manahen filio Gadi obtrucatus fuit: vt eodē liº. ⁊. cº. ꝯtinetur. Hic tamen aduertendū ē(vt hiſtoriaꝝ magiſtro placet) ꝙ ẜm naͣm ānoꝝ ſuꝑputa tionē iſrl̓ regnū poſt hieroboā p̄dicti mortem viginti tribus ānis ſine rege fuit: Uel potiꝰ Iacharias iſte ꝗntodecimo Ozie regni anno regnare cepit: ⁊ ſic per illos tres ⁊ vigīti regnauit ānos quos ob eiꝰ nephandiſſima geſta nō ꝯputamꝰ ſed ſex tātūmodo illos quibus correctius vixit. Amulius Siluius Proce ſuperioris Iunior filius qntuſdecimus Latinoꝝ rex. 29º. Ozie regni anno regnare cepit: ⁊ regnauit ānis. 44. Hic defuncto pre Ni mitore fratrem cui regnū debebatur regno depulit: filiumqꝫ eiuſ interfecit. Sꝫ ⁊ Rheam eius filiam veſtalē ſacerdotē mox īſtituit vt ex Numitore nulla ſupeſſet proles: que aliquando Amulium ip̄ꝫ: eiuſqꝫ ſucceſſores ī regno impedire poſſet. Quamobcauſam Numitor pulſus. 44. annis in agris priuataꝫ vitam duxit. Rhea āt que ⁊ Ilia dicebat̉ Numitoris filia ex ignoto viro ꝯcipiēs: geminos pe perit. Romulū.ſ. ⁊ Rhemū: q̄ poſtea tā ob honorē regij generis: ipſorūqꝫ feroci tatē: ꝙͣ ob matris excuſatione a Marte fingunt̉ ꝓcreati. Amuliꝰ v̓o(vt aiunt) Martis punitionem formidans Rheam ipſoſqꝫ infantes nō īterfici ſed ī Tyberim ꝓijci mādauit: qͥ ī vicinā rippā expoſiti cū eos Fauſtulus paſtor ꝯperiſſet Acce Laurētie meretrici vxori ſue educādos attulit. Sūt tn̄ q̄ dicāt: cuꝫ expoſiti vagiētes iacerent: primū aqua neſcio meretrice collectos ⁊ primas eiꝰ ſuxiſſe māmas. Meretrices enim lupas vocare ꝯſueuerāt. Unde ēt eaꝝ loca lupa naria dicunt̉. Utrū autem a lupa beſtia vel a meretrice lactati fuerīt: varie ſūt opiniones. Uerūtn̄ anteꝙͣ adhuc ꝑ vrbē cernunt̉ picture ꝗbus a lupa beſtia lactati vident̉. Cū autē adoleuiſſent nō parua paſtoꝝ ⁊ latronum manu collecta Amuliū patruū īterfecerūt: ⁊ Numitorē auum ī regnum reſtituerūt. Manahen Gaddi filius. 15ꝰ. Iſraelitaꝝ rex trigeſimo regni Ozie āno ꝑ ſeditionem regnū occupans regnauit ānis. 10. Uir certe ſeditioſus ⁊ tyrannidis ama794 4 40 tor: qui ī vita nil admiſit qd̓ ad honorem dei pertinere videret̉: ſed vt ſacra qͣrti regū libri ꝯtinet hiſtoria ī peccatis hieroboā alijſqꝫ luxurijs quoad uixit ambulauit. Hic ꝯꝑato ingenti exercitu hoſtili aīo aſcendit in Thapſaꝫ ⁊ om̄es agros eius igne ferroqꝫ vaſtauit: et cū Tharſenſes eum aperire nollēt vi ciuitatem ce pit: ⁊ vniuerſos cecidit: pregnantes ſcidit: ⁊ cedem magnam egit. Hic vt hebrei tradunt. Phul Aſſyriorum regi vitulos aureos: qui erant in Betel ⁊ Daū ꝓ munere tranſmittere ſpōpondit. At ſacerdotes Eneos ſimiles conflātes ei traſ miſere: ſed fraude poſtea deprehēſa Aſſyrioꝝ reges ꝙͣ plurimum ī iſrael reges exardeſcere ceperūt. Reliqua āt eius geſta prima ⁊ nouiſſima habent̉ ī quarto Regum liº. cº 15º. Soſaramꝰ ſecūdus Medoꝝ rex trigeſimoquarto regni Ozie āno Medis regna 790 440 5 re cepit: ⁊ regnauit annis. 30. Theleſtes Corinthioꝝ vndecimus rex: ⁊ ipſe eodem āno regnare cepit: ⁊ regna uit annis. 12. Pſammꝰ Egyptioꝝ rex eo ipſo āno Egyptijs regnās regnauit annis. io. Cenus ſecūdus Macedonum rex. 4o. regni Ozie anno Mace donibꝰ regnare 78σ 4413 cepit: ⁊ regnauit annis. 12. Phacea Manahen filius ſextuſſdecimus iſraelitarum rex quadrageſimo anno regni Ozie regnare cepit: ⁊ regnauit annis. io in Samaria. Sed ẜm Hebreos duobus tantūmodo annis. Hic ſicut ⁊ pater in vijs Hieroboam ambulauit: ⁊ malus fuit coram domino. Contra hūc(vt quartus Regum liber habet) Pha cee Romelie filius coniurauit: ⁊ interfecit eum cum quinquaginta viris ī Samaria vt patet. 4. Regū. cͦ 15º. Boochorus Egyptiorum rex quadrageſimoquarto Regni Ozie anno in Dynaſtia vigeſimaquarta Egyptijs regnare cepit: ⁊ regnauit annis quadraginta 7Q 4417

Anno. .IIII. Pūdi An̄ chr̄i ad. ¶ Liber Ozias tribus. Uir certe bellator iuſtus ac prudens. Quaſ ob res maris imperium pri mus poſt phenices egyptijs optinuit: eiſqꝫ iura ⁊ leges cōſtituit. Sub quo(vt Euſebius habet) agnus in egypto locutus eſt. Antomenes duodecimus Corīthioꝝ rex Theleſtis regis filius quadrageſimo 4419 780 ſexto regni Ozie āno vltimo loco Corinthijs regnare cepit: ⁊ regnauit tantuꝫ vno āno Quo mortuo Corinthioꝝ reſp. per ānuos magiſtratus gubernari cepit. Regnatū eſt autē ī Corintho annis. z23. ſub regibus duodecim: quoꝝ etiaꝫ nomina ⁊ tēpora(epilogādo) hic ponimus. ¶ Coriuthiorum regum Epilogus. Bachis 5 an 35 Egemon 9 an̄ 16 Aletes i an 3 Ixyon 2 an̄ 37 Agelas g an̄ 30 Alexāder. 1o an̄ 25 Ageſilaus z an̄ 37 Eudemus 7 an̄ z5 Teleſtes ii an̄ 12 Prymmas 4 an̄ z5 Ariſtomedes 8 an̄ z5 Antomenes i2 an̄ i Eſchilus Atheniēſiū iudex. 47º. regni Ozie āno apud Atheniēſes magiſtratum 4420 779 ſumens īperauit ānis. 23. Cuius āno ſecūdo ẜm Euſebiū ⁊ Iſidoꝝ prīa Olym pias apud grecos inſtituta eſt. Lydorum regni principium. Ardiſius ſiue Ardis quidā grecus vir genere ⁊ animi magnitudine īſignis: qua/ 4421 778 drageſimooctauo Ozie regni āno Lydis primꝰ regnare cepit: ⁊ regnauit(Euſebio teſte) ānis. 26. De cuius geſtis autēticum nihil inuenire potuimus. Lydia vero minoris Aſie regio ē: quā moream noſtris temporibus appellamus ⁊ vt Plinio ī. vº. naturalis hiſt. placet: prius Meonia dicebat̉(de qͣ dictū ē) ſed poſtea a Lydo Athis filio fratreqꝫ Tyrrhēi Lydia dicta fuit. qui duo fratres cū ꝓpter regni breuitatem ſe ſimul ferre nō poſſent Tyrrhenꝰ ſorte diſcēdēs in italiam venit: eamqꝫ partē(vt diximus) tenuit que ad mare īferū verſa ē: quaꝫ etiam Tyrrhenam a ſe nominauit. Lydus v̓o illic remanēs Meoniā a ſe Lydiaꝫ vocauit. In qua fuerūt vrbes: Epheſus: Colophon: Clazomene: ⁊ Pho cea: id tamen haud multū īſigne: quod poſtea a Perſis ſub Creſo rege ꝗ Caldeis ꝯtra Perſas auxiliū tulit: fuit ſubuerſum. Olympias prīa apud grecoſ quinquageſimo regni Ozie anno(vt Euſebio ⁊ Iſi 44 25 774 doro ī. vº. Ethi. liº. cº. io. placet) ex Agone Gymnico īſtituta fuit. Hercules enim (vt premiſimꝰ) octauo Iair iudicis iſrl̓ anno Olympiacū Agonem apud Grecos ad honorē Iouis ī Olympo mōte primus ꝯſtituit: quod de quinquēnio in quinquēniū qͣttuor: ī medio ānis expletis fieri voluit a quo vſqꝫ ī tp̄s p̄ſens ſuꝑ putant̉ āni. 430. Greci autē ad quīquiēnale certamē celebrare aſſueti ēt qͣttuor ānuos principes ī ludo ⁊ certamine ꝯſtituētes tp̄s illud qͣttuor ānoꝝ Olympia dē appellarūt. Quadriēnio.ſ. ī vna olympiade ſupputato. He nāqꝫ feſtiuitates ⁊ ludi ī ꝗnquēnio ſemel fiebāt: ne ſi vlteriꝰ ꝓtraherēt̉: obliuiōi daret̉: aut ſi citra fierent: expēſaꝝ nimietas grauaret. Olympias igit̉ qͣttuor plenos ꝯtinet ānos. Et ꝗdē ſub cēteſima nonageſimatertia olympiade(vt Martyrologium hꝫ) Ie ſus Chrus dn̄s noſter naſci voluit: ex qͣ fiūt āni. 774. Beda tamē ⁊ Aphrican dicūt: Olympiadē primā āno primo Ioathan regis Iuda poſt ānos. 406. troiane cladis ab Helidēſibus. i. Grecis fuiſſe īſtitutam. ¶ Spartanoꝝ origo. Spartanoruꝫ genus tempeſtate hac: vꝫ: quinquageſimo regni Ozie anno. Alcu mene Lacedemoniorum demortuo: eorumqꝫ regno conſumpto: hoc modo prīcipium Iuſtinus tertio ſuorum Epitomatum habuiſſe refert. Lacedemones contra Meſanos decēnale bellū ſumpſere: ꝗ poſt aliquot ānos q̄relis vxorum quas domi reliq̄rāt fatigati: cū timeret ne diuturnitate belli ſpem ꝓlis amitterēt: decreto ſtatuerūt: vt virgīes eoꝝ cū iuuenibꝰ domi relictis ꝓmiſcue cōcuberēt: arbitrātes ꝑ hoc ſobolē maturiorē ꝓuēire: ſi ſingule mulieres plures viros experirentur. Ex quibus genitos ob notam materni pudoris Spartanos vocauerunt. Qui cum trigeſimum poſtea attigiſſent annum inopie metu veriti: cum nullum certū cognoſcerent patrem: duce Phalanco Araſiſ filio matribus

Acha
Auno An chr̄i ad. Mūdi ¶ Liber Quartus. Ꝙ ias inſalutatis per varios caſus acti tandem italiam deuenerunt vbi expulſis vete ribus īcolis ſedē apud Tarētū poſuerūt: quoꝝ poſtmodū amicitiā egypti reges ac iudei ſūmopere queſiere: vt libri Machabeorum teſtantur. Ioathan Dathan Ozie regis filius tertiuſdecimꝰ regū Iuda. z03º regni Dauid āno ī hieruſalē āno vigeſimoquinto etatis ſue regnar̄ cepit: ⁊ regnauit ōnis. 16. Optimus plane filius ex bono pr̄e natus: qui nihil p̄termiſit: qd̓ ad bonū principem pertinere videret̉: hoc vno tantuꝫ excepto ꝙ nec ipſe ex 77 3 4426 celſa abſtulit. Naꝫ iuſte ⁊ ītegre oīa ex animi ſui ſn̄ia bene a natura: deiqꝫ dono īſtituti ſemꝑ gubernauit ⁊ dei templū quoad vixit frequentauit. Quibꝰ ex virtutibus ⁊ dei auxilio a cūctis inimicis ſecurus factus ad exornandam ciuitateꝫ hieruſalē aīum adiecit ⁊ poſt īnumera preclare geſta: portā etiaꝫ domus dn̄i ſu perbiſſimā edificauit: quā ⁊ ī apoſtoloꝝ actibꝰ ſpecioſam nūcupamus: q̄ in euer ſiōe tāte vrbis a Caldeis facta dei nutu ſola remāſit. Tandē magna cuꝫ laude morit̉: ⁊ in ciuitate Dauid cū patribus ſuis ſepelitur. Cuius geſta prīa ⁊ nouiſſima ſcripta habent̉. ī quarto Regū. cº 15º ⁊ ſecūdo Paralipomenon̄. 27º. cº. ¶ ¶ Captiuitas iudeoruꝫ prima. Phacee Romelie filius decimuſſeptimꝰ iſraelitaꝝ rex eodē āno quo ⁊ Ioathan regnare cepit: ⁊ regnauit ī Samaria ānis. 20. Uir ſane ſeditioſus qͥ dn̄m ſuum ī ſeditiōe īterfecit: ⁊ regno ꝑ tyrānidem adepto p̄deceſſoꝝ ſuoꝝ regū flagitia ſecutꝰ ē ⁊ ī peccatis Hieroboam ambulauit ꝯͣctis diebꝰ vite ſue: ꝓpter quod dei nutū quarto ipſius regni āno Theglatphalaſſar ꝗ ⁊ Phul Aſſyrioꝝ rex ī Samariā maxīo īpetu ꝯſcēdit ⁊ fuſis fugatiſqꝫ iudeis obuiā factis tranſ iordanem oīa longe lateqꝫ populat̉: ⁊ duas tribus cepit quas ī Aſſyrios trāſtulit: q̄ res qͣ dē captiuitatis principiū fuit. Sꝫ ⁊ ipſe tandē ꝑfidie ſue meritas dedit penas: qꝛ(vt hiſtoria quarti libri Regū. cꝰ. 15º. hꝫ) Oſee Hela filius ꝑ īſidias eū ꝑcuſſit: ac īterfecit: vt pꝫ ēt. 2º. Paralipomenō. cͦ 27º. ¶ Uiri diſciplinis excellētes. Micheā Demoraſthi ſextū ꝓphaꝫ coheredem(vt diuus Hiero. ait) chr̄i his tꝑi bꝰ lectio ſua fuiſſe demōſtrat. Qui p̄ter ſanctitatē ēt ꝓphetie ſue librū edidit: in quo ꝯtra Samarie regnū ⁊ hieruſalē p̄uaricatores ꝗ ppl̓m fallaci ꝑſuaſione ad colēda Idola īpulerant ꝓphetat. In qͣ vaſtationē ānūciat filie latronis ⁊ obſidionē ꝯtra eam ponit quia maxillā iudicis iſrael ꝑcuſſit. Floruit vſqꝫ ad Ezechiā regē Iuda. Morit̉ aūt vt ſanctus habituſ: eiuſqꝫ feſtuꝫ celebratur decimo octauo kl̓as Februarij. Naum ſeptimus propheta qui orbis conſolator interpretatur: per hec ipſa tꝑa ī precio fuit: ⁊ librum ꝓphetie nomine ſuo notatum ſcripſit. In quo increpat ciuitatem ſanguinum: ⁊ poſt euerſionem illius loquitur. Ecce ſuꝑ mōtes euange lizantis ⁊ ānunciantis pacem. Emulius poeta grecus per hoc ipſum tempus agnoſcitur: qui īter cetera Bugoniam ⁊ Europiam verſibus exſcripſit. Archimus ſimiliter grecus poeta: ⁊ ipſe temporibus his clarus fuit: qui Ethiopicam compoſuit: ⁊ Iliacam vaſtationem metro pulcherrimo exarauit. Cynethon Lacedemonius poeta his quoqꝫ temporibus floruit qui Thegloniam conſcripſit. Thaꝫ Ioathan Regis filius quartuſdecimus Regum Iuda. 319º. re757 44 42 gni Dauid anno ⁊ ſexta Olympiade: vigeſimoqꝫ etatis ſue regnare ce pit: ⁊ regnauit in Hieruſalem annis. 16. Hic non ambulauit in vijs do mini ſicut pater eius: ſed relicto patrum ſuorum deo Idola Samarie: quibus etiam filios ſuos in ſacrificium igni concremandos obtulit: ⁊ coluiſſe ac ſacrificaſſe hiſtoria libri quarti ⁊ ſecundi Paralipomenon indicat. Quibus ex rebus: ita iram ⁊ indignationem dei in ſe concitauit: vt Raſim Syrie Regem: ⁊ Phacee Regem Iſrael contra iudeos ſuſcitauerit. Qui congre gato exercitu hoſtilem in modum hieruſalem obſederunt: ⁊ circūquaqꝫ omnia euerterunt. Sed dum Achaꝫ cum exercitu eiſdem ire obuiam paraſſet ab ho

Anno. .IIII. Mūdi An̄ chr̄i ad. ¶ Liber Achaꝫ ſtibus prelio vīctus eſt: ⁊ vniuerſo eius regno ea clades exitium fuit. In ea aūt pugna Iacharias eius filius cum īnumera iudeorum multitudine fuit obtrun catus. Uerum dum rex iſrael cum maxima ipſorum captiuitate in Samariam reuerteretur Obeth tum clariſſimus dei propheta. Barachie etiam conſilio fretus occurrit ei obiurgans ꝙ contribules ſuos ignominioſe captiuos traheret Quibus verbis commotus rex vniuerſos comites ſuſcepit: ⁊ cum nudi eſſent omnes veſtiuit ⁊ cibo potūqꝫ refecit: ac liberos ad ſolum ſuum ī iuda remiſit. Fuerant enim captiui(vt ſacra paralipomeno habet hiſtoria) ducēta mu lierum: puerorum ac puellarum milia. Inſuper ⁊ tempore ſue anguſtie contem ptum domini auxit: quia ⁊ dijs Damaſci victimas imolauit dicēs eos regibus ſuis auxilio fuiſſe: propter quod ⁊ dominus Idumeos etiam aduerſus Iudam concitauit: qui ⁊ multos percuſſerunt: multam predam auferentes. Eam etiam ob rem legatos ad Aſſyriorum regem miſit: vt ei auxilio contra hoſtes foret: ⁊ vniuerſum aurum ⁊ argentum de domo domini ⁊ de domo regis colligens ei tranſmiſit: ⁊ malum addidit malo. Tandem autem direptis vniuerſis vaſis do mus domini atqꝫ confractis ⁊ ianuis templi clauſis: erectis quoqꝫ in vniuerſo Iuda aris ad tus concremandum dominum contra Iudam mirum in modum prouocauit. Sed nullo de ſe relicto deſiderio mortuus ī hieruſalem ſepelit̉: nō tamē ī ſepulchris regum. Cuius geſta prima ⁊ nouiſſima ſcripta habētur ī quar to liº. Regū. cº 1σ. ⁊ ſecūdo paralip̄ caº rd 44 47 752 Numitor Proce regis filius ⁊ Rhee pater vltimus latinorum rex quinto regni Achaꝫ anno latinis regnauit. licet parum quia eodem anno: nepos eius Romulus dominandi cupiditate īcenſus: quo ſibi regnum vendicare poſſet ipſum īterfecit. Quo extincto domum reuerſus regnum occupauit: ⁊ vrbem in ſocis nō quidem arbitrio delectis ſed timoris neceſſitate oblatis condidit ac ſic lati norum ſeu Albanorum regum nomina defecere: vbi ſub vno ⁊ viginti regibus annis. 623. regnatum fuit. Quoꝝ etiam nomina ⁊ tempora iterum epilogando ponemus. ¶ Latꝭnorum reguꝫ Epilogus. Siluius 8 an 29 Liberinꝰ ſiluiꝰ 15 an̄ 8 Ianuſ Eneas 9 an̄ z1 Agrippa ſiluiꝰ 16 an̄ 40 Saturnꝰ 2 Dicus z an̄ 200 Latinus io an̄ 50 Aremulꝰ ſiluiꝰ 17 an̄ 19 Alba ſiluiꝰ ii an̄ 39 Auētinꝰ ſiluiꝰ 18 an̄ 37 Faunus 4 Egyptꝰ ſiluiꝰ i2 an̄ 24 Procas ſiluiꝰ 19 an̄ 23 Latinus 5 Eneas σ anͣ z Capis iz an̄ 28 Numitor ſiluiꝰ ro āno. oοο. Aſcanius 7 an̄ 38 Carpētꝰ 14 an̄ i3 Hoꝝ āni ſupputati fiunt. 623. Romanorum regni principium. Romulus primꝰ romanoꝝ rex vigeſimoquarto ſupra trecenteſimū regni Dauid āno ſeptimaqꝫ olympiade: ac etatis ſue vigeſimoprīo parricidio priꝰ ꝑpetrato: 4L48 751 regnoqꝫ latinoꝝ ī cōfuſo poſito paſtoꝝ nō ꝑua manu collecta ſtatī īſolo nequaꝙͣ munito paruā vrbē ꝯdidit: quā a ſe Romā noīauit: ibiqꝫ primū r̄gnare cepit: ⁊ regnauit teſte Euſebio ānis. 38. Aderāt tū eo ſeorſū alia loca priꝰ vrbis ipſius edificāde menibꝰ ꝓpīqua: vꝫ: Gollatia: Antēne: Fidēne: Lauinū: Cameſſā: Ia niculū: ⁊ alie hꝰ gn̄is vrbes atqꝫ alia quorūdā edificia priuata q̄ poſtea ī vnū col lecta romā effece magnā. Hic itaqꝫ vna cū Rhemo germīo ex Rhea veſtali vir gine a Marte: ſeu vt alij volūt: ab Amulio patruo ꝯpreſſa natꝰ ē. Qui ideo Ro mulus ⁊ Rhemus dicti fuere: ꝙ Rumas.i. Lupe māmas emūgere ꝯperti ſint. Romulus autē licet turpiter natus: eius tamen indoles nequaꝙͣ ſeruilis erat: ſed quandā regiā magnitudinē ac probitatē preſeferebat. Eminebat ī eo natura facilis ⁊ ad ꝯſilium: ciuilēqꝫ probitatē aptiſſimū īgenium: ⁊ inter cōmunia pe corum pabula ⁊ venationes: ea maxime cuiqꝫ de ſe preſtabat: que potius imperatorio viro ꝙͣ ſeruo aptiora videbantur ¶ Et propterea contribules ſuos: ⁊ quēqꝫ ex infimo loco natum ad ſe contrahebat: quia victū ⁊ ꝯſuetudine qͣdam liberali pre ceteris vtebatur. Id ī primis nequaꝙͣ īgenui hominis officiū

Anno Quartus. ¶ Liber An̄ chr̄i ad. Mūdi Achaꝫ eſſe ratus ſi ocio aut ignauia torpercere aīum ſineret curſando venando predo nes profligando: fures capiēdo: ⁊ violētiſſimis quibuſcūqꝫ manus īferēdo gloriam ſibi parare poſſe putabāt. Quapropter euenit vt ad magnum dignitatis culmē peruenerit. Amulio ſiquidem armis oppreſſo cū multam predam acꝗſiſſet domum ītactus redijt. Mortuo etiam Numitore auo Albe rege relicto vbi ipſe educatus fuerat Romam vna cū fratre edificauit. Qua ꝯdita primum eos quibus etatis vigor inerat ī militares legiones diſtribuit: ceterā vero multitudinem populum appellauit. Centum deinde ſenatores creans eos patres dixit: vt ea nominis māſuetudine magiſtratus auſteritatem ⁊ priuatorum formidinem ſuccideret. Quarto deīde menſe poſt vrbem ꝯditam cū videret ciuitatē noua īdies incolaꝝ frequentia ꝯualeſcere: atqꝫ ob inopiam mulierū minime du raturam cum a vicinoꝝ ꝯnubio depellerēt̉ ſil̓auit ſe ludos ⁊ ſpectacula facturū propter inuentam aram. Cōcitiſqꝫ plurimis ex ciuitatibus finitimiſ ī Sabinavirgines iuſſit irruere remiſſis ſine offenſa patribus: quod actū eſt nō vt Sabi nis iniuriā ferret: ſꝫ vt firmā amicitiam ex ꝯnubio ſanciret. Sabini v̓o hac accepta iniuria ꝯfeſtim legatos ꝓ redimēdis virginibꝰ Romā miſere. Sꝫ Romulus eas ſe nolle reddere reſpōdit. Interea Acron Ceninēſium rex acerrimi animi vir ꝯparata plurima militū manu bellū ītulit Romulo. Cui Romuluſ occurrēſ īfeſto telo Acronē traiecit. De lectoqꝫ exercitu vrbem primo īpetu cepit: effecitqꝫ ex duabus ciuitatibus vnum corpus vt par voluntas eſſet: propterea euenivt adiecta vndiqꝫ multitudīe ſtatim Roma magnitudīe ꝯcreſceret. Poſt captā Ceninenſiū ciuitatem Sabini accitis Cruſtrumnijs Antēnatibus vicinis con tra Romanos belluꝫ ſuſcipiunt. Quibus deuictis a Romulo oppreſſiſqꝫ iuſſi: vt ſe Romā traducerent. Reliqui vero Sabini grauiter id ferentes Tacio ſibi imperatore delecto ꝯtra Romanos cū exercitu iteruꝫ erumpunt. Qui Capitolium proditiōe Tarpee virginis ceperūt. Tandē cū diu ac varie vtrinqꝫ pugna tum eſſet Sabinoꝝ precibus ambo duces ad percutiendū fedus conceſſerunt Quare mitigati hoſtes fedus hac ꝯditiōe inter ſe iunxerunt vt mulieres libe re ab omni ſeruitute eſſent: amboqꝫ eandē ciuitatem Romanā colerēt pariter qꝫ imꝑarent. Aucta igitur ciuitate centum alios ilico ex Sabinis creant Senaʳ tores ⁊ duplicatur legionū numerus. Populum ī. xxx. curias diuidit. Sabinaꝝ nomina curijs imponens centurie tres equitū cōſtituit vt eſſet Rānetes Ticiē ſes ⁊ Luceres. Anno deinde quinto Tacij imperij cū Tacius vna cū Romulo ſacrificaret: Laurētes Tacio īterfecto Romulū illeſum remittunt: quaſi ipſe equitatis ⁊ iuſtitie fautor extitiſſet inſignis. Camerij vero paulopoſt aduerſuꝫ Romanos īpetū facientes a Romulo ſuperantur: ⁊ ceſis ex eis ſex milibus ciuitas eorum capitur. Cunqꝫ Romulus Fidennas cepiſſet Ueientes qui res amplas in Tyrrhenia habebant: miſſis legatis qui fidēnas tanꝙͣ ciuitatem ſibi attinentem peterent: cōdignum petitioni retulere reſponſum. Quare indignati copias contra Romulum ducunt: ſed victi veientes: ſupra octo milia eo ī pre lio amiſere. Fractis itaqꝫ Ueientium rebus quiqꝫ fugiebant dimiſſis ciuitatibus ſuis: quas Romulus repente inuaſit. Opidani vero ob acceptam cladem ꝑ territi: paceꝫ in centum annos petierunt. Qua impetrata: ſeptima agrorum par te mulctati ſunt. Pace itaqꝫ vndiqꝫ parta: non multo poſt e medijs ciuium oculis Romulus euanuit: nullum ſue mortis veſtigium penitus relinquens. Romam igitur vrbeꝫ toto orbe celebrandaꝫ a Romulo eius conditore nominata vndecimo Ezechie regis iuda regni anno. ⁊ ſecūdo octaue Olympiadis ab ip̄o conditam omnes affirmant. Sed quo in loco prima eius tante vrbis iacta fuerint fundamenta nullibi clare legimus: quia ea in vrbe ſeptem habentur montes in quibus ſepteꝫ fuerunt ciuitates tales quales. Inter collem autem ⁊ capi tolium eam primo ab eodem conditam fuiſſe Straboni placet. Sed alij in Pa latino monte primo fundatam dixerunt. Ubi ⁊ Euander primo conſedit: ⁊ vrbem ſiue Palatium condidit. Ibi etiam Cameſem Nembroth Gigantis filiuꝫ poſt linguarum confuſionem Gothifredus Uiterbienſis hiſtoricus conſediſſe

Anno Liber IIII. Mūdi Anͣ chr̄i ad. Achaꝫ ⁊ Cameſam vrbē ex ſuo noīe ꝯdidiſſe dicit. Ea ꝓpter ⁊ Diuus pr̄ Auguſtinus liº. de ciuitate dei ēt ꝯprobās dixit Romā veluti alterā Babyloniā: ⁊ ip̄ius Ba bylonie filiā ꝯditam fuiſſe. Ibi ēt Saturnum latuiſſe ꝓditum ē. Gornelius Ta citus inꝗt: Suꝑ palatino monte primo vrbs edificata fuit. Et iccirco ī eo reges primo: deinde ꝯſules poſtea imperatores maiori ex parte ſedem habuere. Eiꝰ aūt ambitū varium fuiſſe credendū eſt: cū ⁊ Plinius ī tertio a principio paruuꝫ extitiſſe ſcribat: ⁊ ſuo tēpore. xx. milia paſſuū ꝯtinuiſſe. Et Flauius Vopoſcꝰ hiſtoricus ſcribit Aureliū imperatorē ambitū vrbis ad. xxx. paſſuū milia ampliaſſe. Verum cū ſepe diruta fuerit de ſingulis eius locis ſcribere impoſſibile videt̉: cuius vrbis magnificentiā: ſplendorem: ornatūqꝫ cum infiniti ſitoperis: ⁊ multorum defatigaret ingenia etiam hoc in loco ad ſcribendum idoneum me non ſatis inuenio. Sꝫ ſi quis eius potentiam: immenſoſqꝫ apparatus aliqua ex parte ꝯprehendere voluerit videat cauernas: fornices: fundamenta ſub vineis: ſub eccleſijs: ſub multoꝝ ciuiū domibꝰ: in multis tum foris: tum in vrbe locis. videbit certe grandes ruinas: que ſunt per vias porte aurelie: latine: flaminee: apieqͣꝫᶠ vidimus nanqꝫ ⁊ nos pauimēta vermiculata. vident̉ ⁊ piſcine: ⁊ feraꝝ clauſtra. Ex ijs conijcere poterit quis que olim eius fuerīt edificia: quāta infuper Romani populi fuerit potētia: vbi ⁊ pene totius orbis fuerūt redacte diui tie: Cuius nimirū vrbis ciues: dictatores: imperatores: ꝯſules adeo fuerūt po tentes vt in ea ampliſſimas domos: ⁊ extra ꝯplures villas ſumptuoſiſſime pa ratas haberent: cum etiaꝫ liberti magnificis edibus fuerint adornati. Uerū ne tunc quidem diues apud Romanos habebat̉: qui nō poterat exercitū ex proprio alere: vt. M. Craſſus aluit. Preterea vt hoc etiā ad Romanoꝝ potentiaꝫ addam. Quis inꝙͣ in Italia princeps tanta ē preditus ſupellectili: vt Luculli more(quem Cicero Xerſem togatum appellabat) ad. xxv. hominū milia honorifice ſuſcipere valeat? Nec tamen Lucullus ſolus ea in vrbe diues erat: cum etiā viginti ciuium milia: ⁊ eo amplius eēt: qui cum Lucullo de omni diuitia rū ſplendore apparatūqꝫ ꝯtendere potuiſſent. Attulit etiam hec imperioſiſſima ciuitas innumerabiles viros: tum rei militaris peritia: tum omni virtutū gene re: ac ſciētia preſtantiſſimos: quos enumerare operoſiſſimū ⁊ impoſſibile eſſet. Uerum aliquos etiā hoc in loco afferre non indignū putamus: ⁊ vt a militaribus incipiamus. Ea Papyriū genuit dictatorem: qui de ſamnitibus triumpha uit. Q. Fabiū: qui de gallis ethruſciſqꝫ Scipioneꝫ Aphricanum: q̄ de Aphris M. Eatonē: q̄ de hiſpanis. L. Quinciū: ꝗ̄ de lacedemonijs. L. Corneliū: ꝗ de hoīs. M. Fulniū: q̄ de gothis. C. Manilium: ꝗ̄ de Gallis Aſiam incolētibus P. Emiliū q̄ de perſis. C. Pōpeium: qui de Mitridate: alijſqꝫ cōplurimis re gulis. C. Ceſarē: qui de Gallis hiſpanis: Germanis: Alexādrinis Ponticis ⁊ Aphricanis triūphū geſſit. Fuere ⁊ alij imperatores inuictiſſimi: de ꝗbus om nibus ſuis locis explicabimus. Ad litteratos vero deſcendendū eſt: e ꝗbus p̄ci puos. M. Catōnē habuit. M. Uarronē: Qiceronē: Nigidiū: Figulū: Scipio nem ꝯſulē: Paneciū: Simachū: Patriciū: Boetiū: Saluſtiū: hiſtoricuꝫ: Plautum cōmicum: Tibullum ⁊ Aratorem dyaconū poetas. Et vt de noſtris loqua mur infiniti ꝓpe ſanctiſſimi ꝓdierunt preſules: e quibus duo doctrina ⁊ ſanctimonia inſignes fuerunt. Ambroſius videlicet mediolanenſis archiepiſcopus. ⁊ Gregorius magnus ambo eccleſie ſancte doctores. Etiam octoginta ſummi pontifices ex ea vrbe ꝓdiere: hec vrbs habuit. xxx. portas: quaꝝ prima Flumē tana poſtea Flaminea: nūc autē populi porta. Secūda collatina. Tertia piratia na. Quarta gabiuſa. Quīta q̄rinalis: nūc ſalaria. Sexta collina. Septima vimi nal̓ nūc ſancte Agnetis porta. Octaua exꝗlinia ſiue tyburtina. nūc ſancti Lau rentij vocata. Nona neuia: nūc maior porta dicit̉. Decima aſinaria: ſiue colimē tana: nunc auteꝫ ſancti Ioannis. Undecima metrodij. Duodecima latina. Ter tiadecima capena. Quartadecima trigemina nunc ſancti Pauli ſiue oſtienſis. Quintadecima aurelia. alie etiam fuerunt porte: que vbi ſite fuerunt nūc igno ratur: quaruꝫ nomina hec fuere: videlicet carmētalis: pādana: mugonia: Quer

Anno .IIII. An̄chri ad. Bund. ¶ Liber Achaꝫ quetulana: lauernalis: ruduſculana: ruthumena: cathularia: ⁊ triūphalis oīum celeberrima. Fuerūt ⁊ ſex ī leonina extātes porte. Habuit(vt diximus) ſepteꝫ mōtes Roma ſiue potius colles. Et in capitolio fuerunt edificia toto orbe celeberrima: ⁊ potiſſimū Iouis templū vulgatiſſimū: ⁊ Iunonis edes: ⁊ alia innumera: vbi ⁊ omniū ſimulacra deoꝝ ꝯſtituta erāt. Sꝫ vt ad ꝯpendiuꝫ veniā: quā ta fuerit Roma ipſa ruina docet. ꝓphete domini oēs his tēporibus dū Roma ꝯderet̉ ꝙͣmaxime flo Oſee ruere: quos ideo dominꝰ hac tēpeſtate voluit erūpere vt quēadmo dū primo aſſyrioꝝ regni tēpore Abraam extitit: cui ꝓmiſſiones aper Amos tiſſime fiebant: vꝫ de eius ſemine omniū gentiū benedictionē naſci Ionas Micheas turā. Ita ⁊ in exordio Romane vrbis: qua imperante chriſtus erat Abdias vēturus: in quo implerent̉(vt Auguſtinꝰ ait) illa ꝓmiſſa oracula pro phetarū nō ſolū loquentiū: ſed etiā ſcribentiū in tāte rei future teſtiNaum Iſaias monio ſoluerent̉. Cū enim prophete poſtꝙͣ reges eē ceperūt popuObeth lo nunꝙͣ defuerint ī vſuꝫ tantūmodo eoꝝ fuere nō gentiū. Quādo āt ea ſcriptura ꝓphetica manifeſtius ꝓbabat̉: que gētibꝰ ēt aliquādo ꝓdeſſet tunc incipere oportebat: qn̄ hec ciuitas ꝯdebat̉: que gētibus imperaret: cum etiam in filijs Abrae gentium populus eſſe noſcatur. ¶ Captiuitas Iudeorum ſecundo. Oſee Hela filius vltimus iſraelitarū rex duodecimo Achaꝫ regni anno ꝑ tyran nidē occupato regnauit ī Samaria annis. ix. Hic ⁊ ſi ī peccatis regū Iſrael am bulauerit: ⁊ gentiū idola adorauerit: eiſqꝫ ī ꝯtēptuꝫ dei Iſrael imolauerit: tn̄(vt 746 4453 ſacra quarti regū libri habet hiſtoria) inter malos reges oīo cēſendus non eſt: ꝗa nec auaritia aut ſeuitia rēpu. offendit. verū cū eius p̄teritorūqꝫ regū peccata corā deo increuiſſent: eoꝝ regnū de ſb̓ celo dominꝰ exterminare decernēs Sal manaſar regē Aſſyriū ſuſcitauit aduerſus eū: q̄ magno in regnū ip̄m milite cōducto vniuerſum magnis attriuit cladibꝰ. ⁊ capta Samaria regē vinctū abduxit: ⁊ vniuerſa diripuit. Rex aūt poſtea multa pecunia redēptus: ⁊ aſſyrijs tri butarius factus in regnū redijt: verū poſt aliquod tempꝰ cū Salmanaſar didiciſſet Oſee Egyptioꝝ regē imꝑiuꝫ ſubornaſſe: tributūqꝫ ſibi denegaſſe ira ſuc cēſus cū grandi exercitu rurſus Samariam ꝯſcēdit: ⁊ tribꝰ annis duriſſime ob ſedit: nonoqꝫ regni ſui anno illā cepit: ⁊ cū toto populo in ſeruitutē rapuit ac in Syriā tranſportauit. Quē quidē populū ī medoꝝ montibus ⁊ vltra caſpios iu xta fluuiū Gozā habitare fecit: ac ſic cū decem tribus Iſrael legitima queqꝫ do mini dei ſui: ⁊ patrū ſuoꝝ abieciſſent: dominus a facie ſua eos abiecit: ⁊ cū vane egiſſent ad nihilū redacti ſunt. Trāſlato itaqꝫ Iſrael a Salmanaſar rege d̓ terra ſua: ibi aſſyrioꝝ rex ſtatim colonias ꝯſtituit: q̄ cū ibi habitare cepiſſent nō ſa piētis que dei ſunt: dominꝰ ſtatim ſuſcitauit inter eos leones ferociſſimos vnū quēque lacerātes: que res cū regi renūciata fuiſſet vnū ē ſacerdotibꝰ Iſrael illo remiſit: q̄ illos de legitimis ſuis edoceret quiqꝫ: ⁊ qūo deū colerent optime īſtru xit. At illi iudaice legis emulatores facti Samarite nūcupati ſunt: qd̓ latina lingua cuſtos exprimit̉ eo ꝙ iudeā ſuo habitatore vacuā cuſtodierīt. Ac ſic Iſrael regnum ab aſſyrijs ꝯſumptum poſt diuiſum regnum regnatum eſt in Samaria ſub decem ⁊ octo regibus annis. 258. quorum nomina ⁊ tempora Epilogo hic ponuntur. Iſrael regum Epilogus. Sacharias 13 an 6 Hieroboam i an 2 Ochozias 7 an 2 Selū 14 dies 3 Nadab 2 an 2 Ioram 8 an 12 Baaſa 3 an 24 Hieu 9 an 28 Manahen 15 an io Hela 4 an 2 Ioachab io an i7 Phaceas 16 an io Phacee 17 an 2o Ioas ii an 16 Ambri 5 an 12 Oſee 18 an 5 σ an 22 Hieroboā i2 an 41 Acab Aliactes ſecundus Lydorum rex: quintodecimo regni Achaꝫ anno Lydis regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 14.

Anno ¶ Liber .IIII. Mūdi An̄ chr̄i ad. Exechias Iechias Achaꝫ regis filius quintuſdecimus regum Iuda. 333º. regni Dauid anno ſecundo autem none olympiadis regnare cepit: ⁊ regna4458 741 uit in Hieruſalem annis. 29. Optimus ſane vir de peſſimo patre natus: qui ꝯfeſtim intermiſſa ſacrificia reſtituit: idola deſtruxit: vrbē inſtaurauit ⁊ muniuit: fuitqꝫ tāto regno vir digniſſimus: quippe(vt ſacra eius tradit hiſtoria) qui ſapiētia: prudentia: ꝯſilio plurimū valuit: ac ita manu promptus: vt nemo veteranoꝝ eo pugnacior fuerit. vnde ⁊ de eo ſacra libri quarti Regū. c. 18. hi ſtoria ſic habet: Poſt eum non fuit ſimilis ei de cūctis regibus iuda: ſꝫ neqꝫ in ijs q̄ ante eum fuerunt: ⁊ adheſit domino ⁊ non receſſit a veſtigijs eius: fecitqꝫ mādata eius: que dominus p̄ceperat Hoyſi. Et ꝓpterea erat dn̄s cum eo ⁊ ī cūctis ad que procedebat ſapienter ſe habebat. Ea enim domini gratia cōfiſus aſſyrioꝝ regi rebellauit: nec ei ſeruire voluit: vniuerſos enim philiſteos debella uit: eorūqꝫ ditionem ſibi armis vendicauit. Ad eum quippe Senacherib aſſyriorū rex(capta Samaria ⁊ Iſrael filijs ī aſſyrios trāſlatis) ꝗ ob aſtutiam inge nij ⁊ ferocitatē animi oībus arma intentabat: aſcendit ⁊ ſua potentia elatus ꝑ Rapſacē ſeruū ſuum manum ꝯtra populū iuda ſuſtulit: ⁊ in puriſſimis verbis blaſfemauit deū Iſrael. Que cū audiſſet Ezechias rex ſcidit veſtimenta ſua ⁊ opertus ſacco ingreſſus ē domū domini dei ſui: ⁊ orauit vna cū Iſaia ꝓphetavt aſpiceret dn̄s uerba exprobrātis Senacherib. Et miſit dn̄s nocte vna angelum ſuū: ⁊ percuſſit in caſtris aſſyrioꝝ centum octogintaquinqꝫ milia. Qui cuꝫ ⁊ rex diluculo ſurrexiſſet ⁊ mortuoꝝ ſuoꝝ corpora intuitus fuiſſet tremore perter ritus obſidione ſoluta in Niniuem fugit: ibiqꝫ cū in templo Neſrach deū ſuuꝫ adoraret a filijs ſuis obtruncatus ē. Ezechias aūt cū ꝓ hac re gratias deo non ſoluiſſet dignas graui morbo percuſſus egrotauit vſqꝫ ad mortē: ⁊ Iſaias ī voce domini venit ad eum dicens: Diſpone domui tue: quia pro hac noxa morieris: ⁊ non viues. At Ezechias reatum ſuum deflens dominū vt ſibi ignoſceret exorauit: ⁊ dominus oratione ꝯmotus pepercit homini: ⁊ adiecit diebus ſuis quindecim annos: ⁊ cunctis diebus vite ſue ipſum ab aſſyrioꝝ bellis liberū fecit: in cuius rei ſignum reuerſus eſt dies retro decē gradibus. Rex vero Baby lonis audiens Ezechiam egrotaſſe ei ꝯfeſtim viſitationis gratia legatos cum muneribus miſit: quoꝝ aduentu mirū inmodum(⁊ fortaſſis plus debito) letatus ē Ezechias. Eos enim laute ⁊ ſplendide nimiū ſuſcepit: ⁊ omnes templi ac domus regie theſauros oſtendit. Que res cum diſplicuiſſet deo dn̄s ꝑ Iſaiaꝫ regi dixit: Ecce dies venient: ⁊ oīa a Babylonijs ē Hieruſalē in predam aufe rent̉: nec quicꝙͣ ex his remanebit: Quo audito dixit Ezechias: Bonus eſt ſer mo domini: fiat tantū pax in diebus meis. Ezechias vero ab externo hoſte dei nutū ſecurus factus ad exornandam Hieruſalē etiā animū adiecit: vbi ⁊ mirifi ce ac ſplendide multis in locis edificauit: ⁊ aqueductus in eam introduxit: ac piſcinas celebres extruxit. Eius deniqꝫ vita omni ex parte laudata moritur: ⁊ apud arcem Syon(magno ſui deſiderio apud omnes relicto) ſepelitur. Cuius geſta prima ⁊ nouiſſima hiſtoria quarti libri Regum. cꝰ. 19º. ⁊. 20. habet. Ac ipſa eadē ſecūdus Paralipo. liber. co. 29. 30. zi. ac. 32º. ꝯmemorat. Syracuſanam Sicilie inſule vrbē celebrem: Diue Lucie virginis ⁊ martyris patriam ac ſepulchrū per hoc idē tēpus ſub Pachino promōtorio ab Archio corinthio ꝯditam Euſebius Ceſarienſis teſtatus ē. Hec vt Strabo inꝗt a prin cipio tum agri fertilitate: tū portus ꝯmoditate nō paruū incrementum habuit. Quā ēt Dicero ī ſexto verrinaꝝ deſcripſit: ⁊ Florus de ſyracuſis breuiter ſcri bens ſic inꝗt: Illis triplex murus: totidēqꝫ arces. marmoreus portus: fons celebratus Areture: que hactenꝰ eis profuere vt pulchritudini victe vrbis parce ret. Hanc carthaginenſes: alijqꝫ tyranni duriſſimo quondam affecerunt iugo. Sed cū etiaꝫ Pō peius eā deuaſtaſſet ab Auguſto Ceſare poſtmodū inſtaura ta fuit. Hinc multi inſignes ꝓdiere viri: e quibus Stephanus tertius ſummus pontifex: vir fuit ſanctitate ac ſcientia: iuſtitiaqꝫ eminentiſſimus. Naxos vrbs: a qua etiam inſula Naxos nomen accepit hac ipſa tempeſtate non

Anno IIII. An̄chri ad. Bund¶ Liber Ezechias ꝓcul a Sicilia ꝯdita fuit: cuius inſule ager vt Uirgilio placet: vini potiſſimuꝫ feraciſſimꝰ ē. vnd̓ ⁊ poeta idē ī 3º. enei. ait: Bacchatāqꝫ iugis naxon. Cathinam eiuſdem inſule vrbem Agathe ſanctiſſime patriā ⁊ ſepulchrū a naxis iuxta montem. Ethnam per hec tēpora ꝯdita fuiſſe Guſebius affirmat. Scabon ethyops egyptioruꝫ rex quinto Ezechie regis anno Egyptijs regnare cepit in. 25. Dynaſtia: ⁊ regnauit annis. 12. Hic ꝯtra Bochorim egyptioꝝ regem dira geſſit certamina: quo ſuperato ac interfecto regnum ſibi deſumpſit: ⁊ loco eius regnauit. Perdica quartus macedonum rex ſexto regni Ezechie anno Hacedonibus re 735 446 3 gnare cepit: ⁊ regnauit annis. 5i. Meles tertius Lydoruꝫ rex/ tertiodecimo regni Ezechie anno lydis regnare ce 729 4470 pit: ⁊ regnauit annis. 12. 7ri 4478 Cardiceas quartus Medorum rex/ vigeſimo regni Ezechie anno Medis regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 13. Candaules quartus lydoꝝ rex vigeſimoquīto regni Ezechie anno lydis regna re cepit ⁊ regnauit annis. 17. Uir quidē ignauus ⁊ libidini deditus: ꝗ nil egre71σ 4483 gium de ſe reliquit. Huic cum eēt vxor elegantiſſime forme(vt Iuiſtinus in pꝰ Epitho. habet) eius pulchritudinē omnibus predicare ꝯſueueratꝭ non ꝯtentus voluptatum ſuarum tacita ꝯſciētia niſi etiā matrimonij ſecreta publicaret: ad extremum: vt aſſertioni ſue fidem faceretꝭ nudā illam ſodali ſuo Gigi oſtendit: Quo facto ⁊ amicū in adulterijs ſollicitauit ⁊ hoſtē ſibi ꝯſtituit: ⁊ vxorē veluti tradito alij amore a ſe alienauit. Porro breui poſt tēpore cedes candauli nuptia rum premium fuit: ⁊ vxor mariti ſanguine dotata regnuꝫ viri ⁊ ſe pariter adul tero tradidit. Numa Pompilius ſecundus Romanoꝝ rex vigeſimoſeptimo regni Ezechie an no. i. ſecundo. 1σ. olympiadis anno poſt Nomulū regnare cepit: ⁊ regnauit an 714 4485 nis. 41. Uerum mortuo Romulo centum ſenatores rēpu. aliquādiu rexere: ita vt quilibet eoꝝ quinos regnaret dies: ⁊ id ꝑ annū fere ⁊ dimidiū durauit: qd̓ tēpus interregnum nominat̉: ⁊ Nume regno applicat̉. Mortuo itaqꝫ Romu lo inter Romanos ſabinoſqꝫ de creando rege altercatio eē cepit. Tandē in Nu mame Pōponio ſabinenſi ſpectato viro natum ꝯuenerunt. Qui vt Plutarchꝰ ait) cū eēt ingenio ad oēm virtutē accommodatus ſeipſum magis ꝑ diſciplinaꝫ laborē: philoſophiamqꝫ excoluit nō ad deteſtādas perturbationes modo: ſed ut laudatā quoqꝫ inter barbaros vini: ⁊ habēdi cupiditateꝫ a ſe amoueret. Hic vero domo delitias ſimul ac magnificos apparatus pellens: ⁊ omībus ſe cū ciui bus: tum peregrinis integerrimū iudicē ⁊ ꝯſultorē preſtabat. Per otiū aūt non ad voluptates ac delitias: nō ad queſtus: ſed ad deoꝝ immortalium cultū: ⁊ ad ipſoꝝ naturā ꝙͣtum ratione poterat cognoſcendā: ſemetip̄o vtēs magnuꝫ adeo nomen adeptus eſt: vt Tacius ex vnica filia Tacia generū ſibi fecerit. Neqꝫ is eo connubio elatus migrauit ad ſocerum: ſed patrē ſeniorem fouens in ſabinis māſit: qui etiā deſerens vrbis ꝯſilia in agris frequētius morabat̉: ſoluſqꝫ liben ter peragrabat: ⁊ in deoꝝ lucis ⁊ deſertis locis vitā degebat. Anno igitur quadrageſimo etatis ſue cū legati veniſſent ꝓ eo rege aſſumēdo: Numaqꝫ nō acqui eſcente ac dicēte ꝙ omnis vite humane mutatio ſit periculoſa: tandē inſtantibꝰ legatis ne populus iterū in ſeditionē veniret regnuꝫ ſuſcepit. Et imperio aſſum pto elatum: aſperūqꝫ populū ad pacem ac religionē traduxit. Cōfeſtimqꝫ ꝓh buit Romanos imaginē dei exiſtimare aut hominis ſpeciem: aut animalis ha bere formā. Unde nec fuit apud eos picta neqꝫ ficta dei ſpecies: ac ſi nefas eſſet deterioribus meliora aſſimilare: cū neqꝫ aliter ꝙͣ intelligentia percipi deus poſ ſit. Mutauit menſium ordines: ⁊ Martiū ꝗ primus erat tertiū poſuit: incipies a Ianuario: q̄ vndecimus. Duodecimus vero Februarius erat: ⁊ cū annus ꝯti neret dies trecētos ⁊ ſexaginta: Inſtituit vt trecētos ac ſexagintaquinqꝫ habe ret. Multi ſunt ꝗ Ianuariū ac Februariū a Numa additos dicāt: cū ante dece tantū eſſent menſes. Ouidius: Sed numa nec ianuꝫ nec auitas p̄terit umbras.

Anno Liber .IIII. Mūdi An̄ chr̄i ad. Ezechias Menſibus antiquis prepoſuitqꝫ duos. Huius temporibus: neqꝫ bellum: neqꝫ ſeditio: neqꝫ tumultus in repu. fuiſſe traditur: ſed neqꝫ aduerſus euꝫ vlle inimi citie vel inuidia: ſeu ob regnandi cupiditateꝫ inſidie virorūue ꝯſpiratio. Obijt aūt nō lōge octogenrario leui deficiēs morbo. Cuius gloriaꝫ regū poſterioꝝ ca lamitates illuſtriorem fecere. Nā cum quinqꝫ poſt illum regnauerint: poſtremꝰ ex imperio decidens in exilio conſenuit: e reliquis vero quattuor nemo natura li morte defunctus eſt. Aſſyriorum regni finis. Aſſaradon iunior filioꝝ Senacherib tēpeſtate hac patre in templo obtruncatol ꝓ eo regnum accepit. Qui ſuſcepto regno colonias ī Samariam deduxit: Cuius tēpore Merodach caldeoꝝ rex ab aſſyriorum monarchia penitus defecit. Quāobrem aſſyrioꝝ regnum ita debilitatū eſt: vt de eo deinceps nullū omnīo 4486 713 extet monumentum. ¶ Caldeorum regni principium. Merodach igitur Caldeū ꝑ hoc tēpus in Babylone regnaſſe ꝯſtat. verū quantū regnauerit: necdum ꝯpertū eſt. Qui ⁊ ab aſſyrijs deficiens caldeoꝝ regnuꝫ ſibi ꝯſtituit. Sic etiā medoꝝ rex fecerat. Hic ē ille Merodach: qͥ Ezechie egro tanti legatos cū muneribus miſit vt patet quarto Reguꝫ. cº ro. Caldea enim(vt iam ſemel dictum ē) eſt Aſie regio Arabie ꝯtermina longe plana: ⁊ fontiū maxime indiga: in qua Babylon magna fuit. Ex hac regione Iiga ri populi exierūt: qui etate noſtra cū liberis ⁊ vxoribus Europā omnē peruangatur. Et cū fures ſubtiliſſimi ſint in oppidis permanere: niſi tantū tres dies ꝑ mittunt̉. Hos Ueneti ab omni ſuo excluſerūt regno: tum ꝓpter furta: tum etiā ꝓpter explorationē: qua ſuſpecti habēt̉. Nos ip̄oꝝ quēdā ſciſcitati fuimꝰ: qua ex patria eſſent. Qui reſpondit ſe caldeum cum omnibus eſſe: linguaqꝫ caldea eos vti ſemper conſueuiſſe. Thobias iudeus ex tribū ⁊ ciuitate Neptalim vir mitiſſimi ingenij: mire ſuaui tatis: ⁊ gratie oīs preſtans/ in captiuitatem ſuperioribus diebus a Salmanaſar aſſyrioꝝ rege paruulus abductus hac ip̄a tēpeſtate: pietate ⁊ religione inſignis habitus ē. Qui cuꝫ aliquādo apud Niniuem ꝯſtitutus preceptoꝝ patrū ſuoruꝫ memor egrotos perſepe viſeret: eoſqꝫ ad patientiā hortaretur: ⁊ elemoſynas p̄ beret indigentibus: deſperatoſqꝫ ꝯſolaret̉: errantes ad viam veritatis: ⁊ legis ꝑ dicationibus: ⁊ admonitionibus deduceret cecitatis plaga tētatus eſt. ⁊ eam ob plagam ēt omnē eius ſubſtantiā deperdidit: omniūqꝫ pauperrimus euaſit. Sꝫ paulopoſt domus cognita hominis patiētia Raphaelē angelū miſit: ꝗ ei viſum reſtituit: ⁊ ſubſtantiā omnē in decuplū multiplicauit: ceteriſqꝫ iudeis eum omnibꝰ in rebus an̄tulit. Ueruꝫ eo in ſtatu ad annos centum ⁊ duos(vt eius ſacra tiſſima ꝯtinet hiſtoria) vixit. Cōfectus deniqꝫ ſenectute bona interitū Niniue ⁊ inſtaurationē Hieruſalem ⁊ tēpli: chriſtiqꝫ dn̄i noſtri aduentuꝫ p̄dixit: ꝗbus expletis ſpiritū deo reddidit: ⁊ in Niniue collachrymantibus Thobia filio ne potibuſqꝫ omnibus ſepelit̉. Eius aūt hiſtoria ſumma cum voluptate: ac deuotione ab omnibus legi ⁊ audiri conſueta eſt. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Thaletem Mileſium e grecie ſapientibus primum his temporibus floruiſſe di uus Auguſtinus decimooctauo de ciuitate dei. cº. 24. affirmat. Hic ex Theſida rum familia patre Examio: ⁊ matre Aleobbolina natus fuit: qui phenicum no biliſſimi a Cadmo ⁊ Agenore originem duxerunt: qui poſt reipublice negocia ad rerum naturam contemplandam(vt Iſidorus ſecundo ethicorum libro: capitulo tertio habet) ſe tranſtulit. Et vt Cicero de natura deorū ait: Primus de natura rerum traditur diſputaſſe. Quamuis vt Laertius refert: Nullum ingenij ſui reliquerit monumentum. Calimachus hunc inuentorem fuiſſe minoris vrſe dicit ac ſtellas illas notaſſe qua phenices nauigant. Putant hūc plerique primum aſtrologie ſecreta rimatum: ſolis defectus: conuerſioneſqꝫ predi xiſſe. Sunt etiam: qui illum primum dixiſſe immortales animos affirmet. Hic

Anno .IIII. An chriad. Ouna ¶ Liber Exet hias ab egyptijs geometrie precepta ſuſcepit. Et Rhodio(ſicut diuus refert Hieronymus) oſtēdit philoſophū ditari poſſe: ſi vellet: cū olei penuriā preuidiſſet. Obijt vero. 78. etatis ſue anno cū Gymnicum certamē ſpectaret eſtū ac ſiti de fatigatus. Cuius hec dicta referuntur: vt Laertius ait: Antiquiſſimum entiuꝫ eſt deus. Ingenitum etenim optimum entium eſt mundus. nam opus dei eſt. Maximum entium eſt locus: omnia namqꝫ capit. Uelociſſimum entium eſt in tellectus. paſſim enim currit. Ualidiſſimū entium neceſſitas eſt. dominat̉ eniꝫ cunctis. Prudentiſſimū entium eſt tempus: adinuenit enim omnia. Solon philoſophus ē ſeptē ſapientibus ſecūdus patria atheniēſis ſiue Salami nus Gelio noctiū: vt libro. 17º. teſte) his tēporibus athenis floruit: quibus etiaꝫ leges inſtituit: quas ſicut Ualerius liº. de ingratis dicit: Si athenienſes perpe tuo ſeruare voluiſſent ſempiternum habituri fuiſſent imperiū. Conſtat autem Laertio teſte: leges ⁊ cōciones ſcripſiſſe: ⁊ in ſeipſum monita elegia: ꝗ̄ cum ho minū omniū ac oraculi iudicio ſapiētiſſimus haberetur vino euꝫ indulſiſſe ſcribit Ualerius. Plato de Solone in Thimeo: ⁊ Ariſtoteles in ſecūdo politicoꝝ multa ſcripſere. Obijt autem in Cypro octogeſimo etatis ſue anno cum mandaſſet ſuis: vt Salaminā oſſa ſua tranſferrent: atqꝫ in cinerem diſſoluta ꝑ prouinciam diſſeminarent. Sed non eſt obtemperatum eius iuſſis. Porro ſepulchro ipſius Epigramma tale inſcriptuꝫ fuit: Que dudū rabidas medoꝝ propu lit iras. Legiferū ſolona pulchra tenet ſalamis. Ex ſentētijs eius plurimis hāc ſolam hic habeamus: ſacietatē ex diuitijs naſci: Ex ſacietate contumelias gigni: Que non poſuiſti non tollas. Mentiri noli. Chilon philoſophus lacedemonius/ tertius ē ſeptem grecie ſapientibus per hec ipſa tempora(Augº teſte) apud athenienſes in precio fuit. Qui ob eius profun diſſimam ſapientiam inter ceteros breuiloquus dictus fuit. Unde ⁊ Ariſtago ras hūc dicendi morem chilonium vocat. Scripſit multa in ducētis carminibꝰ vt Laertius habet notabilia: quorum hec precipua fuit ſententia. Diſcere bene primo ſibi preeſſe: indeqꝫ domui ſue: atqꝫ ī aduerſis ire dominari. vixit. 56 annis Cunqꝫ defunctus eſſet iuxta ſepulchrum eius erecta eſt ſtatua. Defun ctuꝫ autem aſſerunt nimia letitia filium deoſculans: qui in olympico certamine fuerat coronatus. Pittacus Mytilenus philoſophus quartus e ſeptem grecie ſapiētibus his etiā temporibus nō doctrina ſolum: ſed etiam in re militari preſtātiſſimus ē habitꝰ quippe ⁊ patrie ſue imperiū deceꝫ annis preſtantiſſime tenuit: quam cum optimis inſtitutis: legibuſqꝫ ꝯſtituiſſet ſponte ſeipſum magiſtratu abdicauit: cuius hec notanda fuit ſentētia. Magiſtratus virum declarat. Scripſit hic de moribus ⁊ policia ſexcentos verſus. Multa quoqꝫ proſa. Uixit vſqꝫ ad Creſi lydo rum regis tempora: ad quem eius extat epiſtola ſeptuaginta annis. Biantem prieneum philoſophum ē ſeptem grecie ſapientibꝰ quintuꝫ cum ſuperioribus floruiſſe conſtat: qui ob regiam eius preſentiam: ⁊ ciuium ſuorum precipuam beniuolentiam(vt Laertius inquit) maximo in precio ab eiſdem habi tus eſt: Eos enim periculis aduerſis tutatus ē. Multa quoqꝫ duobus in milibus uerſuum vtilia conſcripſit. Cuius inter cetera memoratu digna hec ſingularis fuit ſententia. Uitam ſic menſurandam eſſe: quaſi homines breui: ⁊ multo tempore victuri ſint. Hic aliquādo ex aduocatione feſſus caput in nepotis filie gremio declinaſſet pre ſenectute expirauit. Cui mortuo prienenſes ei templum dedicauerunt: de eo multa Laertius ⁊ Ualerius ſcripſere Cleobolus Lindus e ſeptem grecie ſapientibus philoſophus ſextus ⁊ ipſe per idē tēpus inſignis fuit: cui natam filiam nomine Aleobolinā fuiſſe ferūt: quam exametrorum enygmatum vatem dixere. Qui ⁊ librum de enygmaticis queſtionibus in tribus verſuuꝫ milibus exſcripſit: ex quibus hec memoranda ſententia excerpit̉. Uxorē de paribus ducito: ꝗa ſi ex maioribꝰ duxeris cognatos habebis dominos. Uixit autem annis ſeptuaginta: cuius preclariſſima geſta ſcripſit Laertius.

Anno ¶Liber An̄ chr̄i ad. IIIII. Mūdi Exechias Periander corinthius e ſeptē grecie ſapiētibuſ philoſophus ſeptimus hac etiam tēpeſtate(vt Augº placet) floruit: que Ariſtoteles tyrannum fuiſſe dixit: ⁊ annis quadraginta apud corinthios tyrānidem exercuit: qd̓ Plato negat: ſꝫ aliuꝫ philoſophuꝫ aliū tyrannum fuiſſe dixit. Hic in duobus milibus v̓ſuum vtilia documēta perſcripſit. Ex cuius ſentētijs hāc p̄cipuā elicuimus. Proſperās mo deſtus eſto. Infortunatus vero prudēs amicis felicibus ⁊ infelicibus idem ſis. Obijt autem octogenarius: vt Laertius habet. Anaſes Ezechie regis optimi filius ſextuſdecimus regū Iuda. 35 4º. Manoſes regni Dauid anno decimaſeptima olympiad̓: duodecimoqꝫ etatis ſue 4487 712 ¶anno regnare cepit: ⁊ regnauit in Hieruſalē annis. 55. Uir quidē omnino patri diſſimilis: q nullū facinoris genus in vita p̄termiſit. Nā ſuſcepto regno templū ꝓphanauit: ſacerdotiū ſuſtulit: ꝯfudit ordinem: temerauit regnuꝫ: corrupit quicꝗd erat religionis: qd̓ legis: qd̓ vite: qd̓ moꝝ: qd̓ fidei: qd̓ patris: ⁊ maiorū diſcipline perdidit: ⁊ ꝯfudit. Abominationes eniꝫ peſſimas fecit in Iu da: ⁊ quidē maiores ꝙͣ ante euꝫ amorei fecerūt: ⁊ vniuerſum iuda ſuo exemplo hortatu: erroreqꝫ in immūditijs amoreorū: gentiūqꝫ omniū peccare fecit. Mul tos ēt iudeorū nobiles proſcripſit: multos interfecit: ⁊ magnis ſupplicijs ſacerdotes ⁊ Iſaiaꝫ prophetā trucidauit: ac ſic ⁊ ipſe homo omniū ſceleſtiſſimus cū nil domi: foriſue ſtrenue geſſiſſet: ⁊ omnia auaritia expilaret: diuinaꝫ vltionem expertus ē. Nā vt ſecundi libri paralipomenon ꝯtinet hiſtoria. cº 33º dominus exercitū Aſſyriorū ſuperinduxit ei: ⁊ captū pedibus: manibuſqꝫ cathenis vinctū duxerunt ī Babylonem: ibiqꝫ tormētis affectus: ⁊ penitētia ductus dominū deū patrū ſuorum humili prece deprecās exauditus ē: ⁊ miſericordia ſuper euꝫ motus reduxit in Hieruſalē. Quāobrē cognouit dominū eē deum: ⁊ ad cōfirmandā patrū legē cerimoniaſqꝫ ſtatim ſe totū ꝯuertit: ⁊ errata queqꝫ emēda uit. Aras Baal erectas euertit: ⁊ idola ꝓſtrauit: necnō ⁊ oblationes ac pacifica obtulit. Tandē vbi ea que ad ſui ſceleris emēdā peregiſſet ſexageſimoſeptimo vite ſue anno dormiuit cum patribus ſuis: ⁊ ſepultus eſt: vt quartus Regum liber. cº. 33º habet in ortis ſuis. Trachus ethyops egyptiorum rex: Sebicho rege interfecto pº regni Manaſe anno Egyptijs regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 20. Deiocles quintus medorum rex quarto Manaſe regni anno Medis regnare 4490 709 cepit: ⁊ regnauit annis. 54. Hic(vt Apollodorus adriamitinus hiſtoricus tradit Ebathanam ciuitatem potentiſſimam medorum regni caput in montibus condidit: quam poſtea Arphaxath rex: ut habetur Iudith primo turribus me nibuſqꝫ ac celſiſſimis extruxit portis. Gigius quintus lydorum rex duodecimo regni Manaſe anno: Candaule prede 4459 700 ceſſore(vt diximus) interfecto regina vxore ducta loco Candaulis regnare ce pit: ⁊ regnauit annis. 36. Merres ethyops Egypti rex. 21º. regni Manaſe anno ī Dynaſtia. ⁊σ poſt Trachum regnum ſuſcepit: ⁊ regnauit. i2. annis. Argeus quintus Macedonum rex vigeſimooctauo regni Manaſe anno Ma 4515 σ84 cedonibus regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 38. Stephinatis poſt Merrem Egyptijs regnauit annis. 7. Tullus Hoſtilius tertius Romanorum rex/ trigeſimonono regni Manaſe an4526 673 no: ⁊ tertio. 27. Olympiadis anno poſt Numam regem romanis regnare cepit ⁊ regnauit annis. zi. Huius cunabula(vt Eutropius ſcribit) agreſte tugurium cepit: eiuſqꝫ adoleſcentia in pecoribus paſcendis occupata fuit. validior deinde etas Romanum rexit populum: ⁊ primus Romanorum regum purpura et fa ſcibus vſus eſt: ac vrbem adiecto Celio monte ampliauit. Deniqꝫ poſt longā pa cem in albanos bella tulit: quos tam metu ꝙͣ pudore deuictos: proſtratoſqꝫ in vrbem admiſit: ⁊ illorum vrbem euertit preter templa: a quibus iuſſu regis tēperatum eſt. Cunqꝫ adiectione Albani populi Romana res non parum aucta fuiſſet Tullus Sabinis nouum bellum indixit: ⁊ prouocatos fudit: fugauitqꝫ.

56 Anno IIII. An̄chri ad. Mundi ¶ Liber Manoſes Tandem cū vno ⁊ xxx. annis cum magna belli gloria regnaſſetꝭ cuꝫ tota domo ſua ictu fulminis conflagrauit. Ardas ſextus lydorum rex. 49º. regni Manaſe anno poſt Gigium lydis regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 37. Nicomedia Aſie vrbs per hoc tempus(Euſebio teſte) a Nicomede Bythinie rege in Bythinia prouincia condita fuit: in qua Dioclitiani tempore ſeuiſſima chriſtianorum perſecutio fuit: ⁊ in qua magnus ⁊ diuus Conſtantinus poſtea diem ſuum clauſit extremum. Calcedon ſimiliter Aſie vrbs hac eadem tempeſtate in ea Bythinie prouincia ex oppoſito Conſtantinopolis in ore pontici maris a megarenſibus condita ꝑ hibetur: vbi ⁊ martiani principis temporibus magna illa Synodus celebrata fuit. Cui ⁊ inter ceteras Synodos eccleſia romana precipuū defert honorē: vt Gratianus conteſtatus eſt di. 15. capitulo canones ſanctoꝝ.§ quarta ſynodꝰ. Bizantium vrbs: que ⁊ Conſtantinopolis a Conſtantino magno cognominata Conſtantinoper id tempus(vt Euſebio placet) in grecia ex oppoſito calcidonenſis agri lopolis conditio. co quidem optimo a pauſania Spartanorum rege conditionis ſue initium ſum pſit. Eamqꝫ poſtmodum cum parua admodū eſſet Cōſtantinus magnus(Ro 669 536 ma relicta) ſtructis menibus fortiſſimis: celſiſqꝫ turribus a ſe Conſtantiuopo lim nominauit: quam eius ſucceſſores plurimis tum publicis edibus: tum ciuium palatijs ſuperbiſſimis exornare curarunt: adeo vt exteri eo veniētes vrbis ſplendorem admirati: nō tam mortalium: ꝙͣ celeſtium eam domicilium dixerunt. Erat enim ibi preter cetera magnificentiſſima ſancte Sophie tēplū(Iu ſtiniani opus) toto orbe memorabile. Erant preterea vndecim porte vrbis di gnitatem preſeferentes: videlicet aurea pagea. Sācti Romani: carchaſea: regia: caligaria: xylina: hacinagona: phara: theodoſia. ⁊ ſylaca: quaꝫ propter eius pulchritudinis ſplendorem priſci nouam Romam appellauere: ꝙ patriarchali ſede ac imperiali throno a Conſtantino redimita fuerit. Hec profecto(vt ita di xerim) totius orientis columen: ⁊ vnicum grecie ſapientie domicilium erat: vbi tria magna conſilia Gratiano teſte) celebrata ſunt: videlicet ſub Theodoſio ſe niore: ſub Agathone papa: ⁊ ſub Iuſtiniano principe: vt in canone patet. 15. di. cº. Sexta ſynodus. Eam certe turci diu exoſam habuere: ⁊ anno ſalutis noſtre .1093. Belzetus turcorum princeps cum ingenti turcorum manu obſedit: ac ce pit: ibiqꝫ capto imperatore eum pro vili mancipio habuit. Et galli cum Uenetis nōnunꝙͣ per quinquagintaquinqꝫ annos expulſis imperatoribus eā poſſe derunt. Poſtmodum paleologorum clariſſima familia genuēſiū ope(vt etiam ſuis locis dicemus) a gallis ademit. Nouiſſime vero proh dolo anno domini noſtri Ieſu chriſti. 1453º. Mahumetus otomanus turcoꝝ princeps eā cepit: ac d̓ taliſtataqꝫ vrbe: q̄ toti oriēti leges dabat triūphauit: eiuſqꝫ ſacrata tēpla ſpur citie mahumetee dedicauit. Innumerabiles āt ex hac celeberrīa vrbe in omni ſciētia ac v̓tute clariſſimi exiere viri: inter quos vt ex multis paucos recenſea: floruerunt: Ioannes cognomento: Triſoſthomus eius vrbis epiſcopus: vir plane doctrina: ⁊ virtute ſingularis: qui multa ad communem fidelium vtilitatem edidit. Atticus epiſcopus: cuius inter cetera ad reginas archadij filias ex tat liber d̓ virginitate. Genadius eiuſdem vrbis epiſcopus: vir lingua nitidus. Ioannes Caſſianus diaconus: qui precipuos cōfecit libros. Nouiſſimus om nium Emanuel Chriſoloras philoſophus ⁊ orator eminētiſſimus fuit: qui litteras grecas in Italiam rettulit: que iam per ſeptingentos annos apd̓ noſtros non fuerunt in vſu. Ex quo multi euaſere clariſſimi: de quibus locis ſuis accurate dicemus. ¶ Uiri diſciplinis excellentes. Archilochꝰ poeta lacedemoniꝰ tēpeſtate hac(pro Cornelij nepotis ſententia 6g 4535 floruit: in quo ſumma vis elocutionis fuit. teſte Quintiliano. li. io. de arte oratoria: tum breues vibranteſqꝫ ſententie: plurimum ſanguinis ac neruorum. Hic

Anno. .IIII. Pūdi An̄ chr̄i ad. ¶ Liber Hanaſes Iambicum metrum in ſoceri ſui vindictam adinuenit: dicente Horatio in pōe tria. Archilochum proprio rabies armauit iambo. Hunc ſocci cepere pedem: grandeſqꝫ cōthurni. Et ꝓpter impudicam lectionem a Lacedemonijs in exiliū miſſus eſt: dicente Ouidio ī Ibin. Utqꝫ repertori nocuit pugnantis iambin. Sic ſit in exilium lingua proterua tuum. Tandem interfectus fuit. Ariſtodemus muſicus his tꝑibus(teſte Euſebio) clarus fuit. Uir ẜm Geliuꝫ in 4º. noc. at. litteraꝝ veteꝝ diligentiſſimus. Qui teſte Cicerone aīam nil aliud ꝙ Harmoniam eſſe dixit. Alceus poeta lyricus ꝑ hec ēt tꝑa ẜm Euſebiū fuit ī precio. Hic pr̄ia Mitylenuſ fuit dicēte Sappho. Nec plus Alceus ꝯſors patrieqꝫ lyreqꝫ. Laudis hꝫ ꝙͣuis grandius ille ſonet. Et Horatius ī. 2º. carminuꝫ: ⁊ te ſonāte pleniꝰ aureo Alcee plectro: de quo ēt meminit Herodotus liº. quinto hiſtoriarum. Alcidamꝰ orator: ꝑ hoc quoqꝫ tp̄s vt Ciceroni ī primo Tuſculanaꝝ placet: fuit. Hic mortis laudationē pulcherrime ſcripſit. Leſches poeta leſbius his tꝑibus clarus fuit: ꝗ primum Iliada fecit. Anthimenides Mityleneus poeta Alcei poete frater: ⁊ ipſe cum fratre floruit: quem Babylonioꝝ ſocium Alceus fuiſſe dixit: ⁊ magnū certamē peregiſſe: eoſ qꝫ magnis laboribus eripuiſſe viro pugnaciſſimo: ⁊(vt īquit) regum luctatore perempto. Nicepſus medicꝰ magiceqꝫ artis peritus: ⁊ ipſe hoc tꝑe floruit. Cuiꝰ multa medicinalia habentur ſcripta. Amon ¶ Mon Manaſſe filius decimuſſeptimus regum Iuda. 4 19º. regni Da 4542 6 57 uid: anno ⁊ tertio trigeſime Olympiadis anno poſt Manaſen patrem etatis ſue vigeſimoſecundo regnare cepit: ⁊ regnauit ī hieruſalem ānis ẜm Euſebiū ⁊ interpretes duodecim. Scd̓m vero hebreos duobꝰ tm̄. Hic Ma naſe pr̄is veſtigia ſecutus ꝓbris oībus ꝯtaminatus fuit: ⁊ omne malū(vt ſacra quarti libri regum ⁊ ſecūdi Paralipomenon hꝫ hiſtoria) fecit ī ꝯſpectu domini ſicut a principio pater eius ⁊ in omnem eius viam ambulauit: idolis ſeruiuit: eiſqꝫ hoſtias imolauit. Has ob res(vt crediderim) fraude ſuoꝝ militum ⁊ ſeruoꝝ circūuentus in domo ſua tandem occiditur: ſed paulopoſt populꝰ in furorem concitatus de reis vltionem ſumpſit. Eius vero geſta prima ⁊ nouiſſima habent̉. 4º. ℟. cºͦ riº. ⁊. 2º. Paralipomenō. 33º Phrortes ſextus Medoꝝ rex: tertio regni Amon anno Medis regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 24. Ioſias Oſias Amon regis filius decimuſoctauus regū Iuda. 431º. regni Da4554 6 4 5 uid.i. tertio trigeſimetertie Olympiadis anno regnare cepit: ⁊ regnauit ī hieruſalē annis. 32. Hic octauo etatis anno regnū adeptꝰ tante virtutis ⁊ ſanctitatis fuit vt omnibus ante eum regibus ⁊ claris viris tāto excelle re viſus ē quāto vel ſyderibus ceteris ſol. vel mare fluminibus cūctis. Quippe duodecimo etatis ſue anno(vt Ioſephus ſcribit) nō ludis: nō iocis: aut voluptatibꝰ intentus vt ſuperiores reges adoleſcētes facere cōſueuerūt: ſed doctrinam: pietatem: iuſtitiam: ⁊ beate viuendi normā ex lectione legis Moyſi: ⁊ ex emplo bonoꝝ regum ſumens omnia ſuperiorum regū mala opera veluti iam ſe nior emendauit. Octauo ſiquidē regni ſui āno(vt ſacra quarti libri regū ⁊ ſecū di Paralipomenō hꝫ hiſtoria) omnes iudeoꝝ ciuitates multis erroribꝰ labefactatas ab idoloꝝ cultū ita purgauit vt nullū idolatrie veſtigium ī toto ſupereſſet regno. Uniuerſas inſuper domos ſcrutari fecit: ne ꝗd latenter remaneret. Sed ⁊ ſerpentem ereum a Moyſe factum cui populus idolorum ſuperſtitione ductus imolabat: comminuit. Atqꝫ in vnaquaqꝫ cauſa iuſtitiam ſemper coluit tanꝙͣ anime ſue medicinā. Et adeo oībꝰ alijs in rebꝰ fulgēs extitit: vt cum eo iu deoꝝ gl̓ia fere orta ſimul ⁊ extīcta viſa fuerit. Nā(teſte Ioſepho) erat modeſtꝰ

Anno An chri ad. Qūdi ¶ Liber Quartus. Ioſigo prudens: grauis: continens: clemens: diuine legis ſcientiſſimus: manu fortis ⁊ animo maximo. Qui adeo religionis amator ac legiſ emulator fuit vt omnia ſa cerdotum falſorumqꝫ prophetarum oſſa ab excelſorum ſepulchris erui ⁊ exuri mandauerit. Celebrauit quoqꝫ ita phaſce maximum vt a diebus iudicum tale in hieruſalem non ſit factitatuꝫ. Inde de eo Ieſus filius Syrach laudando ſic ꝓtulit dicens. Memoria Ioſie ī cōpoſitione odoris eſt facta: ⁊ opus pigmenta rij in omnium ore quaſi mel indulcoratū: ⁊ velut muſica in conuiuio vini. Ipſe diuinitus in penitentiam populi ſui directus fuit: ⁊ cunctas impietatis abominationes abſtulit. Preter Dauid(inquit) ⁊ Ezechiam ⁊ Ioſiam omnes reges Iude peccatum commiſerunt. Certe reliqui reges Iuda legem altiſſimi reliq̄ runt: ⁊ dei timorem contempſerunt: ſuumqꝫ regnum alijs dederunt: ⁊ gloriam ſuam aliene genti: hec ille. Hic deniqꝫ optimus rex nullo religioniſ: pietatiſ: hu manitatis: benignitatis exemplo pretermiſſo cum rege Egypti in campo Ma gedon congreſſus a ſagittarijs occiſus eſt: ⁊ in hieruſalem relatus collachrymā tibus omnibus: ſuamqꝫ vicem dolentibus in Mauſeolo patrū ſuoꝝ ſepultus eſt. Hieremias vero propheta ciuitatis vicem potiuſꝙͣ optimi regis mortē dolens Trenos lamentabiles ſuper eum ſcripſit dicens. Quomodo ſedet ſola ciui tas plena populo ⁊cͣ. Quibus lamentationibus poſtea cantores ⁊ cantatrices in exequijs mortuoꝝ vti ꝯſueuerūt. Tres āt filios poſt ſe reliquit: quoꝝ primuſ Eliachim qui ⁊ Ieconias ſecundus Aachaꝫ qui ⁊ Selum: tertiꝰ Mathaman qui ⁊ Sedechias. Hec ex quarto regum. cº. 22º. ⁊. 23º. ⁊ ſecundo Paralipomenon C24º ⁊ 3§. 642 4557 Anchus Martius Nume ex filia nepos quartus Romanoꝝ rex: quarto Ioſie regni āno regnare cepit ⁊ regnauit. 25. ānis. Sane defuncto Tullo romanorum res ad īterregnū redijt: quod tempus huic applicamus. Hic nulli ſuperiorū re gum belli paciſqꝫ artibus ac gloria inferior fuit. Qui Auentinum montem Ia niculūqꝫ vrbi addidit: pontem Tyberi adiecit. Carcerem primo ad terrorē creſcentis audacie ī media vrbe loco publico ꝯſtruxit. Politoriū Latinoꝝ vrbē vi cepit: diripuitqꝫ: ac omnem eius populum in Romanam ciuitateꝫ īduxit. Oſti am vrbem ſextodecimo ab vrbe miliario ſupra mare ꝯdidit. Ubi ⁊ beata moni ca diui Auguſtini mater vita diſceſſit. Tandem morbo correptus vitaꝫ cū mor te mutauit. Niniue Arſaces ſiue Ericares Medorū ſeptimus rex: quintodecimo regni Ioſie anno euerſio Medis regnare cepit ⁊ regnauit annis. 32. Uir ſane bello ⁊ pace clariſſimus. 639 456 9 Qui ⁊ Niniuem maximam ſubuertit ciuitatem inxta verbum Naū ⁊ Thobie ꝓphetaꝝ: vt pꝫ Thobie. 14º ac ſic Aſſyriorū regnū penitus ceſſauit. Helchias maximus hebreorum pontifex per hoc ipſum tempus vt ſacra quarti regum libri habet hiſtoria apud hieruſalem in precio fuit. Hic patrem habuit Selum qui fuit Sadoch qui fuit Azarie qui fuit Ioiade qui fuit alterius Iacharie: qui fuit Achimaas filij Sadoch ſummi pontificis tempore Salomonis regis. Phalaris Agrigētinꝰ tyrānus: orator: ac declamator ornatiſſimꝰ hac tempeſtate (vt Euſebio placet) fuit. Cui Perillus eris ingenioſus opifex amiciſſimus fuit qui ex Athenis ad eū Agrigentum veniens vt eidem placeret: ex ere taurū artificioſum fabricauit in eius latere ianuam ponens vt īcluſus reꝰ ſubiectis igni bus torqueretur: ⁊ ſonus vocis hominis exclamantis non gemitus ſed bouis mugitus videretur. Pro quo inuento cum munus ab eodem qui nouis tormen tis delectabatur poſtulaſſet iuſſit illum intercludi ⁊ ſuppoſitis ignibus exuſtꝰ primus artificij ſui verum prebuit experimentum. Dicente Ouidio primo de arte amandi. Et Phalaris tanro violenti membra Perilli. Torruit infelix: im buit auctor opus. Et poſtea ſequitur. Nec enim lex equior vlla eſt. Ꝙͣ necis artifices arte perire ſua. Hec ipſe Phalaris Athenienſibus de ſe pro illo ꝯque ſtis reſcripſit. Alij autem eum ante vrbem conditam ſexagintaquattuor annis fuiſſe dicunt.

Anno. .IIII..Mūdi An̄ chr̄i ad. ¶ Liber Ioſias Oſtiam maritimam vrbem inter mare ⁊ Tyberim: his tēporibꝰ Anchus Mar tius Romāoꝝ rex ī latio ꝯdidit: eo.ſ. loco: vbi Eneas(ē Troia profugus) primū caſtra conſtituit. Que cum ꝓpter limum quem Tyberis ꝯgregabat diu importuoſa fuiſſet. Claudius imperator eidem portū maxima impenſa ſtruxit: vbi d̓ inde Aurelianus Auguſtus propter portus ꝯmoditatē forum nominis ſui publicum ꝯſtituit: ⁊ ingentia edificia erexit: que cū poſtmodum a ſarracenis funditus fuiſſet euerſa Leo quartus pontifex inſtauratam corſis repleuit. Et quic quid edificiorum veteꝝ ī ea fuerat preter quandam turrim deletum eſt. Ea mul toruꝫ ſanctoꝝ reliꝗis illuſtratur: que diue etiam monice mr̄is ſancti Auguſtini: vſqꝫ ad Martini quinti tempora ſepulchrum fuit. Sadyates Ardios filius Gigiſ regis ſeptimus Lydoꝝ rex. 19º. regni Ioſie anno 4573 626 Lydis regnare cepit ⁊ regnauit annis. 15. De quo Herodotus ī primo hiſ. meminit: qui ⁊ filium Alyatem nomine genuit: eidem in regno poſtea ſucceſſorem. Tarquiniꝰ priſcus quintus romanoꝝ rex. 27º. regni Ioſie āno poſt Anchū Mar tium regnare cepit ⁊ regnauit ānis. 37. Hic Demarathum Corinthium habu458 σ18 it pr̄em a quo Lucumon primo vocatus fuit: ſed imperio ſuſcepto mutatum ē nomen: ⁊ Le. Tarquinius dictus eſt. Qui non minus regni ſui firmandi ꝙͣ au gende reip. memor centum pr̄es primo elegit quos ſenatores vocauit. Firmatoqꝫ regno Apiolas oppidum latinorum vi cepit: Ludos Nomanis ꝯfeſtim in ſtituit vrbem muris ampliauit. Capitolium erexit: Sabinos rebellantes vicit Eolatiamqꝫ eis ademit: bello in Sabinos perfecto domuit omne nomen latinum. Eloacas in vrbe fecit. Nam prius cum patre ſuo Tuſciam omnē magnis inſigniuit ornamentis: ⁊ inde triumphalia ornamenta inſigniaqꝫ conſularia: ⁊ ſimpl̓r magiſtratuum decora in Romanam tranſtulit vrbem. Necnon ⁊ virgaſ ſecures: tubas: ſacrorum ritus ⁊ muſicam qua Nomani poſtmodum ad bellicas artes vtebantur ex Tarquinijs Tuſcis Romam detulit. Qui poſt multa ſtrenue geſta ab Anchi filijs interfectus fuit. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Pherecydes Syrus philoſophus egregius Pittaci auditor tempeſtate hac īgenio ſingulari preditus agnoſcitur: qui primus apud Grecos de natura ⁊ dijs ſcripſit. Primus etiam(Cicerone teſte in li. Tuſcul. queſtionū) aīos hominum ſempiternos eſſe aſſeruit. Quin(⁊ teſte Laertio) multa predixit que mirabilia videbant̉. Hic etiam Plinio teſte. li. i2. ꝓſam orationem primꝰ ꝯdidit. Fuit pre terea Pythagore preceptor: ⁊ lr̄as multas Taleti philoſopho ſcripſit: ⁊ ab eo multas ſuſcepit. Symonides grecus poeta his temporibus vt Euſebio placet: clarus fuit: ꝗ octo geſimum annum habens multa compoſuit ⁊ docuit carmina: ⁊ ea in etate gloriabatur in hec deſcendiſſe certamina. Hic aliquando interrogatus: quid īter homines facile conſeneſcat? ait. Beneficium. Huius etiam multe fuerunt ſen tentie: quarum vna hec eſt. Fortuna innocentem ſepe deſerit: ſpes autem bona nunꝙͣ. Steſicorus poeta lyricus eximiꝰ ꝑ hoc ip̄m tp̄s floruit. De quo Quintilianꝰ decmo de inſti. ora. memīt. ⁊ Horatius ī. 4º. carminū. Ceceqꝫ ⁊ alcei minaces: Ste ſichoriqꝫ graues camene. Sappho erexea diuini ingenij poetrix per hec tempora claruit: ⁊ plectrum pri ma inuenit. Hec viro ditiſſimo nupſit: ex quo Dydan filium ſuſcepit. habuit. qꝫ diſcipulas: Anagoram: Mileſiam: Congyllam: Collophoniam: Eutheam: ⁊ Salaminam: quas etiam Lyricos quoſdam edocuit verſus. Scripſitqꝫ modulos ilyricos: Epigrāmata: Elegiam: Iambos ⁊ Honades. Fuit hec quoqꝫ vates nobiliſſima. Arion Methyneꝰ Cytharedꝰ optīus ēt ī leſbo īſula claruit. Cuiꝰ hiſtoriā Hero dotꝰ: Pliniꝰ. li. 9. naͣl̓ hiſt. ⁊ Geliꝰ. 1σ. noc. at. late retuler̄t: ſꝫ breuiter a nobis cō prehēſa talis fuit. Hic arte ſua multas diuitias ī italia ⁊ ſicilia cōgregauerat: ⁊

Anno An̄ chr̄i ad. Mūdi ¶ Liber Quartus. Sedechias Corinthū nauigās in mari precipitari coactꝰ eſt. Sꝫ a Delphyno piſce excepi in Laconiam ante nautas ipſos deportatus Corynthum adiſt: vbi re ſua cōgnita: ⁊ illis ſupplicio traditis oīa bona ſua recuperauit. Olda prophetiſſa Selum ſūmi ſacerdotis vxor: Helchieqꝫ maximi hebreorum pontificis mater his temporibus Ioſie regi vaticinando multa p̄dicit: preſertī hieruſalem euerſionem ⁊ populi captiuitatem vt patet. 4º. regum. 22º. Sophonia propheta nonus duodecim prophetarum Chuſi filius: filij Godolie qui fuit Amaſie: qui ⁊ Ezechie per hoc ip̄ꝫ tempꝰ prophetauit: ⁊ librum nomi nis ſui titulo prenotatum compoſuit: ī quo tanꝙͣ ſpeculator ⁊ archanorum dei cognitor īminentem duabus tribubus prenūciat captiuitatem: vbi īdicit vlulatum habitatoribus pile: qꝛ ꝯticuit omnis populus Chanaā diſperierūt vniuer ſi qui inuoluti erant argēto. Hieremias ꝓphā Anatothites(qui fuerat viculus nō longe ab hieroſolimis diſtans) ſacerdos ex ſacerdotibus natus ⁊ in matris vtero ſanctificatus his temporibus adhuc puer vaticinari exorſus eſt. ⁊ deinde captiuitatem vrbis hieruſalem: totiuſqꝫ iudee nō ſolum ſpiritu: ſed etiam oculis carnis ītuitus ⁊ expertꝰ eſt. Unde ⁊ in Iuda tantum ⁊ in Beniamin ꝓphāuit: ⁊ ciuitatis ſue ruinas qͣdruplici planxit alphabeto: quod diuus Hieronymus ⁊ Iſidoruſ ī ſexto Ethi menſure metri verſibuſqꝫ reddiderunt. Hic poſt captam ⁊ euerſam ciuitatem a ppl̓o in Egyptū violenter tractus: a populo ſuo apd̓ Taphnas lapidibus obru tus occubuit: eoqꝫ in loco ſepultus vbi dudū Pharao rex habitauerat. Et qm̄ oratione ſua ſerpentes ab eodē loco fugauerat: Egyptioſqꝫ a tactu aſpidū liberos fecit magna eum ibi religione Egyptij venerantur. Et eius feſtū prima die maij excolitur. Baruch autem Hieremie ꝓphete notarius eloquentiſſimus: ⁊ celeberrimus va tes: ꝓpheticum librum ſui nominis titulo prenotatum edidit: in quo poſt ciuitatis ruinas ⁊ calamitates a Hieremia ꝓphātas ꝯſolationem eidem de reditu a captiuitate prenunciat. Eius tamen liber apud hebreos nec habetur nec legitur. Sed diuus Hieronymus de greco in latinum iuxta vulgatam editioneꝫ tranſtulit. Nabuchodonoſor Caldeoꝝ rex: cui res geſte magni cognomē dedere ꝑ hoc ip̄m tp̄s apud Babylonē regnare cepit. ſed nec quātū regnauerit ꝯpertū hēmꝰ. Qui ſuſcepto regno multa cū finitimis bella ſūma virtute geſſit: ⁊ cū Egyptijs ꝓſpe re dimicauit: ⁊ Nechao regē Egypti ac Pſameticum(vt quartus liber regum habet) eius filium regni ſucceſſorem ad extremuꝫ deuicit. Iudeā deinde ⁊ Sy riam duriſſimo iugo ſibi ſubiugauit. Ioachin iudeorum regem bis victum vna cum matre ⁊ omni familia cunctiſqꝫ principibus ⁊ alijs cōplurimis qui ſeſe tra diderant: ⁊ uaſis domini cathenis uinctum ī Babylonem tranſtulit. Et Sede chiam patruum ſuum ſuo loco ſuffecit. Qui cum iuſiurandum tranſgreſſus fuiſſet: ⁊ tributum ꝓmiſſum denegaſſet ad eum cum īgenti exercitu ueniens diu obſedit: ⁊ fame coactum: in deditionem compulit ciues: ipſumqꝫ in conſpectu ſuo aduectū excecari fecit: uniuerſamqꝫ familiam frucidari: ⁊ multos in Babylonem traxit in ſeruos: ⁊ totam vrbeꝫ euertit: ac templum īcendit. Sed ⁊ Aſſyriorum regnum a Medis deſtructum obtinuit: propter quod factus eſt omnium Monarcha. Sed cum ſui ipſius opinione nimium ſe extuliſſet dominꝰ euꝫ inſania circunuenit: ⁊ ſeptem annos fenum vt bos comedit: ſicut habetur Danielis quarto. Poſt annos ſeptem(vt ſacra Danielis habet hiſtoria) Nabucho donoſor oculos eleuans: ſenſus ei redditus fuit: ⁊ altiſſimo benedicens gratias egit. ꝙ poteſtas eius ſit eterna: eiuſqꝫ regnum in generatione ⁊ generationem: ⁊ cuncta regna terre apud eum in nihilum reputata ſint. Unde regnum eius re ſtitutum eſt: ⁊ amplior gloria addita eſt: propter quod idem Nabuchodonoſor dixit. Ego laudo ⁊ magnifico ac glorifico regem celi: quia omnia opera eius ve ra: ⁊ vie eius iudicia ſunt: ⁊ inſuperbia gradientes humiliare poteſt: Danielis. 4º

Anno. .IIII. Mūdi An̄ chr̄i ad. Liber Ioachaᶻ Dachaꝫ ſecūdus Ioſie filius decimuſnonus regum Iuda. 46 3º. regni Dauid: ⁊ quadrageſimo prime Olympiadis anno regnare cepit: ⁊ 458σ σ13 regnauit in hieruſalem menſibus tribus. Hunc populus ſeniore Ioſie filio ſpreto poſt patris mortem anno etatis ſue vigeſimotertio regem conſtituit. Sed quoniam(vt ſacra eius habet hiſtoria) in vijs patris non ambulauit. Nechao egypti rex eum centum talentis argenti: ⁊ talento auri mulctatum in egyptum vinctum perduxit ⁊ Heliachim eius fratrem regem ſuffecit: vt pꝫ. 4º. ℟. vltimo. Et ſecundo Paralypomenon ſil̓r vltimo. Ioachim Dachim Ioſie filius qui alio nomine Heliachim appellatur vigeſimꝰ regum Iuda eodem anno loco fratris a Pharaone Nechao ſuffectus regnauit in hieruſalem vndecim annis. Uir quidem flagitioſus: Infidus: ⁊ Idolatra. De quo hoc in loco neſcio quid dicere auſim: vt tantus pater: tot flagitioſos genuerit filios qui nō homines certe nominari: ſꝫ teterrima mōſtra merito poſſunt: quos etiam perſcribere piget. Hic principatu inito in oēm idolorum turpitudinem prolapſus: Uriam etiam ſacerdotem obiurgantem in terfecit: ⁊ templi miniſtros pepulit ac fugauit: omniaqꝫ auaritia expilauit: propter quod ⁊ iuſto dei iudicio Nabuchodonoſor(vt Ioſephus libro d̓cimo hꝫ) aſcendit in hieruſalem ⁊ eum cepit: ſed tamen confeſtim ſub tributi pactione in regnum reſtituit. Tertio autem exacto anno rurſus Ioachī contra eum rebellauit. Ꝙͣobrem Nabuchodonoſor ſub ſpecie federis hieruſalem intrauit: ⁊ regem(rupto federe) captiuauit ac īterfecit. Cadauer vero eius ignominioſe extra muros(iuxta verbum Hieremie prophete. cº. 22º. ꝓijci mandauit. Et Iechoniam prioris interfecti filium pro eo regem conſtituit. Dachin cognomēto Iechonias predicti Ioachim filius vigeſimuſpri Ioachin mus regum Iuda. 474º. regni Dauid: tertio.ſ. quadrageſimequarte 4597 G0r ¶ Olympiadis anno regnare cepit: ⁊ regnauit in hieruſalem menſibus tribus: ⁊ diebus decem. Hic autem Ioachin ſuperioris Ioachim filius ſcribi debet(vt Hierony. ait) cum extrema ſyllaba chin. pater vero per chim. Et ob hanc cauſam in euangelio Matthei vna videtur deeſſe generatio: quia ſecunda teſſeredecas in patrem huius Ioachim deſinit ⁊ tertia ab iſto incipit. Hic autem voluntate diuina tertio mēſe regni eius die decima cum octo eſſet anno rum a ducibus Nabuchodonoſor captus in Babylonem vna cum matre ductus eſt. Id quippe Hieremias propheta ſuaſerat/ vt Ioachin ipſe cum matre omniqꝫ domo reliquiſqꝫ principibus ſe vltro Nabuchodonoſor traderēt. Unde ⁊ cum illo ad duo milia principum et ſeptem milia artificum. Inter quos etiam Mardocheus Ezechiel ⁊ Daniel ſe dedidere. Panſit autem Ioachin iſte in carcere apud Galdeos. 37. annis donec Nabuchodonoſor filius defuncto patre leuaret eum. Et hec tranſmigratio Babylonis appellata eſt. Hic autem(vt Mattheus habet) poſt tranſmigrationem a Balthaſar rege ſummo in honore habitus accepta vxore genuit Salathiel qui genuit ꝯorobabel. Alyates Sadyatis regis filius octauus Lydorum rex primo ſuperioris Heliachim anno Lydis regnare cepit: ⁊ regnauit ānis. 48. Hic vt Herodotus ī primo hiſt. ſcribit Greſi regis pater fuit. Europus Philippi regis filius ſeptimus Macedonum rex: quarto regni Helia Sacedonibus regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 26. chim anno Sede. Edechias Ioſie filius ⁊ predicti Ioachin patruus vltimus reguꝫ Iu4598 σ o chias da ⁊ hieruſalem anno vt ſupra rex ⁊ Nabuchodonoſor loco ſuperioriſ in hieruſalem conſtitutus regnauit annis. ii. Huic autem Nabuchodo moſor ī ſubiectiōis ſignum nomen permutauit: ⁊ tributarium ſub iureiurando ſibi conſtituit. Uerum cum in omni turpitudine ⁊ auaritia ⁊ ſegnitie tam ſacerdotum principes: ꝙͣ ipſe ⁊ vniuerſus populus deum offendiſſet: ⁊ nullum

Anno An̄ chr̄i ad. Mūdi Liber Quartus. Sedechias venie locum ſibi reliquiſſet: e regno turpiſſime cum omni populo eiectus ⁊ interfectus eſt. Nam nono ſui regni anno ſubornatis egyptijs tributuꝫ Ealdeis denegare: ⁊ ī libertatem ſe vendicare cepit: ꝓpter quod Nabuchodonoſor ira parcitus maxīo coacto exercitu ī hieruſalē tumultuarie conſcendit: ⁊ oēs Iude vrbes ī fidem primo recepit. Inde direptis ⁊ īcenſis circūquaqꝫ hieruſalem vi cis ac ſuburbanis tandem vrbem decem ⁊ octo menſibus duriſſima fame obſeſ ſam in poteſtatem ſuam redegit. Regeqꝫ cū filijs: ac principibus capto: interfectis ante oculos ſuos filijs: eidem ēt oculos erui fecit: ⁊ cathenis vinctū ī Baby lonē ꝑduxit: ⁊ vniuerſum populū trucidauit: ⁊ qui gladiū euaſerat ad ſeruiēduꝫ caldeis abductus ē. De quibus ēt mox dicemꝰ. Ac ſic iudei iuxta verbum Salomonis cū ꝓphārum exoſam habuiſſent diſciplinam: ⁊ timorē dn̄i nō ſuſcepiſ ſent: ſed vniuerſe correctioni dn̄i detraxiſſent: tandem fructus vie ſue comederunt: ⁊ ſuis ꝯſilijs ſaturati ſunt Maſilie vrbis āno prīo regni Sedechie qͣdrageſima.ſ. ꝗnta olympiade a Phocenſibus perſarum aduentu ꝓfugis fundamenta(Solino teſte) iacta fuert. hec vrbs clariſſima fuit ⁊ ī Narbonenſi prouincia ī galliaꝝ ſinu iuxta Rhodanum fluuium in petroſo loco ſita): magnitudinis eximie: cui portus ſubiacet: qui ar cem pugnaciſſimam loco edito hꝫ. In qua olim Apollinis Delphici pulcherrimū templum ſtructum erat. Huius nāqꝫ vrbis ciues poſteaꝙͣ(a prīcipio) per multa tempora ī bellis ſe exercuerant pacatis oībus rebus ad ciuiles īſtitutiones terreqꝫ cultū ꝯuerterunt. Quinīmo primiores vrbis ad eloquētie ⁊ phyloſophie artes ita ſe tranſtulere vt doctrina grecis ꝯparari potuiſſent. Ad quam plane vrbē ꝯplurimi ex nobilioribus romanis adoleſcētibus ꝓ acquirendis do ctrinis trāſmittebant̉. Nam eoꝝ victus frugalis ⁊ modeſtus ſemper fuerat: ꝓpter qd̓ Ceſar: eiuſqꝫ ſucceſſores romani cū eiſdeꝫ ī bellis ſe temperantius ha buere: ⁊ Galli alieqꝫ nationes vidētes eos ī tanta pace viuere ad eorum viuendi normā ſe ꝯtulerūt. Cūqꝫ varios ſortita fuiſſet vel dn̄os: vel tyrannos ꝓut ſe tꝑa offerebāt: nūꝙͣ tn̄ aūt legē: aut ab alienigēis diſpēdia ꝑtulit: p̄terꝙͣ a Catel lanis: qͥ āno ſalutis nr̄e. 1440. ml̓ta inſtructa claſſe eā īuaſerūt: ⁊ qͣſqꝫ diuitias abſtuler̄t vacuā bōis oībꝰ relīquētes. Un̄ nec deīceps vllas viſa ē aſſume̓ vires Huic Lazarus quē dominus ſuſcitauit a mortuis primus ab apoſtolis deſtina tus fuit ep̄us: cuius reliquie nuncuſqꝫ apud eā magno ī honore habite ſūt. Fer tur quoqꝫ diue Marie Magdalene ipſius Lazari ſororis corpus ibi quieſcer̄. Apud hac multi clariſſimi floruerūt viri. Inter quos Saluianꝰ eiuſdem eccleſie preſbyter diuina ⁊ humana litteratura admodum īſtructus. Et Muſeus in diuinis ſcripturis preſbyter doctus. Genadius ſimiliter preſbyter greca ⁊ latina līgua eruditus ꝗ de viris illuſtribus more diui hieronymi librū edidit. Hīc ēt Coruinus orator īſignis ⁊ Uictorinus rhetor clariſſimus ꝗ multa ī diuinis edidit duxerūt originem. Aſtyages Cyaxaris regis filius octauus ⁊ vltimus Medorum rex tertio Sedechie regis anno Medis regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 38. Hic Mandanā nomine vnicam genuit filiam: quam(vt Herodoto in primo hiſt. placet) tantū minxiſſe in ſomnis vidit vt totum orbem eius vrina replere videretur. Iuſti597 4602 nus vero noſter aliter de ſomno ſentit: quia non mictuꝫ ſed vitem ē filie genita libus oriri Aſtyagem vidiſſe dicit: que totam occupauit prouinciam: hanc pater eo ſomniſ portentu perterritus ex conſilio Ariolorum Cambyſi mediocri Perſarum viro vxorem dedit ne paterna maternaqꝫ nobilitas animos naſcentium nepotum extolleret. Ac ne ſic quidem metum depoſuit: ſed cum natꝰ eſſet ei primus infans dedit illum Barpago Archanorum ſuorum participi/ vt illum occideret. Is autem exiſtimans imperium ad filiam aliquando deuoluendum: cum Aſtyagi nulli eſſent maſculi timuit ipſum occidere ne aliquando necati infantis penam ſubiret. Quam ob cauſam vni ex paſtoribus regis puerū dedit vt ip̄m exponeret. Quod audiēſ paſtoris vxor que ēt eodē tꝑe filiū pepererat rogauit vt ſibi pueꝝ regiū alēdū perferret. Cuius p̄cibꝰ vir morē gerēs

Anno. .IIII. Mūdi An̄ chri ad. ¶ Liber Sedec higs rediſt in ſiluam: inuenitqͣꝫ infantem iuxta canē feminam paruulo vbera prebētem: ⁊ a feris auibuſqꝫ defendentē: ⁊ mīa motus paſtor pueꝝ vxori defert cane ꝓſequēte. Quē vbi ī manū mulier accepit velut ad notā puer alluſit: ꝓpter qd̓ ꝓprio partu expoſito regiū infantē educarunt. At puer adultus cū īter ludētes rex delectus eſſet ⁊ ꝯtumaces aliquando cecidiſſet: delata eſt regi querela: ꝙ a ſeruo ingenui verberarent̉. Ille accerſito puero ⁊ īterrogato cū īmutato vultu ſe feciſſe vt regem reſpondiſſet. Admiratus eius ꝯſtantiā ī memoriā ſomnij reuocat̉: ⁊ cognito ꝙ eēt nepos iratus filiū Harpagi īterfecit: patriqꝫ epulādū tra didit. Quod Harpagus egre ferens diſſimulato dolore ī tēpus aliud vindictā diſtulit. Nam cum puer(quē Cyꝝ vocauerat) iam adoleuiſſet: ⁊ ipſe oēꝫ aſtya gis exercitum duceret. Harpagus hortatuſ eſt Cyꝝ vt arma ꝯtra Aſtyagē auū ſumat: ſeqꝫ ei oēm exercituꝫ dedituꝝ pollicet̉. Quod vbi Cyrus audiuit: collectis perſis ꝯtra Aſtiagem auū ducit exercitū: ⁊ Harpagus cū exercitu ad eū cō feſtim defecit. Aſtyages autem ꝯtractis vndiqꝫ copijs auxiliaribus ī Cyꝝ proficiſcitur: eumqꝫ ſuperat. Veruꝫ fugientibus perſis matres: eorumqꝫ vxores fi unt obuiam: oſtendentes nates ac pudēda: dicēteſqꝫ. Nūꝗd ī vterum refugere uellēt. Qui pudore repreſſi rurſus ī prelium redeūt: ⁊ Aſtyagē ſuperant. ⁊ ei ca pto nil aliud ꝙͣ regnum abſtulit/ ſe magis nepotē ꝙͣ victore exhibēſ. Quē ēt hyr caius prefecit. Et ſic medoꝝ regnum defecit. Ubi per ānos ducētos ⁊ quinqua gintanouem ſub regibus octo regnatum eſt: quoꝝ nomina ⁊ tempora hic epilogamus. ¶ Medorum reguꝫ Epilogus Arbaces i an 28 Cardiceas 4 an̄ iz Cyaxares 7 an̄ Soſarinos 2 an̄ 30 Deiocles 5 an̄ 54 Aſteages 8 an̄ 31 Medidus z an̄ 40 Phraorthes σ an̄ 24 Hi ſupputati fiunt anni. 259. Uaphres Pharao pſametici regis filius: quarto Sedechie regis āno Egyptijs 46 03 595 regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 30. Ad hūc capta a Galdeis hieruſalem iudei qͣ remanſerāt. Interfecto ab ipſis Godolia regis Caldeoꝝ p̄fecto: veriti ꝯfuger̄t tracto ſecum Hieremia propheta: de quo ideꝫ Hieremias meminit. ¶ Ulri doctrinis excellentes. Abacuch prophetā decimus in numero duodecim prophetarum his temporibꝰ prophetie ſpiritu plenus apud iudeam fuit in precio: qui ex precepto domini Danieli in Caldea in lacu leonum exiſtenti prandium attulit. Hic libruꝫ ꝓphīe ſui nominis titulo prenotatū ī iudea edidit. Ubi Chr̄i natiuitatem ⁊ paſſioneꝫ ꝓphāt dicens. Operuit celos gloria eius: ⁊ laudis eius plena eſt terra. Splendor eius vt lux erit: cornua in manibus eius. Ibi abſcondita eſt fortitudo eius. Propterea diuꝰ Hiero. eū luctatorē fortē ⁊ rigidū appellat. Qui mortuꝰ vt ſanctus habitus ē. Eius feſtū celebramꝰ. 18. kl̓as Februarij. Corpus autē eiuſ ſub Archadio principe diuina reuelatione repertum eſt. Ezechiel ꝓphā ⁊ ſacerdos dn̄i qͥ cū Ioachin rege Iuda captiuꝰ ductus fuerat ī Babylonem(Ibidem accepta a Hieremia epiſtola) tēpeſtate hac: ijs ꝗ cum eo captiui fuerant/ prophāuit penitentibus ꝙ ad Hieremie vaticiniuꝫ ſe vltro ad uerſarijs tradidiſſēt: ⁊ viderent adhuc vrbem hieruſalem ſtare: quā ille caſurā eē predixerat. Eius autem prophetie librum a quibuſdam ſapientibus ſcriptū ferūt. Cuius ſermo nec ſatis diſertus nec admodum ruſticus eſt: ſed ex vtroqꝫ medio temperatus. Libri tamen principia ⁊ finis magnis īuoluunt̉ obſcuritati bus. Et vt diuus refert Hiero. partes ille apud hebreos nō niſi a viris doctiſſi mis legi permiſtuntur. Hic tandem a iudice reliquiarum Dan ⁊ Gad: quibꝰ p̨̄ dixerat non regreſſuros in Hieruſalem: apud Babyloniam martyr interfectꝰ: ⁊ in ſepulchro Sem ⁊ Arphaxath ſepultus ē. Cuius quidē celebramus feſtuꝫ 4º. Idus aprilis. Daniel propheta cū Ioachin rege Iuda captiuus ī Babylonē ductus. ex reguꝫ familia natus: ⁊ apud Nabuchodonoſor nutritus nono regni Sedechie anno

linis
Anno In chri ad. Mudi ¶ Liber Quartus. Sedechias (Poſtꝙͣ paruulus inſontem Suſānam a morte liberaſſet) primam Regi Nabu chodonoſor viſionem ī Caldea ſoluit. Ꝙͣobrem ⁊ ab eodem maximo ī precio hr̄i ceptus eſt: quia eum ⁊ decorum forma: ⁊ omni ſapientia eruditum deprehē deret: ⁊ ꝙͣmaxime: qꝛ omnium viſionum ⁊ ſomniorum ītelligentiam habere vi deret. Cum enim ī conſpectu regis ſtaret: omne verbum ſapientie ⁊ ītellectus: quod ab eo rex ſciſcitatus fuerat decuplum in eo ſuper omnes Ariolos q̄ erāt ī vniuerſo regno inuenit. Hic librum prophetie edidit ī decem viſiones diuiſum quas ſe vidiſſe refert. Tres ſub Nabuchodonoſor. Tres ſub filio eius Baltha ſar. Septimam ⁊ octauam ſub Dario: ⁊ duas vltimaᵖſ ſub Cyro. Liber tamen apud hebreos nec Suſāne hiſtoriam habet: nec hymnum triū pueroꝝ: nec Bel draconiſqꝫ fabulas: quas diuus Hiero. diſperſas ī vnū collegit. Hunc ꝓpterea Diero. totius mūdi philiſtoricum vocauit: qui lapidem e mote ſine manibus p̄ ciſum: ⁊ alia multa deſcripſit. Nec tn̄ eius liber īter ꝓphetas apud hebreos cōputatur: ſed inter Agrographa.i. qui ſacrā deſcripſerūt hiſtoriam. Mortuꝰ deniqꝫ inter ſanctos habitus ē. Cuius feſtū celebrat duodecimo kl̓as Auguſti. Pythagoras philoſophus natiōe Samius hac ipſa tempeſtate toto orbe clariſſi mus fuit. Qui ⁊ a primeuo fuit īſignis pulchritudinis ⁊ venuſtiſſime forme: ſed ⁊ muſice doctus: ⁊ eius prīcipia apud grecos primus ad artē ꝑduxit: geometriamqꝫ oēm ꝑfecit. In primis aūt circa Arithmetricaꝫ vacauit: nec etiam medici nam neglexit. Quin ⁊ grecis pondera. ⁊ menſuras inuenit. Aīas hominum de corpore ī corpus tranſire opinatus ē. Quippe ⁊ illius generis philoſophorum auctor fuit quod italicū vocāt: qꝛ apud Corthonam Ethrurie vrbem venit: ibi qꝫ italis legem dedit ac cum diſcipulis multis clariſſimus fuit. Et licet etas illa nullum ſibi peperiſſet equalem: ſe tamen ſapientē appellari veritus ē. Cū enim īterrogaretur cuius ꝓfeſſiōis eſſet. primus ſe philoſophuꝫ dixit.i. ſapiētie amatorem. De cuius morte varie fuerūt ſentētie: quas ſi qͣs cognoſcere cupit: legat Laertium qui longo decurſu illas explanauit. Huius libri ab Athenienſibꝰ fue rūt ꝯcremati. Uerum ꝯplurime memoratu digne ei attribuuntur ſn̄ie: ē quibus vnam dūtaxat hic apponimus. Fugiēda(inquit) modis omnibꝰ ⁊ abſcidenda ſunt hec oīa.ſ. langor a corpore. Imperitia ab aīa. luxuria a vētre. a ciuitate ſedi tio. a domo diſcordia. ⁊ a cūctis rebus ītemperantia Anacharſis ſciētiſſimus philoſophus pr̄ia Scythicus ꝑ hoc tp̄s claruit: Cuius admirādam extitiſſe ſapientiam. Cicero ī li. tuſ. ſcribit. Qui cum a quodam vituperaretur ꝙ Scytha eſſet(nemo enim tum ex Scythis ſapiens habebatur reſpondit. Mihi inquit dedecus patria ē: tu vero patrie. Interrogatus ꝗd ſit ī homine bonum ⁊ malum. Ait lingua. Fuit hic Anacharſis Gadnidi Scytharum regis fr̄: a quo ⁊ ſagitta occiſus fuit: eo ꝙ grecorum leges Scythis īducere tentauerit. Miſon philoſophus genere cheneus his temporibus athenis enituit plurimuꝫ qui cum patrem tyrannum haberet vt ſapientie conſiderationi liberius vacaret: ī deſerto apud Lacedemones habitauit: ibiqꝫ vſqꝫ ad nonageſimumſeptimum vite annuꝫ vixit. Alcineon phūs Crothoniates Pyrithi filiꝰ ⁊ Pythagore auditor ꝑ id tp̄us(vt Euſebio placet) multo īgenio p̄ditꝰ agnoſcit̉. Qui primꝰ(vt Laertiꝰ hꝫ) de na ture rōne ſcripſit: ⁊ aīam dixit īmortalē atqꝫ īſtar ſolis moueri. Epimenides Cretēſis phūs his ꝯtēporaneus fuit: qͥ aliquādo(vt Laertius refert) dū adhuc iuuenis eſſet ⁊ a pr̄e ꝓ deducenda ex rure oue miſſus foretꝭ meri diano eſtu ex itinere diuertit: atqꝫ in ſpelunca quinquagīta ⁊ ſeptē annis continuo ſopore quieuit. Excitus deinde ouem queſiuit(putabat enim ſe parum ob dormiſſe) quam cum non inueniret ī agrum reuerſus ē. Cum vero agrum in al terius poteſtatem veniſſe intelligeret: ⁊ cuncta mutata rediſt ī oppiduꝫ vbi a iu niore fratre iam vetulo cognitus oēm ab illo didicit rei veritatem. Deinde cuꝫ philoſophie operam dediſſet. De Geneſi ſcripſit. De ortu diuino ī quinqꝫ mili bus verſuum. De diuerſis reꝝ naturis ī nouem milibus ⁊ quingentis verſibus

Anno An̄ chr̄i ad. .V. Pūdi ¶ Liber ¶ Sedechias Scripſit eriam(vt Laertius ait) proſa de victorijs ⁊ de politia Cretenſiū. Pri mus preterea fert̉ agros ⁊ domos expiaſſe. Fundauit quoqꝫ templū venerādo rū deoꝝ. ⁊ ad Solonē philoſophū veteranū epl̓as ſcripſit. Uixit aūt vt Laertius teſtatur annis. 179. ẜꝫ alios vero. 29 4. ¶ Hieroſolime euerſio. Nabūchodonoſor Caldeoꝝ rex ano nono mēſe ſexto regni Sedechie ꝑꝑ iuſiu4σο8 591 rādū ⁊ tributū ab ipſo Sedechia denegatū īgēti exercitu ꝯꝑato ī iudeā mouet ⁊ magnis cladibꝰ cūctas ciuitates afficit: ēt Hieroſolimā obſidet. At Uaphres Pharao Egyptioꝝ rex: hoc audito ꝯfeſtim cū exercitu aduerſus eū ꝓficiſcitur ſoluēde hieroſolimitane obſidionis cā. Sed Nabuchodonoſor omiſſa obſidio ne eidē occurrit: ⁊ poſt multos ꝯflictꝰ īnumeraſqꝫ cedes eū tādeꝫ ſuꝑauit: ꝑꝑ qd̓ filij ꝓphāꝝ ⁊ pſeudo ꝓphē illudētes Hieremie dicebāt. Babylonij ampliꝰ nō reuertēt̉: ſicut tu ꝓphas. Sꝫ cū ꝓphā eadē iteꝝ atqꝫ iteꝝ affirmaret captꝰ ī lacuꝫ lutuoſuꝫ vſqꝫ ad collū ꝯiectꝰ ē. Ueꝝ eodē āno decimo menſe Nabuchodonoſor (fuſo ⁊ fugato Pharaone) Nabuzardan ſui exercitꝰ prīcipē ad obſidēdā hieru ſalē rurſum miſit: ⁊ firmata ſtatiōe decē ⁊ octo mēſibꝰ vrbē adeo grauiter obſe dit vt preualēte fame ⁊ mulieres ſuos natos comederēt: ⁊ iudei ſe ⁊ vrbē calde is ignominioſe tradiderīt̉. Qui vrbē īgreſſi(capto prius rege cū filijs ⁊ interfecto) muros ⁊ turres euerterūt: tēplū īcēderūt: oīa vaſa tēpli ſuſtulerūt: ⁊ totum populū in ore gladiſ ceciderūt. nō ē miſeratꝰ(vt ſacra ſecūdi Paralipomeno cō tinet hiſtoria) adoleſcētē ⁊ virginē ⁊ ſenē ⁊ decrepitū: ſꝫ oēs cede duriſſima interfecit. Et ſiqͥs gladiū euaſiſſet captiuꝰ abductꝰ ⁊ ſub corona vēditꝰ ē. Ac ſic rege īterfecto ⁊ tēplo quadrageſimoſecūdo ſupra qͣdringēteſimū ab eiꝰ extructōe āno īcenſo: finitū ē iudeoꝝ regnū ſub vigintiduobꝰ regibꝰ: regnatumqꝫ ē annis 48 5. ⁊ menſibus ſex. Quoꝝ nomina ⁊ tempora fuerūt iſta: vꝫ ¶ Iudeorum regum Epilogus. Amon 17 an̄ 12. Dauid i an 40 Athalia 9 an̄ 7 Salomon 2 an̄ 40 Ioas i0 an̄ 40 Ioſias 18 an̄ 32 Roboam z an̄ 17 Amaſias ii an̄ 29 Ioachaꝫ 19 men. 3. Ioachim roᵐ an̄ ii. Abias 4 an̄ z Ozias i2 an̄ 51 Ioachin ri men. 3. 5 an̄ 41 Ioathan 13 an̄ 16 Ioſaphath 6 an̄ 25 Achaꝫ 14 an̄ 16 Sedechias 2 an ii. Ioram 7 an 8 Ezechias. 15 an 29. Manaſes 16 an 55. Ochozias 8 an i ¶ Pontificum iudeorum Epilogus. In tēplo āt tredecim ꝑ ſucceſſioneꝫ ſumi ſacerdotes fuerūt a prīo Sadoch quem Salomon(abiecto Abiathar) īſtituerat vſqꝫ ad Ioſedech Saraie filiū vltimū ſacerdotē. Quoꝝ tꝑa p̄termittūt̉ eo ꝙ nō ꝯſtēt. Noīa v̓o hec ſūt: vꝫ. Sadoch i Ioīada 4 Achitob 7 Helchias io Achimaas⁊ Azarias ſ Sadoch 8 Azarias ii Azarias z Amanaa σ Selum 9 Saraias k2 Ioſedech 13. ⁊ vltimus ꝗ cū trāſlatis egreſſus fuit: vt pꝫ primo Paralipomenon. cº. 6º. Ac ſic liber quartus explicit. ¶ Fratris Iacobiphilippi Bergomeſis ordinis fratrum Eremitaꝝ diui Augu ſtini in omnimoda hiſtoria nouiſſime congeſta ſupplementū chronicaꝝ appellata: Liber quintus feliciter incipit. Uinta ſeculi etas quam in ſu ſcepto opere librum quintū facimus hic īcipit: duratqꝫ vſqꝫ ad natiuitatē domini nr̄i Ieſu Chr̄iānis. 590. Ta etſi ſint ꝗ aliter ī huius etatis ſupputatiōe ſentire velīt. Unde ⁊ q̄ recte captiuitatis annos numerare voluerit ab vndecimo Sedechie āno: ſicut Euſebius incipiat: ⁊ tūc ſeptuagīta captiuitatis ānos ī ſecūdū Darij annum

Anno An̄ chri ad. Gund.¶ ¶ Liber V. Captiuitas terminabit. Ioſephus āt ⁊ diuus Hierony. ſuꝑ Ezechielē illos ſeptuagīta annos numerare vident̉ ab anno. 13º. Ioſie regis Iuda vſqꝫ ad tertiū Cyri regis annum. Nōnulli etiam illos ſeptuagīta ānos ab vltimo regis Ioachin āno cō putāt vſqꝫ ad vltimū Cyri regis ānū. At ſane ſentiēdo: ſeptuaginta illi anni qī tertio vel vltimo Cyri ano termināt̉ ꝓprie captiuitatis iudaice āni dicunt̉. Illi vero ꝗ ī ſecūdo Darij terminant̉ ꝓprie ꝯplete trāſmigratiōis ſūt. Et hec prīcipalior Era ſacre ſcripture hr̄: que.ſ. facta ē anno ab exordio mūdi. 4σ i0. A diluuio. 236 9. A natiuitate Abrae. 1427. Olympiade aūt. 47. vigeſimooctauo re gni Tarꝗni Romanoꝝ regis: regnātibꝰ ēt apud Medos Aſtyage. Apud Ma cedones Europe. Apud Lydos Alyacte. Et apud Egyptios Uaphre. Aptiuitas igit̉ hebreoꝝ que fuit exterminiū populi hieruſalē hic inci549 46 10 pit: ⁊ per ānos. 70. ꝑdurat. Hieremias eīm ꝓpheta(vt p̄miſſum eſt) ob cauſam periurij Sedechie regis q̄ fidē ꝓmiſſam Nabuchodonoſor regi nō ſeruauerat ppl̓m iſrael refert cū memorato rege expugnata hieruſalē captiuū ī Babylone fuiſſe perductū. Sꝫ cū ppl̓s iſrael multis tꝑibꝰ idolis ſeruiēdo: ēt effuſiōe ſanguinis īnocentum ſe grauiter īpiaſſet volens deus generationem huius populi totā ꝓpter memoratas cās penitus deperire ſeptuaginta an norum captiuitatē eundem ppl̓m ī regno Caldeoꝝ ſtatuit ſuſtinere: hac ratiōe vt ꝯpleto numero annoꝝ: nouus ppl̓s a memoratis peccatis īmunis ad renoua tionem hierl̓m perueniret. Sexageſimo itaqꝫ ſecūdo āno ſubuerſo regno Caldeoꝝ: vbi adhuc octo āni reſtabāt ad regnādū quod ēt ſexta viſio Danieliſ oſte dit: cū ꝓpter cām ſacrilegiſ quod ī eadē viſione continetur fuiſſe extinctū. Dari us qui Medis imperabat(vt ſeptīa Danielis viſio oſtēdit) memoratꝰ ī regno ſucceſſit. Cuius primo anno regni: vt decima viſio Banielis manifeſtat. Daniel ſupputatis annis: videns appropīquare tp̄s reuerſiōis q̄ ꝑ Hieremiā fuerat ꝓmiſſa: orās tā ꝓ ſe ꝙͣ ꝓ ppl̓o eandē ꝓmiſſionē adeo poſtulabat īpleri cui ꝑ Ga brielē archāgelū ī eadē viſiōe iuxta p̄ces eiuſdem vniuerſa ꝯpleta eē dixit deꝰ: Nā moriēte Dario Medoꝝ rege: ⁊ ſuccedēte ī regno Cyro Perſaꝝ rege: ꝓmiſ ſiōe dei ꝯpleta ꝑ eundē rege ppl̓mqꝫ iſrael ī hieruſalē reductū hiſtoria ſecūdi libri Paralipomenon: ⁊ initiū Eſdre ꝓphete ꝯfirmant. Godolias Caldeus vir ſtrenuus ⁊ Nabuchodonoſor regi carus capta hieruſalem(vt ſacra Paralipomenō ſecūdi libri hꝫ hiſtoria) pauperibus ⁊ agricolisⁱ iu deis Caldeoꝝ regi ibi relictis p̄ficit̉ ꝗ eos ad vectigalia ānua perſoluēda ꝯpelleret. Quo ꝯſtituto Iſmael Nathanie filius ex ſemīe regio natꝰ venit ī hieruſalē: ⁊ īpetu facto eū cū ſatellitibꝰ ſuis obtrūcauit. Tuꝫ oīs ppl̓s ꝗ r̄māſerat veritꝰ Caldeos ī Egyptū fugit: vt pꝫ. 4º. ℟. vltimo. ¶ Uiſio Danielis prophete Nabūchodonoſor rex Caldeoꝝ ſecūdo regni ſui āno viderat ī ſomnis ſtatuam qͣdri partitā: que caput aureū ⁊ pectꝰ brachiaqꝫ argētea hēbat. Uēter autē eius ⁊ femora ex ere. Tybie v̓o ferree erāt. Cuius īterpretationē Daniel exponens: vt pꝫ Danielis. 2º. eū rex extulit: ac multis muneribus donauit. Septīo āt regni ſui āno. Secūda Danielis viſio ꝯtigit: q̄ liberauit tres pueros de fornace ignis ardentis. Danielis. 3º. Tertia poſtea ꝯtigit viſio que ⁊ epl̓a regis ē: que per arborē viſam narrat eum ſi gnificari: ⁊ demū ꝓpter eius ſuperbiā ī boue nō corporis mutatiōe ſed mentis alienatiōe trāſformatū: fenūqꝫ comedere: donec ad Danielis p̄ces ſeptē tēpora mutarentur. Danielis. 3º. Alcētas octauus Macedonū rex octauo natiuitatis anno Macedonibꝰ regnare cepit ⁊ regnauit anniſ. 29. Seruius Tullus Sextus Nomanoꝝ rex/ nono iudaice captiuitatis āno regnare 580 45 19 cepit ⁊ regnauit ānis. 34. Hic nobilis captiue vxoris p̄fecti Latinoꝝ filius fu it. Et Tarquini priſci gener q̄ ſuſcepto regno tāte modeſtie fuit vt bono et moderatoqꝫ ſucceſſori difficilis eēt emulatio. Ceteꝝ id quoqꝫ ad eius gl̓iam acceſ ſit. ꝙ cū illo iuſtta ſimul ⁊ legitima regna occiderūt. Primꝰ nanqꝫ cenſum ī vrbe

Anno ¶ Liber Anͣ chr̄i ad. V. Mūdi Captiuitas inſtituit: rem profecto tanto īperio ſaluberrimam: ⁊ omnem vrbis luſtrauit exercitū: ⁊ inuenta fuerūt octogīta hoīum milia: ꝓpter quā multitudinē tres colles. Quirinalem.ſ. Uiminale: ⁊ exquilias vrbi adiecit: eamqꝫ aggere: foſſis mu roqꝫ circundedit. Nabuchodonoſor magni Nabuchodonoſor filiꝰ decimooctauo captiuitatis anno pr̄i ī regnū ſuccedēs regnauit ānis. io. Uir ꝗdē p̄ſtantiſſimi animi ⁊ īgentis 46 28 571 potētie: q Ioſepho liº. ioº. cº. ii. teſte) paternis regalibꝰ maiora ſuperaddidit. Un de ꝓpter eius fortitudinē: ⁊ geſtoꝝ magnitudinē ferūt eū Herculē tranſcēdiſſe. Nam ⁊ Lybiā ⁊ Iberiā vaſtauit. Quin ⁊ lapidibꝰ īſtar montis ſubſtratis arbores ⁊ penſilē hortū vxori ꝯſtruxit. Creſus Alyactis filius nonus ⁊ vltimus Lydoꝝ rex. 28. iudaice captiuitatis an no Lydis regnare cepit ⁊ regnauit ānis. 15. Hic primo feliciſſimus fuit īfinitaſ pene poſſidēs diuitias. Poſtremo cū Cyro rege ꝯgreſſus ſuperatus ē: ⁊ amiſſo regno miſerā vitā ſubire coactꝰ ē. De quo Iuſtinꝰ primo Epith. liº. multa ꝓſeꝗt Et Ouidius de eo ſic īquit. Diuitis audita ē cui nō opulētia Creſi. Nempe ta men vitam captus ab hoſte tulit. Euilmerodach tertius Galdeoruꝫ rex Nabuchodonoſor regis magni filius fr̄e Nabuchodonoſor: p̄dicto ſine liberis mortuo ī regnuꝫ Caldeoꝝ ſucceſſit. Qui mox ſuſcepto regno eodē āno(vt ſacra quarti regū libri. c. 25. ꝯtinet hiſtoria) ele 46 P 569 uauit caput Ioachin ꝗ ⁊ Ieconias regis Iuda de carcere ⁊ locutus eſt ei beni gne: ⁊ thronū eius poſuit ſuper thronū regū q̄ erāt cū eo ī Babylone: ⁊ mutauit veſtes eius: quas ī carcere habuerat: ⁊ ſtatuit vt cūctis diebꝰ vite ſue panem comederet ī menſa ipſius. Inſuꝑ ⁊ ānonam ſine ītermiſſione ei ꝯſtituit ꝑ ſingulos dies: que ⁊ oībus diebꝰ vite ſue data fuit. Hāc ideo mīam fecit illi: qꝛ frater ſuus Nabuchodonoſor ī diebꝰ pr̄ne eiectionis multa ī eū īpie egerat: ⁊ pr̄e reſti tuto ip̄m Euilmerodach apud pr̄em accuſatū ī carcerem miſerat: vbi Ioachin erat vſqꝫ ad obitū fratris ſni. Iccirco cum regnare cepiſſet ip̄m eleuauit. Et hiquarti libri regū finis eſt. Genuit aūt hic tres filios: inter quos fuit Balthaſar vltimus rex. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Anaximander phus ⁊ medicus pr̄ia Mileſius Thaletis auditor: ⁊ eiꝰ in ſchola ſucceſſor his tēporibꝰ(vt Enſebio placet) floruit. Qui primꝰ celeſtia docuit: pri muſqꝫ horoſcopia fabricauit: maris quoqꝫ ac terre circuituꝫ primus deſcripſit: ⁊ materialem ſperam conſtruxit. Et propterea Plinius liº. 2º. eum peritiſſimum aſtrologum dixit. Obijt autem. σ4. vite ſue anno. Anaximander etiam alius Mileſius hiſtoricus non ignobilis fuit: De quo Laertius ſcribit. Anaximenē phm̄ pariter ⁊ phyſicum hic Anaximander diſcipulum clariſſimum habuit. Qui principium aera dixit: ⁊ in infinitum moueri ſydera non ſupra ter ram ſed circa terram. Obijt vero(vt Laertius ait) ea die qua Sardis capta Eſopus natiōe phrygius fortuna ſeruꝰ clariſſimꝰ fabulator hiſdē tꝑibus ob inge nij vim ⁊ admirabilē ſapīam apud vniuerſam ſui tꝑis vetuſtatē maxīo ī precio habitus ē. Qui fabulas multas ſcripſit: ex quibꝰ nō voluptatē ſoluꝫ ſꝫ qd̓ maxīe querēdū ē vtilitatē nō mediocrē ꝗſqꝫ lector excerpere pōt. Cū nihil eque ſit vti le vite mortaliū: nihil eque appoſituꝫ ꝓſperis aduerſiſqꝫ rebus ꝙͣ dicta geſtaqꝫ Eſopi. Haꝝ fabulaꝝ nōnullas cū Romulus ꝗdam ad eruditionē filij Tiburti ni verſu ī latinū iamdiu tranſtulerit: nouiſſime eas omnes vna cū ipſius Eſopi v̓ita Rinucius ꝗdā vir eruditus ad Antonium tituli ſancti Gryſogoni cardina lem latinas accurratiſſime fecit. ¶ Perſarum regni principium. Cyrus prīus Perſaꝝ rex potētiſſimus trigeſimo captiuitatiſ iudaice āno. Olym piade v̓o. 55. perſis imperium īſtituens regnanit annis. 30. Hic Aſfyagis Medoꝝ regis ex Mandana filia(vt diximꝰ) nepos fuit: qui(vt Herodotus ⁊ Iu46 40 559 ſtinus tradunt) Aſtyagem auum deuicit ⁊ regnū eius in perſas trāſtulit domi

Anno IY. Anchri ad. Qund ¶ Liber Captiuitas tiſqꝫ multis ciuitatibus rebellantibus aduerſus Balthaſar Caldeoꝝ ⁊ Baby lonioꝝ regem bellū ītulit ac deuicit: ⁊ Babylonioꝝ poſtea vrbē ſubuertit. Poſt modū aduerſus Creſum Lydoꝝ regem qui babylonijs auxilio fuerat ꝓfectus ē que ſine vllo negocio fudit cepitqꝫ: ⁊ ablatis omnibus ſui regni rebus vitā mi ſeram eum ducere coegit. Licet ſint qui dicant: ꝙ ꝓximaꝫ regie maieſtati vrbē ad degendā vitam ei ꝯceſſerit. Cum aūt Cyrus Aſiam totumqꝫ orientem ī ſuā redegiſſet poteſtatē. Scythas etiam bello adortus eſt: quibus tuꝫ Tomyris re giam preerat: ac prīo ꝗdem prelio cū Cyrus regine filium oēmqꝫ obtruncaſſet exercitum: non multo poſt regina Tomyris compoſitis ī montibus inſidijs dif fidentiaqꝫ ſimulata propter acceptum vulnus refugit: ac Cyꝝ ad montiuꝫ anguſtias perducens ibidem eū cū ducentis milibꝰ obtruncari fecit: ita vt ne vnuſ qͥdem tante cladi ſuperfuerit. Eius v̓o cadauer ī Paſargadas vrbē delatū ſepe lit̓ ī hortis. In cuius tumulo tale epigrāma īſcriptū hr̄. O homo ego Cyrus ſū Aſie rex: qui perſis imperium ꝯſtitui. Perſia aūt Aſie maioris regio ē: que a Perſio Acriſij Argiuoꝝ regis nepote(vt dictū ē) nomē accepit. In qua Perſipolim ipſius regiōis ⁊ regni caput ꝯdidit: quam poſtea greci(regijs ꝯcrematis) vaſtauerūt. Hec regio Caramanis. Bactrianis: Mediſqꝫ ꝯtermina ē: ⁊ ī multos diuidit̉ ſinus: de ꝗbꝰ modo dicēdum nō ē cum ad vtilitatem non ꝑtineat. Curtius tn̄ in. 4º. de geſtis Alexandri opti me eā deſcribit. Ipſa enim montuoſa permaxime ē: ⁊ ꝓpter eſtum ac vētos fru ctuū inops eſſe perhibet̉. In ea tn̄ celeberrime vrbes fuerunt: ⁊ preſertim ipſa Perſipolis: ⁊ Paſargadas: ⁊ plurime ī Gabis ſuꝑioribus partibꝰ eiuſdē regio nis. Inter Perſiam at ⁊ Suſam: in qua ab Arphaxath Medoꝝ rege vrbs ad modū Babylonioꝝ ſtructuris edificata fuerat: q̄dā montana p̄rupta interiacebāt: quā poſtea Cambyſes Cyri filius ſuo adiecit īperio. Eius aūt īperium ⁊ ſi aliquādo maximū fuerit: poſtea tn̄ a Macedonibus ⁊ Parthis diminutuꝫ ⁊ labefactatū fuit. Perſe āt a Nembroth gigante edocti ꝓ deo ſolem ⁊ ignem coluerunt: ⁊ lune Minerueqꝫ ſacrificabant: ſed nunc relictis idolis Mahumeteam legeꝫ ſequunt̉. Perfica poma ab hac(teſte Plinio. liº. 15º. auecta ferūt̉). Balthaſar Euilmerodach regis filius: quartus poſt pr̄em Caldeis regnat: ſed quantū regnauerit non ſatis conſtat. Euius regni anno primo Daniel ꝓpheta quartaꝫ viſionē vidit: qua qͣttuor ī mari i. angelos vidit ac qͣttuor beſtias. Leo nem.ſ. vrſum. Pardum ⁊ Aprum: pro ꝗbus quattuor principalia deſignant̉ regna: necnon ⁊ decem cornua: que alia ſunt decem ſubalterna regna. Uidit pre terea ſub eodem rege quintam viſionem: cum arietem cornua excelſa habenteꝫ videret: ⁊ hyrcum in predicto ariete effrenatuꝫ: vt pꝫ Danielis. 8. Sexta haud multo poſt ei ꝯtigit viſio: ꝙ cum ſacrilegus Balthaſar rex cuꝫ concubinis ⁊ primatibus ī vaſis dn̄i biberet(que auus ſuus tulerat de hieruſalem) eueſtigio cō tra eum manus in pariete ſcribentis apꝑuit. Que lr̄e(vt Baniel hꝫ) erāt. Mane Thechel Phares: quod latine ſonat. Numerus: appenſio: diuiſio. Qd̓ Da niel regi exponēs dixit. Deus ob ſacrilegiū tuū numerauit.i. tuū regnū ꝯpleuit ⁊ Perſis dedit. Unde ⁊ eadeꝫ nocte que fuit ānus. σ2ꝰ. captiuitatis Babylon vrbs a Cyro ⁊ Perſis capta e ⁊ funditus euerſa. Balthaſar rege capto ⁊ crude lem ī modum interfecto. Eam autem vrbem adeo euertit Cyrus/ vt nullū tāte vrbis remanſerit veſtigiū: ſed eā que modo ſtat Cambyſes eius filius alio ī loco condidit Iorobabel filius Salathiel filij Ioachin regis Iuda his temporibus apud iude os in Caldea princeps habitus eſt: qui Balthaſar rege īterfecto/ charus apud Cyrum habitus ē. Ob cuius beniuolentiam ⁊ preces Cyrus quinquagīta ho minū milia ex captiuitate in iudeam regredi permiſit. Cunqꝫ ab eodem horobabel ⁊ populo iſrael templū dei edificari ceptum eēt mortuo Cyro rege: ac regnante eius ſucceſſore Cābyſe: vicine gentes ciuitatis hieruſalē(vt Eſdras ꝓpheta. cº. σº. refert) reſtaurationem templi ⁊ vrbis reſiſtere ceperūt. Qua ratione deterritus populus reparationis ſupradicti tēpli necdū iuxta promiſſionem

Anno An̄ chr̄i ad. V. Mūdi Liber Captiuitas conceſſe tempus eſſe credebat: propter quod opus imperfectum vſqꝫ ad Dariimperium remanſit. Uerum hic ꝯoro babel etiam Dario chariſſimus habitus: ⁊ inter Aulicos precipuus: ⁊ corporis Dariſ cuſtos factus: cum etiam ſapienti or in problemate cūctis apud ipſum iudicatus fuiſſet: ab eodeꝫ ꝯplende domus dn̄i ⁊ vrbis licentiā ⁊ auxiliū obtinuit: ⁊ regreſſus cū gloria oīa ꝑfecit. Hic genu it filium Abiud noīe: qui genuit Eliachim: qui Azor: qui Sadoch: ⁊ cetera vt Mattheus in euangelio teſtat̉. Darius Aſtyagis regis Medoꝝ fr̄ mortuo Balthaſar: ⁊ euerſa Babylonia nepotis regnum acquirere feſtinauit. Balthaſar enim filiuꝫ nō habuit: eiuſqꝫ aut culus iſte Darius fr̄ mr̄is Balthaſar fuit. Qui denuo ſubiugatis Caldeis eor regnum obtinuit. Et cum vidiſſet ſigna ac miracula Danielis ipſum regalibuſ negocijs prefecit: mandauitqꝫ(vt ſacra Danielis libri hꝫ hiſtoria) vt cūcti ꝗ ſub regno erat deū Danielis colerēt: pauerētqꝫ ꝗ.ſ. Danielē ex ore leōis libeꝝ fecit. Sꝫ mortuo Dario regnū ī Perſaꝝ monarchiaꝫ ceſſit. Amynthas nonꝰ Macedonū rex. 37. iudaice captiuitatis anno Macedonibꝰ re 45 47 552 gnare cepit ⁊ regnauit annis. 50. ¶ Lydorum regni finis. Creſus itaqꝫ Lydoꝝ rex poſtꝙͣ apud Lydos qͣndeciꝫ ānos regnauit/ trigeſimo nono iudaice captiuitatis anno a Cyro rege ſuperatus regnum amiſit: qd̓ ſub 46 49 550 nouē regibus ducentis ⁊ triginta annis ſteterat. Quoꝝ nomīa ⁊ tempora epilo gando hic apponimus. Ardiſius i an̄ 36 Cādaules 4 an̄ 17 Sadiates 7 an̄ 15. Alyactes 2 an̄ 14 Giges 5 an̄ 15 Alyates 8 an̄ 49. 3 an̄ 12 Ardis 6 an̄ 37 Creſus 9 an̄ 15. Meles Lucius Tarquinus Priſci Tarquini filius: ⁊ Tulli Serui gener. Cui ſuperbo facta cognomē īdiderūt ſeptimꝰ Romanoꝝ rex quadrageſimoquarto iudaice ca 46 54 545 ptiuitatis āno romaniſ regnare cepit ⁊ regnauit ānis. 35. Qui ſuſcepto r̄gno pri miores ilico ciuitatis quos rebus ſoceri Tulli Serui fauiſſe putabat vna cum Tarquinio Tarquinie ſororis ſue filio interfici iuſſit. Sciens p̄terea ꝙ ſibi regnum male ꝯquiſiuiſſet corpus ſuum armatis circūſepſit. Unde nec ad ius regni quicꝙͣ preter vim ſibi ꝑſuaſit: adeo vt neqꝫ populi iuſſu neqꝫ auctoribus pa tribus regnaret. Eoqꝫ actus ē vt in charitate ciuiū nihil ſpei reponēs iudicarit metu regnū tutandum eē. Un̄(teſtibus Augꝰ Tulio: ⁊ Eutropio) ad id perficiendū varia excogitauit tormentoꝝ genera vincula.ſ. Taureas: Fuſtes: Laminas: carceres: compedes: exilia: ⁊ metalla. Hic filiam genuit quā latinoꝝ princi pi: vt ex hoc latinoꝝ amicitiam ſibi ꝯciliaret vxorē dedit. Quo facto ſtatim volſcis bellū intulit: ⁊ Sinueſſam pomeciaꝫ vi cepit. Inde ad vrbana negocia ſe cō uertens: Iouis templum in monte Tarquinio: foꝝ in Cyrco: ⁊ cloacam maximam extruxit quam omnium vrbis purgamentorum receptaculum fecit. Tandem propter tyrānidem quam in ciues exercuerat: dum Ardeam oppugnaret: ac Tarquinij eius filij qui Lucretiā violauerat: necnon ⁊ propter nepotis fr̄is Luciſ Bruti cedem: eodem Bruto ꝯſpirante regno expulſus eſt. Qui in Gabos ad Porſenam tanꝙͣ in regnum ſuum profectus: ab eiſdem propter illatas ali quando iniurias interfectus eſt. ¶ Utri doctrinis excellentes Ageus ꝓpheta quem diuus Hierony. feſtiuū ⁊ letum nominat his temporibus librum ſue ꝓphetie ſcripſit: ī quo reuerſionem populi: edificationē tēpli: reuoca tionē ciuitatis ⁊ ſacerdotalē obſeruationem comprehendit: vt ſicut in lachrymiſ ſeminauit. ita ⁊ in gaudio meteret. Deū pr̄em loquentem īducit. Adhuc vnum modicum eſt: ⁊ ego ꝯmouebo celum ⁊ terram: mare ⁊ aridam: ⁊ mouebo om̄es gentes ⁊ veniet deſideratꝰ cūctis gētibꝰ. Obijt deniqꝫ ꝯpleto templo ⁊ iuxta ſacerdotū ſepulchra vt ſanctꝰ ſepultus ē. Iachariā ꝓphetā duodecī ꝓphetaꝝ extremū hiſdē tꝑibus fuiſſe: lectio eiuſdē de clarat. Qui librum ſue prophetie edidit: ⁊ multiplex in ꝓphetia ſua(vt Hiero.

Anno .V. An̄ chr̄i ad. Bundi ¶ Liber Captiuitas ait) Ieſum cum veſtibus ſordidis: ⁊ lapide oculoꝝ ſeptem: candelabrūqꝫ aureum cū totidem lucernis quot oculis: duas quoqꝫ oliuas a ſiniſtris lāpadis cernit: ⁊ a dextris: ⁊ poſt equos ruffos: varios: albos: ⁊ diſſipatas quadrigas ex Ephraim ⁊ equū de hieruſalē pauperem regē vaticinat̉: ⁊ p̄dicit regē ſedentem ſuꝑ pullū filiū Aſine ſubingalis. Obijt ⁊ ipſe templo ꝯpleto: ⁊ iuxta Ageū pro phetam iacet ꝯditus. Cuius natalitius dies agit̉ octauo idus Septēbris. Sybilla Cumana noīe Amalthea vates clariſſima hiſdem floruit tꝑibꝰ quaꝫ no 5.j.1I Ciina. iM uem libros a ſe editos ad Tarquiū regē detuliſſe ferūt: ⁊ ꝓ eis trecētos philip pos poſtulaſſe: regēqꝫ ꝓ p̄cij magnitudīe mulieris īſaniā deriſiſſe. Cūqꝫ illa in ꝯſpectu regis tres ex eis libros ꝯbuſſiſſet idēqꝫ p̄ciū ꝓ reliquis ſex popoſciſſet: eo magis īſanire mulierē putauit. Tarquinius rurſus cū tres alios exuſſiſſet: ꝑ ſeueraretqꝫ in eodē p̄cio: rex ꝓ reſiduis trecētos aureos dedit. Quoꝝ poſtea nu merus ſit auctus capitolio refecto: qd̓ ex oībꝰ ciuitatibꝰ ⁊ italicis ⁊ grecis preci pueqꝫ Erythreis coacti allatiqꝫ ſūt Romani: eiuſqꝫ Sybille noīe fuerūt. Sybillā Helleſpōtiam ī agro Ttroiano vico Marmeſſo circa oppidū Gergithe CyRM IOC P um natā hiſdē tꝑibꝰ fuiſſe Solinus ſcribit. Que de Chr̄o vaticinās dixit. Naſcet̉ Ieſus Chriſtus de caſta Cambyſes Cyri regis filius ſecūdus perſaꝝ rex/ ſexageſimo captiuitatis anno poſt pr̄em Perſis regnare cepit: ⁊ regnauit ānis. 8. Hūc Cyrus pr̄ Aſſyrioruꝫ 529 4670 regno: primo p̄ficiens Nabuchodonoſor cognominauit: qui ⁊ apud Eſdrā Ar taxerſes: ⁊ apud Iudith hiſtoriā Aſſuerus dr̄. Hic īperium ſuſcipiens militari gloria ⁊ iuſticia cū qͣdā crudelitate mixta ī ſuos ēt pr̄em ſuperauit. Unde ⁊ fineſ imperi((vt ex Iudith hiſtoria hr̄: longe lateqꝫ diffudit: nec ꝑ ſe bella ſed ꝑ Holophernē īpigerrimū īperatorē geſſit. Arphaxat eīm Medū ꝗ ī Ebathanis ciuitate ſurrexerat(quam ēt muris turribuſqꝫ īexpugnabilē reddiderat: cupiens totius Medie imperium ſibi vendicare) primo regni ſui āno ſuꝑauit ⁊ īterfecit. Ethiopes nō īcruenta victoria ſubegit: multas ꝓuincias ⁊ regna ſuo adiecit īperio. Et vt ſolus haberet̉ deus: omnes ꝓuinciaꝝ deos exterminari mādauit. Cūqꝫ iudeos ꝗ ī Bethulia erant incredibili multitudīe obſideret. A Iudith iudea formoſiſſima muliere deo auxiliāte Holophernes imperator ſomno vinoqꝫ ſepultus ī cubiculo domus ſue occidit̉/ ⁊ oīs exercitus a iudeis relictis ſpoli is fundit̉ ac fugat̉. Hanc ob cladē Cambyſes toto vite ſue tꝑe iudeis īſtauratio nē tēpli ⁊ vrbis interdixit: Adeo āt crudelis fuit vt nō mō ī extraneos verū ēt ī ſuos cedes cruentiſſimas exercuerit: ⁊ Smerdim fr̄em paruulū ſuſpitiōe regni ꝑ Praxarſpem amicū ſuū occulte īterfecit: poſtea ī Egyptū acceſſit: ⁊ eius cunctos vaſtauit fines. ibiqꝫ Babylonē aliā ꝯdidit. Inde v̓o regrediēs(vt Herodo tus in tertio teſtat̉) cū regū ceruicibꝰ ī Syria portaret̉ in Aachatana vrbe debi (vlij/ A. Hxtum nāͣle perſoluit. De hoc Cambyſe Ualeriꝰ ī ſexto refert. Ꝙ iudicis male iu dicantis pellē detrahi fecit: ⁊ ſelle iudiciarie apponi. In qua ēt eiuſdeꝫ filiū iuo yubily dicē ꝯſtituit dicēs. Sedēs ſede iſta iudex īflexibilis ſta. A manibꝰ reuoces munus ab aure p̄ces. Sit tibi lucerna lux lex pelliſqꝫ paterna. ¶ Egyptioꝝ regni defectio. Egyptus quinto Cambyſis regni ano ī Monarchiā perſaꝝ(depoſitis primum vniuerſis templis eius: vaſtataqꝫ religiōe) trāſfert̉. Cuius reges ſub Epilogo (ſicut moris noſtri nuncuſqꝫ fuit) libentiſſime ꝯmemorarem niſi eoruꝫ geſta ve tuſtas oblitteraſſet: neqꝫ ꝯgruum videt̉ ſingulos reges: abſqꝫ tēporibus: vel eorū geſtis dinumerare. Iudith vidua filia Merari ex filijs Simeō vxor quondā Manaſes: mulier ſiqͥ dem p̄ſtantiſſimo aīo ⁊ īcredibili aſpectu: caſtitatiſqꝫ exemplū/ his temporibus poſtꝙͣ Holophernē obtruncaſſet tanto in precio apud iudeos hīta ē: vt cūctis q erāt ī terra iſrael omnibus diebꝰ vite ſue p̄ferret̉ ⁊ triūphali laude ꝑpetuiſqꝫ p̄conijs celebraret̉: quam nō ſolum feminis p̄tulerūt: ſed ēt viris imitabilē exhibuerūt: qꝛ caſtitatis eius remunerator virtutem ei talem contulit: vt inuictū oībus hominibus vinceret: ⁊ inſuperabilē Holophernem ſuperaret. Uixit autē

Anno Liber Anͣ chr̄i ad. .V. Mūdi Captiuitas Holopherne īterfecto ⁊ ciuitate liberata inter iudeos tanꝙͣ regina anniſ(omni bus ꝯputatis) cētūquinqꝫ ⁊ mortua ī Bethulia cū viro ſuo ſepelit̉. Oius liber ī Nicena Synodo ī numero ſanctaꝝ ſcripturaꝝ fuit ꝯputatꝰ cum tn̄ apud hebre os inter Agrographa haberet̉. Smerdis tertius perſaꝝ rex ſexageſimooctauo iudaice captiuitatis anno Cam hyſe in Syria mortuo regnauit perſis menſibus ſeptē. Cambyſe enim ſine libe ris defuncto: patizites ꝗdā magus Smerdi huius frater: quē rebus ſuis Camhyſes p̄fecerat: ⁊ domꝰ ſue p̄fectū reliquerat: ſciens Smerdī Cābyſes fr̄eꝫ eſſe ſublatū: hūc fr̄em ſuum nomine ⁊ facie ſimilē Smerdi fratri Cambyſis regem declarauit. Sꝫ poſt menſes ſex ſuperueniente Praxaſpe nobili perſa: qui(teſte Herodoto li. 3. hiſto.) Smerdim Cambyſis fratrē iuſſu regis occiderat: fraudem omnem aperuit. propter quod Darius Hiſtapſis filius confeſtim coniuratione facta cum nonnullis perſaꝝ nobilibuſ Smerdin ⁊ fr̄em eius patizetem cognatum Cambyſis trucidauit: ⁊ ipſe perſaꝝ rex conſtitutus fuit: ſicut in tertio ſcribit Herodotus. Darius Hiſtapſis filius quartus perſaꝝ rex anno ꝗ ⁊ ſupra perſis regnare cepitꝭ ⁊ regnauit annis. 36. Hic(teſte Herodoto li. 4º. cū cognouiſſet Smerdin fr̄em Patizetis magū perſaꝝ regnū dolo occupaſſe(vt diximꝰ) facta coniuratione cū ſex alijs nobilibus Smerdim iam regem ⁊ Patizetē magum eius fr̄em trucida 46 78 521 uit: atqꝫ ita inter eos de perſaꝝ regno ꝯuenerunt: vt cuius eorum equus ſequen yNb YN71 ti die prius in ortu ſolis hynnitū ante regiā emitteret: ille perſaꝝ rex eēt: qd̓ Da rio ꝗ votū deo vouerat ⁊ Debaris ſtabularij ſui ſolertia ꝯtigit. Naꝫ Dariꝰ(vt ſecūdi libri Eſdre hꝫ hiſtoria) vouit edificare tēplum in hieruſalem/ ⁊ oīa vaſa aurea ⁊ argentea: ⁊ queqꝫ alia reſtituere: ſi hoc ei ꝯtingeret: quod ⁊ factū ē. Ea quippe nocte: Debaris ſtabularius equaꝫ ante fores regie ſuppoſuit equo Darij/ atqꝫ dimiſit manū in genitiuā parte eque. Cum vero mane factū eſſet ad de terminatū locū venit manumqꝫ equi naribus admouit: quo odore ad voluptatem irritatus ante omnes hynnitū dedit. Quo facto Dariꝰ rex creatꝰ ē. Qui ſu ſcepto regno Atoſam Cambyſis filiam(īterfecto viro ſuo patizete mago) duxit vxorem: ex qua Xerſeꝫ: alioſqꝫ ſuſcepit filios. Deīde ſecūdo regni ſui āno explē di voti ſui cā Iorobabel filiū Salatiel principē iudeoꝝ ꝯſtituens dedit ei epl̓as vt iudeos qui ī Caldea erāt in hieruſalē reducere poſſet. Inſuper ⁊ vaſa queqꝫ reddi iuſſit: mandauitqꝫ oībꝰ ꝑ circuitum ne iudeis moleſtias īferrent: ſed ī ſtru ctura templi per ſinguloſ annos viginti talēta darēt: eos quoqꝫ iudeos q e Babylonia ad ꝯdendam vrbē hierl̓m venerāt voluit eē liberos. Acceptis itaqꝫ epi ſtolis ꝯͣorobabel ī Babyloniā ꝓfectꝰ ē: ⁊ nūciauit fr̄ibus ſuis: qui benedicentes deū aſcēderūt ⁊ edificauerūt templū. Crudelis tn̄ Darius hītus fuit: ꝗ cū aliqn̄ ſcytis bellū īferre vellet: ⁊ multos ī exercitū redigeret ab Arbace nobili viro ⁊ ſene rogatus: vt ē tribus liberis ī militiā aſcitis vel vnū ad ſenectutis ſue ſolati um ſibi relīqueret: duoꝝ v̓o opera vteret̉. Reſpondit ſe oēs permiſſurum: ⁊ nō ita multo poſt eos occiſos coram patre proiecit. Multa quoqꝫ alia recenſeri poſ ſent: que breuitati ſtudētes omittimus. Ueꝝ anteꝙͣ e uita diſcederet: Egyptus ab eo defecit ¶ Pontificū indeoꝝ initium. Sꝫ ne pontifices iudeoꝝ ſilentio inuolua: Sciēdū ē ꝙ nōnulli ex iudeis ꝑ Cyruꝫ Pōtifex (vt diximꝰ ad inſtaurandū templū ꝑmiſſi fuerūt reuerti in hieruſalē: ceteris q̄ ī primus. Caldea erāt opē ferentibꝰ: duce ēt Iorobabel ⁊ Ieſu ſacerdotū principe tū exi ſtentibꝰ: qui Ieſus ante inſtaurationem templi: necdum regnante Dario ſedit annis. 8. Ioachim ipſius filius ſecundus pontifex ſedit annis. 2σ. Sub quo Iorobabel ꝓ Pōtifex phetantibꝰ Ageo ⁊ Iacharia a Dario ī integrū licentiā obtinuit: vt omnibꝰ iuſecūdus. deis ī libertate reſtitutis vrbē ſimul ⁊ templum inſtaurarent: ac deinceps libero quidē exiſtēte iudeoꝝ populo cura gerendaꝝ reꝝ ſacerdotibꝰ vſqꝫ ad Ariſto bolū regeꝫ ꝯmiſſa fuit: qui ſibi poſtea dyadema īpoſuit cū an̄(vt dictū ē) penes

Anno .V. An̄ chr̄i ad. Dund ¶¶ Liber Captiuitas iudices ⁊ reges eēt. Hic Ioachim pontifex collectis ciuibus ſuis ⁊ inſtaurato tēplo legū prnaꝝ calamitate ꝑmotus ad ꝯponendos mores ⁊ ad exornandā vrbem ita aīum adiecit vt breui ꝯualeſcētes meliorē faciē pre ſe tulerīt. Hāc ob reꝫ nō mō pontificē ſed pr̄ie pr̄em eum oēs appellauerunt. Templū itaqꝫ dn̄i ſcd̓o regni Darij āno ꝗ fuit ſexageſimaꝗnta olympias mēſe oc tauo a ꝯorobabel iudeoꝝ duce p̄ſulāte Ioachī pōtifice ſtruit̉: ac. 4º. āno ꝯplet̉ qͥ erat qͣdrageſimuſſextꝰ ānus regni perſaꝝ: a primo.ſ. anno Cyri regis quo ꝑmiſ 519 4680 ſi fuerant iudei reedificare templū: ita vt illud euangelicū verificet̉. Quadragīta ⁊ ſex annis edificatū ē tēplū hoc. Clemens quoqꝫ ī primo Stromate his cōuenit dicens. Et ꝑſeuerauit captiuitas annis. 70. vſqꝫ ad ſecūdum annuꝫ Barij filij Hiſtapſis: Perſis: Aſſyrijs: ⁊ Egyptijs regnātis ſub quo Ageuſ ⁊ Iacharias ⁊ Micheas prophetauerunt: ſacerdotioqꝫ functus Ioſedech. Et cōſumato templo illud duodecimo menſe dedicauerunt. Et hec ſecūda tēpli dedicatio fuit. Quo dedicato(vt ſecundus Machabeoꝝ liber hꝫ) ignis qui in puteo ex al tari ſublatus fuerat abſconditus: cū oīo extinctus eēt ꝯfeſtim reuixit. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Xenophanes Conophonus philoſophus his temporibus(vt Euſebio placet) clarus fuit. Qui Orthomenis filius cū vigīti eēt anoꝝ a pr̄ia pulſus: ſexaginta quinqꝫ annis in exilium relegatus ē: ſicut ipſemet refert. Et ſunt qui dicant euꝫ 517 46 82 neminem audiuiſſe. Scripſit contra Eſiodum: Homerūqꝫ elegiaſ. Fuit ēt eius nominis vir pr̄ia leſbius poeta iambicus de quo nihil nobis cōſtat. Teogonꝰ poeta grecus(eodē Ouſebio teſte) hoc tꝑe floruit. De quo Plato in liº. de legibus ſepe meminit. Sapphos Leſbia altera poetrix hac etiam tempeſtate inclyta fuit. Que nobiliſ vates lyrica ⁊ pſalteria extitit: a qua verſus ꝗdam Lyrici dicti ſunt Sapphici quos potiſſimum ipſa comꝑit. De qͣ Ouidiꝰ fecūdo de triſtibꝰ īquit. Leſbia ꝗd docuit Sappho niſi amare puellas. Et de remedijs libꝰ 2º Me certe Sappho meliorē fecit amice. Eius opera maioꝝ negligētia amiſſa ſūt. Amauit āt Phaonē cretēſē: q̄ demū fruſtrata ſpe ex Leucato ſaxo ſe p̄cipitē dedit: atqꝫ īterijt Rodopis meretrix mire pulchritudinis mulier hoc tꝑe floruit: que cū Eſopo ſicut Herodotꝰ tradit captiua fuit. Hec ī Egyptum deportata: ⁊ a Caraſſe Sap pho germano(qͥ forte venale vinū eo ē Leſbo deuexerat: maxīa fuit redempta pecunia. Cuiꝰ rei meminit Sappho ſoror ī epl̓a ad Phaonē cū ait. Arſit inops fr̄ victus meretricis amore. Multaqꝫ cū multo damna pudore tulit. Tātas v̓o iix. vj. ue rrbre Rodopis meretricio ꝯflauit opes: ſicut docet Pli. 26º. liº. vt apud Memphim Pyramidē laudatiſſimā extrui fecerit. Sūt q̄ putent cum lauaret̉ ablatū calceum ab aquila: ⁊ in caput regis fuiſſe delatum. Cuius augurio commotꝰ rex fer tur fuiſſe ſciſcitatū cuiꝰ eēt is calceꝰ: ⁊ cognita re Rodopeꝫ duxiſſe vxorem: hec Strabo. Pliniꝰ v̓o aſſerit Eſopi fabulatoris ꝯſeruā ⁊ ꝯtubernalē fuiſſe. Pyndaꝝ Thebanū poetā his floruiſſe tꝑibꝰ aſſerit Euſebiꝰ. Qui teſte Quītilia no in. x. de inſti. ora. oīum lyricoꝝ prīceps fuit ſpūs magnificētia: ſententijs: figuris: beatiſſima reꝝ verborumqꝫ copia velut quodam eloquētie flumine. Un̄ de Horatius ī. 4º. carminum eum nemini merito credidit imitabilē. Hic ꝓpter eius clariſſimas virtutes a Macedonie regibus plurimum fuit dilectꝰ. More tn̄ eius nō vulgaris extitit: cū a diuerſis: tū a Ual. maxīo ꝑſcribit̉. cū enī ī Gym naſio ſuper gremio pueri quo vnice delectabatur d̓poſito capite ſe quieti dediſ ¶ Romanorum regum occaſus. ſet: deceſſit incognitus. 513 46 86 Lucretia matrona Romana omnium pudiciſſima: ⁊ forma elegantiaqꝫ clariſſima. Lucretij Spuriſ Nomani filia: ⁊ Colatini Tarquini vxor anno nono Da rij Perſarum regis a ſexto Tarquinio Tarquinij ſuperbi filio per vim ſtupra ta: pr̄em ⁊ maritū ꝯuocās preſentibus ēt ꝓpinquis. P. Ualerio Volſci filio: ⁊ Lucio Iunio Bruto nobiliſſimis viris ſcelꝰ ⁊ illatā ſibi vim ꝑ ordinē recitauit. LulCvcHiA o mana Tum a patre ⁊ viro impetrata venia: acceptiſqꝫ ab eis dextriſ in fidē adulterū vlciſcēdi: ſine mora(vt Ouidius ait) celato fixit ſua pectora ferro. Et cecidit in

Anno ¶V. Oūdi An̄ chr̄i ad. ¶ Liber Captiuitas patrios ſanguinolenta pedes. Et ſequitur. Tunc quoqͣꝫ iam moriens ne ēt pro cumberet inhoneſte. Reſpexit ⁊ hec etiā cura cadētis erat. Mortua itaqꝫ Lu cretia: cum pater ⁊ maritus occuparent̉ in luctu ꝯfeſtim Brutus ipſius auūculus cultrum ex Lucretie vulnere extractū cruorem pre ſe ferenteꝫ ſumens: magna voce dixit: Per hūc caſtiſſimum ſanguinem iuro me deinceps quacūqꝫ vi potero perſequi Tarquinium ſuperbū: ⁊ nec illum neqꝫ alium Rome regnare paſſurū. Tradito autē Colatino cultro oēs qui aderāt iurarunt Bruti ſeruare preceptū: ⁊ ſumptis ꝯfeſtim armis ad expugnandū regē Brutuꝫ ducem ſecuti ſunt. Et facto impetu Tarquinium regē cum liberis ⁊ vxore vrbe excluſerunt: eiqꝫ imperiū abſtulerunt. Qui pulſus etiam ex ſenatus populiqꝫ romani ſentē tia perpetuo exilio relegari cum vxore ⁊ liberis iubet̉. Lucretia vero violēter ꝯpreſſa ⁊ ſi nullo adulterino maculata fuerit ꝯſenſu: quia in preclaris eius laudi bus dictum ē: duo fuerunt: ⁊ adulterium vnus admiſit. Tamē(vt diuus pater Augꝰ pº de ciuitate dei. c. 19º. ſentit) quia in ſe vlta fuit crimen alienuꝫ: alterius ſceleri addidit ſuū. Tarquinio igitur expulſo romani reges defecerūt: cum ibi regnatum eſſet ab vrbe condita vſqꝫ ad. σ7. olympiadem ſub ſeptem regibus 24 o. annis: quorum nomina: temporaqꝫ hic ſub Epilogo tradūtur. Romanorum Regum Epilogus. Romulus i an 38 Tullꝰ hoſtiliꝰ z an zz Tarqͣniꝰ priſ. 5 an 33 Anma pō. z an 41 Ancꝰ Martiꝰ 4 an 2z Seruius σ an 3 Tarquiꝰ ſuꝑbꝰ 7 an 35. ¶ Quibus ſupputatis fiunt anni. 240. ¶ Conſules Romani inſtituuntur. Rome poſt exactos reges. 78º. Iudaice captiuitatis āno. Darij v̓o perſarū regis 4C88 5ii io. ⁊ pº ſexageſime prime olympiadis. L. Iunius cognomento Brutus: ⁊. L. Colatinus olim Lucretie maritꝰ primi ꝯſules romani a p̄fecto vrbis ex ꝯmen tarijs Serui Tulli creati ſunt. Et hi primi ꝯſules omnia iura oīaqꝫ inſignia re galia tenuere: niſi ꝙ faſſes ambo nō habebāt ne romanis duplicatꝰ terror vide retur. Uerū Brutus tantūmodo collega ꝯcedēte faſſes habuit. hac eniꝫ de cau ſa apud romanos annui ꝯſules ꝯſtituti ſunt ne ꝑ diuturnitatē tēporis magis in ſoleſcerēt: ⁊ alter ꝑ alterū coerceret̉. Brutus v̓o populū romanū noue libertatꝭ cupidū ne regijs donis deinceps flecteret̉/ iureiurādo oēs aſtrinxit: quatinus neminē Rome vnꝙͣ regnare permitterēt. Inde haud multo poſt Colatinū ꝙ romanis Tarquinioꝝ nomē graue eēt: a ꝯſulatu abrogar̄t: ꝗ̄ ſumptis oībꝰ rebꝰ ſuis cū tarqnijs reliquā vitā duxit. Brutꝰ v̓o ex comitijs. P. Ualeriū ſibi colle gā creauit: quo ēt adiutore reges eiecerat: ſꝫ cū Tarquij rurſus ꝑ ꝓditionē ad ī periū aſpirarēt: ⁊ ml̓ti(eoꝝ ſb̓ornatiōe) cū filijs Bruti aduerſus cōeꝫ libertatē ꝯiuraſſent: fraude dep̄hēſa. Brutus d̓ filijs ⁊ reliꝗs ꝓditoribꝰ ſuppliciū ſūpſit: ꝓpter qd̓ ꝗdā poeta egregiꝰ de eoꝝ nece ſic inqͥt: Natoſqꝫ pr̄ noua bella mouē tes. Ad penā pulchra ꝓ libertate vocabit. Infelix vtcūqꝫ ferēt ea fata mniores. Uincet amor pr̄ie laudūqꝫ immēſa cupido. Sūpta igit̉ d̓ ꝓditoribꝰ pena Brutꝰ cū collega ſe ad bellū tarꝗnijs inferēdū p̄parat: ⁊ ī expeditionē vadēs cū ī certa mē vētū eēt. Arūx Tarquij filiꝰ ꝯcitato equo aduerſus Brutū telū direxit: nec minꝰ Brutꝰ ardēti aīo fit obuiā ⁊ ꝯcertātes adeo ſe mutuis ꝯfodere vulneribꝰ vt ambo trāſfixis haſtis mortui deciderit. Sꝫ Brutꝰ adeo pauꝑ obijt: vt publico ſūptu ad eū ſepeliēdū opꝰ eēt: qd̓ poſtea eiꝰ exēplo multi romanoꝝ laudis aui di pecunie cupiditatē a ſe penitꝰ abiecerūt. Et tunc domi induſtria fuit foris iu ſtū bellū: animꝰ ī ꝯſulēdo liber. Quibꝰ rebꝰ ciuitas ip̄a libertatē adepta modico tp̄e mirū ī modū creuit: Mortuo itaqꝫ Bruto eodē anno ī eius locū ſufficitur Sp. Tercipitinꝰ: quo intra paucos dies emortuo Horatius Puluillꝰ ī locū Lu cretij ſb̓rogat̉/ ꝗ cū pōtifex poſtea eēt(vt inꝗt Ualeriꝰ Maxiꝰ: ⁊ edē dedicaret: ac ī ſolēniū v̓boꝝ nūcupatione poſteꝫ teneret mortuū filium audiuit. Qua ex re nec manū a poſte amouit: nec vultū a publica religione ad priuatū dolorē defle xit: ne matris potiuſ ꝙͣ pōtificis partes egiſſe videret̉. Hec igit̉ anno pº Rome geſta ſunt: quo anno populo romano quinqꝫ ꝯſules ꝯtigit habere.

An no An chri ad. Pūdi Liber .V. Captiuitas Publicola romanus Patricius: cui Publio Ualerio nomen ante fuerat expulſis tarquinijs vna cum Bruto conſul fuit in Colatini locum ſuffectus: qui com miſſa pugna: in qua Brutus occubuit: de Tarquinij excercitu quindecim milia ⁊ trecentos interfecit. Qua victoria primus ex conſulibus in currū qua driiugo inuectus triumphauit. Que res(vt Liuius ait) pulcherrimum ſpectaculum plebi ſine vlla inuidia prebuit. Fuit autem hic magne iuſtitie ⁊ equitatis vir. Qui aliquando(vt Plutarchus ſcribit) audiens ab amicis ſe a popu lo improbari: ꝙ domum habitaret ſublimem: non egre tulit: ſed nocte adhibitis fabris domum ſuam demoliri: ⁊ funditus euerti fecit. Quod aſpicientes ro mani: ⁊ animi magnitudinem admirantes dilexerunt eum: domumqꝫ multo il la ampliorem ⁊ excelſiorem edificauerunt. Tantoqꝫ(eam ob rem) amore a populo complexus eſt: vt poteſtatem quam vellet ſubrogandi ſibi college ſit conſe cutus. Qui ſtatim Lucretium Lucretie patrem ſibi ſubrogauit: cui ꝙ eſſet ſenior faſſes tradidit. Quo paulopoſt mortuo Horatius(vt diximus) ſubſtituit̉ tunc Tarquinius vna cum Porſena rege magno cum exercitu iterum Romaꝫ venit(Publicola ſecundo. ⁊ Tito Lucretio deſignatis conſulibus) ⁊ conſer ta pugna cum romani in fugam verſi eſſent: Publicola cum ſubſidio pro portis occurrit: ac iuxta fluuium commiſſo prelio diu hoſtium impetuꝫ ſuſtinuit quo ad multis acceptis vulneribus in vrbem reportatus eſt: ſed auxilio Horatij de fenſa eſt vrbs. Nam ſtans ante pontem acriter arcebat hoſtē quoad ſocij poſt ſe pontem interrumpunt: ſicqꝫ armatus in Tyberim deſiliens Tyrrheno telo ſauciꝰ ad alterā fluminis parte tranauit. Imminēte igitur vrbi Porſena alius thuſcorum exercitus ſeperatim in agrum romanum impetum fecit contra queꝫ Publicola tertio conſul factus pugnans quinqꝫ milia thuſcorum perēpta ſunt. Tandem ob mirabile Mutij Sceuole facinus Porſena pacem cum romanis compoſuit. Poſteriori etiam tempore quarto conſul contra Sabinos bellū geſ ſit: quos eueſtigio etiam oppreſſit. Unde populus romanus ex hoſtiuꝫ ſpolijs mirum in modum ditatus eſt. His optime ex ſententia geſtis(deſignatis poſt ſe conſulibus) cum in omnibus eius vite partibus ſanctiſſime vixiſſet. paulo poſte vita diſceſſit. In cuius funere(vt Plutarchus habet quiſqꝫ quarta ſubſtantiarum partem contribuit. ¶ Dictature dignitatis inſtitutio503 46 971 Nono poſt exactos reges anno(vt Euſebius habet) Rome noua dignitas crea ta ē.ſ. dictatura: ⁊ equitū magiſter: ꝗ dictatori in oībꝰ obſequeret̉. Sꝫ quo anno quiſue primus dictator: aut ſb̓ ꝗbus ꝯſulibus creatus ſit parū ꝯſtat licet Euſebius p̄dicto anno: ⁊ largū dictatorē primū ⁊. Sp. Caſſiū magiſtrū equitū ſcripſerit. Inſtitutus ē āt dictator: vt auctoritate et potentia ꝯtra hoſtes ꝯſules p̄ce deret eo maxime: ꝗa Porſena rex Oluſi(ea ciuitas thuſca erat) armis Tarqui niū ſuperbū reducere conatus ē. Qd̓ ne fieret dictator obſtitit: ſꝫ pace ꝯfecta ī amicitiā populi ro. ſummis receptus honoribꝰ ac donis magnificētiſſimis diſceſſit. Eoqꝫ tūc cēſu Rome habito inuēta ſunt hominū cētū viginti milia. Alexander Macedonum decimus rex vigeſimooctauo Darij regni anno Ma cedonibus regnare cepit: ⁊ regnanit annis. 43. Coriolanꝰ Patriciꝰ romanꝰ: cui. C. Martio Anna nomē fuit: bellator egregihis tēporibus a romanis ſummo ī honore ꝓpter v̓tutis ſue p̄ſtātiā habitꝰ ē. hic vt Plutar. ſcribit ab ineūte pueritia ita corpꝰ exercuit ad oē pugne genꝰ: vt cur ſu ꝑagilis ī capiēdo: pugnādoqꝫ ineluctabile pōdꝰ habuerit. poſt exactū Roma Tarquiū adoleſcētulꝰ adhuc prīa meruit ſtipēdia: ꝗ cū romanū ī bello ſuccūbētē videret īſpiciēte dictatore: eo priꝰ ꝓtecto irruētē ꝯfodit hoſtē: ꝙͣobrē illū īꝑator quercia corona donauit: quo honore ſtimulatꝰ: ip̄e ſibi fortitudīs emulationē ꝓ poſuit. Cūqꝫ ml̓ta ꝑ id tꝑ̄s romāi d̓certauerīt bellale nullo ſine corōa aut p̄mio diſceſſit. Ceteris eniꝫ v̓tutis finis erat gl̓a: huic v̓o gl̓e finis mr̄na erat letitia. Nec ſibi honori magis aliꝗd ducebat: ꝙ vt eū coronis ornatū aſpiceret mater. Eo igitur tēpore bellantibus romanis aduerſus volſcos ad Corioloruꝫ oppi

Anno. V. Oūdi An̄ chr̄i ad. ¶ Liber Captiuitas dum ⁊ commiſſa pugna: cum romani retrocederent: ipſe cū paucoruꝫ manu per uolans: proſtrauit oēs qui ſecū conſerere auſi ſunt: repreſſoqꝫ aliorum impetupallantes vſqꝫ ad portas fugat: ⁊ paucis ꝯſectantibus portas irrūpit: vbi incre dibile ꝯfeciſſe certamen traditur. Redacto etiā in poteſtatem oppido cū pecunias oblatas ꝓ parta victoria ſpreuiſſet. Coriolani cognomē ei decretum eſt. Paulopoſt petente eo conſulatum: oſtēdēteqꝫ cicatrices quas ꝑ tredeciꝫ annos bellator egregius exceperat: cuncti v̓tutē eius venerabant̉: deqꝫ eo conſule de ſignando mutuos inter ſe fecere ſermones. Inſtante tn̄ comitioꝝ die(ob maliuolentiam plebee multitudinis) denegatus ē conſulatus: qua iniuria laceſſitus ac plebi infenſus diſceſſit. Nō multo poſt a tribunis accuſatus perpetuo mulctatur exilio. At ipſe ſtatim cū Tullo volſcoꝝ principe ſe coniungens dux belli efficitur: ſtatimqꝫ ꝯtra romanos bello ſuſcepto eoꝝ agrum inuaſit ac maximaꝫ adeptꝰ ē predā. Deinde circeū romanoꝝ coloniā capit: ⁊ depopulatis latinorū finibus multos ꝯtra ſe arma ferentes vi cepit. Poſtremo lata de eius reditu ro gatione cū intellexiſſet plebem denuo ſibi fore aduerſatā ſtimulatus ad celias foſſas(quadraginta ab vrbe ſtadijs diſtantes) caſtra locauit. Romani timore perterriti. primo legatos: ſecundo ſacerdotes. tertio Volūniam matrē mittunt promittentes liberū in patriā reditum. Tum cum dura legatis ac ſacerdotibus reſpondiſſet: matris precibus motus Uolſcos ab obſidione remouit: propter quod Tullus odio inuidiaqꝫ ſtimulatus Coriolanum necī dedit. ¶ Tribunatus officij inſtitutio. Rome. xviijº. anno poſt exactos reges: populꝰ a patribꝰ(ſeditione facta) diceſſit: 4705 494 mōtēqꝫ Auentinū armis obtinuit: Ibiqꝫ multis diebꝰ ſedit: cūqꝫ libertatē obſtinato clamore peteret or̄one Memmij Agrippe p̄ſtātis eloquētie viri: ⁊ populi aī mitigati ſūt: ⁊ tribuniplebis. aliaqꝫ iura ſibi a pr̄ibꝰ ꝯceſſa ſūt. erāt āt tri uniplebis: qͣſi ꝓprij iudices ac defenſores: ꝗbꝰ ppl̓s a ꝯſulibꝰ ⁊ a ſenatū ꝓtegeba tur. Sꝫ dictator oībꝰ his maior erat: cuiꝰ ptās nō ānualis: ſꝫ ꝗnꝗēnalis erat. Agrippa v̓o Memmiꝰ eo anno quo inter pres ⁊ populū pacē ꝯpoſuit: cū oībꝰ carꝰ eēt ex peſte morit̉: quo tēpore ea peſtis ⁊ grauis fames adeo romanos attriuit tā ī hoībꝰ ꝙͣ ī iumētis: vt Uolſci qͥ ad tertiū vſqꝫ lapidē ab vrbe pabulabundi venerāt: neminē(vt Liuius ſcribit̉) obuium haberent. Fabiorum clariſſina ac potentiſſima familia romanoꝝ hac tempeſtate. C. Hora tio: ⁊. L. Memmio ꝯſulibus ꝓprijs ſumptibꝰ bellū ꝯtra veiētes ſumpſit: ī quo teſte Liuio ſex ſupra trecētos milites patricij ordinis viri ex eadē familia refe rūtur interēpti. Que clades fabioꝝ familie exitiū fuit: vno dūtaxat ꝓpe impu bere ſuperſtite relicto: in quo ipſius familie genus tantummodo remāſit. Qui poſtea bello: domiqꝫ reipublice maximo fuit adiumento. Quintus Cincinatus romanorum dictator: de quo diuus pater Augꝰ quinto d̓ ciuitate dei. cº. 19. meminit his temporibus cum agriculture operam daret a ſe natu rogatus puluere ac ſudore abſterſo dictaturam inuitus ſuſcepit: qui colle cto confeſtim exercitu vna cum Lucio Tarquinio equitum magiſtro non modo romanos hoſtibus obſeſſos liberauit: ſed ⁊ hoſtium quoqꝫ exercituꝫ fuſum captum: vinctumqꝫ Romam perduxit: ⁊ predam omnem: quam ex hoſtibus ab ſtulit militibus diſtribuit. Ipſe auteꝫ ſexto poſt decimo die ſponte dictatura ¶ Uiri doctrinis excellentes. abdicata ad agriculturam redijt. 4710 489 Democritꝰ Abderites phūs ꝑ hoc tēpus(Euſebio teſte) claruit. Qui(vt Hero. ī 6º placet) quoſdā magos ⁊ caldeos prīo audiuit; a ꝗbꝰ adhuc puer theologiā ⁊ aſtrologiaꝫ optime didicit. Deinde vt Geometriam perciperet in perſidē ⁊ ad mare perrexit. Poſt ad cognoſcendas diuinas res in caldeam: athenaſqꝫ ſe tranſtulit: vbi a nullo cognitus eſt: cum ipſe Socratem ibi cognoſceret. Tandem in patriam reuerſus a fratre: cui ſubſtantiam ſuam reliquerat ſumma cuꝫ inopia nutritus ē. Nā in hortulo ſuo iuxta vrbis muros ad ꝯtēplandas rerū na turas ſe ꝯtraxit. Et vt nature ſecreta ſb̓tiliꝰ rimari poſſet: ſicut Sicero. 5º. tuſcu. queſtionū refert ſibi ocl̓os effodit. vixit ānos. c. ⁊. ix. d̓ cuiꝰ morte varie auctoꝝ

Anno An chri ad. Mūdi ¶ Liber Captiuitas ſunt opiniones: de eius ſententijs hāc optimā habemꝰ. Cōueniētius ē vt ꝑcitatē ī tuo ſerues: ꝙͣ luxū ī alieno ſuſcipias dānū: parcitas neceſitatis remediuē⁊ medicina dānoꝝ. Scripſit hic de medicina: de naturalibꝰ: de carmine: d̓ Homeri v̓ſibꝰ: de poeſi: de venuſtate carminis: d̓ agricultura: d̓ moralibꝰ ⁊ d̓ ml̓tis alijs: que a Laer. tradūtur. vn̄ ⁊ legēdū pre ceteris eē nōnulli putarūt. Sex v̓o Democritos Laertiꝰ dixit: quoꝝ primꝰ hic. Secūdꝰ chius: ꝗ fuit muſicꝰ: ⁊ huic ꝯtēporaneꝰ. Tertius ſculptor. Quartꝰ q d̓ tēplo Diane Epheſie ſcripſit. Quin tus poeta: ꝗ epigrāmata edidit. Sextus Pergameus orator inſignis. Heraclitus philoſophus Aſianus cognomento Scotinus hoc ipſo tempore(vt Auſebio placet) in precio fuit: cuius libri adeo obſcuri ſunt: vt a philoſophis vix intelligantur. vnde ⁊ propter obſcuritatē Heraclitus dictus ē tenebroſus. Hic cū ī vltimo vite a diſcipulis quereret̉: vt notabile ꝗcꝙͣ in mediū proferret: Nihil reſpondit: ſꝫ digitū voluens ſignificabat oīa inferiora ī ꝯtinuo motu eē. Eſchilū poetā tragicū cum ſuperioribꝰ floruiſſe Euſebius dicit: ꝗ vt Horatius ī poetria oſtēdit plurimū tragediam exornauit. Unde ⁊ Quintilianus de eo ſic ait: Eſchilus tragedias primꝰ in lucem protulit: ſublimiſqꝫ ⁊ grauis ac grādilo quus ſepe vſqꝫ ad vitiū: ſꝫ rudis in pleriſqꝫ: ⁊ incōpoſitus eſt. Eius mortē Ualerius tradit nō vulgatam extitiſſe: ꝗ cū in aprico loco ſoporatus eſſet: ⁊ aquila teſtudinē in aera leuaſſet: quo ſuper lapideꝫ quēpiam demiſſa frangeret̉ ſuper Eſchili caput(quod propter caluiciem lapis aquile videbatur) eam cadere per miſit: propter quod vulnus vitam amiſit. Trſes Darij regis ex Atoſa filius. quintus perſarū rex cēteſimoquarto iudaice captiuitatis anno.i. primo ſeptuageſime quarte olympiadis Ierſes anno perſis regnare cepit: ⁊ regnauit annis. ro. paterne crudelitatis ⁊ 48 5 47 14 ſeuitie etiā ſucceſſor fuit. Qui cū graue bellū acturus eſſet. Pithio viro nobili petēti vnuꝫ e quinqꝫ filijs ſibi relinqui. Reſpōdit vt quē vellet eligeret: moxqꝫ a patre electū in duas partes ſciſſum ab vtroqꝫ vie latere poſuit. Et cū hac victima luſtrauit exercitū. Hic ſuſcepto imperio multis bellis etiā non laceſſitus fortiſſime quidē remp. licet laborioſiſſime quaſi vſqꝫ in finē gubernauit. Sꝫ recepta tandē Egypto: que a patre defecerat refertus oībus copijs doniſqꝫ fortu ne: nō equitatū: nō pedeſtribus copijs: nō nauibus plurimis: non infinito auri pōdere ꝯtētꝰ fuit. adeo delitijs abūdabat: vt p̄miū ꝓpoſuerit qͥ nouā voluptatē inueniſſet: Cūqꝫ vniuerſa Aſia ei parū eēt ēt grecie bellū ītulit. At vt Herodotus hiſtoricus ait: Cū quīquies mille milibꝰ: ⁊ ducētis octogintaduobꝰ milibꝰ hominū(que incredibilia vidēt̉) terra: mariqꝫ totā inuaſit greciā. ⁊ cū mille ducētiſſex nauibꝰ pōtē ī Helleſpōto mari ſtruxit: qd̓ Lucanꝰ in 2º. tetigit dicēs. Tales fama canit tumidum ſuper equora xerſem Conſtruxiſſe vias: multum cuꝫ pontibus auſus Europamqꝫ aſie: feſtumqꝫ admouit abydo Inceſſitqꝫ fretum rapidi ſuper helleſponti Non eurum zephirumqꝫ timens: cum vela rateſqꝫ In mediū deferret athon. Xerſes igit̉ tāto fultꝰ exercitu greciā ītrauit: Athenas incēdit: ⁊ infinitas ſtrages edidit. Sꝫ nō ita multo poſt Leonide Spartanorū ducis ſolertia ꝙͣtū eiꝰ introitꝰ Grecie terribilis extitit: tm̄ diſceſſus turpis ⁊ fedus fuit. Nā leonida cū ſexcētis viris terreſtri p̄lio caſtra quingentoꝝ miliū ru pit: ī quo Terſes duobꝰ acceptis vulneribꝰ fugies maris fortuna exꝑiri ſtatuit. Inde cū Themiſtocle atheniēſiū duce ꝯſerta nauali pugna multis nauibus ca ptis: multiſqꝫ demerſis vniuerſus Terſis exercitus ī fuga v̓ſus eſt. At ip̄e rex: qͦ priꝰ mare nauibꝰ ſtraueratꝭ ī piſcatoria ſcapha vix trepidꝰ aufugit: ac ī regnū ſe recipere coactus ē. Unde bello infeliciter geſto ſuis ꝯtēptui eſſe cepit. Ac ſic ab Artabano eius prefecto ſpe regni potiūdi adducto interfectus eſt. Uiri doctrinis excellentes. Themiſtocles athenienſiū philoſophus ⁊ naualis belli dux his tēporibꝰ tā ſciē479 4720 tia ꝙͣ rei militaris gl̓ia inclytus ⁊ clarus fuit: cuius ꝗdē cōſilio prudentiaqꝫ illa

Anno. V. Pūdi An̄ chr̄i ad Liber Terſes celeberrima victoria parta ē: qua atheniēſes maritimo p̄lio ſuperiores euaſere ſuperato Terſe: qͥ mille ⁊ ducentas ſex naues ꝯtra atheniēſes ſtruxerat: cū centū tm̄ athenienſiū eſſent triremes. Hic(vt Plutarchus ſcribit) cum adhuc puer eēt animi plenus ac ſpūs: natura prudēs magna ſemper atqꝫ eximia cogitabat. Nā cū ei a diſciplinis percipiēdis animū relaxare licebat nō ludis aut inertie: ſed cogitādis or̄onibus: ꝯponendiſqꝫ ſeſe dedebat. Cupiens vero auiditate glo rie incēſus ſibi vrbis principatū vēdicare: fertur cythariſtā q̄ tum colebat̉ ſummo ſtudio rogaſſe: vt apud ſe artem exerceret: quo domū ſuam multi frequeta rēt. Eoqꝫ modo principatū obtinuit. De eius autem magnanimitate ſcribit̉: q cū ad uiſenda interfectoꝝ corpora ꝯſeſſiſſet: qui ex perſis erāt: vt armillas ⁊ tor ques abiectos aſpexit: p̄teriens ip̄e amico qui eū ſequebat̉: Collige tibi inquit Tu enim nequaꝙͣ Themiſtocles es. Hic itaqꝫ admirāde v̓tutis ī oī re vir fuit adeo vt nemo ſibi anteferat̉: vel pauci pares putent̉: quia de inſtantibꝰ ꝗbuſqꝫ veriſſime iudicabat: ⁊ de futuris callidiſſime conijciebat. Uerum licet totius patrie: totiuſqꝫ grecie ſalus fuerit: tamē ꝓditionis falſo accuſatus ē: ⁊ e ciuitate eiectꝰ ad perſarū regē hoſtē ꝯfugit: a quo ſummo in honore habitꝰ ē. Demū cuꝫ quintū iam ⁊ ſexageſimū annū abſoluiſſet epoto veneno interijt Leonida nobilis Spartanoꝝ dux hoc ēt tēpore multis v̓tutibus admirandꝰ ha betur. Qui nō modo mirāda ꝯtra Xerſem egit eiꝰ exercitū cū ſexcētis viris per fringendo: ſꝫ ēt pene incredibilia apd̓ grecos ẜm Herodotū liº. 7º. operatus fuit: cuius genealogiam ab Hercule deſcendiſſe Herodotus tradit. Ariſtidē philoſophū atheniēſem virū vtiqꝫ diſcretiſſimū per hec tēpora floruiſſe 47 25 47 4 Cicero ī tertio de offi. tradit. In eodē quoqꝫ liº. de Ariſtide ait: Ꝙ cū Themi ſtocles ī ꝯcione atheniēſi dixiſſet ſe habere ꝯſiliū ſalutare reipu. ſꝫ illud ſcire nō opus eē poſtulauit ut aliquē e populo darent: cui tale ꝯſilium ꝯmunicaret. Da tus ē autē Ariſtides: cui ille dixit poſſe lacedemonioꝝ claſſeꝫ clam incēdi. Quo facto eoꝝ opes frangerent̉. Quod audiēs Ariſtides in ꝯcionem magna expectatione venit. Dixitqꝫ vtile eſſe themiſtoclis ꝯſiliū: ſed minime honeſtū. Athe nienſes vero qd̓ honeſtū nō eſſet: id nec vtile quidē putarūt. Erat enim Ariſtides tū omnis v̓tutis: tū iuſtitie ī ijs: que ad cōmunē referunt̉ vtilitatē: ex ꝗbus iuſti nomen aſſecutus eſt. Huic Plato tantum tribuit: vt pre ceteris clariſſimnis qui athenis claruerunt eum ſolum laude dignum cenſuerit: ꝙ ſolida ⁊ expreſſa virtute ad rempublicam ſe contulerit. Ferunt hunc ita ino pem mortuum eſſe vt ſuo ſumptū efferri ad tumulum nequiuerit. Dyagoras philoſophus cognominatus atheos.i. negans deos(teſte Euſebio) his tēporibꝰ agnoſcit̉. Qui ſicut Cicero refert liº. 3º. de natura deoꝝ: cuꝫ Samo thraciā veniſſet: atqꝫ ei quidā dixiſſet: Tu qui putas deos humana negligere: Nōne aduertis ex tot tabulis pictis: ꝙͣ multis votis vim tēpeſtatis effugerint: in portumqꝫ ſalui peruenerint. Ita ſit inquit. Illi enim nunꝙͣ picti ſunt: ꝗ naufragia fecerunt: in mariqꝫ perierunt. Sophocles atheniēſis poeta tragicus: ⁊ ip̄e tēpora hec ingenij ſui opera publicā do illuſtriora reddidit. Unde ob ingenij ſui magnitudine Cicero in pº de diuinatione ipſum diuinū poetam appellauit: de quo Uirgiliꝰ Auguſto alludēs in buccolicis ait: Sola ſophocleo tua carmina digna cōthurno. ⁊ vt ſcribit Uale rius liº. 9º. Ultimis vite ſue diebus: cū iam ꝓpe centeſimū attigiſſet annū: Tragediā quandam miſerat ī certamine ad iudicium ꝑ eritorum: dūqꝫ ancipitis cer taminis ſententiam expeteret: Intellexit iudicatum fuiſſe: ꝙ ipſa vna ſententia victor eſſet. Quo audito pre gaudio expirauit. Eurypides cretēſis poeta ſimiliter tragicus: ⁊ ip̄e his tēporibus inter oēs eiꝰ generis clariſſimꝰ fuit. ⁊ hoc ei nomē impoſitū fuiſſe Priſcianꝰ dicit: qͥa ea die natus ē: qͣ atheniēſes cū perſis ī Euripo bellū geſſere: cuiꝰ ꝓgeniē ⁊ vitaꝫ: mortēqꝫ nō vulgarē(ꝗa a canibus laceratus eſt) Gelius liº. 17º. noc. at. ſcripſit. Ieuſis Heracleotes(vt Euſebius habet) maximus ex etate pictor fuit: ex cuius imaginibus quas plurimas inuitatus fecerat lauacrū bizātinoꝝ appellatū alij

συ Anno V. An̄ chr̄i ad. Mūdi ¶ Liber Ferſeqꝫ arbit rabant̉: qui Plinio teſte liº. 35. peniculū ad magnā gloriā perduxit: opeſqͣ tātas acquiſiuit: vt inſtitueret donare opera ſua: eo ꝙ nullo precio ſatis digno permutari poſſe diceret. Pinxit aūt vt ēt Plinius inquit puerū vnas ferenteꝫ ad quas cū aduolarēt aues proceſſit iratus operi: ⁊ dixit vuas melius pinxi: ꝙ puerum. Nam ⁊ ſi hunc conſumaſſem aues ipſe timuiſſent. Idem etiam ſecun dum Quintilianum vmbrarum inuentor perhibetur. Parraſius pictor Epheſus(teſte Plinio) hac etate ſummus fuit: qui vt idē au ctor proſequit̉ primus Symetria picture dedit: primuſqꝫ argutias: vultꝰ elegā tiā: capilli vetuſto more ꝯfuſi artificiuꝫ ī lineis extraneis palmā adeptꝰ: qd̓ raꝝ ⁊ in ſucceſſu artis compertū ē. Idē deſcendiſſe cū predicto p̄euſide in certamen ab eodem auctore tradit̉. Et cum Ieuſis detuliſſet vuas pictas tanto ſucceſſu: vt ſcenam aues aduolarent: ipſe detuliſſe lyntheum auibus pictuꝫ traditur: ita veritate repreſentatis vtSeuſis alitum iudicium efflagitaret. Sed tandem remoto lyntheo: ⁊ oſtenſa pictura: atqꝫ intellecto errore palmam ingenuo pudore conceſſit Parraſio: quoniam ipſe aues fefelliſſet Pontifex. 3ꝰ. Eliſaphath tertius hebreoꝝ potifex Ioachim patre hoc tēpore defuncto ad pōtificatus apicem ꝓmotus ſedit annis. 32. Uir certe tāto honore ⁊ principatū dignus: qͥ ſua diligētia ab Artaxerſe perſarū rege abſolutionē ab annonis vectigalibꝰ: tributiſqꝫ ꝓ miniſtris ⁊ tēpli ſacerdotibꝰ obtinuit. Poteſtateꝫ p̄terea ab eodē impetrauit amonēdi: ⁊ ꝯſtituēdi iudices trāſflumē ac puniēdi ꝯtumaces. Ibidē etiā poſteaꝙͣ ieiuniū: ⁊ dei legē filijs Iſrael: ꝗ ad eum viſitationis ⁊ eruditionis gratia conuenerant p̄dicaſſet cū bona eorum gratia diſcedēs Hieroſo limā tandē peruenit: vbi diuino intentus cultui duodecim ſacerdotes ꝓbatiſſi mos viros delegit: qui vaſa domini ⁊ munera: que rex honoris gr̄a tēplo offerebat ſumma cū diligētia ꝯſeruarent. Ueritus in via ducatū a rege expetere eo ꝙ manum domini ſuper illos eſſe: qui eum publice querunt p̄dicaſſet. ArtabaRl̓abanꝰ ſextus perſarū rex. 124º. iudaice captiuitatis: ⁊ terio ſeptuage ſimeoctaue olympiadis anno perſis regnare cepit: ⁊ regnauit mēſibus 465 43 ſeptē ꝗ ꝓ anno ꝯputātur hic trucidato Xerſe rege cū eſſent ei duo filij Darius ⁊ Artaxerſes iuniorē in Darij maioris necē ſollicitauit affirmās illuꝫ patrē ꝓpriū obtrūcaſſe. Uagabaſus aūt huius ſceleris ꝯſcius Artaxerſi filio rē poſtea oēꝫ prodidit. Quo audito mox populū ꝯuocat: ⁊ oēs armatos corā ſe ve nire iubet tanꝙͣ numerū militū recēſurus. Atqꝫ cuꝫ Artabanus inter ceteros armatos aſtitiſſet. Artaxerſes ſimulat ſe breuiorē loricā habere ꝙͣ deceret: iccir co iubet Artabanū ſecū ꝯmutare: ipſumqꝫ ſic nudatuꝫ eueſtigio cū ſepteꝫ filijs iuſſit trāſfodi. Et ita Artaxerſes egregius adoleſcēs cedē patris: necēqꝫ fratris ⁊ ſeip̄m ab inſidijs vindicauit. Hic Artabanꝰ(vt Hereodotꝰ tradit) fuit Hiſta pſis filiꝰ: ⁊ frater Darij atqꝫ Xerſis patruus: qͥ graui or̄one eidē diſſuaſerat bel lū ꝯtra grecos arripere: de quo Iuſtinus in. 3º. liº. ⁊ Herodo. in. 7º. tractauerūt. ArtaxerRtaxerſes: ꝗ ⁊ lōgimanus cognominatꝰ. 7ꝰ. perſarū rex. 125. iudaice ca ptiuitatis anno.i. quarto ſeptuageſimequarte octaue olympiadis ānoſ 46 4 47 35 ¶Arbatano patruo magno obtruncato regnauit perſis annis. 40. Hic omniū hominū pulcherrimus fuit: niſi ꝙ tāta erat brachioꝝ longitudine: vt ge nua ꝯtingeret. Unde Lōgimanus dictus ē. Hic tributa primꝰ perſis inſtituit ⁊ maxima impenſam auri atqꝫ argēti ī edificijs ꝯſtituit: vbi ⁊ tributa: que exige bat recōderet ad bene adminiſtrate rei monumētū. Idē pacis amator ⁊ ꝯſerua tor fuit: ⁊ iccirco ab omnibus amari promeruit: de quo Iuſtinus in tertio: ⁊ Hęrodotus in ſeptimo libro mentionem faciunt. Perdices vndecimus Macedonum rex quarto Artaxerſis regis anno Macedonibus regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 28. ¶ Decem virorum Rome electio. Duodecimo Artaxerſis regni anno. G. Beneuio. ⁊. Pͣ. Sextilio Capitolino cō ſulibus Romanis placuit quod imperium conſulare ceſſaret: ⁊ ꝯſulū loco decē viri deligerētur: per quos ſine ꝓuocatione ciuitas omīs regeret̉. Leta eius ma

Anno. ¶ Liber ¶V. Oūdi An̄ chr̄i ad. Artaxerſes giſtratus tēpora(vt Liuius ait) nimiū luuxriauere: ⁊ citius lapſa res ē: ꝗa poſt annū exacti ſunt. Quippe cum primū creati ſunt/ impoſito fine Tribunitie poteſtati: ⁊ omni plebis ſublato preſidio totiꝰ magiſtratus regimen penes Apiū Claudium ſummum inter eos ꝯſtitutum fuerat. Decreuerant enim inter ſe: vt vnus tantū faſſes deferret: ⁊ hoc inſigne regiū in orbem ſua quiſqꝫ uice ꝑ omēs iret. Sꝫ ſubito mutato ꝯſilio cū duodenis faſſibꝰ oēs ꝓdiere. Decem quippe re gū ſpecies erāt: q̄ faſtus magnā indignationem patrū ⁊ plebis in ſe ꝯcitauit. vn̄ ⁊ nimium luxuriātes: ⁊ nefanda facinora indies magis ac magis perpetrates ab vniuerſo cetu vnanimiter magiſtratu abrogati ſunt: ⁊ ꝙͣmaxime ob ſcelꝰ ge ſtū dignitatē ſicut reges amiſerunt. Nā Apius Claudius inter eos ſummus ī plebea virginem Lucij virgineij viri optimi filiā: qui in Algido ordineꝫ ducebat ſtuprandū animū duxerat. Quam cū nec prece: nec precio ad eaꝫ pertingere poſſet ad crudelē vim animū ꝯuertit. Unde cuidāclienti ſuo negociū dedit: vt v̓ginem diceret eſſe ſeruā. Qui puelle in forum venienti mox manus iniecit dicēs eaꝫ ſeruā eſſe ſuam: ac illū ſequi iubet. Pauida v̓o puella clamādo liberata ē. Sed aſſertor ad tribunal Apij puellā in ius vocat ꝯteſtans ſuā eē. At puel le pater vidēs ab Apīo ſibi vim inferri illam corā iudice Apio adductā(ne in ſeruitutē redigeret̉) cultro trāſuerberauit: cuius rei cauſa populus in furorem v̓ſus. x. viros ab officio deiecit. ⁊ Apius in carcerē ꝯiectus mortē ſibi ꝯſciuit. ¶ Leges Duodecim tabularum. Romani cum hucuſqꝫ legem nō haberet: magnaqꝫ inter tribunos ac ꝯſules d̓ le giſlatore foret diſceptatio. tertiodecimo regni Artaxerſis anno. octogeſima ve ro ſecūda olympiade legatos miſerunt: qui nō ſolum ab athenienſibus Solonis leges obtinerent: verū etiam ex alijs Grecie ciuitatibus mores ac inſtituta perferrēt. Atheniēſes vero: vt ī. ff. de origi. iu. in gloſa ad uerbum habet̉ cupiē tes experiri: an Romani eorū legibus digni putarentur legiſperitū cum deceꝫ tabularum lege Romam legauere: qui Romanorum ſapientia periculum faceret. Quod cū animaduertiſſent Nomani quendā delegerūt inſanum: hac ſane ratione ducti: vt ſi forte atheniēſis ſapientior eēt: ēt cū Romanis ꝗ̄ inſanum vi ciſſet: ꝯfuſus videret̉. Cum ergo atheniēſis legatus Romanū inſanū perbeni gne ſuſcepiſſet philoſophoꝝ more vnum dūtaxat digitum erexit: quo plane ſignificaret vnam eſſe diuinitatis rationē Romanus exiſtimās Athenienſeꝫ ad eruendū ſibi digitū erexiſſe duos ilico erexit digitos: quibus ambos ei effoſſu rus eēt oculos. At cum atheniēſis romanū melius intellexiſſe arbitraretur: vt omnia.ſ. nuda ⁊ aperta diuino ꝯſpectui declararet volā ei manus oſtēdit. Ubi vero romanus palmam cōſpicatus eſt: ea ſe alapha ab illo cedi velle putauit: ⁊ quaſi grauiori ictu ipſum repercuſſurus eſſet manū ſtatim contraxit in pugnū: idqꝫ cum athenienſis romanum ſignificare voluiſſet: qd̓ deo omnia quaſi ſub pugillo contineat: adiudicauit romanos athenienſiū legibus ſatis eſſe dignos Ac ſic ab eodem legibus traditis decē tabularuꝫ romani duas addiderūt. Un̄ de ⁊ poſtmodum illa decem tabularum famoſa emanauit: vt habetur in corpo re iuris. ff. de origine iuris in gloſa. ¶ Tribuni ⁊ Ediles Rome creantur. Tribuni plebis/ ⁊ Ediles ſextodecimo regni Artaxerſis anno Rome(conſulibus eiectis) creati ſunt. Quod quidem tribunatus officium: ⁊ ſi magiſtratus di gnitatem non haberet maximi tamen momenti in republica fuit. Quippe ſicut Plutarchus in problematibus ait: Tribuni ſicut ceteri magiſtratus purpura non vtebantur: quia tribunatus magiſtratus non erat: ⁊ nec lictores habebāt: vel ius dicturi in ſella curiali ſedebant. Edilis autem alium habebat gradum: quia vt Cicero teſtatur idem fuit ꝙ vrbis curator. ¶ Uiri diſciplinis excellentes. Neemiaꝫ hebreum Artaxerſis temporibus floruiſſe cōſtat: qui preter doctrinā ſingularē ⁊ ſanctitati magnā ēt apd̓ eundē regem ꝯſecutus ē gr̄am ⁊ laudē. Nā ⁊ Barij eius Artaxerſis pincerna fuit: a ꝗbus(vna cum reliquis deſolationem

vxij
Anno .V. An chri ad. Mudi ¶ Liber Artaxerſes templi ⁊ Hieruſalem lamentatus epiſtolas ad tranſ flumen principes obtinuit ꝙ ei tanꝙͣ legato ex latere miſſo omnimodam obedientiam ⁊ honorē deferrēt: ſibiqꝫ mandauit pro ſua edificanda vrbe de impendijs prouiderēt. Qua aucto ritate fultus: multis principibus adiutus ſacerdotibus etiam alijſqꝫ compluribus impenſis ſuffragantibus intra duos annos ⁊ quattuor menſes portas extruxit: ⁊ vrbē menibus ſepiuit: operarijs(vt ſacra eius habet hiſtoria) vna ma nu lapides ponentibus: ⁊ alia contra infeſtos hoſtes gladium tenentibus. Expleto tandem opere ad regem pro gratijs exoluendis redijt: a quo mirifice cuꝫ laudatus eſſet cum bona eius gratia ad ꝯponendos mores labefactatos in Hie ruſalem iterum reuerſus eſt: vbi admodum ſenex legem dei intermiſſam ⁊ ſab batum oblitteratum ita accurate: feruenterqꝫ exemplo ⁊ doctrina reſarcire curauit: vt poſt parum temporis meliorem ciuitas faciem preſeferret. Ipſe vero vbi a negocijs regijs vacuus fuit: aliquid ſemper quod ingenium ſaperet edidit. Unde ⁊ librum nominis ſui titulo prenotatum ſcripſit: ⁊ bibliothecam pul cherrimam extruxit: qua perfecta ſpiritum emiſit. Eſdras ſacerdos ⁊ propheta vir elegantis accuratiqꝫ ingenij ac memorie incōparabilis: huius Artaxerſis regis imperium inſigne reddidit. Hic Sarei filij Azarei ex tribu leui: ⁊ Aaron filius fuit: qui vna cum reliquis(vt prelatuꝫ eſt) ad inſtaurationem templi ad Hieruſalem auxilio fuit: ⁊ propterea adiutor interpretatus eſt. Hic omnem legem deperditam ſola memoria inſtaurauit: ⁊ reparatam in gradu ligneo populo recitauit. Quo exemplo etiam eccleſia Chri ſti euangelium ſuper gradus legi: ⁊ proclamationes fieri conſtituit. Hic etiam preter legem: quattuor libros docte ac copioſe edidit: quos diuus Hieroni mus in vnum volumen coartauit: dicens tertium ⁊ quartū inter Apocriphos codices eſſe connumerandos. Qui Eſdras propheta circa finem imperij arta xerſis: vbi ea peregiſſet: que ad optimum doctorem ⁊ ſacerdotem pertinebant in extruendo templo ornandoqꝫ: tum etiam in docendo: admonendo: caſtigan doqꝫ eo anno: quo ⁊ Neemias migrauit ad dominum: qui vt ſanctus habitus eſt: celebraturqꝫ eius dies tertio idus Iulij. Hucuſqꝫ hebreorum ſcripture an nales temporum continent. Ea vero que poſt hec apud eos geſta ſunt: de libro machabeorum ⁊ Ioſephi exhibebimus: qui omnem hiſtoriam deinceps vſqꝫ ad romana tempora proſecuti ſunt. Anaxagoras philoſophus etiam hac etate in Clazomeno Aſie inclytus fuit: q cum diues admodum eſſet ſtudendi deſiderio patrimoniū omne ſuis conceſſit hic cuidam dicenti: Nonne patrie tibi cura eſt vlla? reſpondit: Mihi patrie cura eſt: ⁊ ſumma quidem: atqꝫ digitum celum verſus extendit. Cum autem poſt multa tempora: vt Ualerius liº. 8º. ſcribit reuerſus ſuas poſſeſſiones deſer tas vidiſſet/ ait: Non eſſem ego ſaluus niſi iſte periſſent. Interrogatus aliquan do ad quid factus fuiſſet? Ad contemplandum inquit ſolem ⁊ lunam ⁊ celum. Scripſit autem multa de motu celi: de curſu ſyderum: ⁊ de natura rerum. vixit annis. 72. In carcere deniqꝫ ab athenienſibus poſitus cū multa ſquallidus eēt inedia epoto veneno interijt: quia ſolem lapidem ignituꝫ dicebat: quem illi ꝓ deo colebant. Empedocles philoſophus athenienſis: ⁊ ipſe his temporibus laudatur: ꝗ adeo canendi peritia preditus erat: ꝙ cum eius hoſpitem iuuenis quidam furibundus inuaderet eo ꝙ patrem eius accuſatione dānaſſet ita dulciter canendi modum dicitur inflexiſſe: vt iuuenis iracundiam temperarit. Huius autem legit̉ hanc fuiſſe ſentētiam. Tria ſunt inquit in tota reruꝫ varietate.ſ. affluentie mo bilis ꝯtemptus. Future felicitatis appetitus: ⁊ mentis illuſtratio. Quoruꝫ pri mo nihil honeſtius: Secundo nihil efficacius: Tertio nihil ad amboꝝ ꝯpēdioſam adeptionem efficacius: hic deſcripſit deuꝫ ſic: Deus eſt ſpera: cuius centrū eſt vbiqꝫ ⁊ circunferentia nuſꝙͣ arbitratus: deniqꝫ animas immortales ſe ince dijs dedit: vt. ff. habet̉ de iniuſto rup. teſta. l. ſi quis filio.§. Ꝙ ſi ꝗs tedio vite. Parmenides philoſophus atheniēſis cū his floruit: ꝗ hominum ꝯſortia fugiens

Anno Liber An̄ chr̄i ad. .V. Mūdi Artaxerſes in rupe Caucaſi montis ꝯſedit: vbi ⁊ logicam inueniſſe dicitur: que poſtmodū Parmenidis rupes dicta fuit: preceptorqꝫ p̄enonis extitit. Cratinum athenienſem poetam cōmicum apud grecos in ea antiqua comedia: que quaſi noſtre ſatyre aſſimilat̉ his temporibus p̄cipuū fuiſſe: teſtis Euſebiꝰ ē dicēte Perſeo: Audaci ꝗcūqꝫ afflāte Cratino iratuꝫ Eupolidē pre grādi cū ſe ne palces. Sil̓iter Hora. ſcribit Eupolis atqꝫ Cratinꝰ Ariſtophaneſqꝫ poete. Plato quoqꝫ comediarum ſcriptor eodem teſtante his temporibus floruit. Herodotus hiſtoricus grecus oībus grecis preferēdꝰ hac etate hiſtoriaꝝ libros ſcripſit: quos cū athenis ī ꝯcilio legiſſet plurimū honoratꝰ fuit. Hic Quintiliano teſte dulcis ē ⁊ candidus: ⁊ fuſus: quē Plinius libro. 12. dicit ſuam ſcripſiſſe hiſtoriam anno de vrbe condita trecenteſimodecimo. Meliſus phyſicus ⁊ phūs ex Samo inſula natus hac etate(vt Euſebio placet) floruit: quē Ariſtoteles perſepe nominat. Fuit quoqꝫ Parmenidis auditor: de inde prefectus claſſis electus magna ſue virtutis documenta dedit. Protogoras ſophiſta athenis etate iſta ī precio fuit: quē nōnulli cū primis rheto rice inuentoribus perfacūduꝫ dicūt. Hic Fauorino teſte vocatus ē ſapiētia. Di xit de dijs non poſſe ſtatuere an ſint: vel an non ſint: propter quod ab athenien ſibus pulſus fuit: ⁊ eius libri exuſti. Hic turijs leges tulit. ⁊ cum iaꝫ nonagena rius in Siciliam nauigaſſet obijt. Fuerūt ⁊ alij duo eodem nomine: quorum vnus aſtrologus: alter ſtoicꝰ philoſophis fuit. Phidiā clariſſimum ſtatuariū eburnea Mineruā Athenis his tēporibꝰ feciſſe Euſebius ſcribit) quē Plinius. 3σ. dixit) fuiſſe clariſſimuꝫ ſuꝑ oēs gentes: que dei Iouis olympij fama intelligūt nemo dubitat: ſꝫ vt merito laudari ſciant: ēt q̄ opera eius nō viderūt. Perferimus argumenta parua ⁊ ingenij tm̄. Neqꝫ ad hoc Iouis olympij pulchritudine vtemur nō Minerue Athenis facte amplitudine: cū ſit ea cubitoꝝ. 2σ. Ebore hec ⁊ auro ꝯſtat: ſꝫ ī ſcuto eius: ī quo Amazonū p̄liū celauit ambitu eiuſdē cōcaua parte: ⁊ gigātū dimicationē. In ſoleis v̓o lapytharū ⁊ cētauroꝝ adeo momēta illi fuere. In baſi āt quod celatū ē: dij ſunt. z0. numero noſcētes victoriā mirabili ⁊ p̄cipuo precio. Miramur ⁊ ſerpētem ⁊ ſub ipſa cuſpide eream ſpyngem. Hec ille huius ingenij mirabiliter geſta Cicero in primo tuſcula. ⁊ Ualerius ac idem Plinius libro. 7º. ⁊. 34º. ⁊. 36º. pulchre proſecuti ſunt. Hippocrates medicus ⁊ phūs ex inſula Coo natus hoc tēpore clarus habet̉: qui voluptates admodū deteſtabat̉: hic omniū medicoꝝ princeps medicinā longo tēpore perditā: vt Iſidorus. 4º. ethicoꝝ liº. teſtatur: reuocauit in lucem. Et cū di ſcipulos ſuſcipiebat vt ſcribit beatus Hieronymꝰ epl̓a. 24. ip̄os adiurabat anteꝙͣ doceret: ⁊ iuramētū ab eis extorquebat: vt ſilētiū ſeruarēt intōſuꝫ ⁊ manſuetudinē habitu ⁊ moribꝰ ſeruarēt: ꝓut eos diligētia magna docebat. Fuit aūt Hippocrates paruus corpore: pulchre forme: grādis capitis: tardi motꝰ: multe cogitationis: tarde locutionis. Cū quieſcebat terram aſpiciebat: ⁊ modici cibi fuit. vixit ānis. 95. cuiꝰ hec fuit ſentētia: Qui vult liber eē nō cupiat qd̓ hr̄e nō pōt. Qui vult hr̄e qd̓ cupit cupiat qd̓ hr̄e pōt. Qui vult in hac vita pacifice viuere: ſil̓is fiat illi: q̄ ad ꝯuiuiū inuitat̉. Qui d̓ oī appoſito gr̄as agit: ⁊ de defectu rerū nō murmurat. Scripſit varijs de rebꝰ ꝑutiles libros quoꝝ iſti ſunt tituli. Liber de lege. De ſecretis gnis aſtrorum. De augmēto hūoꝝ De ītroductiōe Pronoſticorum. De ſignis ſecretꝭ di De flobotomia. De dogmatibꝰ De ſignis vite ⁊ ei mortꝭ ⁊ ſepl̓tur̄. De iſagogis. De humana naͣ. mortis. De ſigīs ſb̓ite mortꝭ De regimine acuDe natura fetꝰ. De ſignis egritudi De operatione me torum. De anathomia. num dicine. De cura oſſium ca De iuuamētis De ſignis valitudi De egritudībꝰ vulpitis: De regionibus. num. nerū ⁊ alia multa. De amphoriſmis. De epydemia De iudicijs egritu/ De conſeruatione Ad Articliniuꝫ reFarmatij. dinū ſumptis a ſi ſanitatis. gem epiſtola.

Anno 1V. An̄ chr̄i ad. Oundi ¶ Liber Artaxerſes Gorgias philoſophus natione ſiculus Empedoclis diſcipulus his temporibus teſte Euſebio floruit: qui ẜm Pliniū liº. 34. primus hominū aureā ſtatuā ⁊ ſoli dam delphis in tēplo ſtatuit. 80. circiter olympiadem: tantus erat tradende ora torie artis queſtus. Ieno Citheus phūs hac tēpeſtate inſignis habetur: hūc Laertius dicit adhuc paruulū ꝯſuluiſſe oraculum: quo pacto optime viuere poſſet. Reſpōſumqꝫ acce piſſe ꝙ oporteret legere magno ſtudio antiquorū libros. Quapropter Cratini philoſophi familiaritate hoc modo vſus ē. Purpurā ex phenice mercatus eſt: ⁊ epyrrea aduectans naufragiū fecit. Qua iactura teſtis effectus Athenas aſcē dit: ſeditqꝫ penes libroꝝ venditorē: legente aūt illo tertiū Xenophontis ꝯmēta rioꝝ delectatus ē illo: ⁊ iam letior ſciſcitari pergit: vbinā eiuſmodi viri moraren tur. Opportune tūc Cratinus preteribat digito illū oſtendēs: Hunc inꝗt̉ ſeque re. Et ex eo Cratini auditor factus ē: ⁊ aliquādiu illū audiuit: quo tēpore cum ſcripſiſſet de repu. quidā iocantes dicebant in cauda canis illū ſcripſiſſe. Ieno alius fuit ſtoicus q̄ floruit olympiade. 124. hoc eſt tēpore Ptōlemei philadelphi quē dicūt gracili corpore: ſtatura procera: ⁊ atra cute fuiſſe. Unde illuꝫ Criſippus palmitē egyptiuꝫ vocabat. Crura habuit turgida: ⁊ imbecilla atqꝫ infirma: fuitqꝫ vna cū Cytheo philoſopho ſtoice ſecte auctor: quoꝝ ſententia fuit: poſſe oēs perturbationes ē mētibꝰ hoīuꝫ eradicari. Et hoc idē ſenſerūt veteres acha demici. Horum igitur ſtoicoꝝ ſentētie he precipue fuerūt. Id ſummuꝫ bonum eſt: qd̓ honeſtum ē. Nihil deeſt ad recte viuendum ei in quo virtus ē. Stultus ẜm eoſdem omnia vitia habet: ſed nō in omnia natura pronus ē. Hic aūt ſum mo in honore apud atheniēſes habitus ē adeo vt vrbis claues apud illuꝫ depo nerentur: ⁊ corona aurea ereaqꝫ imagine ab atheniēſibus poſt mortē honorat ſit. Scripſit multa ⁊ varia vt dicit Laertius. Fuerunt autē octo zenones. Pri mus hic. Secūdus de quo ſupra dictū ē. Tertius rhodius. Quartus hiſtoricꝰ ¶ Pyrrhi res in Italia geſtas ſcripſit: epithomaqꝫ romanoꝝ ⁊ carthaginēſiuꝫ rerū. Quintus Cryſippi diſcipulus. Sextus medicꝰ acute intelligētie. Septimus grāmaticus: cuius epigrāmata feruntur. Octauus ſydonius philoſophus Epycureus ꝗ de regno ſcripſit: de repu. de nuptijs: de impietate Thieſte: de amoribus ⁊ ꝯmentarios in leges Platōnis: qui ſunt libri ſeptem. Socrates philoſophus atheniēſis Archelai diſcipulus: magiſterqꝫ Platōnis ⁊ primus ethice inuentor his temporibus ẜm Euſebium floruit: hic vltimas ter re regiones ad acquirendā ſapientiā perluſtrauit vſqꝫ ad ſenectutē. Et quia ad diſcendum ſemper ſe pauperem credidit ad docendum fecit ſe locupletem. Et licet ſapientiſſimus eſſet: ſe tn̄ nihil ſcire reputauit. vnde ſepe illud dicebat(vt Hieronymus ait ad Paulinū) hoc vnum ſcio qd̓ neſcio. Adeo autem ſtudioſus fuit vt inꝗt Seneca ad Lucillum: ꝙ ad. ꝯponendos corrigendoſqꝫ mores vniuerſam philoſophiam inflexiſſe dicatur: ⁊ hanc ſummam philoſophiam eſſe dicebat: bona a malis diſtinguere. ⁊ Tulius in tuſcū. queſtionibus dicit ꝙ So crates philoſophiam ē celo euocauit: ⁊ in vrbibus collocauit: ⁊ coegit de vita ⁊ moribus: rebuſqꝫ bonis ⁊ malis querere Iſidorus. 2º. ethicoꝝ liº. dicit: Ethica ijiba Socrates primus ad corrigendos ꝯponendoſqꝫ mores inſtituit atqꝫ omne ſtu dium eius ad bene viuendi diſputationem perduxit: diuidēs eam in quattuor anime virtutes: prudentiā.ſ. iuſtitiā: temperantiā: ⁊ fortitudinem. Ariſtoteles v̓o in methaphiſica de eo ſic inꝗt: Ꝙ cuꝫ philoſophatus eēt circa rerū naturas vidēs circa naturalem ſcientiā magnā difficultatē eē ꝯuertit ſe ad mores: queꝫ Plato eius diſcipulus in multis eſt ſecutus: qui ab Ariſtotele ſecūdus Socra tes dictus eſt: Fuit quoqꝫ Socrates mirabilis caſtitate: iuſtitia alijſqꝫ virtutibus ita vt propter virtutem heroicarū eminentiā eum vltra hominē et philoſo phi pronunciarent. In ſigillo Socratis vt dicitur ſic erat ſcriptuꝫ: Amicus ho minis eſt ſapientia eius: Inimicus vero hominis eſt ſtultitia eius: Huius mul te fuere ſententie: quarum hec precioſiſſima cenſetur. Age ſic alienum: vt tuuꝫ non obliuiſcaris negocium. Et qualis vis videri: talis eſto. demum accuſatus

Anno ¶ Liber An̄ͣ chr̄i ad. . Y. Qūdi Artaxerſes ꝙ derideret quercū canes: ⁊ hyrcos eē deos: quos atheniēſes colebāt in carcere cōiectus ē: vbi mirabileꝫ cordis ꝯſtantiā ſe habere oſtendit. Nā neqꝫ carcer: aut mors eius vultum ſeu animū mutare potuerūt. Tandē veneni poculo defunctus ē: cuius morteꝫ Ouidius in Ibin pulchre deſcribit. Uerū poſt eiꝰ mortem: vt patet. 8º. de ciuitate dei. cº 3º. Atheniēſes penitētia ducti adiudicātes eiꝰ criminatores morti imaginē aureā in tēplo ī eius memoriā collocauerūt. Fuit ⁊ alius Socrates thebanus vir diues ⁊ nobilis: qͥ paupertatis amore: quā mul tum dilexit reꝫ familiareꝫ largā ⁊ vberem donauit populo. Alius fuit hiſtoricꝰ q̄ argos diligenter deſcripſit. Alius item epygrammatum poeta. Alius Cons: qui interpretationes ⁊ inuocationes ſcripſit. Tucydides hiſtoricus grauiſſimus grecus hoc tēpore teſte Euſebio agnoſcitur. Qui vt Quintilianꝰ teſtat̉ dēſus ⁊ breuis ac ſemꝑ ſibi inſtans fuit. ¶¶Erſes ſecundꝰ octauus perſaruꝫ rex. 16 5º. iudaice captiuitatis anno poſt Xerſes ¶patrē ꝑſis regnare cepit: ⁊ regnauit duobꝰ tm̄ mēſibꝰ: poſt quē Sogdianꝰ ſecūdus nonus regnauit meſibus ſeptē: de quibus ob breuitatem temporis nil memoria 4775 424 dignum compertum habemus. Arius cognomēto Notꝰ decimꝰ perſarū rex. 16 6º. iudaice captiuitatis an Darius no: hoc ē octogeſimanona olympiade ꝑſis regnare cepit: ⁊ regnauit annis 477 σ 423 29. hic inito imperio ꝯtra athenienſes in liuorē priſtine cladis grauiſſima bella mouit: ⁊ innumerabilia intulit damna. Quamobrem timentes in fugaꝫ ꝯuerſi ſunt: nec vltra perſis occurrere auſi ſunt. Eius tamen regni anno decimo Egyptus ab eo diſceſſit: ⁊ regem Amantheum Sayeteꝫ ſibi conſtituit: qui ⁊ annis 1σ. regnauit. Alcybiades athenienſiū inuictiſſimus imperator ⁊ clariſſimus phūs tēpeſtate hac maximo in precio habitus eſt: qui teſte Plutarcho genus ab Euryſace filio Aiacis Telamoniſ ducens: natus eſt in ampliſſima ciuitate ſummo genere: ⁊ omniū etatis ſue multo formoſiſſimus. Hic ad omnes res aptus: ꝯſilijſqꝫ plenꝰ non ſolum in pueritia aut adoleſcentia: ſed in omni etatis gradu maximū ſem decorem retinuit. Imperator deinde factus ferox ⁊ audax fuit: ſed maximis cū piditatibus ſubiectus. Uerumtn̄ ī dicēdo multum valuit: cuius tanta erat cōmendatio vt nemo ei dicendo poſſet reſiſtere diues: cū tempus poſcebat: laborioſus: patiens: liberalis: ſplēdidus nō minus in vita ꝙͣ in victu: affabilis: blan dus tēporibus callidiſſime ſeruiens. Idem ſimul ac ſe remittebat neqꝫ cauſa ſb̓ erat quare animi laborem ꝑferret. Ita luxurioſus: diſſolutus: libidinoſus: intē peratus reperiebatur vt omnes admirarent̉ in vno homine tantā eē diſſimili tudinē tamqꝫ diuerſam naturā. Idem educatus fuit in domo Periclis patrui ſui vt dixit Iuſtinus: fuitqꝫ a Socrate eruditus: a quo etiā teſte Platōne ama tus fuit: ⁊ cū eo ſepe pernoctaſſe: neqꝫ aliter ab eo ſurrexiſſe: vt filius cuꝫ patre debuerit. Bella aūt que ipſe imperator geſſit Plutarchus in deſcriptione vite eius late narrat. Et Iuſtinus in. 5º. epithomatū ꝯpendioſe ꝯcludit. Nā ⁊ poſtꝙͣ ab athenienſibus expulſus fuit: Thebas venit: vbi adeo eoꝝ ſtudijs inſeruiſſe dicitur: vt nemo ei equiperari poſſet. Tandē ad perſas profectus effecit vt etiā apud eos: ⁊ quoſcūqꝫ alios principes poneret̉: habereturqꝫ omniuꝫ cariſſimꝰ. Uerum eoꝝ qui tyrannidem apud athenas exercebant: ꝯſilio ⁊ Lyſādri lacedemonij artificio in phrygia interfectus ē: cuꝫ iam domus incendium euaſiſſet quod ad illum interficiendum fuerat paratuꝫ: ⁊ eius caput ad Pharnabazum tulerunt: eiuſqꝫ corpus concrematum fuit. Eudoxus Gnidius aſtrologus ⁊ geometra: medicus ac legifer clarus etate hac vt Laertius habet grecas leges vltimas ꝯſcripſit: edidit quoqꝫ de aſtrologia: geometria: ⁊ de alijs quibuſdam monumenta laude digna. Commentaria inſuper eruditione plena nonnulla reliquit. Moritur autem etatis ſue anno. 53º. in Egypto. Fuere etiam duo alij eudoxij: vnus rhodius hiſtoriarum ſcriptor. alter comicus poeta. Oreſtes tertiuſdecimus Macedonum rex quintodecimo regni Darij anno ma

Anno V. An̄ chr̄i ad. Bund ¶ Liber Darius cedonibus regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 3. poſt quem quartuſdecimus nomi ne Archelaus annis. 9. Dyoniſius Syracuſanus tyrānus. 27º. Darij anno apud Siciliā tyrannidē exercuit: cuius originem incognitam habemus. Hūc Cornelius tacitus dicit manu fortem ⁊ belli ſcientiſſimū fuiſſe: ⁊ id qd̓ in tyrāno nō facile reperit̉ minime libi dinoſuꝫ. nō auarū: nō vllius rei cupidū: niſi ſingularē ꝑpetuiqꝫ imperij: ob eāqꝫ rem crudelem fuiſſe: ⁊ in ea tyrānide decē ⁊ nouem annis regnaſſe. Iudas quartus hebreoꝝ pōtifex Eliſaphath pōtificis filius patri in pōtificatu ſucceſſit: ⁊ ſedit annis. 25. Artaxerſes eniꝫ Mēnonis tēpora attigit: q̄ Uaſthi regina repudiata Heſter hebreā filiā Mardochei adoptatā fecit thori: r̄gniqꝫ ꝯſortē: hūc pontificē multi ingenij ⁊ doctrine: ſanctitatiſqꝫ viruꝫ fuiſſe ꝯſtat: ad quē Mardocheus iudeus ex Suſis perſarū vrbe litteras de obſeruatione furim dedit: vt patet heſter. cꝰ. 8º. Eius autem pontificatus a ſeditionibus ⁊ perturbationibus multis tandem liberatus fuit. Rtaxerſes ſecūdꝰ cognomēto Memnon: quē hebrei Aſuerū nomināt Artaxerſes ſecundꝰ vndecimꝰ perſarū rex. 194º. iudaice captiuitatis anno. Olympiade āt nouageſimaquarta perſis regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 40. Hic Da rij p̄dicti regis filius fuit potētiſſimus quidē ſuper oēs: ꝗ ante euꝫ fuerūt. Euis aūt regnū(vt Heſter liber habet) ab India vſqꝫ in Ethyopiā ſuꝑ centū viginti ſeptē ꝓuincias fuit: ⁊ Suſa ciuitas nō longe a Perſipoli regia eiꝰ caput fuit. hic 394 480 5 Cyrum germanū habuit: cū quo d̓ regno bella ſeuiſſima geſſit: ⁊ tedes innume rabiles vtrinqꝫ fuere. Tandeꝫ perēpto Cyro ſolus regnauit: ⁊ tertio regni ſui anno(vt ſacra libri Heſter ꝯtinet hiſtoria. cº. pº) grande ꝯuiuium centum ſeptua ginta diebus fecit principibus ſuis in celeberrima domo illa: cuius colūne argē tee: tectū inſtar firmamēti: vbi pendebāt ex omni parte tentoria aerei coloris ⁊ carbaſini ⁊ hyacintini ſuſtentata funibꝰ byſſinis atqꝫ purpureis: vbi ⁊ delitiarū hortus ꝗ regio cultū ⁊ manu ꝯcitus erat. Quē in locū regina Uaſthi venire ꝯtempſit: ꝓ qua Heſter hebrea fuit ſubrogata. hic triginta filios genuit: quos tandem cum quadraginta principibus ſuis: ꝗ in eū inſidias parauerant interfici iuſſit. Idem aūt ꝓpter potentiam ⁊ magnitudinē animi omnē terrā: ⁊ cūctas maris inſulas ſibi fecit tributarias. Beſter hebrea filia Abiahil fratris Mardochei filij Iaheri filij Semeī ex tribu Beniamin. Mulier ſiquidem formoſiſſima: ⁊ omnium oculis gratioſiſſima anno regni Artaxerſis ſeptimo ob eius pulchritudinē: ⁊ dignitatis ſue ſplēdo rem coniuncta eſt nuptiali matrimonio ꝓ Uaſthi regina cuꝫ Artaxerſe rege: ⁊ regnauit ꝓ ea annis. 33. Hec cū didiciſſet Naaman quendam macedonicū virū vtiqꝫ potentiſſimū: ꝓpter cuius etiam dignitatē rex eum patrē appellabat: velle omne iudeoꝝ ſemen in regno perſarū delere ſeſe morti ꝓ eius populi liberatione tradidit. Sane Naamā filius Amalathi. ſtirpis Agag regis hoſtis ⁊ ad uerſarius iudeoꝝ ꝗ̄ erant in Suſis(ob reuerentiā ſibi a Mardocheo denegatam) cogitauerat aduerſus eos oē malum vt occideret illos atqꝫ deleret. Quo audito Heſter regina ad regem ꝯfeſtim ingreſſa rogauit eum vt conatus eius irritos faceret: ⁊ malum qd̓ ꝯtra iudeos cogitauerat reuerteret̉ in caput eius: propter quod obtinuit: vt ipſuꝫ ⁊ decem filios eius cruci affigere poſſet. Eo ve ro mortuo rex Mardocheū loco eius ꝯſtituit: ⁊ ſecundum a rege fecit. Quam obrem magnus apud iudeos ⁊ acceptabilis habitus eſt. Nam ſublatis aduerſarijs cunctis diebus vite ſue bona ipſius populi: ⁊ ea que ad eius pacem pertinebāt ſemꝑ queſiuit. Unde ⁊ deinceps omnes qui preerant ciuitatibus ⁊ ꝓuincijs iudeos magnificare ⁊ extollere ceperunt. Hoꝝ autem geſta.ſ. Heſter ⁊ Mardochei late in libro tituli Heſter prenotato habentur ſcripta. Que Heſter(Hieronymo teſte) eccleſie typum prefigurat: que populum liberat de peri culo: ⁊ interfecto Naaman: qui interpretatur iniquitas panes conuiuij ⁊ diem celebrem mittit in poſteros. Amynthas quintuſdecimus Macedonuꝫ rex quarto regni Artaxerſis anno re

Anno ¶ Liber Y. Oūdi An̄ chr̄i ad. Artaxerſes ẜus gnare cepit: ⁊ regnauit āno vno: poſt quem ſextuſdecimꝰ Pauſania anno vno poſt quem iterū pulſo fratre annis ſex: poſt quē Argeus decimuſſeptimus pul ſo Amyntha annis duobꝰ. Amynthas iterum decimuſoctauus annis. 19. cuius primo anno Galli duce Breno Romam inuaſerunt: ⁊ incēderunt excepto Capitolio: de quibus mox dicemus. ¶ Uiri diſciplinis excellentes. Iſocrates natione grecus orator clariſſimus. Gorgie auditor: ⁊ multoꝝ philoſophoꝝ eximius p̄ceptor: tempeſtate hac(vt Euſebio placet) clariſſimus fuit: qui ẜm Quintilianū in diuerſo dicendi genere nitidus fuit: ⁊ comptus: ⁊ paleſtre magis ꝙͣ pugne accōmodatus oēs dicēdi veneres lectatus ī inuentione facilis: honeſti ſtudioſus. In ꝯpoſitione adeo diligens: vt cura eius reprehēdat̉. Scri pſit aūt librū ardētis ſpiritus: q Tamnaneos inſcribitur. Aliū quoqꝫ ad quēdā exhortatorium libellum edidit: ex quo pre ceteris hanc notabileꝫ excerpſimus ſententiam. Talis fias parentibus: quales erga te natos fieri optas. Serua ma gis verborum ꝙͣ rerum depoſita. Uixit hic annis. 94. Democedes medicus Crotoriata his tēporibus floret. hic cū inter Darij Aſueri patris captiuos eēt ac Darius ob vniuerſum pedē grauiter egrotaret: nec a medicis ſuis iuuaretur. Democedes iunctus compedibus ductus fuit ad Darium: quem etiam ſanuꝫ fecit: propter quod deinceps maximo in honore apud regem ⁊ perſas habitus eſt. Zenophon phūs: ⁊ athenienſium exercitus imꝑator inſignis. vir quidem ſpecioſiſſimus vltra ꝙͣ credi poſſet: Socratiſqꝫ diſcipulus hac ēt floruit tēpeſtate: qui Platōnis emulus ẜm Geliuꝫ in. 18º. de diuerſis rerū naturis teſte Laertio quadringentos edidit libros: vtpote de militari arte: in qua exercitatiſſimus fuit. Quippe qͥ ex vltimis Babylonie finibus exercitum optime in patriaꝫ reduxit. Scripſit de arte venatica: ⁊ de equoꝝ regimine. Primuſqꝫ philoſophorū hiſto rias ꝯſcripſit: multaqꝫ ꝯmentatus ē. Quapropter ex lepore ſermonis ⁊ eloquē tie Muſa dictus fuit. vixit annis. 89. Fuere et ſex alij Xenophontes: quorum primus atheniēſis Pithoſtrati illius frater: q̄ Epamynūde deſcripſit vitā. Se cūdus Cous medicus. Tertius q Annibalis hiſtoriam ſcripſit. Quartus qͥ ꝓpuloſa ꝯmentatus eſt. Quintus Parius ſculptor egregius. Sextus andigia tique comedie poeta. Archita tarentinus philoſophus pythagoricus his tēporibus apud cōplurimos ſumme admirationi habitus eſt ī omni virtutis genere. Hic Platōnē a Dyoniſio Syracuſano necandū ex eius manibus eripuit. In eius ſentētiſs hec preci pua fuit. Nulla peſtis capitalior eſt ꝙͣ voluptas corporis: cuius auide libidines temere ⁊ effrenate ad potienduꝫ incitant̉. Hinc patrie ꝓditiones: hinc rerūpu. euerſiones. Nullum deniqꝫ ſcelus: nullū facinus ē: ad quod ſuſcipiendū non libido voluptatis impellat. Preter hunc(Laertio teſte) Alij tres fuerunt: vnus Mytileus muſicus. Alter qui de agricultura ſcripſit. Tertius epygrammatum poeta. Pleriqꝫ addunt quartū architectū: cuius proferūt librū de machina. Plato athenienſis philoſophus clariſſimus: ⁊ omnium nominatiſſimus his tē 4F0 poribus olympiade. ioi.(Auſebio teſte) floruit. Qui paternuꝫ genus a Codro. Maternum vero a Solone philoſopho ducens duos fratres habuit: ⁊ ſororē vnicam: de qua Speuſippus philoſophus ortum habuit. Apud Dyoneꝫ gram maticum litteras didicit: ſed exercitatus apud Ariſtonem: a quo Plato ꝓ egre gio corporis habitu cognominatus eſt: cum prius diceretur Ariſtodex: ſtuduit picture. Poemata edidit ⁊ tragedias. Uicēnis audiuit Socratem: quo mortuo Cratillum ⁊ Hermogenem. Inde Megaram ad Enclydem ſe cōtulit: dehinc Cyrenem profectus Theodorum audiuit. Poſtea in Egypto a pleriſqꝫ credit̉ eſt didiciſſe prophetarum oracula: ſed ſupputatio temporum non patitur. Refert tamen Auguſtinus decimo de ciuitate dei. cº. 2º. ꝙ in eius libris inuentuꝫ ſit euangelium Ioannis: videlicet a principio vſqꝫ ad illud: Et tenebre eam non comprehenderunt. Ex Egypto autem Athenas regreſſus in Achademia mo

Anno .V. An chr̄i ad. Aund. ¶ Liber Artaxerſes ẜus rabatur. Ter nauigauit in Siciliam: vbi cum mortis periculum euaſiſſet venditus fuit. Hic philoſophiam in tres partes diuiſit. ethycam ſcilicet: phyſicam ⁊ logicam: ideſt in moralem: naturalem ⁊ rationalem. In prima cauſam querendi. In ſecunda dat ordinem viuendi. ⁊ in tertia ratio intelligendi verſatur. ⁊ vt teſtis eſt Augꝰ. 8º. de ciuitate dei: Ceteris philoſophis gentiū longe prelatus ē: qd̓ ⁊ acutius ⁊ veracius intellexit. Nam de vero deo dixit: ꝙ erat cauſa ſubſiſtē di ⁊ ratio intelligendi ⁊ ordo viuendi. Dixit preterea veri dei cognitorem: imitatoremqꝫ ⁊ amatorem ſapientem eſſe. Unde merito ceteris philoſophis fama ⁊ gloria prefertur. Scripſit ad Permenidem de rerum principijs opus mirabile. De immortalitate anime ad Phedionem diſcipulum librum vnum. de legibus decem volumina. de republica librum vnum. Scripſit etiam Thymeum opus diuinum: vbi de rerum creatione optime diſſerit: de quo Hieronymus ſu per Iſaiam inquit: Thymeum de harmonia mundi: aſtrorumqꝫ curſu ⁊ numeris diſputantem: ipſe ꝗ interpretatus eſt Tulius ſe non intelligere profitetur. Interrogatus Plato in quo ſapientiam quis adipiſci poſſet? Reſpōdit: In nō expectando que euenire non poſſunt: nec de preteritis recordari. Obijt autem anno etatis ſue. 8i. in nuptijs diſcumbens: in cuius tumba inuēta fuit lamina au rea ſuper pectus eius: vt dicitur in commento ſuper illo verbo Boetij de diſciplina ſcholarium. Platōnis probata diuinitas: in qua ſcriptum erat: Credo in Chriſtum naſciturum de virgine: paſſurum pro humano genere: ⁊ tertia die re ſurrecturum. Antiſthenes athenienſis philoſophus his temporibus agnoſcitur: qui teſte Hie ronymo libro contra Iouinianum: cum rhetoricam glorioſe doceret audiens Socratem dixit diſcipulis: Abite ⁊ magiſtrum vobis querite: quia ego iaꝫ rep peri. Hic ſummum bonum poſuit in virtute: vt habetur. 18. libro de ciuitate dei: cuius hec vna eſt ſententia: In ſcientia eſt multa diſcere: ⁊ qd̓ ſatis ē neſcire. Ariſtippus philoſophus Cyreneus Socratis diſcipulus Athenis floruit: qui te ſte Augº 18º. de ciuitate dei. cº. 4 1. ſummum bonum in voluptate poſuit. vnde ⁊ li brum de voluptate ſcripſit: cum alios etiam ediderit libros. Epycurus athenienſis philoſophus Socratis auditor his temporibus habetur clarus: quem licet Hieronymus aſſerat litteras non didiciſſe: eius tamen refert multas ſententias digniſſimas. Hic plane voluptatis aſſertor fuit: dicens voluptatem ſummum bonum eſſe: animaſqꝫ cum corporibus interire: vnde ⁊ pre ceteris errauit. Nam putauit deum res humanas non curare ſed ocioſum eſſe: nihilqꝫ agere: fuitqꝫ auctor epycuree ſecte: cuius errores plurimos apud Augu ſtinum. 18. de ciuitate dei legere potes. Polyſtratus ⁊ Ippodides philoſophi Epicuri diſcipuli: qui ambo eodeꝫ die nati: eodemqꝫ die vitam finierunt. Speuſippus ex Platōnis ſorore natus his temporibus apud athenas viguit: qui cuꝫ platonice ſchole octo annis prefuiſſet epycuree ſecte manū dedit. vnde Dio genes ipſum dure arguit: hunc Plutarchus ſcripſit pediculis efferueſcentibus interijſſe. Reliquit autem multa commētaria. Et dialogos eius Ariſtoteles tri bus talentis emit. Ermias eunuchus philoſophus ex Aſſa vrbe fuit Trapezite cuiuſdam famulus Athenas profectus Platōneꝫ audiuit ⁊ doctus effectus domumqꝫ reuerſus cū domino ſuo aſſenſes aggreſſus eſt: eoſqꝫ ſubegit ac ipſis cum domino imperauit. Et mortuo domino ſolus dominium adeptus Ariſtotelem ⁊ Xenocrate ad ſe accerſitos diligenter curauit: ⁊ Ariſtoteli fratris filiam vxorem dedit. Sꝫ nō ipſi philoſophi ſuaſerunt ei vt tyrānidem inuaderet. Dyoniſiꝰ Dyoniſij ſuꝑioris regis filiꝰ trigeſimooctauo regni Aſueri anno patre Syracuſis mortuo Syracuſanum regnum occupauit: ⁊ tyrānidē ſimiliter exer cuit. Uir certe omniū turpitudinum plenus. Qui tandeꝫ Cicerone teſte quarto tuſcū. queſtionum libro Syracuſis pulſus Corinthi pueros docuit. Ac ſic im perio carere noluit: pro quo Ouidius libro. 4º. de ponto ait: Ille ſyracuſia mo

Anno ¶ Liber Y. Pūdi Anͣ chr̄i ad. Artaxerſes ẜus do formidatus in vrbe. Uix humili duram repulit arte famem: de hoc Iuſtinuſ libro. 19. ⁊ Ualerius liº. ꝯ. plura ſcripſere. Lyſander lacedemonius vir quidē factioſiſſimus tēpeſtate hac Alcybiadeꝫ philoſo phum ⁊ belli ſciētiſſimū proditione interfecit. Quo facinore a pelopōnēſibus dux belli aduerſus atheniēſes ꝯſtitutus ē: qd̓ quidē belluꝫ iam ſex ⁊ viginti annis dura uerat. Et cum ſuſcepiſſet imperiū non ſua virtute: ſed aduerſarioꝝ immodeſtia om nē athenienſium claſſem apud Egon flumen cepit: bellumqꝫ ꝯfecit: quo facto athe nienſes ſe lacedemonijs dedidere. ⁊ Lyſander mirū in modū elatus ē. Unde factū eſt vt lacedemonij in maximū grecie odiū peruenerint. Nā cū ſemꝑ factioſus eſſet: nil aliud moliebat̉ ꝙͣ vt oēs ciuitates in ſuaꝫ teneret poteſtateꝫ: qd̓ ſe lacedemonio rū cauſa facere ſimul abat: ꝓpter quod felicitate magis ꝙͣ re glorioſus fuit. Tandē ⁊ ipſe a thebanis(vt Plutarchus ait) occiſus fuit. Cimon athenienſiū futurus dux ex Melciade patre natus: a quo generoſos mores etiā gr̄am affluentem habuit his tēporibus: licet inuenis virtute militari florere ce pit: maximoqꝫ in honore haberi ceptus ē. Inde ab athenienſi populo ꝯtra perſas dux declaratus: paulo poſt ꝯſerto prelio fuſum: fugatūqꝫ hoſtem deleuit: ⁊ Schirū inſulā: in qua dolopes habitabant ſibi ſubiecit. Uerū cum ſpolijs hoſtium opulen tus euaſiſſet: diuitias ſuas(vt Plutarchus ait) in ciues ſuos partiri iuſſit. Inſuꝑ ⁊ agrorum ſuorum amotis ſeptis fruges egenis ⁊ peregrinis impune abſumere per miſit. Ingens preterea ꝯuiuiuꝫ in domo ſua quottidie parauit: ꝙ multos homines paſcere poſſet. Unde ⁊ eo pauperes quicūqꝫ vellent ꝯueniebant ⁊ educationem ꝓ libito ſibi vendicabant. Item intra priuatos lares perinde ac in publicū quoddam yrbis diuerſoriū ciues excipiens frugibus agroꝝ ſuorum per omnem annum vltro oblatis indulgebat vt viſus ſit fabuloſa Saturni tēpora de integro excitaſſe. Cum igitur Aſuerum perſarū regem ē grecie finibus eieciſſet oēm Aſiam ab Ionio vſqꝫ Pāphyliam perficis preſidijs deſolatam fecit: ac deniqꝫ nauali terreſtriqꝫ pugna cum perſis congreſſus eos ſuperauit. Captis ducentis eorum nauibus. Vnde ⁊ re gem ipſum coegit pacis conditiones accipere. Sꝫ mortuo Cimone nihil deinceps ab vllo grecorum imperatore magnifice geſtum eſt: ſed ad factiones ⁊ diſcordias omnes conuerſi ſunt. De eo autem preter Plutarchum Herodotus libro hiſtoriarum ſexto. Et Iuſtinus libro ſecundo multa ſcripſerunt. Hic poſt ſe duos reliquit filios: Steſagoram videlicet̉: ⁊ Milciadem. Timeleon natione Corinthius ex claris parentibus ortus. vir omnium iudicio clariſſimus per hec tempora Corinthioruꝫ imperator delectus fuit: qui ducatu ſuſce pto mox cum pauca militum manu ad defenſionem Syracuſanorum intra quinquaginta dies arcem Syracuſanam: quam Dyoniſius tyrannus occupauerat in ſuam poteſtatem redegit. Et Dyoniſio expulſo omnem tyrannidem deleuit. Carthaginenſes quoqꝫ cum ſeptuaginta milibus militum: ⁊ ducentis triremibus ac mille nauibus in Lybiam traiicientes contra corinthioſ impetum fecerunt. Cōtra quos Timoleon cum tribus milibus congreſſus decem milia ex hoſtibus occidit. Que res adeo magnam vrbi inflixit calamitatem: vt nunꝙͣ antea vna in pugna ex carthaginenſibus tot occubuiſſe memorie traditum eſt. Quamobrem vt Cornelius nepos ait: huic vni contigit: quod neſcio an vlli: vt ad patriā: in qua erat natus oppreſſam ⁊ tyranno liberaret. Et a ſyracuſis: cuius auxilio erat miſſus inueteratam ſeruitutem depelleret: Totamqꝫ Siciliam multos annos bello vexatam: a bar bariſqꝫ oppreſſam ſuo aduentu in priſtinum ſtatuꝫ reſtitueret: vt omnia late poſuit Plutarchus in illius vita: a quo ⁊ gymnaſium: in quo ſepultus fuit Timoleonteuꝫ cognominatum fuit. M. Curtius Romanus vir preclariſſimus. 37º. anno regni Aſueri in altiſſimum baratrum propter amorem ⁊ liberationem patrie ſe precipitem dedit. Nam Rome ſiue terremotū: ſeu aliqua alia vi forum ferme ſpecū vaſta collapſum in immenſam ſe aperuit altitudinem. Quam quidem voraginem nullo certe potuiſſet cōiectu ter re oppleri. Quo portento vates permoti canere ceperunt. Tum. M. Curtius bel

Anno An̄chrlad. An ¶ Liber Artaxerſes ẜus lo egregius(vt Liuius in. 4º. habet) eo audito tēpla deorū: que foro illi imminebāt capitoliūqꝫ intuens: ⁊ manus nūc in celum: nūc in patētes terre ipſius hiatus porri ges: equoqꝫ maxime ornato inſidens armatus zelo patrie ſe in hiatum miſit. Ludi ſcenici vltimo Aſueri anno Berecynthie ſeu Cybelle: que deorū mater voca batur a romanis propter peſtis ingluuiem inſtituti ſunt: qui adeo turpiter exerceri cepti ſunt: vt honeſti viri nedum femine intereſſe voluerint: ſed nec vel de longe intueri: de quibus diuus pater Augꝰ. 2º. de ciuitate dei. cº. 8º. multa diligēter pertractat deoꝝ falſitatem improbādo: qui talibus ludis placari poſcebant. Nam Berecynthia: que ops vocabat̉ vxor Saturni(de qua diximus) deorū mater appellata fuit: ⁊ eius ſacra primitus in Cybele mōte phrygie inſtituta fuerūt: ⁊ ſucceſſiue ho norata: cuius ſimulacruꝫ poſtea vt Liuius in. 2º. de bello macedonico Rome trāſla tum: ⁊ edes pulcherrima fuit conſtructa. Artaxerſes Rtaxerſes qui ⁊ Ochus Aſueri ex Heſter filius duodecimus perſaꝝ rex Ochus 234º. iudaice captiuitatis anno. Olympiade aūt. 104. perſis regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 26. Uir certe ſeuus: q̄ occiſa ſorore: ⁊ ſocrū viua defoſſa 354 4845 patruum etiam centuꝫ ⁊ amplius filijs atqꝫ nepotibus(nulla laceſſitus iniuria) va cua area deſtitutum iaculis configi iuſſit vt huiuſmodi facinoribꝰ eternā ſibi apud perſas memoriam compararet. Hic Nectanabo Egypti rege in Ethyopiam pulſo ad ſuum reuocauit imperium. Et Apodaſmo iudeoꝝ vrbe capta accolas in Hyrcaniam tranſlatos iuxta mare Caſpium collocauit. Inde etiam bello Cadomanū ho ſtem vicit: ac per hoc ſuis gloriam prope amiſſam reſtituit: ꝓpter quā victoriaꝫ ar menijs etiā prefectus eſt. Hic ſuoꝝ coniurationem timens cognatoꝝ cede: ⁊ ſtrage principum totam impleuit regiam nullo ſanguinis aut ſexus: etatiſue habito reſpectu. ¶ Carie regni principium. Caria minoris Aſie regio eſt: inter Litiam ⁊ Ioniam cōſtituta. Hec primo a Cara rege quodam cognominata fuit: qui auriga primus ex auibus comperitꝭ: vt dixit Plinius libro ſeptimo naturalis hiſtorie. Hanc Strabo partiens a Borea Meā dri flumine claudit. Ab occidente Hycario ⁊ Mithoo pelago. A meridie rhodiēſi: ⁊ ab ortu lycijs ⁊ alijs gentibus. Pius aut ẜus pontifex maximus in ſua Aſiaeam inter Meandrum: ⁊ Taurum montem collocat. Ibi Balycarnaſſus vrbs re gia fuit: cuius vrbis varij fuere caſus. Hecathomus igitur huic vrbi halycarnaſſeorum primus regnare cepit: qui tres filios genuit: Mauſeolum.ſ. Idreum: ⁊ Pyxaclaruꝫ: ac etiam duas filias: e quibus Arthemiſia natu maior Mauſeolo maiori filio nupſit: qui ⁊ poſt mortem patris tenuit imperiuꝫ. Quo mortuo Arthemiſia regnum habuit: que viro ita magnificū conſtruxit ſepulchrum: vt ex ſeptem orbis ſpectaculis hoc vnum cenſeretur: quod ex mariti nomine Mauſeolum vocauit: vt teſtis eſt Martialis libro decimo ep̄i⁊ ab illo mortuorum ſepulchra Mauſeola ſunt dicta. Uerumtamen Arthemiſia pre amoris magnitudine ante operis perfectionem: propter luctum: quem ex viri morte ſuſceperat tabe conſumpta eſt. Iuſtinus autem libro tertio Epithomatum: Arthemiſiā in auxiliuꝫ Terſi contra grecos veniſſe commemorat inter priores du ces acerrime bellantem. Incertum an hec Mauſeoli coniunx fuerit: ſed ex conſequentibus illam fuiſſe affirmare non audemus. Poſt Arthemiſiaꝫ Idreus Mauſeoli frater: cum eius coniuge ⁊ ſorore Ada imperauit: cui ex morbo abſumpto pariter ſucceſſit vxor Ada. Pyxaclarus autem qui reliquus erat ex filijs Hecathomī hanc ſororem eiecit: ⁊ perſicarum partium Satrapem ad communicationem impe rij vocauit: qui eo defuncto Balycarnaſſum tenuit: ⁊ aduentantis Alexandri ſuſti nuit obſidionem. Huic Ada Pyxaclari filia coniunx erat. Altera vero Ada Heca thomi a Pyxaclaro eiecta ad Alexandrum confugit: opemqꝫ ei ad capiendam vrbē preſtitit: propter quod regina ab eo declarata eſt: que ad obſidendam arcē dimiſſa eam paulopoſt obtinuit. Sed quis huic in regno ſucceſſerit non inuenimus.

Anno. Mūdi An̄ chr̄i ad ¶ Liber O hus 5. Camillꝰ Romanꝰ patricius vir preſtantiſſimus: ⁊ in omni bellandi genere ſcientiſſimus a Romanis exilio dānatus cum eſſet roma a galli Breno duce(preter capitolium) ſuperioribus diebus capta: ⁊ romanorum acies prope Romam nonagi ta ſtadijs fuſa forent: anno rº regni Ochi ex totius ſenatuſconſulto ab exilio dictator electus contra Gallos tanꝙͣ valitudinario corpori additus ē. Qui ſumpto ma giſtratu collectis vndiqꝫ copijs ⁊ acie īſtructa eos oēs fugauit: romāqꝫ direptam ⁊ exuſtam ī priſtinū ſtatum reduxit ac de eiſ triumphauit Quibus geſtis dictatura dimiſit. Poſtea vero cum Secani: Volſci: ac Latini in agrum romanum impetuꝫ feciſſent: ⁊ Tyrrheni circa Sutriū caſtra poſuiſſent Tertio dictaturā induit: ⁊ inſtructa acie omnes vicit. Quibus fugatis Sutrioꝝ vrbs eius opera a ciuibus r̄cu perata ē. Sequenti deinde tempore: Preneſtinis ac Volſcis ſocioꝝ agroſ depopu lantibus cum iaꝫ ſenex Camillus eſſet ⁊ mala corporis valitudine premeretur cu C Furius male pugnaſſet) e lecto conſurgens hoſtem ſtatim inſequitur: ⁊ vincit. Nec multo poſt et Tuſculanos qui a Romanis defecerant/ in finem venire coegit. Cōtra veīētes quoqꝫ dictator electus licet octogeſimū attingeret annum: victor euaſit. Poſtremo peſte perijt cum dictatura quinquies: triumpho quater potitus eſſet. Quibus ex cauſis ſecundus Romane vrbis conditor habitus ē. Philippus Perdice regis filius vigeſimuſtertius Macedonum rex tertio regni 4848 Ochi anno Macedonibus regnare cepit ⁊ regnauit ānis vigintiſeptem. Vir cer te bellator ꝗ Armenie: Bythinie: Thracie: Theſalieqꝫ regna ſimul obtinuit. Cau tus ſane mallens amari ꝙ timeri. Moribus grauis ⁊ patiens qui iram diſſimulare plerumqꝫ ⁊ vincere nouerat. Blandus etiam pariter ⁊ alloquio inſidioſus: qui plura promittebat ꝙͣ preſtare vellet. Nouerat etiam gratiam in odio fingere: ⁊ inter concordes ſtruere diſcordias. Et apud vtrunqꝫ gratiam querere ſolennis illi conſuetudo erat. Et inter hec eloquentia ⁊ inſignis oratio acuminis ⁊ ſolertie ple na: vt nec ornatui facilitas: nec facilitati inuentionis deeſſet ornatus. Uini nimis auidus fuit: ſed digeſta ebrietate in ſuis actibus moderatus erat. Cū enim aliquado pro imperij ſui tuendis finibus ab vrbe regia procul exiuiſſet Nectanabo egypti olim rex in mathematica peritiſſimus(qui ad eum timore Ochi perſarum re gis confugerat) Olympiadem Philippi ipſius coniugem magica arte deluſam cōpreſſit. Que ex ipſo concipiens poſt reditum Philippi Alexandruꝫ peperit. Quē Philippus(licet veritatem rei compertam haberet) vt filium educauit cariſſimū. Nam eadem arte deceptoria eo adductus fuerat vt Alexādrum ex Hamone deo procreatum eſſe diceret. In cuius ſpecie Nectanabo erat concubitu regine potit Nato autem Alexandro Philippus his verbiſ Ariſtoteli ſcripſit. Philippuſ Ari ſtoteli ſalutem. Filium mihi genitum ſcito. Quo quidem dijs gratias ago: non tā perinde ꝙ natus eſt: ꝙͣ pro eo ꝙ eo naſci contigit tēporibus vite tue. Spero ⁊ eīm fore vt educatus erudituſqꝫ abs te dignus exiſtet ⁊ nobis ⁊ rerum iſtarum ſuſceptione. Ariſtoteles igitur Alexandrum diſciplinandum aſſumpſit: ⁊ in ſeptem ar tibus optime erudiuit. Qui cum factus eſſet annorum quindecim. Bucephalum equum indomitum damnatorum carnibus veſcentem: quē Cappadocie rex Phi lippo donauerat: ſibi manſuetuꝫ inuenit: ⁊ per vrbem intrepidus equitauit. Que cum Philippus conſpexiſſet Alexandro dixit ſe in ipſo deorum reſponſa cognoſcere: ⁊ ꝙ poſt eum regnaturus erat. Unde ⁊ ſtatim eidem currum regium ⁊ centū equos ⁊ maximam auri ſummam conceſſit vt ei auxilio in profectione quam ī reli quam greciam facere ſtatuerat. Qui mox ad patris imperium contra Nicholaum Pelopōnenſium regem caſtra mouit ⁊ conſerta pugna ipſum propria manu interfecit: ⁊ victorie coronam cū gaudio patri reportauit. Dehinc cū Philippꝰ Alexādrū ī Armeniā rebellātē miſiſſet: Pauſanias Spartanoꝝ rex q Philippi vxorē dudū exarſerat ſentiēs Alexandrū abeſſe ꝯiuratiōe facta Philippū hoſtiliter inua ſit: ml̓tiſqꝫ vulneribꝰ eū ꝯfodit. Et arbitrās ipſuꝫ mortuū: eiꝰ vrbe potitꝰ ē. Qui cū

mi. j ii otx. ix. j.
Anno An̄ chr̄i ad. Mūdi ¶ Liber Ochus regiam conſcendiſſet: vt inde Olympiadem vxorem reportaret. Alexander eo ſta tim cum triumpho ex Armenia applicuit. Qui reclamantis patris vociferatione commotus in Pauſaniam irruens ipſum vita priuauit. Eueſtigioqꝫ ī campo Philippum ſemiuiuum iacentem inuenit. Sed cum Philippus de inimici vltionē gratias egiſſet quaſi letꝰ ſpiritū emiſit: Qui ſuis artibus cuꝫ imperij orbis fundamēta ieciſſet Alexander tanti operis gloriam cōſumauit. Pontifex. 5ꝰ. Ioannes Iude filius quintus hebreorum pontifex his quaſi temporibus Iuda pa tre pontifice defuncto pontificium munus obiuit: ſeditqꝫ quadragintatribus ānis Quō pontificante Ochus perſarum rex vagoſum vniuerſis tranſflumen regionibus prefecit. Cuius familiaritate Ieſus Ioannis frater confiſus ad pontificatum 48 56 ardentiſſime ſpirans aduerſus pontificem fratrem in templo concitauit ſeditiōem Qua contumelia motus Ioannes in Ieſum irruit ac interfecit. Quo audito Uagoſus non modica militum manu collecta hoſtili aīo in hieruſaleꝫ aſcendit. ⁊ ad di reptionem conuerſus oīa ciuium ⁊ ſacerdotum bona diſtrahere cepit. Sed cum a templi ingreſſu prohiberetur reſpondit. Melior ego ſum cadauere quo templuꝫ ꝓ phanaſtis. Uiqꝫ ingreſſus omnia ornamenta paulo decentiora ſuſtulit: ac etiaꝫ tri buta ⁊ annonas miniſtris rurſus impoſuit: a quibus interuentū Eſdre iamduduꝫ fuerant exempti. ¶ Uiri diſciplinis excellentes. Demoſthenes ſummus orator hac tempeſtate Euſebio teſtante maximo in precio fuit: qui a Platōne facundiam hauriens: ob Ebullide vero argumentationeꝫ ſum mus orator effectus ē. Cuius eloquentiam Eſchines philoſophus commēdat dicens. Qui in ipſo conſideraſſet acerrimum oculorum rugorem: terribilem vultum: pondus accommodatum ſingulis verbis: ſonum vocis: efficaciſſimos corporiſ mo tus: profecto cognoſceret ꝙ ⁊ ſi operi eius nihil addi poteſt: tamen Demoſthene magna pars operis Demoſthenis abeſt cuꝫ loquitur: potiꝰ ꝙͣ cum auditur. Cum Philippus Macedonum rex athenas obſediſſet(vt ait Ualerius) ab Atheniēſibus poſtulauit ſibi decem oratores dari: vt ab obſidione recederet. Demoſthenes vero in concilio fabulam recitauit dicens. Lupi ſuaſerunt paſtoribus aliquādo vt ſecum amicitiam contraherent: quod cum paſtoribus placuiſſet petierunt lupi/ vt C14P ℟ pro vice ſecuritatis traderentur eis canes: in quibus videbatur occaſio iurgij. An 6 nuerunt paſtores ⁊ tradiderunt canes ouium ſuarum peruigiles cuſtodes. tunc lu pi dempta formidine gregem non ſolum pro ſacietate ſed etiam pro libidine lacerauerunt. Sic ergo Philippus ſublatis oratoribus a populo Athenienſi facturus eſt. Quod audientes Athenienſes Demoſthenis conſilio acquieuerunt: ⁊ ſic ciuitas a periculo liberata eſt. Inquirenti cuidam quomodo poſſet benedicere/ ait. Si non dixeris niſi quod bene ſcieris. Hanc eius legitur fuiſſe ſn̄iam. Liberi ſeruiqꝫ perſonam veritas ſeparat: Serui liberiqꝫ mendacium miſcet. Ariſtoteles philoſophorum omnium monarcha his temporibus maxime claruit. 485σ Qui gente Macedo patria Aſfragiurtanus Socratis ⁊ Platōnis diſcipulus fuit. De quo Auguſtinꝰ. 8. liº. de ciuitate dei. cº. ſic ait. Ariſtoteles Platōnis diſcipulꝰ vir excellentis ingeniſ: ⁊ eloquio Platōni quidem impar: ſed ml̓tos facile ſuperās cum ſectam paripateticam cōdidiſſet viuo adhuc preceptore ſuo in ſuaꝫ hereſim multos congregauit. Hic tante venerationis fuit vt Alexandrum magnū habuerit diſcipulum. Uixit poſt mortem Platōnis annis. 23. partim quidem Alexādruꝫ docēs: partim libros ꝯponens: partimqꝫ doctrinis inhyās. In eius ſigillo vt dicit̉ ſic erat ſcriptuꝫ. Sapientior ē qui quod nouit abſcondit ꝙͣ qui ꝓpalat quod neſcit. Huius inenarrabiles fuere ſententie: quas breuitatis cauſa p̄terimꝰ. Fuit facūduſ eloꝗo ſꝫ vberior ſūptibꝰ: agilitatē corporis ⁊ ꝑſpicaciā ingeniſ hn̄s. Uixit ānis. 62 ī optīo mētis vigore ꝑſiſtens. In calcide deniqꝫ obijt. Tractauit aūt oēs ꝓphetie partes: ⁊ p̄cepta dedit ī ſingulis: ſꝫ p̄ ceteriſ ſic rōnalē ſic ī ſuū iuſ redegit vt a poſſeſ ſiōe ſua videat̉ oēs alios excluſiſſe: ita vt ꝑ Antonomaſiam phūs appelletur. Sane Laertio teſte octo fuere Ariſtoteles. Primus hic. Secundus qui Atheniſ rēp

An no. 7 4 Mūdi An̄ chr̄i ad ¶ Liber Qchut adminiſtrauit: cuius extant adhuc elegantiſſime orationes. Tertius qui ī Ilia dem Homeri ſcripſit. Quartus orator ſiculus. Quintus qui dictus eſt Mynthꝰ eſchinis ſocratici neceſſarius. Sextꝰ Cyreniacꝰ qui poetica ſcripſit. Septimꝰ Pedotriba cuius memīt Ariſtoxemus in vita Platōnis. Octauꝰ grāmatio obſcurꝰ ⁊ ignobilis. Ferūt Ariſtotelē philoſophum multa ſcripſiſſe oꝑa ꝗ ꝓfecto ſi reuiuiſceret multa ſua negaret que nos illi attribuimꝰ. Unde ⁊ melius cū eo actuꝫ ē ꝙͣ cū alijs quoꝝ opera funditus periere: ⁊ ipſe cā extitit cur multa pe rierint: qui alioꝝ gloriam ad ſe traxit. Ueꝝ tn̄ Laertius ī vita philoſophorum hos infra notatos refert eum ſcripſiſſe libros: vꝫ. Predicamētoꝝ li i De vegetabilibꝰ li 2 De medicinalibus li 4 Periermenias li 2 De vndatōne Nili lii De dubijs li 2 De aīalibus Prioꝝ De parabolis lij 2 De longitudīe vite li i Poſterioꝝ li 8 De qͣttuor elemētis li z De ꝓblematibus Topicoꝝ De prouerbijs li 2 De mole corꝑis li i Elencoꝝ De ethicis De ꝯpoſitis aīalibꝰ li i Be artibus. Do politicis De ſalutationibus li 4 De nō generare li i De polytico auditu li 8 De diuiſionibus li 4 De vnitate De iuſtitia De contrarijs li i De phiſonomia li i De iuſtificationibus li ī De genere ⁊ ſpē li i De philoſophia li 3 De bono li i De motu De cōmētis De bono vtili De ꝓpoſitionibus li i De natura li i li j De bono iterum De prepoſitione De virtute De amatinis li i De naturalibus De inſtantijs De libero arbitrio li ī De diuiſionibus li i7 De lapidibus De poſitionibus De diffinitionibꝰ li 7 De methauris De ꝯcupiſcibili De ſyllogiſmis li 2 Methaphiſicoꝝ li i5 De diſpenſatione De ſyllogicatiōe li i De bona fortuna li i De paſſionibus ire li ī De gubernatione li i De poetria De ebrietate De antetopicis li i De aggregatione artiDe matrimonio De topicis De amicitia ii j Derhetoricis De methodis De moribus De retoricis ꝯteco. li De ijs que dicūt̉ li i De ingenuitate De anathomis li i De principio De concupiſcentia li i De ꝑſuaſiōe De īterrogatiōe li 2 Contra Xenocratē li i De ꝯgregatione li i De ꝓpoſitionibus li i De diuitijs De contētioſis li i De poeticis De conuerſatione li i li i De compendijs li 8 De ꝑſpectiua De aſtronomia li i De philoſophia primitiDe diuiſiōe De exhortationibꝰ li i De diffinitionibꝰ li i3 De lege conſtitutiua li i De argumētatiōibꝰ liDe doctrina ⁊ diſcipliDe legibus De ꝓpoſitionibus li 25 De oratione li i De obiurgatōibꝰ dio. li ī De diuiſionibus li i li i De doctrīa Speuſippi ⁊ De idea De dictione De generatiōe ⁊ corru De mathematicis li i Xenocratis li i li i Contra Ienonē ptione De paſſione li g De arte ītroductōia ad De Pythagoricis li ī Phiſicoꝝ li i li i De Olympiacis De aīa li 3 d̓ma. li i De Apolline De muſica De celo ⁊ mundo li 4 De tragedijs li i Cōtra Thymeū li i De ſenſu ⁊ ſenſato li 2 li i Contra Meliſum li i De memoria ⁊ remīſcē De diſcalia De indiuiſibilibus li f Contra Achineonā li ī De morte ⁊ vita li i De Mechanicis li i Contra Gorgiam li i De iuuētute ⁊cͣ. li i De negōne artis prati Cōtra Pythagoricos li i

Anno In̄ chr̄i ad. Pūdi ¶ Liber iv. Ochus De conuerſatione ciuili neceſſaria leges. 1σ0. que ſunt Dyadimocrate: Aligargite: Ariſtogratice ⁊ Tyrannice. Librum de colonis ad Alexandrum. De regno ad eundem. Librum de dieta ſeruanda ad Alexandrum. Item cuꝫ Alexā dro vadens compoſuit hiſtoriam. ⁊5o. politiarum. Item librum de pomo. Iteꝫ ſcripſit epiſtolas ad Philippum. Ad Alexandrum: ⁊ ad multos alios. ¶ Philoſophia moralis. Ethica de moribus ⁊ regimine anime. Polytica de regimine ciuitatum. ¶ Ariſtotelis. Economica de regimine familie. Dion Syracuſanus nobilis: ⁊ vtraqꝫ Dyoniſij Tyrannide complicatus his tēporibus.ſ. anno. 12. regni Ochi interimitur. Nam ſuperior ille Dyoniſius Ari48σ o ſtomachen Dyonis ſororem in matrimonio habuit: ex qua duos filios Hipparium ⁊ Niſeum procreauit: totidemqꝫ filias Sophroſinem ⁊ Aretem. Quarū primam teſte Emylio Probo filio eius Dyoniſio cui regnum reliquit nuptum dedit. Alteram ipſi Dioni. Hic preter nobilem propinquitatē ⁊ generoſam ma iorum famam multa alia a natura bona recepit vt ingenium docile ⁊ ad om̄es artes idoneum: magnam corporis dignitatem: magnas item diuitias a pr̄e reli ctas: quas ipſe tyranni muneribus auxit. Ideo tantum Platōneꝫ amauit: vt ſe eideꝫ traderet: nec minus eo Plato delectaret̉. Alter fuit Dion Pruſeus orator eximius: cui ob eloquentiam Chryſoſtomo cognomen fuit. Carmeydes philoſophus Dyogenis temporibus dr̄ floruiſſe eo ꝙ ab Atheniēſibus cum Dyogene ad ſenatum romanū miſſus fuit. Hic adeo ſtudioſus extitit vt cū ad menſam ſederet cogitationibus inherens manum ori apponere ob liuiſceret̉. Sed Meliſſa quam vxoris loco habebat dexteram ſuam neceſſarijſ vſibꝰ coaptabat. Aīo enī vita fruebat̉: corpore v̓o quaſi alieno circundatꝰ erat. Centeſimo āt vite ſue anno in philoſophando finem fecit: ſicut li. 4º Ualerius ſcribit. Eſchines phūs ⁊ orator Athenienſis hoc ēt tꝑe cognoſcitur: qui a iuuentute ſua ſtudioſus ⁊ libroꝝ Socratis amator eiuſqꝫ diſcipulus fuit. Hic aliquando cum ceteri diſcipuli Socrati multa offerrent. Eſchines ipſe pauper ſeipſum obtulit dicens ꝙ quicꝗd hēbat ſe illi obtuliſſe. Tradit autē Laertiꝰ p̄ter hunc ſeptē fuiſ 486 3 ſe Eſchines. Quoꝝ primꝰ qui artē oratoriā ſcripſit. Secūdus orator queꝫ arbi tramur iſtū eē Demoſthenis emulū. De quo Pli. liº. 7º. naͣlis hiſt. ⁊ Quintil̓. li.. 9. inſti. ora. plura dixere. Tertiꝰ Acchas Iſocratis diſcipulus. Quartꝰ Mityleneus quem teſte Laertio oratoꝝ flagellum vocabant. Quintus Neapolitanus Achademicus philoſophus. Sextus Mileſius ciuilis ſcriptor. Septimuſ Statuarius. Zenophilus philoſophus pythagoricus Calcedonenſis hoc tempore magno ha betur in precio. Qui omnis humani incommodi expers fuit. Uixit annis. 1o5. Inde ſummo doctrine perfectionis ſplendore mortuus ē. Phedron philoſophus Elydenſis per idem tempus clarus habetur: qui Socra ti ⁊ Platōni fuit perfamiliaris. Eiuſqꝫ nomine Plato librum de immortalitate anime prenotauit. Herina poetrix his caret temporibus que Necthanabo regi Egypti expulſo vſqꝫ Ethiopiam egyptuꝫ obtinuit. Xenocrates philoſophus calcidonenſis Platōnis auditor per hec tempora clariſſimus inuentus ē. Qui Laertio teſte adeo ingenio tardus erat: vt cum illuꝫ Plato Ariſtoteli compararet: alterum freno: alterum calcaribus indigere dice bat. Alioquin ſeuero ſemper ac ſerio habitu ⁊ ore perdurabat. In Academia vixit vt plurimum. Si quando ad vrbem proficiſcebatur: turba omnis impudi coꝝ eiꝰ trāſitū obẜuabat ī qͣetādi ipſiꝰ gr̄a Philene nobile ſcortū dedita oꝑa a ꝗ buſdā ītra eiꝰ cellam miſſa ē: que ab eo orans lectuli partē accepit. demum cum multa ne quicꝙͣ oraſſet imperfecto opere diſcedens dixit ſe nō a viro ſꝫ a ſtatua

Anno. ¶V. Pūdi An̄ chr̄i ad. Liber Ochus veniſſe. Porro licet multum frugi fuerit: glorie tamen ⁊ faſtus contemptor extitit: ac ſepe meditationi inſeruiebat/ vnamqꝫ in ſilentio diſtribuebat horam. Succeſſit Speuſippo: vt patet. 8. de ci. dei. c. 12. ī Academia: ſcholamqꝫ tenuit 25. annis. Moritur noctu cum in ſartagineꝫ forte impegiſſet āno etatis. 82ª Fue rūt āt ꝗnqꝫ Xenocrates Primꝰ huius philoſophi ꝓpīquꝰ. Alter philoſophus ⁊ elegie ſcriptor non ſatis ꝓbatus. Alius Statuarius: Aliꝰ Odas ſcripſit. Scripſit autem hic vt refert Laertius multa verſu acͣ proſa que cum habeātur omit timus. Heroſtratus grecus ſceleſtus vir ⁊ ignauus: decimo regni Ochi perſaꝝ regis an no fame gr̄a Diane Epheſie templum incendit. Quo audito ſenatus Opheſi tulit decretum vt ne quis eius nomen vnꝙͣ litteris demandaret. Dignum plane ſupplicium: ſed minime ſeruatum: quando vſqꝫ ad noſtram etatem huius ſa crilegi nomen peruenit. Uerum Epheſiſ aliud preſtantius templuꝫ extruxerūt mulieꝝ ornamentis: ⁊ multis opibus ad id collatis. Torquatus Patricius Romanus: cui Ti. manilius nomen fuit Lelij filiꝰ: quem 48 65 a vexatione tribunitia liberauerat temporibus iſtis apud Romanos ob incredibilem fortitudinem ⁊ magnanimitatem maximo in honore habitus eſt. Hic contra quendam gallum eximia corporis magnitudine virum certamen ſingulare ſuſcepit: cui licet viſu ac ſpecie impar eſſet. Manilius tamen Gallum inter fecit: a quo cum auream torquem abſtuliſſet: colloqꝫ ſibi impoſuiſſet: torquati ſi bi ac poſteris cognomē accepit. Hic ex ea familia ortum habuit que galloruꝫ ex ercitum ex Tarpeia deiecerat. Tanti enim ea dimicatio fuit momēti vt Gallorum exercitus relictis caſtris proxima nocte in Tiburtinum agrum ex eo loco: vbi id facinus geſtum ē/ tranſmigrarit ⁊ inde cum Tiburtinis in campaniā trā ſierit. Ea quippe pugna ad Auienā fluuium qui ē inter Sabinos ⁊ Romanos commiſſa fuit: vbi etiam alias inſignis victoria Tulli hoſtilij regis extitit: qͥ romanoꝝ hoſtes fudit. Hic Torquatus cum dictator aliquando eſſet teſte Augº 5. de ci. dei. c. 18. filium occidit pro patria pugnanteꝫ ac vincentem: qꝛ contra im perium ſuum pugnauerit: ne.ſ. plus mali eſſet in exemplo contempti imperiſ ꝙͣ boni ī gloria occiſi. M. Pompilius vna cum Lelio Cornelio. 20º. imperiſ Ochi āno a Romanis cōſulelectus ſtatim contra gallos ingenti virtute bellum ſumpſerunt: qui ī agro latino collatis ſignis adeo acriter pugnarunt vt fuſis hoſtium caſtris direptiſqꝫ Romanum exercitum ſpolijs opulentum cum gloria ac triumpho Romam reduxerunt. Et a ſenatu triumpho ſibi decreto mox de Gallis triumphatum M. Ualerius cognomento Coruinus adoleſcens preſtantis animi ⁊ ſingulariſ virtutis Camillo non indignior per hoc tempus(Liuio teſte) ⁊ ipſe licet adoleſcens cōtra Gallum magnitudine ⁊ armis inſignem ſingularem aſſumpſit pu gnam. Et dum armatus in medium proceſſiſſet ⁊ nondum manum conſeruiſſet eius galee repente coruus inſedit. Qui inito certamine e galea Ualeriſ nunꝙͣ diſceſſit: immo ⁊ roſtro ⁊ vnguibus oculos galli vulnerare non deſtitit: quoad Ualerius hoſtem tali prodigio territum obtruncauit. Quo mortuo ſtatim coruus e conſpectu euanuit. Et Ualerius poſtea Coruinus appellatus ē. 4871 328 Rſanus Ochi regis filius tertiuſdecimus perſarum rex 2σ oº. iudaice captiuitatis anno.i. olympiade centeſimadecima perſis regnare cepit ⁊ regnauit annis. 4. de quo nil memoria dignum habemꝰ. Genuit autem filios multos: de quibus Herodotus meminit. Eius autem anno primo d̓ ſcriptione Rome facta inuenta ſunt ciuium. 1σ0. milia. Pontifex ſextus Iadus ſextus iudeorum pontifex Ioannis pontificis mortui primogenitus hoc ipſo anno inde mortui pontificatu ſucceſſit: ⁊ ſedit anniſ quinquaginta. Uir cer te bonus ⁊ pacis amator: qui cum mores labefactatos ꝯponere decerneret ml̓tos ⁊ ꝙͣmaxime Manaſem fratrem inuenit aduerſarium: q̄ cornua ī eū erexere

Anno .v. Liber In̄ chr̄i ad. Pūdi Arſanus quod Saraballam ex Scytarum genere Arſanus ⁊ Darius perſarum reges regionibus tranſfluuium prefectum conſtituiſſent. Nam Manaſes Iadi pontificis germanus ad pontificatum contra ius faſqꝫ ardentiſſime anhelans Saraballe prefecti fauorem ſibi ꝓcurauit: cuius rei gratia filiam vxorem duxit. S iudei indignati ꝙ contra leges incircunciſoꝝ vxorem duxit euꝫ a ſacerdotio ſū mouerunt. Tum v̓o ira parcitus Manaſes ꝙ eum ꝓpter vxorem non admiſiſſent ⁊ obtemperaſſent ad ſocerum cum multis ſacerdotibus ⁊ vxore ſe tranſtu lit. Quo benigne ſuſcepto pontificatum ſcindere ſtatuit. Cui ⁊ confeſtiꝫ Abig ſam mediterraneū vicum Tyrioꝝ inſignem ad uictum tradidit: quibus etiam predia ⁊ habitationeſ contulit: ⁊ pecunias ſūminiſtrauit. Et inſuper tēplum ad hieroſolimorum inſtar in monte gaziri extruere ſpōpondit. Dario perſaꝝ rege deinde ab Alexandro fuſo ac fugato. Saraballa cum nondum edificaſſet templum ad Alexandrum defecit a quo etiam licentiam(ſibi a perſis denegatam) edificandi templi obtinuit. Qui templo edificato Manaſem geneꝝ ꝯtra Iadū virum optimū pontificem conſtituit ⁊ maximum ſcyſma inter iudeos ortū habuit: quod quidem vſqꝫ ad deſtructionem ipſius templi(a Romanis editā) durauit. Mortuo deniqꝫ Saraballa Alexander magnus iudeis iratus quod reꝗ ſiti opem ferre ⁊ tributa perſoluere recuſaſſent oppugnande ac deſtruende vrbis cauſa hieroſolymam venit. Cui Iadus pontifex vir ſanctus calamitateꝫ iu deorum miſeratus cum inſulis ⁊ pontificalibus īdumentis cū reliquis ſacerdo tibus Alexandro fit obuiam. Quem cū Alexander conſpexiſſet pontificalibuſ indumentis inſignitum habētēqꝫ laminam ī qua dei magni nomē īſcriptū erat: deſcēdit ex equo: ⁊ ſolus pontificem adiens nomen dei adorauit: ⁊ pontificē ve neratus ē omnibus qui aderant principibus obſtupentibus. Cū autem quidā cauſam impenſi honoris pontifici queſiuiſſet. reſpondit Alexander: non ſe hominem adoraſſe: ſed deum cuius gerebat ſacerdotij principatum. Ingreſſuſqꝫ vrbem monitis pontificis obtemperans deo in templo ſacrificauit: ac iudeis vti patrijs legibus vbiqꝫ conceſſit: atqꝫ in ſeptēnium vſqꝫ ab omni tributo īmunes reddidit. L. Papyrius Romanus bellator clariſſimus hoc ipſo anno a Romāis dictator electus Quintū Fabiū magiſtrum equitū ſibi conſtituit. Qui ꝯtra Sānites ex ſenatus decreto expeditione ſumpta in eos acies dirigit. Sed cuꝫ Rome dicta tore opus eſſet: Quinto Fabio equitū magiſtro p̄cepit ne ſe abſente cum hoſte omnino pugnaret. Fabius autem ſtrenuus adoleſcens poſt ꝓfectiōem dictato ris aliquādo per exploratores didicit omnia apud hoſtes ſoluta eſſe. Qui aīo accenſus eueſtigio cum ſamnitibus conflixit incredibili feruore atqꝫ vt acriꝰ pu gnaret equis omnibus frenos detraxit atqꝫ ita calcaribus concitatos in hoſtiū agmen ꝑmiſit vt nulla eos uis ſuſtinere poſſet. Quāobrē ad viginti milia hoſti um ea die ceſa fuiſſe Liuius ſcribit. Parta autem victoria litteras de re bn̄ geſta non ad dictatorem Papyriū ſed ad ſenatum mittere curauit. Unde iratꝰ dictator adiudicauit Fabium capitali pena reum: ꝙ ſe abſente pugnaſſet. Qui cū ad mortē duceret̉: īgenti militum ⁊ ppl̓i fauore liberatus ē. Tātaqꝫ eam ob rem ſeditionem in papyriuꝫ milites commouerunt vt vix ipſe mortis imperiuꝫ eua dere potuerit. Poſtea ſamnites Romanos apud Caudinas ſurculas anguſtijs locoruꝫ concluſos ingenti deditione vicerunt: vt viuos ſeruare ignominie mallent: ꝙͣ clauſos occidere. Nam armis depoſitis viliter veſtitos romanos ſub iu go longum agere ordinem fecerunt talem conditionem pacis imponentes: qua ſi Romani ſeruaſſent hodie omnino: vt Eutropius ſcribit nō eſſent aut Samnitibus ſeruirent. Uerum ſequenti anno iubente ſenatu Romani duce Papyrio dictatore Samnites deuicerunt. Unde ⁊ dictator ex ſenatuſconſulto triumphauit: cuius triumpho maximam ſpem arma potiſſimum captiua prebuere: tantū magnificentie viſum ī his ſicut Liuius in. 9º. ſcribit vt aurata ſcuta do minis argentariorum ad forum ornandum diuiderentur. Inde natuꝫ fuiſſe initium dicitur fori ornandi.

Anno. Oūdi An̄ chr̄i adLiber Arſanus Lexander magnꝰ Philippi ex olympiade filius vigeſimuſquartꝰ Ma cedonuꝫ rex āno vltimo Arſani perſaꝝ regis.i. tertia olympiade Ma 487 4 cedonibꝰ regnare cepit ⁊ regnauit oībus ſupputatis ānis. 12. ⁊ menſibꝰ ☞. Uigīti quippe ānoꝝ erat cū regnare cepiſſet. Pr̄em aūt nō vſqꝫquaqꝫ emula tus ē: ſed ab ip̄o diuerſus moribus quē tn̄ ꝯſtat vitijs ⁊ virtutibꝰ ſuperaſſe. Erat vincendi rō vtriqꝫ diuerſa. Hic aperta vi ille artibꝰ bella tractabat. Deceptis il le gaudebat hoſtibꝰ: hic palam fuſis. Prudentior ille conſilio hic aīo magnificē tior. Irā Philippus diſſimulare plerumqꝫ ēt vincere nouerat. Alexander vbi exarſiſſet nec erat dilatio vltionis nec modus. Uim vterqꝫ auidus ſed ebrietatis vitia diuerſa. Regnare ille cū amicis volebat. Hic ī amicos regna exercebat Nā amiciſſimos ſuoſ Lyſimachū leoni obiecit: Dicū haſta traiecit: ⁊ Caliſthe nē mori iuſſit. Litteraꝝ cultus vtriqꝫ ſimilis. Frugalitati Philippꝰ: Alexāder luxurie magis deditꝰ erat. Huius vitam ⁊ ingētia facta Plutarchus ⁊ Iuſtinꝰ accuratiſſime deſcripſere. Igit̉ Philippo vita functo Alexander mox ilyrium (quam moreā dicimꝰ) ardenti aīo ſubegit: ⁊ romanoꝝ īſulas obtinuit: ſtatimqꝫ cum in Aphricam tranſfretaſſet eam totā ſuperauit. Deinde Syriā rebellante īgreſſus multoꝝ ſibi occurrētiū: alios elegit: alios depoſuit: alios ēt interemit. Et depopulatus ē Syriā: expugnanit Damaſcū: Sydonē ſubegit. Tyꝝ funditus ⁊ pleraſqꝫ ciuitates diſſipauit. Inde hieruſalē verſus ꝓperans cū iudeoruꝫ pontificē(ſicut premiſſum ē) veneratus eēt: īgreſſus vrbē ⁊ iudeis īmunitates cōceſſit ⁊ victimas īmolauit. Sulcato deinde mari ītroiuit Egyptū: ī cuius fini bus mirificā ꝯdidit vrbē quā Alexādriā noīauit: de qua dicemꝰ. Incohata vero Alexādria cū in Perſidem ꝓceſſiſſet: ⁊ a Dario ꝑſaꝝ rege vilipēdere pueriti am ſuam accepiſſet: ſibiqꝫ multas remiſiſſet epl̓as: audita olympiadis mr̄is legatione que grauiter īfirmabat̉ domū repetijt. In quo reditu Amonitā Militie Dariſ principem ſibi obuiū factum fudit maxīa edita cede. Qui reuerſus ad Dariū retulit potētiā Alex. Sꝫ dū Alexāder ex Aſia magna. ī Aſiam minoreꝫ ꝑ Helleſpontū traiſciēs nōnullis regionibus ⁊ phrygia ſuꝑatis macedoniaꝫ ꝑ uenit: vbi mr̄em iam ꝯualeſcentē reperijt. Dariꝰ Arius Arſani filiuſ vltīus ꝑſaꝝ rex āno prīo r̄gni Alexādri.i. āno. 270. 487 5 324 iudaice captiuitatis ꝑſis regnare cepit: ⁊ regnauit ānis. ⁊. Hic cū potē tiſſimus eſſet: neꝗd deeſſet regie maieſtatis honoratus bellū cum Ale xandro magno varia fortuna geſſit. Tandē ab Alexandro victus: ⁊ a cognatis occiſus vita pariter cū ꝑſaꝝ regno finiuit. Alexāder Macedo āno. 2º. regni Darij reintegrato exercitu reliquā greciam per agrauit: ⁊ Thebas rebellantes mox incendit ꝓtinuſqꝫ athenas ꝑrexit: ſꝫ Anaximenis philoſophi prudentia placatus immunitatem ⁊ pacem Athenienſibꝰ dedit: mox Lacedemones ſubiugauit. Conſequenter ſulcato mari calcedones domuit. Et cum omnes regiones circa Euphrateꝫ ſuo adieciſſet imperio facto ponte tranſiuit Euphratem: ⁊ appropinquauit Perſipoli in qua Dariꝰ perſaꝝ rex morabatur. Darius hoc audiens ad reſiſtendum Alexandro exercitū con gregauit. Alexander vero hoſtium conditiones ſcrutari deſiderans vna cum Emulo vno ex militie ſue principibus fideliſſimo ⁊ audaciſſimo tendit ad ſtragam fluuium qui hyemali ac vernali tempore noctu coagulatur ⁊ die ſolis calore diſſoluitur. Inde relicto ſocio ſolus humili habitu tranſmeato fluuio de Perſipoli peruenit. Cuius figuraꝫ multi ex perſis mirantes eum deum credi derunt. Tandem omnibus diligenter exploratis ad exercitum ſuum redijt: factaqꝫ exhortatione ⁊ diſpendio more ſublato cum exercitu. 32. milium peditum ⁊ quattuor milium equitum Perſipolim verſus cum indubitata vincendi fidu cia ꝓceſſit. Ecōtra Darius exercitum ſexcentoꝝ milium hoīum eduxit: dumqꝫ vtreqꝫ acies ꝯueniſſent ī campum diu acriter pugnatum ē anteꝙͣ vlla pars cedere cogeretur. Tandē Alexandri exercitu preualente fuſus eſt Dariꝰ: ⁊. xl. mi lia perſaꝝ ī ꝯflictu occiſa ſunt ex Alexandri parte. iro. equitibus: ⁊. 9. peditibus tantum īterfectis. Darius iteꝝ maiori collecto exercitu ad occupanda Thauri

AlexanAnno An̄ chr̄i ad. Pūdi ¶ Liber Darius montis Cilitie anguſtias per quas Alexander tranſiturus erat/ conſcendere conabatur. Uerum cognito Darij aduentu Alexander ſub vno diu thaurum mira celeritate tranſcendit: quod fuit ſpatiū. Foο. ſtadioꝝ. 1σ3. milium ⁊ dimidiſ ⁊ ad Tarſum urbem peruenit: vbi aliquot diebus quieuit infirmitate detētus. Interea Dario cum trecentis milibus peditum ⁊ centum milibus equituꝫ ſibi occurrente Alexander ꝯualeſcens exercitum in hoſtē eduxit. ibiqꝫ acri con ſerta pugna. 30. milia peditū: ⁊. io. milia equitū ex ꝑte Darij. De Alexādri vero exercitu. 150. peditibus ceſis periere. Sꝫ ⁊ Darius ipſe ſatcius cuꝫ exercitu ter ga vertit: ⁊ inter. 40. milia captiuoꝝ quos illa victoria ꝯcluſit manibus Alexādri. fuerunt Dariſ mater: vxor: due ſorores totidēqꝫ filie. ſicut Iuſtinus in. xiꝰ. Epith. ſcribit. Ad quas viſendas hortandaſqꝫ in cōmuni poſitas: cuꝫ Alexander veniſſet conſpectis armatis inuicē velut ſtatiꝫ moriture ſe amplexauere: lu ctum edentes. Prouolute vero Alexandri genibus non mortē: ſꝫ duꝫ Darij cor pus ſepeliant dilationem mortis precant̉. Motus tanta mulieꝝ pietate Alexā der: ⁊ Darium viuere dixit: ⁊ timentibus mortis metū depreſſit/ eaſqꝫ ⁊ hr̄i ⁊ ſalutari vt reginas precepit. filias quoqꝫ nō ſordidius dignitate pr̄is mrimonium ſperare iuſſit. Poſt hec opes Darij ꝯtemplatus in admiratione tantaꝝ rerū capit̉: ⁊ tunc Barſenē captiuā ī luxurioſis conuiuijs ꝑꝑ forme pulchritudinem diligere cepit: ex qua ſuſceptū filiuꝫ Herculem nominauit. Darius v̓o cū Baby loniam ꝓfugiſſet ꝑ epl̓as Alexandrum p̄cat̉ vt redimendaꝝ captiuaꝝ ſibi pote ſtatem faciat: ꝓ qua multam pollicet̉ pecuniam. Sed Alexāder ꝓ p̄cio captiuo rum regnum oē non pecuniam petit. Quibus verbis Darius amiſſa pacis ſpe iteꝝ bellum reparat: ⁊ cum. cccc. peditum milibus: ⁊ centū milibus equitū obui am Alexandro ex Babylonia vadit. Congreſſi autem p̄liuꝫ ꝯmittit̉: vbi ⁊ Ma cedones īferrꝝ cum ꝯtemptū totiens a ſe victi hoſtis ruebant: ecōtra Perſe mo ri ꝙͣ vinci malebant. Raro in nullo prelio tantum ſanguinis eſt fuſum. Darius cum vinci ſuos videret mori ⁊ ip̄e voluit: ſꝫ a proximis fugere cōpulſus ē. Hoc itaqꝫ prelio Alexander Aſie imperium obtinuit ſexto anno poſt acceptū imperium: cuius tanta fuit felicitas: vt poſt hec nemo ſit auſus rebellare: patiēterqꝫ Perſe imperium tot annorum ſeruitutis iugum ſuſceperunt. Donatis vero refectiſqꝫ militibus. 34. diebus p̄dā recognouit. In Tarſo deīde clauſa. 40 talen toꝝ milia īuenit. Expugnat Perſipolim regni ꝑfici caput: vrbē multis annis illuſtrē: ⁊ orbis terraꝝ ſpolijs referta que īteritu eius primū apparuere. Darius ī terea ī gr̄aꝫ victoris a cognatis ſuis aureis ꝯpedibus catheniſqꝫ vincit̉: ac mul tis ꝯfoſſus vulneribus interijt. Quod audiēs Alexander indignans.ſ. tanto fa ſtigio mortē lachrymatus ē: ⁊ eius corpus regio more ſepeliri iuſſit. Et ſic Perſaꝝ regnū finē accepit: vbi annis. 254. ſub. 14. regibus regnatum ē. Quoꝝ noīa ⁊ tempora ſunt iſta. ¶ Perſaꝝ regum Epilogus. Cyrus an Terſes qn̄ Cambyſes z an̄ 9 Sogdianus Tres magi z an̄ 7 Darius notus 10 an̄ 19 Darius 4 an̄ 36 Arta Mēnon ii an̄ 40 Xerſes an̄ 20 Arta. Ochus 12 an 26 Artabanus σ an 7 Arſanus an Artaxerſes 7 an 40 Darius Lexander magnus Dario perſaꝝ rege mortuo annis 5. totam obtinu it Aſiam. Nam ſeptem primi anni cum perſarum regibus ſupputātur. 318 4881 Saccepto itaqꝫ regno regem ſe terrarum omnium ac mundi iuſſit appelAari. Interea non regio more ſed hoſtili odio in ſuos ſeuire cepit. Maxime eīꝫ indignabatur ſe ſuoꝝ ſermonibus capi: ſe mores Philippi pr̄is patrieqꝫ ſubueniſſe propter que crimina Parmenion quoqꝫ regi ꝓximus dignitate cū Philo ra filio de vtroqꝫ prius habitis queſtionibus interficit̉. Fremere itaqꝫ omnes ī caſtris cepere Innoxiſ ſenis eiuſqꝫ filij caſum miſerantes. Interdum ſe quoqꝫ

Anno ¶ Liber V. Mūdi Alexander non debere ſperare melius dicentes. Que cum nunciata eſſent Alexandro a ſeui tia aīum reuocauit. Reuocato igit̉ ad bella aīo mox Caraſmos ⁊ Clas ī deditio nē accepit. Poſt hec Indiā petit: vt oceano vltīoqꝫ oriēte finiret īperiū. Cū aūt ad Niſeā vrbe veniſſet oppidanis nō repugnātibus fiducia religiōis liberi pr̄is a quo vrbs erat ꝯdita parci iuſſit. tn̄ ad ſpectaculū ſacri mōtis duxit exercitū naturalibꝰ bonis decorati. Inde montes Dedalos Cleopides regīe regna petit: q̄ cū ſe ei dediſſet ꝯcubitum redemptū regnū ab Alexādro recepit: filiumqꝫ ab eo genitū Alexandrū noīauit. Qui poſtea regno Indoꝝ potitus ē. Peragrata India ad ſaxū mi re aſperitatis ⁊ altitudinis ꝑuenit: ⁊ quē Hercules obtinere nō potuit ipſe cū ſum mo labore ac periculo potitꝰ ē: eiuſqꝫ loci gentes ī deditionē accepit. Unꝰ ex Indo ruꝫ regibꝰ fuit Porruſ viribꝰ corꝑiſ ⁊ aī magnitudīe pariter īſignis ꝗ bellū iāpride audita Alexādri opinione ī aduētum eius parabat. Cōmiſſo itaqꝫ plio ī prima cōgreſſiōe Alexādri equus vulnerat̉: ⁊ cū ad terram cecidiſſet ſatellitū manu Aexā der ſeruatꝰ ē. Porrus aūt multis obrutus vulneribꝰ captus ē. Sꝫ Alexāder ob ho norē virtutis īcolumē ī regnū remiſit: duaſqꝫ ibi vrbes ꝯdidit: vna Nicerā: alteraꝫ exequi noīe Bucephalā vocauit. Inde ad Reſtas: Geſtanos: preſideas Gangaridas ceſis eoꝝ exercitibꝰ expugnauit. Cūqꝫ ad Ouffites veniſſet: vbi eū hoſtiū. cc. milia eꝗtū oꝑiebat̉: ēt illos deuicit. Inde ad amnē agiſmem ꝑgi: ꝑ hūc ī oceanum deuehit vbi Iacēſenas ſibeoſqꝫ quos Hercules ꝯdidit ī deditionē accepit. Hinc ī Ambros ⁊ Sicambros nauigat que gētes cū. lxxx. armatoꝝ peditū. ⁊. σo. equitū milibus illuꝫ exceperūt. Indeqꝫ Hyrcan ā Mardoſqꝫ ſubegit. Ibi ei occurrit(vt Iuſtinus refert) Thaleſtris ſiue Minothea Amazonū regina cū trecētis mulieꝝ milibꝰ trigintaquinqꝫ dieꝝ itinere ꝯfecto ex rege liberos q̄ſitura. Cuiꝰ ꝯſpectꝰ aduē tuſqꝫ oībꝰ admirationi fuit: ⁊ ꝑꝑ īſolitū feminis hītū: ⁊ ꝑꝑ expetitū ꝯcubitum. Ob hoc. xiij. diebus ocio a rege datis: vt ē viſa vteꝝ īpleſſe diſceſſit. Poſthec Alexander cū ī Babyloniā redijſſet filiā Dariſ ſtaturā ī coniugē accepit. Sꝫ ⁊ optimatibꝰ ſuis lectas ex oībꝰ gētibꝰ nobiliſſimas virgīes tradidit vt cōi fc̄o crimē regis leuaret̉. Ibi ēt ml̓tis diebꝰ ocio datis totiꝰ ī letictā effuſus ꝯuiuia īſtituit. Ubi ꝑ Caſſā drū Antipri filiū ꝗ regi mīſtrar̄ ſolebat dato a pr̄e veneno ītoxicatꝰ ē. Hauſto itaqꝫ veneno nolēſ Alexāder monarchiā ſuā ī quēpiā trāſire: ne ꝗs ei par ī potētia apud poſteros legeret̉ ſcripto: quo ſuā vltimā volūtatē expreſſit duodecī quos ab adole ſcētia cōites hūerat ſui āpliſſimi regni ſucceſſores ꝯſtituit diuidēs eiſ regnū. Et hu iuſmodi teſtam̄taria ꝑtitione facta Alexāder āno. 12. regni ſui Macedonici: etatis v̓o ſue. 33º. debitū naͣle ꝑſoluit ⁊ ī alexādria vbi ſepulchꝝ elegit a ptolemeo Lagi fi lio ī aueolo aureo ſepultus ē. Hic āt Alexāder(vt greci affirmāt) ſupra hūanā potētiā magnitudīe aī p̄ditus fuit. Tātā eīm militibus ſuis fecerat fiduciā vt illo pre ſente nulliꝰ hoſtis arma ēt īermes timuerint. Cū nullo eīm hoſte ꝯgreſſus ē que nō vicerit: nullā vrbē obſedit quā nō expugnauerit: nullā gentē adijt quā non calcauerit. ¶ Matris Darij mors. Extincto victoriaꝝ flore Alexādro magno triſte apud oēs babylonios ſilētiū fuit. d̓ inde vt fides eius mortis diuulgata fuit oēs barbare natiōes pauloan̄ ab eo deuicte nō vt hoſtē ſꝫ vt parētē luxerūt. Mr̄ v̓o Darij regis q̄ amiſſo filio a faſtigio tāte dignitatis ī captiuitatē redacta īdulgētia victoris ī eā diē nō penituerat. Audita v̓o Alexādri morte mortē ſibi ipſi ꝯſciuit: nō ꝙ hoſtē filio p̄ferret: ſꝫ ꝙ filiſ ī eo quē vt hoſtē timuerat experta eſſet. ¶ Uiri Romani ī bellis Alexādro equiꝑādi. M. Ualerius Coruinꝰ. C. Martius Rutiliꝰ. C. Sulpitiꝰ. T. Maniliꝰ Torquat Q. Publiuſ filo. L. Papyriꝰ curſor. Q. Fabiꝰ Maximꝰ. L. Volumnius. M. Cu rius ꝯſules ⁊ dictatores romani his tꝑibꝰ victorioſiſſimi Rome floruere. Hoꝝ in quolibet tum indoles eadē que ī Alexādro erat atqꝫ aīus ⁊ īgeniū fuit ⁊ diſciplina militaris. Si cū quo vis iſtoꝝ Alexādro dimicādū fuiſſetꝭ nō cū Dario certe rē ha buiſſe duxiſſet. Nā ſi hoīem cū hoīe ducē cū duce formā cū forma ꝯpararētꝭ īuictū Alexādrū cū inuictis ducibꝰ bellatū eē dicerent: ⁊ romani iſti aliſqꝫ complures in
An̄ chr̄i ad.

Anno Y. An̄ chriaa Brdi ¶ Tiber Alexander uenirentur ⁊ gloria ⁊ rerum magnitudine pares: quoꝝ ſuo qͥſqꝫ fato ſiue publico diſcrimine viueret moriret̉. Pyrrhus Epyrotaꝝ rex ex Eacide Troade natꝰ īfans adhuc exacto pr̄e amiciſqꝫ īterfectis ī Ilyricū deductꝰ ē ad Glauciā regē quē vna cū pueris ſuis educauit eum qꝫ. 12. ānoꝝ factū ī regnū pr̄nū reſtituit. Hic nō plures hūit dētes: ſꝫ vnū atqꝫ ītegrū os deſuper qͣſi leuibꝰ ꝗbuſdā rimulis ī dētiū figurā diſtinguebat̉. Prouocatꝰ ad ſin gulare certamen a Bemetrij antigoni p̄fecto viro audacia robore ⁊ arte pugnādi p̄ſtātiſſimo ip̄m ſuꝑauit: ⁊ ceſis multis: qn̄qꝫ Macedonū milia viua cepit. a Tarētinis v̓o īperator electꝰ ꝯtra romanos Albino ꝯſule: ipſe romana caſtra cepit. Secūdo ēt p̄lio victor Pyrrhus extitit: ſꝫ nō ſine magna ſuoꝝ cede. Un̄ ab eo dictum ferūt. Si alia pugna iterum romanos vicerimus oīo perimꝰ. Vocatus ēt a Siculis ꝯtra quos belligerabāt Carthaginēſeſ: ī ſiciliā nauigauit: ibiqꝫ Carthaginēſiū potētiā euertit. In expugnatiōe Ericis munitiſſimi oppidi primꝰ oīum menia con ſcēdit: vbi allioſe muro deiecit: alios circa ſe necatoſ coaceruauit ip̄o illeſo exiſtēte. preterea Mamertinos oēs ſuperauit. Redeūte v̓o Tarētū ī ipſo receſſu īpetu con tra regē facto Mamertini totū exercitū turbauerūt: e ꝗbꝰ vnus cū Pyrrbus ī capi te accepiſſet vulnus regē ꝓuocauit ad certamē. Ob hoc ꝓuocatus rex: ⁊ ſanguīe fe datꝰ: ita caput Barbari ꝑcuſſit vt vſqꝫ ad īferiores ꝑtes plaga deſcēde̓t/ cederētqꝫ hincīde diuiſe corꝑis ꝑtes. Quo facto ꝯtra Romanos bellū aggredit̉ ꝓ Taretiniſ Sꝫ a. M. Curio ſuꝑatus ī Epyꝝ reuertit̉ cū octo peditū milibꝰ ⁊ ꝗngētis equitibus: ⁊ ꝯmiſſa pugna cū Antigono Demetrij filio victor euaſit: multas cītates obtinuit. Cū āt ꝯtra Spartas pugnās accepiſſet Ptolemeū filiū ī p̄lio mortuuꝫ: ira ⁊ dolore īcēſus ipſe an̄ oēs ꝓuectꝰ cede ac ſanguīe Lacedemonioꝝ cūcta repleuit: ſēper ꝗdē īuictꝰ ac ſūmꝰ ī bello vir: ſꝫ tūc priora oīa fortitudinis oꝑa lōge ſuꝑgreſſus. Demū ad Argos pugnās ꝑ manus cuiuſdā anicule tegula occidit̉. ¶ Uiri doctrinis excellētes. Hermes Egyptiꝰ ꝗ ⁊ Trimegiſtus phus Platōnis diſcipulus dictus Percurius. 4882 hoc tꝑe clarus hr̄. Qui īter cetera de v̓bo ꝑfecto librū edidit. Hic dixit vt pꝫ. 8. de ci. dei deos gētiliū fuiſſe hoīes mortuos. Apuleus Apher Platōnis diſcipulus his tꝑibꝰ athenis claruit: qͥ libros multoſ edi dit.ſ. de vita ⁊ moribꝰ Platōnis librū. i. De deo ſacratis librū.i. de quo tractat̉ ī. 8 de ci. dei. De Coſmographia li. i. Itē aliū quē ī libros. 12. diſtīxit: aſinū aureū ītitu latū. Scripſit ēt hortatoriū ad pauꝑtatē ꝯtra Emilianū. Cuiꝰ hec fuit ſn̄ia. Nihil ē deo ſimilius ꝙͣ vir aīo ꝑfecte bonus. Plotinus phūs Platōnis diſcipl̓s ⁊ Porphyriſ p̄ceptor: ꝑ idē tp̄s athenis floruit. Qui ad oīa virtutis ornamēta ꝯpoſitus: oīum diuitiaꝝ ſtudio firmatus: iuſtꝰ: for tis: tēperatus ⁊ prudēs extitit: qͥ prudētie rōne fortune īpetus ſuꝑare poſſe crederet̉. Hic librū de virtutibꝰ pulcherrimū edidit. Dixit p̄terea ſicut hr̄. io. de ci. dei. c. 2º. aīam rōnalē quā ī celeſtibus hītare ſedibus nō dubitat: nō hr̄e ſupra naͣꝫ niſi dei qͣ ſicut ſol lunā illuminat ita deus animā illuſtrat. Demas atheniēſis phūs hac ēt tēpeſtate cognoſcit̉: q̄ Alexādro magno volēti athe nas obtine̓ reſtitit ꝑſuadēs atheniēſibus vt nō ei trade̓nt ciuitatē: ſed tādē ab Ale xādro ciuitate obtēta ei adheſit. Ueꝝ atheniēſibus volētibus ſacrificare Alexandro dixit: Uidete ne dū celū cuſtoditis terrā amittatis. Caliſthenē īſignē phm̄ Ariſtoteliſqꝫ diſcipl̓m ꝑ idē tp̄s floruiſſe ꝯſtat. hic ꝯtra Alexādrū ſerioſe ml̓tis rōibꝰ diſẜuit eū īcrepādo dicēs. Si deꝰ es bn̄ficia largire mortalibꝰ: n̄ ſua eis eripe̓ debes. Si hō: id qd̓ es ſꝑ te eē cogita: ꝑꝑ qd̓ iratus Alexāder eū trucidari iuſſit: ⁊ ſic deforme ī foueā cū cane īcludi iuſſus ē. Dinocrates magni Alexādri architectus ꝑ hec tꝑa ī precio hr̄. De cuius forma: cor pore ⁊ īgenio Uitruuius in prohemio libri ſecūdi de architectura multa diſferuit Hic teſte eodē Uitruuio Alexādro ī egypto alexādriā metatus ē: ⁊ inſtaurationi templi Epheſie Diane prefuit.

Anno ¶TAher VII Mūdi An̄ chr̄i ad Alexander ¶ Fratris Iacobiphilippi Bergomenſis ordinis fratrum Gremitarū diui Aug. in omnimoda hiſtoria nouiſſime ꝯgeſta. De italicis vrbibus maxime: alijſqꝫ complurimis Liber ſextus feliciter incipit. ¶ Anglorum regum procurſuad Breni Gallorum ducis tempora. Niuerſorū regum tempora ge ſtaqꝫ ac noīa a primis mūdi regibꝰ vſqꝫ nunc locis ſuis a no bis ꝓ viribus diligenter percurſa ad partē Breni galloruꝫ ducis conditoris noſtri: quam iamdiu in manibus hr̄e deſiderauimus dei gr̄a ventū ē. Is plane vt oēs hiſtorici teſtā tur oīum fere ciſalpinaꝝ vrbiū aut auctor aut ꝯditor fuit. Iccirco cū ex induſtria anglicos reges omiſerimꝰ ꝯſonum ad lectoris voluptatē videt̉: a primo Bruto rege vſqꝫ nūc eoꝝ noīa repetere: vt lūbardi nr̄i ſue originis initiū ⁊ ꝓcurſū ꝑdiſcāt. Primꝰ igit̉ angloꝝ rex Brutuſ Enee ꝓnepos fuit a quo(vt diximꝰ britānia īſula dicta eſt. Poſt quē ſecundus Lochri nuſ eius filius qui tandem in bello ſagitta percuſſus occubuit. Medan eius filius tertius rex ſucceſſit. Inde quartus Menpricius eius filius vir peſſimus imperauit qui tyrannides. ⁊ cedes multas exercuit. Poſt quē quintus Embrancus qui multas vrbes cōdidit: quiqꝫ viginti filios ac triginta filias genuit. Quas oēs Siluio quarto albanoꝝ regi tranſmiſit albanis mr̄imonio iungēdas cū eas Latini ac Sabini aſpernati eēnt. Hic quoqꝫ poſt Brutum primus ī Gallias claſſem ꝑduxit. Brutus āt ſecūdus eius filius huic ſextuſ ſucceſſit. Reliqui v̓o decē ⁊ noue fratreſ Siluio p̄dicto auxiliāte Germaniā oēm ꝯquiſiere. Poſt hūc Brutū ſeptimus īperauit Leil: qui vrbē ex ſuo noīe ꝯdidit. Octauus Bladuol īperauit q Necromātiā primus anglos docuit. Poſt quē nonꝰ Leir rex eiꝰ filius regnauit: qͥ ⁊ ipſe nonnullas extruxit vrbes: treſqꝫ filias genuit: ꝗbꝰ mr̄imonio copulatis a duobꝰ ex ip̄is ge neribꝰ regno pulſus ē. Ueꝝ mox Aganipi regis Gallie cui tertiā eiꝰ filiā īdotatam tradiderat: auxilio ī regnū reſtitutꝰ ē. Ideo īdotatā(inquā) qꝛ pr̄i filias īterrogāti que illaꝝ ip̄m diligeret? Reſpōderat. Quantū hēs tātū vales/ ⁊ tantum te diligo. Quibus v̓bis ꝯmotꝰ pr̄: illā regno pr̄no exheredauerat: ⁊ ſorores adulantes regni heredes oīo ꝯſtituerat: a quibus poſtea deiectꝰ ē. Mortuo autē pr̄e vltima earum decimo loco ſucceſſit. Poſt quā ſoroꝝ filij regnū adepti ſunt. Unus autē: cui Nodagius nomē erat germano pulſo vndecimo loco. 33. ānis regnauit: cuius tꝑe roma ꝯdita ē. Laualla eius filiꝰ huic duodecimꝰ rex ſucceſſit. Quo regnāte tribꝰ diebus in regno ſanguinē pluit. Poſt hūc Garganus filius. 13. ſucceſſit. Deīde quartuſdecimus Siluius. Poſt quē quītuſdecimus Iago Gargani nepos: Cui ſucceſſit. 16. Caminarcus Siluiſ filius. Poſt quē. 17. Godorbucho. Decimuſoctauus Protex qui ferēte fr̄e ſuo perempto ⁊ Suardo Francoꝝ rege fr̄is ſui auxiliario ſuperato ipſe quoqꝫ demū peremptus ē. Regno deīde ꝑ multa tꝑa vacante: ⁊ ꝑ quīqꝫ reges miꝝ ī modū lacerato. Tandē Monucrius Eleotiſis filius regnū pacifice obtinuit ꝗ ēt ꝯfeſtim corona aurea ſibi īpoſita leges mulctitias edidit: ⁊ celeberrimū tēpluꝫ Cōcordie ſtruxit: ī quo poſtmodū āno. 40. regni ſui mortuus ſepelire ſe fecit. Hic aūt duos Belgiū ⁊ Brenū poſt ſe reliquit filios: Cui Belgius primogenitus vige ſimus rex ſucceſſit: ⁊ leges celebres ꝯpoſuit quas iā Aloredus rex ediderat: vrbeqꝫ ac turriꝫ ꝑpulchrā ꝯdidit. Brenus āt natu minor vir bello ſtrenuus ac ferox: ſed liberalis Norchaūbriā vſqꝫ Catheneſiā regionē īgēti virtute obtinuit. Sꝫ haud multo poſt īde pulſus ad Segitiū auxilium poſtulaturus acceſſit. Et qꝛ indigenis munificētiſſimū ſe exhibuit mortuo Legino Alogobrū regē in regnū ſucceſſit ducta eius filia vxore. Et qm̄ Alogrobibus comitē ac munificētiſſimū: precipueqꝫ in dādis lautiſſimis cibis ꝓfuſiſſimū ſe exhibuit nulli aditū denegās. Breni innume ros bello ſibi ademit populos: quoꝝ auxilio finitimoſ regulos debellās regnuꝫ oē in ſuam redegit poteſtatem ac non multo poſt contra Belgiū Germanū regem expeditionem fecit. Sꝫ interuentu mr̄is inter ſe ſtatim cōpoſuere. ¶ Et firmata pace

Anno .VI. An̄chriaq Dua ¶ Liber Alexander Bartrudum filium Belgius loco ſuo regnare fecit. Quibꝰ ex ſententia geſtis Bre nus ⁊ Belgius cū īnumerabili multitudīe: qꝛ ēt terra illa quos genuerat capere nō poterat p̄ multitudīe: ad nouas querēdas ſedes: ſiue gl̓ie cupiditate pellecti ſiue vt alij volūt ad īteſtina bella vitanda ducti: ſiue vt alij affirmāt vini dulcedine ab ita lia allecti: aut alio quouis mō ducti ī italiā cū vxoribꝰ ⁊ liberis ⁊ trecētis hominuꝫ milibꝰ(vt Iuſtinus ī. 34º. epith. li. hꝫ) ſe tranſtulerunt. Et prīo circa Eridani oram vbi inſubres Galli ⁊ Tuſci vicatim hītabant ſeſe infundentes: vrbes nōnullas de quibus(⁊ alijs multis) mox dicemus ꝯdere aūt īſtaurare ſeu ampliare pulſis inde veteribus incolis ceperunt. Brenus igit̉ ꝯditor nr̄ maximus ⁊ excellētiſſimꝰ rei bellice ductor ⁊ Senonēſiū gal loꝝ dux Monuchri angloꝝ regis filius. 13. Aſſueri perſaꝝ regis anno ⁊ Olympta QQ de. 97. ac iudaice captiuitatis ſeptimo ſupra ducēteſimū āno cū exercitu trecētorū miliū Galloꝝ relicto ꝓprio ſolo italiam venit ⁊ expulſis veteribus tuſciſ: eorūqꝫ vr bibꝰ occupatis(multaꝝ vrbiū Polycrate ac Iuſtino teſtibus) fundamēta iecit: qͣꝫ de numero Papia: Bergomū: ⁊ alie) vt mox dicemꝰ) fuere: Ibiqꝫ p̄ſidio ⁊ operarijs relictis romā verſus cum exercitu tendēs oīa ſibi ⁊ formidīe ⁊ ferro aperuit. In Ethruriam āt perueniens ꝯtra Tuſcos ac Romanos Senēſem vrbē ꝓ ſenibuſ valitudinarijſqꝫ ⁊ armētis(vt Polycrates ī ſexto hꝫ) extruxit. Inde ad Nomanorū experiendā virtutē roma ꝓfectus ē. Ad quā ꝑuenientes īcredibili furore vrbeꝫ ceperūt: ⁊ crudelē ī modū direptā: igniqꝫ exuſtaꝫ ad capitoliū peruenerūt: ipſumqꝫ ēt cepiſſēt niſi. M. Manilij virtus obſtitiſſet. Ueꝝ ſoluta obſidione galli īde cum īgenti pecunia recedētes Camillus eoſ īſecutus/ ⁊ pecuniā abſtulit: ⁊ fuſis fugatiſ qꝫ pr̄iam ab hoſtibus deperditam recuperauit. Qua victoria ī vrbē cū triumpho rediēs ſecundus Romulus īter iocos militares appellatꝰ ē. Uerūtn̄ poſt recuperatā a Camillo vrbē ēt Galli in regiōe eadē nō īcruenta cum romanis habuere certamina. Que tn̄(Liuio teſte) breuiori tꝑis ſpatio p̄ ceteris romanoꝝ ꝯfecta referū tur cū firma īterceſſerit īter ipſos pax. Brenus aūt multis ī italia ad ꝯdendas ⁊ in ſtaurādas ciuitates dimiſſis cū multo milite Aſiam ītrauit: illāqꝫ velut examē api repleuit. Tantuſqꝫ terror Gallici noīs ibi fuit vt laceſſiti reges pacē īgēti pecunia mercarent̉. Ptolemeus v̓o Macedonie rex auſus illis occurrere victus ⁊ multis vulneribus ſauciꝰ captꝰ ē. tandē eiꝰ caput amputatū ē ac ad terrorē hoſtiū circūlatū fuit tota acie lancee affixū. Nec multo poſt nemīe ꝓhibēte vniuerſam Macedoniam vaſtauere: ⁊ ſpoliatis hoībꝰ ēt deoꝝ tēpla ſpoliare aggreſſi ſūt. Sꝫ dum Apolli nis edem apud Delphos ſpoliare ceperūt partim terremotū obruti: partiꝫ grādīe ⁊ frigore diſſipati: reliꝗ ab accolis vſqꝫ ad internitionē ceſi ſūt. Brenꝰ āt eo īprelio vulneratꝰ cū dolorē ferre nō poſſet pugiōe vitam finiuit. Quo mortuo Galloꝝ reli quie nōnulla aſianorum loca poſtmodum occuparunt: ⁊ ibidem permanſerūt. Un̄ ab ipſis Gallis gallatia: ⁊ Gallogrecia dicte fuere. Ad quos poſtmodum illa extat Pauli apoſtoli epiſtola ad Galatas. Mediolanū igr̄ cītas potentiſſima totius Ciſalpine Gallie Metropolis ⁊ vrbium ceteraꝝ mr̄ imperāte Aſſuero perſaꝝ rege āno mūdi. 484 o. ⁊ ante chr̄i aduentuꝫ 359. a Gallis ſenonēſibꝰ nō ꝯdita(vt multi aſtruere volunt) ſꝫ aucta ⁊ īſtaurata fuit Eā eīm Ioſue hebreoꝝ iudicis tꝑe a digniſſimis auctoribus prīo ꝯditā fuiſſe memorie ꝓditū ē. Nec certe credēdū ē vt tam ferax tanqꝫ opulēta regio vſqꝫ ad Seno nēſium Galloruꝫ tꝑa ſine vrbe extiterit. Cū Gotifredus viterbienſis epūs ⁊ Becius Auxoniꝰ vir illuſtris in cathalogo nobilium cītatū velint ipſam ēt Troianorū temporibꝰ clariſſimā fuiſſe. Nam ⁊ Sicambri Germanie populi a Sicābria Priami ſorore dicti Troia euerſa Samſonis iudicis temporibus occupatis Ungarie ⁊ Sueuie ac Bauarie prouincijs: italiam tandem maximo impetu intrantes Aqui legiam ⁊ reliquas vrbes comprehenderunt. Mediolanū āt verſus hoſtili aīo acie dirigentes Iuliū inſubrem regem obuiū habuerūt: cū quo pace ꝯfecta adeo pacis federa percuſſere: vt Sicambri ⁊ Mediolanenſes(ſicut Charinus in cronicis ha bet) vnus populus ⁊ vnum efficeretur regnum. Propterea Gotifredus viterbien̄ſis epūs dixit. Nunc Mediolanos ſocios habuere ſicambri. Uiribus illoruꝫ ſuf

Anno ¶ Ciber VI. Mūdi An̄ chriad Alexander fulti pluribus annis. Tunc Brixianorum preripuere ſolum. Progenies Priami li gurū capit vndiqꝫ plana. Amodo montana ſatagunt captare cumana. Hanc itaqꝫ regiā vrbem multis vicibus euerſam: multiſqꝫ noībus appellatā īuenimꝰ. Tempo re eīm Tole iudicis iſrael maximo arſit incendio. Indeqꝫ ante famoſam Troie de ſtructionē. qn̄.ſ. Laomedon rex fuit interfectus a quoda Palade Troiano capta ac diſſipata fuit: ⁊ Beloneſi Ambigati Bitorionēſis galliarum principis vſqꝫ tꝑa deſerta ferme ⁊ inhabitata extitit qui eo cum īſubribus alijſqꝫ gentibus ex Gallia perueniēs ſedem locauit ⁊ Seprium vicum condidit. Inſtaurata aliquantiſper du cētis ferme annis vſqꝫ ad Brenum hunc haud cītas magna fuit. Eius v̓o aduentu mirum ī modum aucͣtaꝫ ⁊ inſtauratam fuiſſe ꝯſtat. Et cum antea Subria ⁊ Meſo pia ⁊ pucentia atqꝫ Alba dicta fuerit nunc omiſſis antiquis noībus Mediolanū appellata ē ꝙ multoꝝ amniū circundata ſit. Hec auteꝫ vrbs: vt Liuius li. 20. tradit ante chriſti natiuitatē. 232º. ab vrbe aūt condita. 4σ oº. anno in deditionem romano rum primum venit. Ubi poſtmodum Magonem Annibalis fratrem eam occupantem ſuperatum vulnerauerunt. Sꝫ poſtea Amilcaris peni ſuaſione ducta Ro manis rebellauit: ad quā cū exercitu romani venientes Amilcarem cū trigintaſex milibus penis ⁊ mediolanenſibus interfecerunt. Capta deinde(vt Oroſius ⁊ Li uius. 31º. liº. hꝫ) a Claudio. M. ⁊ de ea triumphato per ānos ferme quingētos paccata adeo creuit: vt ſecunda roma cognominata ſit: ⁊ ibi principes romani quoad per occupationes licuit inhabitarent: ⁊ ꝓpterea nulli vnꝙͣ ſubeſſe didicit. Hactenus āt(nec ēt modernis temporibus ſecus) quinquaginta milia equeſtris ordinis viroꝝ ī bello emiſiſſe ꝯſtat. Emporiū certe totius lūbardie ſemper fuit: ⁊ agruꝫ vni uerſum ī omni bonitate feraciſſimum habet. Eam Herculeus Maximianus īter ceteros principes menibꝰ ⁊ templo exornauit. Nā eidē muꝝ ſecundū adiecit ⁊ vrbē amplificauit: ⁊ ex ſuo noīe Herculeā appellauit ī honorēqꝫ Herculis Phanum celeberrimū ſtruxit quod nūc diuo Laurentio extat dedicatum. In huius vero di gniſſime vrbis laude diuus Barnabas apl̓us ut ex eius hiſtoria hēmus: inquit. Perueni duobus diſcipulis meis Gaio.ſ. ⁊ Anathalone ad ciuitatem mediolani que poſt romanam arcem famoſiſſima habebatur: pariqꝫ decore ſublimis. Poſi eam vero tam diurnam felicitatem primas moleſtias tempore Ambroſij epiſcopi ab Arrianis. Inde paulo poſt Athilla Gothorum rex illam diruit: ⁊ paulopoſt inſtaurata parum quieuit. Longobardi vero etiam multis moleſtijs ⁊ oppreſſionibus eam agitauere. Priuatis deniqꝫ regno Longobardis Mediolanum per annos trecentos ſexaginta ſub italie regibꝰ ⁊ uicecomitibꝰ(ut ſuo loco dicemꝰ) plu rimū floruit nec ullas moleſtias ſuſtinuit donec Federicus barbaroſſa eā ſolo eqͣuit: quam tn̄ Mediolanēſes ab Alexandro pontifice romano: ⁊ ab īperatore grecoꝝ atqꝫ a Parmenſibꝰ: Placētinis ⁊ alijs citatibꝰ adiuti repetitam pr̄iam tanto reedificauerunt aīoꝝ ardore ut intra triennium ditior: populoqꝫ frequentior nec nō ⁊ potentior ſolito facta videret̉. Dominabat̉ enim tunc Gualuagnꝰ vicecomes vir īſignis ⁊ patrie pater appellatus. Quo ſine liberis defuncto Mediolanēſium res per communia ſuffragia per cētum ⁊ eo amplius ānos acta ē. Quo tꝑe mirabi le ēt incrementum hūit. adeo vt niſi ciuilia bella Turrianoꝝ ⁊ vicecomitum obſtitiſſent totius lumbardie potita fuiſſet. Porro ciuitas hec quantum templorum ma gnitudine regalium domorum amplitudine: clariſſimarum edium nobilitate ⁊ vi corum probitate: necnō ⁊ omnium artiuꝫ bonitate floruerit: noſtraqꝫ etate floreat: cum potentiſſimorum dominorum ducalem maieſtati obſequentium: tum vtriuſqꝫ ſexus contubernium religioſorum inhabitantium: ac catherua huius vrbis equeſtris ordinis virorum ac doctorum necnon ⁊ armorum pannorumqꝫ ⁊ omni fariam veſtimentorum fabrica ⁊ mercatura ipſa declarant. Hinc robur militare ⁊ equitum multitudo educitur. hic eximij ī quacunqꝫ re artifices ſunt. Cuius qui dem vrbis adornande digniſſimus princeps Franciſcus Sphortia qui in ea annis quattuordecim principatum tenuit accuratiſſimam diligentiam egit: cum(vt ita dixerim) veteres principes eius pulchritudinem contempſerint. Is nanqꝫ prī cepſ pulcherrimum nauile ꝑ quod ex mediterraneis in vrbē neceſſaria deuehantur

Anno An̄chiiad ꝓudi ¶ Liber VI. Alexander adduxit ex abdua ex quo ciuitas non modicam ſuſcipit vtilitatē. Aliud antea Phi lippi ducis opere ex ticino ſimile deducebatur. Caſtellum ſuperbiſſimum in ea a fundamentis extruxit: quod p̄ dignitate ⁊ fortitudine inter mundi mirabilia meri to cōnumerari poteſt. Hoſpitale quoqꝫ toto orbe celeberrimum in ea edificauit: ⁊ templum illud beate virgini Marie dicatum indicibili impenſa anno ſalutis nr̄e 1388º incohatum ſuo opere magnum accepit īcremētum. Urbis vias ac vicos om̄s cum antea cenoſi forent diligentiſſime ſtrauit: ⁊ alijs īnumerabilibꝰ ornamentis ⁊ p̄clariſſimis inſignibus regius idem princeps vrbem exornauit: vtpote pulcherri mis templis: monaſterijs: palatijs: porticibus: hortis: nemoribus ⁊ aqueductibuſ ⁊ alijs que enumerare longū eſſet. Unde ⁊ pre multitudine ppl̓oꝝ ⁊ diuitiaruꝫ co pia ſecūda roma iure vocari poteſt. In mediolanenſi agro extat Modoetia oppidum ſane vrbis magnitudinem pre ſe ferēs antiqua longobardoꝝ principū ſedes vbi eſt baſilica beati Ioānis baptiſte ac palatiū ſuperbiſſimum quod Teodeliuda regina extruxit. Hꝫ ⁊ idem ager(preter reliquos) duos lacus. Verbanuꝫ.ſ. ex quo Ticinus procedit: ⁊ vpilum ex quo Lambrus effluit: haud longe ab vrbe defluēs qui totum in circuitu irrigat agrum. Mediolanēſes a Barnaba apl̓o euangelium chriſti primo ſuſceperūt. Cui paulo poſt ſucceſſit diuus Ambroſius irrefragabilis doctor. A quo ſanctus Auguſtinus doctor ⁊ ipſe excellentiſſimus in hac vrbe ad Chriſti fidem conuerſus ē. In mediolanenſi vrbe Nazarius ⁊ Celſus: Geruaſius ⁊ Protaſius: alijqꝫ nōnulli glorioſo martyrio coronati ſunt. Cōplures deinde ſanctiſſimi ac doctiſſimi ꝯfeſſores: necnō ⁊ virgines in ea claruere. Alexander ſecū dus ⁊ Urbanꝰ tertiꝰ ex nobili Cribelloꝝ gēte: ac Celeſtinus quartus pontifices ro mani: ⁊ Carus. 13ꝰ. romanoꝝ imperator ꝗ Dioclitianū p̄ceſſerat(vt Firmꝰ Satur ninus dicit) Mediolanēſes fuere. Genuit preterea hec vrbs Helyprādū: Ottum: Gualuagnū: vicecomites: qui preclara geſſere facinora. In diſciplinis autem īquirere operoſiſſimū eēt. Ex clarioribus v̓o Statius Cecilius comediaꝝ ſcriptor hīc emerſit. Ex nr̄is aūt habuit Dacium ep̄m ſanctiſſimum ac ſciētia p̄ditum quē Gre go. ī Dialogoꝝ libris meminit: ⁊ Beltrandū Turrianū ordinis minoꝝ generalē do ctorē. Antonium Raudenſem quoꝝ nōnulla extant opera. Andream de bilis noſtri ordinis viꝝ ſciētia ⁊ oꝑe diuinū: ꝗ ⁊ ip̄e ml̓ta ſcripſit. Sꝫ ⁊ Signorolū ⁊ Ober tum de orto: ac Chriſtophorum Caſtelloneuꝫ iuriſconſultoꝝ ſua etate principes. ornauit ⁊ ciuitatē Ioānes de Marliano precipuꝰ medicꝰ ⁊ Ioſeph biprius ſecula ribꝰ litteris apprime eruditus: de quibꝰ oībus locis ſuis dicemus. Papie Ciſalpine gallie vrbis Aſſueri perſaꝝ regis temporibus ⁊ gallis Senonen ſibꝰ(Paulo longobardoꝝ hiſtor. ī ſecūdo teſtāte) fundamēta iacta ſunt. Ueꝝ lōge an̄ īſubres galli vicatiꝫ locū habitauere. Hec eīꝫ ī marginibꝰ Dicini flumīs ex Uer bano lacu effluētis(quē lapideo pōte pulcherrimo trahicit̉) ſita eſt: ⁊ a Ticino flu mine Ticinum appellat̉: vbi inſignis Scipionis d̓ Annibale victoria extitit. Eaꝫ poſtea ob ſitum ⁊ aeris ſalubritateꝫ: amenitatemqꝫ Oſtrogotoꝝ: deinde longobar dorum reges libenter incoluerunt: apud quam ⁊ multa preclare geſfa(vt infra dicemus) eam illuſtrauerunt. Et propterea cū mediolano magnitudine: facie: antiꝗtate: ac dignitate diu contendit. Uerum nunc Mediolanum plurimū excellit: am be tn̄ ⁊ nūc ⁊ olim clare illuſtreſqꝫ fuere. Hanc aliqn̄ Attilla Hunoꝝ rex cū reliꝗs vrbibus cepit: diripuit ac vaſtauit: ⁊ paulopoſt inſtauratam etiam Odoacer Eru lorum rex crudeliter cum multa hoīum cede ſpoliauit. Ibi tūc tanta fuit ciuiuꝫ romanorum cedes: quanta vnꝙͣ alibi poſt commiſſa fuit: poſt exactos longobardorū reges Ungari Salodo duce vrbem hanc diu obſeſſam ⁊ captam ferro igniqꝫ penitus vaſtarunt. Eius poſtea exornande vrbis pre ceteris Ioannes Galeaciꝰ maria vicecomes primus mediolanenſium dux multam adhibuit diligentiam. Nam poſt multa ibidem accuratiſſime fabrefacta caſtellum magnificentiſſimum regio apparatu cum ampliſſima bibliotheca(veluti doctiſſimus) ſtruxit: ciuitatiqꝫ gymnaſium dedicauit: ⁊ iuxta caſtellum ingenteꝫ lucuꝫ muris cinxit. In quo feraꝝ viuaria ⁊ pulcherrimas venatiōes ꝯſtituit. In cuius medio ſuꝑbiſſimū mona ſteriū ordini Carthuſiēſiū cū eiꝰ ſepulchro īgenti impenſa fabrefecit. Luci ipſius

An no. 49 .VI. Pūdi An̄ chr̄i ad. Liber Alexander ambitus eſt cētum ⁊ viginti ſtadiorum. In hac vrbe multa ſanctorum corpora ab Aiſtulpho rege a Roma delata: quibus ⁊ ſacella edificauerat ⁊ monaſteria virginum: vbi ⁊ filias dedicauit ſumma deuotione venerant: ſed precipuo honore ſan ctiſſimi doctoris Auguſtini reliquie(a Luithprādo e Sardinia allate) cultū ⁊ re ligione venerantur. Nam ⁊ ſepulchrum ex candidiſſimo marmore eiſdē ſanctiſſimis reliquijs ab ordine noſtro mira celeritate ſtructum eſt: ꝙ etiam aſpectu quendam pulcherrimum prebet. Genuit autem multos preclaroſ viros: ſed qui ſanctita te ⁊ diſciplinis precipue excelluerūt. Syrus eius vrbis epiſcopus doctrina ⁊ ſan ctiate laudatiſſimus. Enodius poeta eloquentiſſimus. Danyanus etiam ipſius vi bis epiſcopus: cuius littere in ſexta Synodo plurimum valuere. Habuit ⁊ Ioannem. xix. pontificem Romanum. Habuit ⁊ etate quaſi noſtra Antonium Guayne rum medicum ſua etate celeberrimum: qui in curis medicinalibus multa compoſuit. Et Catōnem ſaccum: ⁊ Silanuꝫ nigrum ciuili deditos: viri ⁊ bonarum artiuꝫ ſtudijs ornatos. Hinc etiaꝫ Ioannes Rochus noſtri ordinis inſtaurator ⁊ doctor emerſit. vir acris ingenij ⁊ declamator ſua etate precipuus. Cum autem huius vr bis epiſcopatus magna ⁊ diuturna inter epiſcopum Papienſem: ⁊ archiepiſcopū mediolanenſem fuiſſet contentio tempore Conſtantini pontificis romani declara tum fuit: vt tantummodo romane ſedi: ⁊ non archiepiſcopo obtemperaret: eiqꝫ palio ⁊ cruce vti liceret. Quo poſtmodum Alexander tertius tempore Federici bar beroſſe priuauit. Comum vrbem vetuſtam(a qua comenſes populi) a gallis ſenonēſibus in margine Larij laci conditā Iuſtinus affirmat. Plinius aūt eiuſdē vrbis ciuis dicit Comū ⁊ Bergomum orobiorum ſtirpis fuiſſe: quam gentem(a Catōne ignoratam) Cor nelius Alexander dixit fuiſſe montanam. Hec vrbs quam nunc habemus inſtar cancri edificata eſt. Urbis corpus in ſimilitudinem corporis cancri eſt: ⁊ hoc muris circuncigitur. Cauda vero cancri ſuburbium porte turris dicitur. Duo autem alia ſuburbia: videlicet de vico ⁊ de curignolia brachia cancri referuntur. Hanc huiuſmodi forme Heliprandus vicecomes tempore Conradi primi imperatoris: cum antiquam penitus euertiſſet: edificauit. Eam antiquiſſimam conditam Rhecij incumbentes poſtmodum(vt Strabo inquit) vaſtauerunt. Sed Pompeius ma gni Pompei pater ibidem colonos reſtituit. Et deinde. C. Scipio tria milia ſuper adiecit: e quibus nonnulli fuere greci: qui līcet ibi domicilium non habuerint: oppido tamen nomen reliquerunt: Nouum Comum appellantes: quam poſtea Gothi vaſtauerunt. Deinde Heliprandus vicecomes: ſiue Anſelmus archiepiſco pus de puſterla familia nobili anno domini. i127. adeo funditus euertit: vt vix hac etate priſtine vrbis veſtigium ſeruet. Huic vrbi diuus Ambroſius epiſcopum dedit: eumqꝫ ſpiritualium ac temporalium epiſcopum ac comitem inſtituit. Que pla ne ciuitas tametſi propter agri malignitatem parum ſuſcipiat alimentorum: viroꝝ tamen ſolertia: qui mercaturam exercent: domorum pulchritudine: monaſteriorū tam mulierū ꝙͣ virorum multitudine: necnon ⁊ tēploꝝ pulchritudine: artificumqꝫ abūdātia inter inſignes vrbes merito ꝯnumerari pōt. Eius ager magnus: ſꝫ vbiqꝫ mōtuoſus: ⁊ vallibus plenus ē. Uerū vinetis ⁊ oliuetis natura cultus: lebetum ad decoquendos cibos pulcherrimas habet fodinas: ꝗ nec alibi effodiunt̉. Longobardorum preterea tradūt hiſtorie in lacu lario inſulam eē: in qua Comacina ciuitas erat: ⁊ ab ip̄a inſula appellata: vbi Aſprandus longobardoꝝ rex ſpeciale preſi dium habuit: ⁊ multas ibīdē diuitias ꝯſeruauit: ad qua etiaꝫ Cōdipertus ipſius ge tis rex ꝯfugit: que vrbs anno ſalutis noſtre. 700º. vaſtata fuit: poſtea aliquātiſper inſtaurata a cōmenſibus demum anno. Mclviiij. penitus euerſa: ⁊ nunꝙͣ inſtaura ta. Ea inſula a Como. 18. milibus paſſuum diſtare dicitur: de qua Caſſiodorus ī epiſtolis meminit. In hac vrbe nobilis ciuis Iulia virgo ꝓ Chriſti nomīe poſt va ria tormēta ⁊ prelia: ꝗbus cū diabolo ꝯflixerat capitis obtrūcatione martyriū ſum pſit. Hinc excellētes viri fuere. Abundius ip̄iꝰ vrbis epiſcopꝰ doctrina ⁊ ſanctitate clariſſimus. Plinius ſecūdus hiſtoricꝰ: q naͣles ſcripſit hiſtorias Ceciliꝰ poeta ſicut

Anno Uchri ad. Bōdi ¶ Liber .VI. Alexander Catullus videtur innuere. Bonus ſtupa ordinis eremitarum ſancti Auguſtini: qui in diuinis nonnulla compoſuit. Et Raphael legum doctus interpres: qui dige ſtum ⁊ codicem explanauit. Bergomum Ciſalpine gallie vrbs: ex qua nos duximus originē/ teſtibus Iuſtino: Polycrate: ⁊ Paulo in. 2º. lōgobardarū hiſtoriaruꝫ liº. a Breni militibus an̄ chr̄i aduentū. 35º. anno ꝯditionis ſue ſumpſit initium: a qua bergomenſes nuncupati ſunt. Eſt aūt aliud oppidū in minori Aſia: qd̓ pergamū dicit̉: cū. p. in principio. ⁊. a. poſt g. que fuit Atali regia: a qua pergameni non pergamenſes dicti ſunt: ⁊ pargamene carte: ꝙ ibi maxima cartarum fuerit multitudo. Bergomū igitur vrbs ſaluberrimo adiacet mōti: totaqꝫ ad Auſtrum vergit: que ⁊ ſitu arteqꝫ inexpugnabilis eſt: ꝙ ⁊ colles multos habeat: ⁊ tota cū ſuburbanis fortiſſimis circunſepta ſit menibus: in ſupercilio montiū habēs intra ⁊ extra inepugnabiles arces. Eius ſane ambitꝰ magnus ē: qui quadraginta ſtadijs ꝯtinet̉. Sergius fluniꝰ vrbis ſuburbana p̄terfluit omnēqꝫ agri irrigat planitiem: ꝗ ⁊ terram fecūdiſſimaꝫ reddit: ⁊ ciuitati multaꝫ cō fert vtilitatem. In ea ciuium edes nō ignobiles ſunt: ſꝫ ⁊ tēpla multa plurimo qui dem exornata apparatu. Nā in medio vrbis foro ꝑmagnificū extat templuꝫ beate Marie dicatū: atqꝫ alijs neceſſarijs excolitur ornamētis. Ager totus opulentus ē preter ſeptētrionalem: qui montanus ē ⁊ aſper ac frigidus: vbi nō facile vitis: neqꝫ aliqua alia naſcuntur. Verum ibi ferrum ⁊ cōtes ad acuenduꝫ ferrum idonei effo diuntur. Et ſunt qui dicant: nullibi tales effodi lapides. Multe ſunt valles quarum alique vini optimi ſuauiſſimarumqꝫ frugum ⁊ olei feraciſſime ſunt: alique ve ro modice: ſed multis in locis ferrarias officinas habent: ⁊ lanificas. Eapropter accole vt plurimum commercijs magis ꝙͣ agriculture operam dant. Bergomenſes enim ac Mediolanenſes mulieres pre ceteris ad fecunditatem ⁊ liberoꝝ educationem valent. Uiri autem litterarum ſtudijs: ac mercimonijs inuigilant Italiā reliquaſqꝫ prouincias percurrentes: Unde fit vt pre ceteris pecunijs abundent: ⁊ multis ī vrbibus ⁊ honoribus ⁊ diuiijs clariſſimi habeantur. Adeo vero philoſo phie: humanitatis ſtudijs: ceteriſqꝫ liberalibꝰ artibꝰ: necnō ⁊ ciuili iuri: pōtificioqꝫ ſe dedunt: vt diſcendi docendiqꝫ ſtudio totū pene orbem percurrant. Quo factum eſt: vt pre doctorum hominum multitudine nemineꝫ peregrinū ad docendum ſuſcipiant: e ſuis non complurimos emittant. Dudum quoqꝫ hec ciuitas multis claruit ſtrenuis militibus: quorum preclara geſta: regalia eorum monumenta ferunteſtimonium: quorum quidem virtute per multos annos mirabile ſortita eſt incrementum. Verum ſuperuenientibus diſſidijs ⁊ ciuilibus bellis maximum perpeſſa detrimentum. Multis etiam annis ab Hungarijs potiſſimum Sueuis ⁊ Ale manis incurſiones: direptiones: vaſtationes: incendiaqꝫ ſuſtinuit: ita vt diruptis menibus vix quis turribus ad hoc potiſſimum extructis contineri poſſet. Demuꝫ laceſſiti Bergomenſes hoſtium potentia Boemo regi ſeſe dedidere: qui vrbem in protectionem ſuſcipiens arcem munitiſſimam extrui curauit. In hac vrbe Alexander vnus ex Thebeorum legione ſub Maximiano imperatore capitis obtrun catione martyrium promeruit: cuius corpus ſanctiſſima grata lupi vrbis eiuſdeꝫ ducis filia ſepeliuit: poſt cuius paſſionem: ⁊ ipſa miraculis clara/ quieuit in domino: ⁊ amborum reliquie ibidem precipuo in honore habentur. Genuit hec ipſa cīuitas noſtra viros ſanctitate: ſcientia ⁊ armis preclaros: inter quos floruit Ioannes ipſius vrbis epiſcopus tempore Ioannis pape quinti: cui ob ſanctitatem ⁊ do ctrinam(vt Paulus longobardorum hiſtoricus habet) reges ⁊ principes honoris gratia aſſurgere conſueuerant. Genuit ⁊ Gerardum Sauonenſem epiſcopum noſtri ordinis. Et Paganum ordinis predicatorum: qui multos tractatus edi derunt. Albricum preterea Roſſatū conſultiſſimum virum: q̄ totum ciuile ius acutiſſime explanauit. Gaſparinū Barzizā ornatiſſimū oratorē: q̄ ſua induſtria ⁊ ingenio latinas litteras ſemimortuas: quaſi ab inferis reſuſcitauit: Guidonem Carra rium phyſicū: qui in medēdis langoribus noſtro euo nulli extitit ſecundus. Qui et genuit Michaelē medicū ⁊ phūꝫ clariſſimū ac ī oī doctrine genere ſciētiſſimū: ꝗ̄ ac hūc iuuenis(tāta ē eius ingenij vis ac dicēdi copia) vt in oī ſcientia libros ediderit.

Anno. Mūdi An̄ chr̄i ad. .VI. Liber Alexander Hinc Bartholomeus Acoleꝰ ortum habuit vir rei bellice peritia inſignis: qui ꝓpter res fortiter geſtas a Senatu Ueneto ad imperatorie dignitatis faſtigiuꝫ euectus fuit. Fuerunt etiam alij noſtra etate audaciſſimi: qui arma ſumma cū laude tra ctarunt. Hec aūt vrbs cū diu Mediolanenſiuꝫ principibus paruiſſet: ⁊ ab ip̄is an no domini. 1345. arce: que capella nuncupatur ⁊ murorum mole inſtaurata fuiſſet. Tandem in Uenetorum manus anno domini. 14 29. peruenit. Brixia prepotens vrbs: quā Iuſtinus ⁊ Paulus longobardoꝝ hiſtoricus dicit conditam fuiſſe ſimul cū Mediolano: ⁊ alijs predictis vrbibus a gallis Senonēſibus. Tiuius vero in quinto velle videtur a Germanis tranſeūtibus ad Italiā duce Ci conio ꝯditam: ⁊ eam Gallie cenomanoꝝ: a quibus ꝯdita ſit caput eſſe. Tēporibus tamē Gedeonis iudicis Iſrael a quodaꝫ troiano noīe Thrace(teſte Bēzio Alexā drino hiſtorico) ꝯdita fuit ⁊ ex ſuo nomine prīmo Thraciā appellauit: que etiaꝫ to ti prouincie nomē dedit. Unde in hiſtoria ſanctoruꝫ Fauſtini ⁊ Iouite habetur: ꝙ Aurelianus imperator venit Brixiā in prouinciā Thraciarum. Veruꝫ poſtea per Mediolanēſes(Gothifredo viterbienſi ep̄o in cronicis teſtante) Sicambrienſiuꝫ auxilio. c. 35º. anno ante vrbē ꝯditam euerſa ⁊ diſſipata ꝑ Brenum inſtauratā fuiſſe potius ꝙͣ ꝯditam dicere poſſumus. Eſt aūt vetuſto nomine: ⁊ rebus apud eaꝫ clariſſime geſtis clariſſima: quam Liuius liº. 2iº. fuiſſe romanis auxilio his verbis ſcribit. L. Emilius imperator effuſuꝫ agmen ad Mutinam ducit: ⁊ in ſiluis: que tunc circa Mutinā erant ceſi ſunt romanorum octingēti. Ceteri Cannetū petierūt ſex ſigna militaria adēpta. Fuere tūc auxilio Romanis Brīxiani galli aduerſus alios gallos ⁊ boios. Hāc aūt potentiſſimā vetuſtiſſimāqꝫ fuiſſe antique eius ruine oſtēdunt. Sꝫ omiſſis antiquis noua ꝓſequētes eaꝫ ꝙͣmaxime noſtro euo pulcherrimā populoſiſſimā: feraciſſimā videmus: cuius ꝯditio talis ē: vt nullius rei ad humane vite ſuſtentationē egeat: quā vrbem vna cū eius agro ꝯmendare volentibus in om ni bonitatis genere nulla rō abeſſe ſinit. Nam ⁊ ꝗ eaꝫ laudāt: eam galline lac ferre dicūt. Et v̓o in auſtrū v̓gens ad collis cuiuſdā radices poſita: in cuius ſb̓limi cumu lo extat arx munitiſſima: totaqꝫ vrbs nouo: ⁊ inexpugnabili dupliciqꝫ circūcingit̉ muro. Eam Garza fluuius p̄terfluit: qͥ ad molendū ēt plurimū ꝯferre ſolet. Fontes ibi exūdāt: q nō ſolū ī foro: ſꝫ ēt ꝑ regiones: ꝑ monaſteria: ꝑ hoſpitalia: ꝑ carceres: ⁊ ꝑ priuatas ciuiū edes vbertim effundunt̉. Tēpla v̓o nō vulgaria ampliſſima reli gioſoꝝ monaſteria: ⁊ cetera pia loca vrbaniſſima: necnō ⁊ nobiliſſime ciuiuꝫ edes vrbis magnificentiā pre ſe ferūt. Habet hec vrbs pre ceteris ampliſſimū agrū: q̄ ad octingēta ſtadia in lōgū extendit̉: cuius nulla pars inculta iacet: excepto dutaxat ſi qͥd lacus: aut mōtes: aut ſilue ꝓhibeant: vbi ēt ſunt oppida cōplurima vetuſti noīs ⁊ populo frequētatiſſima: q̄ vrbiū magnitudinē habēt. Sūt preterea ī eo agro tres lacus. Benacus.ſ. ex quo Minciꝰ. Sebinꝰ ex quo Oliꝰ. ⁊ Edrēſis ex quo Chiſiꝰ egreditur. At olius per totū diffundit̉ agrum: cuius curſus nō parū ꝯmoditatis accolis offert. Brixianus ager frumentū: miliū: legumina: vinum cuiuſcūqꝫ generis: oleūqꝫ vbertim ꝓducit. Lane quoqꝫ lini: feni: carniū: caſei: butyri: piſciū optimorū omnis generis pecoꝝ: pomoꝝ: ficuum: caſtanearū: nucū: amygdalarū: coriloꝝ abun dantiſſimꝰ ē. Abietes preterea cedri: ⁊ cuiuſcūqꝫ generis lignamina: ſꝫ ⁊ ferrū ⁊ ca lybs ī maxima habet̉ copia adeo inter ceteras vrbes ī oī bonitate opulētiſſima eſt: vt merito dici poſſit Brixia magnipotēs. Hec āt ab āno ſalutis. 1428. Uenetis pa rere cepit: a ꝗbus ēt ſuſcepit incremētū. Brixiani ſacramēta chr̄iana ab Anathalo ne. Barnabe diſcipulo ſuſceperūt: apud quos epiſcopatū etiā primus tenuit. Fue rūt deinde duo ⁊ triginta eius vrbis epiſcopi in ſanctoꝝ cathologum relati. In ea ſanctiſſimi Fauſtinus ⁊ Iouita ipſius vrbis ciues ſb̓ Adriano principe martyriū capitis obtruncatione promeruere: necnō ⁊ aliſ multi quos enumerare longū eēt. Habuit tamē hec vrbs paucos egregie litteratos: inter quos nobis notior eſt Bar tholomeus ſacerdos canonū ꝓfeſſor: vir memoratu dignus: ꝗ inter cetera ſue virtu tis opera gloſas pulcherrimas decretis inſcripſit. Ornatur v̓o noſtra etate multis clariſſimis viris legum ⁊ bonarū artium ſtudijs decoratis: necnon ⁊ ciuibus belli peritia: morumqꝫ compoſitione notiſſimis.

Anno .VI. An̄ chri ad. Mūdi ¶ Liber Captiuitas Ueronam pulchram: ac preclaram Uenetie vrbem alpibus finitimam Iuſtinus ⁊ Polycrates hiſtorici a gallis Senonenſibus conditam ferunt: ſed nos Sicardi Cremonenſis epiſcopi ſentētie inherentes poſt Trōie excidiuꝫ ꝯſtructam aſſerimus: ⁊ a Senonēſibus gallis potius inſtauratā: vel ampliatā. Eam Athiſis fluuiꝰ diuidit: ⁊ quattuor pōtibus pulcherrimis trahicit̉. Hec ciuitas ita romanis principibus grata extitit vt in ea amphiteatrum romano more nōnullaqꝫ alia ꝯſtructa ſint edificia: Ibiqꝫ deinde a gothis: lōgobardiſqꝫ regibus: necnon ⁊ ab alijs princi pibus ac tyrannis domus excelſe: alta palatia: pulcherrima tēpla: inexpugnabiles arces ⁊ caſtella fuerunt ꝯſtructa. Eius accole cum multi ſint diuitijſqꝫ affluant: mo deſtia etiam ⁊ vrbanitate pre ceteris ciuibus redolēt. Ager veronēſis preter vinuꝫ optimū ⁊ oleum: quo refertiſſimus eſt: ad alendas oues plurimum confert: vbi ſaluberrima paſcua ſic ouium lanas molles efficiunt: vtraqꝫ delicatiſſimi efficiantur panni. Urbis huiꝰ geſta ſub vario fuerunt euentū. Atilla enim Gothoruꝫ rex eaꝫ euertit: ⁊ incendit. Alboinus primus longobardorum rex ibidem Roſimunde vxo ris inſidijs occiſus fuit. Ibi Rhodolphus imperator Berēgarium imperatorem ſuperauit: ⁊ occidit. Sed cuꝫ in alemanos tranſlatum fuiſſet imperium hec ciuitas varios pertulit dominos. Primo nanqꝫ monticulorum familia in ea dominium ſumpſit: deinde comitibus ſancti Bonifacij pulſa. Azzo Heſtēſis eius dominio po titus eſt. Ipſe vero anno domini. ir12º. ab Ezelino de rumano ꝑ arma pulſus: Mātuanorum armis reſtitutus eſt. Mortuo poſtea Azzone Ezelinus poſt annos tredecim Ueronam rurſus obtinuit: qͥ immaniſſimus tyrānus ducentos Ueronēſes in carcere poſitos vna cum carcere quo detinebantur exuſſit. Defuncto autem apd̓ Soncinū tyrāno Ueronēſes iteruꝫ comitibꝰ ſancti Bonifacij in libertatem reductis aliquādin feliciter permanſere. Deinde nobiliſſima Scaligerorum familia: ⁊ ipſa veronenſis ſurgens tyrannidem occupauit ⁊ per ſeptuaginta annos cum maxi mo ſplendore Uerone dominata eſt. Poſtmodū propter varias eius diſſenſiones ſubortas a Galeacio maria vicecomite primo Mediolanenſiū duce pulſa ē. Demū etiam Galeacio duce mortuo ⁊ annuente eiuſdem Galeaciſ vxore ea vrbs in Ue netorum manus deuenit: ⁊ iam ſeptuaginta ⁊ amplius annis eius dn̄io potiti ſunt. Genuit hec clariſſima ciuitas viros in diſciplinis excellentes. Ienonem primū ip̄i epiſcopum virum ſanctitate ⁊ doctrina clariſſimum: qui multa in veteri ⁊ nouo teſtamento edidit commentaria. Emilium Macrum poetaꝫ paulopoſt Catullū poe tam. Poſtremo vt Fanciſco Petrarce placet in ea fuere Raynaldus inſignis grāmaticus ⁊ Ioannes Madius iureconſultus non incelebris. Genuit etiam Guari num oratorem ornatiſſimū ⁊ philoſophum inſignem. Petrum quoqꝫ martyrem or dinis predicatorum virum ſanctitate ⁊ doctrina clariſſimuꝫ. Habuit ⁊ viros belli ſcientia preclaros ⁊ familias clariſſimas Mōticulorū ⁊ ſancti Bonifacij comites: quorum geſta preclara habentur: Sed ⁊ ſcaligerorum potentiſſimam familiam ge nuit: In qua canis grandis vir bello egregius fuitᶠ: qui quinquaginta ⁊ anno vno eiuſdem vrbis dominatum tenuit: ⁊ ſua virtute: armiſqꝫ Cremonam: Parmā: Lu cam: Rhegium: Uincentiam: Patauium ac Taruiſium ſuo adiecit imperio. Floruit ⁊ in ea Luchinus Uermes veronenſis: qui magnanimitate Cretam a Uene tis perditam recuperauit. Genuitqꝫ Iacobum ei nequaꝙͣ diſſimilem: qui rem Ga leacij primi Mediolanenſium ducis contra Arminiacum comitem ⁊ Ioaunem achutum anglicum ſuo conſilio ac fortitudine tutatus fuit: propter que merita Bo bio vrbe ac Uogeria: ab eodem duce donatꝰ eſt: ⁊ nuncuſqꝫ ſumma cū laude paceqꝫ eius ſucceſſores poſſident. Uincentia inſignis ⁊ memoria digna vrbs inter Ueronā ⁊ Patauiū ſita ab vtraqͣꝫ ſtadijs ducētis diſtās a gallis ſenonēſibꝰ cū an̄dictis vrbibꝰ teſte Polycrate ī. 6º. ꝯdita fuit: quā ēt Meduacus fluuiꝰ pene mediaꝫ diuidit: ⁊ menibꝰ magnificiſqꝫ ci uiuꝫ edibus ac tēplis nō mediocriter decorata et viroꝝ probitate iādiu floruit: cū ex ea magnū robur militare: ⁊ viri ī oī doctrine genere defluxerint: de quorum nu mero Palemon inſignis grāmaticꝰ fuit. Et Gaietanus preſbiter phūs ſingularis

Anno. Mūdi An̄ chr̄i ad.VI. Liber Captiuitas Antoniꝰ Luſcus vir eloquētiſſimꝰ qͥ primꝰ or̄ones Ciceronianas commētatus eſt Omnibonꝰ rhetor ornatiſſimꝰ grece: latineqꝫ lingue peritiſſimꝰ: ⁊ Mattheꝰ. Biſſa rius iurecōſultus eloquētia ⁊ diſciplina p̄ſtantiſſimus. Hec ciuitas mortuo Balea cio primo Mediolanēſiū duce cū a Carrariēſibus ſcaligeriſqꝫ principibꝰ vrgeret̉: ac duris infeſtationibꝰ premeretur adhortante Catherina ipſius ducis vxore ſeſe prima Uenetorum imperio ſubdidit: cuius auxilio etiam Senatus Venetus Patauium: ⁊ reliquas Italie vrbes poſtea obtinuit Cre monā pulchrā ac egregiā Ciſalpine gallie vrbem Aſconij Pediani auctoritate ful tus a gallis Senonēſibus etiā ꝯditam: vel potius auctam affirmare poſſumus. Nā Pedianus inꝗt: Cū romani a principio colonias deducerēt: Placentiam ſemilia deduxere colonos. Cauſam aūt deducēdi fuiſſe(ait) vt gallis opponerent̉ ea tūc loca que circūſtant obtinētibus. Et Strabo inꝗt gallos a principio Paduꝫ flu uiū incoluiſſe expulſis veteribꝰ tuſcis. Ex quo plane infert̉ illos ēt pulchram inſtan raſſe vrbem. Sed ab hiſtoricis fide dignis: vtpote Sicardo ipſius Cremone ep̄o viro doctiſſimo: ⁊ Benzio alexādrino ī cronicis eam temporibus Delbore iudicis Iſrael a Brimonio troiano Paladis ſocio ꝯditam inuenimus: ⁊ a ſe Brimoniam primo appellāte. Nā Brimonia(ẜm Benziū idē ē quod Cremona. Eaꝫ aūt(vt idē auctor habet) gigātes latrones ſb̓terraneos ſpecus ibidē habitātes perſepe deuaſtantes ab Hercule ſuperueniēte liberata fuit. Hec deinde mirum ī modum aucta ⁊ bonarū artiū gymnaſio ornata multas incurrit calamitates. Primo enim ꝓpter ſu ſceptos. M. Antoniſ exercitꝰ: ab Auguſto Octauiano penitꝰ euerſa fuit: Indeqꝫ rurſus inſtaurata poſt quadringētos annos a Gilulpho quarto lōgobardoꝝ rege ad annū ſalutis noſtre ſexcēteſimū ⁊ trigeſimum euerſa ⁊ diſſipata fuit. Ac poſtmo dū a Federico barbaroſſa ſpoliata ac imminuta fuit derelicta. Sed poſtꝙͣ ꝑ annos multos digniſſime inſtaurata multos ꝯflictus cū Mediolanēſibus geſſiſſet ī ipſoꝝ fidem deuenit: eiſqꝫ nūcuſqꝫ ſb̓iecta ē. Sꝫ hanc quam nūc habemꝰ vrbem plana eſt. ſpacioſaqꝫ ac ꝯcaua: ac Pado abluit̉: a quo magnam habet ꝯmoditateꝫ: ꝗa Padus multā habet nauigationē aduerſam adeo vt cū magnis oneribus ad multas regio nes nauigari poſſit. Nouiſſimis fere tēporibus cum finitimis ciuitatibus propter guelphorū ac gibellinorū factiones duꝫ duriſſima bella certaret Guelphoꝝ factio celſiſſimā turrim: ⁊ toto orbe admirandā ī medio vrbis foro erexit: quā ⁊ duobus annis perfecit. Hec vrbs etate noſtra latericijs domibus: pulcherrimis palatijs: monaſterijs: tēpliſqꝫ magnificentiſſimis: hoſpitalibus ampliſſimis: alijſqꝫ vrbium neceſſarijs cū maximo ambitu ⁊ menibus: foſſiſqꝫ ꝓfundis exornat̉. Habet ⁊ agrū ampliſſimum in plano conſtitutum: in quo nonnulla oppida ſunt opulentiſſima: ⁊ populo frequentata: qui ⁊ frumenti: vini: crochiqꝫ optimi feraciſſimus eſt. Olius inſuper fluuius vt plurimum per agrum cremonenſem preterfluit: qui terram fecundam in feno maxime exhibet. In ea ſanctiſſimi confeſſores Babilla vrbis ip̄iꝰ epiſcopus: ⁊ Homobonus precipuo habentur honore. Ex hac viri doctrinis excel lentes prodiere. Ex vetuſtis Quintilius poeta Uirgilij familiaris. M. Furiꝰ pōe ta cognomento bibaculus. Enſebius eloquentiſſimus diui Hieronymi diſcipulus. Habuit preterea Gerardū Sablonecium excellentem phyſicum ⁊ aſtronomum: qui caldeas: ſicut latinas ſciuit litteras: ⁊ multos Auicēne ⁊ Raſis libros ex Arahico latinos fecit. Habuit ⁊ Guielmum ordinis noſtri epiſcopum Nouarienſem. ⁊ Nicholinum theologum inſignem: qui multa memoratu digna compoſuere. Sꝫ ⁊ Apollinarem medicum precipuum: qui Ariſtotelis animam commentatus eſt. Et alios multos medicine deditos. Ornatur quoqꝫ Rizardo Malumbre legū do ctore: qui Codicem digniſſime explanauit. Et Ioanne baliſtario oratore luculentiſſimo. Et nuper habuit Baptiſtam cognomento Platinam virum clariſſimum: ⁊ in dicendo facundiſſimum. Necnon ⁊ Baptiſtam Blaſium medicum ⁊ aſtrologie ſcientiſſimum. Mantua Gallie Cenomanoruꝫ memorabilis vrbs Maronis Uirgilij vnde origineꝫ duxit diuino carmine decantata: vt quibuſdam placet a Mantho Tyreſie va tis filia poſt Thebanorum interitum ab Alexandro illatum ꝯdita fuit. Sunt tamē

Anno An chr̄i ad. Gūdi ¶ Liber .VI. Captiuitas ꝗ dicant Tyreſiam Theſei temporibus fuiſſe: ⁊ in eius ſeruitutem deueniſſe: que poſt patris interitū in Italia cū multis venit ⁊ vna cū ſocijs grecis Mantuam cōdidit. Sed cum interim ex Tyborino Tuſco rege Oenus natus eēt: ⁊ ad ipſuꝫ oppidū Tuſci ⁊ Veneti ꝯfluerent. Oenus muris oppidū circūdedit: ⁊ in aliaꝫ formā redegit. Quin ⁊ a matre Mantuam appellauit: dicente Uirgilio. xº. libro eneidos. Ille etiam patrijs agmen ciet Oenus ab oris. Fatidice mātus ⁊ Thuſci filiꝰ amnis. Qui muros matriſqꝫ dedit tibi mantua nomen. Hec montibus qui Galliam ⁊ Germaniā ab Italia diuidūt: vicina eſt: haud ꝓcul a Benaco lacu ex quo Mincius effluit: qͥ exundans Mantuam vſqꝫ labitur: Ibiqꝫ Lacū facto vrbem circuit: Inde ēt progrediens breui curſu Padum influit: de hac Li. li. 22º. ſic dicit: Ita diui ſe copie: boiſqꝫ ī agrum ſuum Tannetum profectis inſubres Cenomaniqꝫ ſuper amnis Mincij ripam conſederunt infra mille paſſuum milia. Et Cornelius coſ. eidem flumini caſtra applicuit. Et li. 23. prodigia enumerans: que anno ꝗnto ſecun di belli punici fuerūt. Dicit Mantue ſtagnū effuſum Mincio amni cruentum viſum. Paſſa ē Mantua ſuperioribus temporibus maximas calamitates preter illas que Uirgiliano verſu ſunt notiſſime. Mantua vhe miſere nimiuꝫ vicina cremone nam ⁊ ab Atilla: Gothis ⁊ Gilulpho longobardoruꝫ rege quarto: ⁊ a Cachano ba uarorum rege aliquando dirutā: aliquando ſpoliatam: quādoqꝫ muris apertis derelictam ⁊ ſpoliata ꝯſtat: quam ēt Ungari aliquādo ad ſolū vſqꝫ euertere. Unde ⁊ locus vbi tum fuerat ad rei memoriā nunc Ungaria nuncupatur. Mathildis nobilis Comitiſſa eam diu tenuit: mirificeqꝫ ampliauit: ſub qua Nicolaus ſecundus pontifex Romanus ꝯcilium celebrauit: ī quo ꝯſtitutio de pontificis romani electio ne a cardīnalibus faciēda confirmata ē. Hanc per multa tempora poſt Mathildiꝫ multī poſſederūt: ī qua clariſſime familie dela ripa: ⁊ paſſerinorum alīquādo prefuere. Demū poſt varios caſus inclyta Gōgiagorum familia magni canis auxiliopulſis paſſerinis ea vſqꝫ ī p̄ſens cū maxīa laude potīti ſunt. Quoꝝ ⁊ p̄teritoruꝫ do minorum cura: diligentiaqꝫ tum pulcherrimis pontibus ſuper lacū iactis: tum ſuperbiſſimis tēplis: regijs palatijs: ⁊ nobilibus ciuiū edibus plurimuꝫ illuſtrata ē. Unde ⁊ nunc ampla ciuitas habita ē ⁊ rerum abundans: que ad vſum humanum neceſſarie ſunt. Hanc precioſus Chriſti ſanguis: q̄ tempore Garoli magni miracu loſus apparuit: plurimū illuſtrat: ad quem viſendum Leo ſecundus papa propter frequentiſſima miracula ibidem geſta ſe cōtulit. In ea Anſelmus Lucēſis epiſcopus vir ſanctus: ⁊ eruditione: moribuſqꝫ inſignis requieſcit. Et beatiſſimus Ioan nes bonus Mantue ciuis ordinis eremitarū diui Auguſtini miraculis clariſſimꝰ. Genuit ēt hec vrbs Albertinum ordinis eremitarū diui Auguſtini ſacrarū littera rum interpretem: q̄ inter cetera memoratu digna tractatum de corpore Chriſti edi dit. Mattheum ēt medicum clariſſimū ad Sicilie regeꝫ d̓ medicinis opus egregiū ꝑſcripſit. Habuit ⁊ etate noſtra Galeacium Caprianum epiſcopum ciuem preſtan tiſſimum honeſtate ac prudentia ornatiſſimū. Placētiā vetuſtiſſimā Emilie vrbē a quodā Placentulo noīe troiano iuxta Padi ⁊ Trebie flumina tēpore Delbore iudicis Iſrael ꝯditam Benzius alexandrinus in cronicis affirmat. Deinde tēpore captiuitatis iudaice a Beloneſo gallo mirū ī mo dū auctaꝫ dicit. Hec ⁊ Cremona circunquaqꝫ Pado ſite in media regione propinque ſunt: in qua(vt Pedianꝰ Aſconiꝰ ait) Romani colonias: vt gallis alia loca occupātibus opponerent̉: deduxere. Unde ⁊ Emporiuꝫ maximū(teſte Liuio li. 2iº.) Romani magna ope extruxerūt: magnoqꝫ preſidio firmauerūt: qd̓ Annibal expugnare nequit. Et ꝓpterea locū accole frequentare ceperunt mixtis vndiqꝫ ex finiti mis populis: quos prelio ſuperatos Annibal crudeliſſime diripuit. Hec ciuitas cū nulli vnꝙͣ paruerit ad annū. 1149. Palauicinis nobilibꝰ ſubiecta fuit: deinde ꝑ mul tas manus deuolūta. Tandē in Galeacij primi ducis Mediolani manus deuenit: poſt cuius mortē intra duos annos ꝓpter arcellatorū: Rubeoꝝ: aliorūqꝫ tyrānideꝫ octies in predam fuit expoſita ⁊ ad eam calamitatem deduxerūt: vt omni prorſus habitatore deſtituta fuerīt. Poſt annū deinde quadrageſimuꝫ: vel ꝗnquageſimuꝫ Philippo duce tertio defūcto cū ſe Placētia Uenetis ſubdidiſſet. Mediolanēſes

Anno ¶ Liber V Oūdi An̄ chr̄i ad Captiuitas in eā arma v̓tentes poſt durā obſidionē Frāciſco ſfortia mediolanēſis exercitꝰ du ctore capta fuit: ⁊ tota militibus in predā datam. Quoꝝ tanta in diripiendo effrenis libido extitit: vt nil diuini: nil ſit humani ſeruatū. Huius vrbis ager optimus ē: ⁊ multis in locis oleis ⁊ vinetis abūdans. Silue ⁊ materia plene circūiacent: ꝑ cuius arua Trebia fluuiꝰ: ⁊ alia flumina preterfluūt regionē vbertim irrigantes: pro pter qd̓ ⁊ omniū pecoꝝ paſcuis abūdat: ⁊ caſeus ibidē efficit̉ optimus: ex quo etiaꝫ placentinus caſeus dictus ē. Placentia profundiſſimos habet puteos ꝓ ſale excoquendo. Ornata fuit hec ciuitas Gregorio. xº. pontifice romano ac longe ante teſte Cicerone. T. Tincha oratore. ⁊ ſancto Caſſio vrbis epiſcopo. ⁊ Placerino iuriſcō ſultiſſimo: qui gloſam legibus primus appoſuit. Dertōnam vetuſtiſſimā Ciſalpine gallie vrbem a liguribus ꝯditam fertur: ſed quo tēpore nō ſatis ꝯſtat: que olim(vt Strabo hēt) magna fuit: pulchra ac optimis legi bus inſtituta: ⁊ paci ſimul ⁊ bello aptiſſima: licet nunc modica ac tenuis ſit. Habet hec vnicū v̓ticem: in quo vetuſtiſſimū diue Marie dicatū extat tēplū: vbi ⁊ caſtellum vrbis cuſtodem ꝯſtructū ē. Hanc in mediolanenſiū vindictā Federicus barba roſſa diripuit: incendit ⁊ vaſtauit: ⁊ quā nunc in plano habemus vicecomites mediolanenſes repoſuere. Eius ager optimus: ac vinī optīmi: ⁊ gͣualdi ꝓ tingēdis pā nis feraciſſimus. Cur aūt a tanta gloria in tantā deuenerit miſeriā: tēporumue cul pa: que omnia vorat: an incolarū diſcordia nō ſatis clarū habet̉. Sepe enim fit vt ꝓ prijs vrbibus ciues magis ꝙͣ hoſtes noceant. Ferunt Dertonenſes extruxiſſe Bo bium vrbem: que Petro vermi nūc paret. Hec habetur clara beati Galli abbatis monaſterio: quod ipſe Gallus Theudelinde longobadoꝝ regine impēſa extruxit. In hac etiam vrbe multe ſunt ſanctorum reliquie. Albam pedemontiū regionis vrbem(quā Plinius Pompeianā nominat) a troiano quodā Troilo. Benzius Alexandrinus ꝯditā dicit: ⁊ ab ip̄o Troie nomine appellaſſe: quā cum Federicus barbaroſſa Papienſiū auxilio: ⁊ ſuggeſtione obſideret ī aurora diei: quā horā nos Albā dicimꝰ obtinuit: ⁊ deinceps Albā vrbē ab ea hora nominauit. Hec iamdiu nobiliſſimis Montiſferrati marchionibus paruit. Thaurinū Giſalpine gallie vrbs: ⁊ pedemōtane regionis caput teſte Plinio liº. 3º. cō ditionis initium ſumpſit: ſꝫ quo tēpore ꝯpertum nō habemus. Hec ad alpiuꝫ radices poſita ē: cuius mons omniū altiſſimus ē: cuius cacumina ſemꝑ niue albeſcunt: ⁊ eius ſcopulū Annibal penis cū igne ⁊ aceto ex inuio peruiū fecit. Hec ē vrbs: per quā Annibalē primū Italiam ingreſſum Liuius liº riº. oſtendit dicens: Taurini ꝓ xime genti aduerſus inſubres motū bellū erat. Inde ex ſtatiuis mouerat Annibal Taurinorūqꝫ vnā vrbem caput eius gētis: ꝗ volentis in amicitiā nō venerat vi ex pugnauit. Ea vrbs in figura quadrata ſtructa quattuor portas habet: que ex turri in foro ſurgēte iuxta gymnaſiū poſita omnes a ſpeculatore cernunt̉. Hec noſtra eta te diuitijs ⁊ multis ciuium edibus mirifice creuit. Eam Padus fluuius quaſi abluit: ⁊ Durie amnis riuus mediam p̄terfluit: cuius cōmoditate tota ciuitas purgat̉ ⁊ exornat̉. Longobardoꝝ principum ⁊ ducum olim celeberrima ſedes ſuit: eo qd̓ totius regionis media ſit ⁊ lignis: aquiſqꝫ ac alijs neceſſarijs copioſiſſima habeatur. Fuit deinde marchionū Montiſferrati longo tempore ditioni ſubdita. Ac de niqꝫ ſabaudienſibus ducibus iamdiu paruit: qui ⁊ in ea gymnaſiū bonarū litterarū ꝯſtituere. In huius regione pre ceteris plurima ac preclara cernuntur oppida: adeo vt pre magnitudine: philoſophorūqꝫ frequētia vrbem ipſam antecedant. In ꝗbꝰ nōnulle clariſſime ac preſtātiſſime extāt familie omnē iuriſdictionē exercētes Cōualles quoqꝫ plurime longitudine ⁊ magnitudine ſunt: que a fluuijs irrigāt̉: ⁊ ferri multas habet fodinas. Taurinēſes molles ac delicati ſunt ac ī victu frugales nimiū habiti: eo ꝙ tyrādicus expertes ex agro omīa ad victū neceſſaria p̄ter oleuꝫ abūdātiſſime habeant. Multi ex Thebeoꝝ legione ī ea glorioſo martyrio coronati ſunt: quoꝝ corpora p̄cipuo venerant̉ honore. Genuit hec ciuitas maximuꝫ ip̄ius vrbis epiſcopū virū vtiqꝫ ſciētia ⁊ ſanctitate p̄cipuū: q̄ ī diuinis codicibꝰ multa edi dit. In huius agro ad Ciniſij mōtis radices Secula ciuitas fuit: quaꝫ Federicus barbaroſſa per montem illum tranſiens dolo captā diruit: ⁊ nunꝙͣ coaluit: cuius

Anno VII An chrlad Oudi ¶ Liber Captiuitas epiſcopatus ſedes cum Turinenſi coniuncta poſtea fuit. Eporedia ciſalpine Gallie haud magna vrbs a romano populo ꝯtra gallos iufeſtos vt Plinio placet: Sybillinis libris admoniti ꝯdita ē. Que vt idē Plinius affirmat a bonis equoꝝ domitoribus lingua gallica Eporedia appellata fuit. Hec in auſtra liore parte Italieqꝫ finibus in colle quaſi faucibuſqꝫ vallis Auguſte p̄torie ſita eſt. ⁊ loci ꝯmoditate ſatis munita in ſiniſtro habēs arce: ī qua ⁊ maiꝰ tēplū beate v̓gini dicatū ꝑuetuſtū habet: vbi ⁊ reliquie diuī Beſſi vrbis ep̄i p̄cipuo ab accolis venerāt̉ honore. Duria fluuius ex valle deſcendēs hāc interſecat: ex quo maxima ligno rū vis perducitur. In hac vrbe Auguſtus Ceſar deletis funditus Salaſſis populis oēs ſb̓ corona eos vendidit: que(vt Strabo ait) fuerat romanorū colonia. Eius ager a meridiana plaga frugibus ſatis abūdat. A ſeptētrionali v̓o vix vllaꝫ(p̄ter ca ſtaneas) fructiferam arbore ꝓducit: ſꝫ optima ꝓ pecoribus alendis habet paſcua: e ꝗbus caſeus ēt ſalaſſus nūcuſqꝫ antiquū nome retinens ibidē abundat̉ꝭ: ⁊ pannus aſper. Hec vrbs regionē habet inter duas durias Canepecij noīe appellatā: ī qua tres nobiliſſime familie oppida poſſidēt: videlicet Ualpergani: ſancti Martini: ⁊ Georgij comītes viri prepotētes: ⁊ multarū v̓tutum: rerūqꝫ experiētia celebres mu nificentiſſimi: necnon ⁊ ad omnes perhumani. Auguſta Italie urbs ultimus terminus ab Auguſto pretore ibideꝫ prius poſito Au guſta pretoria nūcupata trigeſimo ferme ante chr̄i aduētū perhibet̉ inſtaurata. Et ſunt ꝗ dicant eaꝫ Octauiā Auguſti iuſſu eo in loco quo Terētius Uarro tūc impe rator ꝯtra Salaſſos caſtra habuerat fuiſſe ꝯditam: ⁊ ibidē primū pretorē romanū poſuiſſe. Hec non ignobilis habet̉ ciuitas: ⁊ iuxta geminas alpiū fores ſita graias atqꝫ peninas: ꝗbus Herculem ⁊ penos trāſiſſe Plinius aſſerit Graios opinari: ⁊ apd̓ eā inciſus fuit marmore titulus ille pergrādis populos enumerans: quos Ceſar Auguſtus ī hiſdē alpibus ſb̓egit: graias atqꝫ peninas nūc appellāt. alterā mōteꝫ Iouis: vbi monaſteriū nobiliſſimū ē ſancto Bernādo dicatū. Alteraꝫ columnā Io uis: qua itur ad vallem Trātaſie ſabandienſiū. Nā eū Terentius Uarro ea in val le trigintaſex milia cecidiſſet: ⁊ reliquos captos ſb̓ haſta vendidiſſet Ceſar Augu ſtus tribus milibus romanoꝝ eo miſſis vrbē hanc habitandā tradidit. Eius ꝯualles profundiſſime ſunt: ⁊ dudum auri fodinas habuere: quas Salaſſi poſſidebant: propter que aſſidua prelia gentes ille cōferebant: donec a romanis penitus delete ſunt. Hec autem ciuitas dudum Sabaudiēſium duci paruit. Uercellas ciſalpine gallie vrbem ante troianum excidiū: vt Sicardo cremonenſi placet ꝯditionis haud magnū ſumpſiſſe principium ꝯſtat. Naꝫ autor idē refert quā dam nobiliſſimā troianam Uenerē nomine cū Elicio filio ante vltimam Troie ca ptiuitatem in Italiam veniſſe: que per deuia queqꝫ diſcurrēs nō longe a montibꝰ in torrente Ceſia ꝯſedit: ⁊ paruā ibi domū ſibi extruens Cellā appellauit. Quam quideꝫ v̓cellenſeꝫ ciuitatē autumati ſunt: dicētes Uercella quaſi veneris cella. Ea enim a Martiali poeta Apollinea appellata ē: quā Plinius in. 3º. a Saluijs lybicis ortam tradidit. Tenuerūt aūt Saluij populi mōtes Nicee ſuperuenientes: de hac vrbe in geſtis Euſebij eiuſdeꝫ epiſcopi habet̉: ꝙ ligurie ciuitatū primatū tenuerit. Ex quibus v̓bis multi intulerūt: ꝙ metropolis fuerit ⁊ archiepiſcopalis ſedes: qd̓ nō de iure aut antiqua ꝯſuetudine fuit: ſꝫ caſu vrgente: ⁊ ad tēpus. Nā cū Arriana peſtis inualuiſſet: ⁊ quidā archiepiſcopus Arrianus Auxētius nomine tūc medio lanēſi eccleſie p̄eſſet Syricius papa Enſebiū v̓cellenſem ep̄m ſuꝑ oēm ꝓuinciā lega tum generalē inſtituit. Sꝫ Auxētio mortuo Ambroſius archiepus cōſtitutus ē: ⁊ Euſebij iuriſdictio ceſſauit: de hac vrbe Plinius ait: Extat lex cēſoria Uintimilia rium aurifodine: que in v̓cellenſi agro cauabat̉: ne plus quinqꝫ hominum in opere aurū faciendi publicam haberēt. Magno autem decori Uercellarum vrbi fuit con cilium celebratū ꝯtra Berēgarium turonenſem archidiaconuꝫ ſb̓ Leone nono pōtifice romano: de quo loco ſuo dicemus. Hec ciuitas poſt varios caſus: variaſqꝫ di ſceptationes ab annis ducētis citra adeo lacerata fuit vt duobus in caſtellis diuiſa fuerit. Nūc āt inſtaurata maximis menibus ambit̉: ⁊ monaſterioꝝ: temploruꝫ: edium ⁊ arcis regie edificijs exornatur. Forūqꝫ nō vulgare habet. Multis p̄terea

Anno ¶L lher ¶VI. On̄di An̄ chr̄i ad Captiuitas ſanctoꝝ excolitur reliquijs p̄cipue diui Euſebij Sardi ep̄i. Eius ager preter oleuꝫ omnia fecūdiſſime gignit: ſꝫ vinum precipue ea vt ita dixerim totius pedemontane regionis ⁊ ligurie Emporiū eſt. Genuit quoqꝫ cōplurimos viros clariſſimos: ꝗ bel loꝝ ſtudioſi fuere: ſed hac etate depoſitis armis agriculturā ⁊ mercaturam cogunt̉ amplecti. Sabaudienſiū duci iamdiu hec ciuitas paruit: cuiꝰ dn̄io admodū creuit. Nouarie vrbis poſt vercellas Gedeonis iudicis Iſrael tēporibus Elicius veneris troiane filius in monticulo quodā nō longe a Ticino flumine fundamenta iecit: a quo poſtmodū mons ille Glicius dictus eſt: quē quidā dicere audent Nouarā eſſe ideſt quaſi nouā aram: quia eo loci Elicius vna cū matre Uenere poſt multos via rū aufractus ibidem ꝯſidentes ſtructa ara diſs primo ſacrificarūt. Eam deinde in ſubres galli Ptolemeo teſte auxere. Plinij quoqꝫ tēporibus(vt ipſe habet) pagus erat: ſꝫ paucorum poſtea ciuiū ſolertia ob agri bonitatē facta ē ampla: cuius ager ſa tis ferax eſt: parte tamen aliqua excepta: que deſerta eſt: ⁊ montibus: vallibuſqꝫ abundat. Huic diuus Simplicianus mediolanēſis archiep̄us Gaudentium viruū ſanctiſſimū primo dedit epiſcopū: cuius exemplo ⁊ doctrina eccleſia dei ibideꝫ mirifice creuit. Hec etiam Albucio Sillo claro oratore: ſicut noſter tradit Euſebius per Octauīani imperatoris tempora ornata fuit. Et tēporibus Clementis quinti pōtificis romani habuit Dulcinū hereſiarchā: cuius peſtis varie agitata fuit. In di uinis aūt Ioannē theologum ordinis noſtri: virum ſatis doctum: ⁊ in diuinarum ſcripturarū ſenſibus ſubtiliſſima exercitatione limatū: quē pro merito virtutū laudare ⁊ extollere tenemur: cū noſtre religionis iamdiua patrum inſtitutis collapſe vna cum Ioanne rocho papienſi: ⁊ Georgio viro optimo primus reformator exti terit: nobiſqꝫ ſacre religionis habituꝫ dederit. Sauona inſignis vrbs maritima(a genua triginta paſſuū milibus diſtans) antiqua perhibetur: eo ꝙ Liuius Magonis aduentū referens ipſam Sauonam nominauerit: ſicut noſtra etas facit. ⁊ tn̄ Plinius Sabbacium. ⁊ Pōponius mella Sabba ciam eam appellauit: que certe hiſdē nominibus ſic nō eo loco fuit: quo ea quā habemus noua exiſtit. Nam Mago penus cū nec dum Genua ab hiſdeꝫ aphricanis euerſa inſtaurata fuiſſet: hāc ēt delere curauit: que tūc Sabbacijs vadis collacata erat: a qua quinqꝫ milibus nūc diſtat: ⁊ nuncuſqꝫ etiā locus vadoꝝ portus appella tur. Quo aūt tempore: vel a ꝗbus vrbs hec extructa: necdum inuenire potuimus. Hec vero multoruꝫ populorum commercio iamdiu nobilis extitit: ⁊ vndiqꝫ meni bus: portu: palacijs: ciuiūqꝫ edibus celebrrima extat: cuius viri cum maritimis bel lis ac mercature ſemꝑ inſiſtere ꝯſueuerint: litteris caruerūt. Unus autem Sixtus quartus pontifex romanus repertus ē: ꝗ p̄ter dignitatē maximaꝫ: qua chriſtianos omnes antecellit: etiā philoſophia ac theologia non ſolū etatis ſue: ſed prioꝝ quoqꝫ tempoꝝ homines ſuperat ornatiſſimam hanc reddidit vrbem. Huius vrbis digni tatem ipſe auxit: qui multos Sauonenſes affines ſuos(vt fit) cardinalatus: epiſco patus: diornauit. Et cum nepotes ſuos ad vrbis prefecturā aſſumpſerit: Hierony mū Riariū comitem Forliuij ⁊ Imole dominū creauit: qui ⁊ ipſe ob excellētiſſimi ingenij virtutem: preterꝙͣ litterarū gloria ornatiſſimā fecit: de quibus locis ſuis di cemus. Eam licet ſuperioribus annis diuerſi tenuerint domini. nunc Bapteſtinus Fregoſus genuenſiuꝫ dux poſſidet. Naulum modici precij maritima vrbs: cui Alexander tertius papa epiſcopum dede rat a genuenſibus ⁊ Sauonenſibus condita fuit: que ſuperioribuſ annis armorum potentia: nauigiorum frequentia: portu: turribuſqꝫ inclyta fuit. Sed ab annis quin quaginta citra ob Genuenſium diſſenſiones: tum a factione fragoſia: tum ab Alphonſo Neapolitano rege multotiens in predam data eſt: ⁊ adeo direpta: vt vix vrbis facieꝫ retineat. Albinga ſimiliter maritima vrbs a Naulo(occidentem verſuſ) viginti paſſuum mili bus diſtans vetuſtate ⁊ oꝑibus nobilis a liguribus tempore Pompei ſuperatis in campeſtri loco quingentis paſſibus a mari recedens condita fuit. Huius vrbis primi incole(ſicut Straboni placet) ligures ingauni appellabantur. Et propterea primo Album ingaunum dīcta fuit. eaꝫ Merula fluuius abluit: cuius aque ex Ca

84 3 Anno iVI. An̄ chriad Mra ¶ Liber Captiuitas nepo infecte eſtiuo tēpore morbidaꝫ ciuitatē faciūt. Hec ciuitas Proculo imꝑatore romano alūno ⁊ ciue extitit ornata: d̓ quo Eutropiꝰ ſic ſcribit: Proculo pr̄ia albin gatū in alpibus maritimis domi fuit nobilis: ſꝫ maioribus latrocinātibus ipſe vrbis dominiū obtinuit. Hāc cū diuitijs ⁊ mercatoribus refertiſſima eſſet Piſani ad annū domini. 116 5. cū. xxv. triremibus inuadētes ſpoliauerūt: ⁊ multis interfectis multiſqꝫ captiuatis igne totaꝫ incēderūt: ſꝫ Genuenſiū auxilio: aliarūqꝫ ciuitatum ꝯfeſtim pulchrius refecta ē. Ad hāc Philippus mediolanenſiū dux perdita Genna Bernardinū vbaldinū virū fortiſſimū cū ingēti exercitu miſit: ꝗ eaꝫ quattuor mēſibus obſedit: ⁊ multis oppugnationibus mala que in bello inferri ſolent: eā pati cōe git: ꝗ tandē ꝯſtātia ⁊ populi fortitudine fatigatus re infecta obſidionē ſoluit. Hāc Innocētius tertius romanus pōtifex genuenſi archiep̄o ſuppoſuit cum diu antea mediolanenſi archiepiſcopo paruiſſet. Agrippina que nūc Colonia dicitur inferioris germanie Ubioꝝ vrbs ad citeriores Rheni ripas ſita tēporibus Enee troiani: a quodā troiano Colono nomine(vt Si cardus cremonēſis habet) initiū ſumpſit: ſꝫ poſtmodū Claudij imꝑatoris iuſſu: qui Agrippine maritus fuerat ⁊ Ubioꝝ populis a Sueuis fugatis inſtaurata extitit: ⁊ ab Agrippina vxore ex eoꝝ ꝓgeīe ducta appellata ē: quā vrbē ſic ꝯditā vbij popu li habitare ceperūt. Que ciuitas paulopoſt cū romanoꝝ ſocia eēt: fatali igne ꝯſumpta ē: in qua Capitoliū ⁊ edificia ⁊ ritus romanoꝝ inſtar fuere: ⁊ adhuc nōnulla ex tant. Hec metropolis ē: cuius archiep̄us romanū elegit imperatorem. In ea multi ſciētia ⁊ ſanctitate claruere viri: quoꝝ de numero Seuerinus ipſius vrbis epiſcopus ibi quinquaginta ex Thebeoꝝ legione curſuꝫ ſui agonis cōpleuerunt. Urſula quoqꝫ cū vndecim v̓ginum milibus: ⁊ aliſ nōnulli in ea martyriū promeruerūt. Lugdunū tranſalpine gallie vrbs Uiene finitima Octauiani Auguſti tēporibꝰ(En ſebio teſte) a Plāco Ciceronis diſcipulo oratoris clariſſimo in colle quodam: vbi Arar Rheno ꝯmiſcetur: condita fuit: que ſupra reliquas gallie ciuitates(Narbone excepta) virorum clariſſimoꝝ ordine diu claruit. Nam vſui magno illis ſemꝑ ac etiā in preſentiarū emporiū fuit: in ea belloꝝ duces(vt Strabo habet) monetā auream ⁊ argēteam Auguſti iuſſu ſignabāt: atqꝫ ibidē vniuerſi galli pulcherrimū tem plū cōmuni impēſa extruxerūt. ⁊ Planci ſuaſione Auguſto Ceſari dedicarunt: qd̓ vna cū tota regione(ſicut Seneca ad Lucillū refert) fatali igne eo tempore: quo ⁊ Agrippina: videlicet tēpore Senece exuſtuꝫ ē. Hanc inter celtas aſcribere quibuſdam placet: qm̄ omnes eius ſuffraganei: ⁊ pars vrbis: eccleſiaqꝫ ipſa matrix in celtis(vt aiunt) ſite ſunt. Hinc Plotius: ꝗ primus Nome latinam rhetoricā docuit du xit originē: a quo Cicero ſe Rome puerū cū. Q. fratre latine primū doctuꝫ rettulit Hinc ſanctus Augēdus vita ⁊ miraculis clarus. Hinc ſanctꝰ Deſiderius epiſcop ⁊ ſanctus Baldomerius: cuius miracula crebra ciuitatē reddūt illuſtrē. Hinc roma nus Abbas q̄ primus ibidē vitā eremiticaꝫ duxit: ⁊ multoꝝ extitit pater monacho rū. Ornatur et hec ciuitas ſancto Nicecio ep̄o: ⁊ ſancto Aureliano arelatenſi ep̄or ⁊ Hyreneo ep̄o Policarpi diſcipulo: qui ibi martyrio coronatus ē. In ea Domitianus abbas. Lupus ep̄us ⁊ anachorita. Anthiochuſqꝫ ep̄us ꝗdam in domino quie ſcūt. Iuſtus p̄terea angelis proximus ibi vitā finiuit. Hec Lodouico francorum re gi iādiu paruit: qui ibi ſolēnes nūdinas inſtituit: vbi ⁊ Pilatus ⁊ Herodes a romaInis principibus relegati vitam infamem finiere. Narbonā galliarū regioniſqꝫ ꝓuincie vrbē ab Enee ſocijs ꝯditā Carinus ī cronicia refert. Hec Toloſacibus finitima ē ⁊ in Aquitania haud lōge a Sōciatibus popu lis. Eſt aūt metropolis cuius primus ep̄us fuit Paulus: apoſtoli Pauli diſcipulus q̄ cū p̄dicandi gr̄a cū eodē apoſtolo ad hiſpanias pergeret ibidē relictus ē: vbi p̄dicationis officio non ſegniter impleto clarus miraculis quieuit in pace. Toloſe eiuſdē ꝓuincie vrbis vno ⁊ eodē tēpore ab quodā Toloſo troiano iacta ſunt fundamēta: quā cū romani cepiſſent: illuc colonias deduxere: ⁊ amphiteatro capitolio: alijſqꝫ edificijs: e ꝗbus aliqua adhuc extant: ornatā reddiderūt. Hec narbone ſi ciuitati finitima ē: ⁊ Santonibus nec lōge a ſonciatibus populis abeſt. Metropolis ciuitas ē: eiqꝫ Ioānes. r2ꝰ. pōtifex archiep̄uꝫ primo ꝯceſſit: ⁊ ex eius caſtellis

Anno VI Pūdi Anͣ chr̄i ad Liber C aptiuitas ſex in ciuitates erexit: ⁊ eidem archiepiſcopatui ſubiecit: vt haberet tolloſanus archiep̄us: ꝗbus cū dignitati p̄eſſet frācoꝝ regi ſubita: q̄ in ea bonarū litterarū gymnaſiū etiā ꝯſtituit. Hec ſanctū Saturniū primum ep̄um habuit: qui ī capitolio eiuſdē vrbis a paganis tentus: atqꝫ e ſumma capitolij arce ꝑ oēs gradus p̄cipitatus capite colliſo: excuſſoqꝫ cerebro: ⁊ omni corpore dilaniato dignam ibi chriſto exhala uit animam: cuius corpus ab eiſdeꝫ ſummo veneratur honore. Pariſius regia ⁊ inclyta galliarū vrbs in Senonēſi ꝓuincia poſt troianū excidiū(vt Carinus in cronicis habet) initiū ſumpſit. Nam quidā perides cū Enea e Troia ſe cedens: vnaqꝫ cū Frācone Hectoris filio in Galliā ꝓficiſcens iuxͣ Sequane fluuiū ꝯſedit: ⁊ ibi populū ꝯſtituēs a ſe Pariſios nominauit: q̄ bellouatis ſenonibus attri buti Luteriā oppidum poſtea ꝯdiderūt ⁊ ab ipſis pariſiēſibꝰ ꝯditoribus pariſios appellauerūt: que ꝑ tēpora a regibus habitata ī maximā ⁊ potētiſſimā euaſit ciuita tem: cui poſtmodū Carolus cognomēto magnus ob loci ꝯmoditatē imperiali dyademate ſuſcepto romanoꝝ vniu̓ſale gymnaſiū ꝯtulit. Hec in inſula Sequane flumi nis: ꝙ perpetua ſalus influat poſita e/ ⁊ a Dyoniſio Ariopagita ep̄o ab apoſtolis: eo vna cū Ruſtico ⁊ Elentherio diacono p̄dicationis gr̄a directo ſacrum Chriſti euangeliū ſuſcepit: quo ibi martyrio coronatus/ paulopoſt in pago eiuſdē Eugeniꝰ eius diſcipulus beate paſſionis ⁊ ipſe coronam percepit. Habuit deinde ꝑ tēpora diuum Marcellū ep̄um: cuius vitā v̓tutibus ac miraculis illuſtrem Fortunatꝰ epi ſcopus egregīe deſcripſit. Germanꝰ quoqꝫ ep̄us hinc originē duxit: qͥ quāte ſanctitatis: quatiqꝫ fuerit meriti: ꝗbus ēt claruerit miraculis p̄fatus Fortunatus ſtilo digeſſit. Habuit ēt Germanus diſcipulū Drotheueū abbatem virū ſcientia ⁊ ſanctita te clariſſimū: ⁊ Genofeuā v̓ginem chr̄o dedicauit: que poſtea admirandis v̓tutibus ⁊ miraculis claruit. Ornatur p̄terea hec celebratiſſima ciuitas reliquijs Baltildis regine: ⁊ auree v̓ginis: aliorūqꝫ plurimorū martyrum. Uerum excellentes diſciplinis viros commemorare: quos ipſa genuit longum eſſet. Ueſuncio maxima ⁊ imperialis ac metropolis in Guaſconia comitatus Brurgūdie vrbs loco ⁊ natura munitiſſima: quā Sequana fluuius interſecat a troianis vt p̄di cto auctori placet ꝯdita fuit. Hāc Ceſar(vt in ꝯmētarijs hēt) cepit ⁊ in edificijs romanis: vt Pantheon: cāpus marcius: cāpuſqꝫ Minerue habēt: ipſe ⁊ reliqui roma ni poſtea illuſtrare curarūt: que ſemper latine eo modo dicta fuerūt. Multaqꝫ alia priſce vetuſtatis monumenta(vt aiunt) in ea conſiſtunt. Magunciam metropolitanam germanie vrbem a Magancio quodam troiano initium: ⁊ nomen tēpore troiane cladis habuiſſe Carinus ī cronicis tradit. Hec inter Belgas Germanie ciuitates eſt: ⁊ citeriores Rheni ripas attingit: de qua Ceſar ī commentarijs nullam facit mentionē. Sed Tacitus q̄ etiam mollem a Druſo ad re morandū Rhenū factam refert ⁊ a Paulino Pompeio romanorū legionū in Germania duce ſub Nerone imperatore perfectā: huius archiep̄us ad imperatoreꝫ romanum eligendum preſtat ſuffragia. Genuit hec ciuitas Albanum virum ſanctiſſi mum: vbi ⁊ martyrium ſumpſit. Sed iam omiſſis exteris vrbibus ad italicas ſermo deducendus eſt. Parma Emylie prouincie vrbs peruetuſta a quodam troiano Palladis ſocio: teſte Sicardo Cremonenſi epiſcopo temporibus iudicum Iſrael initium conditionis ſue ſuſcepit: ⁊ Chriſopolim: ideſt auream vrbem ex ſuo nomine appellauit. Chris enim grece latine aureum ſonat: ⁊ polis ciuitatem. Iulius vero Ceſar eo colonijs deductis Iuliam ex ſuo nomine poſtea nūcupauit. Unde ⁊ in tēpli foribus hec ver ba adhuc cernuntur. Iulia ciuitas Chriſopolis a corpore ſancti Donini milia quin decim diſtat paſſibus. Poſtremo a Parma flumine eam diuidente Parme nomē accepit. Urbs ſiquidem ampla: ⁊ bonis omnibꝰ referta a qua Tarus torrens haud procul preterfluit: qui ⁊ accolis multa quādoqꝫ infert dāna. Hec Cadolū pp̄am ad ulterinum aliquando habuit: qui longo tempore pontifices romanos vexatus eſt.

Anuo An̄chriaa Aedi ¶ Liber .VICaptiuitas Hec propter tolerantiam biennio obſidionem: quā Federicꝰ ẜus eaꝫ p̄mebat: ⁊ ꝓ pter victoriam: quam de eo adepta eſt notiſſima habetur: in qua clade idem Federicus coronam maximi precij: ⁊ vaſa maximi ponderis plurima amiſit. Ea deinde corona anno ſalutis noſtre. izi1º Henrico Brixiā obſidēti fuit reſtituta. In ea potē tiſſime ac clariſſime quattuor familie fuere: Corigianorum videlicet: Roſſiorum: Palauicinorum ⁊ vitalenſiuꝫ: a quibus multas pertulit tyrannides. Hec ciuitas vi ros diſciplinis preſtantes habuit: Macrobium: cuius extant de Saturnalibus li bri: in cuius ſepulchro Blaſius parmenſis philoſophus clariſſimus ſepultus eſt. Caſſium poetam: ⁊ alterum Caſſium centurionem virum belli ſcientiſſimum. Ornatur quoqꝫ legum doctore Iacobo Arene viro doctiſſimo: qui multa ſcripſit. Mutina vetuſta Emylie prouincie vrbs: ad quam Liuius dicit fuiſſe deductā a romanis coloniam: ⁊ in qua Octauianus annum decimumſeptimum agens. M. An tonium ſuperauit: de qua etiaꝫ Liuius pluries meminit quo tempore condita. Sꝫ a quibus demolita fuerit: vel qui nouam quam habemus edificauerat non inuenimus. Ornatur autem hec ciuitas Geminiani epiſcopi ſanctiſſimi viri corpore. Ad cuius tunbam frequentia indies demoniacorum liberatione fiunt miracula. Hic ē ille Geminianus: qui Totille hunorum regi formidabili: ⁊ hoſtili animo aduenien ti vrbis portas(ſicut Heliſeus) aperuit: ac per eam nemini infenſo cecitate percuſſus pertranſiſt. Habuit ⁊ Nicolaum Matarellum iuriſconſultum: ⁊ bonarum litterarum ornatum: cuius clara extant doctrine monumenta. Ferraria nunc inſignis vrbs Pado veteri appoſita: a quibus vel quo tempore initiū ſumpſerit compertum non habemus. Id tamen Ferrarie nomen a ferro ſortita eſt quod ſingulis annis Rauenati eccleſie(cuius ditionis erat) pendere conſueuerat. Ferunt enim tria loca iuris eccleſie Rauenatis fuiſſe: que tria metalla ipſi eccleſie offerre ſolebant: a quibus ⁊ nomina ſortita ſunt. Aureolum oppidum in Forliuenſi agro poſitum ab auro. Argentam caſtellum Pado oppoſitam ab argento: ⁊ Ierraria a ferro. Hanc tamen primum muris circundatam a quodam Rauenati He xarcho nomine Smaragdo circa annum domini. 700. inuenimus: que ab ipſo conditionis initio nunꝙͣ ab ipſa Rauena: aut a romanis(etiam laceſſita a lōgobardis) deuiauit: ſed etiam poſt deuictis a Carolo longobardis poſt donationeꝫ de hexar chatu Rauenate eccleſie romane factam ab ipſo Carolo ſemper in eius obedientia perſeuerauit. Uerum̄tamē aduerſantibus Germanis imperatoribus pontifici romano: ⁊ hec ciuitas modo ſub vno modo ſub alio vacillauit. Quam tandem anno domini. i100. Bathildis comitiſſa Uenetorum: ⁊ Rauenatum auxilio ab Hen rico imperatore occupatam ſibi vendicauit. Sed abinde centeſimo ⁊ vigeſimoprimo anno cum eſtenſes marchiones in ea potentiſſimi euaſiſſent Salinguerrā quē dam ferrarienſem ſubornarunt: qui eorum inſtigationibus ⁊ imperatoris auxilio Ferrarie dominium contra eccleſie libertatem ⁊ auctoritatem occupauit. In eaqꝫ regnauit annis decem ⁊ nouem. Quem tandem Innocentius quartus pontifex romanus auxilio Uenetorum expulit. Et eſtenſes paulopoſt ſibi ſubigere eam ce pere: vbi Oldrandinus eſtenſis primo prefuit. Sed ab anno ſexageſimooctauo preſulante Clemente quinto: cum Azzo eſtenſis marchio Beatricem Earoli ſecundi neapolitani regis duxiſſet vxorem a Friſco eius filio propter nouercam ſuꝑ inductā pater in carcere coniectus eſt. ⁊ a Uenetis impetrato auxilio Ferraria po titus eſt. Qui cum vidiſſet ferrarienſes ſe eccleſie ſubdere velle: in vindictam mediā Ferrariā incēdit: ꝑꝑ quā iniuriā pulſo Friſco ciues ſeſe Uenetis dedere: eo ꝙ ſe egregie ab his defendi poſſe ſperabāt. Veneti āt ſic ex ciuiū deditiōe ferraria po titi nequaꝙͣ adduci potuerūt: vt eā dimitterēt: lꝫ pōtifex ipſe venetos eccleſiaſtico

Anno VI. Pūdi An̄ chr̄i ad. iber ſuppoſuerit interdicto. Unde ⁊ omnia eorum bona per gallias aliaſqꝫ prouincias direpta fuerunt: nec paruiſſent viſioni pontificis Ueneti niſi Palaguria eccleſiaſticus legatus Florentinorum ⁊ Caroli regis auxilio fretus Uenetos armis Ferraria primum: poſt caſtello Thedaldo quod ad pontem retinebant magnis ce dibus deturbaſſet. Fuitqꝫ poſtea Ferraria eſtenſibus per ſucceſſorem vigeſimūſe cundum conceſſa hac tamen lege vt quot annis decem milia nūmum aureorum ro mane eccleſie perſolueret: ⁊ quaſdam conuentiones cum Uenetis percuſſere: que omnia vſqꝫ ad hunc Herculem qui nunc regnat fideliter ſeruata fuere. Quorum obedientia ⁊ pace opibus potentiaqꝫ plurimum creuit. Sed ⁊ ab Eugenio quarto pontifice Romano: citra qui ibidem generale concilium celebrauit: vbi etiam affu it Grecorum imperator mirabile ſuſcepit incrementum. In ea enim ſuperbiſſima principum ac ciuium pallatia erecta fuerunt. Vbi cum Gymnaſium conſtitutū ſit: noſtris temporibus multi humanitate: philoſophia: ac legum peritia excelluere Bononia primum Telſina vt Plinius in tertio habet. poſt Boionia: deinde Bono nia dicta quo fuerit tempore condita non inuenimus: Eam Plinius vrbium omni um quas Ethruſci circa Apēninum habebant vetuſtiſimam ⁊ primam fuiſſe ſcribit: Nam(vt diximus) gallie ciſalpine ⁊ Boiorum caput fuit ⁊ eſt. Uerum auctis Romanorum rebus: expulſis Ethruſcis Romani colonias trium milium viroruꝫ in eam deduxere: quorum auxilio aucta ⁊ ampliata fuit ita vt per tempora Auguſti trium opulentiſſimarum italie ciuitatum vna fuerit. Hanc Lotharius imperator anno domini. 840. cum Lodouicum eius filium Bononienſes multis affeciſſent contumelijs: vaſtatis villulis ⁊ agris poſt innumeras ciuium: aliorumqꝫ multorum cedes direptam ⁊ immunitam reliquit. Inde ad annum. 127 i. tante potentie fuiſſe legimus vt aduerſus Venetos tribus annis bello contenderit: qui liberam nauigationem in mari Adriatico eis prohibebant: eoſqꝫ compulerunt vt liberam conducendi ſal ⁊ frumenta ſine vectigale facultatem haberent. His feliciſſime geſtis confeſtim inter Bononienſes orta eſt diſſenſio: que ciuitatem plurimum attri uit: propter quod ⁊ in manus Romane eccleſie deuenire opus fuit. Cuius magiſtratus anno ſalutis noſtre. 136 5. ei quem habet circundedit murum. Unde ⁊ po ſtea opibus ac reliquis ornamentis plurimum amplificata fuit: ⁊ adeo vt etate noſtra ceteras Romandiole ⁊ Uenetie vrbes magnitudine: aſpectu: virtute: edificiis excelluerit. Optimum enim vinuꝫ: frumentum: legumina: ⁊ alia queqꝫ ad victū neceſſaria abundanter producat: propter que Bononia pinguis merito dicta eſt. Eſt(vt ita dixerim) libera muſarumqꝫ mater appellata: ꝙ ibi canonum ciuiliumꝭ liberalium artium: ſacrarumqꝫ litterarum diſcipline tradantur. Ex ea viri ſanctita te doctrinaqꝫ complurimi emerſere. Sed qui maxime preſtitere diuus Petroniuſ vrbis epiſcopus ſcientia ac ſanctimonia illuſtris qui vitas patrum compoſuit. Pō ponius ſatyrarum ſcriptor. C. Ruſticellus orator non contemnendus. Ornataqꝫ fuit Lucio ſecūdo pōtifice Romano ⁊ Ruffo: vt Bartialis ait. Genuit hec vrbs Guidonem archidiaconum canonum ſua etate ⁊ poſt principem Ioannem Andree: ⁊ Ioannem Calderinum: celeberrimos iureconſultos. Ornatur ⁊ Macagno ⁊ Gaſpare Calderino qui monumenta memoratū digna poſt ſe reliquer̄. Tu lit etiam paulo ante etatem noſtram Nicholaum Albergatum Cartuſienſem monachum primo Bononienſium epiſcopum: ⁊ poſtea eccleſie Romane cardinalem virum ſapientia ⁊ ſanctimonia ſingularem. Fuere ⁊ alij preſtantiſſimi viri in hac ſtudiorum ⁊ ſapientie matre quos commemorare longum eſſet: Supereſt ⁊ nunc Ioānes benteuolius nobilium ſua etate in ea potentiſſimus: munificentiſſimꝰ mul tiſqꝫ virtutibꝰ ornatiſſimus. Multe ſunt ibi ſanctoꝝ reliquie: ſed p̄cipue diui Dominici predicatorum fundatoris.

Anno .VI. An chr̄i ad. Pūdi ¶ Liber Rauēnam vrbem plane vetuſtiſſimam Hoſtrogothorum regum quondam regiam. ⁊ Exarchorum Romanorum ſedem: nūc autem ſenatui veneto ſubditaꝫ temporibus Noe poſt linguaꝝ ꝯfuſionem: alij autem poſt Troie euerſionem ī littore maris adriatici: a quibuſdam eo ratibus veniētibus fundatā nōnulli affirmāt. Strabo tamē liº 5º. a Theſalis ꝯditam cōmemorat. Qui cum Tuſcoꝝ iniurias ferre nequirent: vmbros quoſdam ſecum aſſumpſerūt: vmbrorumqꝫ Colonia habita fuit. Hactenus enim inter paludes fuerat: tota ligneis compacta edificijs ⁊ aquis diffu ſa: pontibuſqꝫ ac lembis(vt nūc venecie) peragrata: veruꝫ ſuperueniētibus Roma nis Octauianus Auguſtus: vt Liuius tradit illam muris nūc extātibus cinxit. indeqꝫ Ualentinianus cuꝫ triginta annis quibus imperauerat in ea plurimum egiſſet eius menia ampliauit: ⁊ eius ep̄o duodecim ciuitatū ſubiecit epiſcopos: vꝫ: Ari mini: Ceſene: Forliuiſ: Foripompiliſ: Fauentie: Fori Cornelij: que Imola dicit̉ Brincij: Bononie: Mutine: Regij: Parme: ⁊ Placētie: que ciuitates ſub exarcha tu poſtea fuere: ⁊ eius ep̄m Ioāne tūc appellatū pallio ex candida lana vti voluit: quo tunc ſolus vtebatur imperator: vnde poſtea cum Romanis pontificibus Rauenates ꝯtendere preſumpſerunt. Poſtea Alaricus Hoſtrogothoꝝ rex: ⁊ reliqui eius ſucceſſores ēt menibus alijſqꝫ edificijs ſuperbiſſimis celeberrimam reddiderunt. Theodoricus vero illam octo ⁊ triginta ānis incoluit. In qua ſuperbas edes ⁊ Baſilicas extruxit. Indeqꝫ per multas manus acta calamitatibus ⁊ direptionibus nō caruit. In ea quandoqꝫ pollentanoꝝ clariſſima familia prefuit: que ⁊ poſt varios caſus: ⁊ ipſa a Uenetis extincta ē. Dudum ⁊ in hac celeberrima vrbe viri clariſſimi tum ſanctitate: tum ſcientia claruere multi: E quibus fuere Apollinaris eiuſdem primus epiſcopus. Uitalis vir ſanctiſſimꝰ: ⁊ Geruaſius Prothaſiuſqꝫ ip̄i us Uitalis filij: ⁊ alij multi omnes martyrio coronati. Hinc etiā Ioannes huius nominis decimuſſeptimus Ro. pontifex fuit. Sed ⁊ Petrus cognomento Rauenas Fori Corneliſ epiſcopꝰ qui multas ſcripturas eloquentiſſime dilucidauit: ac Caſſiodorus ſenator Romanus: qui celebres epiſtolas ⁊ librum de anima cōſcripſit. Fuere ⁊ nouiſſimis temporibus clariſſimi Rauenates Gulielmus phyſicuſ ⁊ Ioannes grāmaticus rhetorqꝫ doctiſſimus: qui vna cum Gaſparino Bergomate nr̄o primum eloquētie ſtudia in italia illuſtrauit. Imola enim Nomandiole prouincie ciuitas a priſcis Foruꝫ Cornelij appellata: eo ꝙ Emilie regionis olim initium eſſet poſt Troiane vrbis excidium(licet īcerto au ctore) initium ſumpſit: quam ciuitatem Narſes eunuchus circa ānuꝫ domini. 550. deſtruxit: ſed breui poſt a Cliphi ſecundo longobardorum rege: ſub nono hoc nomine Imole(vt Rauenatibus opponeretur) edificata fuit: Deinde iterato deſtru cta fuit. In ea Martialis cocus poeta habitaſſe dicitur: ſicut ipſemet his verſibuſ innuit dicens. Si quibus in terris qua ſimus in vrbe rogabit: Cornelij referas: me licet eſſe foro. Hanc autem cum diu Manfredorum clariſſima ⁊ regalis familia ſub titulo vicariatus poſſediſſet. Deniqꝫ noſtris temporibus anno ſalutis noſtre. 1473. in manibus Hieronymi Riariſ Sauonenſis annuente Sixto quarto pontifice maximo deuenit. Thadeus enim Manfredus ⁊ Guidacius eius filius inter ſeſe diſſidentes cum illaꝫ diu obtinuiſſent ab Galeacio Mediolanenſium duce(vt ita dixeriꝫ) pulſi ſunt. Et cum eidem Thadeo caſtrum nouum in Alexandrino agro tradidiſſet vrbis dominium ſuſcipiens eam Hieronymo ipſi genero ſuo. ſuſceptis tamen prius quadraginta milibus aureis tranſtulit. Cuius dominio potitus: eam quaſi liberam reddidit ⁊ menibus alijs innumerabilibus edificijs clariſſimis celeberrimam fecit. Habuit hec ciuitas Beneuentanum grāmaticum ⁊ ludorum magiſtruꝫ clariſſimum: qui cū multas nouiſſet hiſtorias aliqua memoratu digna ſcripſiti E Ioānem Imolenſem virum pontificiſ ⁊ ciuilis iurium peritiſſimū: de quibus lociſ ſuis infra dicemus.

Mūdi An̄ chr̄i ad. vI. ¶ Liber Fauentiam etiam ciuitatem haud procul ab Imola ꝯſtitutā vno eodēqꝫ tēꝑe initiuꝫ ſūpſiſſe tradunt. De qua Liuius liº. 89º. memīt dicēs. Sylla carbone cū exercitu ad Cluſium: ad Fauentiam: Fidentiolamqꝫ ceſo Italia expulit. Et Belyus ſpartianus hiſtoricus in vita Hadriani imperatoris interfecti dicit Nigrinum Fauentinum vnum ex inſidiaribus fuiſſe. Eam quippe Totilla Gothorum rex cū alijs ciuitatibus deſtruxit: ⁊ poſtea iterum reedificatam Federicus barbaroſſa male ha bitatam īmunitam reddidit. Inde quoqꝫ ⁊ Britonum milites diripuerunt ⁊ īcenderunt. Deniqꝫ vna cum Imola in Manfredorum familiam deueniēs eā vicaria tus titulo eccleſie vſqꝫ ad hoc tp̄s ſumma cū laude gubernauere. Quā quidē ciuitatē cum muro careret Guidacius Manfredus ⁊ Aſtorgius eius frater viri ī bellis preſtantiſſimi menibus preualidiſſimis alijſqꝫ ſuperbiſſimis edificijs muniuere. Ornata ſuperioribus diebus fuit Fauentia Martino preſtanti rei militaris ductore. Sed nūc ꝙͣmaxime Galleoto Manfredo eiuſdem vicario ⁊ hamoniſ comite viro vtiqꝫ humaniſſimo ⁊ chriſtianiſſimo ac in ſtudijs humanitatis eruditiſſimo: cuius virtute ⁊ prudentia ciuitas ipſa: tum diuinis rebus: tum humanis nō modicam conſecuta ē laudem. Eius autem ager cum frumenti viniqꝫ optimi feraciſſimus ſit: lini tamen inter Italie loca optinet principatum quem Plinius miris effert laudibus. Forum Liuij flaminee vetuſti noīs ciuitas ab Romanis conditionis ſue initiū ſum pſit: que ⁊ īter quattuor Romanoꝝ fora ea in regione ab eiſdem conſtituta: tertiū obtinuit locū. Hec autem ciuitas cū vniuerſa Romandiole prouincia diu ſub Bo nonienſium dominio fuit. Sed cum Bononienſes lambertazios ⁊ aſinellos cum multis familijs Gibellinis vrbe pepuliſſent: ⁊ Forliuenſes eos benigne ſuſcepiſſent. Bononienſes indignati in eos exercitu ducto ab Forliuienſibus eruptiōe fa cta octo milia Bononienſium trucidarunt: ⁊ ab eoꝝ ditione ciuitateꝫ penitus ſub traxerunt. Sed poſteaꝙͣ Bononienſium potentia īmunita fuit: hec ciuitas cum vniuerſa Nomandiola ſe pontifici Romano obtulit. Sed cum etiam ab eccleſia fide receſſiſſet: Martinus pontifex huius noīs quartuſ. miſſo Guidone gallico vr̄ bem obſedit: ⁊ ſuburbia incendit: indeqꝫ ab Forliuienſibꝰ anno ſalutis. 128. 2º. kl̓as Maij: idem Guido cum omnibus ſuis interfectus fuiſſet pontifex ī vltioneꝫ Gui donis interfecti: miſſo exercitu vrbem menibus expoliauit. Inde quoqꝫ in Manfredorum familia ac poſtmodum Ordelaphorum dominium accepit: qui ⁊ illā mu ro nouo cinxerunt. Deniqꝫ ⁊ ipſi poſt Pini mortem inter ſe diſcedentes in comitis Hieronymi Riarij Sauonēſis ēt manus deuenit. Hec eīm ciuitas īnumerabiliuꝫ propemodū viroꝝ illuſtriū: ⁊ p̄ſertim lr̄aꝝ fecundiſſima fuit: que preter Gallū poe tam de quo Uir. ſepe meminit: ēt Guidonē aſtrologū: ⁊ Rainerū celebrem iurecōſultum. Iacobumqꝫ phm̄ ⁊ medicum clariſſimū habuit. Et ſupra ceteros Blondū hyſtoricum clariſſimū cū quinqꝫ filijs genuit. In re autem bellica gnaros ⁊ clariſſi mos Ioānē ordelaphū vrbis ꝓ eccleſia vicariū: ⁊ Brādulinū ⁊ Tybertū ac Mo ſcardā ꝯciues Brādulos. Hec eīm ciuitas ſolū hꝫ optimuꝫ: ⁊ p̄ter cōes italicarum vrbiū fruges ⁊ frumēti: vini: olei: ⁊ fructuū ſuauiſſimoꝝ: et aromaticis abūdat: vꝫ: Anniſſio: Cardamonio: ſcenogreco Cymino: coriādroqꝫ. Ariminum vetuſta ciuitas: clariſſimaqꝫ romanoꝝ colonia: āno an̄ Chriſti natiuitatem. 270. Ptolemeo Lagi filio apud Egyptum regnante. P. Sempronio ⁊ Apio Elaudio conſulibus: in flaminia ſiue Romādiola(teſtibus Euſebio ⁊ Liuio. 14º. li?) a Romanis condita fuit. Nam idem Sempronius conſul: vt Liuius liº riº. tra dit compoſitis Sicilie regibus: decem nauibus oram Sicilie legentem Ariminuꝫ viſendam peruenit. indeqꝫ cum exercitu ſuo ad Trebiam amnem profectus eſt. Eam deinde Octauianus auguſtus auxit. atqꝫ ſuburbium cum illa ponte maxīo extructo opere coniunxit: ⁊ tum ciuitatem vniuerſam quam pontem ſilicibus ſtra uit: ꝙ ſolus adhuc extat. Indeqꝫ a Liburnorum regibus exciſa Dioclicianus imperator inſtaurauit. ⁊ ibidem fuſis liburnis Archum triumphalem ſuperbiſſimum qui ſancti Geneſij in eius rei monumentuꝫ erexit. poſtmodum ēt durā a Ui tigite Gothoꝝ rege pertulit obſidionē Ioāne Uiteliani: īꝑatoris Iuſtiniani ꝑtiū

Anno An chri ad. uai ¶ Liber .VI. Captiuitas viriliter defenſante. Federicus aūt ſecundus eam poſtea ampl̓iauit: hec enim por tum hꝫ ⁊ eiuſdem nominis fluuium: in quo nauigia tute a fluctibus maris conſeruantur. habetqꝫ Rubiconem fluuium ꝓpinquuꝫ ꝗ fluuius cū paruulus ſit ab acco lis piſciatello appellatur: qui gallie ciſalpine ꝓuinciam diuidit. In ea ſiquidē Synodus mediāte Thauro p̄fecto a Cōſtātio Ceſare Cōſtantini Auguſti filio cōgregata fuit: in quā diuus Hiero. īterfuit: quā poſtea pr̄es reprobarūt: ⁊ eius geſta nulla eē cenſuerūt: vt hēmus in canone. i5. di. c. Sācta romana eccl̓ia: hec ab anno dn̄i milleſimo ferme Malateſtis clariſſimis principibus vicariatꝰ eccleſie titulo ſubiecta fuit: qui illam ⁊ regijs palatijs: alijſqꝫ plurimis inſignibus decorarūt. Ex qua clariſſima familia plurimi litteraruꝫ ⁊ rei militaris peritia emerſere clariſſimi In ea nunc Robertus malateſta Pandulphi filius clariſſimus rei militaris impe rator venetoꝝ ꝓ vicariatus titulo eccleſie preeſt: de quo loco ſuo dicemus. Ornat̉ autem hec ipſa ciuitas ſancti Gaudentiſ ipſius epiſcopi: ⁊ ſancti victoris martyris ſancteqꝫ corone virginis ⁊ martyris ac ſanctiſſime Innocentie virginis: in ea paſſa eſt etiam ſancta Barina ⁊ Theodorus eiuſdem virginis pater. Emerſit quoqꝫ in hac vrbe beatus Thomas ⁊ Gregorius theologus acutiſſimus ordinis noſtri quorum alter miraculis claruit: alter quoqꝫ in libro ſententiarum optime ſcripſit. Claruit preterea in ea Robertus malateſta: qui licet paternam hereditateꝫ iuſtiſ ſime diu adminiſtrauerit: res tamen mūdanas tanto ſpiritu contempſit: vt poſtꝙͣ carnis ſarcina ſolutus fuit: beatitudinis famam: ſignaqꝫ ſanctitatis in terris reliq̄rit. Habuitqꝫ Ariminum ⁊ alios viros: ⁊ ꝙͣmaxime Petrum ⁊ Iacobum per leones latinis ac grecis litteris eruditiſſimos. Dictum autem fuit Ariminum: quaſi armorum armarium: quia eo in loco Ro. armamentorum ſuorum munitiones col locauerant. Beneuentum Aprucij vetuſtiſſima ciuitas eodem tempore quo ⁊ Ariminum colonia a romanis(teſte Liuio liº. 14º) deducta fuit. Hanc enim Seruius a Dyomede poſt Troianam euerſionem conditam fuiſſe dicit. De qua Liuius liº. 9º. Ad Bene uentum ꝙ tunc maleuentum triginta milia Samnitum ceſa aut capta Sulpitio ⁊ Petilio conſulibus. hanc poſtmodum Thotillas oſtrogothoruꝫ rex deſtruxit. Sꝫ poſtꝙͣ longobardorum duces eam inſtauraſſent ⁊ per ducentos annos cum ſūma gloria poſſediſſent Saraceni montem Garganum tenentes illam ſpoliantes ⁊ eru entes ſolo equarunt. Fuerat enim hec ciuitas in campeſtri loco condita: cui colles proximi erant fertiles villis longe lateqꝫ frequentati. Niceam etiam grecie Bithinie vrbem: primo ab Antigone rege conditā: ⁊ a ſe An tigoniam cognominatam: eiſdem temporibus cum Arimino: a Lyſimaco macedo num rege ampliatam: ex vxoris nomine Niceā appellauit. Cuius ambitus vt Pto lemeus refert ſtadiorum ſexdecim fuit. In quam maxima Synodus conſtantini magni temporibus fertur celebrata. Eam enim Gothifredus a Turcis multis an nis poſſeſſam abſtulit. ⁊ poſtmodū male defenſam turci etate noſtra occupauerūt. vbi ⁊ nūc Chriſti nomen penitus deletum eſt. In ea enim Annibal penus mortē obiuit. Ex qua prodiere Ienochrates philoſophus: Dionyſiuſ Dyaleticuſ: ⁊ Hyp pareus ac Theodoſius eius filiſ mathematici. Necnō ⁊ Cleophanes orator. Aſclepiadeſ medicus ac deniqꝫ Dion philoſophus egregiuſ. Alexandria autem Egypti maxima ciuitas: ante Ahriſti aduentum vigeſimo ſupra trecenteſimum ab Alexandro magno Iuſtino liº. xiº. teſtante intra ſpacium decem ⁊ ſeptem dierum cum ſex milibus murorum paſſibus condita fuit: Cuius ſitus vt Strabo ſcribit clamidis formam habuit: cuiuſqꝫ latera que in longum tendebant circumalabatur ſtadiorum ferme triginta. Hanc vniuerſam vijs diſtinctaꝫ ferunt: quibus equi ⁊ currus cōduci poſſunt: ſed duabus latiſſimis que plus iugero expā duntur: ⁊ ſeſe medias ad rectos angulos ſecant. Munit̉ āt(vt Ioſephus iudeus tradit) vndiqꝫ aut incōmeabili ſolitudine: aut importuoſo mari: aut fluminibus aut ſiluoſis paludibus pulcherrima quippe olim fuit Celeberrimaqꝫ idolorum fana habuit. necnō ⁊ chriſtianoꝝ tēpla adhuc extantia celebrata fuit. Multas quoqꝫ

An no. Mūdi An̄ chr̄i ad. yI. ¶ Liber habuit regias que ⁊ multam vrbis partem occupabant. nam quilibet regum illam pro libito voluntatis aliquo ornamento decorabat: ⁊ alij potentes alijs eam excōlebant īſignibꝰ. In ea ſiquidē Alexandri magni corpus alueolo aureo ſepultū fu it. Quod poſtmodū Cochas Syrie rex ex Syria ꝓfectus rapuit: Ꝙͣobre cito excidit. Hāc cū Nomani laceraſſent ac deſtruxiſſent. Troianꝰ imperator īſt̓rare fecit Et deniqꝫ āno ſalutis nr̄e. i2z0. Petrus quidam Cypri regis frater natiōe gallicꝰ: claſſe īſtructa cū Cathelanis ⁊ Gallicis ſuis īuaſiſſet. Urbem īgreſſus mediam di ripuit ⁊ īcēdit: ⁊ quāuis occurrētibus maximis egyptioꝝ copijs fuge ſe cōmiſerit: īgentē tn̄ predam ditiſſimaqꝫ ſpolia reportauit. Nec poſtea vnꝙͣ coaluit. Egyptio rum: deinde reges ſedem ī Cariam poſuere. Marcus enim euangeliſta huic vrbi primo Chriſtū predicauit: ⁊ cū ibidē ab apl̓is ep̄s fuiſſꝫ ordinatus: eccleſias ordinauit multas Quo mortuo Anianꝰ īſigniſſimꝰ eidem ſucceſſit. Hinc ī diuinis eru ditiſſimi multi emerſere viri: quorum de numero Philo natione iudeus fuit: qui multa vtiliter ſcripſit. Clemēs preſbyter de quo inſignia feruntur ſcripta. Origenes preſbyter oīum excellentiſſimus. Amonius diſertiſſimus vir: Dionyſius eiuſ dem ep̄us inſigniſſimus: origenis auditor: qui in ſynodis Cypriana ⁊ Aphricana epiſtolas ſcripſit: Anatholius epiſcopus mire doctrine vir. Pyrius preſbyter: qui ob eius elegantiam nouus Origenes dicebatur: Athanaſius ēt vrbis epiſcopus: cuius libri aduerſus gentes extant multi: Dydimus cecus qui plurima cōmentatus ē: maximus phūs qui ꝓ fide inſignia edidit volumina. Theophilus quoqꝫ ipſi us ep̄s qui aduerſus Origenē ſcripſit. Tymotheus preterea ep̄s qui ad Leoneꝫ ī peratorem librū valde vtilē ſcripſit. Ac demū Cyrus medicus ex philoſopho mo nachus viri dicendi copia peritus: ⁊ aliſ īnumerabiles. Anthiochia ēt Syrie ciuitas olim Epyphane ſiue Beblata: vt Plinio liº. 6º. placet appellata: poſt cōditam Alexandriam: anno. zzo. ante Chriſti aduentum a Seleū co Anthiochi filio vno ex Alexandri principibus inſtaurata ⁊ ampliata Antiochiam ab Antiocho patre appellari mandauit. Quā ⁊ Orētes fluuius diuidebat. Hactenus etiam maximi preciſ cū cītas eſſet Nabuchodonoſor rex Sedechiā iu deorum regem diu captū tenuit. In hac enim beatus petrus apl̓oꝝ prīceps ſeptē annis ſedem tenuit: ⁊ Lucas euāgeliſta poſt Petrum ſeptimus fuit epiſcopus: vbi ēt actus apoſtolorum ſcripſiſſe dicitur. In ea quoqꝫ prīa Synodus celebrata fuit. vbi primo fideles chriſtiani dicti ſunt. Patriarchalis quippe ſedes fuerat. 153. ſuffraganeos hn̄s: e quibus quattuordecim Metropolitani extitere. Ueꝝ Soldanꝰ Babylonioꝝ rex āno ſalutis nr̄e. 12σ7. nobis abſtulit: ⁊ habitatoribus expulſis col lonias adduxit. Laodicia quoqꝫ maxīa olim phrygiarum vrbium cītas: ⁊ ipſa vno eodemqꝫ tempo re cum Anthiochia a Seleuco rege condita fuit. Que ex Mithridatis obſidione plurimum poſtea labefactata eſt. Sed poſtmodum ⁊ loci bonitate: ⁊ quorundaꝫ ci uium fortunatorum ſolertia valde magnificata fuit. Nam Hiero. quidā ſupra duo bus milibus talentorum: ⁊ alijs pluribus donis ciuitatem exornauit. Poſtea Ieno orator ⁊ Polemo eius filius multum īcremento profuere. Ueꝝ cū eius regio multum cauernoſa ſit: terremotibus ꝯcuſſa decidit. Apamiam preterea minoris Aſie vrbem ab Nicanoris Seleuci predicti matre cōgnominatam per id tempus in hoſtijs Marſie conditam fuiſſe tradunt: quam eti am Marſie amnis interſecabat. Hec antiquitus inſigne emporium fuit: ſecundas poſt Epheſū ferens laudes: ⁊ cōmune italicoꝝ grecorumqꝫ diu fuit hoſpitiū. Cornetū autem etrurie ciuitas ſuper paruo colle eiuſdeꝫ nominis poſita et Tyrrhe no mari ad tria paſſuū milia ꝓpinqua uiuēte iacob patriarcha a Coritho rege dar dani et Iaſij patre condita ex ſuo nomine Corithus primum appellata fuit: dicete virgilio. 7º. ene. libro: His ortus ī agris dardanus ideaſ phrygie penetrauit ad vr̄ bes. Et ſubdit: Hinc illaꝫ Corithi tyrrhena a ſede profectū. Unde ipſius Corithi filius putatur dardanus. Hanc quippe turrium frequentia meniumqꝫ ſuperbia ve tuſtiſſimam etiā fuiſſe oſtēdunt. auctā vero traditur Traquinie vrbis vetuſte ruui nis fuiſſe: qua ex Tarquinia Tarquinius rex ſuperbus duxit originem.

Anno Anchri ad. Buai ¶ Liber .VI. Captiuitas Luca preterea Tuſcie vetuſtiſſima ciuitas a grecis condita fuit: ſed quādo compertum nō habemus romanoꝝ coloniam fuiſſe conſtat. Hanc autem inclitam fuiſſe ci uitatem(ſicut ⁊ nūc) memorie proditum ē. De qua Strabo libꝰ 5º. ſic habet: Luca vrbs ē que vna cum regione virorum probitate floret. Et robur militare hinc magnum educitur ⁊ equitum multitudo: ex quibus ſenatus militares cepit ordines. De qua etiam Liuius liº. 21º. meminit dicens. Hānibal ī ligures: Semproniꝰ Lucam ꝯceſſit. Hanc quoqꝫ Gothi poſtꝙͣ a Narſete Eunuco ī italia deleti fuerant: ⁊ eorum nomen euanuerat: qui ſuperfuerāt īſtaurauerunt ⁊ preſidium impoſuerūt. ad quam cum Narſes cum īgenti exercitu veniſſet ſeptem menſibus oppugnauitꝭ anteꝙͣ ea potiri potuiſſet. Multas enim calamitates: multoſqꝫ patronos ꝑ tempo ra hec ciuitas pertulit de quibus infra dicemus. Sed a quinquaginta annis citra poſtꝙͣ ī libertatem ſe vendicare ſtuduit: varijs ⁊ multiplicibus motibus per. 2o. an nos magnas paſſa fuit calamitates: que tamē ⁊ ipſa florentinum ppl̓m eius ambientem prīcipatum pariter afflixit. Hec autem ſemper honeſtis viris ⁊ p̄cipue mer catoribus ornata fuit. Genuit quippe Lucium tertium pontificem maximum viꝝ quidem optimū: qui eam multis muneribus tum diuinis: tū humanis ornauit. Ab imperatore eīm Federico obtinuit vt Hetruſci ⁊ alia quam Lucēſi moneta vterē tur imperatoria nota ſignata: voluitqꝫ idē pontifex canonicos ſancti Partini eiuſ dem vrbis mitra ep̄oꝝ more vti poſſe. Alexandrum preterea ſecundum genuit: ad uerſus quem lombardi ep̄i Caudolū parmenſem antipapam erexerāt. Hec enim ciuitas Luca ab luce dr̄: ꝙ longe relucebant ꝓpter inauratos clipeos: quibus eo rum exornate erant turres. Diu eīm menibꝰ ⁊ turribus inclita hec ciuitas fuit. Treueris Metropolis deniqꝫ Belge prouincie ciuitas: Temporibꝰ Abrae āno: vꝫ ante Chriſti aduentum. 19 47º. Gothifredo viterbienſi hiſtorico teſtante) a Tra beta Nini Aſſyriorum regis germano ex Aſſyria a Semiramide regina pulſo: in Germanie ꝯfinibus ꝯſtrui cepta fuit. Nino quippe magno mortuo impubere filio derelicto Semiramis vxore priuigni Trabete ſuſpitiōe ducta: eidē īſidias parare cepit. Quam ob cauſam Thrabeta(ēt nō laceſſitus) e regno cū magno Aſſyrioruꝫ agmine ſeceſſit: qui poſt multos errores multoſqꝫ viarum amphractus: ī Belgiam Galliaꝝ ꝓuinciam tadem peruenit. ⁊ haud lōge a Rheno flumine loco feraciſſimo ꝯſidens: ibidē etiaꝫ loco natura munito vrbis huiꝰ fundamenta iecit: ⁊ a ſe Treue rim nominauit. Quam poſtmodum Iulius ceſar cum vniuerſa prouincia traiecto Rheno fluuio ſubiecit: cui ⁊ viceconſulem ac queſtorem dedit: qui vſqꝫ ad imperij inclinationem ibidem perſtiterunt Ga quippe Treuerenſis ciuitas ſemper opulē tiſſima fuit. ⁊ inter quinqꝫ Belge ꝓuincie ciuitates: vꝫ: Coloniēſem: Maguntinā: Rhemenſeꝫ: ⁊ ꝓthomagēſem prīcipatū dignitatis ⁊ antiꝗtatis obtinuit: Cuius ꝙ dē archiep̄s potētiſſimꝰ ē ſeptē electoribꝰ īperatoꝝ dignior hītus ē. Huiꝰ eīꝫ vrbis ciues nunc ⁊ moribus ⁊ ornatu legibuſqꝫ ob mercatoꝝ eo aduentantium frequentiam ⁊ familiaritatem admodum culti ⁊ humani referunt̉: qui ob germanie vicini tatē Germanica vtunt̉ lingua: ⁊ ab eiſdem cultū ⁊ exercitu: ⁊ qͣdā ī bellis ferocitate nō multū differūt: Nam īter Gallos ſingularis virtutis habent̉: ⁊ equitatū ac peditatu plurimū valere exiſtimant̉. Ibidem eīm ⁊ ī tota Belgia legatꝰ apl̓icus cō ſtituit̉: ꝗ oēꝫ iuriſdictionē ī oēs tanꝙͣ ſūmꝰ pōtifex exercet: habēs ⁊ collectores veluti Romanoꝝ q̄ſtores qͥ pōtificis maximi decreta ⁊ cēſuras reuerēter exequūtur. Ea ſane ciuitas a Valerio ep̄o beati Petri diſcipulo prīo Chr̄i euāgeliū ſuſcepit Inde a beato Paulino eiuſdem ep̄o viro ſanctiſſimo illuſtrata fuit. Qui ⁊ a Conſtantio īperatore ob catholicam fidem exilio relegatus: ⁊ vſqꝫ ad mortem etiaꝫ ex tra chriſtianum nomen mutando exilio fatigatus: ad vltimum apud phrygiam de functus beate paſſionis coronam a domino percepit. Ibi etiam floruit Maximinus epiſcopus a quo Athanaſius antiſtes perſecutioneꝫ Conſtantij imperatoris fugiens honorifice ſuſceptus fuit. Habuit quoqꝫ hec ciuitas Nicenum epiſcopuꝫ totius ſanctitatis virum ⁊ alios multos: quos breuitati conſulentes tam ipſos q̄ reliquas ciuitates omittemus. Sed ad noſtrum propoſitū reuertentes: huic ſexto volumini iam finem faciemus. Amen.

Anno Liber .VII. Oūdi An̄ chr̄i aduē¶ Ptolemeus Lagi ¶ Fratris Iacobiphilippi Bergomenſis ordinis Eremitarum diui Auguſtini ī omnimoda hiſtorſa nouiſſime congeſta Chronicarum ſ vellāta. Li her ſeptimus feliciter incipit vſqꝫ ad Chriſtum. Texander itaqꝫ moriēs regnū inter duodecim eius ſocios partitus eſt. In qua diuiſione VOM Phitoni maiorē. Ladomitiano minorē. Syriam Antigono Philippi filio Phrygiam maiorē. Seleuco Nicanori Antiochi filio ſūmam caſtroꝝ. Ptolemeo Lagi filio EgyVAll ptum: atqꝫ ſeriatim alia alijs aſſignauit. Huiuſmodi tn̄ teſtamētaria partitio effectū ſortiri nequiuit: eo ꝙ ex ipſis qͣt tuor iuxta Danielis ꝓpheria. xiꝰ abiectis reliqͥs imꝑauerūt. Nā Danieliſ ꝓphetia de Alexādri regno ſic hꝫ. Surget rex magnuſ ⁊ dn̄abit̉ ptāte ml̓ta: ⁊ faciet qd̓ placuerit ei: ⁊ cū ſteterit ꝯteret̉ regnū eiꝰ: ⁊ diuidet̉ ī qͣttuor celi vētos: ſꝫ nō ī poſterio res eius(vt apertiſſime videmus) neqꝫ ẜm potentiam eius qua dominatus ē. lacerabit̉ inquit regnū eius ēt in externos: exceptis his. Et ꝯfortabit̉ rex Auſtri: ⁊ de principibꝰ eius ꝑualebit ſuꝑ eū. Plane Ptolemeus Lagi filius. Philippus Alexā dri Seleucꝰ Nicanor: ⁊ Antigonus ſoli regnauere: Ptolemeus vꝫ ſuꝑ Egyptios. Seleucus ſuꝑ Syrios: ⁊ reliqua orientalia regna. Antigonus ſuper Aſianos Ly dos: Thraces ⁊ Helleſpontiacos tenentes principatū ẜm diuiſiōes īter ipſos poſt Alexandri obitū factas. Hoꝝ Antigonus Monoculus vir vtiqꝫ neꝗſſimꝰ federa prior violauit: propter quod multe liteſ: cruentiſſimaqꝫ bella exorta ſunt. Iuxta(vt ita dixerim) Alexandri vaticinium. Predixerat enim ſe pene oculis videre quātū ſanguinis poſt eius mortem fuſura eſſet Macedonia ī emulationis certamīe: quātis cedibus: quoue cruore mortuo parentatura. Tolemens igit̉ Lagi filiꝰ: primus egyptioꝝ rex āno. 283º Iudaice captiui p tatis: centeſima.ſ. qͣrtadecima Olympiade: mortuo Alexadro egyptiis re 4887 312 gnare cepit: ⁊ regnauit āniſ. 40. Hic Lagi Gregarii militis filius fuit qui ſicut Iuſtinus. 13. ⁊. 17. epit. refert: ſua virtute pr̄is humilitateꝫ excedens ex pr̄iciis vnus Alexādro magno factus ē: poſt cuius mortē egyptū: aphricā: ⁊ magnam Ara bie partē: tāqꝫ amplum ſucceſſoribus ſuis reliquit ſplēdorē: vt ab eo ſubſequentes egyptii reges Ptolemei dicti ſint. Hic primū regē Epyrotaꝝ iō inimicum populo Ro. ꝙ Samnitibꝰ opem tulerat ꝯtra eos ī regnum ſuū reſtituit: vnde a romaīs fue rat expulſus. Et deuicto Demetrio Antigoni filio Aſie minoris rege portionē regni Syrie Se leuco reſtituit: quā Antigonus eiſdē abſtulerat: ꝑ legatos Alexādri nos a ſe miſſos ſibi romanoꝝ amicitiam impetrauit. Regno quoqꝫ ſuo Syriam ⁊ iudeam adiecit. Et dū iudeis nō liceret ſabbato mouere arma: aſcendēs hieruſalē ſub ſimulatione ſacrificandi deo nullāqꝫ contradictionem inueniens multos ex ea ⁊ de Garizi captiuos traduxit: quos in egyptum reuerſus vēditioni expoſuit. Sic qꝫ a negociatoribus diuerſarum nationū per varios mundi angulos diſperſi ſunt. Ex his fuere illi de quibus dr̄ in actibus apoſtoloꝝ. c. 2. ꝙ ꝯuenerant ī hieruſalem viri religioſi ex omni natione que ſub celo eſt Philippus qui ⁊ Arideus Alexandri magni frater. 15ꝰ. Macedonum rex: hoc ip̄o anno quo ⁊ Ptolemeus Macedonibus regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 7. ¶ Siroꝝ regum principium hinc ſumitur. Syria autem regio Aſie ē: que ab oriente(vt in ſuperioribus diximus) fluuio Euphrate: ab occidente noſtro mari: ⁊ egypto terminatur: a Septētrione vero habet Armeniā ⁊ Cappadociam: a meridie ſinum arabicum. Eſtat quadruplex Syria Prima Meſopotamię Syria nuncupatur: inter Tygrim ⁊ Euphratem conſtituta: in qua Ediſſa vrbs que ⁊ Rages nominatur: quam Nembroth filius Chus (teſte Iſidoro) condidit: quando.ſ. e Babylonia in Aſiam tranſmigrauit. Secunda eſt Celes ſiue Celoſyria: in qua eſt Antiochia vrbs inſignis. Tertia Phenicis Syria dr̄ in qua Tyrus c Petropolis. Quarta vocat̉ Syria Damaſci: qꝛ in ipſe ē Damaſcus vrbs ⁊ mons Libanus.

Anno VII. Anchriai. Ata ¶ Liber Ptolemeus Seleucus vnus ex Alexandri principibus: primus poſt Alexandrum Syrie regnū obtinuit: ſꝫ regni ſui partē amplam Antigonus violenter inuaſit: quam Ptolemeꝰ Lagi filius poſt obitū Antigoni deuicto Demetrio eiꝰ filio aſie rege āno. 13º regni ipſius Ptolemei Seleuco reſtituit. Et tunc Seleuco reſtitutus regno regnare cepit: regnauitqꝫ ānis. 32. De hoc Seleuco Apianus hiſtoricus grecus liº. de bel lo Syrico ſic inquit. Seleucū audio cū Alexandri camillus adhuc eſſet per longū tempus equitanti pedes aſtitiſſe. Cūqꝫ ex labore deficeretꝭ apprehēſa equi cauda inſequi perſeueraſſet. Caſu vero extremam aciē regi teli frontē eius perſtrinxiſſe: ſtatimqꝫ cruore effuſo: Alexandrū cum tenta careret Dyademate ꝓprio obligaſſe vulnus dyadema ex cruore fedatum eſſe. Ob hec Alexandrum vatem inſpecto eo predixiſſe ferunt: regem illum futurum quidem veꝝ cum maximo labore regnatu rum: quod ⁊ verificatum fuit. Nam continuis laboribus vſqꝫ ad octogenarios an nos ſemꝑ bellū geſſit. ⁊ depugnans tandem extinctus ē. Hic Seleucus Antiochiam: Leodiciā: Selenciā: Apamiam: Edeſſam: Beroniceꝫ: ⁊ Pellū: vrbes in aſia minori condidit. Ouias Iadi pontificis filiꝰ ſeptimus hebreoruꝫ pontifex anno. 4º. regni Ptolemei Pōtifex. s. Lagi filij pri in pontificatu ſucceſſit: ⁊ ſedit annis. 17. Huius Onie dignitate ⁊ ſā ctitate leges optime apud iudeos cuſtodiebantur. ⁊ ciuitas hieruſalem habitabat̉ 4891 in omni pace. Quapropter gentiū reges ciuitateꝫ ipſaꝫ: ⁊ templū ſūmo ī honore ha buerunt maximiſqꝫ ornarunt muneribus. Samnitum regni finis. Samnites cum diutiſſime ꝯtra romanos preliati eſſent. tandem āno. vº. regni Ptōlemei Lagi filij. P. Cornelio Ruffino. ⁊ Curio dentato conſulibus romani eos ī 89 2 ſeruitutem redegerunt: ⁊ ita(vt Liuius ſcribit) ruinam ipſaꝫ diuiſerunt: vt hodie Samnium in ipſo Samnio queratur: nec inueniri facile poſſit. Et tunc bellum qd̓ cū Samnitibꝰ ꝑ ānos. 49. durauerat: ſublatum eſt. nec vllus intra italiā fuit qͥ Ro manoꝝ virtutem amplius fatigaret. Agatocles his diebus(Enſebio teſte) apud Siciliam tyrānidem exercuit. Qui(vt Plutarchus ⁊ Iuſtinus ī. 2i. epit. ſcribit) ex humili ⁊ ſordido genere natus: pr̄e vꝫ Figulo nō honeſtiorem pueritiam ꝙͣ originem habuit. Quippe cuꝫ forma ⁊ corpo ris pulchritudine egregius eſſet diu ſui corporis ſtupruꝫ ſuſtinuit. Exacta vero pu bertate ad feminas ſe tranſtulit. Inde ad vtrunqꝫ ſexum probroſus vitam latrocinijs mutauit. Interiecto tempore Syracuſas conceſſit: gregariamqꝫ militiam ſortitus ē: in qua nec minus tunc in ſeditioſa ꝙͣ antea turpi vita in omne facinus ꝓmptiſſimus videbatur. Nam ⁊ manu ſtrenuus ⁊ in concionibus perfacundus habe batur. Breui itaqꝫ Centurio deinde tribunus militum factus. primo bello contra hoſtes magna experimenta ſui dedit ſyracuſanis vt in locuꝫ demortui ducis ſufficeretur: cuius vxorem adulterio cognitam poſt mortem viri accepit in coniugem. Nec contentus ꝙ de inope repente diues factus eſſet: piraticam aduerſus patriam exercuit. Bis occupare imperium ſyracuſanum tentauit: bis in exilium actus ē. Sed non multo poſt non modo pax a ſyracuſano populo data fuit: verum etiam eorum pretor ē conſtitutus. Qui mox potentiſſimos quoſqꝫ vrbis prīcipes interfecit: ⁊ omnem ſenatum: doctos inſuper ⁊ locupletes occidit. Poſt lectis militibꝰ co ſcripſit exercituꝫ: ⁊ contra carthaginenſes diutiſſime bellauit: multoſqꝫ proſtrauit. Ad poſtremum in italiam ſpe ampliandi regni traiecit. Sed cum deceptus fuiſſet ob indignationem morbum contraxit: quo toto corpore comprehenſus per omneſ neruos peſtifero humore cruciatus ē. Ex qua deſperatione bellum inter filium ne potemqꝫ eius oritur: regnum iaꝫ quaſi mortui vendicantibus ¶ Olympiadis Alexandri matris obitus. O lympias Alexandri mater cuius iuſſu rex Arideus in Macedonia fuerat occiſus: anno ſexto poſt Alexandri mortem a Caſſandro exercitus ductore interficit̉. 4893 Que cum perimeretur: gladium non refugit nec ante vulnera muliebriter vocifera uit: ſed velut vir fortis pro veteris proſapīe gloria morti ſuccubuit vt Alexandruꝫ in moriente matre facile conſpiceres. Que confoſſa dum ſpiraret(vt ſcribit Iuſti

Anno VII. Mūdi An̄ chr̄i aduē. ¶ Liber ¶ Ptolemeus Lagi nus) capillis ⁊ veſte crura contexit: ne quid in eius corpore indecori videri poſſet. Hic Caſſander omnem regiam ſtirpem quaſi deleuit: non vxoribus: non infantibus parcens. ¶ Aſie regnum hic incipit. Antigonus Philippi regis filius mortuo Alexandro magno Olympiade. iij. anno.ſ. ſexto regni Ptolemei primus in aſia regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 18. Hic vnus ex Alexandri principibus fuit: qui propter immanitatem ⁊ ſuperbiam multa bella geſſit vt conſtat ex. 13º ⁊. 14º. Iuſtini libro. Hic Perdicam virum ſtrenuum cui Alexander moriens tanꝙͣ heredi anulum tradiderat: ⁊ Eumeneꝫ eius fratrē: necnon ⁊ Polyperconta: ⁊ alios aduerſe factionis duces interfecit. Verum cum a ſociorum fidelitate diuertiſſet. Ptolemeus Lagi filius ⁊ Caſſander cum Lyſima cho ⁊ Seleuco inita ſocietate terra mariqꝫ bellum inſtruxerunt: ⁊ adunatis omnibus copijs prelium cum Antigono ⁊ Demetrio eius filio ꝯmiſerunt. In quo An tigonus ipſe occiſus fuit: ⁊ Demetrius fuga ſalutem petijt. Caſſander Antipatri filius decimuſſextus Macedonum rex anno. 7. regni Ptole mei Lagi filij defuncto Philippo ⁊ Arideo Alexandri filio necnon ⁊ olympiade Alexandri matre(que mortuo Arideo eius priuigno parum regnauerat) regnauit 489 4 Macedonibus annis. 19. Hic poſtꝙͣ Olympiadem confodiſſet: ne Hercules Alexandri filius qui iam annos. 14. exceſſerat paterni nominis fauore in Macedonicum regnum vocaretur eum ſecreto occidi iubet vna cuꝫ Barſana matre: que Darij perſarum regis ſoror fuerat: eorumqꝫ corpora terra obrui ne ſepulchrum prode retur. Poſt alium Alexandri filium cuꝫ Roxane matre pari fraude interfecit. Huic vxor Theſalonica fuit: ex qua Antipatrum ⁊ Alexandrum genuit. Cyſimacus Caſſandri regis ſociuſ: vnus ex Alexandri magni principibus hoc tem pore vna cum Caſſandro cum audiſſet ꝙ Antigonus ⁊ Ptolemeus Lagi filius ſe reges a populo nominari iuſſiſſent: ſibi etiam regiam maieſtatem vendicauit. Naꝫ vſqꝫ in illum dieꝫ: ꝙͣuis regias habuiſſent opes. nomina tamen regia ſibi equo ani mo cauerāt. Hic Lyſimachus illuſtri Macedonie loco natus fuit: ſed virtutis experimētis: omni nobilitate(vt Iuſtinus ſcribit) clarior extitit: que tanta in illo fuit vt cum magnitudine: philoſophia: viriumqꝫ gloria: omnes per quos oriens domitꝰ ē: vicerit. Caliſthenis enim philoſophi auditor fuit: quem cum Alexander obtrūcaſſet: in carceremqꝫ truſiſſet ei venenum in calamītatis remedium dedit. Quod cum audiſſet Alexander ita egre tulit vt ferociſſimo leoni eum obijci iuſſerit. Sed cum ad aſpectum eius concitus leo impetum feciſſet: manum amiculo inuolūtam: Lyſimacus in os leonis īmerſit. arreptaqꝫ lingua feram occidit. Quo audito Rex eum propter virtutis conſtantiam poſtea cariorem habuit. Eyſimachus quoqꝫ ma gno animo regis veluti parentis contumeliam tulit. Quod quidem auſpicium pri mum regalis maieſtatis Lyſimacho fuit. Sed ⁊ poſt mortem Alexandri: cuꝫ īter ſucceſſores eius prouintie diuiderentur ferociſſime gentes quaſi omnium fortiſſimo ei aſſignate ſunt: qui omnium conſenſu virtutis palmam inter ceteros ferret. Machabeorum libri. Machabeorum hebrea hiſtoria(vt Euſebius ſcribit) hinc grecoruꝫ ſupputat regnū verum libri inter diuinas ſcripturas non recipiuntur. Eccleſia tamen vt patet. 18. de ci. dei. c. 36. habet eos pro canonicis: propter quorundam martyrum mirabiles paſſiones. Qui anteꝙͣ dei filius carnem ſumpſiſſetꝭ pro dei lege vſqꝫ ad mortē gra uiſſima tolerauere tormenta. Et licet Machabeoꝝ duo dicantur. ẜm tamen hiſto riam vnus tantum ē liber: cum in ſecundo non fiat hiſtorie proſecutio: ſed proſecute recapitulatio. Non ē ergo liber iſ qui ſecundus dicitur: ſed Iude ⁊ hieroſolyme ſenatus epiſtola: quam diſperſioni iudeoꝝ in diuerſis regionibus orientis ſcribit. Dicūtur auteꝫ Machabeoꝝ libri: qꝛ prelia fratrū Machabeoꝝ a Iuda Macha beo cognomīatorum cōtineāt. De quo in primo li. c. 3. dr̄. Surrexit auteꝫ Iudas ꝙ vocabat Machabeus qui īterpretatur ꝓregens vel ꝓtector: vnde de eo dicit̉ primo Machabeoꝝ 3. ꝙ ꝓtegebat caſtra gladio.

90 Anno An̄ chri ad. Gra ¶ Liber VII. Ptolemeus Fabricius Romanoꝝ conſul vir ſane fidelis continentiſſimuſqꝫ: de quo Boetius. 2º. de Conſo. li. c. 7. meminit dicens. Ubi nunc fidelis oſſa Fabriciſ? his temporibuſ multis virtutibus apud romanos ornatiſſimus habetur. Queꝫ cū romani ad Pyr rhum Epyrotarum regem pro redimendis captiuis legatum miſiſſent: ſciens illuꝫ Pyrrhus pauperem quartam regni ſui partem: ſi ad ipſum tranſiret ei obtulit. Fa bricius auteꝫ Pyrrhum: eiuſqꝫ pollicitationem contempſit: ſe malle pauperem in diuite imperio: ꝙ diuitem in paupere imperare dicens. Quā ob cauſaꝫ ingenti ad miratione cum teneretur Pyrrhus legatum miſit qui cū romanis de pace ageret Interiecto autem anno dux contra Pyrrhuꝫ a romanis miſſus ē. Quem Pyrrhꝰ cum tentaſſet auro in amicitiam allicere. Fabricius repulit aurum dicens: Romanos non querere diuitias: ſed vt diuitibus imꝑent. Tunc quoqꝫ cum rex ⁊ Fabricius vicina haberent caſtra. Pyrrhi medicus noctu ad Fabriciuꝫ venit: promittēs veneno ſe Pyrrhum necaturum: ſi ſibi aliquid polliceretur. Quem mox vinctum Fabricius ſubridens ad Pyrrhum iuſſit perduci cum doli denunciatione. Tum rex admiratus ait. Ille ē Fabricius qui difficilius ab honeſtate ꝙͣ ſol a curſu ſuo auerti poteſt. Predicabilis plane fuit Fabricij continentia que non modo inter ci ues ſuos ſpectata: ſed ipſi quoqꝫ hoſti ſtupori fuit. Ideoqꝫ cum moriens nihil ī he reditate preter famam reliquiſſet: Senatus ſua liberalitate filiam eius dotatam coniugio tradidit. 499 MS00 ¶ Tarētinoꝝ bellum cōtra romanos incipit. Tarentini qui in vltima italia ſunt: ano. 16º. regni Ptolemei cuꝫ romanoꝝ legatos dehoneſtaſſent: ⁊ ob id bellum a romanis indictum eſſet: Pyrrhum Epyrotarum regem(de quo ſupradiximus) contra romanos ī auxilium popoſcerunt. Qui mox cum. 8οοοο. peditum ⁊ ſeptem milibus equitum in italiam venit. Sed cōtra Pyrrhum miſſus eſt. P. Ualerius Lemnus conſul. Qui cum exploratores pyrrhi cepiſſet: iuſſit eos per caſtra duci: oſtēdiqꝫ omnem romanorum exercitū: ipſoſqꝫ poſt modum dimitti: vt renunciarent pyrrho: que cū romanis agerent̉. Cōmiſſa v̓o pu gna Pyrrhus elephantoꝝ auxilio vicit: quos romani incognitos extimuere: ⁊ ex romanis eo ī prelio. 180o. capti fuerūt: quos ſummo pyrrhus tractauit honore: mul toſqꝫ defunctos honorifice ſepeliuit: quos(Eutropio teſte) cū aduerſo vulnere ia cere truci vultū vidiſſet erectis manibus ait ſe orbis dn̄m fore potuiſſe ſi tales ſibi milites ꝯtigiſſent. Deīde romāi. P. Sulpitiū ⁊ Deciū ꝯtra pyrrhū miſer̄t. Qui inito certamīe: vulnerato pyrrho: interfectiſqꝫ elephātis. xx. hoſtiū milia cecider̄t. ceſis tm̄ qn̄qꝫ romanoꝝ milibꝰ. Interiecto v̓o āno Fabriciꝰ Licinꝰ ꝯſul honoribus ⁊ auctoritate omī ciuitate temporibus ſuis maior: quē Pyrrhus auro corrumpere non potuit(nondum enī auaritia romanos inuaſerat) Erant tunc plane debilitate pyrrhi vires. Qui Fabricii impetū nequaꝙͣ ſuſtinere confidens romanorum beni uolentiam donis mercari tentauit. Unde ⁊ regias opes romam tranſtulit: ſed neminem iuuenit cuius domus muneribus pateret. Timens itaqꝫ res in ſiciliā ſe tra ſtulit. Et Fabricius deuictis Lucanis ac Samnitibus triumphauit Poſtmodū Curius dentatus: ⁊ Eornelius lentulus rurſus aduerſum pyrrhum conſules miſſi ſunt: ⁊ ceſo ſtatim Pyrrhi exercitu rex Tarentum aufugit. Ceſaqꝫ ſunt eo die ho ſtium. xxiii. milia. Et Curius de Tarentinis triumphauit. Pōtifex. 8. Simon Iuſtus Onie pontificis filius octauus hebreorum ſummus pontifex mortuo patre: hocipſo āno pontificatuꝫ accepit: ſeditqꝫ. 1σ. annis. Hic propter piū cultuꝫ ⁊ iuſtum regimen: pronāqꝫ in ſuos ciues clementiam fuit cognomīatus iuſtus. Demetrius qui ⁊ Polycrates Antigoni filius: ſeruus Aſie rex anno. 24. Ptolemei i. iro. olympiade regnare cepit. ⁊ regnauit annis. 17. Cuius vitam Plutarchus de ſcripſit. Hic duꝫ inter Antipatrum ⁊ Alexandrum Caſſandri Macedonum regis filios contētio de regno ſuborta eſſet: ſpe inuadēdi Macedonici regni: Alexādro 291 490 8 auxilium petenti tulit. Sed dum inter fratres reconciliationeꝫ preſenſiſſet: per in ſidias Alexandrum interfecit: ⁊ Macedonie regnum occupauit. Inſtructis deīde totis Macedonie viribus: cum totam aſiaꝫ occupare ſtatuiſſet: Ptolemeus ⁊ Se leucus Lyſimachuſqꝫ inita ſocietate: bellum aduerſus Demetrium in europam

Anno .VII. Oūdi An chr̄i aduē¶ Liber Ptolemeus Lagi tranſtulerunt. Sed Demetrius a tot exercitibus circunuentus/ cuꝫ poſſet honeſte mori: turpiter ſe malluit Seleuco tradere. Caſſandri Macedonū regis filij mortuo patre āno. 26. regni Ptolemei Macedonibus regnare ceperunt: ⁊ regnarūt(teſte Euſebio) ānis. 4. Hoꝝ Antipater Caſ 4910 289 ſandri filius Theſalonicam matrem(licet deprecatorijs v̓bis vitā deprecaret̉) occidit. Cauſam Parricidiſ Iuſtinus ī. 16º. epit. dicens hanc fuiſſe. ꝙ poſt mortem mariti in diuiſione regni fuerit Alexandro ꝓpenſior: quod eo grauiꝰ viſum ē omni bus facinus: ꝙ nullum materne fraudis veſtigium foret. Quapropter Alexander ī vltionem materne necis geſturus bellum cum fratre auxilium a Demetrio petit. Antipater autem a Lyſimacho eius ſocero opem poſtulat. Cūqꝫ perſuaderet Ly ſimachus vt Antipater mallet cum fratre in gratiam reuerti ꝙͣ paternū hoſtem ī Macedoniam admitti. Demetrius hoc audiens Alexandrum interfecit: occupatoqꝫ Macedonie regno apud exercitum ſe excuſauit dicens ſe primo ab Alexandro vocatū fuiſſe ⁊ ſe vindicaſſe in Caſſandri quā nō potuerat exigere de extīctio ne domus regie in ipſo interfectore patre Caſſandro. Quibus verbis cū populuꝫ mitigaſſet: Macedonie rex appellatus ē: ⁊ Antipater ex ſoceri conſenſu regno ceſ ſit. Et tunc Demetrius duo ſibi Dyademata impoſuit. Aſie.ſ. ⁊ Macedonie: regnauitqꝫ ibi annis. σ. ⁊ vaſtauit Samaritanorum vrbem quam Perdica conſtruxerat. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Menedemus phus(teſte Euſebio) his temporibus clarus hr̄. hic militiam primo exercuit. deinde ad Platōnem concedens militiam deſeruit. Fuit honeſtate ⁊ gra uitate celebris: ⁊ precipue auctoritatis ī obiurgando. Fuit etiam magnanimus ⁊ liberalis. Corporis ī eo ſene vt ī iuuene ſtatus extitit. Amabat poetas: ⁊ Homero maxime ſtudebat. Hic priuſ ab omnibus ludibrio habitus in tanta poſtea admira tione fuit: vt ei ciuitatis gubernacula traderent̉. Et cum ob calūniam ad Antigonum: nec induci poſſet vt patriam eriperet ſeptem dies cibo abſtinuiſſe ferūt. Et ſic ſeptuageſimoquarto etatis āno aīam exhalaſſe. Fuit alius Menedemus phūs Caloti Lampſaceni diſcipulus. Theophraſtus Chreſius phūs ꝑ hec tꝑa celebrat̉. Qui Platōnem primo poſt Ari ſtotelem audiuit. Uir quidem ſumme prudentie. ſingularis ſtudij: eloquijqꝫ admi randi adeo vt cum antea(teſte Laertio ⁊ Boetio ſuper li. Periermenias) illi tyrā no nomen eſſet ob diuinam eloquentiam Ariſtoteles Theophraſtum vocitauerit. Hic circa trecenta librorum volumina edidit. Quorum iſti ſunt tituli. Prioꝝ Analeticoꝝ De queſtionibus Poſterioꝝ Analeticoꝝ li 7 De dijs De naturis li i8 De legibus De naturalibus hiſtorijs li io De poetica De motu De oratorijs preceptis Et multos alios quos omnes diuina eloquentia preditos dicunt. Creditur ⁊ Methaphiſicoꝝ librū qui Ariſtoteli inſcribit̉ compoſuiſſe. Ad hunc audienduꝫ(teſte Pamphilo in. 22º. ꝯmentarioꝝ liº) duo diſcipulorum milia accedebant. Menandrū cōmicum īſtituit: ⁊ Nicomachum Ariſtotelis filium diſcipulum habuit. Erat hoc ei ſemꝑ ī ore verbum. Sumptus precioſiſſimus tempus ē. Obijt ānoꝝ. 85. ex cuiuſ ſentētijs vna hec precioſiſſima fuit. Amici fides coagulum ē amicitie: amico exhibere ea te decet: que tibi ab eo exhiberi velles. Scripſit p̄terea librum de nuptiſs (vt ait Hiero. ꝯtra Iouinianum) In quo querit an vir ſapiens ducat vxorem. Et cū diffiniſſet ſi pulchra ē: ſi bene morigera: ſi honeſtiſ parentibus nata: ſi ipſe ſanꝰ ac diues ſit: ſapienti inire quandoqꝫ matrimonium ſtatim intulit nō eē vxorem du cendā ⁊cͣ. qꝛ impediunt̉ philoſophie ſtudia: nec poſſe quēpiam liberis ⁊ vxori pariter inſeruire. Menāder poeta Comicus Theophraſti diſcipulus his tꝑibus(Euſebio teſte) pri mā fabulam cognomento Orgen ſuperat. de qua Ouidius de triſtibꝰ ſic ait. Fabu la iucundi nulla ē ſine amore Menadri. Et ſolet hec pueris: virginibuſqꝫ legi.

Anno An̄ chri ad. Mūd ¶ Liber VII. Prolemeꝰ Cacꝭ Hic vel vnus(vt ait Quintilianus li. 8. de inſti. ora.) meo quidem iudicio diligen ter lectus ad cuncta que precipimus efficienda ſufficiat ita omnem vite imaginem expreſſit. tanta in eo inueniēdi copia: eloquendi facultas ita ē omnibus rebus: perſonis: affectibus accōmodatus. Hec ille. ꝓpter que putauerat illū Ouidius perpe tuo duraturum cum de illo libro ſine titulo dixit. Dum fallax ſeruus durus pater ī proba lena. Uixerit ⁊ meretrix blanda menandrus erit. Huius hec fuit ſententia que ⁊ apoſtoli Pauli ad Corynth. Corrumpunt bonos mores colloquia mala. Philemon poeta Comicus hac tempeſtate claruit. Qui ī comediaꝝ certaminibus Menandruꝫ ſepe ſuperauit: ꝙͣꝙͣ ille doctior fuerit. Hic teſte Ualerio in tertio ex inordinato riſu quo captus fuerat videndo aſellum ficus comedentem mortuus ē: Demetrius Phalereus cognomento philoſophus Theophraſti diſcipulus per hoc tp̄s floruit. Qui vt Cicero in primo de off. ſcripſit. diſputator ſubtilis. Orator paꝝ vehemēs fuit: dulcis tamen. Hic apud Athenienſes ob eximias eius virtutes annis. io. prefuit: ereiſqꝫ ſtatuis trecētis ⁊ ſexaginta honoratus fuit. Ciuitatē redditi bus ⁊ edificijs auxit. Abſens poſtea a quibuſdam inuidis ſententiā de morte paſſus ē: quin ⁊ illius imagines dirute: partim vendite: partim ſubuerſe: ⁊ partiꝫ ī fru ſtra confracte ſunt/ vna tantum in arce ſeruata. Demetrius āt vbi compertū habuit atheniēſes ſuas imagines euertiſſe ait. Uirtutē nō euerterūt: cuius gr̄a illas ere xerant. Dicebat tm̄ ī repu. valere eloquentiam quantū ī bello ferrum. Sꝫ vt ex diuerſis collegimus monumentis multi fuerūt Demetrij. Unus fuit ex Alexandri magni ducibus. de quo hic paulo ante diximus: qui occiſo Alexandro Caſſandri filio regnum Macedonicū obtinuit. Alius fuit Philippi Macedonie regis filiuſ qui cū romanis plurima bella geſſit. De quo Liuius li. x. de bello Macedonico. Et Iuſtinus liº. 32º. ſcripſere. Alius fuit Seleuci filius ⁊ frater Anthiochi Epipha nis. Alius Calcedonius orator. Alius Bizantius philoſophus peripateticus. A lius Statuarius. Alius Aſpendius Apolloniſ diſcipulus. Alius Calautianus q de Aſia ⁊ Europa. xx. libros ſcripſit. Alius etiam Bizantinus qui Gallorum aduentum ex Enropa in Aſiam ſcripſit. Alius atramitenus grāmaticus appellatus Ixion: quia Iunonem iniurijs in aliquo affeciſſe videtur. Alius Cyreneus grāmaticus vir magni precij. Alius Sepius vir diues ⁊ ſtudioſus. aliꝰ Eritreus grā maticus. Alius Bithinius filiꝰ Panecij Rhodij. Alius orator Smyrneuſ. Et hi oēs ꝓſa ſcripſere. Alij ⁊ poetica ſcripſerunt. Unus veterem Comediam ſcripſit. Alius Epicureus qui contra īuidos ſcripſit. Alius ex Tarſo Satyricus. Ueꝝ hic Phalereus(vt Laertius tradit) infra notatos edidit libros. De legibꝰ Atheniēſiū li. 5 Deon li i De Trabe De ciuibꝰ athenien̄. li 2 De decēnali tꝑe li i De ſenectute De ciuilitate li 2 Epiſtole i Socrates De Odiſſea li ¶ De fide i Ariſtonarchus Ptolemeus li i De gratia i De legatione Amatorius li i De fortuna i De pace Phedondas li i De magnificentia i De ſtudijs Medon li i De nuptijs i De tempore Exhortatoriꝰ li i Pro ciuilitate i De Ionibus li i Porro ſtilus ipſe philoſophicus oratorio robore viri buſqꝫ permixtus fuit. Theodorus atheneus philoſophus hoc tempore(teſte Euſebio) floruit. ¶ Uictoria romanoꝝ prima de Carthaginenſibus. V9 14 Cū diuulgatum eſſet apud Tarentinos pyrrhum ex humanis deceſſiſſe anno. 30. re gni ptolemei noua arma contra romanos ſollicitauerunt Tarentini a Carthaginēſibus auxilia poſtulantes. Sed a Romanis ſtatim Carthaginēſes vincunt̉: ꝙ uis hoſtes nōdum iudicati: ſenſerunt tamen ſe a romanis poſſe ſuperari. 4ro Lyſimachus. 30. Macedonum rex anno. 36. regni ptolemei pulſo ⁊ interfecto pyrrho qui in Macedonia menſibꝰ. 7. regnauerat: ⁊ ipſe occupato regno regnauit an nis. 5. poſt quem regnauit. zi. ptolemeus cognomento ceraunoſ anno vno. poſt hūc

Anno VII. Oūdi An̄ chr̄i aduē. Liber Ptolemeus Lagi 32. Meleagrus. 2. menſibus. Poſt quem Antipater 33. regnauit diebus. 42. poſt quem Soſtenes. 34ꝰ. annis. 2. poſt quem antigonus Gognatas. 35ꝰ. regnauit an nis. 36. Eleaꝫ arus Simonis iuſti pontificis frater anno. 38. regni ptolemei Lagi filij morNonꝰ pon. tuo Simone fratre: ⁊ Onia fratris filio paruulo: pro quo Gleazarus ſacerdotiſ principatum obtinuit nono loco ſedere cepit ⁊ ſedit annis. 17. Quo pontifice De 49ꝝ 272 metrius ptolemeus philadelpho egyptiorum regi qui eum bibliothece ſue prefecerat: dixit ſibi fuiſſe nunciatū apud iudeos eē legē dei viuentis ore editā: quaꝫ no niſi dei cultoribus tranſferre liceret: ſubijciens ꝙ Theopompus ob eam cauſaꝫ ce cus factus: ⁊ ꝙ penitens ſanitati fuerat reſtitutus. Ita Demetrius obtinuit apud regē ꝙ ad Eleazaruꝫ iudeorum pontificem epiſtolam cum muneribus mitteret. ia Ptolemeus rex ad Ariſtei perſuaſionem liberauerat omnes iudeos qui in egypto ſeruiebant. Tenor autem epiſtole quam Ptolemeus ad Gleazarum miſit talis eſt. Gentem tuam que ſecus nos erat libertate donaui arbitrans hoc deo eſſe incundum. Quorum quoſdam militie aſſignaui: alios quorum fidem probaueram conſtitui in palatio. Leges vero veſtras in bibliotheca noſtra ponere decreui. Bene ergo faciēs mittere nobis viros ſeniores qui valeant earum interpretationem cau te nobis relinquere. Tranſmiſi modo argenti. io0. talenta pro imolationibus facie dis. Et ſeparaui ad cratheras ⁊ ligatoria facienda. F0. auri talenta ⁊ gēmaſ ſine nu mero ad artificum optionem. Tu manda nobis que ex eis fieri volueris quod gra tius amplectemur. ¶ Septuaginta īterpretes ſlorent. Tunc anno. 4º. regni ſui mittens ad eum Eleazarus quod poſtulabat ita ſcripſit ad interpretandam legem quam poſtulās miſi viros ſeniores de vnaquaqꝫ tribū ſex: 4 legem ſcientes. Tue autem pietatis erit vel iuſtitie ad nos eam caute remittere. Cum veniſſent ergo qui legem interpretarentur ad regeꝫ: benigne ab eo ſuſcepti ſūt oſtenſo regi legis Rotulo. Cuius tenuitatem ⁊ cartharum compaginationeꝫ que oculis comprehendi non poterat: ꝙ ꝙͣ littere auree in candore cartharum valde le gibiles apparerent conſpiciens ſatis admiratus ē. Singuli igitur Auguſtino teſte 18. de ci. dei. c. 42. in ſingulis cellulis recluſi. 72. diebus legem de hebreo in grecum tranſtulerunt ſic concordes in tranſlatione: ꝙ ſine aliqua verborum aut ſenſus diſ ſonantia tranſtulerunt: quam ab vniuerſis iudeis qui tunc in illis reperti ſunt locis auditam in publico: ⁊ conſenſu omnium approbatam Demetrius tulit ad regem. Eaqꝫ coram ipſo replicata aſtantibus interpretibus/ vt ei auctoritatē rex daret. Rex hoc ſe facturum reſpondit ſi eam ita caſte corrigerent: vt quod ſemel iudicatum eſſet non irritare cogeretur. Ptolemeus itaqꝫ ab eis doctus de vnius dei cognitione ⁊ regni gubernatione ipſos cum muneribꝰ honoratos ad Eleazarum tranſmiſit. Et in templum prepter vaſa menſam etiam auream gemmis īpreciabilibus inſignitam tranſmiſit. Et licet alij ſub nouo teſtamento fuerint tranſlatores qui de hebreo ſimiliter tranſtulerunt: ſicut Aquila. Symachus. Theodotion. ⁊ quinta editio cuius auctor ignoratur: his tamen omnibus ſeptuaginta interpretes preferuntur. Nouiſſimus omnium preſbyter Hieronymuſ vir doctiſſimus: tri umqꝫ linguarum cognitione clariſſimus eam ex hebreo latinam fecit. Cuius litte ratum laborem(vt ait Auguſtinus) ꝙͣuis iudei contendant eſſe ceteris veriorem: eccleſie tamen chriſti tot hominum auctoritati neminem iudicant preferendum. Hec ille. Tolemens Philadelphus ſecundus Egypti rex anno. z23º. Iudaice capti Ptol̓. phi Ip uitatis. olympiade autem. 124. Egyptijs regnare cepit: ⁊ regnauit annis 38. Hic Ptolemei Lagi minimus filius erat: cui contra ius gentiuꝫ pater 9 212 ante infirmitatem regnum tradidit. Cuius non minor fauor in accipiendo ꝙ patris in tradendo regno fuit. Inter cetera(vt tradit Iuſtinus) patris ⁊ filij mutue pietatis exēpla: etiam ea res amorem populi iuueni conciliauit. ꝙ pater regno publice ei tradito priuatus officiuꝫ regi inter ſatellites fecerat: omniqꝫ regno pulchrius regis ſe eſſe patrem duxerat. Quippe doctiſſimus vir: Stratoniſqꝫ philoſophi m 4

Anno VII. An̄ chri ad. Gūdi ¶Aiber Ptole. Phila. diſcipulus fuit. Qui bibliothecam illam noīatiſſimaꝫ fecit: que vſqꝫ ad Primum alexandrinum cum romanis bellum durauit. Hic iudeos ſicut prediximus qui in egypto erant liberos eſſe permiſit. ⁊ vaſa votiua Eleazaro pontifici hieroſolymaꝫ tranſmittens diuinas ſcripturas in vocem grecam ex hebrea lingua per. 70. interpretes tranſferri curauit. Quas in Alexandrina ſua bibliotheca habuit: quam ſibi ex omni litterature genere comparauerat. Huic Beronica mater fuit cui a Phi lomene regis prefecto(teſte Plinio in vlti. naͣlis hiſt.) topacium importatum fuit: quod illi mire placuit: ex quo poſtmodum facta eſt ſtatua vxori ſue Aſinōe quattu or cubitorum: ⁊ ſacrata in delubro quod aureum cognominabatur. Ex ea ſuſcepit Pto. Euergetem: ⁊ Beronicam filiam: quam Antiocho vxorem dedit: qui Seleu ci regis erat filius. Pharus turris maxima(teſte Plinio liº. 36º) a Philadelpho anno. 2º regni eius in Alexandria cōdita fuit. Que cū nauigantibꝰ lumen in nocte exhiberet: ac inter ſe 492 O ptem mundi ſpectacula cōnumeratur. Super enim quattuor cancris vitreis ī mari fuit conſtructa. Alij vero ab Alexandro magno. Alija Soſtrato Gnydio extru ctam ferunt: que eſt altitudinis paſſuum. xx. ⁊ palmis ſuperabundat. Unde Ouidius liº. 2º. ſine titulo ad Iſim oſtendit dicens. Que colis ⁊ memphi palmiferamqꝫ pharon. 493o Antiochus Sotherꝭ Seleuci filius ſecundus Syrie rex anno. 4º. regni philade lphi i. 125. olympiade Syrie ⁊ Aſie regnare cepit: ⁊ regnauit annis. i. 9. Ab hoc reliqui Syroꝝ reges Antiochi cognominati ſunt. Antigonus cognomēto Gognas. 35. Macedonum rex anno. 3º regni philadelphi 267 993 poſt multas regum tempeſtates macedonibus regnare cepit: ⁊ regnauit annis. z0 Hic regno paterno e tyrannoruꝫ manibus obtento: mox in Syriam vbi Demetri um patrem mortuum audierat cum multis nauibus adnauigauit. Sed cum prope inſulas perueniſſet ad eum(vt plutarchus ait) patris cineres delati ſunt. Quos acceptos ⁊ aurata vrna incluſos ī puppi regie nauis in qua ipſe degebat collocari iuſſit. poſt hec verſus Corinthū cū omni claſſe nauigante repente Antigono ciuitates multe occurrerūt quibꝰ illi alie coronas quas vrne imponerentur: alie hoīes qui lugubri veſte corpus honeſtarēt: certatim mittebant. Ferebat̉ itaqꝫ vrna ī ma gna eminentiqꝫ puppi regia purpurea dyademate ornata: ⁊ aſtantibus luminibuſ circunſepta qui fulgentes vndiqꝫ armis defuncti imperatoris memoriam renouabant. Aderat etiam Xenophantes modulator elegantiſſimus qui īcredibili ſuauitate ſacrū canebat carmen ⁊ ipſi remiges tanta cum iucunditate flactus ciebāt: vt remoꝝ pulſu Xenophantis pulſantis carminibus reſponderent: flebilemqꝫ cōcen tum efficerent magna cum ſonoritate coniunctum. Cum vero prope corynthū cōtinēti applicuiſſent multitudo que ad ea littora conuenerat: vbi Antigonum humi lem: abiectum: lachrymiſqꝫ refertum conſpexit ingenti adoleſcentis miſericordia cōmota vlulatum: gemitūqꝫ incredibilem edidit. Urna deinde cum omnibus ornamētis Demetriadem delata ē. Quam quidem vrbem a Demetrio cognominatam populi veluti propriam ſedem habuerūt. ¶ Punica bella prima hic incipiunt. Anno. 477º. ab vrbe condita. 12º.ſ. regni Philadelphi. olympiade autem. 127º. cum iā clarum eſſet romanoꝝ nomen: ⁊ extra italiam nondum eſſent mota arma. habitus ¶ ē cēſus: vt cognoſceret̉: que eſſent romanorum copie. Inuētaqꝫ ſunt ciuium capita ccxxij. iij. ⁊. xxxiiij. Tūc primū ſuſceptum ē belluꝫ ꝯtra aphros ꝓ Sicilia ⁊ Sardi nia: ꝯtra quos Apius Claudius. Q. Fuluij cōſulis collega electus ī Sicilia ciuita te victor de ipſis ac hierone Sicilie rege triumphauit. Sequenti anno Ualerio Marco conſule Tarentini Catinenſes ⁊ alie ciuitates victe in romanoꝝ fidē deuenerūt. Anno deīde poſt. M. Regulum. ⁊. L. Manlium conſules contra Amilcarem aphrorum duceꝫ miſerūt: quem magna virtute vicerunt/ captis eius nauibꝰ aut demerſis: aut fractis. Tres dehinc aphroꝝ duces deuicit Marcus Regulus

Anno Mūdi An̄ chr̄i ad. VII. Liber P. Philadel. multiſqꝫ occiſis elephantes complurimos cepit: ⁊. 27. captiuorum milia Nomam miſit. Inter hec in Aphrica apud fluuium Bragedam ſerpentem immenſe magni tudinis occidit: cuius corium. ir0. pedum longitudinem habuit: Romamqꝫ delatuꝫ aliquamdiu cunctis miraculo fuit. Tunc uicti carthaginenſes pacē petierunt. Qua cum Regulus dare nollet: niſi grauiſſimis conditionibus aphri accitis precario la cedemonijs Regulum cum omni exercitu vltima pernicie deuicerunt. Ita vt duobus tantum romanis fugientibus. 30. milibus occiſis. Ipſe Regulus cum quingē tis captiuis in vinculis reneretur. Poſthec. M. Emylio Paulo ⁊ Seruio Fuluio nobiliore cōſulibus nauali: terreſtriqꝫ prelio ita aphros ſuperauere: vt ducentis hoſtium milibus occiſis: captiſqꝫ centum ⁊ triginta elephantis carthaginenſes M. Regulum mitterent: ꝗ captiuorum permutationem imploraret. Marcus igit̉ Regulus teſte Augꝰ liº. pº. de ciuitate dei. cº. 15º. ⁊. 24. ⁊. li.. 2º. cº. 3º. ⁊. liº. 3º. cꝰ 14º. ⁊. liº. 5º. cº. 18º. cum legatis carthaginenſibus Romam mittitur: preſtito prius iuramento: vt ſi romani non aſſentirent permutationi carthaginem rediret. Qui cum Romam veniſſet in ſenatu legationi ſue contraria perſuaſit aſſerens nō eſſe vtile romanis pro pter ipſum iam ſenem tot nobiles captiuos permutare. Quod ⁊ factum eſt. Unde carthaginem redijt: romanis offerentibus ⁊ ad moram eum hortantibus. Sꝫ quia iurauerat redire preelegit. Aphri vero eum in anguſto ligno incluſerūt: quem acu tis clauis confixum: palpebraſqꝫ circunſciſum vſqꝫ ad mortem ſtare ac vigilare fecerunt. Ex hoc colligimus inter primū ⁊ poſtremum carthaginenſe bellum: Romā in optimis moribus ⁊ concordia fuiſſe. Quod etiā Saluſtius teſtatur. Huius cau ſa fuit carthaginenſiuꝫ metus. Et ideo Scipio ille naſica carthaginē nolebat euerti vt eius metus in bonis moribus ac concordia Nomam teneret. Naꝫ poſt cartha ginis euerſionem de optima facta ē peſſima: quia boni mores torrentis more preci pitati ſunt. Anthiochus cognomento Theos filius Antiochi tertius Syrie rex anno. 23º. regni Philadelp̄hi Syrijs regnare cepit: regnauitqꝫ annis quindecim. Hic Iuſtino te4951 ſte cum haberet vxorem in federe ab ipſo cum Philadelpho rege inito: qui aduer ſus ipſuꝫ pugnauerat prima vxore Laodicea repudiata: Beronicen Philadelphi filiam duxit vxorem. Sed cum Laodicea in viri gratiam redijſſet: Antiochum virum ſuum: ⁊ quem ex Beronice filium ſuſceperat veneno ſuſtulit: Arthemonēqꝫ regie ſtirpis Antiocho ſimillimum diſſimulādi ſceleris gratia proinde quaſi ipſuꝫ regem egrum in lecto collocauit. Cunqꝫ omnem ademiſſet populum: eius ſermone ⁊ conſimili vultū ipſum fefellit Crediderunt itaqꝫ omnes ab Antiocho moriente Laodiceaꝫ ⁊ eius natos ſibi commendari. Sepulto vero Antiocho Antiochū Galericum filium regem conſtituit. At Beronice filij priuationem grauiter ferēs currum armata conſcendit: ⁊ perſecuta Ceneum ſatellitem crudelis operis miniſtrum: queꝫ haſta fruſtra petierat ſaxo proſtrauit: ac ſuper eius corpus actis equis inter infeſta contrarie partis agmina ad domum: in qua interfecti pueri corpus occultari arbitrabatur perrexit. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Ienon Stoicus philoſophus anno primo Philadelphi teſte Euſebio cognoſcitur: Cuius ſentētia inter notabiles hec memorabilis fuit. Sepultus apud te ſit ſermo quem tu ſolus audieris. Feruntur autem eius libri duo de perturbationum ſeda tione. De voluptate quattuor. De diuitijs ⁊ gratia vnus. De hominum vſu. De ſic citate. De antiquis regibus. De ijs que laudantur. Anno autem. riº Philadephi. vite vero ſue. 8º. media conſumptus interiſt. Criſpus Stoicus philoſophus Elius per idem tempus vna cum ꝯͣenone floruit: q̄ anno vite ſue. 80º. adeo ſubtiliter librū cōpoſuit: vt ad ea que ſibi ꝯſcripſit penitus cognoſcenda longa vita opus eſſet: ſicut teſtatur. Ualerius libro octauo. Ex eius notabilibus ſententijs hec vna fuit. Sapiens nulla re eget: ⁊ tamen multis rebus illi opus ē. Econtra ſtulto nulla re opus ē. Nulla enim re ſcit vti: ſed omnibꝰ eget. Et hi ſtdice ſecte auctores fuerunt.

Anno An̄ chri ad. Būdi ¶ Liber .VII. P. Philadel. ¶ Stdica ſecta hic initiū habuit Horum ſentētia fuit poſſe omnium perturbationem ē mētibus hominū eradicari. ⁊ Et hoc idē ſenſerūt veteres achademici. Multe fuer̄t ſtoicoꝝ ſentētie: inter quas he p̄cipue ſunt. Id ſummū bonū eē qd̓ honeſtū ē: nihilqꝫ deeſſe ad recte viuendū ei in quo v̓tus. Stultus ẜm eoſdē oīa vitia habet: ſed non in omnia natura pronus ē. Polemon philoſophus athenienſis his temporibus agnoſcitur: ꝗ Laertio teſte cuꝫ iuuenis eſſet impudicus ac lubricus fuit. Uerum cum ex condicto aliquādo ebrius cum ſodalibus ſcholam Xenocratis irrupiſſet: vbi eius de pudicitia orationem au diuit ita ſeipſum collegit: vt dimiſſa luxuria induſtria ac ſtudio ceteros vinceret: eiqꝫ in ſchola ſuccederet. Erat enim hic Urbanus adiuncta ſeuera conſtantia: nec quempiam ſedendo: ſed deambulando docebat. Et propter ſummum probitatis ſtudium in ciuitate maxime honoratus ē. Olympiade autem. 27. vetulus ex hac vi ta migrauit. Aratus aſianus poeta clariſſimus hoc tempore teſte Euſebio floruiſſe dicitur. Hic primo odyſſeam Homeri a Iͣenone ſtoico didicit: ⁊ apud Antigonum Macedonū regem moram traxit: ⁊ cum aſtrologie ignarus eſſet: de aſtrologia librum ſcripſit elegantiſſimum: dicente Gicerone libro primo de oratore. Cōſtat inter doctos ho mines ignarum aſtrologie ornatiſſimis: atqꝫ optimis verſibus Aratuꝫ. de celo ſtel liſqꝫ dixiſſe ⁊ cōſcripſiſſe. Strato lampſacenus philoſophus eloquētiſſimus: Philadelphi preceptor: a quo ta lentis trecentis donatus fuit: per hec tempora floruit. Qui in ſpeculatione phyſica pre ceteris diligentius ſpeculatus ē. vnde ⁊ Phyſicus poſtmodum ē appellatus. Scripſit de regno libros. 3. De iuſtitia. 3. De dijs. 3. De magiſtratibus. 3. De regia philoſophia. De fortitudine. De celo. De ſpiritu ⁊ de multis alijs rebus. Fuerunt autem octo Stratōnes. Primus Iſocratis auditor. Secundus hic ipſe. Tertiꝰ me dicus. Quartus hiſtoricus ſcriptor geſtorum Philippi ⁊ Perſe qui ꝯtra romanos bella geſſere. Sextus poeta epigrammatum. Septimus Antiquus medicus teſte Ariſtotele. Octauus Perypatheticus: qui vixit Alexandrie. Silpon phūs Megarenſis: q̄ ⁊ imitatione: eloquentia ⁊ ſapientia tantum preceſſi alios: vt parum abfuerit quin omnis grecia in illum intenta in Megaram tranſiſſe diceret̉. Cicero vero liº. de fato dicit illuꝫ fuiſſe acutum hominē: maximeqꝫ ſuis tē poribus approbatum. Hic cum capta aliquando eſſet eius patria: ⁊ omnibus eius bonis amiſſis ſolus ⁊ nudus euadens interrogaretur an oīa perdidiſſet? Reſpondit: Omnia mea bona mecum porto. Pectore enim illa non in ſcapulis geſtabat. Crates philoſophus athenienſiſ academicꝰ Polemonis auditor: eiuſqꝫ ſucceſſor(t ſte Euſebio) his temporibus floruit. Hi magiſter ſcilicet ⁊ diſcipulus adeo ſe inuicem amauerunt: vt pro Laertij ſententia eadeꝫ ſemper ſtudia ſint conſecuti/ ⁊ mor tui eodem ſepulchro diſpoſiti: quos Autagoras in hanc ſententiam verſibus exornauit. Hoc tumulo Cratem ac Polemonem conditos fatere: qui tranſis o hoſpes: viros conſenſu amorum precipuos: quorum diuino ex ore doctrina manauit ſacra: viteqꝫ mundicies ſapientie adiuncta. Habuit Crates diſcīpulos memorabiles: inquos fuit Arceſilaus: Dion: ⁊ Theodorus. Fuit ⁊ alter Crates philoſophus Ci nicus patria Thebanus: qui etiam his ferme temporibus floruit. Diogenis diſcipulus: quem Hieronymus ſcripſit ieciſſe in mare magnum auri pondus: dicens: Abi a me venenum diuitiarum. Nam vos potius mergam: ꝙͣ ipſe a vobis demergar. Fuit autem anteꝙͣ Cynicus fieret vir diues: qui nōnullos ex ſuis eum a propoſito auertere conātes baculo perſequebatur. Obijt ſenex ⁊ incuruatus. Extitere etiam alij Crates: quorum vnus orator ex Iſocratis familia. Alter vallorum ef foſſor: qui cum Alexandro militauit Alius phūs Peripateticus. Alius geometri cus. Alius poeta epygrammatum. Alius academicus. Eraſiſtratus medicus athenienſis ſecundum Euſebium his temporibus claruiſſe fertur. Hic in medicinis eximius fuit ex Ariſtotelis familia natus. Qui cum Antiochum regem ſanaſſet centum talentis donatus ē a rege Ptolemeo eius filio: vt teſtis ē Plinius libro vigeſimonono naturalis hiſtorie.

Anno Mūdi L iber An̄ chr̄i ad.VII. P. Philadel. Licon philoſophus Troadenſis per hec tempora clarus agnoſcitur. vir eloquens ⁊ medicandis: inſtruendiſqꝫ pueris maxime idoneus. Dicebat adiungi neceſſario pueris pudorem ⁊ laudis ſtudium velut equis calcar. Erat habitu mundiſſimus: ⁊ veſtium incredibili mundicie: nitoreqꝫ corpore fortiſſimo exercuit ſe pile ſudo: te nuit ſchole principatum annis quadraginta quattuor: ⁊ feſſus morbo pōdagre anno vite ſue ſeptuageſimoquarto interiſt. Fuere ⁊ alij licones. Primus Pythagori cus. Secundus hic ipſe. Tertius verſificator. Quartus epygrammatum artifex. Timon Apolloniates philoſophus hac tempeſtate floruit. Hic iam vir ⁊ egenus in Calcedoniam iuit: ibiqꝫ philoſophiam ⁊ oratoriam artē didicit ac exercuit. Carus deinde fuit Ptolemeo Philadelpho. Scripſit poemata diuerſa. Tragedias. σo. Comedias. 30. ⁊ multas Satyras. Fuit ⁊ alius philoſophus Niceus. Alius oratorum ſtudioſus. Romani Gn̄. Seruilio Cepio: ⁊. C. Sempronio Bleſo conſulibus ſecundum Liuium in ſexto: ⁊ Euſebium nauali prelio carthaginenſes cum. 2σο. nauibus arno vigeſimonono regni Ptolemei olympiade. izi. ſuperarunt: multaſqꝫ vrbes ceperūt ex Lybia. Sed redeuntes cum optimis ſpolijs naufragium paſſi ſunt: quos adco oppreſſere calamitates vt decreuerit ſenatus a maritimis prelijs abſtinere. Hoc te pore Argenteus primum in vrbe ſecundū prefatos teſtes figuratus fuit. Manaſes decimus iudeorum pontifex Eleazari p̄deceſſoris auunculus pontificaPontifex xꝰ tum ſuſcepit anno. 30º. regni Ptolemei: ⁊ ſedit annis. 3. de quo nihil memoria di 49 58 gnū inuenimus. ¶ Pax romanorum cum carthagineſibus. Romani Claudio Pulchro: ⁊. G. Iunio cōſulibus anno trigeſimotertio Ptolemei a carthaginenſibus ſuperati ſunt: qui ex. rro. nauibus vix cum. z0. effugere potue49 σ runt. Nam. 90. cum pugnatoribus capte fuere: relique vero demerſe. Unus conſu lum naufragio claſſem amiſit. Elati ex hoc Aphri ſequenti anno in italiam nauiga runt ⁊ vniuerſa peruagantes littora multa intulerunt damna. Deinde anno. 23º. bel li punici. G. Luctatius conſul cum eius collega Aulo poſthumio ſenatus iuſſu cuꝫ trecentis nauibus contra Aphros habentes in mari. 4o0. naues pugnauerunt: vi ctoreſqꝫ fuerunt: captis. 70. Aphrorum nauibus demerſis. 25. ⁊. 32. hoſtium milibꝰ captis: tredecimqꝫ occiſis. Unde infinitum auri: argentiqꝫ pondus in romanorum poteſtatem redactum ē: ſed ⁊ ex romana claſſe. i2. naues ſubmerſe ſunt. Uerū aphri bello attriti pacem a romanis petiere. Que hac conditione conceſſa eſt: vt Sardi romanis parerent. In ea pacis conditione captiui romani: quos carthaginenſes captiuauerant liberati ſunt. Petiere etiam carthaginenſes: vt ſuos redimi liceret: quod ſine precio quoqꝫ conceſſum eſt. Sub his etiam conditionibus carthaginen ſes cum romanis pacem fecere: vt eis continuos viginti annos tria argenti puri ta lentorū milia perſoluerēt. Hiero Syculorum primo dux: poſtea rex his temporibus in romanorum amicitiam teſte Liuio: in iſto venit: vt Iuſtinus ſcribit libꝰ 24º. pulchritudo corporis: ⁊ admirabiles vires fuerunt. Fuit in eloquio blādus: in negocio iuſtus: in imperio mo deratus adeo vt nihil niſi regnum ei deeſſe videretur. Quibus dotibus ornatus dux aduerſus carthaginenſes mox conſentiente omnium ciuitatum fauore rex Si cilie creatur: de quo plura ibidem leguntur. Parthorum regni principium ¶ Et primo Parthie deſcriptio. Parthia Aſie regio maxima eſt ⁊ dudum pars fuit oriētalis Scythie. Hec(vt Ptō lemeo viſum eſt) ab ortu Ariam habet: ⁊ Maſdoranum: montem ab occaſu. ad me ridiem Carmanicam deſertā. a ſeptētrione Hyrcaniaꝫ. Iulius Solinus: Parthiā

Anno An chriad. Qūdi ¶ Liber .VII. P. Philadel rubro mari a meridie claudit hyrcano ſolo. Hic parthicum imperium circunſcripſit ⁊ diuiſum in. 18. regna dixit: ⁊. xj. ſuperiora ab Armenico limite ⁊ Eaſpio littore incipientia ad terram Scytharum porrecta: quibus ꝯcordes eſſent reliqua ſe ptem inferiora. Strabo refert parthorum loca optima eſſe: ⁊ montibus clauſa: ha betqꝫ montes frigidiſſimos: ⁊ planiciem admodum calidam: paruam tamen fuiſſe ab initio parthiam dicit: ſed temporis ſucceſſu auctam: Cameſinamqꝫ ⁊ Cormaꝫ ⁊ totam fere regionem vſqꝫ ad Caſpias portas: ⁊ Aragos: ⁊ Tapiros: que prius Medorum erant ad parthos tranſiſſe: atqꝫ Apamiam ⁊ Heracliam inſignes vrbes ⁊ Rhagis viuas in parthia videtur deſcribi. Parthos bellaces eē ⁊ a Sythis ortos ferunt: qui ⁊ ꝓpter preclara in bello facinora adeo claruere vt finitimis ſem ꝑ aliquid ademerint: eorūqꝫ imperium ita auxerint vt vim Scythis multam attulerint. Parthorum ſermo ex Scythico ⁊ Medo commixtus ē: omnes equitare ⁊ ſagittare magna induſtria docent liberos: pugnantqꝫ procurrentibus equis: aut terga dantes ſepe fugam limulant vt in cautiores inſequētes habebant. Signum his in p̄lio nō tūba. ſꝫ tympano dabāt: nec pugnare diu poterāt: de ꝗbus Lucanꝰ. Pugna leuis: bellumqꝫ fugas: turmeqꝫ vagantes Et melior ceſſiſſe loco: ꝙͣ pellere miles: Illita terra dolis: nec martem cominus vnꝙͣ Auſa pati virtus: ſed longe tendere neruos Et quecunqꝫ velint permittere vulnera ventis. ¶ His auri argentiqͣꝫ nullus: niſi in armis ē vſus. Uxores dulcedine libidinis ſinguli plures habent nec vlla adul terio delicta grauius puniunt: ꝓpter qd̓ feminis conuiuiū viroꝝ nō tm̄ interdicunt: ſed etiam ꝯſpectum. Quare dixit Macrobius: Parthi cū concubinis: non cū cōiu gibus ꝯuiuia ineunt tanꝙͣ has in vulgus prodire ⁊ laſciuire deceat illas nō deceat. Unde Lētulus apud Lucanum liº. 8º. adeo libinoſos dixit vt reiecto pudore nature cum ſororibus ⁊ filijs miſceantur. Ait eniꝫ: Tot feminis complexibus vnū Nō laxat nox tota marem: iacuere ſorores In fratruꝫ thalamos: ſacrataqꝫ pignora ma trum. Sepultura parthorum ⁊ maxime vulgi: aut auiū: aut canum laniatus ē. Nu da demum oſſa terra obruunt. Hoꝝ ingenia timida: ſedicioſa: fraudulēta: procacia ſemper in externos: aut in domeſticos motus inquieti principibus metu non pudo re obediunt. In libidine proiecti: in cibum parci: fides dicti: ꝓmiſſiqꝫ nulla niſi qua tenus expediat. Parthi primo aſſyrijs poſtea medis: deinde perſis. Quarto loco Macedonibus poſt mortem Alexandri magni Macedones inter ſe ciuili bello ꝯtendentes Eumeni ſe tradiderunt. Eo victo ad Antigonum tranſiere. Poſt hunc a Nicanore Seleuco ⁊ Antiocho ⁊ ſucceſſoribus eius poſſeſſi ſunt. Demū auctore Arſace Parthi a Macedonibus defecere: ⁊ hoc propter eoruꝫ diſcordias. Nulluꝫ ē enim tam grande imperium quod ciuilis diſcordia non euertat. Et propterea pri mus ibi regnauit Arſaces ¶ Parthorū reges. M96 5 Arſaces igitur primus parthorum rex olympiade. 133. annos ſcilicet. 37º. regni Ptole mei: imperij ſui initium ſumpſit: a quo poſtea parthiani reges Arſacide dicti ſunt. Nam ſicut reges omnes albaniſa Siluio Enee filio dicti ſunt Siluij: ⁊ Romani imperatores Auguſti vocātur Egyptij: Ptolemei: ſic Parthiani: Arſacide ab Ar ſace primo eorum rege: cuius originem Trogus incertam dicit. Qui ſolitus latrocinijs viuere accepta opinione: ꝙ Seleucus a Gallis: Aſianis victus eſſet cum pre donum manu parthiam ingreſſus ē: moxqꝫ regionis prefecto oppreſſo: ⁊ imperiuꝫ parthicum inuaſit ⁊ aliquarum ciuitatum dominio potitus ē. Paratoqꝫ grandi exercitu contra aduerſarios ſe tutatus eſt. Quibus ſublatis libertatem gentis ſue ac quiſiuit: formamqꝫ viuendi regno dedit. Nam magiſtratus conſtituit: qui belli ac pacis vniuerſa regni acta gererent: ordinatoqꝫ optime regno in matura ſenectute deceſſit. Arſaces ſcd̓us huius filius mortuo patre in regno ſucceſſit: qͥ aduerſus Antiochum Seleuci filiū centū peditū milibus: ⁊. xx. milibꝰ equitū inſtructū tāta v̓tute pugnauit(ſicut ſcribit Iuſtinus) vt ad poſtremū in ſocietatē eius reciperetur.

Anno Mūdi An̄ chr̄i ad.VII. ¶ Liber P. Philadeli Priapatius Arſaces tertius Parthorum rex: huiꝰ filiꝰ fuit. hic in regno actis. 15. annis deceſſit. Relictis poſt ſe mitridate ⁊ Phraate filijs: quorum maior Maardes fuit: qui Mardos bello domuit: ⁊ regnum ſuo ſubiecit imperio: nec multo poſt de ceſſit fratre herede inſtituto: ꝙͣuis multos reliquiſſet liberos. Mitridates autē ſu ſcepto regno aduerſus Medos bellum geſſit: victoriaqꝫ potitus ac viribus auctus Phracaſen Medie prepoſuit: ⁊ helimeorum gentem regno ſuo adiecit: imperiūqꝫ Parthorum a monte Caucaſo vſqꝫ ad flumē Euphraten ꝓtulit. Nec minor Arſa ce proauo ſuo glorioſa ſenectute deceſſit: relicto phraate filio herede. Qui cū Antiocho regi bellū inferre ſtatueret: Scytharū motibus ad ſua defendenda reuocatus ē: profectuſqꝫ aduerſus Scythas: Hymerum quendā ad regni tutelaꝫ reliquit. Qui oblitus vicarij officij tyrannica crudelitate Babylonios: multaſqꝫ alias ciuitates importune vexauit. Ipſe aūt phraates ducto cōtra Scythas exercitu obtrū catur: in cuius locum Archebanus eius patruus ꝯſtitutus ē. Qui ⁊ bello Thegarijs illato vulneratus in brachio ſtatim decidit. Mitridateſqꝫ filius ſuccedit: cuius ob res geſtas Magnus cognominatus ē. Uerum propter crudelitatem pulſus eſt a ſenatu Parthico. Frater vero eius Herodes cū regnū vacans occupaſſet Baby ſoniam quo Mitridates ꝯfugerat diu obſedit. Qua tandem capta Mitridatē ne cari iuſſit. Deinde cum romanis bellum gerens. Craſſum cum omni exercitu dele uit. Uerum poſtea exercitus filij Herodis a Gaſſio Craſſi queſtore cum omnibꝰ ducibus trucidatus ē. Herodes auteꝫ cum. xxx. filios haberet ex varijs pellicibus ab vno filiorum filio ē interfectus. Tandem Tyberij Ceſaris tempore Germanicus Druſi filius: ⁊ Caligule pater de parthis clarum triumphum egit. Tolemeꝰ Euergētis philadelphi filiꝰ: tertiꝰ Egyptiorū rex anno 36 1º. iuPto. Euergētes p daice captiuitatis anno. 2º 133. olympiadis egyptijs regnare cepit: ⁊ regauit annis. 25. Hic in vltionem ſororis Beronice Antiochum Galericū: quaꝫ 496 5 244 ideꝫ ⁊ eius mater Laodicea regno priuauerat) vt ſcribit Iuſtinus libº. 27ª) Syriā Ciliciam: ⁊ Aſie partem deuaſtauit innumeris inde ſpolijs exportatis: inter que ipſos etiam deos: quos Cambyſes in perſas tranſtulerat reuexit. Antiochus Galericus tertius Syrie ⁊ Aſie rex eo ipſo anno quo Euergētes regna ¶9ca re cepit: ⁊ viginti annis regnauit. Hic mortuo patre cum in locū eius ſuffectus eēt horte matre: que prohibere debuerat Beronicem nouercam ſuam Euergetis regis Egypti ſororem cum paruulo fratre intēfecit. Quo facinore perpetrato: ⁊ infa mie maculam ſubijt: ⁊ Ptolemei ſe bello implicuit. Quapropter multe Syrie ⁊ Aſie ciuitates crudelitate Galerici mox commote in vltionem eius ab ipſo defece runt: Ptolemeoqꝫ ſe dediderunt. Quippe niſi Ptolemeus domeſtica ſeditione in Egyptum reuocatus fuiſſet totum Galerici regnum occupaſſet. Tantum illi odiū parricidiale ſcelus attulerat. Verum̄tamen Ptolemeus illum poſtea occidit duobus ſuperſtitibus: Seleuco ⁊ Antiocho magno filijs Galerici. Onias vndecimus hebreorum pontifex Simonis iuſti filius poſt Manaſen pontiPontifex xſe ficatum ſuſcepit: ⁊ ſedit annis nouem. Qui cum Ptolemeo Euergeti legi zelo tri buta negaſſet ad iram euꝫ concitauit. Uerū Ioſephus vir inter ſuos nobilis Tho a95 ⁊ bie ex Onie ſorore filius legatus a iudeis inuito Onia ad Ptolemeum miſſus non modo pacem reformauit: verum etiam cū plurima in eum meruiſſet obſequia dux iudee: ⁊ finitimarum ręgionum conſtitutus ē. Mediolanum cum tota Emilia ¶ ⁊ Tiguria a romanis capitur. His temporibus. L. Cornelio: Lentulo ⁊ Fuluio: Flacco conſulibus: Romani belum intra Italiam contra Ligures ciſpadanos geſſere: pugnatūqꝫ ē cum Mediolanēſibus ⁊ Liguribus: ex quibus interfecta ſunt. xxiij. milia: ⁊ quinqꝫ milia capta de hiſqꝫ Rome triumphatum ē. Deinde haud multo poſt Emilio cōſule ducenta gallorum milia ꝯtra romanos alpes tranſiuere. Sed res per ꝯſulem tam proſpere geſta fuit: vt. 40. hoſtiū milibus ceſis tota italia romanis ꝯſenſerit: ꝓpterꝭ qd̓ Emilio a Senatu decretꝰ ē triūphꝰ. Galloꝝ ꝗdem(vt Entropius ſcribit) animi feroces ſunt: eorūqꝫ corpora plus ꝙͣ humana: ſꝫ experimēto deprehēſuꝫ ē: ꝙ v̓tus eoꝝ ſicut

Anno An̄ chr̄i ad. .VII. Audi ¶ Liber P. Eu̓getes primo impetu maior ꝙͣ virorum ē ita ſequens minor ꝙͣ feminarum alpina(inquit) corpora albenti celo educata habent quoddam ſimile niuibus ſuis cū mox calore pugne ſtatim in ſudorem eunt/ ⁊ leui motu quaſi ſole laxantur. Hi. M. Bruto duce non prius poſituros ſe balteos iurauerunt ꝙͣ Capitoliū incenderent. Quod ⁊ factum ē. Nam victos eos(Liuio teſte) Emilius ī capitolio deſcinxit. Poſt aliquot annos ꝯtra gallos intra Italiā iterū pugnatum ē: finitūqꝫ id bellum. M. Claudio Marcello. ⁊ Gn. Cornelio Scipione ꝯſulibus. Marcellus enim ingentes gallorum copias peremit: ⁊ inter multa inſubrium: que conſul ipſe ad deditionem rede gerat oppida. Mediolanum quoqꝫ florentiſſimam vrbem excepit: grandemqꝫ pre dam Romam perducens de eis triumphauit. ¶ Corſica ad romanos defecit Sequenti anno Carthaginenſes contra romanos bella reparare tentarunt. Sardoſqꝫ ad rebellandum ſubornarunt. Sed poſtea legati Carthaginenſium Romam venerunt: ac pacem impetrauerunt. Titus autem Manlius Torquatus conſul de Corſis triumphauit. Factaqꝫ cum omnibus pace nullum romanis illatum ē belluꝫ Quod eis(vt Liuius ſcribit) poſt Romam conditam ſemel tantum Numa Pompilio regnante contigit. Demetrius Antigoni regis filius trigeſimuſſextus Macedonuꝫ rex anno. 3º. Euer496 8 getis Macedonibus regnare cepit: ⁊ regnauit annis. x. Hic cum adhuc admodum puer eſſet: ac pater eius Antigonus cū Sparthis bellū gerens victoriā obtinuſſetꝭ decreuiſſetqꝫ Athenienſibus bellū inferre Alexander Pyrrhi regis Epyri filius in vltionem patris Macedonie fines depopulatus ē: cui cum Antigonus occurriſ ſet in prelio: regnum cū omni exercitu amiſit. Demetrius igitur abſente patre non ſolum amiſſam Macedoniam recepit: ſed Alexandrum Epyri regno ſpoliauit. Tanta enim tunc̄ militū erat nobilitas vt viciſſim reges nūc exules: nūc reges vide rentur. Hic vero Antiochi Galerici ſororem duxit vxorem. Sed mortuo Alexandro Epyri rege filiam ſuam Pthiam procuratione Olympiadis matris(repudiata prima) duxit vxorem. Et ob hoc gratia acquiſita filiorū Alexandri iniurias defendit. Prior vero vxor ſoluto matrimonio ad fratrem Antiochum conceſſit: eūqꝫ in mariti bellū impulit. Sed poſt multa bella Demetrius decidit relicto filio Philippo paruulo: cui Antigonus datus ē tutor. Antigonus igitur trigeſimuſſeptimus Macedonum rex anno. 13º. regni Euergetis: regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 15. Hic mortuo Demetrio pupilli matrē duxit vxo M978 rem. Cunqꝫ ſe regem cōſtitui laboraret: ⁊ interiecto tēpore ſeditio ſuborta eſſet pro ceſſit in publicū: ⁊ proiecto in vulgus Dyademate dari illud alteri rogat: q̄ aut imperare illis neſciat: aut cui parere ipſi ſciant: ſe adhuc illud regnū inuidioſum nō vo luptatibus: ſed laboribus ſentire. Poſtea populo beneficia ſua ꝯmemorat: vt videlicet ſocioruꝫ defectionem vendicauerit: vt Dardanos: Theſaloſqꝫ exultantes De metrij morte compeſcuerit: vt deniqꝫ eorum dignitatem non modo defenderit: ſed etiaꝫ auxerit. Quibꝰ verbis populꝰ pudore motꝰ recipere illud iubet. Sed tamdiu recuſauit quouſqꝫ de ſedicioſis ſumptum ē ſupplicium. Poſt hec Spartanis bellum intulit. Qui nō ſolum ꝓ illibata libertate: ſꝫ etiam ꝓ omniū ſalute ꝯtra Macedonas certauere. Uicti Spartani nō ipſi tātum: verū ꝯiuges: liberiqꝫ magno ani mo fortunā tulere. Nemo quippe in Acie ſaluti pepercit: nulla amiſſuꝫ ꝯiugē fleuit Filioꝝ mortē ſenes laudabāt. Pr̄ibus ī Acie ceſis filij gratulabāt̉. Inter hec Cleo menes Sparthanoꝝ rex poſt multas hoſtiū cedes: cū ſibi tm̄ quattuor milia ex pu gna ſuꝑfuiſſe ꝯſpexiſſet ductis ſecū ꝯiuge ac filijs in Egyptū ad Ptolemeuꝫ ꝓfectꝰ ē: a quo honorifice exceptꝰ diu ī ſumma regis gratia vixit: ſꝫ mortuo Ptolemeo eiꝰ filius ip̄m cū oībus domeſticis interfecit. Antigonꝰ āt ceſis Sparthanis ab vrbis direptione ꝓhibuit milites: veniāqꝫ ijs ꝗ ſuꝑfuerāt dedit: dicēs ſe bellū cū Cleome ne: nō cū Sparthanis ſuſcepiſſe: cuius fuga omnis finita ē ira. Nec multo poſt ipſe decidit: regnumqꝫ Philippo pupillo annos. 14. nato tradidit. Pōſifex i1 Simon On filius. ꝰ. iudeorum pontifex his tēporibus cum Onias pater Antio 49 7 g chi magni ſeuitiam perhorreſcens ſe in egyptum tranſtuliſſet: pōtificatum ſuſcepit

Anno 9G Mūdi An̄ chr̄i ad .VII. ¶ Iper P. Euergētes ⁊ annis. 12. ſedit. Hic ē de quo Ieſus filius Syrach dixit Eccleſiaſtici. 49. Ecce ſa cerdos magnus: ꝗ in vita ſua ſuffulſit domū: ⁊ in diebꝰ ſuis coroborauit tēplū. Tem pli ēt altitudo ab ip̄o fundata ē duplex edificatio ⁊ excelſi parietes tēpli. In diebꝰ ipſius emanauerūt putei aquarū: ⁊ quaſi mare adimpleti ſunt ſupͣ modū. Qui cura uit gentē ſuā: ⁊ liberauit eaꝫ a ꝑditione. Et multa que ī eo capl̓o d̓ ipſo ꝓſecutus ē. Seleucus Ceraunos q̄ntus Syrie rex anno. 20. regni Euergetis regnare cepit: ⁊ re gnauit annis. 30. Hic cū in defuncti pr̄is regno ſucceſſiſſet mox cōtra ciuitates que 4985 a pr̄e defecerāt ingentē claſſeꝫ ꝯparauit. Et nauigās repēte velut parricidiū patris in filio vindicaturus orta tēpeſtate claſſem omne amiſit: nec quicꝙͣ illi ex tanto ap paratu) vt Iuſtinus in. 7º. ep̄i. li. ſcribit) preter nudū corpus ⁊ paucos ex naufragio comites ꝯſeruauit. Miſera quidē res ſꝫ optata Seleuco fuit. Deinde ēt a Ptolemeo nō multo poſt naufragiū prelio victus/ trepidus ī Antiochiā ꝯfugit. Inde ad Antiochum fratrē litteras dedit: ab eo auxiliū poſtulās. Antiochus aūt cū eſſet an noꝝ. 14. ſupͣ etatē regni auidꝰ ſb̓ occaſione d̓fendēdi regni Seleūco regnū abſtulit: Antiochus magnus ſextus Syrie rex anno. 23º. regni Euergetis Syrijs regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 3σ. Hic teſte Iuſtino Hierax cognominatus ē: q̄ non homi 4981 nis: ſed accipitris ritu in rapiendis alienis vitam ducebat. Nam ꝯgreſſus cū Pto. Philometore Egypti rege ipſum deuicit ac fugauit: eiuſqꝫ mortui filium. P. Epiphanem: qui infans patri in regno ſucceſſit: vt ei regnum adimeret bellicis excurſi onibus effatigauit. Poſt hec cum viribus ⁊ diuitijs plurimum abundaret: ita luxu rie ⁊ ſuperfluitatibus inſtruxit exercitū: vt gregarij milites auro caligas facerent. Huic Annibal penus romanoruꝫ metu Carthaginem tradidit: ad eumqꝫ refugij gratia conſeſſit. Porro comitantibus illis Antiochus rex exercitum ſuum aureis ⁊ argenteis: alijſqꝫ inſignibus ornatū Annibali oſtēdit: ac in tam ornati exercitus cōtemplatione gloriabundus/ interrogauit Annibaleꝫ an hec omnia putaret ſatis eē romanis. Penus ignauiam militum eius precioſe armatorum deludens: Satis eē inquit credo: ⁊ ſi auariſſimi ſint romani. Non de equiperantia(vt Ualerius liº. no no teſtatur) ſed de preda intelligens. Romani autem Annibalem ⁊ Antiochi inſo lentias finitimas regiones vaſtantis non ſuſtinere valentes cōtra Antiochum bel lum mouerunt. L. Cornelium Scipionem conſulē: ac Scipiones Naſſicā ⁊ Aphri canum legatos conſtituentes. Et duꝫ nauali prelio Annibal ſuperatus eēt: moxqꝫ Antiocho deuicto coactus ē rex petere pacem: que a romanis hac conditione regi conceſſa ē vt ex Europa ⁊ Aſia recederet ſe intra Thaurum contineret. x. milia ta lentorum perſolueret viginti obſides daret: Annibalemqꝫ traderet: q̄ belli ꝯcitator fuerat. Antiochus itaqꝫ inter reliquos obſides filiū cognomento Nobilem romanis tradidit ⁊ montem Thaurum verſus ſeceſſit. Annibal autem ad Pruſiam By thinie regem confugit. Cunqꝫ idem Antiochus theſauri cupiditate a ſacerdotibus fallaciter promiſſi Perſideꝫ intraſſet: in fano fortune peremptus ē: ⁊ a ſacerdotibus membratim conſciſus e templo proiectus ē: vt patet ẜo Machabeoꝝ cͦ. pº vn de benedixerunt deum: qui tradidit impium. Coloſſus Solis ſimulacruꝫ ex ere fabrefactum anno vltimo Euergetis(teſte Euſe 4. 98 O bio) anno. 56º. a ſua conſtructione terremotū apud Rhodum corruit. Hec fuit ſtatua admiranda(teſte Plinio in primo) altitudinis cubitorum. 70. turribus equiperanda: quam fecerat Clares lydus ſtatuarius. Eius digiti maiores erant pleriſqꝫ ſtatuis. Soldanus Egypti rex cuꝫ inſulā inuaſiſſet: ex huius ſtatue ere quaꝫ ex ter remotu inuenit confractam nongentos camelos onerans in alexandriam terreſtri itinere tranſmiſit. Quod vnum inter ſeptē mundi miracula maximum omnes con ¶ Uiri doctrinis excellentes. feſſi ſunt. Ieſus filius Syrach natione iudeus: his temporibus(teſte Euſebio) apud Hieroſolimam multa ſcientia: ⁊ rerū experientia clariſſimus habetur. Hic librum Ec cleſiaſticum: quem hebrei Panarethos vocant compoſuit: qui de omni virtute taꝫ theologica ꝙͣ polytica accuratiſſime tractat. Ideoqꝫ Eccleſiaſticus nuncupatur eo ꝙ de totius eccleſie diſciplina religioſe conuerſationis magna cura ⁊ ratione ſit editus. Omnes aūt tam Salomonis libri.ſ. prouerbioꝝ: eccleſiaſtes: cāticoꝝ: necnō

Anno An chriad. Pudi ¶ Liber .VII. P. Eu̓getes ⁊ ſapientie ac Eccleſiaſtici apud eccleſiam Sapientie libri communiter dicuntur: tum quia ſpecialiter ſapientiam doceant: tum quia qui eos nouerint: ⁊ obſeruauerint vere ſapientes erunt. Diogenes ſtdicus: per hec floruiſſe tempora creditur. Qui licet ex Seleucia fuerit: propter tamen Babylonis vicinitatem dictus ē Babylonius ¶ 4990 Diogenes auteꝫ magnus philoſophus Synopeus genere tempore Ptolemei Euer getis huius patris obijt: q̄ apprime omnes a ſe voluptates: cupiditateſqꝫ abdicaue rat. Utebatur propter frigus duplici pallio: Peram pro cellario habuerat: clauam pro corpuſculi fragilitate ſuſtentanda. Poſcebat a quolibet cibū: habitabat in portarum veſtibulis ⁊ porticibꝰ ciuitatum vſquequaqꝫ profitens verum ⁊ tranſeuntiū abigens: ⁊ notans vitia que mores fedabāt Cunqꝫ ſe torqueret in dolio volubili ſe habere pretorium iactabatur: ⁊ ſe cum temporibus immutantem. Frigore enim os dolij vertebat ad meridiem: eſtate ad ſeptentrionem. Et vbicunqꝫ ſol inclinabat Diogenes ſimul pretorium ſuum vertebat. Quodam enim tempore cum ex calice ligneo vſum potandi haberet vidit puerum manu concaua bibentem: ſtatimqꝫ cali cem in terram eliſit dicens: Neſciebam ꝙ natura poculum haberet. Hic tam conſtantis animi fuit: ꝙ nihil de ſui animi vigore vnꝙͣˡ remiſerit. Cuius cōtinentiā(teſte Ualerio) Alexander vincere non potuit. Fuit autem Diogenes multa patiētia preditus: vt Seneca multis in locis meminit. vnde ⁊ aliquando interrogatus quid agendum eſſet homini vt nō iraſcatur: reſpondit: Recordetur homo ꝙ nō ſemper neceſſe ē ꝙ ſeruiatur illi: immo viceuerſa ē alteri quandoqꝫ ſeruiendum. Nec opor tet ꝙ iugiter obediatur illi: ſed interdum vt obediat alteri. Nec neceſſe ē. vt ſemper ab alijs coleretur: ſed quandoqꝫ patiatur: ⁊ ipſe cuꝫ hec fecerit eius debilitabit̉ ira. Ex celebrioribus āt eius ſententijs: hanc ſolam notandā deſcribimus. Siquis de derit bonum cū amore ꝯſilium: preſta illi cum amore obediētiam. Ferunt illum dia logos nonnullos ſcripſiſſe: ac tragedias ſeptem: aliaqꝫ pauca. Fuere autem quinqꝫ Diogenes. Primus Apolloniates phyſicus eloquens Anaximenis auditor Ana xagore tēporibus. Secūdus Sicyonius qui Peloponneſiaca ſcripſit. Tertius hic. Quartus: de quo dictum ē. Quintus Tharſenſis queſtionuꝫ poeticarum ſcriptor. Antipater philoſophus ſtoicus vir acutiſſimi ingenij hac etiam tempeſtate floruit: qui haud contemnenda ſcripſit. Oneſicritus Eginenſis philoſophus Diogenis diſcipulus: hic obijt temporibus: ꝗ cum Alexādro militans eius initia ſcripſit. Et ſicut Xenophon philoſophus Cyr ri: ſic iſte Alexandri laudes proſecutus ē: quorum ſtilus fertur fuiſſe ſimillimus. Philopator Tolemeus Philopator: quartus Egyptioruꝫ rex anno. 397º. iudaice capti v nitatis. ⁊. 14 i. olympiade: egyptijs regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 17. Hic ros 4991 ꝓpter crimē Philopator dictꝰ ē. pr̄em occidit ⁊ fratreꝫ trucidauit. Et ſicut ſceleſtus fuit in occupādo regno: ita ſegnis in adminiſtrando. Cū enim ex parricidio regnum acquiſiſſet: rebuſqꝫ velut feliciter geſtis luxurie ſe dedidit: cuius mores etiam omnis regia ſecuta ē. itaqꝫ nō modo amici prefecti: verum etiam omnis exer citus depoſitis militie ſtudijs ocio ac deſidia corrupti marcebant. Quibus rebus cognitis Antiochus magnus rex Syrie multas eius vrbes repētino apparatu oppreſſit: ipſamqꝫ Egyptum aggreſſus ē. Trepidantes illo legationem miſitꝭ rogans Antiochum quoad vires pararet aliquantuluꝫ immorari. Poſtea exercitu magno in greciam deducto omnia deperdita recuperauit. Spoliaſſetqꝫ regno Antiochuꝫ ſi virtus fortune ſucceſſiſſet. Facta pace quietem auide ſecutus ē: denuoqꝫ in luxuriaꝫ reuolutus occiſa Eurydice vxore: ⁊ Agathoclie ſorore meretricis illecebris ca pitur: adeoqꝫ dignitatis ſue immemor effectus ē: ꝙ noctes in ſtupris ⁊ dies conſumeret in conuiuijs. Tunc tribunatus: prefecture: ducatuſqꝫ per mulieres ordinaba tur. Nec quiſꝙͣ in regno ſuo minus poterat: ꝙͣ ipſe rex. Demum his inuolutus ob ſcenitatibus relicto quinquenni filio: ex Eurydice ſuſcepto emoritur. Agathocles regis prefectus occiditur: ⁊ meretrices in vltionem Eurydiceⁱ a populo patibulis ſuffiguntur. Quibus peractis Alexandrini legatos ad romanos miſeruntꝭ rogantes vt pupilli tutelam ſuſciperent: tuerenturqꝫ Egypti regnū: quod iam Philippū

Anno ¶ Liber VII. Oūdi An̄ chr̄i aduēP hilo pato ⁊ Antiochum facta inter ſe partitione diuiſiſſe dicebant. Philippus trigeſimuſoctauus Macedonū rex anno. 2º. regni Philopatoris Mace donibꝰ regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 42. Hic mortuo Antigono rege tutore ſuocum eēt annoꝝ. 14. regnum ſuſcepit: quē Dardani ceteriqꝫ omēs finitimi populi: ꝙ EA0e bus velut immortale odium cū Macedonū regibus ꝯtemptu etatis ꝯtinue laceſſe bant. Econtra ⁊ ille nō contentus ſua ſummotis hoſtibus: vltro etiā etholis bellū inferre ſatagebat. Verū nō multo poſt omiſſis etholis bellū romanis intulit. Sed dum in Italiā copias traieciſſet: Dardani eius fines vaſtare ceperūt. Abductiſqꝫ xx. captiuoꝝ milibus. Philippum a romano bello ad tuendū regnum ſuū reuocatꝰ ē. Inde viribus aſſumptis iterum cum romanis bellum ſuſcepit: ſed a romana for tuna ſuperatus ē. Fractuſqꝫ bello Philippus pacem a Flaminio ꝯſule romano pe tita: nomen quidem regium retinuit: ſed omnibus grecie membris omiſſis ſolam tenuit Macedoniam. Hamilchar Annibalis carthaginēſiū ducis filius ⁊ magni Annibalis pr̄: his tēpo ribus) Liuio teſte) vita functꝰ ē relictis Aſdrubale ⁊ Annibale paruulo filijs. Hic adoleſcentulus in Sicilia poſt primū punicū bellum cepit exercitui preeſſe cū ante eius aduentū ⁊ mari ⁊ terra res carthaginenſiū male gererent̉. Ubi aūt ipſe affuitꝭ nunꝙͣ hoſti ceſſit: neqꝫ nocēdi locū dedit: ſꝫ ſepe occaſione data laceſſiuit: ſemperqꝫ ſuperior diſceſſit: vt Polybius hiſtoricus ampliſſime oſtendit. Medius aūt inter Hamilcharem ⁊ Annibaleꝫ octo ferme annis Aſdrubal imperiū obtinuit: qui plira ꝯſilio ꝙͣ viribus geſſit. Hic fedus cū populo romano renouauit/ ⁊ vtriuſqꝫ impirij Hyberū fluuiū terminū ſtatuit. Sagūtinis in hiſpania medijs inter imperia ro manorum ⁊ carthaginēſium libertas ſtatuit obſeruari. ¶ Punici belli ſecundi principium. 4Mg Secundū bellū punicū: qd̓ Annibale duce Carthaginēſis cū populo ro. geſſerūt an no. 4º. regni Philopatris. Olympiade aūt. 14 i. principiū ſumpſit omniū ꝗdē memo rabiliſſimū: que vnꝙͣ geſta ſunt. Neqꝫ eniꝫ vllas vnꝙͣ validiores ciuitates cōperimus his viribꝰ ꝯſimiles. ⁊ intātū varia belli fortuna: ancepſqꝫ mars fuit: vt ꝓpinꝗo res periculo fuerūt: qͥ vicerūt. Odijs ēt ꝓpe maioribus certatū ē: ꝙͣ viribꝰ romanis indignantibus ꝙ victi victoribus vltro arma inferrent. Penis ꝙ ſuperbe: auareqꝫ crederēt imperitatū victis eē. Eiſdem ferme tēporibus: vt aperte iam monſtratū ē. quaſi vniuerſi orbis imꝑia noua regū ſucceſſione mutata ſunt. Nā ⁊ ī Macedonia Philippus annoꝝ. 14. imperiū ſuſcepit. In Aſia impubes Antiochus ꝯſtitutus ē. Cappadocie quoqꝫ regnū Ariaracti puero pr̄ ip̄e tradidit. Egyptū Philopator oc cupauit. Sꝫ ⁊ Spartani Cleomenis loco Lycurgū duceꝫ ſuffecerāt. Et ne qua tē poribus mutatio deeſſet apud carthaginenſes quoqꝫ etate immatura abrogato Aſ drubale Annibal eius germanus dux eligitur: cuius mores ac vitaꝫ: necnō ⁊ prelia vt ex Plutarcho: Liuioqꝫ elicere potuimus breuiter hic ſubiicimus. Annibal igitur Hamilcaris carthaginēſiū ducis filiꝰ: hac tēpeſtate quinqꝫ ⁊ viginti annos etatiſ habēs imꝑator carthaginēſiuꝫ exercitus(cum milites de eo plus ꝙ de 4996 alio ꝯfiderēt) creatus ē. Quippe hic tāto ceteris ducibꝰ prudētia: audacia: ꝯſilioqꝫ ad pericula capeſcēda ꝙͣto populꝰ ro. cūctas gētes fortune anteibat: cuius corpꝰ nec fatigari: nec animus vinci vnꝙͣ poterat. Calori ac frigori par pr̄ia: cibi potuſqꝫ deſiderio naturali: nō voluptate modus finitus: vigiliarū: ſomniqꝫ: nec die: nec nocte diſcriminata tēpora. Id qd̓ gerēdis rebus ſupererat quieti datu: ea neqꝫ molli ſtra to: neqꝫ ſilentio accerſita. Multi ſepe mirati ſagulo opuꝫ humi iacentē inter cuſtodias: ſtationeſqꝫ militū ꝯſpexerūt. Ueſtiti nihil inter equales excellens arma atqꝫ equi ꝯſpiciebant̉. Equitū: peditūqꝫ idem lōge primus erat princeps in preliū ibat vltimus ꝯfecto p̄lio recedebat. Et ideo quādocūqꝫ cū quibuſuis populis ꝯgreſſus e ſemꝑ ſuperior diſceſſit. Imperator itaqꝫ factꝰ ꝓximo triēio oēs hiſpanie gentes bello ſubegit. Sꝫ ⁊ illaꝫ Sagūtinoꝝ ciuitatē opulētiſſimā populo ro. amicam atqꝫ cariſſimā penitus deleuit: cuius interitū ꝯmemorare nō abſurdū putamus. Primo nanqꝫ fame ꝯtabuit. Quippe(vt Augꝰ ait) ſuoꝝ cadaueribus paſta fuit: deinde om niu feſſa rerū ne ſaltē captiua in Annibalis manus perueniret/ ingentem Rogum

Anno VII. An chriad. Ouai ¶ Iiber Philopator publico ſtruxit in quē ardentē oēs ſe ſuoſqꝫ miſerūt. His peractis Haſdrubale ad Hiſpanie cuſtodiā relicto ſaltū pyrrheneū trāſijt: ⁊ poſtꝙͣ ad alpes ꝑuenit: que.ſ. italiā a gallia ſeiūgūt: quas nemo vnꝙͣ cū exercitu: preterꝙͣ Hercules trāſierat ita itinera ⁊ loca lapidoſa ſtrues ꝯburēdo: ⁊ acetuꝫ infundēdo patefecit: vt elephātus oneratus ire poſſet cū antea vix vnus homo quiret repetere. In eo tn̄ loco(vt Liuiꝰ ⁊ Eutropiꝰ affirmāt) multi niuibꝰ obruti cuꝫ elephātis periere. Deſcēditqꝫ An nibal cū exercitu in Taurinēſes agros: ⁊ peruagata tota ciſpadana regione romanos tribus prelijs ꝓfligauit: ac vrbes plurimas obtinuit. Pergēſqꝫ ꝑ ligures idem effecit. Poſtea apeninū frāſiliēs Ethruriā que in itinere apd̓ ea loca: vbi nūc ē Flo rētia adeo graui oculoꝝ morbo affectus ē: vt dextrū amiſerit oculum. Vel vt alij di cūt: nunꝙͣ eo bn̄ vſus fuerit. Qua valitudine cū etiā premeret̉: ⁊ Getula ducē por taret belua luſcū. C. Flaminiū ꝯſulem apd̓ Traſimenū lacū cum exercitu occidit: ⁊ 2σ. hominū milia interfecit. Mox Fabius Maximus cōtra Annibalē miſſus ꝑ ſumma mōtiū: ⁊ abdita nemoꝝ caſtra ponēs Annibalis feruorē eludēs reperta oc caſione Aretinoꝝ auxilio vicit. Qui tantā ad huius belli preparationeꝫ(Liuio te ſte) ꝯtulerūt ꝙͣtaꝫ vniuerſa Ethruria hodie vix poſſet efficere. Et ſic ꝑ annos. xvi totā Italiā varijs cladibus fatigauit. Inde in Apuliā pergēs maxima clade apud Cannas romanos affecit. In quo prelio tot romanoꝝ milia ceſa ſunt: vt tres anulorū aureoꝝ modios: quos ē romanoꝝ militū manibus extraxeratꝭ Carthaginem mitteret. Naꝫ ꝯſulares viri ⁊ ſenatores oēs aut capti: aut occiſi fuere. Nec dubiuꝫ quin de romanis actū eēt ſi Annibal ſtatim poſt victoriā ad vrbē acceſſiſſet. Tandem Annibal ſemꝑ inuictus cogit̉ a ciuibus ſuis Italiā relinquere: ⁊ opem patrie ferre: que a. P. Scipione p̄mebat̉: a quo in Aphrica apd̓ Rhamā deuictꝰ(vt infra dicet̉) dum pro reparatione occupatus eēt Carthaginēſes bellū cū romanis compoſuerūt. Cogētibus deinde romanis: vt Annibal ī exiliū mitteret̉ ad Antiochuꝫ Syrie regē ꝯfugit. Qui cū ꝯtra romanos bellū pararet: Innibaliſqꝫ ꝯſilia ſperneret: qm̄ ſermones cū Uillio romanoꝝ legato apd̓ Epheſum habiti eū ſuſpectū red diderāt victus ē a romanis Antiochus: iuſſuſqꝫ ē: vt pace obtēta Annibaleꝫ trade ret. Quod cū Annibali ſignificaſſet: ad Pruſiā Bithinie regē aufugit. Romanoꝝ poſtulationē ei celās. Uerū. T. Quintius romanoꝝ legatus ſciens annibalē apud Pruſiā eē: ad inſequēdū euꝫ perrexit. Cūqꝫ in eo eēt annibal ne caperet̉ guſtato ve neno: qd̓ in anulo regio more gerebat animā expulit: ⁊ a romanoꝝ ſe vinculis mor te liberauit. Deceſſit aūt Plutarcho teſte. oº. vite ſue anno: cuius corpus apd̓ libyſ ſam collocatuꝫ dicūt in ſepulchro lapideo: in quo ſcriptum fuit: Annibal hic ſitus ē De annibale ſic retulit Trogus. Ꝙ nunꝙͣ ſine bellis cubās cenauerit. Ꝙ nunꝙͣ inter innumeras captiuas mire pulchritudinis puellas caſtitatem perdiderit. Ꝙ nunꝙͣ inſidijs ſuorū: aut etiaꝫ inimicoꝝ proditus fuerit. Obijt aūt anno. 20º. Ptolemei Epiphanis. olympiade. 14 ꝯ. Fabius Maximꝰ romanoꝝ ꝯſul militaris rei ⁊ eloquētie peritia clarus: his tēporibus floruit. Hic cū animaduertiſſet romanoꝝ rēpu. belloꝝ multitudine periclitari A99 corpus ad rem militarē tanꝙͣ hoc ſibi innatū eſſet exercuit: ⁊ ad eloquētiā ⁊ popu lū perſuadēdū ſe ꝯtulit. Et vt eius vitā breuitatis cauſa paucis ꝯcludā. Triūphos quinqꝫ egit deuictis libycis ⁊ alijs multis. Sꝫ cū ꝯtra annibalē dictator electus fo ret: eo ꝙ animū ad ꝯſilia: corpus v̓o ad robur in adoleſcētia īſtituerit: ⁊ audaciā cu tēperātia: prudētiaqꝫ tēperauerit: nō bellādo: ſꝫ cūctando rēpu. ſeruauit adducta a collega male pugnāte rep. in maximū diſcrimē. Cū eniꝫ vidiſſet Minuciū collega penis victū: ꝙͣꝙͣ ſibi infenſum ſemotis odijs amore patrie penos aggreſſus roma nos liberauit. In qua victoria Tarentū vrbē euertit. ⁊ licet vrbis euerſor extiterit̓ a ſimulacroꝝ tn̄ depredatione abſtinentiſſimꝰ laudat̉. Qui auguſtino teſte pº de cidei cͦ. 5º. cū ei ſcriba ſuggeſſiſſet ꝗd de ſignis deoꝝ: que multa capta fuerāt fieri iu beret. Queſiuit cuiuſmodi eēnt? Reſpōdit ille: Nō ſolū grādia multa verū ēt arma ta eē Relinquamꝰ(inꝗt) Tarētinis iratos deos. Ferūt tūc annibalē e pugna deſce dētē de Fabio dixiſſe. Nōne ego vobis predixera ſepius hāc nubē: tēpeſtatē ⁊ pro cellam nobis oblaturā. Uicto annibale triūphus ei maximo apparatū a ſenatu de

Anno .VII. Oūdi An̄ chr̄i aduē. ¶ Liber Philopator cretꝰ fuit: d̓ quo ſic dicit in. 4º. Liuius. Fabius deciano exercitu relicto ī Ethruria ſuis legionibus deductis ad vrbem: de gallis: ethruſcis: ſamnitibuſqꝫ triūphauit. Milites triūphāteꝫ ſecuti ſunt. Celebrata in ꝯditis militaribus non magis victo ria. Q. Fabiſ ꝙͣ mors. P. Deciſ eſt: exercitataqꝫ: que memoria parentis equata euentu publico: priuatoqꝫ filij laudibus data ex preda militibus eris octogeni bini: Sagaqꝫ ⁊ tunica premia illa tempeſtate militie nequaꝙͣ ſpernenda. Liuiꝰ Salinator ⁊ Elaudius Nero a ſenatu romano his tēporibus ꝯſules deſignati in Hiſpaniā ꝯtra Haſdrubalē cū exercitu deſtinant̉. Nam eo tēpore Sardinia ro O99 manos deſeruit. Quapropter miſſi fuer̄t duces ad quattuor loca. Ad Macedoniā ꝯtra Philippū. Ad Sardiniam ꝯtra Sardos. In italia ꝯtra Annibalem. Liuius igit̉ cū Atalo rege Aſie amicitiā fecit. Macedoniā fregit. Philippū vicit. Siciliaꝫ recepit. σo. ciuitates cepit: ⁊. 2σ. expugnauit. Inde ſex diebus Italie lōgitudineꝫ tranſcurrēs vno eodēqꝫ die ex Italia in Galliam peruenit: ⁊ cum Aſdrubale colla tis ſignis pugnando deuicit. Quo perempto triumphum duxerunt. Hoc idem Li uius libro. 38º. teſtatus ē. M. Claudius Marcellus romanoꝝ ꝯſul hoc tēpore ꝯtra Syracuſanos in Siciliā miſſus vrbem Syracuſanā euertit: de quo ēt Augꝰ pº de ci. dei. cº. 6º. meminit. Nā eundē. M. Marcellū ante vrbē captam ferūt fleuiſſe ruiturā: ⁊ ante eius ſanguinē ſuas lachrymas illi effudiſſe ēt in hoſte ꝯſeruande pudicitie curā geſſiſſe: ꝗ̄ anteꝙͣ ciuitas inuaderet̉ edicto publico ꝯſtituit: ne quis corpus liberū violaret. Huius vi tam Plutarchus pulchre deſcripſit: cuius geſta memorāda ſuccincte perſcribimꝰ. Nam vt idē teſtat: quinquies ꝯſul fuit: exercitatione bellicoſus: robuſtus corpore: manu potēs: ad dimicandū ardēs: qd̓ eius certamīa declarāt. Acer ac ſtrenuus: ad ceteras vite partes humanus atqꝫ modeſtus: tūqꝫ in re militari egregie excelluit: ad nullū pugne genꝰ aut ſegnis: aut parū exercitatus: tum v̓o ad certamē ſingulare fortiſſimꝰ. Quo quidem ī genere cū ꝓuocatoreꝫ neminē fugerit ceſis vniuerſis victor euaſit. Quapropter iuuenis adhuc coronas: ceteraqꝫ ab imꝑatoribus ꝯſecutꝰ ē p̄mia. Hiberis nanqꝫ ꝯtra romanos bellū gerētibus: Marcellus vidēs Brioma tu eoꝝ ducē eximia corporis magnitudīe armatura: auro: argētoqꝫ: ac varijs diſtin cta coloribus virū adorit̉: quē haſta thorace ꝑfoſſo reſupinat: ſtatimqꝫ exanimat: ⁊ ꝯmiſſa pugna ingentē: ⁊ admirandā ꝯſecutus ē victoriā. Captoqꝫ Mediolano: cetera Emylie oppida ſe romanis dedidere. Unde decretus ē ei triūphus: ꝗ tertiꝰ ac poſt eū nullus romanoꝝ imꝑator opima ſpolia tulit. Nam primꝰ Romulus. Se cūdus Cornelius Eoſſus. Tertius ip̄e Marcellus. Hic ēt cū penis pugnans ceſis quinqꝫ penoꝝ milibus victor euaſit. Poſt hec ruptis federibꝰ ab Hyppocrate Sꝫ racuſanoruꝫ duce: Marcellus capta vrbe ex exercitu Hyppocratis octo milia occidit. Totā ferme Siciliā excurſionibus vexauit: vniuerſos ꝓfligauit: ac tandē(vt p̄miſſum ē) Syracuſas cepit. Demū cuꝫ penis pugnās vna cū Criſpo collega lancea perfoſſus occubuit. Onias magnus Simonis Hebreoꝝ pontificis filius mortuo patre ſummū pontifiPōtifex izꝰ catum obtinuit: ⁊ ſedit annis. 29. Cuius tēpore Antiochus magnus deuicto Ptōlemeo Philopatore Iudeā ſibi ſubegit: ⁊. σο. armatoꝝ milia(teſte Euſebio) ex eo 5000 199 ruꝫ numero ceſa ſunt: a miniſtriſqꝫ tēplis tributa: que Philadelphus relaxauerat reuocauit. Ad hūc Oniam Lacedemonioꝝ rex Arrius miſit legatos ad fedus: qd̓ inter Abraam ⁊ maiores ſuos initum legerat repetendum. Seleucus autem Antiochi ſucceſſor miſit Heliodorum Hieruſaleꝫ ad ſpoliandum templi erariū. Quo templum ingreſſo: vt patet ſecundo Machabeoꝝ pº duo iuuenes ſurgentes de tēpli latibulis ipſum occiderunt. At Onias Seleuci flagellum metuens pro defuncto exorauit ac mox reuixit. Heliodorus ergo ad regem reuerſus ait: Si habuerit dominus meus aliquos: quorum ſitiat ſanguinem mittat eos in Hieruſalem. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Ariſtobolus natione iudeus/ Perypateticus philoſophus hoc tempore(ſecundum 5005 Euſebium) floruit: qui inter cetera ſue virtutis opera ſcripſit ad Philopatorem commentarios explanationum in Moyſen.

ſii chri ad. Pudi Liber YII. Philopator Archimedes Syracuſanꝰ in oī geometria ante alios laudatus per hec tempora cla rus ē habitus: cuius mortem late deſcripſit Plinius li. 2º. Nam captis Syracuſis ꝑ proditionem quam contra vim Marſelli romani diui defenſarat: cū omnia euerte rent hoſtes. Ipſe diametros ſuos in puluere deſignans a pretereunte milite incognitus occiſus eſt. Hic(Cicerone teſte liº. pº tuſcū. queſtionū) fuit primus ſpere fabricator. Quod Laertius Anaximandro attribuit. Hic de Cylindro opus egregium ſcripſit: quod Nicolaus quintus ſummus pontifex in latinū traduci fecit. Philopomenes Megalopolitanus imperator ac philoſophus illuſtris: ⁊ ſeuerꝰ vir cuius vitam late Plutarchus deſcripſit hac tēpeſtate claruit. Hic poſtremus greco rum homo dictus ē: quaſi grecia nullum amplitudinis virum poſt Philopomeneꝫ ediderit: qui cū natus eēt annos. z0. Cleomenem lacedemonioꝝ regeꝫ: qui Megalopolim noctu repentino impetu adortus forum omne captiuaueratꝭ ex vrbe depu lit: ⁊ Demophantū Elyenſium equitum prefectū proſtrauit: hoſteſqꝫ fugauit. Demum multis clarus hiſtorijs a Dinocrate veneno morti traditur. Ferūt hūc adeo frugalem extitiſſe: vt cū mulieri Megarenſi nunciaretur acheoꝝ imperatorem ad ſe aduentare ingenti animi tumultū fluctuabat: ⁊ in ipſo cene apparatu(Naꝫ mari tus forte aberat) agitabatur. Interim Philopomenem tenui admodum clamyde ſubijt edes: quē mulier ex miniſtris quempiam precurrentem anteuertiſſe ſuſpica ta: vt miniſtranti ſibi opem adhiberet precabatur. Qui continuo relicta clamyde ligna ſcindere cepit. Inter hec hoſpes ingreſſus: vbi rem conſpicatur. Quidnam hoc ē o Philopomenes? cui reſpondens. Quidnaꝫ aliud ait: ꝙ in decore faciei ſup plicium do? Epiphanes Tolemeus Epiphanes quintus Egyptioꝝ rex: anno. 40 4º. iudaice capti uitatis. olympiade āt. 144. Egyptijs regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 24. 191 5008 Hic tempore adepti regni nondū quattuor annos exceſſerat. Et quia eius iufantia ꝯſilij ⁊ roboris compos eſſe nequibat. Antiochus magnus Syrie rex ad Egypti regnū aſpirans: nec ibi credens inuenire rebelles illud bellica excurſione vexauit. Sꝫ regni principes ꝓ infante fideliter dimicātes regnū defenderunt. Ad ip̄mqꝫ fouendum Onias iudeoꝝ pontifex deſcendit. Cum autem ad pubertatis tē pora veniſſet Antiochus nobilis rex Syrie Antiochi magni filius ſororem ſuam ei doloſe dedit vxorem: ex qua duos ſuſcepit filios. Tunc Antiochus ſb̓ ſpecie viſendi ſororē: ſororiſqꝫ filios: ingreſſus Egyptū: Ptolemeum inter epulas iuſſit occi di. Cūqꝫ Egyptuꝫ ſibi ſubiugare niteret renitentes Egyptiſ euꝫ a ſuis finibus eie cerunt: licet poſt biennium ad obſidendum Alexandriam reuerſus fuerit. Uerum a romanis legatis compulſus ē de Egypto recedere. ¶ Uiri doctrinis excellētes Neuius Comicus anno. 2º. regni Epiphanis(teſte Euſebio) Utice moritur: qui mi litum ⁊ precipue Metelli factione e Roma fuerat expulſus. Plautus comicus ſequenti anno ex Umbria Arpinas(teſte Euſebio) Rome morit̉ qui propter annone caritatem ad molas manuarias piſtori ſe locauerat ibi quotiēs ab opere vacaret ſcribere fabulas ac vendere ſolitus ē: de quo Uarro dixit: Muſas plautino more locutas fuiſſe: ſi latine loqui vellent. Scripſit autem circiter cen tum ⁊ triginta comedias: quarum prime principium ē. In faciem verſus Amphitrionis Iuppiter eius ſepulchro. M. Uarrone teſte li. de poetis tale Epigramma fuit inſcriptum. Poſtꝙͣ ē morte captus Plautus. Comedia luget: ſcena ē deſerta Deinde riſus ludus: iocuſqꝫ ⁊ numeri. Innumeri ſimul omnes collachrymarūt. Q. Ennius poeta Comicus Tarentinus his temporibus(teſte Euſebio) floruit: q̄ a Catōne queſtore ē Tarento Romam tranſlatus habitauit in monte Auentino parco admodum ſumptū contentus: ⁊ vnius ancille miniſterio perſuadens animas immortales eſſe. Ideoqꝫ vite termino dixit.

Anno ¶ L iber VII. Oūdi An̄ chr̄i ad. Epiphanes Aſpicite o ciues ſenis ennij imaginis formam Hic veſtrum pinxit maxima facta patrū Nemo me lachrymis decoret: nec funera fletu Faxit cur? volito viuus per ora virum. Idemqꝫ poeta predicans pudicitiam: flagitij initium dixit eſſe nudare inter ciues corꝑ. Hic comedias optimas eleganteſqꝫ edidit. Qui ſeptuagenario maior articu lari morbo interijt. 153. olympiade. Sepultuſqꝫ ē in Scipionis monumento via Apia intra primum ab vrbe miliarium. Apud latinos autem multi fuerunt. Comici ſcilicet Cecilius: Neuius: Licinius: Aītilius: Turpilius: Trabeas: Lucretius: ⁊ Ennius iſte. Sed ſoli iam remanſerunt: Terentius ⁊ Plautus: de quibus Uulcatius Sedicus in libro quem de poetis ſcripſit referens: Quem ex comicis preſtare putet quoqꝫ in loco poni quiſqꝫ debeat ſic explicat dicens. ¶ Comicorum dinumeratio. Multos incertos certare hanc rem vidimus: Palmam poete comico: cui deferant. Cum me iudice errorem diſſoluam tibi Ut contra ſi quis ſentiat: nil ſentiat: Cecilio palmam tribuo de comico. Plautus ſecūdus facile exuperat ceteros. Deinde Neuius q̄ ſeruet precio in tertio. Si erit quod quarto detur: dabitur licinio. Poſt inſequi Licinium facio Attilium. In ſexto ſequitur hos Terentius. Turpilius ſeptimum trabea octauum obtinet. In nono loco eſſe facile facio lucetium. Decimū addo antiquitatis cauſa Enniū. Hanc ēt Gellius ꝯfirmat ſententiaꝫ Panetius philoſophus Scipionis conſulis preceptor his temporibus Nome clarꝰ habetur. Qui ſtōice ſecte philoſophus fuit: quem Cicero in libro officiorum īmitatus eſt. Poſſidonius ſtoicus Panecij diſcipulus hac agnoſcitur tempeſtate qui magno Pōpeio admodum familiaris extitit: eiuſqꝫ res geſtas ſcripto mandauit. Hunc Au quinto libº de ciuitate dei: maximū aſtrologum fuiſſe aſſerit. Scipio alterius Scipionis filius. vir omniū romanoꝝ fere primus. 24. agens annuꝫ interfectis ab Haſdrubale duobus Scipionibus hoc anno ad Hiſpanias a ſenatu mittitur. Porro hic dum ſenatores ꝓpter Annibalis metum Italiā relinqueIoii 188 re ſtatuerent: extracto gladio id fieri ꝓhibuit(teſte Liuio) ⁊ patrie defenſorem ſe fore ꝓmiſit. Philoſophus quippe: philoſophiqꝫ auditor ipſe fuit. Interqꝫ ceteros morales animi virtutibus preſtātior ipſe ferebat eximiam formā: ⁊ in omni amplo dignā imperio. Erat preterea benignus in audiendo: facūdus in reſpondēdo: ⁊ in cōciliandis hominibꝰ egregius artifex: habitu corporis virili: ceſarie ꝓmiſſa vteba tur. Hunc Maſimiſſa ſalutandū veniēs: vt primū ꝯſpexit: ſic virū admiratus dicit̉ vt nec ab eo dimouere oculos: nec intuēdo explere deſideriū poſſet. Quantū vero Rome libertati ꝯſuluerit ſacile intelligi poteſt. Nam cū in Hiſpanias ꝓfectus eēt: oēm ſtatiꝫ carnis voluptatē a caſtris amouit. Vnde duo ſcortoꝝ milia legit̉ ab eius exercitu tunc abijſſe. Inde Carthaginē nouaꝫ Hiſpanie vi cepit. vbi erat pecunie ⁊ belli apparatus copia: ⁊ redditis hiſpaniarū obſidibus eoꝝ parētibus. Magonē Annibalis fratrem captiuum Romam tranſmiſit. Sed ⁊ virginem quandam ſpon ſam(vt Liuius tradit) ab eo captam: ſponſo valde generoſo in matrimonium: qua ſi genitor pius tradidit: puelleqꝫ preciuꝫ dotis nomine condonauit. Poſtea(vt Eu tropius ait libro tertio) 70. captiuitatis in Hiſpania recepit. Quibus geſtis Nomā reuocatus conſul contra Carthaginem mittitur: vbi Amionem Aphrorum duceꝫ cum Stiphace Numidie rege ſibi ſubegit. Nec multo poſt cum Annibale congreſ ſus ita eius equitatum fudit: vt ſupra viginti penorum milia ceſa: totidemqꝫ fere ca pta vna die referantur. ⁊ ipſe Annibal cum paucis equitibus inter tumultum ela

Anno VII. An chri ad. Gudi ¶ Tiber Epiphanes pſus profugerit. His rebus ita compoſitis cum hoſtium caſtra diripuiſſet: redacta in naues ingenti preda: ⁊ terra mariqꝫ parta pace: in Siciliam traiecit. Inde ꝑ italiam non minus pace ꝙͣ victoria letam pergens effuſis nō modo vrbibus ad exhi bendos ei honores: ſed etiam agreſtum turba obſidente vias Romā peruenit triū pho omnium clariſſimo vrbem inuectus Aphricanus vocari meruit referens in erarium(ſicut Liuius ſcribit libro. 32º) argenti pondo centum milia. xxiij. Ab hui triumphi ſpectaculo mors Siphacem ſubtraxit. Cuius triumphi formam Apia nus hiſtoricus diligenti ſtilo perſcripſit. Sicqꝫ ſecundum bellum punicum terminatum eſt. Quod quidem geſtum fuit Oroſio teſte libro. 4º. cº. 42º. annis. 18. De hoc Scipione Auguſtinus primo de ciuitate cͦ 30º. ſic refert: ꝙ vir optimus pontifex maximus iudicio totius ſenatus habitus fuerit. Ꝙ Catoni contradicens nole bat Carthaginem romano imperio emulam euerti timēs ne(quod poſtea euenit) romani cum ſine belli metu eſſent laſciuirent. Nam deleta poſtmodum Carthagi ne ſub iuniore Scipione multa ſubſecuta fuere mala ita vt perdita romanorū morum integritate crudeliora paterentur a ciuibus ꝙͣ ab hoſtibus. Quod preuidens ille nolebat ciuitatem fortem auferri: vt timore dominandi libido premeretur: Hu ius preclare fuere ſententie: ex quarum numero memorie gratia hanc celeberrimā de ſe ipſo dictaꝫ hic apponimus. Dicebat enim nunꝙͣ ſe minus ocioſum: ꝙͣ cū ocio ſus eſſet: nec minus ſolum: ꝙͣ cum ſolus eſſet. Hic talis ac tantus patrie paterꝭ tandem ab emulis apud ſenatu accuſatus de pecunia fuit: ſicut narrat Ualerius. Qui bus in concione reſpondit: Cum totam Aphricam poteſtati veſtre ſubiecerim: nihil de ea quod meum diceretur detuli preter cognomentum ſolum. Item nec me aphricane diuitie: nec fratrem meum aſiane auarum reddiderunt: cum eſſet vterqꝫ noſtrum magis inuidia locuples ꝙͣ pecunia ſane(Oroſio teſte) ab ingrata ſibi vrbe exulans apud Liternum ruſculum anno etatis ſue ſecunduꝫ Plutarchum. lij. mor bo interijt. In cuius tumulo hec inſcripta fuiſſe dicuntur. Deuicto Annibale capta Carthagine: ⁊ aucto imperio: hos cineres marmore tectos habes. Cui nō Europa. non obſtitit aphrica quondam. Reſpice res hominum ꝙͣ breuis vrna premit Foro Scipio Naſica Scipionis Aphricani frater: ⁊ ipſe his temporibus a ſenatu conſul dictus contra Antiochum in Aſiam miſſus ipſum ⁊ Annibalē nauali: terreſtriqꝫ prelio deuicit: propter quod Aſianus ab Aſia deuicta cognominari meruit. Sicut ⁊ eius germanus Aphricanus ab Aphrica ſubmergata. Tunc ⁊ Antiochus rex fi lium ſuum Antiochum Epiphanem pro Seleuco maiore romanis obſidem dedit pacemqꝫ eo pacto obtinuit vt Europam ⁊ Aſiam minorem deſerens intra Thau rum(vt premiſſum ē) contineret: ⁊ Annibalem belli concitatorem traderet. Annibal vero timēs ad Pruſiam regem Bythinie ſe contulit. Ipſe autem Naſica haud multo poſt Marcello conſule in Ethruria a Bois ſuperato de ipſis triumphauit. Cuius triumphum Liuius ita deſcribit dicens. In eo triumpho gallicis carpentis: arma: ſigna: ⁊ ſpolia: omnis generis trauexit: ⁊ vaſa enea gallica: ⁊ cum captiuis nobilibus. Equorum quoqꝫ captorum gregem: traduxit aureos torques: tranſtulit eris mille quattuor centum ſeptuaginta. adhuc auri ducenta quadragitaſex argenti infecti: quod in gallicis vaſis non in fabre ſuo more factum. ccclx. pondo: bi gatorum numerum centum. xxxiiij. militibus: qui currum ſecuti ſunt centenos vice nos quinos aſſes diuiſit. Duplex centurioni triplex equiti. Seleucus qui ⁊ Philometor ſextus Aſie ⁊ Syrie rex: anno. 16º. regni Epiphanis regnare cepit: ⁊ regnauit annis duodecim. Hic ingenio ebes admodum extitit: cuiꝰ 175 5024 tempore Simon prepoſitus templi Hieruſalem ad Apollonium Seleuci ducem Phenicis confugiens multis ei repromiſſis mulieribus ſacerdotium ſibi vendica re cepit. Quo audito Seleucus Heliodorū mirtit ad negocium peruidendū. Qui cū Iudeam veniſſet inique iudicans: ⁊ multa perperam diuinis aduerſus ſe ſignis deterretur: ⁊ ad Seleucum reuertitur: vt patet ſecundo Machabeorum. 3º. Onias autē ſacerdos curauerat: vt Simon profugus fieret. Hyrcanus Ioſephi iudee ducis filius his temporibus cum apud Ptolemeum per

Anno ¶I iber VII. Oūdi An̄ chr̄i ad Epiphanes rexiſſet honorifice ab eo ſuſceptus ē: ſed fratres eius ſeditione cōtra eum mota ma gnas calamitates Iudee genti contulere. Et cum Hyrcanus Hieroſolimam veni re metueret turrim tranſiordanem condidit. Quo quidē preſidio Iudeos frequēter debellauit. Hec autem viuentibus Seleuco Syrie rege: ⁊ Ptolemeo Epipha ne per ſeptem annos egit. Quibus mortuis Hyrcanus timens Antiochi nobilioris potentiam mortem ſibi ipſi aſciuit. Tolemeus Philometor ſextus Egyptioruꝫ rex anno. 428. Iudaice capti Philometor I p. Huitatis Olympiade autem. 150. Egyptijs regnare cepit: ⁊ regnauit annis 35. Hic Antiochi ſororis filius fuit. vir admodum ſegnis: ⁊ quotidiana li 503 167 xuria marcidus adeo vt non ſolum regie maieſtatis officia intermitteret: ſed etiam ſenſu hominis propter nimiam ſaginam careret. Huic adoleſcenti Antiochus auū culus bellum intulit: propter quod legatos ad ſenatum romanum miſit ab eo auxi lium poſtulans. Mouere ſenatum adoleſcentis preces: Pompiliumqꝫ legatuꝫ ad Antiochum miſere: qui abſtinere illum ab Egypto: aut ſi iam inceſſiſſet excedere eum iuberet. Et cum in Egypto Antiochum inueniſſet: ab eoqꝫ oſculum oblatum fuiſſet(Nam Iuſtino teſte cum Antiochus obſes Rome eſſet Pompilium inter ceteros colebat) Pompilius faceſſere interim priuatam amicitiam iubet cū patrie mandata intercedant. Prolatoqꝫ ſenatus decreto ⁊ tradito cum cunctari eum vide ret: conſultationemqꝫ ad amicos referri ibi Pompilius virga quam manu tenebat amplo circulo incluſum amicos capere: conſulereqꝫ eos iubet: nec prius inde exeat ꝙͣ ſenatui reſponſum det: aut pacem: aut bellum habiturus. Adeo hec auſteritas regis animum fregit: vt pariturum ſe ſenatui reſponderit. Hic demuꝫ filiam Cleo patram Alexandro Syrie regi vxorem tradidit: vt melius ſeruaretur fedus inter eos initum. Sed proceſſu temporis cum idem Ptolemeus ſub ſpecie ferendi auxi lij tranſiret per ciuitates Alexandri: ⁊ doloſe in ſingulis ſuas cuſtodias collocaret vt eius ſibi regnum ſubigeret. Demetrium iuniorem Alexandri hoſtem ſibi confe derans ablata ab Alexandro Cleopatra eam Demetrio vxoreꝫ dedit ſe prorſus ab Alexandri amicitia alienans. Quem contra ſe venienteꝫ fugauit: ac die tertia in oblatione capitis Alexandri ſibi per Arabum regem facta pre gaudio reprehēſibiliter geſtiens expirauit. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Statius Cecilius comediarum ſcriptor his temporibus(Euſebio teſte) clarus ha 5033 betur: natione Mediolanenſis: ⁊ Ennij primo contubernalis: mortuuſqꝫ ē anno poſt Ennij mortem: ⁊ iuxta Ianiculum ſepultus. Nicander poeta grecus his temporibus in precio fuit: queꝫ Dydimus fabuloſuꝫ vo cat. Hic a nuptijs Iunonis ⁊ Iouis incipiens omnes deorum ſucceſſus vſqꝫ ad ſua tempora pertractauit: queꝫ multis in locis Uirgilius imitatur. Titus Liuius(alius a Patauino) tragediarum ſcriptor agnoſcitur: qui propter ingenium a Liuio Salinatore: cuius liberos erudiebat libertate donatus ē. Philonem alexandrinum philoſophum natione iudeum de ſacerdotum genere per hec tempora floruiſſe conſtat. Qui inter cetera ſue ſapientie opera libruꝫ ſapientie cum lingua greca peritiſſimus eſſet eleganti ſtilo: grecoqꝫ ſermone conſcripſit. Qui ideo Sapientie liber ſpecialiter dicitur: quia in eo ſpecialiter narrantur chri ſti laudes: qui ē ſapientia patris: vel quia in eo multipliciter ſapiētia commendat̉. Scripſit ⁊ alia multa: vt Hieronymus in libº de viris illuſtribus ꝯmemorat. Cathon philoſophus Stoicus natione Egyptius Panecij diſcipulus hoc tempore floruit: cuius habētur plurima egregie dicia: ex quibꝰ hec pauca excerpta ſunt. Deſines timere ſi ſperare deſieris. Queris quid profecerim? Reſpondeo: Amicꝰ mihi eſſe cepi. Si vis amari: ama. Queſitū fuit a Cathone. An beneficiuꝫ ſeruus domino dare poſſit? Reſpōdit: Quedam ſunt beneficia: quedā ſunt officia: ⁊ quedam miniſteria. Beneficiū ē: quod alienus dat. Alienus autem ē qui potuit ſine re prehenſione ceſſare. Officium ē filij vxoris ⁊ ceterarum perſonarum: quas neceſſitudo ſuſcitat: ⁊ opem ferre iubet. Miniſterium ē ſerui quem cōditio ſua eo loco po ſuit: vt nihil eorum que preſtat imputet ſuperiori.

Anno VII. Anchri ad. Gudi ¶ Liber Philometor Cato primus phūs ⁊ iuriſta primo romanoꝝ queſtorꝭ deinde bis ꝯſul litterarū tamgrecarum ꝙͣ latinarum decus clarniſſe creditur. Hic quidē. M. Portius Cato ſuū Tuſculi hortum ignobile Rome nobiliſſimum reddidit: cuius ornamenta fuerunt latinarum litterarū ab eo edita monumenta adiuta diſciplina militaris: adiutaqꝫ maieſtas ſenatus: ⁊ prorogata familia: in qua maximum decus poſterior ortus eſt Cato: ꝗ ſacratiſſimum illud Catōnū nomen poſtea immortale fecit. Hic primꝰ Ca to cum. Q. Fabio Maximo primo militauit. Quinto poſt anno Queſtor Tarentum miſſus fuit: vbi Ennium poetā inueniens Romam adduxit. Cum Scipione illo viro optimo etiam Aphricam tranſuectus non mediocriter rempu. iuuit. Deinde ex edilitatis officio Cenſor factus poſtea pretor optime ſe habuit. Conſul bis fuit: ⁊ poſt ꝯſulatum: quem ſtrenue in Hiſpania geſſerat Tribunus militaris dictꝰ fuit. Demum etiam grecas litteras doceri appetiuit: qui ſero ⁊ pene ſenex latinas didicerat. Hiſtorias ⁊ rem militarem tractauit: ac ſcripſit. Et dum ſibi ex clementia quandaꝫ comparaſſet gloriaꝫ: id egit vt iuris quoqꝫ ciuilis peritiſſimꝰ haberet̉. In ſenatu ⁊ extra ſenatum contemporaneos omnes grauitatis ⁊ auctoritatis excel lentia ſuperauit. Cenſorinus autem appellatus ē: ꝙ cenſure officium ſibi fuerit cō mendatum. Genua vrbs celeberrima ligurumqꝫ caput per hec tempora ſenatus. populiqꝫ roma ni iuſſu Cornelio ꝯſule a Lucretio viro nobiliſſimo(Liuio teſte ī decē) inſtaurata fuit que a Magone Annibalis duce fuerat euerſa: vt ſuo loco dictum eſt in condi tione vrbis. Per eoſdem ferme dies Marcellus conſui in Ethruria(Oroſio teſte) a Boijs oppreſſus magnam exercitus partem amiſit. Cui poſtea Furius alter conſul auxilio fuit: atqꝫ vniuerſam Boiorum gentem igni ferroqꝫ vaſtantes quaſi ad nihilum redegerunt. Quibus etiam temporibus Minucius a Liguribus in extremum peri culi adductus: ⁊ inſidijs hoſtium circunuentus vix Numidarum equitum induſtria liberatus eſt. Eodem tempore inſubres Boij: a ꝗͥbus vt teſtat̉ Liuius papia ciuitas ꝯdita fuerat: atqꝫ Cenoniani: id eſt Brixiani ⁊ Ueronenſes ꝯtractis in vnū viribus cū Hamil care penorum duce: qui in Italia remanſerat: Cremonam Placentiamqꝫ vaſtantes difficillimo bello a. L. Fuluio pretore ſuperati ſunt. ¶ Macedonicum bellum per Quintium. 503 4 Tranſacto punico bello ſequit̉ Macedonicum ꝯtra Philippū Macedonum regeꝫ anno. 55 1º. ẜm Liuium ab vrbe ꝯdita: qd̓ quidem minore rerum: motūqꝫ punicū ge ſtum: ſed tanto clarius quanto nobilitate Macedones penos anteceſſerunt. In eo quippe bello cum. T. Quintius Flamineus proſpere rem geſſiſſet pax Philtp̄ po illam petenti data ē. His tamen legibus: ne ſcilicet grecas ciuitates: quas aduer ſus eum defenderant bellum inferret: vt captiuos ⁊ tranſfugas redderet. Quinquaginta tantum naues haberet reliquas romanis daret. Per annos. x. quaterna pondo argenti milia preſtaret: ⁊ obſidem Demetrium filiū daret. Poſt hec Quin tius Lacedemonijs bellum inferens Nabidem eorum ducem vicit: ⁊ quibus vo luit conditionibus eos in fidem accepit. Reuerſuſqꝫ Romam triumphauit: de cū ius triumpho Liuius liº. 33º. ſic ſcribit: Triumphus initus die primo arma: tela: ſignaqꝫ erea: ⁊ marmorea tranſtulit plura Philippo adēpta ꝙͣ que ex ciuitatibus ce perat. Secunda die argentum: aurum factum: infectūqꝫ ⁊ ſignatū: vaſa multa omnis generis celata pleraqꝫ: quedam eximie artis fabrefacta ⁊ multa alia. Tertia die corone auree: dona ciuitatum trāſlata centum ⁊ quattuordecim: ⁊ ante currum multi nobiles captiui: obſideſqꝫ. Inter quos Demetrius regis Philippi filius ⁊ Armenes Nabidis tyranni filius lacedemonius. Ipſe deinde Quintius in vrbeꝫ eſt inuectus. Secuti currum milites frequentes in circuitu omni ex prouincia deportatoPerſeus ſiue Perſes Philippi regis filius vltimꝰ regū Macedonum anno. 3º. regn 164 5035 Philometoris: ideſt. 15i. olympiade macedonibus regnare cepit: ⁊ regnauit annis decē. Huius regis tēpore Macedonia in romanoꝝ ditionē deuenit. Hic Perſeus

Anpo Mūdi An̄ chr̄i ad. .VII. Liber Philometor Demetrium fratrem habuit: qui cuꝫ obſes Rome fuiſſet: oībus carus erat. Quaꝑp illi inuidiā maximā contraxit: ⁊ apud criminari illū non deſiſtebat. Quibus rebuſ cōpulſus pater Demetriū peremit: ſublataqꝫ fraterna emulatione Perſeus in patrem ꝯtūacior eē cepit: nec ut heredē regni: ſed ut regē ſe hēbat. Quibus rebus of fenſuſ: Philippus Demetrij mortē indies moleſtiuſ ferebat. Unde breui poſt mor bo ex egritudine cōtracto deceſſit: relicto magno belli apparatu contra romanos. Quo poſtea Perſeus vſus ē. Nā vbi Philippo ſucceſſit multas gētes ꝯtra romanos in ſocietatē belli ꝯtraxit. Inflatꝰ.n. theſauroꝝ apparatū: ⁊ pr̄is ſūptibꝰ fortūe paterne veterē Alexādri gloriā ꝯſiderare oblitꝰ ſuos videbat. Eꝗtū prima ꝯgreſſi on Perſeus victor fuit. Uerūtamē ad conſulē legatos miſit ꝗ pacē peterent. Sed Sulpitius cōſul nō minus graues ꝙͣ victo leges dixit. Dū hec agunt̉ miſſus ē ſtatī ꝯtra eū Paulus Emiliꝰ cōſul qͣ cū eo teſte Liuio 3º nonas ſeptēbris dimicare cepit Et occiſis ex macedonibus. xx. peditū milibus in ptāteꝫ Emilij Perſeus deuenit deſerētibus eū aīcis. Quē cōſu l(vt Eutropiꝰ ſcribit) volentē ad victoris pedes cadere nō permiſit: ſed iuxta ſe in ſella collocauit. Cepit deinde. 70. ciuitates Emili us: que in Epyro rebellauerāt. Macedōibus aūt ⁊ Ilyricis he leges a romais da te ſūt: vt.ſ. liberi eēt ⁊ dimidiū eoꝝ tributoꝝ preſtarēt que ſuis regibus p̄ſtitiſſēt Et hoc vt appareret populū romanū pro equitate magis ꝙͣ ꝓ auaricia dimicare. Antiochus nobilis ſiue illuſtris dictꝰ: ſeptīus Syrie ⁊ Aſie rex mortuo eius fratre Seleuco āno.ſ. 4º. regni Philometoris regnare cepit: ⁊ regnauit ānis. ij. Hic ſoro 503g 163 rē ſuā tradiderat vxorē ptolemeo Epiphani. ⁊ vt regnū eius obtineret affinitatis p̄textu ingreſſus Egyptū: ipſū inter epulas ferro occidi fecit. Sed ab egyptijs eiectus ad obſidionē alexādrie peſt biēniū redijt. Ad quē. Cn. Pompylius legatus a ſenatu miſſus ab egyptioꝝ obſidiōe receſſit. Antiochus āt ne ob ſegnitiē cōtēptui haberet̉: qua frater eiꝰ ꝯtēptus fieret: ducta in vxorē Cleopatra: que fratris ꝯſors fuerat ciuitates que a fratre defecerāt: poſtꝙͣ ab egypto repulſus fuerat regno adiecit. Iudeoſqꝫ q̄ in Hieruſalē hītabāt ſubegit: quoꝝ vires tāte fuere vt poſt hunc nullū Syrie rege tulerint. Hic Hieruſalē ciuitatē ſāctā Iaſone ꝓdēte vi cepit: ⁊ lo cū ſanctū ſpoliauit: ac ꝓphananit. leges deſtruere p̄cipiens: multos trucidauit. Et hoc Menelao Iudee duce legū ⁊ patrie ꝓditore. Per ea ꝗdē tēpora: vt pꝫ 2º Machabeoꝝ 5º. Cōtigit ꝑ vniuerſā hieroſolimā videri. I0. diebus in aere eꝗtes decur rentes auratas ſtolas hn̄tes. ⁊ curſus equoꝝ ꝑ ordines digeſtos ⁊ ꝯgreſſiōes fieri. Quaꝑꝑ oēs iudei rogabāt in bonū monſtrū cōuerti. Sed hec oīa iudeis p̄nuncia fuerunt doloꝝ: quia paulopoſt ablatis e tēplo theſauris: miſit idē rex ꝗ cōpellerēt iudeos trāſferri a patrijs: ⁊ dei legibus ⁊ cōtaminare ſācta. ⁊ tēplū non dn̄i ſed Io uis olympi cognoīare. Que res maloꝝ peſſima iudeis fuit. Nā tēplū luxuria ⁊ cōmeſſatiōibus polluētes ſabbata obſeruari nō ꝑmittebant. Cōtigit ēt tunc ſeptem fratres vna cuꝫ matre a rege cōp̄henſos cōpelli ꝯtra fas porcinas carnes comede re: qui aīo ꝯſtanti ꝓ legibꝰ oēs martyriū ꝑtulere. Tandē dn̄s qui oīa cōſpicit ſcele ſtum inſanabili plaga ꝑcuſſit. Dolor quippe ītolerabilis eū inuaſit ebulientibus ē corꝑe vermibuſ. Exquo ita caro corrupta ē ꝙ fetor ab exercitu ferri nō poſſꝫ. Sed ꝯuerſus ad deū ꝑegre proficiſcens in montibꝰ expirauit. 2º. machabeoꝝ. cº. pº ¶ Sciſma Iudeorum. 50 40 159 Ieſus ⁊ Ioānes Ouie ſūmi pontificis fratres: quia Onie nō erāt liberi de pontificatu contendentes: ut Antiocho Syrie regi placerent ad ritus gentiū declinauerunt: adeo ut etiā nomina gentiliū ſibi īponerent. Ieſu appellato Iaſone. Ioane vero Menelao. Cunqꝫ plures eēt cū Iaſone: obtinuit ab Antiocho d̓ gymnaſio ꝯficiēdo audiētibꝰ eū viris peſſimis. Emitqꝫ ab Antiocho ſacerdotij prīcipatum: Sedens in eo ānis. xj. Sed eū amouēs alius Antiochus: in locū eius Menelauꝫ ſuffecit: qui. x. ānis potificatuꝫ tenuit. Unde ſcriptū ē prīo machabeoꝝ pº ꝙ tunc ſurrexerunt in Hieruſalem filii Belial introducentes ritus geutium. ⁊ petentes a rege ꝙ hieroſolimite deincepſ Antiocheni ſcriberentur. Onias autē videns crimen fratrū: deſcēdit ad regē vt ſi poſſet: eius aīum īmutaret. Quod cum nequiret apud Antiochiam in Aſillo conſedit: quem Genelaus inſecutus interfici fecit.

Anno An chriad. Būdi ¶ Liber .VII. Philometor At rex de iuſtiſſimi viri nece iratus. Andronicū purpura exutū: virgiſqꝫ ceſuꝫ diu tiſſime: eo loco quo Oniam peremerat occidi fecit. Poſtea Antiochus cum Epiphanem cognatum egypti regem dolo percuſſiſſet: aſcendit in hieruſalem: vbi p̄ ciuium diuiſione multos iudeos percuſſit: ⁊ totam vrbem in luctum conuertit. Rurſus pellentibus eum romanis ex egypto cum furore in hieruſaleꝫ redijt ⁊ oēs in ea ſuſpectos perimēs templo dīrepto. Iouis in eo ſtatuam collocauit: illiqꝫ iudeos ſacrificare coegit. Arcem quoqꝫ ſyon muniēs: poſuit in ea Macedonū preſi dium qui iudeis ſatis inhumani erant. Uidentes auteꝫ Samarite(vt Comeſtor ſcribit) templū in Gazirim fore dei maximi eſſe negauerunt. 157 5042 Mathathias Aſanunei filius ſacerdos in Modin Iudee uinculo princeps regiōiſ illius āno ſeptīo regni antiochi fultus auxilio quinqꝫ filioꝝ Iude.ſ. machabei: Sꝫ moniſ: aliorūque patrias leges aduerſū antiochi duces diu uēdicauit. Qui cū mor tis dies ſibi cerneret īminere: conuocatis filijs dixit: Ego decretā proficiſcor viaꝫ. Cōmendo uobis patrias leges vt pro eis grata mente moriamini. Nam corpora mortalia ſūt. factoꝝ vero monumenta īmortalitatis ordinē conſequuntur. Concor diam habete. Simoneꝫ conſilio precipuū vt patrem habete. Iudam uero propter fortitudinem ducem in armis habetote. Paulus Emilius romanorū conſul anno. 13º. regni philometoris. olympiade autem 154. ānoqꝫ etatis ſue ẜm Plutarchum ſexageſimo: cum perſeus macedonum rex multis prelijs romanum exercitum profligaſſet: maximaque romanorum multitu dinē partim occidiſſet: partim ſub corona uendidiſſet: ⁊ partim ſecuꝫ in Macedo niam duxiſſet: tantis rebus prefectus: primo prelio congreſſus. xx. peditum milia ex macedonibus interfecit. Fuit hic ex Emiliorum romanorum patriciorum vetuſtiſſima ſamilia: Qui in etate florenti gloria ⁊ clarorū virorum effulſit uirtute: non ea ſecutus: que tunc cetera iuuentus ſequebatur: nec per eandem viā ingreſſus. Non enim(ut pintarchus ait) in cauſis perorandis: nec in ſalutando homineſ quibus artibus pleriqꝫ fauoreꝫ ſibi popularem captabant: cum tamen ad vtrunqꝫ foret non ineptus ſe exercuit: ſed vt preſtantiorem vtique fortitudinis ⁊ integrita tis ſibi gloriam querere ſtuduit. Primum e magiſtratibus edilitatem petens duodecim competitoribus: quos omnes temporibus poſteris conſules fuiſſe tradūt: ſuffragijs populi romani prelatus eſt. Augur deinde factus ſic patrijs moribus ī tendit. Sic circa ueterū diuina obſeruantiam: diſciplinamqꝫ cognouit: vt noīs ⁊ honoris duntaxat gratia concupitū prius auguratum inter ſupremos magiſtratuſ habendū oſtendit: philoſophis aſtipulatus qui relligionē ſcientiam cultus diuini eſſe diffiniunt. Cuncta.n. faciebat cum peritia ⁊ ſtudio: nihil pretermittens: uel addens. Sed ⁊ aduerſus collegas ſemper etiā pro minimis inſiſtens ⁊ docens: ꝙ ⁊ ſi maxime quis rē diuinam facilem exiſtimet: ⁊ ſine querela negligentie: tamē ne quaꝙͣ eē ferendam ciuitatem: que illam negligi patiatur: nemine ab initio magno exceſſu rempu. turbare: ſed magnarum rerum cuſtodiam tolerare: qui in paruiſ ac minimis diligentiam abiiciunt. eo modo diſcipline militaris: morumqꝫ cuſtodem ⁊ obſeruatorem ſe preſtitit: vt ueluti ſacerdoſ aliorum ſacrorum circa mores dux ⁊ exemplar diceretur. Miſſus ergo in hiberiam contra Perſeum Emiliuſ cum. xij. ſecuribus: vt in eo conſularis dignitas oſtendereturꝭ ſuperatis hoſtibus circiter z0. hominum milia interfecit. Vnde apparuit in eo magnam futuram eſſe virtutē ꝙ eius induſtria non bellantium ui fuerit parta uictoria. Poſtmodum conſul factꝰ ſecundum bellum geſſit contra ligures bellicoſos plane homines cum octo militū milibꝰ mittit̉. Qua qͥdē paucitate aduerſus. zo. hoīum milia ꝓficiſcēs: eos ī fugam v̓tit. ⁊ ītra mēia ꝯcluſis ſpē bonā: hūanitatēqꝫ p̄ſtitit. Poſtrēo ſexagenario maior: ſed robuſto corꝑe ꝯtra Perſeū macedonū regē cōſul miſſus: ip̄m cū duobꝰ filijs: ac filia captū cū vniuerſis macedonū regū theſauris Romā deduxit: cui ⁊ ſēatuſ triū phum ſtatim parari iuſſit. Qui in hunc modum triumphaſſe dicitur. Prīo po. ro. nitidis veſtibꝰ ornatus in equeſtribus theatris: ꝗ arcus appellant̉. ⁊ ī lociſ circa fo rū ad hocipſū fabricatis ex ligno: ⁊ ī alijs vrbis locis: ꝑ q̄ trāſiturꝰ erat: ſeſe ad ſpe ctādum triumphum cōparauerat. Oīa vrbis tēpla erat aꝑta: ⁊ ſertis: vaporibuſqꝫ

Anno Oūdi An̄ chr̄i ad. .VII. ¶ Liber Philometor repleta ſuauibus multitudo miniſtrorum baculos manibus geſtātiuꝫ ex medio di mouebat turbaſ: ⁊ vias puras apertaſqꝫ preſtabant. Tranſmiſſio in tres dies diui ſa fuit. Prima vix ſignis: tabulis coloſſiſqꝫ tranſmittendis ſuffecit: q̄ vehiculis cōportabantur. Secūda die ornatiſſima Macedonū arma multis curribꝰ delata fue rūt ſplēdentia ere ac ferro abſterſo atqꝫ ita diſpoſita vt caſu maxīe cecidiſſe viderē tur. Galee ſcuta Toraces. Ocree ⁊ Cretenſes pelte. Trachia: Getta. Pharetre ⁊ equoꝝ frena. Enſes nudi per hec iacētes ⁊ Sariſſe īfixe ita vt nec victoꝝ quidem abſqꝫ metu foret aſpectus. Poſt hos armoꝝ currus tria viroꝝ milia ſequebāt̉ qui numiſmata ferebāt argentea vaſis trecētis quinqͣginta. Uas erat quodlibet triuꝫ talētoꝝ. Quattuor viri ſingula vaſa portabāt. Alij cratheras argenteas ⁊ phialas calices ornatiſſimos: ingenteſqꝫ certo ordine deferebāt. Tertia die prima luce tibi. cines nō mite neqꝫ ſuaue ſꝫ bellicū ſonātes primi ibāt. Poſt hos centū ⁊. xx. boues albe cornibꝰ auratis ducebāt̉ vittis ornati ⁊ ſertis. ducebāt eos adoleſcētes ad imo landū ſuccincti: ⁊ pueri aureaſ argenteaſqꝫ patenas ſacrificij gr̄a deferebant. Poſt eos ſequebant̉ ꝗ aurea numiſmata ferebant in vaſis triū talētoꝝ: vt ſupra de argēteis dictū ē. Numerus vaſoꝝ fuit tria de octoginta. His ſuccedebāt q̄ aureā phialā decē talentoꝝ quā Emilius ex lapillis effecerat. Itē Antigonea ⁊ Seleucia ⁊ the ridea ⁊ Perſei vaſa aurea portabant. Poſt hec Perſei currus ⁊ arma ⁊ diadema ſuper armis poſitum. Deīde modico poſt īteruallo nati regiſ ducebant̉. ⁊ cuꝫ ipſis alūnoꝝ magr̄oꝝ ⁊ pedagogoꝝ lachrymās turba qui ⁊ ipſi manus tēdebāt ad ciues ⁊ pueros eadē facere ⁊ precari docebāt. Erāt maſculi duo: Darius ⁊ Alexander ⁊ vna femina non ſatis infortuniū ſuū ītelligentes ꝑ etatē. Que res magis ad miſeri cordiam hoīes ꝯcitabat: multiqꝫ ciues ad illoꝝ aſpectū lachrymas demiſerūt. Fuit qꝫ letitie ⁊ doloris plenū ſpectaculū donec infātes trāſierūt. Ipſe āt Perſeus poſt filios ⁊ miniſtros ibat fuſca veſte trepidās. amictus more patrio hn̄s ꝓpter magni tudinē maloꝝ ad oīa trepidus ac mēte turbatꝰ. Poſt eū ibat amicoꝝ ⁊ familiariuꝫ meſta turba miſerabiliter ip̄ꝫ ītuētes: lachrymāteſqꝫ vt ēt pleriqꝫ ex romāis lachry mari ꝓpter miſericordiā ꝯpellerent̉. At qui poſtulaſſe perſeū ab Emilio ferūt ne ī triumpho duceretur. Poſt eum deferebantur auree corone quibus Emilium virtutis gratia grece donauerant ciuitates. Erat numerus coronarum quatercentuꝫ Deinde Emilius ipſe ſequebat̉ ornatiſſimo curru inuectus vir ⁊ citra huiuſmodi honorē ſpectaculo dignus. purpurā auro ꝯtextam īdutꝰ ⁊ lauri ramuꝫ dextera gerens. Ferebāt ⁊ lauꝝ milites currū Emilij ẜm legiones cohortes ⁊ manipulos ſb̓ ſequētes: partim carmīa pr̄ia ſalibꝰ ꝑmixta ⁊ riſu: partim laudes Emiliſ cantātes que ītuebant̉ ⁊ admirabant̉ oēs. Nec ꝗcꝙͣ ex his que ſibi optāda forēt deeſſe arbi trabant̉ niſi forte demoniū aliqd̓ magnificis ⁊ āpliſſimis rebꝰ ſortē hꝫ detrahendi ac ita miſcēdi hūanā vitā: vt maloꝝ oīuꝫ nullo mō ſit exꝑs. Sꝫ iuxta Homeri ſn̄iaꝫ cum his optīe actū eē videatur quos fortuna ad vtrāqꝫ partē ꝯuertit. Erāt Emilio quattuor filij hoꝝ alter quinqꝫ diebus ante triumphū mortuus ē. xvi. ānoꝝ etate. Alter qui duodecim erat annoꝝ tertia die poſt triumphū euita diſceſſit. Nec fuit quiſꝙͣ ciuis qui hūc Emilij caſum nō dolēter fleret. At Emilius recta rōne fretus fortitudinē ⁊ ꝯſtantiā aduerſus fortunā magnanimiter tulit: vbi ⁊ ī ꝯtiōe verba fecit: non hominis qui indigeret ꝯſolatiōe ſꝫ q̄ plane ciues ſuos ob eiꝰ īcōmodū lugētes ꝯſolaret̉. Dixit enī humanaꝝ ꝗdē reꝝ nihil ſe pertimuiſſe vnꝙͣ ſꝫ diuinaꝝ vt ī fidam ⁊ variam rem ſemꝑ fortunā expauiſſe: ac preſertim in tanta obſecūditate p̄ ſentis belli: tantoqꝫ proſperitatis curſu mutationem quandā ac reflexum cōtinuo formidaſſe. Unius(inquit) diei ſpacio Ionium a Brunduſio tranſgreſſus Corcę re applicui. Quinta deinde die in delphis ſacrificio peracto alijs quinqꝫ diebꝰ copias ex Macedonia ſuſcepi. Luſtratoqꝫ exercitu ac reꝫ gerere adortꝰ ꝗntadecima poſt hec die bellū ꝯfeci. Suſpecta mihi erat fortuna ꝓpter tantā ꝓſperitatē. Et cuꝫ victorē exercitū ⁊ ſpolia ⁊ reges captiuos deportare ī ipſa nauigatione aduerſū ali quē caſum formidaui. Sꝫ cum iā ſaluis rebꝰ īcolumiſqꝫ ad eos delatꝰ vrbem letitia ⁊ feſtiuitate compleri aſpicerem, adhuc fortunam ſuſpectam magis habui quam ſciebam nihil purum nihil ſine inuidia hominibus gratificari conſueuiſſe nec

Anno An chriad. Qūq ¶ Liber .VII. Philometor animus meꝰ pro repu. prius timere deſtitit ꝙͣ aduerſus caſus me priuatim inuaſit optimos filios quos mihi ſolos delegeram ſucceſſores continuatis ꝓpe funeribꝰ extulit. Nūc autem ſine periculo eſſe videor: ac bonam ſpem mihi ꝓpono/ ⁊ arbitror iā remp. fortunatā ſine labe ꝑmanſurā qn̄ ſatis minus humane fragilitatiſ ex emplum is qui triumphauit ꝙͣ is de quo triumphatum ē. Perſeus ſiquidem etiaꝫ victus filios hꝫ. Emilius āt victor filios amiſit. Huiuſmodi generoſam ac magnifi cam or̄onem non ficte ſꝫ ex vero aīo ferunt Emilium in contione habuiſſe. hoc ordine victoribus triumphi exhibebantur. pro Perſeo autem omni ſtudio Emilius annixus ē: nihil obtinere potuit/ vt ex carcere in letiorem traderetur locum vbi cu ditus merore animi ꝯfectus ē. Sicqꝫ Macedonicum regnuꝫ ſub Perſeo ꝯſumptū poſt vero Emilius in morbum incidit: ⁊ mente alienatus ē uita migrauit. Unde ⁊ eius funus ita celebratum ē: vt optimus ac beatiſſimus ornatus adeſſet. hoc auteꝫ erat non aurum: non ebur: non magnificentia ſumptus: ſed beniuolētia: charitas: gratia nō ſolum ciuium: verum etiam hoſtium. Quotquot enim caſu aliquo rome aderant ex hiberia ⁊ liguria ⁊ macedonia iuniores natu robuſtis corporibus feretro ſubeuntes ip̄m extulerūt. maiores aūt ſequebant̉ vocitantes benefactorē ⁊ ſer uatorem ciuitatum ſuaꝝ: non ſolum enim ī victoria ſeſe mitē ⁊ humanuꝫ preſtitiſſe dr̄: ſed in omni reliqua vita eoſtutatus eſt ⁊ veluti ꝓ domeſticis ac neceſſarijs ha buit. Emilius aūt teſte Iſidoro ī. vio. ethi. c. 3. Primus aduexit romam libros e gre cia. Poſtmodū Iulius Ceſar iniunxit hoc negocium bibliothece cuſtodiēde. M. Uarroni. ¶ Macedonum regum epilogus. Macedonia igitur a Carano qui primus in ea regnauit vſqꝫ ad hunc Perſeuꝫ Iuſtino teſte: li. 33. Epi. habuit. 39. reges: regnatūqꝫ ē anniſ. σ44. Quorum nomina ⁊ tempora reſumēdo iſta ſunt. 27 gn 4 Ceraneus i an̄ 28 Archelaus 14 an̄ 4 Antigonus Cenus 2 an̄ i Amyntas Demetrius i an̄ i 28 an̄ vi Tyriamas z an z8 Pauſanias 1σ an̄ i 29 an 7 Pyrrhus Perdicas 4an l Amyntas 17 an vi Lyſimachus 30 an 5 Argauis v an 38 Argeus 28 an 28 Ptolemeꝰ z1 an Philippus vi an 38 Amyntas iteꝝ 19 an 19 Meleagros z2 mē. 2 Europus 7 an 26 Alexāder iteꝝ 20 an i Antipate 33 an 1 Alcetas z an 29 Ptolemeus ri an 4 Soſtenes 34 an 2 Antigonꝰ Amyntas ix an 50 Perdicas iteꝝ 2 an vi 35 an 36 Alexāder io an 43 Philippus 23 an 27 36 an io Demetrius Perdicas ii an 2s Alexāder magnꝰ 24 an i2 Antigonus 37 an 15 Archelaus 2 an 24 Arrideus 25 an 7 Philippus 38 an 42 Oreſtes 2σ an 19 Perſeus iz an z Caſſander 39 an io Iudas qui ⁊ Machabeus vir fortiſſimus Mathatie ſacerdotis filius: iudeorum ducatum anno. xv. regni Philometoris. olympiade autem. 154º. ad leges patrias protegendas ſuſcepit. ⁊ primo quidem congreſſu Apolloniū Samarie duce percuſ 504 6 ſit in cuius gladio deinceps pugnauit. Et abeunte in perſidē Antiocho ꝓpter tributa non ſoluta miſit duces ad conculcandos iudeos. Lyſiam.ſ. ꝑtolemeum: Gor giam: ac Nicanorem: quos omnes Iudas ex iudea pepulit. templumqꝫ ab idoloꝝ imaginibus emundauit ac renonauit. In quo iam frutices pullulauerant: vt patet primo Machabeorum. 4º. ⁊. 2º. liº. c. io. Et poſtea patrias leges poſt triennium ſuis ciuibus reddidit. Et tunc templi tertia dedicatio(que dicta eſt Encenia) facta eſt in menſe decembri. His geſtis Antiochus illuſtris vita functus eſt. Et Menela pontifex qui iam patriam prodiderat a iuniore Antiocho occiſus ē. Quo mortuo Alchimus qui non erat de genere ſacerdotali ambitione pontificatū inuaſit: illud qꝫ ānis. 4. obtinuit: ꝓpter quod Onias pontificis Onie filius tranſmigrās ī egyptum ī Beliopolitano pago ad ſil̓itudinē templ̓i hieroſolymitani alid̓ ꝯſtruxit. Al chimus v̓o aduerſus Iudā Machabeū inimicitias gerēs poſt paꝝ tꝑis dei ira per cuſſus interijt. Ac ſic cum oīum iudeorum fauore Iude Machabeo ſacerdotium
Pon. 1j.

Anno ¶Liber .VII. Mūdi An̄ chr̄i ad. Philometor decernitur: Qui ſuſcepta dignitate legatos romaꝫ dirigit: ſociale fedus petituros mox ſenatus iudeos amicos romanoꝝ habendos decreuit. Deinde aduerſus Bachidem ⁊ Alchimū Demetriſ duces inito prelio occiſus fuit cum tribus annis pō tificatum adminiſtraſſet. Simon aūt ⁊ Ionathas eius fratres corpus ab hoſtibuſ redimētes ī Modin patrū ſuoꝝ ſepulchro ſepelierūt: ⁊ ſuperueniēte fame vniuer ſa regio ſe Bachidi tradidit. Antiochus Rupator nonus Syrie ⁊ Aſie rex anno. xv. regni Philometoris regna recepitꝭ ⁊ regnauit annis. 2. Hic patre ſublato paruulus relictus fuit. Cui cū Tri5047 pho a populo tutor datus eēt: patruus eius Demetrius qui obſes tunc rome eratꝭ cognita fratris morte ſenatum adijt: obſidēqꝫ ſe viuo fratre veniſſe. Quo mortuo cuius obſes ſit ignorare fatetur. Dimitti ergo ſe ad regnum petēdum equum eſſe. Qui cum ſe non dimitti animaduerteret a ſenatu tacitus diſceſſit: delatuſqꝫ ī Syriam ſūmo cum fauore exceptus ē: eiqꝫ occiſo pupillo regnū tradit̉. Sed ⁊ Tripho regnum inuaſit. Quo diu potitus centū peditum milia ⁊. 2o. equitū milia: necnō ⁊ 37. Elephantes contra iudeos parauit. Demetrius Sother decimꝰ Syrie ⁊ Aſie rex īterfecto priuigno āno. 17. regni Phi lometoris regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 12. Qui cum occupaſſet Syrie regnum 50 4 ꝯ nouitati ſue ocium periculoſum ratus: ampliare vires ſtatuit. Et primo quidem ꝓ pter faſtiditas ſororis nuptias regi cappadocie infeſtus bellum intulit. Sꝫ Antio chenſes: alijqꝫ a Demetrio laceſſiti ſubornarūt Porꝑalam quendam ſororis extre me iuuenem vt Syrie regnum velut paternū armis repeteret. Et vt fides adhibe retur fraudi nomen ei Alexander inditum fuit. genituſqꝫ ab Antiocho rege dicit̉ Tantum enim odium apud omnes contraxerat Demetrius/ vt emulo eius vires omni auxilio tribuerentur. Unde Alexander his fretus auxilijs ꝯtra Demetriū occurrens uinctū illū vita pariter ⁊ regno priuauit. Ionathas dux iudeoꝝ pariter ⁊ pontifex. xviꝰ. rexit populū iudeoꝝ annis. xix. Hic Machabei frater cum Bachide Demetriſ duce conſerta pugna magnam illi ſtra Pon. 16 gem intulit. Quo facto reuerſus ē in hieruſalem: ⁊ cepit edificare ciuitates muni5o5o tas. Tunc Alchinus pontifex intruſus precepit deſtrui domū dei ⁊ oꝑa ꝓphetaꝝ ſꝫ incohata demolitione percuſſus paraliſi: magnoqꝫ cum tormēto defecit. Tunc ⁊ Ionathas cū romanis ⁊ ſparthanis amicitias fecit. Tandem Triphon Antiochi pupilli tutor Ionathan ptolemade dolo captum cum filijs ⁊ omni exercitu interfecit. Pſeudo Philippus olympiade. 157. ⁊ regni Philometoris āno. 28. quem Andraſcū eſſe voluerunt in macedonia arma mouit: ⁊ romanum pretorem Publiuꝫ Iuuentium contra ſe miſſum ad internitionē vſqꝫ deleuit: ⁊ occupato regno regnauit an5οσο nō vno. Sed a Cecilio Metello victus Macedonia in romanoruꝫ poteſtatem re dacta ē. Haud multo poſt iteꝝ ī macedonia pſeudo Perſes ꝗ ſe Perſei filium dicebat collectis ſeruitijs rebellauit. Et cū iaꝫ. xvi. armatoꝝ milia hr̄et a Remulo queſtore ſicut refert Liuius ſuperatꝰ ē. Alexander. xiꝰ. Cyrie ⁊ Aſie rex anno. 29. regni Philometoris regnare cepit: ⁊ regnauit annis. ix. ⁊ menſibus. io. Hic Antiochi qui Epiphanes cognominatus fue 50 σ j rat creditꝰ fuit filius. Qui Demetriū auūculū interfecit: ⁊ regnū abſtulit. Imperaſ qꝫ Ionathā iudeoꝝ ducē corona: multiſqꝫ inſignibus donis ꝓſecutꝰ ē. Huic Ptole meus egypti rex Cleopatrā filiā vxorē dedit. Cupiebat enim eius regnū. Sed no multo poſt ipſam ſibi ſublatam Demetrio tradidit. Et manifeſte facte ſunt Ptole mei inſidie. Audiuitqꝫ Alexander ꝙ Ptolemeus alienaſſet ſe ab eo: iuit contra eū in bellum: aduerſus quem etiam Ptolemeus produxit exercitum. Et fugit Alexa der in Arabiam: cum Ptolemei impetum ſuſtinere nō potuiſſet. Rex aūt arabum auferens Alexandro caput: miſit Ptolemeo: qui pre gaudio die tertia mortuus ē. vt pꝫ prīo Macha. iiº. Atqꝫ ita Alexāder penas dedit ꝓ Demetrio quē occiderat ⁊ ꝓ Antiocho cuius mentitus originē fuerat. ¶ Tertium bellum punicum. Tertium deinde bellum punicum contra carthaginenſes a romanis ſuſcipit̉ ſexcen

Anno .VII. An̄ chr̄i ad. Muai ¶ Liber Philometor teſimo primo anno ab vrbe condita. L. Manlio Cenſorino. ⁊. M. Manlio ẜm Liuium conſilibus āno. 51º. poſtꝙͣ ẜm bellū punicum tranſactum fuerat. hi ꝯſules 506 i carthaginem ꝓfecti carthaginenſibus ſicut ſcribit Oroſius in. 4º. c. 47. iuſſerunt vt arma ⁊ naues traderent. Qui tantam repente armorum vim romanis detulerunt: vt inde tota aphrica facile potuiſſet armari. Et poſtꝙͣ arma cōportaſſēt iuſſi ſunt relicta vrbe receder̄ procul amari. x. paſſuū milibꝰ. Unde carthaginenſes do lorem ad deſperationē addētes decreuerūt aut vrbē defendere aut cū ipſa ſepeliri duceſqꝫ duos haſdrubales creauerunt. Dehinc arma facere aggreſſi cū eris ferriqꝫ maͣ deficeret: auro: argētoqꝫ ſuppleuerūt. Cū aūt ꝯſuleſ oppugnare vrbē decre uiſſent ⁊ iā aliquā partē muroꝝ diruiſſent: machinis facto īpetu a carthaginēſibuſ repulſi ſunt: quos fugiētes Scipio repulſo ī muros hoſte defendit. Cēſorinꝰ in vi bē redijt. Mālius amiſſa carthagine ī haſdrubalē arma ꝯuertit. ¶ Carthaginis excidium. Scipio iunior Magni Scipionis nepos his tꝑibꝰ oī virtute clarus apud romanos 506 5 ex ꝯdito ꝯſul factus extra ſortē aphrica ſibi decreta ē. Quā cū ſex ꝯtinuis diebꝰ anoctibus oppugnaſſet vltra deſperationē carthaginēſes ad deditionē traxit petētes vt quos belli clades reliquos fecerat ſaltē ſeruire liceret: ac primū agmē mulierū ſatis miſerabile: poſt viroꝝ ſatis deforme deſcendit. Nā fuiſſe mulieꝝ. 25. milia viroꝝ. z0. milia memorie traditū ē. Haſdrubal imperator vltro ſe dedit tranſfuge Uxor Haſdrubalis ſe: ſuoſqꝫ filioſ cū femineo furore ī mediū iecit īcēdiū. Ipſa aūt ciuitas ſexdecim ꝯtinuis diebꝰ arſit: miſerūqꝫ ſpectaculū victoribꝰ prebuit. Multi tudo captiuoꝝ exceptis paucis principibus venundata ē. Tranſfuge ī edendis populo ſpectaculis obiecti ſūt feris. Ita carthago Euſebio teſte. σσ 8º. vel vt alij vo lūt. 74 8. āno ab eius conditione deleta ē omni murali lapide ī puluerē cōminuto. 4º. anno: ex quo ip̄m tertiū punicū bellū fuerat incohatū. Scipio āt cognomē illud meruit quod auus eius acceperat.ſ. vt ꝓpter virtuteꝫ Aphricanus iunior appella retur. Tyberius Gracchꝰ ex pr̄e Tyberio romanoꝝ ꝯſule natꝰ his tꝑibꝰ iuuenis admodū multa virtute clarus hr̄. Hic vt Plutarchꝰ tradit a pueritia ita claruſ: inſigniſqꝫ fu 50σ σ it vt ī auguꝝ collegio ꝯfeſtim ſit receptus ꝓpter virtutē magis ꝙͣ nobilitatē. Prīa eius militia ſub iuniore Scipione ī aphrica fuit: vbi cū Scipioni ꝯtubernalis eſſet modeſtia ⁊ fortitudīe ceterā iuuētutē egregie ſuperauit: primuſqꝫ oīum muros ho ſtiū conſcendit. Uerum cum poſtea Tribunuſple. eſſet ac legem agrariā ferre vellet locupletum odio peremptus eſt: cum necdum trigeſimum etatis annum compleuiſſet. Tolemeus Euergetes Philometoris filius. Gleopatreqꝫ germanꝰ: ſepti mus egyptioꝝ rex āno. 4σ3º. iudaice captiuitatis olympiade. 159. egypti132 5067 ig regnare cepit: ⁊ regnauit anis. 29. Hic peſſimꝰ vir fuit. Nā ꝑꝑ eius ſeuitiam frater ac ſoror Cleopatra ſibi timentes: cuꝫ regnum obtinuiſſent per legatos regnum ei detulerūt. Vnde ⁊ ꝓpter hoc letus ꝙ ſine certamine fraternum regnu recepiſſet in quod ſubornari ⁊ a matre Gleopatra ⁊ fauore principum fratris filiū cognouerat. Nam illius pueri fautores omnes trucidauit: ipſumqꝫ in cōplexu ma tris enecauit: ac poſtea Thoꝝ ſororis cede filij eius cruentū aſcendit. Poſt qd̓ nō mitior ⁊ in populares qui eum ī regnum vocauerant fuit: oīa ſanguine manabant Et ſicut ciuibus ſuis cruentus fuerat: ita Romanis qui illo venerāt ridiculo fuit. Erat enim vt Iuſtinus ſcribit: vultū deformis: ſtatura breuis: ⁊ ſagina ventris nō homini ſed belue perſimilis. Quam feditatem nimia veſtis ſubtilſtas ꝑlucide augebat. Hic filios ex ſorore ac ex vxoris ſoror ſuſcepit: necnō ⁊ ſororis filiā per vim ſtuprauit. Inde in mr̄moniū aſcītā repudiauit: ⁊ filiū quē ex ſorore ſuſceperat īterfecit. Cuius corpus mēbratim diuiſum ⁊ in ciſta poſitum matri die natalis eiꝰ inter epulas iuſſit offerri. i28 507 Demetrius vndecimus Syrie ⁊ Aſie rex anno quarto regni Euergetis regnare ce pit: ⁊ regnauit annis tribus. Hic Demetrij Sother filius fuit: quem pater apud

Anno Mūdi An̄ chr̄i ad. .VII. ¶ Liber Euergetes Gyndium hoſpitē ſuum cum magno auri pondere ꝯmendauerat: vt belli periculis eximeretur. Qui contra Alexandrum in prelio egreſſus victor euaſit: regnumqꝫ illi abſtulit. Et recuperato paterno regno rerum ſucceſſu corruptꝰ vitiſ adoleſce tie ī ſegnitiem lapſus ē. Tantūqꝫ contemptum apud oēs ex inertia: quantū odium ex ſuperbia pater habuerat ꝯtraxit. Ita ꝙ ab eiꝰ imperio ciuitates paſſiꝫ deficerēt Unde ad abolendam inertie maculam Parthis bellum ītulit: multiſqꝫ p̄lijs eos fu dit. Poſtremo tn̄ captꝰ ⁊ ī hyrcaniaꝫ miſſus benigne ⁊ iuxta cultū priſtine fortune habitus fuit. ibiqꝫ ānis. ix. regno priuatus vixit. Quo tꝑe Antiochus Sedetes re gnauit ānis. ix. Tādē reſtituto ſibi regno regnauit āniſ. 4. Cui Philometor Cleo patrā filiā ab Alexādro ſublatā vxorē dedit: vt pꝫ prīo Macha. 12º. ¶ Uiri doctrinis excellētes. Metrodorus Atheniēſis pictor ac phus his tꝑibꝰ clarus hr̄. Qui Plinio teſte libº 35º. ī vtraqꝫ ſcīa magne aucͣtis fuit. Nā cū Emiliꝰ paulꝰ deuicto Perſeo petijſſet ab atheniēſibꝰ: vt ſibi ꝓbatiſſimū phm̄ mittēnt ad erudiēdos liberos. Miſer̄t ei Me trodoꝝ ꝓfeſſi eū ī vtroqꝫ deſyderio p̄ſtātiſſimū. Qd̓ ita quoqꝫ Emiliꝰ iudicanit. P. Terentiꝰ carthaginēſis poeta Comicꝰ ꝑ hec tꝑa ī p̄cio fuit. Hic a Scipiōe ī ſeruitutē ductꝰ ꝑꝑ īgeniū ac formā libertate donatꝰ ē. Tandē in archadia morit̉: ꝗ primam Andria an̄qͣ edilibꝰ vēderet Cecilio multū ſe mirāti legit. Scripſit āt comediaꝝ elegāti ſtilo libros. vi. in quibus multoꝝ mores ad p̄cauenda pericula ānotauit. Cuius ſepulchro tale Epitaphiū inſcriptum ē. Natus in excelſis tectis carthaginis alte. Romanis ducibus bellica preda fui. Deſcripſi mores hominum iuuenūqꝫ ſenūqͣꝫ Qualiter ⁊ ſerui decipiant dominos. Quid meretrix: quid leno dolis ꝯfingat auarus. Hec quicūqꝫ leget ſic puto cautus erit. Bacubiꝰ Brūduſiꝰ tragediaꝝ ſcriptor Ennij ex filia nepos ꝑ idē tp̄s floruit: ꝗ primo rome vitā duxit. deinde Tarentū regreſſus nonagenarius obijt. Ariſtarchus grāmaticꝰ(Euſebio teſte) hac tēpeſtate cognoſcit̉. L. Acciū tragediaꝝ ſcriptorē(Euſebio teſte) ꝑ hec tꝑa claruiſſe ꝯſtat. Hic natꝰ Mā cino ⁊ Serano ꝯſulibꝰ parētibꝰ libertinis. Et ſeni iā Nacuuio Tarenti ſua ſcripta recitauit: a quo ⁊ fundus accianꝰ iuxta Piſauꝝ dr̄ qui illic inter colonos fuerat ex vrbe deductꝰ. hic iā ſenex Iulio veniēti ī poetaꝝ collegiū nūꝙͣ aſſurrexit: maieſta tis eiꝰ īmemor: ſꝫ ⁊ qꝛ ī ꝯꝑatione oīum ſtudioꝝ aliquāto ſe ſuꝑiorē eſſe ꝯfidebat: ꝓ pterea īſolētie crimē īcurrit: qui ī voluminū: nō imaginū certamine ſe exercebat. Simon Matathie filiꝰ tertius iudeoꝝ dux pariter ⁊ pōtifex āno. 6. regni Euergetis olympiade. iσo. ſedere cepit: ⁊ ſedit ānis. ⁊. Huic pōtifici Romani ⁊ Spartiate cū eius libenter legationē accepiſſēt amicabilia miſere reſcripta. Et Antiochus 507 3 ſil̓r Demetrij filiꝰ ad eū in hec verba ſcripſit. ¶ Uobis oīa q̄cūqꝫ remiſer̄t an̄ me ⁊ ꝑmitto vobis facere ꝑcuſſurā ꝓprij nūmiſmatis ī regiōe vr̄a. Aunqꝫ obti nuero regnū magnificabo gēte vr̄am ⁊ templū in gl̓ia magna. Hic corpꝰ Ionathe fr̄is ī Modin tumulauit erigēs ſeptē Pyramides pr̄i ac mr̄i: ⁊ quattuor fratribuſ ac ſibi. circūpoſuitqꝫ pulcherrimas colūnas ī ꝗbus naueſ ⁊ arma ſculpſit ad rei me moriā ſempiternā: ſicut pꝫ prīo Macha. vlti. Hūc Ptolemeus Abdi filius: eiuſqꝫ gener cū duobꝰ filijs Matathia ⁊ Iuda cū eos ad ꝯuiuiū īuitaſſet īterfecit: ac Si monis vxorē cū duobus reliquis filijs in vincula coniecit. Et ſic Machabeoꝝ pri mus liber hic explicit. ¶ Reges Atalici ſiue Pergameni. Atalus Pergami Aſie rex his temporibus moriens populum ro. regni heredem inſtituit. Hi Atalici reges a Philetro tyanenſi Eunucho ortum habuere. Lyſi5076 machus Agathodis filius(vt paulo altius repetamus) vnus fuit ex Alexandri magni ſucceſſoribus qui montem ſupra Pergamum cōmuniuit: ſuoſqꝫ ibi the ſauros conſtituit quoꝝ cuſtodiam Philetro Eunucho tradidit: cū optīe eēt educa tus: ⁊ ſibi carꝰ At is cū ab Arſinōe Lyſimachi vxore diſſideret: q̄ euꝫ accuſauerat
Pon. 17.

Anno An̄ chr̄i ad. Mūdi ¶ Liber .VII. Energeres tempus ad defectionem expectauit. Interea Lyſimachus malo ꝯſilio adductus fi lium Agatoclem īterfecit. Seleucus autem Nicator reuerſus illum ſuſtulit: ⁊ ipſe a Ptolemeo Cerauno ſublatꝰ ē: doloqꝫ īteremptus. Inter hos tumultuſ Philetrꝰ Eunuchus in arce ſe cōtinēs. nūc iſti: nūc illi quem validioreꝫ eſſe animaduerteret obſequēs. xx. annis caſtellum ⁊ pecunias poſſedit: duo ei fratres erant. Eumenes natu maior: ⁊ Attalus. Ex Eumene natus ē alter. Eumenes qui Pergami ſucceſſionem habuit: ⁊ Antiochum Seleuci filiuꝫ apud Sardes prelio ſuperauit. Qui cum. 20. ānis regnaſſet mortuus ē. Cui ſucceſſit Attaluſ ex Atalo natus: qui primo rex ē appellatus: ⁊ prelio maximo Galathas ſuperauit: ⁊ romanoꝝ amicus in clal ſe Rhodioꝝ cum eis aduerſus Philippum pugnauit. Obijtqꝫ iā ſenior cū regnaſſet ānis. 43. ſuperſtitibus quattuor filijs ex Apollonide Cyricena. Eumenes pri mogenitus regnum ſecūdo loco ſuſcepit. Qui cum romanis aduerſus magnū An tiochum ⁊ Perſeum Macedonum reges bellum geſſit: totamqꝫ illam regionem a Romanis accepit: que ſub Antiocho circa Thaurum erat. regnauitqꝫ ānis: 49. Urbem muniuit: ac in modum ciuitatum ampliauit. Imperium Attalo filio tertio loco reliquit ex Stratonice Ariaratis Cappadocū regis filia nato: ſed admodum puero fratrem Attalum conſtituit tutorem: qui. 2i. annis regnauit: ⁊ aduerſuſ Demetrium Seleuci filium cum Alexandro Antiochi bellū geſſit cōtra Pſeudo Philippum Romanoꝝ ſocius fuit. Diegelim regem cepit. ⁊ ducto ī Thraciam ex ercitu Pruſiam regeꝫ interemit: prefecto illi Nicomede filio poſtremo reliquit re gnum Atalo qui ſub tutela erat cogente ad hocipſuꝫ morte. Is philomator cogno minatus cū ānis 5. regnaſſet morbo decedens: Romanoſ heredes inſtituit: qui eā regionem in ꝓuintiam redegere. Et hic mos humanaꝝ rerum que ex paruis prin cipijs multum ſepe accreſcunt: ⁊ poſtea corruunt. In ea vrbe pergamo viri cōplurimi excellentes fuere: vtpote Apollodorus orator: Dionyſius hiſtoricus ⁊ alij multi. Pōtifex. 18. Ioānes Simonis Machabei filius interfecto pr̄e anno. 14. regni Euergetis olym piade. 163. quarto loco iudeoꝝ dux ac pontifex conſtitutus ſedit ānis. 26. Uir vti Iogi qꝫ ſacerdotio dignus ⁊ ducatu ſtrenuus qui aduerſus hyrcanum bellum gerens/ victor euaſit: ꝓpter quod ēt hyrcanus cognominatus eſt. poſtmodum a romanis ius amicitie poſtulās. ſenatus decreto inter amicos romanoꝝ relatus ē. Antioch autem Syrie hoc pontificante obſedit hieruſalem: ꝓpter quod hyrcanꝰ duos Da uid aꝑuit loculos ⁊ inde tria talentoꝝ milia abſtulit: ex ꝗbus trecenta tradidit An tiocho obſidēti vt inde recederet. Hic Samariam ſubuertit: quā poſtea Herodes īſtaurās Sebaſten appellauit. Obijt autem plenꝰ operibꝰ bonis relinquēs quinqꝫ filios. Ariſtobolū: Antigonū: ⁊ alios tres. Locuſte in aphrica. 508 ꝯ Locuſtaꝝ multitudo ſcd̓m Aug. li. 3. de ci. dei. c. 3i. tanta ꝑ idem tempꝰ in aphrica cōualuit vt ſegeteſ: herbas: folia: ⁊ cortices corroderēt. Que poſtea pre nimio vento ī aphricano pelago ſunt demerſe: ⁊ eaꝝ corꝑa ꝑ littora putrefacta: tam peſtifeꝝ fe torem exhalarūt: vt aues ⁊ pecudes morirentur. aphrorum quoqꝫ ducenta milia Romanorum vero militum qui illuc ad preſidium fuerant deſtinati. zo. milia extī eta referuntur. ¶ Carthago reponitur. L. Ceciliꝰ Petellº: ⁊. T. Q. Flamineꝰ anno. 12º. regni Euergetis Conſules romani dicti ſūt: quoꝝ iuſſu Carthago in aphrica reparata ē reuolutis. 2. annis poſtꝙͣ euerſa fuerat: ⁊ ciues romani illuc ſūt adducti: ſed intra breue tempꝰ Ethna vltra ſolitum flameos ignes euomens calidis cineribus exuſta: eius tecta deſtruxit. Cu ius ſubleuande calamitatis cauſa: Senatus ro. decem annis vectigalia carthaginē ſibꝰ remiſit. Caius Caſſiꝰ longꝰ ⁊ Sex. Domitiꝰ Caluinꝰ āno ſequēti qui eſt. σ27ꝰ. ānus ab vr̄ be ꝯdita ꝯſules dicti ſūt. Qui ſenatꝰ iuſſu gallis tranſalpinis bellū ſtatim ītulerūt. ⁊ iuxta Rhodanum hoſtibus illata maxima clade: de ipſis magnifice triūpharūt: eorum ducem captum pre ſe ducentes.

¶ Liber VIIOūdi An chr̄i ad. Euergetes Inſtitus galloꝝ rex eo ipſo āno. Fabio ⁊ Quintio Bartio cōſulibus cū centū octo ginta armatoꝝ milibus ꝯtra romāos aſcēdit. Ueꝝ diſturbato pōte quē ſupra rho danū extruxēat d̓uictꝰ ē. Tū Quītiꝰ galloſ q̇ ſb̓ radicibꝰ alpiū ſiti fuerāt pēitꝰ d̓leuit. Tolemeꝰ phyſcon: ꝗ ⁊ Sother Euergetis filiꝰ octauns egyptiorū rex āno Sothet xp 492 iudaice captiuitatis. olympiade at. 1σσ. egyptijs regnare cepit. ⁊ re 509σ gnauit ānis. 17. huius tꝑibꝰ Antiochꝰ Cyricenꝰ Demetrij filius: ⁊ frater Antiochi Griphi regis. poſtea ꝙͣ idē Griphꝰ. 8. ānis ꝗete regnū Syrie poſſedit: e regno ipſū eiecit. ⁊ Syriā obtinuit. ac rurſū Gripho ſuꝑato Cyriceno eandeꝫ rece pit. Ita ex ſucceſſiōe regnabāt aduerſū ſe inuicē dimicantes. Inter has regni Syrie parricidiales diſcordias mortuus eſt iſte. Ptolemens relicto regno vxori. ¶ Numidarum reges. Numidia carthaginēſis regio ē: īcipiēs a ſeptentrionali mari qd̓ Sardiniā inſulam uerſus tēdit: ab occaſu Mauritaniā. i granatā. a meridie Ethiopiaꝫ habēs. In ea regiōe teſte Plinio) p̄ter marmora ⁊ feras plurīas cuiuſuis generis nihil inſigne het. Sunt in ea celebres vrbes. Hyppon. Rhegium. ⁊ Ruſtichacla. 509s Paſeniſſa Gallie Numidaꝝ regis filiꝰ. Numidarūqꝫ rex: vt Liuiꝰ de ſecundo bel lo punico li. 7º. ſcribit: paulo āte āno vite ſue. 97º. mortuus ē. relictis. 44. filijſ: īter quos Scipionē iuniorē diuiſorē: ⁊ diuiſiōis arbitrū eē iuſſit. Hic prīo romanis capitalis hoſtis fuit. deinde aīciſſimus factꝰ ꝑ ānos. 40. uſqꝫ in finē vite ꝑſeuerauit Quo mortuo filiꝰ eius Micypſa: reliquis fratribꝰ morbo abſūptis regnū ſolꝰ obti nuit. Hic Iugurthā filiū ex concubina ſuſcepit: quē eodem cultū quo ceteros libe ros carum habuit. ¶ Iugurthe bellum hic incipit. Iugurtha numidarū rex Maſeniſſe regis ex Pellice nepos āno. 8º. regni Sother: 5104 regis Egypti. olympiade vero. 168. ꝯtra romāos bellū gerēs: captꝰ fuit. Cuiꝰ hiſtoriā Saluſtiꝰ elegāti ſtilo cōplexꝰ ē. Hic cū primū adolenit polles uiribꝰ ⁊ decora facie fuit: ſed multo maxīe ingēio ualidus. nec ſe luxui aut īertie corrūpēduꝫ dedit Sed uti mos illiꝰ gētis ē equitare. iaculari: curſu cum equalibꝰ certare ſtudebat. ⁊ cū oēs gloria āteiret: oībꝰ tamē carus erat. Quībꝰ rebus tāetſi pr̄ ī īitio letus eſſet: ꝙ Iugurthe virtutē regno ſuo glorie fore exiſtīaret. poſtꝙͣ tamē hoīem adoleſcen te exacta etate ⁊ ꝑuis liberis magis magiſqꝫ creſcere ītellexit uehementer ex nego cio ꝑmotus multa aīo voluebat. Tandē poſt multoꝝ ꝯſilioꝝ volūtationē ꝑꝑ v̓tuteſ ⁊ populi fauorē eū adoptauit in filiū. ⁊ teſtamēto pariter cū legitimiſ filijs inſtituit heredē. Defūcto āt Micypſa intra modicuꝫ tꝑs ꝑ ſatellites ſuos Iugurtha fra tres ignobilitatē eiꝰ deſpiciētes occidi fecit. Qui Nomā accerſitus fraudibꝰ ſuis remiſſus fuit. Poſtea Maſſinā Guluiſe filiū. ⁊ Maſiniſſe nepoteꝫ obtruncari fecit. eo ꝙ ob diſcrimē regū ꝓfugus Nomā veniēs regnū tāꝙͣ ad ſe ꝑtinēs a romaniſ adiudicari ſibi poſtulaſſet: ꝗbuſgeſtis mox a ſēatu iuſſus ē ab italia diſcedere. Un̄ in regnū regrediēs dixiſſe fert̉: O urbē venalē: ⁊ mature periturā: ſi emptorē inuenerit. Renouato vero bello Iugurtha ab Albino cōſule ꝑ dolū ſtatī pacē extorſit Romāis ſub iugū miſſis. Tādē Mario cōſule: ⁊ Sylla queſtore cōtra euꝫ miſſis obtrūcato eiꝰ exercitu iteꝝ Iugurtha capit̉: ⁊ ad Mariū cōſulē ꝑ Syllā deducit̉. Cōfecto itaqꝫ Numidie bello Iugurtha Romaꝫ adduci iuſſus ē. Un̄ Marius( Liuio teſte) kalēdis ianua. Iugurthā p̄ ſe vinctū adducēs cū glorioſo triūpho yrbem ingreditur. Iam ante ⁊ Metellus triumphum de ipſo egerat. Tandeꝫ Ro me in carcere Iugurtha ipſe poſtmodum ſtrangulatus eſt. C. Marius romanoꝝ ꝯſul vir genere ignobilis: ſed magna ſcīa: ꝓbitate: īduſtria et 5106 ꝑitia militari p̄ſtās: libidīs ⁊ diuitiaꝝ victor his tꝑibus in ſēatu clarꝰ imꝑator hēt̉. Hic teſte Plutar. qui eiꝰ vitā deſcripſit: pauperē ⁊ mechanicū patrē noīe Mariuꝫ habuit: qui cū primū in hiſpania ſub Scipiōe militaret: fert̉ ipſū cū bellicoſo hoſte manū conſerentē illū āte imꝑatoris ora cōfeciſſe. pretor poſtea factus Iuliam ex īſigni Ceſaꝝ fāilia ortā duxit uxorē. Cuiuſ Ceſar fuit ſororius nepos. poſt autem multa p̄clara in bello geſta: cōſul deſignatus cōtra Iugurthā ipſū: ut p̄miſſum eſt vicit: ac eo Romā ꝑducto triūphauit. Secūdo ꝯſul factus ꝯtra cymbros: ꝗ ml̓tos

Anno Iin chri ad. Pudi ¶ Liber VII. Sother Romanoꝝ duces cū exercitibus necauerant. Hi eniꝫ ex Theutonibꝰ Ambronibꝰ alijſqꝫ gentibus multitudinē pene infinitam ī galliā reduxerāt italiāqꝫ irruperant: nec alicubi ſedem ponere volētes donec roma cū italia euerterent/ eos oēs duobꝰ ꝯmiſſis prelijs ad īternitionē dedit: Accitus ī adiutoriū Catulli college cuꝫ ambo victores eēt triumpharūt de Cymbris: ⁊ tertiū Rome ꝯditorem appellauerunt Mariū. Ueꝝ cū Sexto ꝯſul fuiſſet mutata fortuna a Silla exul eijcit: ⁊ terra ma riqꝫ vagus per aliquod tempus fuit: tādē ſeptimū ꝯſulatū attigit: ⁊. 17. die ſeptimi conſulatus mortem obijt. Cicero phūs ⁊ orator clariſſimꝰ āno. xº. regni Sother Euſebio teſte Aprini naſcitur ex matre Beluia: pr̄e equeſtris ordinis ex Regio Volſcoꝝ gener̄. Quo āno. Cn. Pompeius magnus etiam naſcitur. ¶ Iudeoꝝ regni inſtauratio. Pon. 19. Ariſtobolus Ionathe filius āno. iiº. regni Sother. olympiade. 169. principatū. 5º. lo co apud iudeos glorioſe tenuit. Hic pōtifex pariter ⁊ rex primꝰ apud iudeos ſūpſit inſigne.ſ. poſt. 484. iudaice captiuitatis. Hic mr̄em ⁊ tres iuniores eiꝰ fratres cō ſilio Antigoni fratris ſui libidine dominandi in vincula ꝯiecit. Qui fame tabefacti occubuerūt. Sed haud multo poſt diuīam ī ſe ſenſit vindictā. Nā morbus acerbiſſimus ita eū īuaſit vt ſanguinē oēm laceratis viſceribꝰ euomeret. Quo ꝗdē morbo cum per annū regnaſſet emiſit ſpiritum. Lon. 20. Alexāder qui ⁊ Ianeus poſt Ariſtobolū pontificatū ⁊ regnū apd̓ iudeos ſuſcepit. ⁊ regnauit anis. 27. Hic pōtificatū adminiſtrās(teſte Comeſtore) crudeliſſime ciuibus ſuis prefuit. Nam obtruncato fratre liuore inuidie mille ſeniores intra ſex annos peremit. Octingentos quoqꝫ vxoratos viros in plateis vna cuꝫ vxoribꝰ ac liberis patibulis affixit. Poſtea pace ꝯfecta quartanaꝝ febriū morbo quē ex ocio contraxerat vitaꝫ finiuit relictis hyrcano ⁊ Ariſtobolo filijs. Sꝫ regnū vxori Ale xandre reliquit: que viuēte adhuc viro populos humanitate ſibi allexerat. ¶ Romani a Gallis victi ſunt. Manliuſ ac Cepio ꝓcoſules ano. 14. regni Sother. σ54. ab vrbe ꝯdita(teſte Oro ſio li. v. c. xix.) adu̓ſus Cymbros ⁊ Theutōes: aliaſqꝫ Galloꝝ ac Germanoꝝ gēteſ qꝫ tūc vt īperiū romanū extīguerēt ꝯſpirauerāt a ſenatu miſſi ſūt. Qui ab eiſde gallis iuxta Rhodanū maxima cū romanoꝝ ignominia victi ſūt. Siquidē Manlius ipſe interfectus ē. duo ꝯſulis filij ceſi. 80. romanoꝝ milia trucidata 40. colonorum milia trucidata ſunt ita vt ex omni exercitu decē tantum viri ſuperfuerint qui tan te cladis nunciū romanis afferre poſſent hoſtes binis caſtris potiti noua quadaꝫ atqꝫ inſolita exercitatiōe cūcta que ceperant peſſundarūt: auꝝ: argentū ī flumē abiectum. Lorice viroꝝ cōſciſe. Falere equoꝝ diſperdite: equi ipſi gurgitibus īmer ſi: hoīes laqueis arboribꝰ ſūt ſuſpenſi ita: vt nihil prede victor nihil miſericordie vi ctus cognoſceret. Maximꝰ tūc rome nō ſolū luctꝰ: veꝝ ēt metꝰ fuit ne ꝯfeſtim galli alpeſ tranſgrederent̉: italiāqꝫ diruerent. ¶ Galli a Romanis vincuntur. Romani terrore ꝯcuſſi ſequēti āno Mariū ꝯſulē(teſte Oroſio) ꝯtra Cymbros miſe rūtr ꝗ deuicto iugurtha cū eodē exercitu veniēs: ꝯpoſitis ſtatiꝫ ordinibꝰ p̄liū cū eis ꝯmiſit. In quo ducēta armatoꝝ milia a Mario īterfecta ſunt. 80. milia capta: vix tria milia fugiſſe referunt̉ Occiſo eoꝝ duce Theutomodo: mulieres eoꝝ ꝯſtātiore aīo ꝙͣ ſi viciſſēt ꝯſuluere ꝯſulē vt ſi ī violata caſtitate ſacris virgībꝰ ac dijs ẜuien dum eēt: vitā ſibimet reſeruarēt. Itaqꝫ cū petita nō īpetraſſent paruulis ſuis prīo ad ſaxa colliſis cūcte ſeſe ferro ac ſuſpedio ꝑemerūt. Marius v̓o ⁊ Catullus ſuꝑatis hoſtibꝰ Romā redeūteſ triūpharūt. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Bortēſiꝰ oratoꝝ ſui tꝑis princeps hac tēpeſtate Rome floruit. Qui teſte Quitſtiāo li. 6. de inſti. ora. Liceronis emulus fuit: ⁊ quoad vixit ſecūdus. De quo ſic refert Geliꝰ ī pº noc. at. Hortēſius fuit orator clarus: ſꝫ delicatior ꝙͣ viꝝ decet: ⁊ forme nō minus ꝙͣ eloquētie ſtudioſus. Nūꝙͣ ſpeculo īcōſulto ꝓceſſit ī publicū. In illo ſe mi rari: ī illo vultū togāqꝫ ꝯponere ꝯſueuit. multa tn̄ monumēta ſcripto ꝯmendauit. Turpilius Comicus admodū ſenex anno. xv. regni Sother(Euſebio teſte) Synu

106 .VII. Pudiᵐᵐᵇ an̄ chr̄iad ¶ L iber Sothe iſſe moritur. Cuius nulla apud nos extant opera: deperdita enim omnino ſunt. Caius Lucillus ſatyraꝝ ſcriptor olympiade. 17 0. hoc ē. xvio. āno Sother ẜm Euſebiū neapoli morit̉. āno etatis ſue. 46. Qui publico funere delatꝰ fuit. Hic primus inter latinos īſignem ſatyraꝝ promeruit laudem. Tolemeus Alexander nonus egypti rex āno. 509º. iudaice captiuitatis.i. Alexander k i7i olympiade egyptijs regnare cepit: ⁊ regnauit ānis io. Hic Ptolemei Sother fr̄ extitit. Nam pr̄ huius moriens vxori ⁊ alteri quē ipſa elegiſſet ex filijs regnū reliꝗt. Illa āt cū ī minorē filiū ꝓnior eēt ꝯpulſa ē a populo maiorem eligere. Cui priuſꝙͣ regnū daret vxorē Cleopatrā ſororē cariſſimā ademit ⁊ mino rē Selencē ducere iuſſit. At Cleopatra mr̄ poſteaꝙͣ cū filio maiorē ānis. 17.(vt p̄5113 86 miſſū ē) regnaſſet: grauareturqꝫ ſocio regni filio Ptolemeo ppl̓m ī eū īcitauit: ⁊ ex pulſo eo exulare ī Cyprū coegit. Accerſitoqꝫ minore filio.ſ. Alexādro hoc ī locum fratris regē ſecū ꝯſtituit. Sꝫ poſteaꝙͣ annis. io. regnaſſet territus mr̄is crudelitate ipſam dereliquit: exiſtimās ſibi melius fore vitā ſecurā ducere ꝙͣ periculoſū regnū poſſidere. Ueꝝ mr̄ ꝑ legatos reuocare ī regnū Alexādrū ſtuduit. Cui cū ocultis in ſidijs exitiū machinaret̉ ab eodē occupata Cleopatra īterficit̉. digna qͥdē mortis īfamia: q̄ ⁊ mr̄eꝫ thoro expulit: ⁊ duas ſuaſ filias viduas fecit: ac filios ī exiliū egit. Sꝫ nec Alexādro fuit inultū parricidiū. Nā ꝯperta mr̄is morte a ppl̓o ī exiliū actꝰ fuit: reuocatoqꝫ Ptolemeo Sother regnū reddit̉. Qui neqꝫ cū mr̄e belluꝫ gerere voluiſſet. neqꝫ a fratre armis repetere ꝙ prior poſſediſſet. Indeqꝫ regnauit annis s. Igitur Alexander regni Cyreneorum quod ei pr̄ teſtamento reliquerat. herede populo romano iuſtituto deceſſit. Philippꝰ vltimꝰ Syrie rex āno. 4º regni Alexādri regnare cepit: ⁊ regnauit ānis. 2. Quo regnāte Antiochus eiꝰ patruꝰ in parthos fugiēs Pōpeio ſe tradidit. Pꝰ quē ēt Philippus captus fuit a Gabino ꝯſule: ⁊ regnū Syrie ī romanoꝝ ditionem ceſſit. Et ſic finitū ē Syrie regnū ī quo regnatū ē ſub. 17. regibus annis. rro. Quorum nomina iſta ſunt. ¶ Epilogus Syrie regum. Demetrius Sother io an̄ 12 Seleuens qui ⁊ Nicanor an 31 ii an̄ 10 Alexander 2 an̄ 19 Antiochus Soſtes Demetrius i2 an̄ Theus z an̄ xv Antiochꝰ Sidetes i3 an̄ 5 4 an̄ ro Gallinicus 14 an 4 Demetrius Antiochus magnus v an̄ 36 Antiochus Griphꝰ i5 an 12 6 an 3 Ceranno Antiochꝰ Cyrecenꝰ 16 an 18 Seleucus Philopator 7 an 12 17 an 2 Philippus Antiochus Epiphanes 8 an ii 9 an 2 Antiochus Eupator ¶ Sociale bellum. Picētes Ueſtini. Marſi. Peligni. Maruicini. Samniteſ ⁊ Lucani ꝯfederati anno 5i20 9º. regni Alexādri: teſte Oroſio ī 5º. graue bellū ī italia ꝯtra romāos aſſūpſerūt. Un de Caium Seruium pretorem legatum ad ſe miſſum apud Eſculum occiderunt: clauſa ciuitate omnes ciues romanos in dicta cede iugularunt. Et hoc quidē bellū per quadriennium protractum ē. Tolemeus Sother qui nuper a matre teſte Iuſtino. li. 39. eiectus fuerat: 5123 76 p per Alexādrū iā occiſa mr̄e regnū egyptioꝝ recuperauit. In quo iteruꝫ re gnauit annis. 8. Ciues enim vt premiſſum ē repulerant Ptolemeuꝫ Alexandrum propter matris interfectionem. Sylla romanus Patricius anno. 3. ptolemei Sother cum plurima ī iugurthino bel 5126 lo edidiſſet facinora imperatoris gloriam a ſenatu reportauit. ⁊ athenas miſſus cō tra Mitridatē ceſis de exercitu Mitridatis centuꝫ milibus athenis potitꝰ ē. Hic Plutarcho teſte ac Saluſtio: ex antiqua Scipionum familia ortus oēm vitam ab adoleſcentia quibuſcūqꝫ flagitijs inquinatā vſqꝫ ad queſturā duxit: quā ſub Mario contra iugurtham adeptus ē: in qua vitam penitus cōmutauit. Et vt dicit Ua lerius cathenas Iugurthe manibus iniecit. Mitridatē ꝯpeſcuit. Socialis belli lu
Sother

Anno 10 6 dncbilaa. Oudi ¶ Liber VII. Sother ctus repreſſit. Cynne dominationē fregit. ⁊ Mariuꝫ: qui olim ſe queſtorē faſtidie rat: ipſa illam prouinciā proſcriptū ⁊ exulem coegit petere. Fuit litteris grecis ⁊ la tinis optime eruditus. facūdus: acer: aſtutꝰ: glorie cupidus: ſui ſecurus. multarum reꝝ ⁊ pecunie maxime largitor. aīo grandiſ. ita vt dicat Saluſtius. Dubitari potu it: fortior an felicior eēt? Nā felix dici eo voluit ꝙ de īimicis mariāis ultꝰ felicit̓ fue rit: cū ex eis ſex milia necari in vrbe iuſſerit: proſcriptis quingētis ⁊ xij. milia in p̄ neſte occidi fecerit. Poſtea dictator factꝰ ita rēpu. ſuppreſſit: vt teſte Cicerone in vj. Uerrinaꝝ. Nēo illo inuito nec bona: nec patriā: nec vitā retiner̄ poſſet. Poſtre mo ſicut Plinius nepos refert lib. de viris illu. ordinata repu. dictaturā depoſuit. ⁊ ſub priuata vita puteolos ſe contulit. Ubi paulopoſt in morbū incidit: vlcere in inteſtinis oborto. Quo tēpore tanta pediculorum vis toto corpore manauit ut nul lo argumento cohiberi poſſent. Atqꝫ hoc pacto mortem obijt. Scripſit autem cō mentarios pulcherrimos. Nam teſte Plutar. vigeſimumſecundum commētariorum librum biduo anteꝙͣ mortuus eſt ſcribendi finem fecit. ¶ Prodigia dira fiunt. Dira prodigia hiſdē tꝑibus in italia: teſte Auguº 3º. de ci. dei c 31º. ⁊ Oroſio libº vº. cͦ 12º viſa fuere. Nā canes: equi: boues: aſinī. ⁊ alia queqꝫ aīalia hūanis vſibus ſubdi ta ſubito efferata: ac priſtine lenitatis oblita. relictis dominis libera uagabantur. ⁊ omnium hominum ſpernebant acceſſum: non ſine periculo adeuntis. Apud Tarētinos: cū panes ꝑ cōuiuia frangerent̉: cruor e medijs panibꝰ quaſi e vul neribus corpoꝝ fluxit: ꝑ ſeptē ēt ꝯtinuos dies grādo lapideus īmixtis etiā teſtarū fragmētis terram latiſſime verberauit. In ſamnitibus beneuentanis vaſtiſſimo terre hiatu flāma prorupit. ⁊ uſqꝫ in celum extēdi viſa ē. Cōplures in itīere romāi uiderūt globū coloris aurei a celo ad terrā vſqꝫ reuolui. maiorēqꝫ rurſū e terra in ſublime ad orientē ſole ferri: ac magnitudīe ſua ſolē obtexiſſe. Nec multo poſt ſocialibus bellis intra italiā geſtis: ciuile belluꝫ exortum eſt. ¶ Ciuile bellum. Ciuiliū belloꝝ romanoꝝ initiuꝫ ſeditiōes prio fuere Tyberij. ⁊. C. Gracchoꝝ agra rijs legibꝰ cōcitati. Volebāt.n. agros populo diuidere: quos nobilitaſ poſſederat Sed ia vetuſtā iniꝗtatē audere cōuellere ꝑnicioſiſſimū ē vt res ipſa docuit. Uerū vt ꝓlixitatē omittāus. Cū Sylla ꝯtra Mitridatē ponti regē Armeniā occupantē Mariū a ſenatu dirigi affectaret. nec quodᵇ poſtulabat obtineret. Indignabūdus Sylla urbē armatus ingredit̉. ⁊ Sulpitiū interficit. fugat Mariū: cōſuleſqꝫ alios ordinat. Sic rebꝰ geſtis ad aciē profectus ē. Hoc bellum ciuile Suetōnio teſte: qd̓ Sylla incepit per decem annos extractum: pluſꝙͣ ꝗnquaginta hoīum milia conſū pſit. Et mortuo Sylla quieuit ¶ Mitridaticū bellū. Mitridaticū belluꝫ āno ab vrbe cōdita vt tradit Oroſius. lxvj. regni āt Sother an no. 4º. nōdū ſociali bello finito. Rome ēt ciuili bello durāte: qd̓ ꝑ annos decem di latū ē. ⁊ ſi minus infame. nō tamē p̄lijs minus graue ceptū ē. Et ꝗdeꝫ de huiuſmōi belli ſpatio uarie ſcriptū comꝑimus: vtꝝ abhinc ceptū primū fuerit. an tūc p̄cipue exarſerint. maxīe cū alij. 30. alii. 40. annis geſtū ferāt. Sed ꝙͣuis hiſdē geſta tēporibus perplexis coaceruata malis exarſerint. a nobis tamē ſpeciatim. ⁊ ſi breuiter Mitridatis vita percurrenda ſingula huius belli geſta proferentur. Mitridates igitur rex ponti: de quo Iuſtinus libro. 2º. epit. ⁊ Apianus alexandri nus: ⁊ Plinius lib. xxvo. naturalis hiſto. ac Gelius lib. 17º. noc. at. multa ſcripſere. Filius Pharnacis parthoꝝ regis: qui romanis amiciſſimuſ fuit. Hic apud Syno pem natus: educatuſqꝫ: ac tandem ſepultus perhibetur. Qui cū puer parētibꝰ orbatus eēt: principatūqꝫ obtinuiſſet. mox vt adoleuit finitimos populos ⁊ ſcythas in ptātem ſuā redegit: ⁊ cū romāis ꝑ. 40 ānos variis euētibꝰ bellū geſſit. Bythini am ac Cappadociā ſimiliter adeptus. Aſiā: phrygiā: paphlagoniā. Gallathiam: ⁊ Macedoniā inuaſit: multa ⁊ p̄clara agens p̄lia. Oīa in mari dominatus ē: quoad Sylla eū intra paternos limites incluſit. Centū ⁊ ſexaginta hominuꝫ milia in bel lo habuit. ⁊ eiſdem cū optimis ducibꝰ decertauit. A Sylla quidē Lucullo: Pompeioqꝫ uictus: ſepenūero tamē magnas illis ītulit clades. L. Caſſiū. ⁊. Q. Oppiū

Anno 1o7 .VII. Oūdi An̄ chr̄i ad ¶ Liber ¶ Sother ⁊. M. Atiliū captiuos ſibi deditos palā circunduxit: quoad illuꝫ qui totius belli cā fuerat interemit. reliquos Sylle tradidit. Uicit Fimbriā ac Murenā. Cottaꝫ quoqꝫ conſulatū illuſtrem: ⁊ Fabiū ⁊ Triariū ſuperauit. Ingeniuꝫ illi ad res diffi ciles precellentiſſimū fuit. Uictuſ ſepe ab incepto mīme deſtitit. nec una via roma nos aggreſſus ē: cū celthis fedus inijt. Et Sertoriuꝫ in hiſpaniā ꝑ inſidias miſit. Siue āt ab hoſtibꝰ: ſiue ab alijs ferro impetitus ⁊ ſancius. nullo tamen ab oꝑe ceſſa uit. Ferunt hūc duas ⁊ viginti linguas(tot enim nationibus imperauit) notaſ ha buiſſe: vt quaquiſqꝫ lingua eū poſtulaſſet eadē vis ſibi redderet. Sanguinolētus tamen ⁊ crudelis in oēs extitit. Nā matrē. fratres. ⁊ tres īpuberes filios. totidēqꝫ filias īterfecit. Statura ingenti fuit firmaqꝫ ſēper ac optīa ualitudine. Et cum litteris grecis imbutus eēt. muſice etiā operam dabat. Sobrietatis eximie laborūqꝫ patientiſſimus. Solū mulierum illecebris deuictus fuit his moribus Mitridateſ cū mundum(vt ita dixerim) multis cladibus inuoluiſſet. ad ultimū deſertus a ſuiſ ⁊ filij fraude circūuentus ad veneni confugit remedia. Quo tarde agente in cede ſuā gallū quēdā percuſſorē reuocauit Qua percuſſione e uita diſceſſit. Uixit Mi tridates ſexagintanouē annoſ: in quibus quinquagintaſeptē regnū tenuit. Conſenſu Pompei regali ſepulchro apud Synopem conditus. Lucanus tamen uult ipſum veneno extinctum fuiſſe. Unde in primo ſic inquit. Poſt cilicas ne vagos ⁊ laſſi pontica regis Prelia barbarico vix conſumata veneno. Sertorius patricius romanus his tēporibus dolo atqꝫ audacia potēs in ciuili bello cū marianis partibꝰ fauiſſet Syllā fugiens ex aphrica dilapſus in hiſpaniaꝫ belli cōſiſſimas gentes in arma excitauit. Ortus ē autē ex Nurſia ſabinorū vrbe: educa tuſqꝫ honeſte ſub vidua matre. Adoleſcēſ adhuc per eloquentiā potentia in ciuita te comparauit. Prīa eius militia ſub Scipione ꝯtra cymbros fuit: qui cū a romais male pugnatū eēt: amiſſo equo: ⁊ vulnere inſuper accepto Rhodanū fluuium cuꝫ thorace ⁊ ſcuto ꝑ aduerſus fluctus plurimū natādo traiecit. ita robuſto ⁊ exercita to erat corpore. Nec tamē ad honores ꝓuectus militarē audaciā remiſit. ſed corpꝰ ſuū periculis obiectās. ⁊ fortitudīs opera manu propria edens tandē alteꝝ amiſit oculū: de quo etiā gloriari ſolebat: ꝙ alij nō ſic ſēper virtutis ſue teſtimonia ſecuꝫ deferrent. ſed torques: haſtas: ⁊ coronas domi relinquerent. Cum autem Sylla rerū potitus eſſet. confugiſſetqꝫ in hyberiam Sertorius. Pacianus a Sylla miſſus eſt decertādi cū Sertorio gratia. Quē non ſolū necauit Sertorius. verū etiaꝫ eius exercitū cepit. Tigenūqꝫ oppidū expugnauit. Fertur enī Sertorium neque voluptate: neqꝫ metu ſuꝑari facilem fuiſſe: qui fortiſſimuſ in aduerſis: modeſtuſ in ſecundis. In improuiſis vero caſibus ita conſtans ⁊ audax: vt oēs ſui tēporis duces anteiret. In cūctis vero que vel ingenio: uel aſtu conficiunt̉.ſ. occupatione lo corū. p̄uentione hoſtium: celeritate fallacijs quotiens expediret ꝓfundiſſimuſ ar tifex. Quibus rebus preſtans a luſithanis dux eligitur. ⁊ cum. 7. milibus ac quīgē tis aduerſus quattuor romanorū duces bellum geſſit: ſub quibus erant peditū cetum viginti milia. Equitū. 7. milia. ⁊ ſagittarioꝝ fūdibulariorūqꝫ duo milia: quos omnes Sertorius partim occidit partim profligauit. ⁊ Metellum viruꝫ ampliſſi mum ab obſidione lagobritarum abire coegit. De hinc Pōpeiuꝫ cū eius exercitu ita contriuit: vt parum abfuerit quin interficeretur. Tandem a Marco perpenna eius familiari principatum affectante ꝓditus in conuiuio occiditur Sertorius. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Plotius gallus philoſophus ⁊ orator acutiſſimus his temporibus floruit. ⁊ primꝰ Rome latinam rhetoricam docuit. Unde Dicero ſic refert. Memoria teneo primum latine docere cepiſſe Plotium quendam. L. Pomponius hiſtoricus ⁊ orator attellanarum ſcriptor per idem tempus(Euſebio teſte) clarus habetur. Hic geographie libellum edidit in quo vrbium diſtanti as ⁊ loca queqꝫ menſurat. Lenoeus grāmaticus doctiſſimus. Gn̄. Pōpei libertus hac tēpeſtate in p̄cio fuit. Qui iuſſu Pōpei cōmentaria in medicīa arte que idē Pōpeius de victo Mitrida

10ꝝ Anno VII. Inchēlaa. Ouai ¶ I iber Soxher te in ſcrinijs regis cōpararetꝭ ī noſtrū tranſtulit ſermonē: que hūane vite nō minꝰ ꝓfuere ꝙͣ reip. victoria illa de Mitridate. Nā Mitridates īter reliqua īgenij ſui magnitudine medicine curioſuſ. ⁊ ab oībus ſubiectis que fuere pars magna terra rum ſingula medicinalia exquirens commentationum. harum ⁊ exemplaria effectuſqꝫ in archanis ſuis reliquerat. Ultacilius Plotus rhetor latinus. ⁊ ipſe. Gn. Pompei libertus ⁊ doctor per hec tē pora ſecundum Euſebium ſcholam Rome aperuit. Aſclepiadem rhetorē ⁊ medicum his tēporibus claruiſſe Rome conſtat. Qui teſte Plinio in 7º. natione pruſiēſis fuit: q primus ẜm eūdē liº. 26º Rhetorice magiſter dicit̉. nec ſatis in ea arte queſtū faciens. Vnde ad alia ſagacis ingenij. ⁊ ad medici ne artem ſe repente conuertit. Huius in medendi arte: ſicut refert Plinius extant compoſita volumina. Dyodorus ſardenſis orator cognomento ꝯonas per hec tēpora in precio fuit: ꝗ mul ta documenta conſcripſit. multaqꝫ certamina pro Aſia concertauit. Accuſatus autem ꝙ ciuitatem in Mitridatis amicitiam pelliceret habita excuſatione omneſ ca lumnias diluit. Methiodorus rhetor ⁊ legiſta apud Calcedonē agnoſcit̉: quie philoſophica vita ciuilē mutatus ē. ⁊ ꝓpter elegantiā. ꝙͣꝙͣ pauper eēt clarū coniugiū apud Calcedo nem obtinuit. ⁊ a Mitridate reddēdo iuri p̄poſitus fuit. Sed poſtmodum legatꝰ ad Tygranē miſſus: cū receſſiſſet inuitus remiſſus ē. ac reuertēs ſiue regis opera: ſiue morbo deceſſit. ſenſitqꝫ philoſophicā uitam imprudenter ſe deliquiſſe: que ſi neqꝫ honores neqꝫ opes cumulat ac ſaltē periculis: moleſtijſqꝫ cōplurimis(vt experiētia didicimus) caret. Sepe.n. eorum ignominioſus eſt finis: qui nimium gl̓ie cupidi ſunt. ¶ Ilium in Troia vaſtatur. Fimbria romanus queſtor his tēporibus Iliū vaſtat. Is queſtor cū Ualerio Flacco cōſule aduerſuſ Mitridatē miſſus orta ſeditiōe Flaccū occidii in Bithinia: po tituſqꝫ exercitus Iliū venit. Unde cū tanꝙͣ latro excluderet̉ admoto ad vrbē exer citu. xjº. die eam cepit. Sed glorianti: quod tam cito eam vrbem cepiſſet. Quidam Ilienſis nomine Agamemnon reſpondit. Non enim hector aderat: qui pro patria pugnaret. Sylla uero cum Fimbriam obtruncaſſet: Ilienſes multis conſolatus eſt beneficijs. Deinde Iulius Ceſar de his curam maximam ſuſcepit. Dionyſius Tolemeus Dionyſius vndecimus Egyptiorum rex anno. 527. iudaice ca p Optiuitatis: hoc ē. 175. olympiade Egyptijs regnare cepit: ⁊ regnauit annis triginta: de quo nil memoria dignuꝫ comperimus. Eius anno primo Syl la Romam obtinuit: ⁊ poſt biennium moritur. Nam paulo ante Sylla apud athe 58 5132 nas: vt predictum ē Archelaum ducem Mitridatis ita deuicit: vt centuꝫ milibus occiſis ipſe triduo in paludibus delituiſſet. Quo cognito Mitridates pacē petiſt. Cui Sylla conceſſit vt minus periculi a tergo habens ſecurius ad bellum ciuile properaret. Nam Marius nuper fatigatus Romam ingreſſus multos nobiles occiderat: ſenatum proſcripſerat. domum Sylle euerterat. Quapropter commotus Sylla vrbem ingreſſus tot hominum milia cōſumpſit: aut proſcripſit: vt Q. Catullus Sylle diceret. Cuꝫ quibuſ tandem victuri ſumus: ſi in bello armatos in pace inermes occidimus. ¶ Eiuilis belli finis. 5133 Seruilio. P. ⁊ Apio Claudio creatis conſulibus anno. 2º. regni Dionyſi(Oroſio te

Aumo Mūdi An̄ chr̄i ad. .VII. Liber Dionyſius ſte) viſus ē Sylla priuatus: ob quod emoritur. Quo mortuo concluſa ſunt duo funeſtiſſima bella ſociale italicum: ⁊ ciuile Syllanum. Que quidem bella per annos decē protracta pluſꝙͣ. cl. romanoꝝ milia proſcripſerūt: tantumqꝫ lectiſſimorū virorum ac vernaculorum militum Roma propter ciuile bellum perdidit: quantum in ea ſuperiori tempore cum ſe iam aduerſum Alexandrum magnum circunſpiceret ī diſcretis etatibus cenſus inuenit. Preterea viros conſulares vigintiquattuor: ꝯſu lares ſex. Edilitios. ꝙ0. Senatores fere ducētos abſqꝫ in vniuerſis totius Italie populis: qui paſſim nece conſideratione deleti ſunt. ¶ Gruti ſecundi mors. Lepidus Mariane partis aſſertor: mortuo Sylla aduerſus Catullum Sylle duceꝫ aſſurgens rediuiuos bellorum cineres ſuſcitauit. Bis tūc Acie certatum compluri mi Romanoꝝ iam ipſa paucitate miſerorū ⁊ adhuc illo furore inſanientium ceſi ſunt. Albanorum ciuitas obſidione oppugnata: atqꝫ excruciata fame vltima miſerabilium: reliquiarum deditione ſeruata ē. Ubi tunc Scipio Lepidi filius captus atqꝫ occiſus fuit. Brutus ī Ciſalpinam galliam fugiens: perſequente Pōpeio apd̓ Mutinam interfectus ē. In cuius vrbis foro Bruti vt vidimus adhuc extat ſepul chrum. Ita hoc bellum ciuile non magis clementia Catulli: ꝙͣ tedio Syllane crudelitatis vt ignis in ſtipula eadem celeritate qua exarſit euanuit. Alexandra vxor Alexandri Iudeorum regis mortuo Alexandro. 4º. regni Dionyſij tertio loco regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 9. Huius tempore iudeos rerum cōfuſio ⁊ varie clades oppreſſerunt Hyrcanum primogenitum ſuum pontificem maximum mox declarauit indicans eum(eo ꝙ modeſtior eſſet) futurum regem. Ariſtobolum vero iuniorem filium: quia feruentis animi videbatur viuere priuatum coegit. Eo tempore orta ē hereſis Phariſeorum: quorum conſilio vtebatur in omnibus. Alexandra ad optimates iudeorum quoſcūqꝫ vel exilio: vel morte dānaret. L. Lucullus anno. 6º. Dionyſij. 176. olympiade(teſte Euſebio deuicta) Armenia: Meſopotamia: ⁊ Niſibi cum fratre regis capta: primus Rome imperator appel latus ē Hic(Plutarcho teſte) auunculum habens Metellum Numidicum grecis ac latinis litteris primo operam dedit ita vt in vtriſqꝫ poſſet ornate dicere ⁊ Sylla ad eum rerum ſuarum commentaria ſcripſerit. Scripſit autem oratione greca: Marficū belluꝫ: in quo iuuenis multa audacie ⁊ grauis ꝯſilij facinora declarauit: cuius conſtantia ductus. Sylla tantū ſibi auctoritatis ⁊ virtutis tribuebat: vt niſi quod fortiter ſtrenueqꝫ agenduꝫ foret Luculli opera vteretur. Mortuo vero Syl la cum. M. Cotta hoc ipſo anno conſul declaratus ē. Et cum ambo aduerſus Mi tridatem perrexiſſent: atqꝫ infeliciſſime a Cotta pugnatum eēt Lucullus cuꝫ paruo exercitu Mitridatē adeo late ꝓfligauit: vt trucidatis multꝭ ſex equoꝝ milia. 15. milia viroꝝ: ⁊ innumeram iumentoꝝ multitudinem ceperit: ac nō multo poſt cuꝫ in fugiētes hoſtes incidiſſet circa. 30. ⁊ miniſtroꝝ ⁊ militū milia perdidit. Deinde cōparato ſibi Mitridates exercitu ipſum pene totū amiſit ⁊ ad Tygranē in armeniā confugit. Lucullus autem interim Caldeos: alioſqꝫ populo ſubegit. Et aſſumptis tantum quindecim milibus contra Tygranem profectus ipſum commiſſa pugna ſuperauit. in fugamqꝫ vertit. Nec multo poſt congregatis ducentis quinquaginta virorum milibus Tygranes cum Lucullo qui uigintiquattuor cohortes habebat dimicans vltra centum milia peditum ex Tygranis exercitu occiſa ſunt. Equites pauci admodum effugerunt: vulneratis centum romanis: ⁊ quinqꝫ interfectiſ. Lu cullus autem capta Tygranis vrbe multas opes inde abſtulit. Congregato etiaꝫ qͣrto Tygrāeſ cū tribꝰ regibꝰ exercitu ēt ſuꝑatꝰ ſalutē ſibi fuga ꝯꝑauit: ī quo p̄lio no bilioreſ ex barbariſ īterier̄: ꝗbꝰ victorijſ elatus Eucullꝰ ad ſubuertēdū Tygranem ꝯſcēdere īſtituerat: cū hyems ſuꝑuēit. Uerū cū poſtea a militibus odio haberetur: nilultra ab eo actum eſt. Sed abrogatum ē ei imperiū: ⁊ Pompeio demandatuꝫ.

Anno .VII. An chri ad. Pūdi ¶ LIber Dionyſius Ea propter Lucullus indignatus/ ſponte ab republica ſe abdicauit: ⁊ reliquū vite tempus ad litteraturam quietemue ꝯtulit: ꝗ̄ oēs opes: quas bello queſierat parum vtiliter ꝯſumpſit. Nam tantas huius ferūt fuiſſe delicias vt inter ornatos regū cōuiuas Luculli dinumerarent̉ in primis. Quod quidē in hoc coniicere par ē: qd̓ de illo precipuum memorie mandatum ē. Vnde die quadā Pompeius ⁊ Cicero Lu cullum ex ocio in foro ſedentem conuenerunt. Quo ex more ſalutato Cicero: Volumus inquit apud te cenare hodie/ hac conditione vt nil noui noſtri cauſa: para ri iubeas. Quod Lucullus recuſauit: ſed in poſterum diem parari ſibi conuiuium poſtulauit. Illi autē nolle differre omnino: neqꝫ aliquid ſecreto familiares ei poteſtatem alloquendi concedere. Hanc tamen illi poſtremo gratiam preſtitere vt illis audientibus vni ex familiaribus domus eius diceret: Hodie in Apolline cenabit̉. Quo audito famuli ꝯfeſtim intellexerunt: quali ornatu: quoue ſumptū conficiendum eſſet ꝯuiuium. Conſueuerat enim(Plutarcho teſte) preciſ quinquaginta miliū in Apolline parari. Que cū ficacta fuiſſent ſlupore quodā Pompeius ⁊ Licero in tanta epularum abundantia mirati ſunt. Erāt autem Lucullo cōuiuia nouo ſemper diuitiarum apparatu preparata tandem cum obijſſet eius funeralia in Tu ſculano agro celebrata ſunt. ¶ Ceraſa in Italiam delata ſunt. Hic teſte Hieronymo ad Garcellam de muneribus acceptis Ceraſum fructum pri mo ex ponto Romam detulit. Hyrcanus Alexandri Iudeorum regis ex Salina ſiue Alexandra filius vigeſimuſtertius Iudeorum pontifex mortua Alexandra matre ſedit annis. 24. Uerum inter Hyrcanum ⁊ Ariſtobolum fratres magna de regno queſtio ſuborta ē. ⁊ Ariſto bolus quidem collecto exercitu in campis Lericontinis vicit Hyrcanum fratrem moxqꝫ in ꝯcordiaꝫ venerunt hoc pacto: vt ſcilicet Ariſtobolus regnaret. Hyrcanꝰ ſub eo quibuſlibet honoribus fungeretur. Uerum Hyrcanus nō ꝯtentus ad Aretham Arabum regem noctu confugit dolo ſe circunuentum aſſerens. Unde collecto exercitu Hieruſalē obſedit. Sicqꝫ in hunc modum contendentes occaſionem prebuerunt romanis inuadendi Iudeam. Pompeius itaqꝫ Hieroſolymaꝫ veniēs capta vrbe: reſeratoqꝫ templo vſqꝫ ad ſancta ſanctoruꝫ acceſſit. Qui Cornelio fau ſto Sylle filio in ingreſſu ceteros precedente prophanauerunt templum equis in porticibus ſtabulatis. Poſt quem exceſſum Pompeius: qui eo vſqꝫ fortunatiſſimꝰ in bellis fuerat nuſꝙͣ vicit. Potitus igitur Iudea Pompeius ſub tributo: Hyrca noqꝫ pontifice declarato Ariſtobolū: duoſqꝫ filios Alexandrum ⁊ Antigonum to tidemqꝫ captiuas filias abduxit. Deinde Antipatrum Herodis Aſcalonite filium procuratorem Paleſtine fecit. Pompeius vigintiduos reges vicit. Pompeius his temporibus deuictos multa celeritate Piratis imꝑator ꝯtra. 22. oriētis reges deſignatus ē. Nam Mitridatem regē in Armenia minore nocturno pre lio vicit: eiqꝫ maximam cladē intulit. Mitridates cū vxore ⁊ duobus comitibus fu git: deinde Tygrani regi Armenie graue bellum intulit: eumqꝫ ī deditionē coactuꝫ recoronauit cum coronam deponeret: pecunia: tamen parte mulctatum. Poſt Al banorum regem prudenter victum rogatus in deditionem accepit Armeniam minorem victa Deiotharo Gallathie regi donauit: quia ſocius bello mitridatico fue rat. Itures ⁊ Arabes vicit. Scaurū aūt Syrie preſideꝫ deputauit. Iudeos captis Hieroſolymis tributarios fecit. Pugnauit itaqꝫ Pōpeiꝰ ea vice in oriēte cū vigintiduobus regibus: quorum omniū victor(adminiſtratione Syrie ⁊ Iudee Scauro ꝯmiſſa) in Aſiā ſe recepit. Et cū Romā Ciciliā ꝓpararet/ Alexāder Ariſtobo li filiꝰ ex itinere fugiēs Alexādriū Hycaniūqꝫ oppida munitiſſima obtinuit. Exe bꝰ magna manu collecta populabat̉ Iudaicā regionē. Reu̓ſus āt Romā Pōpeiꝰ ma gna gl̓ia triūphauit: d̓ Piratico: Ditridatico ⁊ alijs cōplurimis bellis: ī quo triūpho ſicut ſcribit Pli. trāſlata fuit ſtatua argētea Pharnacis pōti regꝭ ⁊ Mitridatꝭ pr̄is: necnō ⁊ currus aurei ⁊ argētei: in eo quoqꝫ triūpho tulit Pōpeius alueū cum gēmis dn̄abus. Et lunā auream pondo. zo. lectos tricliniales tres. Uaſa ex auro ⁊

Anno Oūdi An̄ chr̄i ad. .VII. Liber Dionyſius gemmis abacorum noueꝫ. Signa aurea tria. Mirina tria. Coronas ex margaritis trigintatres. Montem aureum quadratum cum ceruis leonibus: ⁊ pomis omnis generis: ⁊ muſas ex margaritis. Hec omnia Pompei victoria in vrbē inuexit. Fue re etiaꝫ in eo triumpho: vt Plutarchus inquit regiones. Pontus videlicet: Arme nia: Cappadocia: Paphlagonia: Media: Colchis: Hiberia: Albania: Syria: Ci licia: Meſopotamia: ⁊ ij qui circa phenicem ⁊ Paleſtinā incolūt. Iudei ⁊ arabes ⁊ ceteri quotquot terra mariqꝫ ab ipſo debellati fuerant. Inter hec notabantur ca ſtella mille capta. Ciuitates ferme nongente. Naues octingente. In eo triumpho captiui ducti ſunt poſt pyratarum principes Tygranis filius cū vxore: filiaqꝫ. Rex iudeorum Ariſtobolus. Mitridatis ſoror cum quinqꝫ filijs. Scytharū multe mulieres albanarum ⁊ hiberorum ac regis comagenorum obſides ducti. Hic triumphus maximus ac ſplendiſſimꝰ fuit omniū: q̄ hactenus Rome fuerūt. Hec aūt oīa anno ab vrbe cōdita σvoº. Iunio Syllano: ⁊. L. Murena ꝯſulibus geſta ſunt. Creticum bellum eo tunc a Metello Cretico confectum fuit: qui etiam triumphauit. Sed huius triumphus impar extitit Pompei triumpho. ¶ Latiline coniuratio contra Romam. M. T. Cicero anno. 18. regni Dionyſij olympiade. 179. conſul creatus Catiline mo lientis turbationem patrie compreſſit tumultū: de qua coniuratione Saluſtius ac Liuius optime ſcripſerunt. Erat Lucius Eatilina(teſte Saluſtio) nobili genere natus: magna animi ac corporis vi: ſed ingenio prauo. Huic ab adoleſcētia bella in teſtina: cedes: rapine: diſcordia ciuilis: grata fuere: Ibiqꝫ iuuentutem ſuam exercuit: animi audax: ſubdolus: varius: cuiuſlibet rei ſimulator. Hic deniqꝫ flagitioſiſ ſimus omnium flagitioſorum ⁊ facinoroſorum: tanꝙͣ ſtiꝑatorum catheruas circū ſe ſemper habuit. ⁊ his fretus ſocijs Catilina ad opprimendam rempublicam con ſilium cepit cum ei maxima ſpes eſſet conſequendi conſulatum. Sed propalata cō iuratione: detectiſqꝫ coniuratorum nominibus. Lentulus ex clariſſima Corneliorum gente ortus. penes quem fuerat imperium conſulare: magiſtratu a ſenatu primo abdicatus. Inde Eethegus Statilius Gabinus. Ceparius Senatorij ordīs viri decreto ſenatus in carcere miſſi vna cum ipſo Lentulo laqueo ſtrangulantur. qd̓ vbi Catilina cognouit ī trāſalpinā galliaꝫ fugere cogitauit. Sꝫ ip̄m Antoniꝰ cū legionibus perſequēs inter ꝯfertiſſimas legiones ꝯfodit. Sicqꝫ Ciceronis virtute ¶ Ceſaris geſta in Germaniam. reſpublica ſeruata ē. C. Iulius Ceſar anno ab vrbe ꝯdita. σ93º. qui ē annꝰ. 26. regni Dionyſij cuſul vna 5147 cū. L. Bibulo creatus ē: cui Gallia tranſalpina ⁊ Ilyricū cū decem legionibus decernitur: cum quibus per annos. ix. grauiſſima bellla perfecit. Uerū hāc hiſtoriam Suetonius plene explicuit: a qua nos competentes portiunculas excerplimus. Deluicioꝝ igitur anīos gētis galloꝝ fortiſſime ea vel maxime cauſa ꝙ perpetuo pene cū germanis altricabant̉: a ꝗbus tm̄ Rheno flumine dirimunt̉. Oregetho rex ꝙ dam princeps gētis ſpem totā inuadēdi gallias accēderat: quo ceteri optimates cor repto: ⁊ ad mortē coacto cohibere: tn̄ ſemel animatas ī predā nequiuer̄t: ꝗ ꝯiuratio ne facta ac die dicta exuſtis vicis: domibuſqꝫ ſuis: ne qd̓ deſideriū ex ſpe reuertēdi foret ꝓuecti ſūt: quos cū apd̓ Rhodanū obuios Eeſar habuiſſet magno difficiliqꝫ prelio vix vicit: ⁊ ad deditionē coegit. Hoꝝ fuit cū primū ꝓgreſſa ē multitudo helur ciorū: thuringioꝝ: lathobogioꝝ: rhauracoꝝ: ⁊ boiorum vtriuſqꝫ ſexus ad. clvij. milia in illo prelio ceciderunt: ceteri in terras proprias remiſſi ſunt. Poſtea Ceſar ꝯtra Ariobiſtū regē excitantē inueheūtēqꝫ incredibiles germanoꝝ co pias: ꝗbꝰ nuꝑ vniu̓ſas galloꝝ copias ſe ſb̓egiſſe iactabāt. apd̓ ſequanos vicitꝭ cuꝫ diu exercitus Ceſaris germanoꝝ multitudine ⁊ v̓tute perterritꝰ pugnaꝫ detractaſſet: Ariobiſtus in germaniā arrepta nauicula aufugit. Uxores eiꝰ due: totidēqꝫ filie ca pte ſunt. Fuer̄t āt ī Ariobiſtū exercitu Arcides: Marcomenes: Triboci: Uāgeo nes: Nemētes: Eduſes: ⁊ Sueui. Pugne magne grauis ex Phalange germanoruꝫ fuit: quā coacto in vnū agmē ſe vtiqꝫ ſuper capita cōtexis ad irrumpendā romanaꝫ aciē tuti vndiqꝫ preſtruxerāt. Sꝫ poſtꝙͣ aliqui romanoꝝ militū agilitate: audaciaqꝫ ingreſſi productam ſoluere teſtudinem: ſcutiſqꝫ ſigillatim velut ſquamis reuulſis

Anno .VII. Pud ¶ Diber An̄ chr̄i ad Dionyſius humeros perfoderunt. Territi hoſtes nouo mortis periculo mortem terribilem diſſoluere compagem: exinde in fugam verſi per. 30. paſſuū milia inſaciabiliter ce ſa ſunt. Neqꝫ haberi numerus potuit germanorum: vel quantus pugne affuerit: vel quantus fuerit occiſorum. De inde(teſte Eutropio) facto ponte Rhenum tranſgreſſus Sueuos: quorum centum pagi erant: perdomuit. Inde omnē Galliā: qui inter alpes flumen Rhodanū: Rhenumqꝫ ⁊ oceanū britannicum ē per nouem annos ſubiugauit. In quibus de uictos britannicos quibus vſqꝫ tunc romanorum nomen incognitum erat acceptis obſidibus tributarios fecit. Inter tot ſucceſſus ter tātum male pugnatum eſt. Ro¶ Craſſi victoria ⁊ mors. mamqꝫ reuerſus triumphauit. Craſſus Pompei collega ⁊ conſull poſt mortem Gabini anno. 27º regni Dionyſij miſſus ē Syrie preſes: vt Parthos rebellantes reprimeret. Hic(teſte Oroſio li bro ſexto capitulo. 18º) inſatiabilis cupiditatis erat. Qui audita Hieroſolimitani templi opulentia: quam Pompeius intactam reliquerat: in paleſtinam diuertit: Hieroſolimam adit: templum peruadit. Opes duorum milium talentorū diripuit. Inde per Meſopotamiam tendens in Parthiam quocunqꝫ iter habuit ſocijs ciuitatibus auxilia indixit: precia exegit: moxqꝫ vt Euphratem tranſijt. Uaceſenem legatum a rege Parthorum ad ſe miſſum obuium habuit: a quo vehementer increpitus ē: ꝙ contra fedus Luculli ⁊ Pompeij auaritia ductus Euphratē tranſierit. Quamobrem ſine mora futurum eſſe: vt pro Parthico: Serico: ferro oneretur. Itaqꝫ cum prope Cara ventuꝫ eſſet Parthi ſubito ingruentes cum Syrena ⁊ Syllacia prefectis ſagittis romanos oppreſſere. Cecidere ibi plurimi ſenatores aliquot etiaꝫ conſulares ⁊ pretorij viri. Craſſus quoqꝫ Craſſi filius lectiſſimus iu uenis in acie occiſus eſt. Preterea quattuor cohortes cum legato deprehenſe inter fecte ſunt. Syrenas rapto equitatu Craſſum perſecutus ē: eumqꝫ circunuentum: ac fruſtra colloquium eius petentem interfecit. Verū varie quidem de Craſſi mor te apud hiſtoricos ſententie feruntur: quas breuitatis cauſa omittimus. ¶ Uiri doctrinis excellentes. M. Furius poeta cognomento Baculus Cremonenſis(teſte Euſebio) his temporibus clarus habetur. T. Lucretius poeta per hec tēpora floruit. Qui poſtea amatorio poculo in furorem verſus cū aliquot libros ꝑ interualla inſanie cōſcripſiſſet anno etatis ſue. 43º ꝓpria ſe manu interfecit: hos poſtea libros Cicero emendauit. Apollodorus Pergamenus grecus orator Callidij ⁊ Auguſti p̄ceptor hac tēpeſtate cognoſcitur: hic artes inuenit: ⁊ Apollodorā ſectaꝫ introduxit: cuiꝰ diſcipulꝰ memoratu dignus fuit Dionyſius cognomine Atticus: ꝗ ẜmones ⁊ hiſtorias ſcripſit. Theophanes rerum ſcriptor natione Mithylenus Rome ꝑ hec tempora in precio habetur. Qui magno Pompeio admodum familiaris res eius geſtas poſteritati commendauit: ⁊ grecorum omnium clariſſimum ſe exhibuit: cuius filius. M. Pōpeius Geſari quoqꝫ Auguſto poſtmodū carus fuit. A quo Aſie curator conſtitutꝰ ē. ⁊ poſtea inter primos Tyberiſ familiares locum obtinuit. Mitridates philoſophus Pergamenus/ his temporibus floruit: qui poſtea ꝯtracta cum Iulio Ceſare amicitia ad id honoris peruenit vt Boſphori rex efficeretur. Catullū poetā(Euſebio teſte) hoc tꝑe claruiſſe ꝯſtat anno. 25º. r̄gni Dionyſij: etatiſqꝫ ſue. 30º. anno Rome morit̉. Hic patria veronenſis amatoria carmina ſcripſit. M. quoqꝫ Callidium oratorem: qui primo bello ciuili poſtea ceſarianas partes ſecu tus: cum togatam galliam regeret apud Placentiam defunctus ē. Curio promptus ⁊ popularis orator his temporibus Rome floret. Qui deinceps ī Aphrica pudore amiſſi exercitus mori maluit ꝙͣ euadere. Diodorus Siculus grece ſcriptor hiſtorie etiam agnoſcictur. Tullius Romanoꝝ conſul cognomēto Marcus ⁊ Cicero phūs maximus ⁊ oratorū princeps: cuius vitam Plutarchus ſcripſit hoc tēpore claruit. Volſcorū quideꝫ genere natus patrē Tullium: matrem vero Olbiam habens: cuꝫ per etateꝫ ſapere cepit extēplo magnitudine ingenij equales ſuos ita excelluit: vt pleriqꝫ graues ad

Anno Mūdi Aā chr̄i ad. .VII. ¶ Liber Dionyſius eum viſendū ꝓficiſcerent̉. Prima eius ꝯmendatio circa poeticā eluxit: in qua libe5148 los quoſdā edidit. Poſt creſcētibus annis mox ſolutā or̄onem nature ſue conſentaneaꝫ adamauit: puerilibꝰ ſtudijs ꝑactis philoſophie ⁊ iuri ciuili operā dedit. Poſt hec ſb̓ Sylla militauit: deinde creatus ꝯſul vna cum. C. Antonio Marci Antonij oratoris filio fuit. Et ille ꝯſulatꝰ glorioſus: ꝑ quē Cicero patrie pr̄ primꝰ omniū appellatus ē. Hic primꝰ philoſophiā antea noſtris litteris incognitā explicauit ⁊ plu rima v̓ba ad vſum patrij ſermonis adiūxit. Dedi p̄cepta priuſꝙͣ vlli noſtri doctius ꝙͣ vlli greci patefecit ac docuit. Un̄ liº. xº. codicis ſcribit̉: ꝙ Tullius fuerit flos ⁊ tu ba romani eloquiſ. Hic deniqꝫ ex ingenij ſui felicitate ⁊ nature munere cōplurima ſcripſit: inter que hec habent̉ p̄ſtabilia opera videlicet: ſꝫ multo plura edidit. De ſynonimis De amicitia De gloria humana De ſenectute De laude Catonis De paradoxis De pronoſticationibus li 2. De philippicis De cōſolatione Tuſculanarū queſtionū li 5. De reſponſis Inuectiuaruꝫ li 6 Rhetoricorum etiaꝫ li 5. Bonorum ⁊ malorum De eadem re De diuinatione Commentarii ſui ꝯſulatus De mundi creatione li i. Dialogorum grece ſcripti De ſomno Scipionis De partitione orationis li i. Uerſibus De agricultura De iuſtitia ⁊ iure Epl̓aꝝ q̄ hodie extāt li 36. De ſentētijs eius has dūtaxat excerpſimus. Uerrinarum Uirtutis oīs laus ī actione ꝯſiſtit: a qua tn̄ ſe Inuectiuarū ꝯtra Saluſtiū li i. pe fit intermiſſio: multiqꝫ dant̉ ad ſtudia redInuectiuarū ꝯtra Catilinā li i. De re militari ditꝰ Scire debemꝰ q̄ in terrꝭ gignūt̉ ad vſuꝫ ho De officijs minū creari. Hoīes hac cā fuiſſe generatos vt De oratore ip̄i inter ſe alij alijs ꝓdeſſe poſſint. Duos hic filios habuit ex Terētia: Tulliolā.ſ. ⁊ MarRhetoricorū Orationum cū. Ex Tulliola ēt duos generos ſumme noDe legibus bilitatis viros habuit: q̄ ex partu mortua ma ximū dolorē Tullio intulit: ꝓpter qd̓ Ceſar De natura deoruꝫ li 3. De fato ad eius leniēdū dolorē librū ꝯſolatoriuꝫ ei ex De republica li G. Hiſpania miſit. Demū anno etatiſ ſue. σ2º. ſe De achademicis cūdū Eutropiū ab Ociauiano Auguſto āno Topicorum pº regni ſui ſb̓ ſp̄e ꝯcordie ad placitū Antonij De conſilijs occidēdū tradidit. Un̄ Augꝰ 3º. de ci. dei cº 30º. dicit Octauianū Auguſtuꝫ adhuc adoleſcētē fouebat Tulliꝰ ſb̓ ſpecie reip. ꝓmouē de ꝯtra Antoniū malitiā: ſed Auguſtus Ceſar permiſit Antoniū occidere Cicero nē: quaſi quadā ꝯcordie pactione. Cū igit̉ Antonius linguā Ciceronis abſcidiſſet: qua multas contra eum dictauerat inuectiuas. Reſpondit. Cicero: Nil agis Anto ni: ſcripta diſerta manent. M. Portius Cato poſterior Catonis ſuꝑioris ꝓnepos Stoicꝰ phūs: quē Vticen ſeꝫ q̄dā appellāt: ꝙ ſe apd̓ Uticaꝫ interfecerit hac tēpeſtate Rome claruit: ꝗ ita do ctrine cupiditate flagrauit vt ne in curia ꝗdē duꝫ ſenatꝰ ageret̉ tēperaret: quo minꝰ grecos libros lectitaret. hac induſtria vt oſtēderet alijs tēpora deeſſe: alios ſuꝑeſſe tꝑibus. Hic docuit rēp. v̓tutibꝰ magꝭ ꝙͣ armis tuēdā eē dicēs: Nolite(inꝗt) exiſtima re maiores nr̄os armis rēp. ex ꝑua feciſſe magnaꝫ: ſi ita eēt ml̓to maiorem eam nos haberemus. Quippe quibus ſociorum ciuium preterea armorum: atqꝫ equorum maior copia ꝙͣ illis eſt. Domi induſtria. foris iuſtum imperium: animus in conſulendo liber: neqꝫ libidini: neqꝫ delicto obnoxius. Pro his nos habemus luxuriam atqꝫ auaritiam: publice egeſtatē: priuatā opulentiā laudamꝰ: diuitias ſeꝗmur: inertiā inter bonos ⁊ malos diſcrimē nullum: omnia virtutis premia ambitio poſſidet.

Anno An̄ chr̄i ad. Cleopatra 49 5150
.VII. Mudi ¶ Liber Dionyſius Hic quanto humanam gloriam fugiebat tanto magis illum gloria ſequebat̉: qui in ter cetera ſue virtutis opera ad humane vite inſtitutionē ethicā moralē cuꝫ ſuis rationibus in libruꝫ ꝯpoſuit: exqͦ ꝑuus ille liber Metricus: ꝗ paruulis legitur exceptus ē. De ſententijs huius Catonis hāc memoria dignā habemus. Humana vi ta proprie veluti ferrum ē ſi exerceatur: conteritur: ſi non exerceaturꝭ rubigine con ſumitur. Hic tandeꝫ teſte Auguſtino primo de ciuitate cͦ 24º ſeipſum occidit victo riam Ceſaris impatienter ferens: eiqꝫ ſubijci nolens. Nigidius figulus pythagoricus ⁊ magus his tēporibus Rome floruit: qui cognomē ab Argumēto quodam de rota figuli ſortitus ē. Quidaꝫ vt Augꝰ. vº. de ci. dei. cº. 3º. ſcribit de geminoꝝ valitudine diſſimiliū coram eo diſputantes/ ſtatim Nigidiuꝫ fi gmentum de figuli rota in medium adduxiſſe ferunt. Dum enim rotam figulariꝰ ī quanta vi potuit intorſiſſet currente illa bis numero de atramēto tanꝙͣ vno eius loco ſumma celeritate percuſſit. Deinde inuenta ſunt: que fixerat deſiſtente motu nō paruo interuallo rote illius extremitate diſtantia. Sic inꝗt Nigidius in tanta rapacitate celi etiam ſi alter poſt alterū tanta celeritate naſcat̉ quanta rota bis ip̄e percuſſit: in celi ſpatio plurimum ē. Hinc ſunt inꝗt quecūqꝫ diſſimillima perhibeātur in moribus: caſibuſqꝫ geminoꝝ. Hic vero Nigidius poſtmodū exilio damnatꝰ anno. 4º. imperij Ceſaris mortuus ē. In grāmatica enim ita doctus extitit vt Geſius eum arbitret̉ iuxta. M. Uarronem omniū doctiſſimum fuiſſe. Eius tamē ſcri pta nō in vulgus prodeunt ꝓpter eoꝝ ſubtilitatem ac obſcuritatē tāꝙͣ parū vtilia. Leopatra Dionyſij Auletis filia āno iudaice captiuitatis. 47 8. olympiade autem. 182. Egyptijs regnare cepitꝭ ⁊ regnauit annis. 22. Huius vt premiſſum ē pater Auletes Gionyſius omniū flagitioſiſſimus fuit. Nā illuꝫ ꝓpter eius flagitia Alexandrini exegerūt: cui cum tres filie eſſent: vnā natu grādio rem loco patris reginam ꝯſtituerūt: ⁊ alias infantes regno eiecerūt. Regina auteꝫ Archelaū quendā Archelai Mitridatis filiū ſibi accerſitū matrimonio cōpulata rex declaratus ē. Interea Auletes Nomā ꝓfectus a Pōpeio ſuſcipit̉: ⁊ ſenatui ꝯmendatur: necnō ⁊ de reductione eius agit: de iniuriaqꝫ expulſionis regis vltio nem ſuſcepit. Ptolemeus itaqꝫ Auletes ſenatus decreto ꝑ Gabinū in regnū reductus ē: que ſtatim Archelaū ⁊ eius filiā interemit. Sed non multo poſt ⁊ ipſe morbo abſumptus ē relictis duobus ſilijs ⁊ totideꝫ filiabus: ꝗbus Cleopatra hec grā dior erat. Alexandrini aūt ⁊ puerū natu grandiorē ac Gleopatrā regno prefecerūt Hunc puerū Pompeius ex ſenatus ꝯſulto tuendum ſuſcepit. Sꝫ pueri familiares mota ſeditione Aleo patram eiecerūt: que ſtatim cum ſorore in Syriā ſeceſſit. Interea cum Ceſar Egyptum perueniſſet adoleſcens: qui Pompeium obtruncauerat etiam Ceſari bellum intulit: a quo tandem ſuperatus cum vniuerſo eius exer citu interfectus ē: quo in terfecto Cleopatram ⁊cͣ. Cleopatram cum qua ꝯſuetudinē habuerat ab exilio reuocatā Egypti reginam ꝯſtituit. Poſt mortem vero Ceſa ris: ⁊ res in Philippis geſtas. Antoniꝰ in Aſiaꝫ ꝓfectꝰ Cleopatrā reginā ſummis ꝯplexus ē honoribꝰ adeo vt eam in vxorē acciperet: filioſqꝫ ex ea ſuſciperet. Ambo ēt ī attiaco bello fuerūt: ambo fugerūt: ambo deniqꝫ ab Auguſto ꝯuerſi ſunt. Naꝫ Antoniū Auguſtꝰ in Nicopoli vrbe capta coegit ſibipſi manū inferre Cleopatraꝫ vt viua in poteſtatē ſuā veniret: que paulopoſt ⁊ ip̄a in vinculis alias in ſepulchro Antonij viri ſui clam admoto aſpidis morſu ꝯcidit. Sub qua lagidarū imperium euerſum ē: qd̓ annis. 3οσ. ſb̓. 13. regibus permanſit: quoꝝ nomina ⁊ tēpora iſta ſunt Epilogus Regum Agyptiorum Alexander magnus i an Pto. Euergetes 8 an 29 Ptolemeus lagi filiꝰ an 40 Pto. Sother an i7 Ptolo. Philadelphꝰ 3 an 38 Pto. Alexander i0 an io Pto. Euergetes 4 an 25 Pto. Sother iteꝝ an 8 Pto. Philopater an 16 Pto. Auletes vl̓ Dio. 12 an 30 Pto. Epiphanes 5 an 2 Cleopatra Pto. Philometor 7 an 35 Et ſic Auguſtus Cleopatra ſublata furentem Egyptum compoſuit.

Anno A iber Pūdi An̄ chr̄i ad.VII. ¶ Cleopatra ¶ Bellum Ceſaris ac Pompeiſ. Eo tēpore āno.ſ. primo regni Eleopatre ciuile bellū ſurrexit execrandū ⁊ lachryma 5151 bile quo preter calamitates que in p̄lijs acciderūt etiā populi romāi fortuna muta ta ē. Iulius enī Ceſar victor e gallia regrediēs popoſcit alterū cōſulatū abſenti ſibi decerni. Cōtradictū ē a Marcello ꝯſule adnitēte Pompeio. decretūqꝫ eſt a ſenatu vt Ceſar non niſi dimiſſo exercitu in vrbē veniret. ⁊ ex Marcelli auctoritate ad le giones que ad Luceriā erāt Pōpeius miſſus ē cū imꝑio: ꝓpter quaꝫ iniuriā ceſar grauit̉ ꝓuocatꝰ aduerſuſ patriā bellū ſūpſit. Un̄ cōſules cū Pōpeio ſenatuſqꝫ oīs necnō ⁊ vniuerſa nobilitas in apuliaꝫ fugit. At Ceſar vacuā vrbē ingreſſus dicta torem ſe fecit. ⁊ Emiliū Lepidū magiſtrū equitū dixit. ⁊ ſtatī in Brunduſiū vbi erant cōſules cū ſenatu ꝓceſſit: ꝗ metu Ceſaris trās mare Ioniū in greciā ꝓfugere Tūc Ceſar liberā habēs italia Romā regreſſus vt populū leniret: multuꝫ annone ex Sardinia Siciliaqꝫ in vrbem conuexit. Poſt hec Ceſar hiſpanias petiit. ibiqꝫ pompeianis exercitibus ſuperatis Romam regreſſus eſt. Cūqꝫ Ceſar Europe qͣeto potiret̉ imperio traiecit in Greciā: vbi Pōpeiꝰ ⁊ oīs ſena tus ꝓ rebꝰ gerēdis conſtiterāt: ad quē vniuerſioriētales reges cōuenerant ut ſena tui auxilio forēt. Quo cū Ceſaruēiſſet: Pompeiū obſedit: ibiqꝫ cuꝫ eodē dimicans magna accepta clade fuſus ē cū oī exercitu. ⁊ ſuꝑuēientis noctis bn̄ficio euaſit illeſus. Pōpeius v̓o Ceſaris teſtimonio victor ꝑſequētem reuocauit exercitū. Militū aūt ceſareoꝝ. 4. milia. xxij. centuriones: equites romāi cōplurimi in eo bello oc ciſi ſūt. Ceſar vero citato agmine ꝑ Epyꝝ in Theſaliam perrexit: quē Pōpeiꝰ cuꝫ maximis copijs ſecutus ē: ibiqꝫ vtrinqꝫ ſtruuntur acies. Pōpeiꝰ octoginta octo cō hortes triplici ordīe locauit. Fuerūtqꝫ peditū. 40. milia. eꝗtes in ſiniſtro cornu ſex cēti. in dextro ꝗngēti. Preterea reges multi: ſēatores: eqͥteſqꝫ romāi plurimi abſqꝫ leuis armature magna copia. Ceſar ſimiliter octogīta cohortes triplici ordine diſ poſuit: cui fuerūt minꝰ ꝙͣ. 30. peditū milia. equites mille. Uidere ibi ⁊ gemere erat contractas romanoꝝ vires in cāpis pharſalicis ad occiſionē mutuā cōſtitiſſe: quaſ ſi concordia(teſte Oroſio) rexiſſet. Nulli populi: nulli reges ferre potuiſſēt. pugna tum tamē eſt ingēti ꝯtentiōe. Gunqꝫ diu vtrinqꝫ dubia ſorte cederent̉. atqꝫ ex vna ꝑte Pompeiꝰ clamaret. Parce cinibꝰ: nec tamē faceret. Ex alia v̓o ꝑte Ceſar idē fa ceret quo vrgeret: dicēs. Miles faciē feri. Tādē Pompei fuſus ē exercitꝰ: ⁊ caſtra direpta. Quo facto ſtatī pompeiꝰ Alexandriaꝫ petiſt: vt a Ptolemeo auxilia acciperet: cui ꝓpter tenerā eiꝰ etatē tutor a ſenatu datꝰ fuerat. Ueꝝ Ptolemeꝰ fortunā magis ꝙͣ aīcitiā ſecutꝰ: Pompeiū occidit. caputqꝫ eius ⁊ anuluꝫ Ceſari miſit. Qui bus viſiſ Ceſar lachrymas effudit. Fert̉ a Plutarcho Pōpeij reliquiaſ poſtmodū ad Corneliā delatas: ⁊ in albano poſitas fuiſſe. Mortuo Pōpeio Ceſar Alexādriā ꝓfectus ē: vbi Ptolemeꝰ ei ſtruxerat inſidiaſ. ⁊ inſidiantiū hoſtiū inopīata multitudine circūuentꝰ Scaphā conſcēdit: qͣ mox ſubſequentiū pondere merſa ꝑ. 2o0. paſſus ad nauē vna māu qua carthas tenebat eleuata natādo peruenit. Et poſt paulū nauali cōſerto p̄lio: magna felicitate claſſeꝫ re giaꝫ aut dep̄ſſit: aut cepit. Alexādrinis petentibꝰ regē ſuū reddidit monitū: ut ami citiā romanaꝫ magis ꝙͣ arma exꝑiri ſtuderet. At vbi Ptolemeꝰ liber euaſit: Ceſa ri bellū ītulit: o ſtatī cū oī exercitu a Ceſare deletꝰ ē. Naꝫ. 20. hoīum milia eo bello ceſa referunt̉. Rex ipſe Scapha exceptꝰ fugiēdi cā multis īſiliētibꝰ demerſus ē: cuius corpꝰ ad littuſ deuolutū lorice auree indicio cognitū fuit. Ceſar aūt Alexādrie potitus Cleopatram Ptolemei ſororem ab exilio reuocauit: eiqꝫ regnum contulit Que poſtea regio comitatu vrbem ingreſſa eſt. Inde poſt biennium(Oroſio teſte) Ceſar Syriam peruagatus Pharnacem Mitridatis filium in ponto ſuperauit. Poſtea vero ꝙͣ Nomā venit dictator ⁊ cōſul creatꝰ: in Aphricā tranſijt: vbi infinita nobilitas cū Iuba mauroꝝ rege bellū parauerat. Cuiꝰ belli duces romāi erāt. P. Corneliꝰ Scipio ex ātiquiſſimo Scipiōis aphricāi genere. M. Porcius: Cato: ⁊ L. Corneliꝰ Fauſtꝰ ex Sylla natꝰ fāilia: vbi poſt multas dimicationes victor Ce ſar effectꝰ: Fauſtū īterfecit. Scipio v̓o in naui qͣ ad hiſpāias fugere ꝯtēdebat: coa

Anno VII. An chri ad. Hūdi ¶ Iiber Aleopatra ctus ē uentoꝝ vi in aphricā redire. Quāobrē apud Uticā vrbeꝫ ſeipſū iugulauit. Iuba quoqꝫ mauroꝝ rex eodeꝫ exitu Ceſaris māus nō effugit. Un̄ ꝑcuſſori p̄cio dato ingulū p̄buit. Lato v̓o qui ſe in Uticā receperat: vltīa nocte vite ſue: dū Platonis libꝝ legeret: poſito ad caput gladio duo hec in rebus extrēis īſtrumēta ꝑſpexit. Alteꝝ vt mori vellet. alteꝝ vt poſſet. Cōpoſitiſ ergo rebus ſuis ſtricto gladio. Nihil(inꝗt) egiſti fortūa oībus conatibus meis. His dictis imp̄ſſit collo gladiū. ⁊ mortuꝰ ē. Un̄ vticēſis Cato noīatus ē. Vtica.n. aphrice vrbs magnitudīe ⁊ aucto ritate ꝓ Straboniſ ſn̄ia ſecūda poſt Carthaginē fuit. ⁊ exciſa Carthagīe Metro poliſ ⁊ romanoꝝ r̄ceptaculum ad reſ ī lybiam gerēdas extitit ī eodem ſitu ſita quo ⁊ Carthago. ¶ Triumphi Ceſaris. Ceſar igit̉ poſt ānū Romā regreſſus de ꝯfectis bellis qͣter eodē mēſe triumphauit. Sed interiectis diebus. ⁊ rurſū ſemel poſt ſuꝑatos popeij filios. primū ⁊ excellētiſſimū triūphū egit gallicū. Sequētē alexandrinū. poſt pōticū. huic ꝓximū aphri cū. Nouiſſimū hiſpaniēſem diuerſo quēqꝫ apparatū ⁊ inſtrumēto. Et inter cetera in potico triūpho in pōpe fercula triū verboꝝ p̄tulit titulū.ſ. Ueni: vidi: vici: non acta belli ſignificātē: ſic̄ ceteris: ſed celeriter confecti notā. hec ex Suetōnio. Deinceps uictis in hiſpania Pompeij filijs regreſſus ē Romā. imperatorēqꝫ vocari fecit. Et ſic reipu. finis hic fuit: que per annos. 4σ 4. durauit. ¶ Romani imperij principium. ¶Aius Iulius Ceſar ꝯpoſitis vbiqꝫ ciuilibꝰ bellis ſolus vrbis ⁊ orbis mo 46 5155 narchia tenuit. ⁊ āno. 542º. olympiade āt. 183. romāis imperare cepit. ⁊ im perauit annis. 4. ⁊ mēſibus. 7. ꝗ ꝓ āno ꝯputātur. a quo deinceps romāoꝝ principes: nō reges(ꝙ id noīs romāis odioſū eēt) ſed ceſares appellati ſūt. Huius aūt Ceſaris ꝙͣta in adepto imꝑio modeſtia fuerit. Sueto. Plutar. ⁊ Plinius decla rant. Nō.n. ꝓſperis extollebat̉: nec frāgebatur aduerſis magnificuſ ſine crudelita te. Magnanimus ſine temeritate. ⁊ licet audax fuerit. eius tamē voluntas diuino aſpirāte fauore ſēper infra ptātē fuit. Nēo feꝝ Ceſarē expertus ē: niſi ſuperbia re bellaret. ꝓuocatus iniurijs facile parcebat. Quos vicit viribus prudētia āteceſſit ſuiqꝫ exceſſus ſēper ad ꝯuincēdā iniuſticiā aſpirabāt. Magnitudo aī ⁊ efficacia operis in eo merito laudātur: cū eius mēs ⁊ maus ad fere īpoſſibilia ſibi ſuffecerint Nec vnꝙͣ in bellis gerēdis: aut ꝑiculis adeūdis inuēiat̉ dixiſſe militibus ſuis. Ite Sed ſēper p̄cedens: vt ſequerētur perſuaſiſſe. Ingeniuꝫ eius ad lr̄as ⁊ in philoſophia potētior: a cuius mūere nūqͣ diſceſſit. Ab oī ignauia ⁊ p̄cipitio alienꝰ. Quātus in iuris ciuilis peritia fuerit: romāoꝝ indicāt leges. Quod āt oībus mirabiliuſ ē moribus ⁊ negocijs ſimul operā dabat. ⁊ in bellis nullū equaleꝫ inuēit. Eius ſic dem ductu collatis ſignis quinqͣgies dimicauit. Nullus eo ſcelerius ſcripſit. velocius legit. Quaternas ēt epiſtolas dictauit ſimul. Peritiā aſtroruꝫ habuit: ⁊ Soli no teſte Biſeſti rationē inuenit. Tratcatuſ ⁊ commentarios plurimoſedidit. ¶ Uiri doctrinis excellentes: 45 5156 Saluſtius hiſtoricus: ac philoſophus Cicerōis emulus hac tēpeſtate Rome claru it: qui ſicut pꝫ pº de ci. dei: fuit nobilitate v̓itatis hiſtoricus. Quippe de bello catili nario libꝝ edidit. necnō ⁊ de bello ingurthino: ⁊ nonnullas ſcripſit epiſtolas. M. Uarro Uico Atice ex ꝓuincia narbonēſi natus his tēporibus Rome in precio fuit. Uir quidē doctiſſimus: acutiqꝫ ingeniſ: ⁊ in oī ſeculari eruditiōe peritus: qui ānū. 35. agēs grecas litteras cū ſūmo ſtudio didicit. de quo Augu. 6º de ci. dei me minit dicēs. Quis. M. Uarrōe curioſius deoꝝ figmēta q̄ſiuit? Quis inuenit do ctius? quis ꝯſiderauit attētius? qͣs diſtinxit acutius? quis diligētius pleniuſqꝫ cōſcripſit? quis tamē ⁊ ſi minus ē ſuauis eloquio: doctrina tamē atqꝫ ſn̄ijs ita refertꝰ eſt vt in oī eruditione quā nos ſecularē: alij aūt liberalem vocāt: ſtudioſū tantuꝫ re rum iſte doceat: quantū ſtudioſū uerboꝝ Cicero delectat. Hunc Cicero multis in locis miris extulit laudibus. De quo etiā Terentianus elegātiſſimo v̓ſiculo breuiter ait. Uir doctiſſimus ūdecunqꝫ Uarro qui tā multa ſcripſit ꝙͣ multa uix quēqꝫ legere credāus. Hic Iſidoro teſte li. ethi. σ. innūerabiles edidit libros. Nā libroſ antiquitatū. 41. ſcripſit: quos in res diuinas hūanaſqꝫ diuiſit. Rebus aūt hūanis

Anno ¶ Liber VII. Mūdi An̄ chr̄i adCleopatra xxv. diuinis. xvi. diſtribuit. Magnuꝫ etiā volumen in grāmatica cōſcripſit: ubi in ea arte minutiſſimas q̄ones ꝯtractauit. Edidit ⁊ librū de lingua latina. necnō ad auditorem athenienſeꝫ libruꝫ moraleꝫ in quo multa ꝯtinent vtilia: de quibus hāc ponimus. Amici diuitum palee ſunt circa grana. Uis experiri amicum? Calami toſus fias. Scripſit ⁊ librum de deorum cultu. Uixitqꝫ annis. 90. Menecrates Niſſenſis phūs ⁊ Ariſtarci diſcipulus per hec tp̄a clarus habetur. Ariſtodemus eiuſdem Menecratis filius philoſophus vir incredibilis ingenij cognoſcitur: quem valde ſenem iuuenis Strabo audiuit. Soſtratus hꝰ Ariſtodemi frater philoſophus ⁊ ipſe clarus habitus eſt: qui multa ingenij ſui reliquit documenta. Ariſtodemus alter phūs eiꝰ ꝯſobrinꝰ ead̓ etate floruit ꝗ magnū Pōpeiuꝫ erudierat. Pythodoris regina pōti his tp̄ibus ſuſcepto regno mulia in pōto geſſit p̄lia: cui ob eius v̓tutes Tyberni ⁊ chaldei vſqꝫ in colchidem ſeſe ſubdidere. Sidina quoqꝫ ⁊ Themiſcira ⁊ phanerea illi mox paruit. Hec filia Pythodori Traliani fuit qui ex priuato ciue magnus euaſerat. ⁊ opes regias cumulauerat. vxorqꝫ Polenionis cū quo aliꝙͣdiu regnauit. deinde eo in p̄lio defūcto ſucceſſit in regno ex Polenione fi lij duo relicti ſunt. Et filia que Cothe Sapeo nupſit. eoqꝫ dolo interēpto celibatum egit. ſuſcepto ex viro filijs: quoꝝ nata maior pr̄is imperiū tenuit. Ex filijs Pr thodoris alter cū matre paternā hereditateꝫ admīſtrauit. Alter maioris armenie rex declaratus ē. Ipſa Archelao nupta cū eo manſit vſqꝫ ad extremum. ¶ Orbis dimenſio. Ceſar igit̉ diuinis hūaniſqꝫ rebus ſingulariter inſtructus: cū ꝯſulatus ſui faſceſ age ret ex ſēatuſconſulto: Priſciano teſte in cōſmographia: ſuā cenſuit oēm orbē ꝑ pru dētes viros admetiri. Aꝯſulatu ergo Ceſaris vſqꝫ ad ꝯſulatū Saturnini per. 30. annos miſſi ſūt legati dimēſores viri docti arte gnomonica periti per oēm terram ad preſides duces ⁊ iudices ꝓuinciaꝝ: vt deſcriberent ac mēſurarent terras. aquaſ nemora: plana: cōcaua: mōtes: colles. Itinerariū maritimū: q̄ etiā loca nauigaturi tangere debuerāt. ⁊ ſi forte aliquod ꝓdigiū in his occurreret: illud ſenatui reipub. ſcripto nūciare deberēt. ⁊ ſic repertū ē(eodē auctore teſte) ꝙ oīs orbis hēt famoſa maria. 30. īſulas. 72. mōtes famoſos. 40 ꝓuincias. 78. vrbes inſignes. 37o. flumīa 90 4. Gētes. cxxv. Cuius ēt orbis ābitus ē trecenties ⁊ quindecies cētena paſſuuꝫ milia. Lōgitudo v̓o terre habitabilis ē ab ortu vſqꝫ ad occaſū. ⁊ ab India vſqꝫ ad colūnas Herculis. in gaditano freto hēt octies ꝗnquies cētena. 78. miliaria. Cuiꝰ quidē lōgitudīs dimēſio ꝯprehenſior ē per mare ꝙͣ per terras. latitudo autē terre ab auſtrali littore oceāi ab ethiopia vſqꝫ ad oſtiū Thanai flumīs in ſeptētrione pene dimidio minor eſt ꝙͣ lōgitudo predicta. Et continet quinquagies quatercenta σ2. miliaria. Reꝑtū ē etiā ꝙ ꝓfūdiſſimū mare ꝯtīet ſpatiū. xv. ſtadioꝝ ī ꝑpēdiculo. ¶ Ceſaris obitus. Ceteꝝ āno. vº regni ſui(teſte Oroſio) cū ꝯtra more romāe libertatis honores ex ſua volūtate p̄ſtaret: ꝗa a ppl̓o ātea mādabant̉. nec ſēatui ad ſe vēienti aſſurgeret. Ro mani eiꝰ īſolētiā nō ferētes ꝯiurauerūt ī ipſū. Qui v̓o ꝯiurauerūt fuerūt duo Bru ti ex vetuſtiſſīo Bruti gn̄e: ꝗ pulſo Tarqnio prīuſ rome ꝯſul fuit. ⁊ caſſiꝰ Seruiliꝰ. Cēteſimo die āte mortē eius fulmen de noīe ſuo inſcripto ſtatue ipſiꝰ q̄ erat in foro C. litterā capitalē arripuit. Nocte p̄cedente diē obitꝰ ſui: feneſtre thalami eiꝰ tam magno ſtrepitu aꝑte ſūt: vt Ceſar domū ruere putaret. Sequenti māe(Suetonio teſte) veniēti ad curiā: late ſūt littere indices ſue necis: qͣs tamē nō aperuit. Cūqꝫ fuiſſet in capitolio Brutoꝝ ⁊ Caſſij dolo. 23. vulneribꝰ ꝯfoſſus ē. dūqꝫ ſpūs morta li ſegregaret̉ a corpore ipſe innate v̓ecūdie nō immemor: vtranqꝫ manū demiſit ad toga. curauitqꝫ vt inferior pars corporis tecta collaberet̉. Hunc vite exituꝫ Ceſar 56 xſav ag. l.j. . l..3 habuit anno etatis ſue quinqͣgeſimoſexto. Corpus eius ꝓ roſtris combuſtum eſt: ⁊ tumulatum in ſublimitate ſolide colūne: que Iulia nuncupat̉ menſis quintilis: quia in eo natus fuerat ei ꝯſecratus eſt ab Antonio. Et deinde Iulius appellatuſ e̓. Poſt diē mortis eius tres ſoles ſtatim exorti ſimul ſūt: ⁊ paulatim in eundem or bem conuenerunt: ſignificantes per hoc dominium Lucij Antonij. M. Antonij

Anno An̄ chr̄i ad. Mūdi 41 5158
VII. ¶ Tiber. Cleopatra ⁊ Auguſti in vnā monarchiā reducendū. Uel potius noticiā triū ⁊ vnius diei toti orbi innoteſcendam. Bos quoqꝫ Auguº. teſte 3º. de ci. dei. c. 3i. aranti ī ſuburbano Rome locutꝰ ē dicēs: fruſtra ſe vrgeri: ī breui magiſ hoīes deſtructuroſ ꝙͣ frum̄ta. Ctauianus Ceſar Auguſtus Octauij ſenatoris filius ſecūdus romanoꝝ o imperator anno. Foꝫ. iudaice captiuitatis.i. 2º. 183. olympiadis romāis īperare cepit. imperauitqꝫ ānis. lvj. ⁊ menſibus. vj. a quo poſtea Auguſti romanorū reges appellati ſūt. Hic maternū genꝰ ab Enea per iuliā familiā ſortituſ ē. Ceſaris Iulij nepos ⁊ adoptiōe filius: vir oībꝰ v̓tutibus refertiſſimus. Quippe qui in ciues clemens. in amicis fidus ad recipiendas amicitias rarus: ad retinendas eas cōſtans fuit. Liberalibꝰ ſtudijs preſertim eloquentie tantā operā dedit vt nul lus ne in ꝓcinctu quidē laberet̉ dies: quin legeret: ſcriberet: aut declamaret. Fuit toto corpore pulcher: ſed oculis magis. Nec tamen vir tantus vitijs caruit. nā īra cūdus fuit ⁊ impatiens: occulte inuidus: palā factioſus: dominādi cupidiſſimꝰ: ſtudioſus alee luſor: cūqꝫ eſſet cibi ac uini cupidus. erat tamen ſomni abſtinens. Seruiebat libidini uſqꝫ ad probrū vulgaris fame. Nā cum duodecī cathamitis totidē qꝫ puellis accubare ſolitus erat. Et ꝙͣuis libidini ſeruiēs eēt. eiuſdē tamen vitiſ ſe ueriſſimꝰ vltor erat. Tāto etiā amore fuit apud barbaros: vt Scythe ⁊ Indi ꝗbuſ ātea romanoꝝ nomen incognitū fuerat. mūera ⁊ legatos ad eū mitterēt. Multi ēt reges in honore eiꝰ ciuitates ꝯderēt: qͣs ceſareas noīarunt. Reges quoqꝫ ex regniſ ſuis venienteſ in habitu romao/ togati ad vehiculū uel equū ipſius currerēt. Adeo v̓o bella ⁊ ſimultates execratus ē: vt niſi iuſtis de cauſis nunꝙͣ bellū cuiꝙͣ indixe rit: aſſerens iactātis ſe ⁊ leuis eē: cū ob ardorē triūphādi ⁊ folia lauri infructuoſa diſcrimen ciuiū ſecuritatē p̄cipitare. Arma quoqꝫ niſi maiori emolumēto nequaqͣ mouenda: ne ꝯpēdio tenuis victoria graui iactura mercari ſimilis ſit aureo hamo piſcātiū: cuius amiſſio mille capture lucro penſari pōt. Hic duas vxores habuit.ſ. Scriboniā ⁊ Liuiaꝫ. Sed amore Liuie abiecit Scriboniā: ꝙͣuis ex ea ſuſcepiſſet Tyberiū ⁊ Druſū. Qui licet eēt orbis dominus: tamen filios: ſicut Polycrateſ ſcri bit: ad currū: ad ſaltū: ⁊ ad iactādi vſū exercitari fecit. filias vero ad lanificiuꝫ ⁊ ad textrinū opus inſtruxit: vt ſi aliquādo indigerent: ꝑ artē viuere poſſent. Urbē ro manā innūerabilibus ⁊ p̄clariſſimis vna cū filijs ⁊ vxore ac ſorore impleuit īſigni bus. Hi cūctos ⁊ ſtudio ſimul ⁊ impenſa ad decora apparāda ſuperauerūt. Maxi mam p̄ter natiuitatis domos. Cāpus martius hoꝝ hūit partē inſigniorē. Naꝫ eo in loco innūerabiles circuncirca porticus extraxit: hortos nemoroſos. Theatra ⁊ ⁊ āphitheatrū: tēpla magnificentiſſima Mauſeolūqꝫ ſuū ibidē in excelſis fūdauit molibus: lapide niueo coopertū: in cuius ſūmitate ſuū ex ere poſuerat ſimulacrum alijſqꝫ ꝑmultis vrbē decorauit inſignibus. Unde gloriabūdus dicebat. Urhem la tericiam reperi marmoreā relinquo. Nec ſatis ſimus. neqꝫ etiaꝫ noſtri ꝓpoſiti eſ plus ne bōi an mali rebuſ romāiſ attulerit ſua: ſicut Cice. inquit: quā ſibi ꝯſtitueri opīo principatus declarare. Sed qd̓ ꝯſtat fuit impiiſſimū ſcelꝰ ꝯmiſſū in romāo im perio triūuiratus ipſius Octauiāi. M. Anto. ⁊. M. Lepidi apd̓ ꝯfluētia auētiam inter ⁊ Rauenā ꝓpe Lugū ⁊ Bangnecauallū ꝯſtitutꝰ: in quo duces ipſi orbeꝫ romanū equis portiōibꝰ ꝑtiti ſūt. Et ne ciues ꝑ eā etatē prudētia: ingēio ⁊ aīs valētes tātā impietatē ꝓhibere poſſent: ꝯmiſſis illoꝝ cedibuſ ꝓuiderūt. Quare Liuiꝰ li. 119º ſic hēt. In triūuiratū ꝓſcriptio facta ē: in qͣ plurimi eꝗͥtes ſenatores centum zo. viciſſim ꝯciſi. Lepidꝰ. n. L. Paulū fr̄em. Antonius. C. Ceſarē auūculū. Octa uianus. M. Ciceronē q̄ a Popilio legionario milite cū hr̄et ānos. σ4. occiſuſ fuit Caput v̓o ⁊ māus eius in roſtris poſita ē: ubi multos defēderat. Geſſit poſtmodi Octauianus ꝗn̄qꝫ bella ciuilia: mutinēſe vꝫ: philippēſe: peruſinuꝫ: ſiculū: actianuꝫ cremonēſe ⁊ mātuanū: qꝛ Bruti ac Caſſij copiaſ receperāt. Quibꝰ ī belliſ p̄ter aliā multiplicē ciuiū cedē Auguſtus. 2o. romāoꝝ militū milia exauctorauit. zo. milia ẜuoꝝ qui militauerāt dn̄is reſtituit. Sex milia quoꝝ domini nō extabāt in crucē ſu ſtulit. Tādē cātabrico bello ⁊ romāis īſignibus a parthis repetitis ⁊ exactis: que apd̓ eos Craſſus amiſerat. Egypto quoqꝫ romāo imꝑio adiecta ē. Ita belliſ toto orbe ꝯfectis Ceſar Auguſtus Ianū prīo ⁊ ſecūdo a ꝯdita vrbe ante mēoriā ſuam

Anno VII. Oūdi An̄ chr̄i ad Liber Cleopatr a clauſū āno vrbis quinqͣgeſimo ſeptingēteſimotertio clauſit: ꝑ q̄ pacis tēpora Saluator nr̄ Ieſus Chriſtus naſci voluit. Ueꝝ Auguſtus monarchiaꝫ adeptus poſt ī modū mitiſſiūs: patiētiſſiūs: ⁊ ab oī tyrānide alienus fuit. Auaritiā effugit. ⁊ pala tium ſuū impēſa priuata extructū reipu. largitus ē. Nec eo vſqꝫ ſacroꝝ potifices ve nerari ꝯtēpſit. donec ⁊ ipſe ne cui oīo ſubeēt veſtalis creatus ē pōtifex. De eo Ma crobius ſcribit quēdā adoleſcētulū aliquādo Romā intraſſe Auguſto ſimillimuꝫ Quē ad ſe perductū hoc mō īterrogauit. Dic mihi. Fuit ne aliquando mr̄ tua Ro me?. At ille. Nō: Sed pr̄ meꝰ ſepe. At imperator nihil īdignatus ditauit eū. Hec ille. Obijt āt Auguſtus mēſe ſeptētri āno etatis ſue. 7σ. apd̓ Cāpaniam dolo Li uie vxoris ītoxicatus. nec primus: nec vltimus quem mulier deceperit. Antigonus Ariſtoboli iudeoꝝ filius his tēporibus ꝯtra iudeos dimicans ab Anto 516 1 38 nio capit̉. ⁊ ſecuri percuſſus interijt. Hunc Pōpeius vna cū Ariſtobolo eiꝰ pr̄e: ac Alexādro fr̄e duabuſqꝫ eius ſororibus ex hieruſalē captiuos Romā abduxerat. ⁊ in cuſtodia mācipauerat. Ueꝝ Ceſar deuicto Pōpeio: Romaqꝫ obtēta Ariſtobo lū cū filijs libeꝝ fecit. ⁊ cū exercitu ī Syriā remiſit ratus ꝑ Ariſtobolū facile fore ſi bi iudeā ſubiſcere. Sed in hoc Ceſaris ſpes fruſtrata fuit ꝙ Ariſtobolus ⁊ Alexander a pōpeianis exercitibꝰ trucidati fuere: ſolo ſuperſtite Antigono qͥ cuꝫ duabus ſororibus fugit. Nō multo poſt āt Pōpeio ⁊ Ptolemeo egypti rege defūctis: Ceſar Syrie Iudeeqꝫ potitꝰ Antipatrū Idumeū viꝝ ſtrenuū iudee ꝓcuratorem ꝯſtituit: ei dans ſub pontifice iudeoꝝ cuiuſuis dignitatis optionem. Quapropter iterato hyrcano antigoni patruo regnū ꝯceſſit: ita tamē vt ne rex vocaret̉. Antigo nus aūt ad pachoꝝ Parthoꝝ regē ꝓ auxilio ꝯfugit: ibiqꝫ vſqꝫ ad Ceſaris obituꝫ ꝑ manſit. Quo mortuo Pachori auxilio fretꝰ antigonus hieruſalē expugnauit. ꝯpre henſūqꝫ hyrcanū aures ei dētibꝰ trūcauit: ne mutatis rebus ſolutꝰ pontificatū reciperet: cū ab ītegris ſacra celebrari oporteret. Qd̓ audiēs Herodes Antipatri fili Romā acceſſit: antigoni iniurias ꝯqueſturus. Ob quā cām. M. Anto. aſtāte Auguſto Ceſare ipſū iudee regē declarauit. Uenieſqꝫ hieruſalē violēter vrbē ingreſſuſ ē. ⁊ ꝯp̄hēſū ātigonū ad Antoniū romā trāſmiſit: quē Antoniꝰ ſecuri ꝑcuſſit. Un̄ herodes in regno iudee rex ꝯfirmatꝰ ē. 4º āno: exquo Rome diadema ſuſcepit. Et ſic vſqꝫ in preſens hieroſolimorum regnum deſtructum eſt. Siquidem poſt eum a romanis conſtitutus eſt rex alienigena omnino nihil pertinens ad Iudeam 525 8 31 Herodes igit̉ antipatri idumei filiꝰ āno xº. regni Auguſti ⁊ Antonij olympiade. 186 a romanis iudeoꝝ prīcipatū ſuſcepit. ⁊ regnauit ānis. 37. Huiꝰ hiſtoriā Comeſtor pertractauit. Porro ātipater idumeus tꝑe Gabini Syrie p̄fecti adeo v̓tutibuſ claruit ꝙ Cypris neptis regis arabū in ꝯiugē ſibi data fuerit. Ex qͣ qͣttuor filios ſuſcepit. Phaſellū: Herodē aſcalonitā. Ioſeph: ⁊ Ferreā: ac vnā filiā Salomā. Qui prīo Pōpeij gr̄am obtinuit. ⁊ mortuo Pōpeio in Ceſaris clientelā ſe ꝯtulit. Et ꝙͣ uis ab ātigono apd̓ Ceſarē de īfidelitate criminaret̉. ꝓiecta veſte: oſtēſiſqꝫ vulneribus q̄ apd̓ egyptū ꝓ Ceſare ꝑtulerat. ꝓcurator iudee declaratꝰ ē. Indeqꝫ ip̄e he rodē natura ſtrenuū galilee ꝓcuratorē p̄fecit: qͥ Galileā adeo quietā reddidit ut pi Galilee publice vocaret̉. Poſtea interiecto tēpore Antipater Herodis pr̄ veneno extinctus fuit. ⁊ Phaſellus ad ſaxū fractus caput expirauit. Herodes aūt his geſtis Romā accedēs rex iudee ꝯtra ātigonū ⁊ Malicū ꝗ ad ſacerdotiū aſpirabant ab ātonio ⁊ Auguſto coronatꝰ ī iudeā cū duobus prīcipibus ꝗ eū in ſolio regio coll locarēt remiſſus fuit. Siquidē herodes nihil oīo ꝑtinebat ad iudeā. Ex tunc chri ſti natiuitate uicīa regnū ⁊ ſacerdotiū iudee qd̓ prius per ſucceſſiones maioꝝ tenebatur deſtructū ē: vſqꝫ hodie ꝯpleta ꝓphetia: qͣ per Moyſen dr̄. Nō deficiet princeps de iuda: ⁊ dux de femoribus eius donec veniat cui repoſitū ē. ⁊ ipſe erit expe ctatio gētiū. Nō ergo defuit iudeoꝝ prīceps ex iudeis vſqꝫ ad hūc diē quo primuꝫ acceperūt herodē alienigenā. Tēpus.n. erat: vt veniret ille cui repromiſſū erat qd̓ nouo ꝓmiſſum eſt teſtamento vt ipſe eſſet expectatio gentium. Herodes īgit̉ poſtꝙͣ regnū obtinuit Samariā olī in cineribus ſedētē: a fūdamentis ſuſcitās in honore Auguſti Auguſtā. i. Sebaſten appellauit. Et in paneade id tēplū qd̓ panion vocat̉ extruxit. anno deīde regni ſui. xvo tēplū domini in hieruſaleꝫ

Anno Anͣ chr̄i ad. Mūdi
¶ Liber. VII. Cleopatra magnifice decorauit. Multas quoqꝫ ibi ⁊ magnas ꝯſtruxit edes. Innūerabilia ēt opera in ſingulis Syriaꝝ vrbibus quas regebat ſolertiſſime edificauit. Demū an no regni ſui. 26º. hyrcanū qui olim ſacerdos iudeoꝝ fuerat: de captiuitate Parthi ca regreſſuꝫ: ⁊ filium eius qui in ſacerdotio patri ſucceſſerat interfecit. Sororēqꝫ eius vxorē ſuā cū duobus filijs ꝓprijs iam adoleſcētibus: ⁊ matrē vxoriſ interfecit Prefatis etiam crudelitatibus hoc addidit: ꝙ virum ſororis ſue Salome occidit. ⁊ cū ea alteri vxorem dediſſet: etiam ipſum e vita ſuſtulit. Scribas inſuper ac diui ne legis interpretes ſimili ſcelere occidit. Poſtrēo cū Chriſti natiuitatē magorum indicio cognouiſſet oēs Bethleem paruulos gladijs interemit. Quo facto morbo intercutis percuſſus. ⁊ ſcatentibus toto corpore v̓mibus miſerā exhalauit animaꝫ quinqꝫ ſuperſtitibus filijs. Archelao.ſ. herode antipa. Antipatro. Lyſauia ⁊ Phi lippo. Et hi quattuor tetrarche fuere. ¶ Niri doctrinis excellentes. Emiliū Macrū veronēſem poeta his tēporibus Rome floruiſſe tradūt ꝗ poſtea an no. 3º. Auguſti vite finē fecit. Hic volucrū qualitates: herbarūqꝫ naturas v̓ſibꝰ expreſſit. De quo Ouidius libro. 4º. de triſtibus. Sepe mihi volucreſ legit mihi grā dior euo. Que noceat ſerpens: que iuuet herba macer. Antoniū ēt Muſā Auguſti medicū hac tēpeſtate fuiſſe ꝯſtat: ꝗ poſt actiacā victoriā naufragio perijt. hic ꝯtraria medicina a ſectatoribꝰ Themiſthonis: qui herophili diſcipulus fuerat: diuū Auguſtū graui ꝑiculo exemit: ꝓpter qd̓ ſtatuā ex ere Eſcu lapij ſignū illi locauit. eūqꝫ ſēper coluit: ut teſtis eſt Suetonius in Auguſti vita. Seruius Sulpitius iuriſcoſultus hac etate doctiſſimus ẜm Euſebium e vita diſceſ ſit publicoqꝫ funere elatus ē. Edidit de dotibus li. vnū. De nuptijs li. duos. De ſa cris diſtētādis li. 2. eiꝰ diſcipulꝰ fuit alphenus iuriſcōſultꝰ reꝝ antiqͣꝝ nō īcurioſus. C. Enaglius medicus grecus: per hec tēpora clarus hētur. hic eruditiōe ſpectatuſ ⁊ illuſtris fuit ꝗ ſic̄ refert Pli. li. xxvo īꝑfecto volumīe ad Diuū Auguſtum īcohato p̄fatiōe religioſa: vt oībꝰ malis hūaniſ illiꝰ potiſſimū principis ſemꝑ medicetur ma ieſtas. C. Falcidius tribunuſple. iuriſconſultꝰ agnoſcit̉ qui legē tulit ne quis teſtamento le garet plus ꝙͣ vt quarta pars heredibus ſupereſſet: ſi qͣttuor aut minus eſſent. Si autem plus quattuor medietas eo tenore vt ſiue liberis: ſiue ꝓpinquis idē exteris pater ſua legaret: illa pars quam Falcidius conſtituit: niſi pater interdixerit ⁊ legatis fruentibus: ⁊ eiſdem carentibus equanimiter partirentur. Albius Tibullus poeta Romanus eques hoc tempore claruit. Qui multorum iudicio primum inter elegiographos obtinet locum. Epiſtole quoqꝫ eius amatorie ꝙͣꝙͣ breues: omnino vtiles ſunt. Obijt adoleſcens: vt ex inferiori epithaphio ītelligi poteſt. Quod Ouidius in eius laudem contulit. Te quoqꝫ virgilio comitem non equa tibulle. Mors iuuenem campos miſit ad eliſios Ne foret aut elegis miſeros qui fleret amores Aut caneret forti regia bella pede. Fuit hic forma inſignis: cultuſqꝫ corporis obſeruabilis qui ante alios Coruinum Meſſalam dilexit: cuius etiam contubernalis fuit. ⁊ equitaicon bello militaribꝰ donis donatus eſt. Uirgilius Maro poeta Mantuanus hiſdem temporibus habetur celeberrimus. Hic(Plutarcho teſte) cum a matre Maia eſſet editus: non more ceterorum vagit: ſed adeo miti vultū fuit: ut haud dubiam ſpem proſperioris geniture indicaret. Initia etatis vſqꝫ ad decimūſeptimū annū Cremone egit: quo ꝗdeꝫ ẜm Euſe. toga virilē accepit. Poſtmodū Mediolanū: deinde Neapolī profectus ē. Ubi cū grecis: latiniſqꝫ lr̄is uehementem operam dediſſet. tandē omni cura ac ſtudio medicine: ⁊ mathematicis indulſit. Quibus rebus cum ante alios eruditior eſſet: in vrbem ſe contulit. ac propter nature Auguſti coniecturam declaratam ſumme ab eo acceptus fuit. Grandi extitit ſtatura: aquilino colore. Facie ruſticana: Uali litudine varia: qui ſepenumero ſanguinem eiiciebat. Cibi minimi. Fertur amaſ

Liber Mūdi .VII. Ortauianups ſe pueros: ſed cum ad maturam perueniſſet etatem oēs recuſaſſe voluptates. Hic multa ſcripſit. Et primo cū ſedecim annoꝝ eſſet. Priapeia Epigrāmata: dyras ⁊ cu licem ſcripſit. Cūqꝫ res romanas incohaſſet: offenſus materia: ad buccolicas tranſijt. Deinde georgicā ī honore Mecenatis. Nouiſſime Eneidē aggreſſus: ⁊ lꝫ poetarū princeps diceret̉: ab oībus tn̄ ſcenis poetis nō inuidia: ſed beniuolentia plurima affectus ē: preſertim ab hortis: ꝗ Uirgilium in ſuis opuſculis ſepe ꝯmemorat. Obijt aūt Brūduſiſ anno etatis ſue. 52. decimo kalē. octobris. 25º. anno imꝑij Auguſti: eiuſqꝫ oſſa Neapolim trāſlata: ſepulta ſūt via puteolana ītra lapidē: vbi hoc diſtichon quod ip̄e ꝯpoſuerat in ſcriptuꝫ ē: Mantua me genuit: calabri rapuere te net nūc. Parthenope cecini paſcua rura duces. Horatius poeta laudatiſſimus ꝑ hec tēpora in precio habitus ē: hic pr̄ia Uenuſinus pr̄e libertino natus: vt ī epl̓a. 24. ip̄e teſtat̉ dicēs: Me libertino natū pr̄e: ⁊ in tenui re maiores penas nido extēdiſſe loqueris. Vt quātum generi demas: v̓tutibus ad das. Fuit ſtatura breui: vt in eadē epiſtola ſubdit. Corporis exigui precanuꝫ ſolibꝰ aptū. Iraſci celereꝫ: tn̄ vt placabilis eſſem. Et. 2σ. oſtēdit quēadmodū Rome litteris libaralibus fuerit eruditus: ⁊ deinde vberioris ſciētie nāciſcende gr̄a Athenas ꝯceſſerit: ⁊ cū doctiſſimꝰ euaſiſſet: familiaritatē. M. Bruti: qui Ceſarē occidit ade ptus ē: factuſqꝫ tribunꝰ militū: ab illo ꝯtra. M. Antoniū. ⁊ Auguſtū cum victus fu iſſet Brutus ex clade aufugit: cui Auguſtus Micenatis gr̄a peꝑcit: liberatuſqꝫ eſt ad poetica ſe ꝯuertit: ⁊ p̄cipuos apd̓ latinos v̓ſus lyricos expreſſit: imitatus Archo lichuꝫ: Alceū: Sapphon: ac Pyndarū grecos poetas. Unde ī epl̓a. 24. ait: Paruos ego primꝰ iābos. Oſtēdi Latio numeros: aīoſqꝫ ſecutus: Archilochi nō res ⁊ argē tia v̓ba ſicābre. Tēperat Alceus ⁊cͣ. Scripſit igit̉ Hodas libros ſermonū duos. In ſtitutiones poeticas: que poetria vocat̉. ⁊ Epl̓as cūqꝫ diuitias optimis ſtudijs cumulaſſet. Tandē Rome moriens Auguſtum rerum omnim ſuarum heredem inſtituit. Obijtqꝫ. σ3º. etatis ſue anno. Imperiſ Auguſti. 35º. ⁊ apud Decenatem ī Ex quilijs cū maxima pompa ſepultus fuit. Uarrus ⁊ Tucha Uirgilij Horatijqꝫ contubernales poete his temporibus habentur illuſtres: qui poſtea Eneidem Uirgiliſ iubente Auguſto tali lege emendauerunt: vt nihil adderēt. Deſalla Coruinus orator romanus his temporibus apud Romanos primus prefe ctus vrbis inſtituitur. Sed die ſexto magiſtratū ſe abdicauit: in ciuilem poteſtateꝫ conteſtans eſſe. Qui deinde biennium ⁊ anteꝙͣ moreretur ita memoriam ac ſenſuꝫ amiſit vt vix pauca verba coniungere poſſet. Ad extremum innato ſibi circa ſacraꝫ ſpinam vlcere inedia ſe cōfecit anno etatis ſue. 72º. Imperiſ vero Auguſti. 52º. Hic romanus conſul fuit ⁊ nitidus orator de grammaticali ſcientia accuratiſſime diſſeruit: ⁊ libros quoſdam poſt ſe reliquit. Cuius ingenio Auguſtus imperator plurimum delectatus ē: propter quod ⁊ ipſum Auguſtum in Herodis beniuolentiaꝫ fle xit: eidemqꝫ regiaꝫ dignitatem impetrauit. Hic contra Sambatios ab Auguſto in expeditionem miſſus preclara geſſit facinora. Cornificius poeta romanus/ his quoqꝫ floruiſſe temporibus cōſtat: qui poſtea a mi litibus deſtitutus interijt: quos ſepe fugientes: Galeatos lepores appellauerat. Cornificia poetrix Cornificij ſoror: Cuius plurima extant epigrammata: per hec tē pora clara cogniſcitur. Fornij pater ⁊ filius hac tempeſtate celebres oratores habentur: quorum filius con ſularis ante patrem emoritur. M. Bauius poeta: queꝫ Uirgilius in buccolicis notat hoc tēpore ẜm Euſebium in Cappadocia moritur. Tullius Tiro Ciceronis alumnus: libertuſqꝫ doctrina refulget. Qui Gelio teſte in litteris Ciceroni fuit adiutor. Qui de vſu ac ratione latine lingue libros ꝯſcripſit. Item de varijs atqꝫ promiſcuis queſtionibus ꝯpoſuit. In his precipui ſunt: quos greco titulo Pandectas inſcripſit tanꝙͣ omnium rerum atqꝫ doctrinaruꝫ genus cō tinentes. Hic primus notas commentatus eſt. Et obtruncato Cicerone in puteolanum predium ſe contulit: ibiqꝫ vſqꝫ ad centeſimum conſenuit annum.
Anno An̄ chr̄i ad. 5162 Y

Anno .VII. An̄ chri ad. Būd. ¶ Liber Octauianus Uētidiꝰ Baſſus romanoꝝ ꝯſul ꝗ primꝰ omniū d̓ parthis triūphauerat emorit̉ publi coqꝫ funere ſepelit̉: d̓ cuius vita admiratiōe digna. Geliꝰ. 14º. noc. at. ſcribit eū ⁊ d̓ 93 516 6 genere ⁊ loco humili ortū habuiſſe. Eius mr̄eꝫ a Pōpeio Strabone magni Pōper pr̄e bello: quo Eſculanos ſubegit captā cū ip̄o eē mox triumphāte Pōpeio Strabōe Uētidiū Baſſuꝫ puerulū īter ceteros ī ſinu mr̄is vectū. Poſtea cū adoleuiſſet victo ſibi egre queſiſſe. deīde in. C. Ceſaris ptāteꝫ deueniſſe ī eoqꝫ ī Galliā ꝓfectū ī qͣ ꝓuincia: quia ml̓ta facinora ſtrenue geſſit nō mō ī Ceſaris amicitiā venit: ſꝫ ēt ab ip̄o ampliſſimis ordībꝰ p̄fectus ē. Tribunꝰ.n. plebis p̄torqꝫ effectus ē. Poſt v̓o omniū patrū ꝯſenſu pōtificatū: deinde ꝯſulatū inijt. Und̓ ⁊ vulgo intolerāter eius dignitatē ꝑferēs ꝑ vias vrbis hos ꝑſcribebat v̓ſiculos: Cōcurrite oēs augures au ruſpices portētum inuſitatum ꝯflatum ē recens. Nam mulos qui fricabat coſul fa ctus ē. Eundem Suetonius prepoſitum fuiſſe a. M. Antonio prouincijs orientali bus tradit: eumqꝫ tribus preliis ip̄os fudiſſe ſcribit. Hyrcanꝰ Alexādri regis ⁊ pōtificis iudeoꝝ filiꝰ poſtremꝰ iudeoꝝ pontifex. 28º. imꝑij Auguſti anno cū. 80. annū ageret ab Herode antipatro nō dignū vite terminū im29 5170 petrauit. Hūc Herodes cū videret ſolū ſuꝑſtitē ex regio genere: ⁊ ī regia dignitate ꝯſtitutū ꝓdeſſe ſuis rebꝰ opinatꝰ ē mortē illiꝰ ne imminēte ſibi aliꝙͣdo a Ceſare ꝑicu lo ille daret occcaſionē. Tādē inuēta occaſione: ꝙ epl̓as ꝓditionis Malco cuidam tradidiſſet accepiſſetqꝫ: quas ēt ī ꝯſilio demōſtras virū optimū iuſſit interfici. Hic vt Ioſephus in. 15º. antiquitatū libº ſcribit: In prīcipio defuncto pr̄e ⁊ mr̄ eius Ale xādra regnauit. 9. annis. Patre v̓o defūcta cū imꝑiū ſuſcepiſſet: illudqꝫ tribꝰ mēſibꝰ gubernaſſet. ab Ariſtobolo fratre fuit depulſus: deind̓ a Pōpeio reſtitutꝰ. 40. annis ſacerdotio: regiaqꝫ dignitate vſus ē. Secūdo ꝑ Antigonū fratris filiū regnū ꝑdidit: ⁊ corporis diminutionē paſſus apd̓ Parthos captiuꝰ factꝰ ē. Et exinde ad ꝓ pria poſt aliqd̓ tēpus remeās ꝓpter ſpes ab Herode cognato promiſſas nihil ſicut ſperauit ꝯſecutus ē. Itaqꝫ multis inuolutꝰ vite paſſionibꝰ(⁊ qd̓ peſſimū in ſenectute) nō dignū vite terminū impetrauit. Fuerat.n. hic vir modeſtus ⁊ ī oībus mediocris: viteqꝫ honeſtiſſime ac ſingulis māſuetudīs ⁊ clemētie: qui toto vite ſue tꝑe va rias ꝑtulit calamitates. Eo nāqꝫ a parthis(Antigoni opere) capto ſacerdotiū a filijs Aarō ablatū ē ⁊ deind̓ in Hieruſalē nequaꝙͣ ex ſucceſſiōe ſacerdotalis generꝭ pōtificibꝰ ꝯſtitutis: neqꝫ ꝑpetuitate vite ẜm legē Moyſi deo ẜuiētibꝰ aliqͥs pōtifex fuit: ſꝫ ignobiles quidā: ⁊ alio tēpore alij ⁊ nōnulli vniꝰ anni ſiue modico amplius a romanis imꝑatoribus ſacerdotiū emebāt. Que oīa etiam Daniel ꝓpheta vaticinatus ē dicens: Et poſt ebdomadas ſeptē ⁊. σ2. interibit chriſma ⁊ iudiciū nō erit in Iſrael: ⁊ templum ⁊ ſanctum chorum per populos duce veniēte gubernabunt̉ ⁊ ce dent̉ in chataclyſmo belli: ⁊ in ſequētibus: ⁊ ſuper templum ⁊cͣ. Annaneleꝰ ꝗdā ex Babylonia ī Hieruſalē ad Herode poſt Hyrcanū his tēporibꝰ ac citus pōtifex iudeoꝝ ab eodē inſtituit̉. Et paulopoſt Ariſtobolū fratrē vxoris ſue Hyrcani fratrē ſucceſſorem ei dedit. Quo poſt annum interfecto rurſus Annaneleo reddidit ſacerdotium. Sybilla tyburta ſiue tyburtīa vates: cui ꝓpriū nomē Albunea fuit: hoc tp̄e floruit: q̄ iō Tyburtina dr̄: ꝗa Tyburre iuxͣ ripas Amonis amnis: vt dea colit̉: cuiꝰ ī gurgite ibidē ſimulacrū eiꝰ inuentū ꝑhibet̉ tenēs ī manu librū. Hāc Ceſar Auguſtꝰ(cū romani illū deificare vellēt) ſuꝑ hoc ꝯſiluit. Que pꝰ triū dieꝝ ieiuniū: rn̄dit vt pꝫ. 18. li. d̓ ci. dei cꝰ 23º his v̓bis iudiciſ ſignū tellus ſudore madeſcet. E celo rex adueniet ꝑ ſe cula futurꝰ. Et ſunt. 27. v̓ſus: quoꝝ vltimus hic ē: Decidete celo igniſqꝫ ⁊ ſulphuris amnis. Quoꝝ v̓ſuū vt ibidē teſtat̉ Augꝰ capitales littere hūc reddūt ſenſuꝫ. Ieſus chr̄us dei filiꝰ ſaluator. Illico celū aꝑtū ē ⁊ nimiꝰ ſplēdor irruit ſuꝑ eū ⁊ vidit ī celo vt Martinꝰ ī chronica ſcribit: pulcherrimā v̓ginē ſtātē ſuꝑ altare pueꝝ baiulātē: au diuitqꝫ vocē dicētē: Hec ara filij dei ē. Qui ſtatī ī thalamo ſuo exiſtēs ꝓcicidit ī ter rā ⁊ adorauit. Eāobrē Auguſtus deū ſe appellari oīo recuſauit. Quo ī loco poſtea tēplū ſb̓ titulo beate v̓ginis in ara celi edificatum fuit: quem locum ordo beati Frā ciſci ſuſcepit excolendum: ⁊ nuncuſqꝫ poſſidet. ¶ Sypillarum decem Epilogus.

Anno Mūdi An̄ chr̄i ad. .VII. ¶ Liber Octauianus Sybillas.i. mulieres vaticinatrices decē fuiſſe Uarro in liº. diuinarū reruꝫ quem ad Ceſarē Auguſtū ſcripſit commemorat: eaſqꝫ omnes enumerauit ſub auctoribus ꝙ de ſingulis ſcriptitarunt. Primam Sybillam de Perſis fuiſſe dixit. Cuius mētionem Nicanor fecit. Secundam lycam: cuius Euripides grecus in lamie prologo meminit. Tertiam delphycam: de qua Criſpus loquitur in libro de diuinatione. Quartā Cymeā in Italia fuiſſe ſcribit: quā Neuius inlibro punici belli nominat. Quintam Eritheam: quā Apollodorus ſuam fuiſſe ciueꝫ affirmat. Sextam Samiam: de qua Eraſtothenes in antiquis annalibus ſcribit Septimā Cumanā Amaltheā noīe: quā ad regē Tarquiū libros attuliſſe diximꝰ Octauā helleſpontiā: quā Solonis tēporibus fuiſſe Heraclites ponticus ſcripſit Nonā phrygiā: que vaticinata ē Ancire. Et decimā hāc ip̄am Tyburtinā: de qua loquimur nomine Albuneam. Anna Iſacher filia de tribu Leui: ſiue(vt Ioāni Damaſceno placet) de tribu Iuda 5180 15 his tēporibꝰ tradita ē ī ꝯiugē Ioachim de tribu Iuda: que cū diu extitiſſe ſterilis: multaſqꝫ ꝓpter id lachrymas effudiſſet tandē angelica monitione p̄miſſa. 25º. impe riſ Auguſti anno Mariā futuram dei genetricē ꝓcreauit. Poſt cuius natiuitatem mortuo Ioachim nupſit Cleophe: de quo Mariā Tleophe ſuſcepit. Porro Eleo phe Mariā filiaſtrā copulauit Ioſeph fratri ſuo: ſꝫ ⁊ Mariā filiā tradidit vxoreꝫ Alpheo: ex qͣ nati ſunt Iacobꝰ Alphei: Simō chananeus ⁊ Iudas Thadeus: qui ⁊ Barſabas. Anna tertio ẜm legē Moyſi Salome nupſit: ex quo Mariam Salo me genuit: que deſponſota ꝯͣebedeo ſuſcepit Iacobum maiorem ⁊ Ioannem euan geliſtam. Unde ⁊ hi extant verſus. Anna ſolet dici tres genuiſſe marias. Quas genuere viri ioſeph alpheꝰ ⁊ zebedeꝰ. Prima parit chr̄m: iacobū ſecūda minorē: ⁊ ioſeph iuſtū peperit cū ſimone iudam. Tertia maiorē iacobū volūchrēqꝫ ioānē. Et hec ꝗdem ſororē habuit noīe Emeriā: de qua nata ē Eliſabeth Ioanis baptiſte mater. Hinc eſt ꝙ angelus dixit Marie: Et ecce Eliſabeth cognata tua.i. ꝯſobrina tua ꝯcepit filiū ⁊cͣ. Anna vero cū in pre ceptis dn̄i toto tēpore ambulaſſet: totūqꝫ vite ſue tēpus in or̄onibus: vigilijs: ieiuniſs: ⁊ elymoſinis: alijſqꝫ bonis operibꝰ ꝯſumpſiſſet. plena dierū quieuit ī dn̄o: cuiꝰ depoſitionis diē: ꝗ fuit vigeſimuſſextꝰ Iulij mēſis eccleſia vl̓is celebrari mādauit. 51g1 14 Sacharias ſacerdos ⁊ ꝓpheta diui Ioānis baptiſte pr̄ de vice Abia. vir totius ſanctitatis exēplar hac tēpeſtate Eliſabeth v̓ginis Marie ꝯſobrinā duxit vxorē: ambo(vt ſacra euāgelij Luce hēt hiſtoria) religione: innocētia: pietate: ⁊ gr̄a inſigniſſi mi Cūqꝫ ſteriles eēnt ⁊ iaꝫ Eliſabeth deſiſſent muliebria dn̄s eoꝝ or̄onibus pͥmo tus Ioanē baptiſtā eis filiū ꝯceſſit. Nā vt Lucas pº cº ſcribit cū Iacharias ſacerdo tio fungeret̉ ī ordine vicis ſue ẜꝫ ꝯſuetudinē ſacerdotiſ ſorte exijt vt īcēſuꝫ poneret. Anno itaqꝫ. 4 1º. imperij Auguſti tēplū dn̄i ſolus ingreſſus apparuit Gabriel angelus ſtans a dextris altaris incēſi. Quē cū Iacharias vidiſſet timore perterritꝰ ī ter rā corruit: cui angelus: Ne timeas(inꝗt) Sacharia. qm̄ deprecatio tua optime ē exaudita. nā Eliſabeth vxor tua pariet tibi filiū: ⁊ vocabis nomē eiꝰ Ioānē: ꝓ quo ti bi maximū erit gaudiū ⁊ exultatō: ml̓tiqꝫ ī eiꝰ natiuitate gaudebūt. Erit.n. magnus corā dn̄o. Uinū ⁊ Sicerā nō bibet ſpūſancto adhuc ex vtero mr̄is replebit̉: ⁊ mul toſ filioꝝ Iſrl̓(ſua p̄dicatiōe: ſuoqꝫ exº ꝯuertat ad dn̄ꝫ deū ip̄oꝝ. Et ip̄e ꝑibit an̄ illū ī ſp̄ū ⁊ v̓tute Helie ꝑare dn̄o plebē ꝑfectā. ⁊ Iacharias ad angelū. Un̄ hoc ait ſciā: ꝗa ego ſenex ſuꝫ: ⁊ vxor mea ꝓceſſit ī diebus ſuis: ⁊ dixit: Ego ſuꝫ angelus Gabriel q̄ a dn̄o miſſus ſuꝫ vt hec ad te euāgelizarē: ꝓpterea erit tibi ſignū: qͥa nō credidiſti v̓bis meis eris mutus vſqueqᵇ hec īplebūt̉: ⁊ ſic vſqꝫ ad filij natiuitatē tacēs fuit cū āt Iacharias foras egreſſus fuiſſet ⁊ loq̄ nō poſſet ītellexer̄t oēs eū viſionē aliquā ī tēplo vidiſſe: qd̓ ip̄e quoqꝫ nutibꝰ ꝗbꝰ poterat explicabat. Expletiſqꝫ diebꝰ ꝗbꝰ offi cio fūgeret̉ abijt ī domū ſuā: ꝯcepitqꝫ Oliſabeth: ac ꝗn̄qꝫ mēſibꝰ pre verecundia oc cultauit ſe. In. 6º. āt menſe venit ad eā ſalutādā Maria mr̄ dn̄i poſtꝙͣ ⁊ ip̄a ex ſpu ſancto ꝯceꝑat. Que mox vt eiꝰ ſalutationē audiuit exultauit ī gaudio infeans ī vtero eius: ſtatimqꝫ repleta ē Eliſabeth ſp̄uſancto ⁊ exclamauit voce magna ⁊ dixit

Anno .VII. An chri ad. Gūci ¶ Liber Octauia nus Unde hoc mihi vt veniat mater domini mei ad me? Et adiecit: Beata q̄ crediſti. qm̄ perficiēt̉ in te que dicta ſunt tibi a dn̄o. Peperit āt Eliſabeth filiū ⁊ audierūt vi cini ⁊ cognati eius: ꝗa magnificauit dn̄s naturā ſuā cū illa ⁊ ꝯgratulabant̉ ei. Cūqꝫ dies octauꝰ adueniſſet quo circūcideret̉: inuenerūt parētes. Iacharie quē vellet vo cari eū. Et ſcripſit dicēs: Ioānes ē nomē eius: atqꝫ illico apertū ē os eius: ⁊ ꝓpheti zauit dicēs: Benedictꝰ dn̄s deꝰ Iſrael: ꝗa viſitauit ⁊ fecit redēptionē plebis ſue ⁊cͣ. Quo ſane ꝓdigo exclamauere oēs: ac potificiū munꝰ Iacharie reſtitutū fuit: ī quo ita vixit: vt neminē deīceps iudaicꝰ populus ex ſucceſſoribꝰ parē habuerit: vel ſanctitate: vel alijs v̓tutibus. Demuꝫ defunctꝰ vita inter ſanctos ꝓphetas relatꝰ ē: cuiꝰ ¶ Uiri doctrinis excellentes. natalicius dies celebrat̉ nonis Nouēbris. Corneliꝰ Gallꝰ poeta ī foroliuiēſi vrbe natꝰ. 18º. imꝑij Auguſti anno: vt Euſebiꝰ hēt: quadrageſimotertio etatis ſue anno ꝓpria ſe manu interfecit. Hūc Auguſtus inter fectis Antonio ac Cleopatra cū obtinuiſſet totā Egyptū Alexādrie: totiuſqꝫ Egy pti primū pactorē ꝯſtituit: ꝗ in ea(vt Stra. liº. 12º. meminit) res memorabiles geſſit: ⁊ Thebanā vrbē Dioſpoliꝫ appellatā iuſſu Auguſti ad ſolum vſqꝫ euertit: ex qua multos obeliſcos ⁊ conchas peregrini marmoris Romam detulit: quibus nūc Ro ma Italiaqꝫ decoratur. C. Baſſus orator ornatiſſimꝰ ⁊ copiarū Auguſti dux p̄ſtantiſſimꝰ hac tempeſtate flo ruit: quē etiā Ceſar Auguſtus ꝯtra Parthos ad Licinij necē vlciſcendā longe ante miſerat: ⁊ ī Syriā irrūpens Parthos tribꝰ prelijs ſuperauit: pacorūqꝫ eoꝝ regeꝫ Herodis filiū interfecit: ac Romā rediēs de eiſdē triūphauit. Fuit hic teſte Gelio ſcientia clariſſimus: qui ⁊ de vocabulorum origine multos edidit tractatꝰ. Ex hac vero luce ſublatus publico funere ſepultus eſt. Strabonē hiſtoricū ⁊ geographū: phūmqꝫ: necnon ⁊ homerice maieſtatis expoſitorē natiōe cretēſeꝫ(lꝫ aliqui aliter ſentiāt) his tēporibꝰ illuſtrē fuiſſe ex oꝑibus ſuis didicimꝰ. Qui doctiſſimus vir ⁊ magnarū rerū cognitione peritiſſimꝰ inter cetera ſue v̓tutis monumēta de geographia mūdi decē ⁊ ſeptem libros edidit: ī ꝗbus vel omiſſas: vel neglectas: aut maieſtate oblitas orbis ꝑtes ad vnguē reſtituit: ⁊ diligē tiſſime deſignauit ppl̓os: nationes: res geſtas: mōtes: maria: termīos an̄ oculos no ſtros poſuit. Hic ex Mitridatꝭ regis ſanguine maternali linea(ip̄omet liº. xº. atteſtā te) originē duxit. Huius clariſſimū opus Nicholai pape ꝗnti iuſſu ꝑ Gregoriuꝫ Ti phernatē imꝑte trāſlatū ē. Reliquū v̓o operis mancū: vꝫ Europā Guarinꝰ veronē ſis ad p̄ces Iacobi Antonij Marcelli Ueneti p̄ſtantiſſimi viri abſolutū reddidit. Solinum etiā hiſtoricū ⁊ oratorem grauiſſimū hac tēpeſtate floruiſſe ex libris eiꝰ ꝯiicimus: ꝗ librū collectaneoꝝ optimū Rome ad Auguſtū Ceſarē dedit: in quo ſimili ter terram pingit: ac vrbium diſtantias ⁊ loca multa menſurat: eumqꝫ librum Collectaneum ſiue de mirabilibus mundi appellauit. T. Liuiꝰ Patauinus vir ꝗdeꝫ magnꝰ hiſtoricoꝝ princeps ac tragediarū ſcriptor hoc 16 5183 ip̄o tꝑe(vt Euſe. ſcribit) Rome claruit: ad queꝫ nobiles ex vltimis hiſpaniaꝝ ꝑtibꝰ venerūt ex Plinio ſumptū ī epl̓a ad Paulinū ſcribit dicēs: ad Titoliuiū lacteo fonte manantē de vltimis Hiſpanie Galliarūqꝫ finibꝰ quoſdā veniſſe nobiles legimꝰ: ⁊ quos ad ꝯtēplationē ſui Roma nō traxerat: viuꝰ hoīs fama perduxit. Habuit illa etas inauditū oībus ſeculis celeberrimūqꝫ miraculū vt vrbē tantā ingreſſi alid̓ exͣ vrbē quererēt. Hic nāqꝫ Liuiꝰ maximo in honore ab Auguſto ſemꝑ habitus fuit: plurimiſqꝫ diuitijs honoratꝰ. Qui cū circa oēm hiſtoriā diligētiſſimꝰ indagator fuiſſet ſcripſit cētū ⁊ decē hiſtoriaꝝ libros: in ꝗbus ēt Auguſti geſta depicta cernunt̉ licet ad illiꝰ vite finē nō ſcripſerit. Eiꝰ v̓o opeꝝ maximā ꝑtē(tēpoꝝ malignitate) ami ſimꝰ. Uixit hic. g0. annos: obijt quarto imperij Tyberij Ceſaris anno: Patauiiqꝫ ſepultus ē. Eius ſepulcrū ī Iuſtine v̓ginis veſtibulo adhuc extat his titulis orna tū ⁊ militie: cui ad decus vtilitatēqꝫ fuit aſcriptus: ⁊ v̓tutis ſue: q̄ diſſidentes ciues ſuos ad ꝯcordiā reuocauit: quod ipſe viuens ſibi conſtruxerat. T. Liuius Liuie. T. fi. Quarte legionis alis concordialis Pataui ſibi ⁊ ſuis omnibus. Corneliꝰ nepos veronēſis orator ⁊ rhetoricꝰ geographuſqꝫ ẜꝫ Euſebiū his tēporibꝰ ī p̄cio fuit. Qui ⁊ nōnulla ingenij ſui monumēta ſcripio mandauit. Naꝫ hiſtoriarum

Anno Qn̄di An̄ chr̄i a. .VII. ¶ Liber Octauianus libros compoſuit. Libros geographie nobis abſolutiſſime reddidit. Similiter de viris illuſtribus ſcripſit Annalium: Chronicorum libros: ⁊ libellum quo litteratū ab erudito diſtinguit luculenter perſtrinxit. P. Ouidius Naſo poeta clariſſimus hac tempeſtate Rome cognoſcitur. Hic ī Sulmo oppido Bruciorū Peligne regionis ortum habuit ipſomet teſtante ꝗ ait: Sul 5183 15 mo mihi patria ē gelidis vberrimus vndis. Milia qui nouies diſtat ab vrbe decem apud Athenas philoſophiam poſt poeticam diſciplinam didicit. Qui ⁊ apud Auguſtum Ceſarem: ⁊ vita ⁊ carmine plurimum valuit. Sed multoꝝ poſt dierum curricula anno etatis ſue. 50º. in pontum inſulam apud Sarmatas ab Auguſto rele gatus ē. Quo autem crimine non ſatis ꝯſtat. Alij vitio dāt: ꝙ libros de arte amandicompoſuerit. quibus iuuenes in matronarum libidinem nimium inflāmauerat. Alij autem affirmant eum cum Liuia Druſilla imperatrice concubuiſſe. Sed hoc leue videtur. Nam ſi cum imperatrice concubuiſſet non exilio: ſed morte a Ceſare mulctatus fuiſſet. Nec rurſus propter libros de arte amandi cū ea etate laſciua car mina multi deſcripſerint. Verum de ſe libro de ponto ſic inquit: Naſo minus pru dens artem dum tradit amandi doctrine precium triſte magiſter habet. Eius mores ea erant facilitate qua ⁊ carmina. Scripſit autē libros infra notatos: videlicet. li 15 Detamorphoſeos De medicamine faciei De arte amandi Amorum iterum De remedio amoris Epiſtolarum De ſine titulo Sapphos eiuſdem De faſtis ad. C. Ceſareꝫ li 6 Ad liuiā ꝯſolatoriā de triūpho li i De triſtibus De laudibus Ceſaris li 4 De ponto Inuectiua in ibin De pulice. De nūce. De philomena. De vetula ⁊ de lynica. Sed de his quinqꝫ vtrum Ouidij opera ſint multa apud peritos eſt ambiguitas. Obiſt auteꝫ anno. 5º. imperij Tyberij etatis ſue anno 54. omnibus qui Elegias ſcripſere preſtantior. Ualerius Maximus romanus philoſophus ⁊ orator luculentiſſimus his temporibus Rome clarus habitus eſt: ⁊ Ceſari Auguſto cariſſimus: Qui inter cetera no uem libros luculento ſermone compoſuit: ſcilicet de dictis factiſqꝫ memorabilibus virorum: qui apud romanos: grecoſqꝫ habentur clari: addens ex propriſs nonnulla ad virtutum commendationem: vitiorumqꝫ deteſtationem pertinētia. Ex quibus hanc memorabilem habemus ſententiam. Lento etenim gradu ad vindictam ſui diuina procedit ira: tarditatemqꝫ grauitate compenſat. Anthenodorus Tharſenſis ſtoicus philoſophus per hos floruit dies: cuius hec ſin gularis fuit ſententia. Tu crede te de omnibus cupiditatibus eſſe ſolutum cum eo perueneris vt nihil deum roges: niſi quod poſſis rogare palam. Maria beatiſſima ⁊ glorioſa dei genetrix futura: virgoqꝫ perpetua ex radice Ieſſe 5185 14 diu exorata hoc anno(q̄ ē vigeſimuſoctauus imperiſ Auguſti) in Nazareth ciuita te Iuda pr̄e Ioachiz: ⁊ matre Anna naſcit̉: puella ſiꝗdē elegātiſſima: omniūqꝫ mu lierū pulcherrima: quā parētes ablactatā tertio etatis ſue anno(vt ſpōpōderāt) tē pli ẜuitio cū reliquis v̓ginibꝰ obtulerūt: quo ī loco p̄ter etatē: ſicut ceteras nobilitati ac pulchritudine p̄cellebat: ita doctrinā ⁊ ſancto viuēdi rōeꝫ a teneris ānis exēplo veterūqꝫ lectiōe didicit adeo vt breui religiōe ac ſāctitate: necnō: diligētia: hūilitateqꝫ tū ī rebꝰ diuinis: tū ī humanis reliquis ſacris v̓ginibꝰ fieret incōparabilis: ꝙ bus ex v̓tutibꝰ eā ſibi deus animatā ciuitatē ꝯſtituit: de qua dr̄. Glorioſa dicta ſunt de te ciuitas dei. Sꝫ ⁊ ẜm celū interea(teſte Augͦ ſibi delegit) atqꝫ rōnalem ſuuꝫ pa radyſum fecit: dignum quoqꝫ verbi ſui habitaculum ⁊ ſponſam incarnationis filij ſui ipſam eſſe voluit: propter quod adulta facta tredecim vite ſue expletis annis Anna ⁊ Cleophas eius priuignus diuino diſponēte conſilio Ioſeph ex tribu Da uid eam deſponſauere. Cui deſponſate Gabriel Angelus in Naſareth ciuitatem ſuam venit: ⁊ magno lumine corruſcans virginis thalamum venerabiliter intrauit officioſiſſimeqꝫ virginem ſalutauit dicens: Aue Maria gr̄a plena dn̄s tecum benedicta tu in mulieribus ⁊ benedictus fructus vētris tui. Que cum expaue

116 Anno .VII. An̄ chriad. Oūdi ¶ Tiber Octauianus ſceret rurſus Angelus adiecit: Ne timeas Maria. Inueniſti.n. gr̄aꝫ apd̓ dn̄m. Ec ce ꝯcipies in vtero ⁊ paries filiū ⁊ vocabis nomē eius Ieſum. Hic erit magnus: ⁊ filius altiſſimi vocabit̉ ⁊cͣ. Ad hec Maria ꝯfeſtim ait: Ecce ancilla domini fiat mihi ẜm v̓bū tuum ⁊ ſtatim celeſtis imber in eam placido ſe effudit elapſu: ⁊ tota diui nitatis vnda ſe ꝯtulit in carnē ſuā ⁊ v̓bū caro factū ē. His geſtis exurgens Maria ꝯcito gradu abijt ad Eliſabeth ꝯſobrinā ſuā ſalutandā: ibiqꝫ tribꝰ mēſibus quouſqꝫ Ioannē edidiſſet ẜuitutis gr̄a permanēs mirificū illd̓ cecinit cāticū dicēs. Magnificat anima mea dominū ⁊cͣ. Edito aūt Ioāne baptiſta: Maria domum regreſſa ē Ioſeph aūt cū didiceſſet Mariā pregnantē. ſtatuit eam occulte dimittere. Ad hec eo cogitante(vt Mattheus pº cͦ ait) Angelus domini eum per ſomnū monuit: ne ꝓpter id Mariā oīo dimitteret. ꝗa qd̓ natū erat in ea: id de ſpiritu ſancto eē ꝯteſtatꝰ ē. Accepitqꝫ eā Ioſeph in vxorē. Appropinquāte aūt pariēdi tꝑe Maria vna cū Ioſeph Betleeꝫ cōſcēdit: vt ꝓfiterent̉ iuxͣ Auguſti edictū: quo mādauerat: vt vniu̓ ſus deſcriberet̉ orbis: ſinguliqꝫ in ciuitatē ſuā. Aſcēdit āt Ioſeph ⁊ Maria: vt Ln cas. 2º. cº. ſcribit: a Nazareth in Betleē ciuitatē ſuam: vt cēſu notarent̉. At cū eēt ibi impleti ſunt dies pariēdi: ⁊ glorioſa virgo ſine dolore deū genuit ex ſe carne factū. Unde ⁊ fecūditas ip̄a in illa tota deificata ē: ⁊ v̓ginitas integra ꝯſeruata ē. Et Ma ria illico ꝯſurgens infantē pannis de more inuoluit: ⁊ reclinauit in preſepio: quia in ſpelūca: qua eum fudera nō erat locus: Moxqꝫ bos ⁊ aſinus iuxͣ ꝓphete vaticiniū cognouerunt infantē dominū: ⁊ adorauerūt eum: ⁊ ſb̓ito Angelus paſtoribꝰ ea no cte in regione illa vigilantibꝰ nūciauit ſaluatorē natū. Qui eo veniētes vt viderent v̓bum qd̓ factum ē ad ipſos: ſtatim cū eodem angelo multitudo alioꝝ angeloꝝ facta ē cantantiū ⁊ dicentiū: Gloria in excelſis deo ⁊ in terra pax hominibꝰ bone voluntatis. Quē ſane hymnū Ilarius ep̄us poſtea ad finē vſqꝫ compleuit. Omīa deniqꝫ beatiſſime v̓ginis geſta ⁊ obſequia reliqua: necnō ⁊ actus vite ip̄ius vſqꝫ ad paſſionē filij eius ex euāgelio colligi poſſunt. In qua quidē paſſione: ⁊ ſi in carne ipſa bea tiſſima v̓go non fuerit paſſa: tn̄ ꝗa in ea parte paſſa ē: que ē impaſſibilis: vꝫ ꝗa ī mē te ſpiritaliter: ⁊ atrocius gladio paſſionis Ieſu chriſti vnigeniti filij ſui pluſꝙͣ mar tyr ⁊ v̓go fuit: ī pace vitā finiēs. Poſt aſcēſionē āt dn̄i nr̄i eiuſdēⁱ ſāctiſſime v̓ginis cō uerſatio ad humane vite exēplū(Lucas ī actibꝰ apl̓oꝝ teſtāte) generaliter cū apl̓is fuit quouſqꝫ repleti ſpūſſancti gr̄a: oīqꝫ diſciplina ī nationes difꝑſi ſunt. Poſt aſcen ſionē v̓o ⁊ diſcipl̓oꝝ diſꝑſionē: ꝗd egerit nō plane hr̄i pōt: niſi vt diuꝰ refert Hiero nymꝰ ꝙ Gabriel angelꝰ tanꝙͣ celeſtis paranymphꝰ eā v̓ginē ſanctā ⁊ corꝑe ⁊ mēte infactā cuſtodiuit. ⁊ Ioānes euāgeliſta: cui eā de cruce filiꝰ ꝯmiſit v̓go v̓ginē ẜuauit officioſiſſimeqꝫ vſqꝫ in finē vite ſue tanꝙͣ filiꝰ adoptiuus ei ẜuiuit. Habitatio āt eiꝰ vſqꝫ ad mortē pre nimio amore fuit ī loco: in quo filiꝰ ſepultus extitit: q̄ inter aſcēſio nis: reſurrectioniſqꝫ locuꝫ ꝯſtitutꝰ erat vt ex eo loco oīa ī ꝗbꝰ paſſus fuerat loca inuiſere poſſet ⁊ ſuis ꝯſolaret̉ aſpectibꝰ. ꝗa(vt Hieronymꝰ ſcribit) īpatiēs amor hoc p̄cipuū hēt. vt quē deſiderat ſemꝑ inuenire ſe credat. Nec mirum: ꝗa ſi Chrus ē ab oībꝰ amādꝰ ex toto corde ⁊ ex tota aīa: atqꝫ ex tota v̓tute: ml̓tomagꝭ ab ea ardētius cuius ⁊ dn̄s ⁊ filiꝰ erat. Multis eꝗdē afficiebat̉ doloribꝰ poſt filij ad celos aſcēſum magnoqꝫ eſtuabat deſiderio dum ſecū tacite cuncta reuolueret: que audierat: vide rat: ⁊ cognouerat. Tādē cū oī plena eēt gr̄a: oīqꝫ v̓tute: anno a natiuitate filij eiꝰ Ie ſu chr̄i quadrageſimonono etatis v̓o ſue. σ3º obdormiuit ī pace: pleniterqꝫ claritatꝭ eterne gr̄am poſſidere meruit: quaꝫ ab eius filio dn̄o Ieſu chr̄o pleniſſime accepit. Quā(ſicut ꝓpheta ait) viderūt oēs filie Syon: ⁊ beatiſſimā p̄dicauerūt: ⁊ regīe lau dauerūt: ꝗa tātā viderūt quātam(vt diuꝰ inꝗt Hieronymꝰ) nullꝰ narrādo expleuit mortaliū ꝙͣtomagꝭ deū ꝗ talē ac tatā fecit eā: vt ip̄e fieret ꝑ ip̄aꝫ. Ad eiꝰ aūt exeꝗas deo ſic volēte: oēs affuere apl̓i: ⁊ dn̄s nr̄ ieſus chr̄us cū tota celoꝝ curia ꝙͣtū fas eſt credere ei totꝰ fęſtiuꝰ occurrit: ⁊ cū gaudio eā ī aīa ⁊ corꝑe aſſumpſit: ſecūqꝫ ī throno ſuo collocauit. Uixit pꝰ mortē filij. 16. annis: cū antea. 47. etatis ānos hr̄et. Un̄ ⁊ ꝙ dā de ip̄ius ſacrate v̓gīs etate hos edidit v̓ſus. Uirgo parens vixit ſexaginta cuꝫ tri bꝰ annis. Quattuor atqꝫ decē fuit ī ꝑtu bn̄dicta. Uixit cū filio triginta cū tribus annis. Sexqꝫ decē annis: ſed poſt hec aſtra ſubiuit. ¶ Explicit liber Septimus.

Anno Liber. Octauus Achriicarna. Mūdi. Octauianus. Fratris Iacobiphilippi Bergomenſis ordinis Fremitaruꝫ. Diui Auguſtini in omnimoda hiſtoria nouiſſime congeſta: onicarumſ lemen ta. Liber octauus feliciter incipit. E N principio igitur quadrage̓ Primo. 5195 ſimi ſecundi āni īperij Ceſaris Auguſti qui ī auguſto menſe regnare ceꝑat: Uꝫ trigeſimoprīo regni Herodis alienigene: ⁊ tertio āno. 193. olympiadiſ. Ab vrbe ꝯdita 7 5 9º. A captiuitate iudeoruꝫ. 54 5º. A Dauid. ior9º. Ab Abraā. 2015º. A diluuio. 29 57. Ab Adā. 5199º. A ꝯceptō ne Ioānis baptiſte menſe ſexto octauo kl̓as april̓: feria ſexta: Luna decima. Indictione duodecima. ꝓphetia patriarche. Iacob iā adimpleta qui dixerat. Nō deficiet prīceps de iuda nec dux ex femoribꝰ eius donec ve niat cui repoſitum eſt: ⁊ ipſe erit expectatio gentiū. Nō ergo defuit iudeorū prī ceps vſqꝫ ad tp̄s iſtud. In quo Herodē iſtum alienigenā primū acceperūt regeꝫ Tempus itaqꝫ erat vt veniret cui repoſitū erat quod nouo ꝓmiſſum ē teſtameto: vt ipſe eſſet expectatio gentiū. Ideoqꝫ vt adīplerent̉ ꝓphetie miſſus eſt Ga briel angelus a deo ī Nazareth Galilee vrbē ad Mariā virginē nuper Ioſeph deſponſataꝫ: ⁊ dixit ei: Aue Maria gratia plena. Aue īquit ſpōſa dei genitrix īmaculata. Aue aīatū tēplū dei. Aue ſacrariū ſpūs ſancti: dn̄s tecū ī corde: tecū ī vtero: tecum ſemꝑ in auxilio: que mox ſuperueniēte ſpū ſancto: obūbrāteqꝫ altiſſimi v̓tute dn̄m nr̄m ieſum chriſtū plenū hoīem ī aīa ⁊ carne ꝯcepit. Et ſic qn̄ ta ſeculi etas crebris quaſſata malis a tranſmigratiōe babylonis vſqꝫ ad chriſti īcarnationē ſub qͣttuordecī generationibꝰ termīata ē. Anni igit̉ ab origīe mūdi vꝫ a quintodecīo kl̓as aprilis quo mūdus incepit vſqꝫ ad chriſtū īcarnatū ſcd̓m Oroſiū ſunt. Froo. ẜm Iſidoꝝ. 5rio. ẜm Euſebiū. 5199. ⁊ ẜm quandā aliā calculationem. 5196. Feria igr̄ eadē ſexta qͣ primus Adā peccauit: qͣ ēt poſt. ꝯzo. ānos obijt: ⁊ qͣ e para dyſo eiectus ē eadem feria ſexta: ſcd̓s Adā carne induit. Ieiuniuꝫ terminanit ⁊ mortē ſubijt. Inſuper Abel iuſtuſ a fr̄e interfectus ē. Melchiſedem offert. Iſa achaltari ſuꝑponit̉. Ioānes baptiſta decollat̉. Iacobꝰ ab Herode ꝑimit̉ ⁊ alia ml̓ta eadē ſexta feria geſta referūt̉. Que quidā poeta his decl̓auit v̓ſibꝰ dicēs. Salue feſta dies que vulnera nr̄a coerces. Angelus eſt miſſuſ: ē paſſus in cruce chriſtus. Eſt Adā factꝰ ⁊ eodē tꝑe lapſus. Ob meritū decime cadit abel fratris ab enſe. Offert Pelchiſedech: Iſaach ſupponit̉ aris. Eſt decollatꝰ chriſti baptiſta beatꝰ. Eſt petrus captꝰ. Iacobꝰ ſub Herode perēptuſ. Corꝑa ſanctoꝝ cū chriſto multa reſurgūt. Latro dulce tn̄ ꝑ chriſtū ſuſcipit amen. Nec obſtat ꝙ iuxta dies ſolares eccleſia teneat primū Adā decīo kl̓as aprilis de terra plaſmatū: ⁊ chriſtū octauo kl̓as aprilis īcarnatū ⁊ paſſū: qꝛ nox illa media īter cenaꝫ ⁊ paraſceuē q̄ priuſ diē ſequebat̉. ⁊ tūc prīo diē p̄cedebat: facta ē octaua dies kl̓aſ aprilis precedendo diē: q̄ erat an̄ nona dies aprilis ſequēdo diē. Et illa nox diei decimi kl̓ aprilis q̄ tūc ſequebat̉ diē qͣ Adā ſcūs peccauit facta ē tūc nox diei no naꝝ apriliū precedēs diē. Ꝙ igit̉ nonꝰ dies kl̓ apriliſ ex ſua parte ſcūſ ē decimꝰ dies kl̓ aprilis. ex ſua v̓o ꝑte poſteriori.i. nocturna qͣ chriſtus tentus ⁊ illuſus ē. Factus ē dies octauꝰ kl̓ aprilis. nonodecīo kl̓as aprilis: ac nono die: necnō ⁊ oc tauo kl̓ aprilis chriſtus paſſus ē. Plane ſciēdū ē ꝙ a principio ſeculi vſqꝫ ad paſ ſionē dn̄i dies p̄ceſſit noctē ī ſignū lapſus hūani. ſed a paſſiōe nox preceſſit dieꝫ ī ſignū reꝑatiōis de tenebris ad luce. Ac ſic nox diluculi reſurrectōis ad prima ſabbati ꝑtinet ī qͣ termīatus ē ordo naͣliū dieꝝ. qui erat vt dies p̄cederet noctē. Unde ⁊ deinceps nox ſemꝑ p̄ceſſit diē. Et ſic hec nox cōmunis fuit ſabbato ⁊ diei dominice reſurrectōis. Ioānes baptiſta chriſti ieſu p̄curſor ac preco glorioſiſſimus hoc ipſo anno ſexto:

Anno Mūdi Chriſti
.VIII. ¶ Liber. Octa uianus vꝫ an̄ regis ſui natiuitatē mēſe ī hierl̓m ex ſāctiſſimis parētibꝰ Iacharia viro ſe ne ⁊ Heliſabeth ſterili naſcit̉. Uir quidē ab ipſo mr̄is vtero ſanctificatꝰ: necnō ⁊ īter mulieꝝ natos dn̄o teſtāte maximus. Qꝛ īter natos mulieꝝ(īquit̉) nō ſurrexit maior Ioāne. Prophā ꝗppe ⁊ pluſꝙͣ ꝓphā fuit: ꝙ ⁊ mr̄em Heliſabeth ꝓ phetā fecerit ⁊ ieſum chriſtū mūdi redēptorē nō de lōginquo: ſed digito demō ſtrauerit dicēs. Ecce agnus dei ecce q̄ tollit peccata mūdi. Quē dn̄s tāta ꝑfudit gr̄a vt nullus vnꝙͣ hoīuꝫ eo ſc̄itate ab ipſa eiꝰ natiuitate fuit excellētior. Unde Chriſoſtomꝰ eū v̓tutū ſcholā: magiſteriū vite: ſc̄itatis formā: normā iuſtitie: vir ginitatis ſpeculū: titulū pudicitie: peccatoꝝ veniā: ac fidei oīs diſciplinā appel lat. Et pulchre quidē: qꝛ vt idē ait: maior hoīe: par angl̓is: legis ſūma: euāgeli ſanctio: apl̓oꝝ vox: ſilentiū ꝓphāꝝ: lucerna mundi: p̄curſor iudicis ⁊ chr̄i medi ator ac totiꝰ trinitatis medius fuit. ꝑꝑ qd̓ ⁊ ſc̄a eccl̓ia poſt dn̄m eiuſqꝫ mr̄eꝫ ipſi us celebrat natiuitatē: qꝛ ſic̄ nato dn̄o angelus apꝑēs paſtoribus ait. Ecce euan gelizo vobis gaudiū magnū qd̓ erit oī ppl̓o: qꝛ natus ē vobis hodie ſaluator ꝗ ē chrus dn̄s. Ita ēt angelus naſcituꝝ Iacharie p̄dicēs Ioānē. Erit(inꝗt) gaudiuꝫ tibi ⁊ exultatio ⁊ ml̓ti ī natiuitate eius gaudebūt. Ioānes itaqꝫ trāſactis īfātie ānis licet tenellus excelſiqꝫ gn̄is hītus fuit antiquiſſimiſqꝫ ꝑētibꝰ vnicꝰ cui opu lentiſſime ſb̓e ſucceſſio debebat̉: eſſetqꝫ ex mr̄is vtero ſcūs ꝓpter amorē tn̄ cele ſtis pr̄ie cū frequētias hoīum ſuſtine̓ nō poſſet Eremū petijt ipſamqꝫ parētibuſ p̄tulit ⁊ fulgētes domos īformis luti vilitate mutauit ne leui(vt ſacra canit eccleſia) ſaltē maculare vitā famine poſſet. Voluntariū p̄terea bellū paſſionibus ī dixit ac violēter ſe vince̓ ꝯtēdit: ⁊ de abundātia delitijſqꝫ ad famē: ſitiꝫ: abſtinē tiā: mortēqꝫ trāſiuit: necnō ⁊ ſomnū ⁊ ociū vigilijs ꝯtritiōeqꝫ ꝯfecit. Didicerat enī adhuc ꝑuulus ſpū ſcō illuſtratꝰ regnū celoꝝ vim pati: ⁊ ꝑ ſuiipſius violentiā illud diripi oportere. Un̄ ⁊ duo crucis ⁊ abſtinētie gn̄a ad id obtinendū maxīe exiſtimauit necͣaria q̄ ⁊ ī ſeipſo exꝑimētū ſumpſit: Unū vꝫ corꝑale ⁊ ſpūale: primū a potū tēperare appetitū gule ⁊ a delectationibus coerce̓: ⁊ ab ijs q̄ tactu gu ſtu ⁊ viſu decipiūt deſcēſuꝫ viriliter reuocare ſeip̄m. Alid̓ abſtinētie ⁊ crucis ge nus ⁊ ꝗdē p̄cioſius ſublimiuſqꝫ eē adiudicauit: motꝰ aīe regere ⁊ ꝑturbatiōes illiꝰ modeſtia ⁊ trāqͥllitate placare. Ire ac ſuꝑbie īpetus refrenare: litigare quotti die ꝯtra vitia cogitatiōes malas ī pacē redige̓: volūtates ꝓprias abnegare: eaſqꝫ īteriori examīatiōe diſcutere ⁊ regētis īperio ſb̓igere. Hāc crucē ī ꝯſpc̄ū dn̄i gl̓ioſaꝫ eē putauit: ac ꝓut potuit v̓bo ⁊ exēplo om̄es edocē curauit. Hinc ſcriptū e. A diebꝰ Ioānis regnū celoꝝ vim patit̉. Poſt hec āt cū trigeſimuꝫ vite ſue atti giſſet ānū ſic̄ ſacra euāgelij Luce hꝫ hiſtoria duodecīo īperij Tyberij Ceſaris āno ꝓcurante Pōtio Pillato iudeā: fc̄m ē v̓bum dn̄i ſuꝑ eū ī deſerto. Et ſubito venit ī oēm Iordanis regionē p̄dicās baptiſmū pn̄ie ī remiſſionē peccatoꝝ ſicut ſcriptū ē ī libro Iſaie ꝓphē dicēs. Ego vox clamātis ī deſerto ꝑatā viā dn̄i: rectas facite ſemitas eiꝰ Oīs vallis implebit̉: ⁊ oīs mons ⁊ collis hūiliabit̉: ⁊ erūt praua ī directa ⁊ aſpera ī vias planas. Atqꝫ ita vt diuꝰ refert Ambro. ſingulis ꝙ buſcūqꝫ īterrogantibus ꝯueniētia ꝯtulit reſpōſa. Demum ab Herode Antipa magni Herodis filio Paulo an̄ p̄dicationē chr̄i in carcerē truſus ē ꝙ Herodiadē Agrippe ſororē: ac Philippi fr̄is ſui vxorē inceſtuoſis nuptijs ꝯiūxerat. Dicebat enī: nō licet tibi hr̄e vxorē fr̄is tui. Qui īpiꝰ ira ꝯcitatus ꝓ pietate īpietat mercedē reddidit. Ubi ⁊ ꝑ annū pedore carceris ⁊ inedia maceratꝰ. Adueniēte v̓o natalis ipſiꝰ die ꝯuocauit Herodes ꝯctos galilee principes nobilioreſqꝫ ami cos ſuos: eiſqꝫ regiū ꝯuiuiū p̄parauit. Quibꝰ epulātibꝰ Herodiadis filia ī veſtitu deaurato venit: ⁊ ī medio triclinio ſaltauit: placuitqꝫ regi ac ſil̓ diſcūbētibus Eui ꝯfeſtim iureiurādo pollicitꝰ ē rex dare quodcūqꝫ poſtulaſſet. Illa āt a mr̄e p̄monita: eveſtigio da mihi īquit ī diſco caput Ioānis baptiſte. Rex v̓o ꝑꝑ iuſiurandū ⁊ ꝑꝑ ſil̓ diſcumbētes(lꝫ vehemēter ꝯtriſtatꝰ) iuſſit dari quod poſtulabat. Et miſſo ſpiculatore decollauit en̄ ī carcere. Capiteqꝫ ī diſco allato datuꝫ ē puelle: puellaqꝫ illud mr̄i ſue dedit. Mr̄ v̓o ī ſc̄iſſimi viri ꝓbrū pꝰ regiā domū ilud ꝓici iuſſit. Quo audito venerūt Ioānis diſcipl̓i ⁊ tulerūt trūcū ac ī Seba

Anno Liber. Chriſti Mūdi. Octauus Octauianus. ſten ex Macharūta opido deferētes poſuer̄t ī monumēto. Et verificatū ē ip̄i Ioānis v̓bū qd̓ predixerat. Me oꝫ minui: vꝫ ī capite: illū āt creſce ī cruce. Hero des āt ī vltionē ſc̄iſſimi viri digna ſuſcepit ſupplicia. Gētiles v̓o Iuliani apoſta te tꝑibꝰ īuidentes miraculis. Ioānis baptiſte vt nomē id de ſub celo extīguerēt eiꝰ oſſa ac reliꝗas ē ſepulchro tractas ml̓ta cū rabie diſperde̓ conati ſunt. Sꝫ haud multo poſt eas denuo colligētes ꝯburi fecerūt. Cū hec agerēt̉ ꝗdā monachi hieroſolimite mīa moti maiore parteꝫ furtim ſurripiētes hieroſolimā detuler̄t. q̄ īde ad Mireā ciuitatē vbi ⁊ corpꝰ ſc̄i Nicholai ẜuabat̉ allate ſūt. Genuenſes v̓o vt Iacobꝰ de voragīe ſcribit tꝑe Gotifredi āno ſalutis nr̄e. 1o9oº. reuertenteſ ab hieroſolimoꝝ expeditione ſc̄as reliꝗas accepūt: maxīoqꝫ cū gaudio genuaꝫ detulerūt: ⁊ ī diui Laurētiſ tēplo collocauer̄t. Quas qd̓ fuiſſe precurſoris relio as ml̓tis clariſſimiſqꝫ miracul̓: necnō ⁊ Alexādri tertij ac Innocētij qͣrti ſūmo rū pōtificū auctoritate poſtea ꝯprobatū ē. Que ēt etate nr̄a maxīa cū reuerētia eo ī loco ab oībꝰ īuiſunt̉. Index v̓o quo dn̄m demōſtrauit a ꝗbuſdā mercatoribꝰ delatꝰ ē Florētiā ac ī tēplo ipſi btō p̄curſori dicato cuſtodit̉. Caput āt qd̓ nc̄ ī monaſterio diui Silueſtri rome ẜuat/ tꝑibꝰ Martiani prīcipiſ cuidā Marcel lo abbati ī quodā ſpecū fenitie ꝯmorāti reuelatū fuit. qd̓ poſtea ꝑ Theodoſium īꝑatorē Cōſtātinopolim fuit trāſlatū. Et extūc feſtū nō decollatiōis tm̄: ſꝫ ⁊ oſſi um collectiōis priꝰ facte eē cepit. De Ioāne baptiſta. Ioſephꝰ ī. 18º. antiqͥtatū liº. ſic hꝫ Ioānē baptiſtā Herodes occidit viꝝ valde bonū ꝗ precipiebat iudeis vir tuti oꝑā dare: iuſtitiā cole̓: ī deū ẜuare pietatē: ⁊ ꝑ baptiſmū ī vnū coire: tū d̓mū baptiſmū acceptabile fore ſi nō ſolū ad abluēda pecc̄a ſumat̉ v̓m ēt ad caſtimoni am corꝑis atqꝫ ad aīe iuſtitiā purificationēqꝫ ẜuet̉: oīumqꝫ pariter v̓tutū velut ſignaculū ⁊ cuſtodia q̄dā fidelis hēat̉. Que cū ab eo precepta hꝰi docerēt̉ atqꝫ ad audiēdū eū pl̓ima multitudo ꝯcurret veritus Herodes ne forte eiꝰ doctrīe ꝑ ſuaſiōe ppl̓i a ſuo regno diſcederēt meliꝰ credidit eē priuſꝙͣ noui aliꝗd fieret p̄uenire hoīem nece ꝙ poſtmōm turbatis rebus ſerā penitudinē gerere. Ex ſola hac ſuſpitione(ſalua eius reuerentia) vinctus in caſtellū Macherunta abducitur Ioānes: ibiqꝫ obtruncatur. Hec ille. Eſus chr̄s filius dei viui. ſaluator ⁊ redēptor nr̄. ī Bethleē Iude ex pu Primo. 5199 riſſimis illibate v̓ginis Marie ſanguībus cooꝑāte ſpū ſcō deꝰ ⁊ hoͣ ad abulēdā hūani gn̄is labē ꝑꝑ primoꝝ parētū iobediētiā ꝯtractā: paccato iaꝫ toto orbe qͣdrageſimoſecūdo īperij Auguſti āno: naſcit̉. Hō ſiꝗͥdē manifeſtꝰ ⁊ deus occultus ex deo pr̄e ꝓcedēs. Sic eī p̄dixerat ꝓphā. Ecce virgo ꝯcipiet ī vtero ⁊ pariet filiū: ⁊ vocabr nomē eius Hemanuel. qd̓ ē īterpretatū nobiſcū deꝰ. Qui vt ſe ꝯmēdaret deū naſcēdo: viuēdo: moriēdo: reſuſcitādo: ī celū aſcēdēdo. multa ⁊ īaudita miracula: vt ex familiariſſima euāgelij hiſtoria colligimꝰ fecit. quoruꝫ primū hoc ē ꝙ tā mirabiliter natꝰ ſit: ⁊ noua ſtella ſuꝑ eū viſa ſit ⁊ angeli in celo cantauerīt. Gl̓ia ī altiſſimis deo ⁊ ī terra pax hoībꝰ bone volūtatis: necnō ⁊ pa ſtoribꝰ ea ī regiōe vigilātibꝰ gaudiū magnū euāgelizauerīt: natū.ſ. eē mūdi ſalua torē: qͥ veniētes vt viderēt v̓bū qd̓ factū ē ad eos ēt prīcipiū euāgelij Ioānis de dicarit. In prīcipio.ſ. erat v̓bū: ⁊ v̓bū caro factū ē. Vt aūt nō abrogare legē: ſed adīplere videret octaua die circūciſiōis gr̄a delatꝰ ē ī tēplū ⁊ ieſus chr̄us eſt ap pellatus. qd̓ nomē prius ab āgelo ꝙͣ ꝯciꝑet̉ ī vtero vocatuꝫ fuerat. Vt deīde ter tiodecīo die ex Sabeis Magos ad ſe adorādū tribuſqꝫ muneribꝰ adornādum ſtella duce deduxerit ī Syria. Magos āt ꝗdā oriētales ppl̓i reges ſuos ⁊ ſapiē tes appellāt. Magus ſiꝗdē ꝑſicū vocabulū ē: qd̓ apd̓ grecos phm̄ ⁊ apd̓ Latīoſ ſapiētē ſignificat. Hi aſtroꝝ cultores fue̓. Et ꝓpterea ī oriētis regiōe ſtella noue claritatis eis apparuit q̄ ceteris illuſtrior erat; Un̄ ⁊ ītuētiū aīos ad ſe ꝯuertit. Hūc deīde puerulū qͣdrageſimo die feria.ſ. ꝗnta purificatiōis cā mr̄ ī tēplū d̓tulit: quē Simeon vir iuſtus ī vlnis ſuſcipiēs diuīo afflatꝰ numine ſaluatorē ſuum ꝓfitēdo cecinit. Nūc dimittis ẜuū tuū dn̄e ī pace ⁊cͣ. Idē ⁊ Anna ꝓphetiſſa ſpū ſcō incitata fecit. Et poſt qetē Ioſeph ab angelo admonitus fuit vt ſe cū puero pueriqꝫ mr̄e ī egyptū tranſferret dicēs: futuꝝ eē vt niſi id effice̓t: Herodes pue

Anno Mūdi Chriſti
.VIII. ¶ Liber. Octauianus rū occideret. Cōmoratuſqꝫ ē ibi ſex ānis vſqꝫ ad Herodis obitū. Inde cū puero reuerſus ē hieroſolimā: vbi nec diu tn̄ moras traxit: eo ꝙ Archelaū Herodiſ filiū regnare ītellexiſſet: ſed ſeceſſit ī ꝑtes Balilee: ac Nazareth vrbē īcoluit: ꝑꝑ quod Nazareus appellatus ē. Agēs v̓o duodecimū ānū cū parētibus ad diē feſtū celebrādū hieroſolimā de more ꝓficiſcit̉. Ibiqꝫ ī tēplo dū īter ſacre legis do ctores nexus ābiguos ſolue̓t: nō deus ſꝫ admirāde īdolis puer ab eis creditus ē Parētes v̓o īde abeūtes cū pueꝝ ſubſeꝗ̄ nō viderēt ſollicitudīe pleni ad tēplum redeūt: eumqꝫ īter ſacre legis doctores ſciſcitantē īueniūt: a ꝗbuſ bene monituſ ī pr̄iam cū eiſdē reuerſus ē ⁊ ſubditus fuit illis: Ueꝝ qͥd poſtea vſqꝫ ad trigeſimū ānū egerit nullus euāgeliſta ꝯmēorat: ſꝫ īter hoīes vti hō vſqꝫ ī illū diē verſatus ē. Cū āt trigeſimo āno eēt etatis ad aꝑiēdū eterne vite ianuā ī Iordanis Valueo ſe baptizari voluit a Ioāne: ſtatīqꝫ ē celo vox ītōuit. Hic ē filius meus ele ctus ī quo mihi bn̄ ꝯplacui ip̄m audite ⁊ corꝑali ſpē ſicut colūba ſpūs ſcūs ſtatī ſuꝑ eū māſit. Eueſtigioqꝫ ab eodē ſpū ductus ī deſertū qͣdragīta diebus ⁊ qͣdra gīta noctibus ieiunauit ac poſtea eſurijt. Inde ſuꝑatis Diaboli tētatiōibus cuꝫ ī ſpū tēplū īgreſſus eēt eiecit vēdētes emēteſqꝫ de tēplo: vt hr̄. Ioā. 8. Eodē īſuꝑ āno vocatis apl̓is: Petro ⁊ Andrea: Iacobo: Ioāne: Philippo: ac reliqͥs apl̓is diſcipuliſqꝫ alijs: vt ſuā oſtēde̓t diuinitatē abſcōditā in chana galilee mr̄e p̄ſēte corā ipſis(vocatus ad nuptias) aqͣs ī vinū ꝯuertit. Inde ſtatī vt opus pr̄is perficeret ſūpto ſacro diſcipl̓oꝝ ꝯſortio: Iudeā oēm: Samariā: Galileā: ⁊ Phenicū vrbes circuiens ī tēplo ⁊ ſynagogis celeſti documēto ppl̓os docere cepit. Sꝫ ⁊ leproſos mundare: mutos vocales facere: cecos illumīare: mortuos ſuſcitare: ac febribuſ: vētiſ: vndiſqꝫ īperare: ⁊ alia īnumerabilia ſigna face̓: vt ſue diuinita tis experimētū mōſtraret. Poſt hec ſacerdotū īuidia ꝓcurāte: cū ſuū corpus ī ci bū: ⁊ ſanguinē tā p̄ſentibus ꝙͣ futuris exhibuiſſet ī potū ab vno ſocioꝝ eius vēdit̉. Captuſqꝫ ⁊ accuſatus ꝙ ſabbatū nō obſeruaret: ꝙ ſaluti hoīuꝫ quouiſ tp̄e ꝯſuleret: ꝙ baptiſmū circūciſiōi anteferret: ꝙqꝫ abſtinētiā Suille carnis auferret p̄ſidis iuſſu deludit̉ virgis cedit̉: corona ſpinea coronat̉: collaphis ſputiſqꝫ deturpat̉. ⁊ deniqꝫ tāꝙͣ latro cruci affigit̉: vbi cū ſpōte ſua ſpm̄ emiſiſſet tremuit oīs terra. ſol obſcuratus ē: offuſcata ē luna ⁊ velū tēpli a ſūmo vſqꝫ deorſū ſciſ ſū ē. Cuius mortui pectꝰ cū Lōginus mileſ ꝗ paꝝ videbat lācea ꝑforaſſet ſāguiſ cū aqͣ mixtꝰ exiuit: Un̄ cūcta nr̄e ſalutis ſacra ſumpſere prīcipia. Poſtmōm de cruce depoſitꝰ: ſepultureqꝫ traditus: poſt diē tertiā veluti alter Ionas de vētre Ceti: ſic ipſe de vētre terre ſuꝑata morte ſurrexit: ac poſtea ſuis pordinatiſ ſepe apparuit: ⁊ e medio eoꝝ cernētibꝰ ipſis ꝓprijs viribuſ ī celū ad eū ꝗ̄ miſit eū euo lauit: necnō ⁊ ſpm̄ ſcm̄ ex ſe pr̄eqꝫ ꝓcedēte ac oīa viuificāteꝫ ī apl̓os diſcipuloſqꝫ oēs miſit. Quo illuſtrati bellū aduerſus orbiſ prīcipē illico ſuſcepere: quē ꝑ chri ſanguinē ſuperātes: ipſūqꝫ ducē Ieſū chr̄m triūphātes tādē ī celeſtē pr̄iaꝫ ſecū ti ſūt. Et hec q̄ de vita chr̄i regis ⁊ pōtificis nr̄i ex ſacra euāgelij hiſtoria ꝙͣbreuiſſie ꝑſcribēda duximꝰ. Ioſephꝰ āt iudeꝰ ī liº. antiꝗͥtatū de chr̄o ſic hꝫ. Fuit tꝑi bus nr̄is Ieſus vir ſapiēs: ſi tn̄ viꝝ eū noīare fas ē. Erat.n. mirabiliū opeꝝ effector ac hoīuꝫ doctoꝝ maxīe: q̄ q̄ v̓a ſūt libēter audiūt. Hāc ob rē multos tū ex iudeis: tū ex gētibus ſibi adiūxit: chr̄us hic erat. Hūc āt cū Pilatus a prīcipibus nr̄e gētis īſtigatus ī crucē agēdū cēſuiſſet: nō tn̄ ij deſerue̓ qͣ euꝫ ab initio dilexerāt. Eiſdē preterea die tertia poſt mortē viuus apꝑuit: quēadmōm diuinitus īſpirati ꝓphē ⁊ hec ⁊ alia de eo īnumerabilia miracula futura eē p̄dixerāt. Perſeuerat ⁊ vſqꝫ ī hodiernū diem celebre chriſtianoꝝ nomen ab ipſo ſumptū perſeuerat ⁊ genus. Hec ille. Nato itaqꝫ dn̄o nr̄o ieſu chriſto īcohata ē ſexta ſeculi etaſ: que nll̓a gn̄ationū aut temporum ſerie certa ſed veluti decrepita totiuſ mundi morte erit finiēda. Hāc etatem quidā ab īcarnatione chr̄i incipiūt. Quidā a baptiſmo chr̄i ꝓpter vim regeneratiuā aquis datā iā circūciſiōe terminata. Alij auteꝫ a paſſione: qꝛ tunc aperta eſt paradyſi porta: ⁊ incohata eſt ſeptima quieſcentium. Mdnnoꝝ diuerſitas.

Liber. Octauus Octauionus Et qꝛ vt quidā auctor ſcribit ex ānoꝝ chr̄i regūqꝫ ꝯcurrētia quoꝝ īitia fineſqꝫ frequēter ſūt īcerti ambiguitas quoqꝫ emergit ī calculando: necnō ⁊ circa ānoſ dn̄i quoto āno baptizatus quotoue paſſus ſit chr̄us varie loquūt̉ auctores. Iccirco ad oēm dubietatē remouēdā: hoc ī loco aduertēdū ē ẜm Bedā liº. de tꝑibꝰ: ꝙ Romani an̄ Numā Pamphiliū: annū ī Martio ob Martis reuerentiā: a quomenſis ille denomīatus ē ſicut Hebrei incipiebant. Ab eiuſdē tn̄ tꝑe ꝑ duos mē ſes Ianuariū ⁊ Februariū ad ānū priꝰ ꝯfuſū addiderat. Annū a bruma.i. a Ianuario īcipiūt: quos ēt romana eccl̓ia ī calendario cōi ⁊ anno vſuali ſeꝗt̉. Greci v̓o q Olympiades īuenerūt: a Solſtitio brumali quādo ſol īcipit aſcedere ānuꝫ īcipiūt. Hebrei ab Equinoctio v̓nali ꝙͣdo mūdus īcepit. Egyptij ab autūno. O riētales v̓o(vt Dyoniſio placet) ⁊ p̄ſertī Arabes ⁊ Caldei a fructuū collectiōe illatis ī tēplū decimis ī Octobris prīcipio: qd̓ ꝓprie ē equinoctiū autūnale: ānuꝫ incohāt: ſicut patuit ī Ezechielis viſiōe vbi de mēſe qͣrto agit̉ qͣnta die menſis: apud quos October menſis primus erat. Ceteꝝ preter variā āni īceptionē predictā ē annus emergēs a quouis rei euentu i. a quouis āni tꝑe vſualis īcipiēs: qͣlis īcohari ſolet ī primordijs regū ⁊ īꝑatorū Ad hoc annos domini dupl̓r numeramꝰ: aut ẜm natiuitatē: aut ẜꝫ etatē. Unde cū chr̄us natus ſit ī fine anni nr̄i vſualis ẜm ſolē/ de primo anno natiuitatis tm̄ ſeptē dies hūit. Sꝫ primus ānus etatiſ ſue duodecī menſiū ſolariū.ſ. a. 25. die de cēbris vſqꝫ ad eūde diē reuoluto āno ꝯplet̉ ī ſecūdo āno natiuitatis. Et ita duoſ annos natiuitatis ẜm ſolē pene ī prīo āno etatis ꝯſumauit. Et ſecūdus ānꝰ natiuitatis ē ille qͥ ⁊ primꝰ. Unde fit vt anni dominice natiuitatis ẜm ſolarē curſum ſūt trigītaqͣttuor ⁊ pene cū dimidio. In quoꝝ trigīta ẜm etatē trigeſimoprīo ẜꝫ natiuitatē baptizatꝰ ē. Quo āno ꝯputato cū vltīo pene dimidio v̓m ē chr̄m qͣttu orānis p̄dicaſſe: vel ſaltē ẜm Ioānis euāgeliū tribꝰ ānis cū dimidio. In trigeſimo āt tertio etatis āno ⁊. 34. natiuitatis ipſe chr̄us paſſus ē. Annus igit̉ qͣdrageſimuſſecūdus Auguſti Ceſaris ī quo natus ē dominꝰ: ſicut a Martio in quo Iulius occiſus ē īcepit ita ⁊ deſinit. Iōqꝫ īꝗt Dyoniſius. Initium ī anno tertio 194. Olympiadis iuxta Euſebiū ſumit ⁊ finē eiꝰ ī qͣrto āno eiuſdē Olympiadis mēſe Martio ꝯcludit. Et iō diuina ſapīa ibi ꝓuidit ſuā natiuitatē: vbi greci annū cū Olympiade īcipiūt. Anni v̓o regū ⁊ īꝑatoꝝ quoꝝ raro īitiū aūt finiſ certe reꝑit̉ difficile cū Olympiadibꝰ aut cū āno domini ꝯputant̉: eo ꝙ initiū ī priori āno: finē ī altero āno Olympiadis frequēter hꝫ. Cū igit̉ Iuliꝰ kl̓is Partij interfectus fuerit: vnde regnū Octauiani numerat̉ dominus ī fine āni. 42. Octauiani īcepit primū annū natiuitatis ſue. Et ſic annus quadrageſimuſtertiꝰ Auguſti incipit in primo anno etatis domini: quadrageſimuſquartus in ſecūdo an no: ⁊ quadrageſimuſquintus in tertio. Et ſic de reliquis. Annorum diuiſio. Annus igit̉ duplex ē. Vertes ſ. ⁊ Magnus. Uertentē olim Egyptij hūere bime ſtrē Archades trimeſtrem. decē v̓o mēſiū inequaliū veteres Romani habuere ſub Romulo rege. Cui(vt diximus) Numa Pōpilius duos addidit vt duode cim eēt menſiū: dieꝝ v̓o. cccliiij. qui antiꝗſſimus fuit Hebreoꝝ annis. Sane cuꝫ ml̓tas ītercalatōnes ānus talis exquireret ne ferie mēſiū hyemales eē ꝯtīgeret: aut ſacra hyemalia efficerent̉ eſtiua. Caius Iulius Ceſar annū ad ſolis curſū equanit: eūqꝫ ī ꝑtes noue̓ ſubdiuiſit: vꝫ menſes: ſeptimanas: diem quadranteꝫ: horam: punctū: momētū: vnciā ⁊ Athomū. Annū enī ī duodecī mēſes ⁊ quīqua gītaduas ſeptimanas ⁊ diē vnā. dieſqꝫ. 36 5. cū qͣdrante ꝯſtituit eo ꝙ ꝯperiſſet hoc ī ſpatio quadrantis ſolem fere zodiacū oēm circuiſſe. Et qm̄ qͣdrantē illum ſingulis annis apponere videbat̉ difficile vt qͣrto āno ānus eēt ſemꝑ trecentorum dieꝝ ⁊ ſexagintaſex diem illam februario menſi addens. ⁊ hac in forma ne auctus videret̉: vt ſexto kl̓as bis diceretur.ſ. duobus diebus ꝯtinuis in quibuſ venire contingeret: ⁊ hic biſextus eſſet. Menſi vero qͣttuor ſeptimanas ⁊ paulo amplius conſtituit: Septimane dies ſeptem. Diei quattuor qͣdrantes. Qua dranti autem ſex horas. Hore quattuor puncta. Pūcto decē momenta. HomeAnuo Chriſti Mūdi.

Mndi Chriſti
.VIII. ¶ Liber. Octauianus to duodecim vncias. Uncie. 47. Athomos. Athomū vero indiuiſibilem dixit Menſis itaqꝫ duodecima fere ꝑs anni ſolaris ē. Septimana quarta ꝑs menſis dies naͣlis ſeptima ſeptimāe ꝑs dr̄. Quadrās diei naͣlis qͣrta pars ē hora: ſexta quadrantis pars. Pūctū qͣrta ꝑs hore. Momētū decīa pars pūcti. Uncia duodecima momēti ꝑs. Athomꝰ v̓o ē qͣdrageſimaſeptima ꝑs vncie. Annꝰ āt magnus ẜm Ariſtotelem is eſt quem ſol ⁊ luna ceteriqꝫ planete ī eundeꝫ iūcti oēs diſceſſerīt īuicē redeūtes ꝯficiūt vt ſſ oēs ſūt ī principunctū pio arietis ⁊ inde curſum ceperint: quādocūqꝫ ꝯtingat eoſdē ī principio arietis inuicē reperiri eo tūc ānus magnus erit ꝑfectus. Et hoc fieri diuerſimode puta rūt ātiꝗ: qꝛ alij hūc ānū ꝯfici ex anis vertētibꝰ. 248 4. Alij v̓o ex 55 5r. Alij v̓o ex decēmilibꝰ octingentis ānis ⁊ plus ⁊ minꝰ. Qd̓ credē ridiculū eēt. Annū āt ma gnuꝫ mille ānos nō excedere Ioſephus ī primo antiquitatum dixit. Igit̉ ſicut greci ad victorie ſue gl̓iam a captiuitate Trōie tꝑa annotare ceperūt. Et īde Olympiade cepta iuxta Olympiadaꝝ numeꝝ ēt ānotauerūt. Poſtea ro mani florētes ab vrbe ꝯdita. Ultimo nos chriſtiani a natiuitate ſiue ab īcarnatiōe chr̄i ꝯſueuimus ānotare. Quā ſane ānotationē deinceps ꝓſequemur: vt in margine explicabitur. Turci v̓o ⁊ Mauri alieqꝫ Mahumētee natōnes a Ma humēto annotationes facere dicūtur. ¶ Prodigia ī natiuitate chriſti Okei fons nato dn̄o(vt Eutropius ⁊ alij multi tradūt) Rome ⁊ taberna meritoria ī tranſtyberina regiōe ex terra ꝑ totā diē effluxit: denūciās chr̄i gr̄am gentibus oībus datā Quo ēt die aureus circulus circa ſolē apꝑuit. Treſqꝫ ſoles viſi ſunt: poſtea ſtatim ī vnū redacti. Romuli quoqꝫ ſtatua/ ⁊ tēplū pacis corruere. Archelaus magni Herodis filius qͣdrageſimoſeptīo īperij Auguſti anno Olym piade autē. 19σ. iudeis regnare cepit ⁊ regnauit ī hieruſalē ānis. 9. Qui patre ſublato ip̄m(vt dignū erat) regijs exequijs honorauit moxqꝫ ad ꝯprimendā po puli ſeditionē ꝯtra eū ortam nouē iudeorum milia peremit. Queꝫ Ceſar auguſtus ꝓpter amorē pr̄is cū ceteris Herodis filijs atqꝫ ſorore Solome ac Beroni ce eius filia: quoad vixit maxīo ꝓſecutus ē honore. Sed huic maxime ⁊ Herodi Antipe Lyſie quoqꝫ ac Philippo fratribus nō feliciter ceſſit. Nā cū omnes accuſati eēt. Archelaus hic nono regni ſui āno ī exiliū apud Uiēnaꝫ Allobrogum relegatꝰ fuit. Alij aūt vix multo obſequio reditū īpetrarūt: ⁊ ſuaꝫ quiſqꝫ te trarchiā vltra Iudeā ⁊ Celoſyriā vſqꝫ in babyloniam ⁊ Euphratis regionem obtinuerūt. Redactis v̓o ī ꝓuinciā Archelai finibꝰ Cōponiuſ q Cirini collega fuerat eo mittit̉ ꝓcurator. Cui ſucceſſit Marcꝰ. Marco ſucceſſit Amimꝰ Ruffus. Quo ꝓuinciā ꝓcurante Auguſtus mortem obijt. Herodes Antipas magni Herodis filius: poſt Archelaū frēm in galilea prefuit annis. 24. Nam Archelao ē regno pulſo. Iudeoꝝ regnū ī quattuor tetrarchiaſ i. partes diuiſū ē. Et huic galilea obuenit: que ē qͣrta regni parſ. Hic(vt Chriſo ſthomꝰ īquit) Impijſſimus ac crudeliſſimus ī ciues ſuos ficarius in nobiles latro: ī ſocios populator: ī domeſticos predo plebis īteremptor: filioꝝ occiſor: in extraneos homicida: ī proprios parricida. q̄ ⁊ vniuerſa ꝓphanauit: ſacerdotiuꝫ iudeoꝝ omnino ſuſtulit: omnē ordinem ⁊ legem ꝯfudit: temerauit regnū: corrupitqꝫ quicquid erat religionionis quod legis: quod vite: quod moꝝ: quod fidei: quod deniqꝫ diſcipline omnis perdidit ⁊ confudit. Hic cuꝫ Philippi fratris ſui vxorem contra legem duxiſſet: a Ioanne baptiſta cōmonitus non equo animo tolerat quod homo dei monebat: ſed illi reſpondit mala pro bonis. ⁊ cum eum occidere vellet timuit plebem: quia(vt Euangeliſta inquit) ſicut verus prophe ta habebatur: ſed poſuit eum in carcere in caſtello Macherunta: ⁊ paulo ante mortem chriſti caput ei amputare fecit. Hic etiam Ieſum a Pilato ſibi miſſuꝫ: illuſum ad eundem remiſit eo ꝙ interrogatus(vt Lucas ſcribit) reſpondere no luiſſet. Tres autem Herodes ſucceſſiue īfames fuiſſe ſcriptura ꝯmēorat. Prīus fuit Aſcalonita ꝗͥ pueros occidit. Secūdus hic ipſe. Tertiꝰ Agrippa Ariſtoboli filius qui Iacobum occidit ⁊ Petrum īcarcerauit. De quibus extant verſus.

Epriſtiᵐᵐº. Pūai. ¶Liber. Octauus Tyberius Aſcalonita necat pueros: Antipa Ioannē. Agrippa Iacobum claudens in carcere Petrū. Yberius tertius Romanoꝝ imperator anno primo. 198. Olympiadis regnare cepit ⁊ regnauit ānis. 23. ⁊ aliquot diebꝰ. Hic Liuie vxoris Au guſti filius ⁊ ipſius Auguſti priuignus ⁊ gener atqꝫ hereſ vir multe lit 15 5214 terature ⁊ eloquentie grauiſſimus: quē certe nec īter bonos principes neqꝫ oīo inter malos ānumerare poſſumus. Hūc cū Auguſtus in filiū adoptaſſet ꝯꝑato magno exercitu ꝯtra Uindelicos miſit: qui eos prelio vicit ac vna cum eis qui Thraciaꝝ ꝯfines erant Romanas prouīcias fecit. Indeqꝫ haud multo poſt de Rhetijs: Uindelitiis: Armenis ac Panonijs triumphauit. Poſt ēt Dalmataſ ⁊ Sarmatas ī Romanam redegit ptātem. Poſtremo vaſtata Germania īpera tor appellatus ē: qui etiam nōnullas ibidem ꝯdidit ciuitates eaſqꝫ ſuo nomine Agrippinas appellauit. Factus deinde omnium monarcha/ bella per ſe nunꝙͣ ſed per legatos geſſit. Hūc Oroſius ⁊ Suetonius īgenij peſſimi ac īſidioſi fuiſ ſe tradūt ſimulans ſe velle qd̓ nollet. Unde(vt Euſebius ſcribit) multos reges ad ſe blanditijs pellexit quos nūqͣ remiſit. In quibus Archelaū Cappadoceꝫ cuius regnū in prouintiam vertit ⁊ Mazachā eius nobiliſſimā ciuitatem Ceſaream appellari iuſſit. Tumultus tamen in vrbe exortos prudenter ſuppreſſit ī quibus multos ſenatores ꝓſcripſit/ quoſdam ēt interfecit. C. Aſiniū Gallum oratorem clariſſimū magnis ſupplicijs īterfecit. Vocienuꝫ quoqꝫ Montanum Narbonenſem celeberrimū oratorem ī Balearibus relegauit vbi ⁊ vita defun ctus ē. Druſum ēt ipſius fr̄em vt nōnulli tradūt veneno ſuſtulit. Uerūtn̄ tante fuit ī iubendo modeſtie vt cū ei ſuaderet̉ ꝙ tributa ꝓuincijs augeret reſpondiſ ſe dicat̉ boni paſtoris eē pecus tondere nō deglutire. Hic etiam Germanicuꝫ Druſij fratris filium qui anno quarto imperij ſui de parthis clarum egerat tri umphuꝫ: poſt patrē veneno īteremit. Sed non multo poſt ⁊ ip̄e octogeſimono no etatis ſue auno ī Campania epoto veneno īterijt. Ualeriꝰ Graccus illuſtriſſimus vir a Tyberio primo āno imperij ſui in iudeam poſt Anniuꝫ Ruffum quintus iudeorum rector mittit̉ ꝓcurator. Qui ſuſcepto magiſtratu: primo apud iudeos pontificatū vendere cepit. ⁊ quoad vixit ml̓toſ ī hieruſalē pontifices ſucceſſiue(vt Ioſephus refert) poſuit ⁊ amouit. Et prīo Amanū a ſacerdotio amouēs Hiſmaelū Iabi filium: pōtificem deſignauit: ſꝫ ⁊ hunc non multo poſt abijciens. Eleaz aꝝ Anne pōtificis filiuꝫ ſacerdotio ſubro gauit. Poſt ānū vero ēt hunc ab officio remouit. Et Simoni cuidā Cemithi fi lio: miniſteriū pōtificatus tribuit. Sed nō amplius ⁊ ipſe ꝙͣ vnius anni ſpatio perfunctus ē pontificatū. Tandē Caypham pontificem maximū ꝯſtituit virum arrogantem ⁊ aliene felicitatis inuiduꝫ: cuius ſuaſione(vt ſacra euāgelij habet hiſtoria(Chr̄us dominus noſter traditus eſt morti. Pilatus natione Gallus ex vrbe Lugduno: vir ſane callidus: facinoroſus ac pro bris omnibus ꝯtaminatus: hoc anno qui ē tertiuſdecimus īperij Tyberij Ceſaris abrogato Ualerio Gracco iudee ꝓcurator a Ceſare deſignat. Et prefuit annis. i0. Qui magr̄atū ſuſcepto: ſua calliditate: ſuoqꝫ īgenio: et iudeoꝝ veſaniā cito ſuppreſſit. Quoꝝ poſtmōm ſuggeſtione dn̄m nr̄m Ieſum chr̄m cruci affixit: in qua ⁊ defecit. Poſtea ſibi times de eius morte doctrinaqꝫ ac religiōe Ty beriū admonere ꝙͣcitius curauit. Propter qd̓ Tyberius chr̄ꝫ in deos referēdū ac templo cēſuit honorādū. Sed id fieri ſenatus vetuit ꝙ no ad ſe prius ſed ad Tyberiuꝫ ſcripſiſſet Pilatus. Qui tn̄ ꝓ tanto ſcelere penas dedit. Nā ꝓpter iu deoꝝ accuſationes a procuratione amotus perpetuo exilio in obprobrium gen tis ſue apud Lugdunū ē relegatus: vbi ⁊ maximis vexatus calamitatibꝰ ſeip̄m (vt Euſebiꝰ ſcribit) īterfecit. Licet ſint qui dicāt eū ſceleris penituiſſe: veniaqꝫ a dn̄o ꝓmeruiſſe Hic regis cuiuſdā(vt aiunt) ex pellice filiꝰ fuit: ꝗ ēt ab adoleſce tia germanū propriū occidit ⁊ francoꝝ regis legatū apud Roma iſidioſe īterfecit: aliaqꝫ homicidia ꝑpetrauit. Procurator deniqꝫ iudee ꝯſtitutus/ oīa ibidem ꝓphanauit: ⁊ iuxta Danieliſ ꝓphetiā de tēplo domini ſacrificia ac libamina ab

Crcᵐ Caeu
.VIII. ¶ Liber. Tyberius ſtulit ⁊ deſolatiōis abominatiq ī eo poſuit. Que abomīatio ex. Hieronymi ſen tētia ad imaginē Ceſaris referri pōt: quā reclamātibꝰ iudeis ip̄e furtī poſuit in tēplo ⁊ ꝓ deo adorari voluit: qd̓ hac potiſſimū d̓ cā feciſſe dr̄: vt auguſti beniuolentiā ſibi ꝯꝑare poſſet: ꝓ qͣ ſua verſutia Herodis tetrarchiā vſurpare intendebat. Sꝫ Herodes cognita hoīs fraude: magnā īdignationē ⁊ inimicitiaꝫ aduer ſus eū ſuſcepit. Adueniente v̓o Chr̄i paſſiōe(vt Euangeliſta ait) facti ſunt ad ī uicē amici: cū antea eā obrem fuiſſent inimici. Phariſeoꝝ ſecta tēpeſtate hac ob ſanctitatis oſtentationē maxīo ī p̄cio vt ex euāgelij hiſtoria elicere poſſumus apud iudeos habīta ē. Qui iō Phariſei dicebāt̉ qꝛ a ceteris hītu ⁊ ꝯuerſatiōe diuiſi erāt. Nā vt Ioſephus ī 2º hꝫ cultū auſterio re ⁊ parciſſimo vtebant̉ victu: ſtatutiſqꝫ Moſaycas traditiōes determinantes pictatia carthaꝝ ī fronte ⁊ ī ſiniſtro brachio de cathologo īſcripta q̄ philateria dicebant̉ ī legis memoriā gerebāt. Fimbrias āplas ſpinis alligatas ꝗbus incedēdo pūgerēt̉ deferebāt. Maioribꝰ ſuis nunꝙͣ ꝯtrarium reſpōdebāt: ⁊ mortuo rū reſurrectionē ſperabāt: p̄dicabātqꝫ. Saduceoꝝ alia ſupererat ſecta in iudea ſꝫ nō eiuſdē religiōis ⁊ p̄cij cū Phariſeis Hi Saducei reſurrectionē corporū ⁊ angelos eē negabāt: ⁊ aīas cū corporibus īterir̄ putabant: vt pꝫ Actuū. 23º. Et qꝛ nimiū ſeueri erāt nec īter ſe ſociales. Sa duceos ſe.i. iuſtos nuncupabant. Eſſeoꝝ v̓o alia ibidē vigebat ſecta: ꝗ ſicut tradit Ioſephus ī ſecūdo monaſticaꝫ) ī oībꝰ agebāt vitā voluptatē vt maleficiū vitātes: diuitiaſqꝫ ꝯtēnentes. Hi ēt vn guēta nō curabāt veſtes ⁊ calciamēta niſi ꝯciſa aut oīo ꝯſūpta nō mutabāt. Hoſpitalitatē exhibebāt: vnicū eis erat pulmētū. Cibū ſemꝑ or̄one p̄ueniebant: ⁊ ſubſequebant̉ Tumultꝰ āt clamor ī eoꝝ hoſpitijs nuſꝙͣ audiebat̉. Et ꝙͣꝙͣ īdige tibus libe̓ ſubuenire poſſent cognatis tn̄ ꝗcꝙͣ dare ſine cōis diſpēſatoris diſpoſitiōe nō ꝑmittebāt. Oē qd̓ dicebāt/ iuramēto fortius exiſtimabāt. Iuramētū qͣ ſi ꝑiuriū reputabāt. Qui poſt āni ꝓbationē inter eos admittebāt̉ cōpellebāt̉ iu rare ꝙ deo fidē hoībus iuſtitiā ⁊ prīcipibus obediētiā ẜuarēt. Et ſi ꝯtīge̓t ipſos aliqn̄ p̄eſſe nūqͣ abuterēt̉ viribus ptātis ad iniuriā ſubditoꝝ ſꝫ mētiētis ꝓ poſſe ꝯuincent: ad iudiciū eoꝝ nō minꝰ ꝙͣ cētū ꝑſone ꝯueniebāt: quoꝝ decreta poſtea īmobilia erāt. Sabbatū adeo illibatū ẜuabāt: vt nec cibū illo die parēt: nec ignē accēdēnt: nec vas aliqd̓ trāſpone̓nt/ aut aluū purgarēt. Cetꝭis āt diebꝰ fodiētes ī terrā cū dolabro demiſſa circūquaqꝫ veſte ſe ꝯtegebāt qn̄ aluū purgabant ne ra dio ſolari īiuriā face̓ vide̓nt̉. Purgato quoqꝫ aluo terrā egeſtā ſuꝑ foueā reduce bāt. Hec ille. Hos Eſſeuos ſiue Eſſeos ꝑꝑ Manaemū quēdā īter eos viꝝ ſc̄m Herodes Antipas dū vixit honorauit. Nec īhoneſtus ẜmo de his in hiſtorijs vnꝙͣ habitus eſt ¶ Septuaginta diſcipuloꝝ chr̄i electio vel deſcriptio. Dn̄s Ieſus chr̄us tertio paſcate poſtꝙͣ decollatꝰ ē Ioanes baptiſta: p̄ter duodecī apl̓os deſignauit ⁊ alios ſeptuagītaduos diſcipulos: eoſqꝫ an̄ faciē ſuā ī oēm ciuitatē ⁊ locū quo erat ipſe vēturꝰ miſit: quoꝝ noīa(vt diuus Hiero. ad Dama ſū ſcribit) hec ſūt. Matthias prīus ꝗ ꝯnūeratꝰ ē cū ūdecī apl̓is: vt Actuū. 2º. c. hr̄ Ioſephꝰ qͥ vocat̉ Barſabas ſcd̓s. Qui vt idē hꝫ liber: iuſtꝰ appellatꝰ ē. Ioſeph ab Arimathia tertiꝰ qͥ petijt a Pilato corpꝰ Ieſu. Marcꝰ euāgeliſta qͣrtꝰ Petri ī baptiſmo filiꝰ: Barnabas ꝗͣntꝰ Marci euāgeliſte nepos. Lucas euāgl̓iſta ſextꝰ Aleophas ſeptīus q̄ vidit dn̄ꝫ qn̄ ibat Emaꝰ. Octauꝰ Seneca: cꝰ epl̓e extāt ad apl̓m Paulū. Nonꝰ Simon q̄ vocat̉ Niger: Decīus Luciꝰ Cyreneſis. Mana hen vndecīus ꝗ collectaneꝰ fuit Herodis tetrarche. Soſthenas duodecimꝰ ꝗ ī prīa epl̓a Pauli ad Coryntheos legitur. Tertiuſdecimus Cephas cui Paulus ī faciē r̄ſtitit. Non enī Petrus ſicut Euſebius ī hiſtoria eccl̓iaſtica tradit. Quar tuſdecimꝰ Thadeus n̄ apl̓us q̄ Abagaꝝ regē ſanauit: Hernias ꝗntuſdecīuſ q̄m ī epl̓a ad Ro. Paulus ſalutat. Andronicꝰ ſextuſdecimꝰ ⁊ hūc ſalutat. Ionias de cimuſſeptimꝰ. Amplias. 18. Urbanus. 19. Herodiō. 20. ⁊ hos om̄s ſalutat. Aſineretus. ri Iaſon. 22. de quo loꝗt̉ Paulus ante ſe fuiſſe ī chr̄o Stephanuſ ꝓtho

Anno Chriſti Mūdi Liber. VIII. Tyberius martyr. 23. Philippus diaconus. 24. Procorꝰ. 25. Nicanor. 26. Timon. 27. Par mena. 28. Nicholaus aduena. 29. Trigeſimus iudas. Sylla. zi. Hi duo miſſi fue rūt cū Paulo Antiochiā. Siluanuſ. z2. fuit qui cū Paulo Theſalonicēſibus ſcri pſit. Simō. 33. filius Eleophe. Naaſon Cyprius ātiquus diſcipl̓s. 34. Agabꝰ ꝓphā. 35. q tulit zonā Pauli. Ignacius ep̄us. 3σ. Ananias ꝗ Paulū baptizauit 38. Ruffus ¶ 39. Alexander. 40. Simon Cirenēſis ꝗ portauit crucem poſt Ieſū. 41. Nahanael a cana galilee q̄ dixit. Anazareth pōt aliꝗd boni eſſe. 42. Nichodemus publicanoꝝ princeps qͥ venit ad Ieſū nocte ⁊ qͣttuor eius frēſ vꝫ Simon: Iudas: Iacobus: ⁊ Symeon. Quadrageſimuſſeptius Simon Coria riꝰ apud quē hoſpitatus ē Petrus apl̓us. 48. Barnabas alter a nepote Marci qui vīetus Romā ductus ē poſt nece Pauli ⁊ ibi defunctus ē. 49. Ioānes queꝫ vocāt pr̄em. Quīquageſimus ēt alius Barnabas fuit. 5i. Stephanus aliꝰ ⁊ ſex fr̄es eiꝰ qui cū Petro abierūt Ceſareā ad Iopen: vꝫ Cariſius Milchus: Gaiuſ Aquila Flegatū: Hermas qui ſimul cū Cherintho tranſgreſſus ē ⁊ fuit Hereſiarcha ⁊ cū illo alij duodecim quoꝝ noīa iſta referuntur. Helion Appelion: Probatiſſimus: Simeon: Leui: Marcobas: Cleon: Eumanes: Candarus: Cleon: alius Dimas ⁊ duodecimus Narciſus. Hi ſunt d̓ quibus Ioannes euangeliſta ait. Exierunt ex nobis: ſed non erant ex nobis. Et Paulus eos falſos apoſtolos appellat ⁊ operarios īiquitatiſ. Hi quippe: vt idē apoſtolus ait retro abierunt: quibus a veritate diſcēdentibus apoſtoli alioſ duodecim delegerunt: ne.ſ. diſcipulorum corrumperetur numerus: ſicut ⁊ in locuꝫ Iude Scariotis ſubrogatus eſt Matthias. Et hec eorum ſunt nomina: videli cet Adeppelles: ⁊ Penetus. Ioannes ꝗ dicitur Iuſtus: Stachis: Pōplius: Ariſtobolus: Stephanus: ex Coryntho. Lympas: Herodion filius Narciſi Ruffus adeo electus. Titus: Philemon: Ariſtarchus quem Paulus in epiſtolis ꝯcaptiuum frequenter appellat. Hec ex Hieronymi ſcripto. ¶ Schola chriſtianorum hic incipit. Apl̓i aūt ⁊ diſcipuli oēs poſt dn̄i aſcenſione(ſicut Lucas in apoſtoloꝝ actibus meminit regreſſi a mōte oliueti hieroſolimā venerūt ⁊ aſcenderūt in cenaculuꝫ vbi manebat Petrus ⁊ Ioānes: Iacobus ⁊ Andreas: Philippus ⁊ Thomas Bertholomeus ⁊ Matheus: Iacobus Alphei ⁊ Simon zelotes ⁊ Iudas Ia cobi: ⁊ hi oēs vnanimiter ꝑſeuerantes in oratiōe cū mulieribus ⁊ Maria mr̄e Ieſu ⁊ fratribus eius ſcholaꝫ virtutuꝫ cōfeſtim conſtituerunt: meditantes in le ge mandatorum domini die ac nocte donec induerētur virtute ex alto. Tūqꝫ dominū noſtꝝ ieſuꝫ chriſtum orare primo ceperūt cū quo duduꝫ auerſantes vir tutibus illiꝰ ⁊ miraculis paſcebant̉. Eoqꝫ loci nihil heſitātes in oratione perſe uerarunt: ⁊ poſt decimam diem acceperūt munera ſpūſſancti ꝓmiſſa que poſce bant. Quibus muneribus imbuti oīa que de chriſto ꝑ ꝓphetas ſcripta fuerāt intellexerunt: cōmuniqꝫ decreto ſymbolum edentes noſtre fideiⁱ fundamenta iecere. Et Petrus quidem apoſtoloꝝ princeps iuxta hieremie uaticiniū. cº. 2º. ⁊ Iſaie. 45. atqꝫ pſalmiſte dixit Credo in deū patrem omnipotētē creatorem celi ⁊ terre. Andeas vero eius germanꝰ ī Abacuch v̓bo ſubdidit. Et ī Ieſum chriſtū filiū eius vnicū dominū nr̄um. Qui Ioānes adiecit Qui cōceptus ē de ſpiritu ſancto natus ex maria virgine. Hoc. n. Iſaias predixerat. Ecce virgo ꝯcipiet ⁊ pariet filiū ⁊ uocabit̉ nom̄ Hemanuel. Et Hieremias Bl̓ier circūda bit viꝝ Iacobꝰ v̓o ēt Iſaie ꝓphetā affirmās dixit. Paſſus ſb̓ pōtio Pilato crucifixus mortuꝰ ⁊ ſepultus. Thomas deīde Oſee ꝓphetiā ꝯteſtās ait. Deſcēdit ad īferos tertia die reſurrexit a mortuis. Poſtea Iacobꝰ maior ꝓtulit. Aſcēdit ad celos ſedet ad dexterā dei patris oīpotētis. Philippus mox adiiciens inꝗt Inde vēturꝰ ē iudicare viuos ⁊ mortuos. Bartholomeꝰ poſtmōꝫ cecinit dicēs. Credo in ſpiritū ſanctū. Matheuſqꝫ ſubiecit. Sāctā eccleſiā catholicā. Simō d̓niqꝫ Iudas: ac Hathias reliquū ꝑfecerūt dicētes. Sāctoꝝ cōmuniōeꝫ. Car nis reſurrectionē. Et vitā eternā Amē. Perfectoqꝫ ſymbolo multa ꝯſtituere de oī eccleſia q̄ tū legi cepta ſūt. Inde diuino cultū intenti Iacobū fratrē dn̄i hie

Anno Octauus. Oūdi. Ehriſti. Liber. Tyberius roſomilitanū pōtificē ꝯſtituerūt viꝝ quidē anatiuitate ſāctiſſimū. Quo creato ab oībus vt verus epiſcopus ꝯſalutatus ē. Qui aſtātibꝰ oībus ⁊ beata Maria mr̄ dn̄i primū miſſaꝫ celebrare cepit: dicēdo pr̄ nr̄. Hac ratione(vt Lucas ſcri bit) chriſtiana reſpu. multū creuit viroꝝ.ſ. ⁊ ml̓ieꝝ: ꝑꝑ qd̓ Petrus apl̓us bonis inſtitut̉ moribuſqꝫ dei eccleſiā ꝯfirmaturꝰ ne v̓bū dei p̄termitteret̉ ſeptē dyaco nos delegit. vꝫ. Stephanū. Philippū. Procoꝝ. Nicanorē. Timonē. Parmenā ⁊ Nicholaū Antiochenū ꝗ ī ueritate nō ſtetit. Hoſ ordinauerūt apl̓i dyaconos viros optīos ꝗbus oīmoda eiꝰ ſchole curā tradiderūt. Illi aūt q̄ ad veros chri ſti miniſtros ꝑtinebāt ꝑagere ceperūt: docere.ſ. monere: caſtigare: elimoſinaſue (vbi opus erat) facere eo maxīe qꝛ apl̓oꝝ ꝯſtitutū fuit ne ꝗs ea ī ſchola ꝓprium qͥd hr̄et. Quicꝗd.n. an̄ apl̓oꝝ pedes ob religionē ponebat̉: id totū vel partiebā tur īter ſe ad neceſſitatē vel pauperibus erogabāt. Cūqꝫ chriſti ſcholā optime ꝓ tp̄re ꝯſtituiſſent apl̓i totū orbē ꝑ ꝓuincias inter ſe ꝑtiti ſūt. Et Thomas ꝗdē parthos ſortitus ē. Matheus Ethiopiā. Bartholomeus Indiā citeriorē. Andreas Scythiā. Ioānes poſt mortē virginis Aſyā. Petro aūt pōtꝰ: Galatia Bi thinia: Cappadocia ⁊ Italia obtigit. De quibus omnibus mox dicemns. Et hoc chriſtiane ſchole principium fuit. ¶ Diacones primi ſeptem Stephanus natiōe hieroſolimitanus e ſeptē diaconibus primus his tp̄ribus ob ſanctitatē ⁊ moꝝ diſciplinā diaconꝰ ab apl̓is electus ſigna magna ⁊ ꝓdigia(vt Lucas ſcribit) ī iudeoꝝ ppl̓o fecit. Cūqꝫ nōnulli ex iudeis diſputādo ꝯtra eum inſurrexiſſent eius ſapiētie ⁊ ſpiritui nequerūt reſiſtere. Intuebant̉ aūt vultuꝫ eiꝰ tāꝙͣ vl̓tuꝫ angl̓i ſtātis īter illos. Sꝫ demū ꝯfutatis eoꝝ erroribꝰ īdignati ſūt iudei: ſtephanūqꝫ exͣ ciuitatē eiecerūt ac lapidibus ꝑemerūt: dū aūt lapidaretur poſitis genibꝰ ītuitus eſt celū apertū: viditqꝫ Ieſuꝫ: quē ⁊ ꝓ eis orauit ne ſuam mortē illis ſtatueret ī ſuppliciū. Qua or̄one finita obdormiuit in dn̄o: ⁊ ꝓthomartyr chriſti hītus ē: qꝛ eodē āno quo ⁊ chriſtꝰ ipſe paſſꝰ ē. Eiꝰ venerabile cor pus cū vſqꝫ ad Martiani prīcipis tpra occl̓tatū fuiſſet diuīa reuelatiōe a beato Luciano p̄ſbitero reꝑtū: dignioriqꝫ loco conditum fuit. Celebratur autem eiuſ feſtiuitas poſt domini ſui natiuitatem. Philippus ſcd̓s diaconꝰ ſpū ſancto illuſtratus ꝑ hec tꝑra apud Ceſareā ſignis ⁊ virtutibus inclytus fuit. Qui cū multos baptizaſſet/ et Simoneꝫ magum ſama ritanū ſimulanteꝫ baptizauit. Hunc optimū ac ſanctiſſimū fuiſſe conſtat: nihilqꝫ p̄termiſiſſe quo ad augēdaꝫ eccleſiā dei pertinet Tres filias prophetiſſas habuit. Obijt vero vir ſanctus in Ceſarea Neronis tēpor. In cuius ſepulchro ēt tres filie tumulate ſūt. Cuius diei feſtinitas celebrat octauo Idus Iunij. Procorꝰ tertius diaconoꝝ apud Antiochiā eccleſiā dei nuper ab apoſtolis exci tatā fide ⁊ induſtria quoad fieri potuit: auxit: ſuſtētauitqꝫ vbi etiā martyrio coronatus ē. Cuius feſtiuitas quarto Idus Aprilis celebratur. Nicanor qͣrtꝰ diaconꝰ apd̓ hieroſolimā gr̄a fidei virtuteqꝫ admirādꝰ Ueſpaſiani tꝑre pro dn̄o martyriū ſuſcepit. Eiuſqꝫ feſtiuitas celebrat̉ qͣrto Idꝰ Ianuarij. Tymon ꝗntus diaconus poſt apl̓os primū apd̓ Beroā doctor reſedit: deīde dn̄i verbū diſſeminās Corynthū peruenit vbi a iudeis ⁊ grecis primo(vt tradit̉) flammis iniectus: ſed nihil leſus: demū cruci affixus martyrij coronam accepit Eius feſtuꝫ celebratur. 13. kalendas Maij. Parmenas ſextꝰ diaconꝰ a fr̄ibus dei gr̄e Philippus miſſus fuit. Ibiqꝫ īiunctuꝫ predicatiōis officiū plena fide ꝯſumans Traiani tꝑibus martyrij gl̓iaꝫ adeptꝰ e. Celebraturqꝫ eius feſtiuitas d̓cimo kl̓as februarij. Nicholaus v̓o aduena ſeptimꝰ diaconꝰ nō ꝑmāſit ī fide: ſꝫ vxorē ſuā(vt Euſebius ī. 2º. hiſ. eccl̓iaſtice refert) paſſim expoſuit. Nā cū eā pulchrā hr̄et tāꝙͣ ꝯelotippꝰ ab apl̓is īcreꝑabat̉: ꝗ īdignās ī mediū ꝓduxit: eāqꝫ volētibꝰ ꝓſtituit: qͣ nōnulli il licitis ⁊ ꝓmiſcuis abuſi ſūt ꝯcubitibꝰ. Qd̓ ꝓbrū Nicholaū nō ex voluptate: ſed ad zelotippie ꝯtemptū feciſſe dicūt. Vtcūqꝫ ſit: ꝯſtat Nicholaitaꝝ hereſiꝫ ab eo ſumpſiſſe principium.

.VIII. Liber. Tyberius Ioſeph ab Arimahtia ciuitate cognomēto Iuſtus(qui vt ſacra euangelij hēt hi ſtoria) a Pilato p̄ſide corpus ieſu chriſti p̄cibus obtinuerat ſepultureqꝫ māda uerat hac tempeſtate ad p̄dicandū chriſti euangelium ab apoſtolis in iudeam miſſus ē. Ubi predicationis offō inſeruiens multas ꝓ chriſto pertulit ꝑſecuti ones ⁊ tādeꝫ victorioſiſſimo fine quieuit. Et īter cetera fertur ꝙ venenuꝫ bibe rit: ſed ꝓpter fidē nihil ex eo triſte pertulerit. Ipſeqꝫ ꝓpter eximias virtutes habitus ē ſanctuſ: celebraturqꝫ eius feſtū. i3. kalendas Auguſti. Nicodemꝰ aūt Gamalielis nepos ⁊ Phariſeoꝝ ſecte prīceps chriſtiqꝫ diſcipulus Qui(vt Ioannes. 3º cº. hēt) ad chriſtū nocte venit: ab eoque īſtructus ex aqua ⁊ ſpiritu renaſci oportere: his tēporibus apud hieroſolimā maximo in precio habitus ē: quibus oꝑa magna phariſeoꝝ ꝑs ad chriſti fidē poſtea ꝯuerſa ē. Hic cū chriſtū e ligno depoſuiſſet: ſepultureqꝫ tradidiſſet: linteamina ⁊ cetera paſſi onis inſtrumenta ſumma cū diligētia ſibi reſeruauit: ⁊ tādeꝫ ob ingenij magnitudinē chriſti imaginē ad ſimilitudinē in linteamine ſepulchri īpreſſaꝫ in ligno effigurauit. In cuius medio predictum linteuꝫ ⁊ ipſius chriſti ampullā ſangui ne repletā: necnon ⁊ cetera paſſionis īſtrumenta ad perpetuam rei memoriaꝫ incluſit. Preuidenſqꝫ futurā hieruſalē euerſionē ipſaꝫ in galileā tranſtulit. Deniqꝫ epiſcopus quidā Alpinus noīe vir religioſſiſſimꝰ eandē naui ad hoc fabrefacta impoſuit ⁊ mari ſine cuſtode cū luminaribus credidit. Que diuino poſtmōꝫ diſponēte cōſilio anno ſalutis noſtre. 74 o. ad lunenſeꝫ portū deuenit. Ioannes aūt quidā lucēſis epiſcopus vir ſanctus ꝑ quietē ab angelo admonitus eo cōcitus cum clero multoqꝫ populo ꝓperauit ⁊ vt admonitus fuerat nauim īuenit: imaginēqꝫ vultū terribilē cū ampulla ⁊ lāpadibus adhuc accēſis eduxit. Ibidēqꝫ ampulla cū ſanguine lunenſi epiſcopo relicta imaginem currū ſplendi do vecta Lucā magna cū veneratione ⁊ gaudio perduxit ⁊ in Diui Martini tē plo collocauit vbi nunc vſqꝫ crebris miraculis inuiſitur. Ueronica hieroſolimitana matrona ſanctitate ac pudicitia inſignita hiſdē temporibꝰ a Tyberio Ceſare ꝑ Voluſianū ſtrenuū virū ē hieroſolima cū ſudario chriſti Romā accerſit̉. Detinebatur.n. Ceſar magno infirmitatis morbo: qui ꝙͣprimū mulierē ſanctā ſuſcepiſſet ⁊ imaginē ꝯtigiſſet curatꝰ ē. Quo curato poſtea vſqꝫ ad mortē ibi moribus ⁊ ſanctitate in precio habita cū apoſtolis Petro ⁊ Paulo atqꝫ Elemēte eccleſiā dei ꝯſtituēs ꝑſeuerauit. Hec ipſa ē quā dominꝰ a ſanguinis fluxū fatigatā(vt ſacra euāgelij hēt hiſtoria) tangendo fimbriā veſtimenti eius ſanauerat a quo ēt tēpore paſſiōis eius eadē imagine ob amoris ſignū donata fuit. Ipſa.n. imago panicl̓o īpreſſa Clemēti pōtifici ⁊ ſucceſſoribꝰ ab eadē ex teſtamēto derelicta nūc vſqꝫ Nome ī beati Petri tēplo a chriſti fidelibus maxīa cū religiōe īuiſit̉: quā ⁊ multi per tēpora exqͣſitis celebrauere laudibus. Inter quas illa ſingularis habetur: que incipit. Salue ſancta facies no ſtri redēptoris. In qua nitet ſpecies diuini ſplēdoris. Impreſſa pāniculo niuei candoris. Dataqꝫ Ueronice ob ſignum amoris ⁊cͣ. Iacobus apl̓us cognomēto iuſtus domini(ex ſorore Marie matris eius) frater hoc anno poſt domini aſcēſionē ab apl̓is hieroſolimitane eccleſie primꝰ epiſcopus ordinatus: ſedit annis. 30. Uir certe ab ipſo matris vtero ſanctus q̄ vinū ⁊ ficerā nūqͣ bibit nec carnem māducauit nec balneo aut vnguento vſus ē: ⁊ veſtimētis lineis ⁊ cādidis tm̄mō īdutꝰ: ſāctaſanctoꝝ ingreſſus ita aſſidue ꝓ ſalu te populi flexis genibus orabat vt eiꝰ genua Cameloꝝ more occultarent. Hūc abeunte Feſto ex iudea ipſius prouīcie gubernatore Auanus pōtifex iudeus: vt chriſtum negaret compellere annixus ē: qui cū recuſaret iuſſit eū lapidibus obrui. Dū aūt p̄ceps de tēpli pinna deijceret̉ ꝯfeſtī ī terraꝫ colliſus ꝓut potuit manus ad celum tendens pro perſecutoribus orauit. Quo adhuc ſpirante fulo nis fuſte in capite percuſſus expirauit. Hunc tante ſanctitatiſ fuiſſe(Ioſephus refert) ut ꝑꝑ eiꝰ necē ab oībꝰ creditū ſit hieroſolimā eu̓ſā fuiſſe: huic poſt reſur rectionē dominꝰ apparuit: eiqꝫ benedicens panem ac frangens dixit: Mi frafrater comede panem tuum: quia filius hominis a mortuis reſurrexit. Hic(vt
Anno Chriſti Mūdi

Anno Octauus. Oūdi. Ehriſti. ¶ Liber. Tyberius Gratianꝰ in canone de conſe. di. prima) refert miſſā dicēdo tm̄mō pater noſter apud hieroſolimam primus conſecrauit: licet ſint qui petro apoſtolo hoc primū aſcriber̄ velint: ⁊ hūc Iacobū myſteria auxiſſe. Nuda.n. primo erant hec oīa ⁊ ſimpl̓r tractabant̉. Sixtus aūt primus in celebratiōe hec auxit ⁊ mādauit: ut ſā ctus ſanctus ſanctus dominus deus ſabaoth caneret̉. Auxit deīde Baſilius do ctor hoc miſteriū: atqꝫ alij ēt auxer̄ ſūmi pōtifices. Nā Celeſtinꝰ p̄mꝰ miſſe ītro itū dedit. Gregorius magnus kyrieleiſon. Gloria īexcelſis deo Thelephorus: ſed alij id Sirico tradūt collationes ⁊ gradualia p̄fationeſqꝫ Gelaſius primꝰ ordinauit. Epl̓am et Euangeliū diuus Hieroꝰ. Aleluya v̓o ab eccleſia hieroſo limitana ſumptū fuiſſe tradūt: Symbolū in concilio Niceno ſtatutū fuit. Com memoratione mortuoꝝ Pelagius inuenit. Agnus dei Sergius dici mandauit. Oſculū pacis dari Innocentius inſtituit. Aſperſioneꝫ aque in principio miſſe Alexander ordinauit. Et Thus Leo tertius. ¶ Uiri doctrinis excellētes. Zenarchus ꝑipatetichus philoſophus memorabilis vir queꝫ Strabo admodū iuuenis audiuerat: huius Tyberij tēporibus apud Seleuciā Cilicie vrbē dieꝫ obijt. Hunc nō diu domi māſiſſe dicūt: ſed Alexandrie ⁊ Athenis Romeqꝫ do cendi cauſa electus vſqꝫ ad ſenectuteꝫ magno in honore habitꝰ fuit. Arrij poſtea de hinc auguſti Ceſaris amicitia vſus eſt Sꝫ paulo ante obitum amiſit viſum. Diodorus orator Strabonis amicus tēpeſtate hac claruit. Qui ex Sardis oriūdus hiſtorias ⁊ poemata ſcripſit: que et ātiquis nō crederēt poematibus. Eaſſius Seuerus orator egregius: qui Quintilianū illud ꝓuerbiū luſerat poſtꝙͣ exilium pulſus fuit tꝑibus his ẜm Euſebiū vigeſimoquinto exilii ſui anno ī ſumma inopia moritur: vix panuo verenda ꝯtectus. Uocienus montanus Narbonenſis orator in Balearibꝰ inſulis: que ſunt in hiſ panico mari a Tyberio relegatus ꝑ hoc tp̄s morit̉. Uir ſane ī oī doctrīa ſciētiſ ſimus. In his āt Balearibus īſulis primū fūdaꝝ vſus vt Uirg. ait: īuētus fuit. Philo iudeus natione Alexandrinus: vir diſertiſſimus per hec quoqꝫ tempora in precio habet̉: qui multa elegāter grauiterqꝫ ſcripſit: atqꝫ ſua doctrina ⁊ eloquētia Apionis temeritateꝫ cōtra iudeos ab Alexādrinis miſſā ꝯpeſcuit. Quā obrē multi eloquētiā eius admirātes dixerunt: aut Philo Platōnē ſeꝗtur: aut Plato Philonē. Hic Romā deniqꝫ veniēs cū Petro apoſtolo conſuetudinem habere cepit: a quo optime edoctꝰ multa de laudibus criſtiane religionis ſcripſit q̄(Hieronymo teſtāte) inter eccleſiaſticos ꝯputāt̉ codices ⁊ ꝙͣmaxīe ī quīqꝫ Moyſi libris p̄claros edidit ꝯmētarios. Scripſit aūt que hic ſubiecta ſūt: vꝫ. De Cōfuſiōe linguaꝝ li i ¶ De Uictimis li i De naͣ ⁊ īuētiōe li i li i De ijs q̄ſẜu p̄caur li i De Eruditiōibꝰ li i De Gigantibus li 2 De hr̄d̓ diuīaꝝ r̄ꝝ li i De dīone eqͣliū ⁊ ꝯtraioꝝ li i De pactis De Repromiſſionibꝰ li i De vita ſapiētuꝫ li i De tribꝰ v̓tutibꝰ li i De Exodo li 5 De ꝯu̓ſatiōe vite li i De ebrietate li i De Tabernaculo li i De agricultura li 2 li ¶ De iudeis Ꝙ ſōnia adeo mutāt̉ li 5 De ꝓuidētia li i Ꝙre quoꝝdā ī ſcriptu Sūt ⁊ alia ꝯplurima eius monumenta q̄ breuita(ris mutata ſtꝭ noīa lii Burgundionū regni principiuꝫ. tis cā omittūt̉. Burgundiones his tp̄ribus ī Celtica Gallia initiū ſūpſiſſe Uincentius Gallicꝰ hiſtoriographꝰ ſcribit: hos aūt primo prodiiſſe e Scythicis locis ꝯſtat: e Sca thimana.ſ. oceani ſeptentrionalis inſule: que ex aduerſo Dacie inter Germani am Gothiamqꝫ poſita eſt. Hi primo ſupra Rhenū fluuiū conſedere: ſed Ualentiniani principis tp̄ribus ad Rhodanū fluuiū uſqꝫ deſcendēs ibidēqꝫ caſtra ponēs locū Burgos appellarūt. Et exin incole oēs appellati ſūt Burgūdiōes Cūque duobus annis eo in loco ī tentoriis cōſediſſēt nihil preſumētes tandeꝫ a romanis ⁊ gallis iubētur locuꝫ cum vxoribus ⁊ liberis habitare. Nacti ergo domicilium ſecus Rhodanum eum locum poſtea ſemper tenuere: ſibique ex his ducibus reges conſtituere. Et Gundiochum quendam Arrianum de genere Athanarici regis Gothorum regem ſibi primum conſtituunt: quem

Anno Chriſti Mūdi LLiber. VIII. Tiberius poſt multos annos Attilla humanoꝝ rex in inſigni illa pugna quā in Aluernia contra Gothos ⁊ francos hūit fudit atqꝫ fugauit ꝯprehenſūqꝫ interfecit. Mili tabat tunc Gondiochus rex francoꝝ ſtipendijs romanoꝝ cōtra humnos romanis infenſiſſimos. Mortuo aūt Gondiocho quattuor vt idē auctor ait poſt ſe re liquit filios vꝫ Gādebandū. Godiſellū. Cilpericū ⁊ Godemaꝝ. Hoꝝ Gandebandus natu maior Godiſellū ⁊ Eilpericū cuꝫ duobꝰ eoꝝ filijs trucidauit. Ca pta deinde Chilperici vxore ī aquis cū īgēti ſaxo ſubmerſit: eiuſqꝫ filias Sede lindā ⁊ Chrochildē exilio dānauit. Quaꝝ ātiquior mutatis veſtibꝰ ſe deo dica uit. Chrochildis vero natu minor ad Elodoneū francoꝝ regē ꝯfugit quā ⁊ ſibi idē rex matrimonio copulauit. Ac ſic Gandebādus totū ſibi regnū vendicauit. Quo mortuo Sigiſmūdus eius filiꝰ regnū obtinuit: ⁊ filiā ſua Cilderico Elo donei francoꝝ regis filio qui Burgundiones ꝓpter Chrochildē pulſā tributa rios fecerat) vxoreꝫ dedit ipſeqꝫ Theodorici italie regis filiā vxorē duxit ex qͣ vnū tm̄ ſuſcepit filiū: quē ſuꝑadducte nouerce inſidijs necari iuſſit. Mortuo v̓o Clodoneo p̄dicto frācoꝝ rege: eius filij Clodoneus Cildericus ⁊ Lotarius a Chrochilde matre ſtimulati aduerſus Sigiſmundū ⁊ patruū eius Bundemaꝝ bellū mouerūt. Clodoneus aūt facto īpetu aduerſus Sigiſmundū ipſum cum vxore ac filijs captos interfecit: ⁊ Gundemarus ſuperatus terga vertit. Sꝫ pau loplus reſumptis viribus aliquātiſꝑ regnauit. Sed mox iteꝝ a nepotibus ſuꝑa tus ⁊ fugatus. Burgundionū ꝓuintia in frāchoꝝ ditionē ceſſit. Hos aūt reges cōſtat per multa ſecula regnaſſe in Celtica gallia vbi fuerāt Senonis Metropolis Lugdunū ⁊ Uienna. Hi Hedui aliqn̄: quādoqꝫ Brugūdiōes ⁊ interdū Sequani ſunt appellati hodie dignitate regia omiſſa ducatus titulū retinet: ce teriſqꝫ principibus chriſtianis ⁊ ducibus p̄cellit. Burgūdionū aūt ducatus ali Comitatus Rhodanus fluuius a Gallia romanoꝝ ꝓuintia diuidebat. Hic hel uetijs: heduis lingonibuſqꝫ finitimus erat. Renū deinde fluuiū ꝓ fine habet. Unde ⁊ inter Rhodanū ⁊ Rhenuꝫ Burgundionuꝫ ducatus quinqꝫ dieꝝ iter expedito habere dicit̉. In cuius medio Biſontina ciuitas maxima eſſe dicit̉. Aius cognomēto Caligula Druſij Auguſti Ceſaris priuigni filiꝰ ⁊ p̄dicti Tyberij nepos quartus Nomanoꝝ imperator anno primo ducēteſimeqͣrte olympiadis īperiū occupauit: imperauit annis tribus menſibus. io. diebus. 8. Hic Caligula cognominatus fuit: qꝛ eius inuētū extitit defe rēdi caligas margaritis inſignitas. Uir plane oīuꝫ ſceleſtiſſimus ac ꝓbris oībꝰ 527 3 īquinatiſſimus. Qui referētibꝰ Oroſio ⁊ Eutropio Tyberij d̓decora purgauiduabus eniꝫ ſororibus ſuis ſtuprū ītulit: ⁊ cū ex vna eaꝝ filiā ſuſcepiſſet cū ipſa ēt hr̄e reꝫ voluit: atqꝫ eaſdē ſorores ſic ſtupratas exilio dānauit. Memmiſ īſuꝑ Reguli vxorē duxit ipſūqꝫ īpulit vt deīceps vxoris patrē ſe fore ſcribe̓t. Maxi me aūt crudelitatis fuit adeo vt ſepiꝰ exclamaſſe dicat̉: utinā romāuſ ppl̓us vnā ceruicē hr̄et: vn̄ ⁊ om̄s exules ⁊ plurimos nobiles īterfici iuſſit. Nil domi vl̓ fo ris ſtrenue geſſit ⁊ auaritia ſua oīa expilauit. Semetipſū teſte Euſebio ī deos rettulit ac Petronio p̄fecto ſyrie mādauit vt hieroſolimiſ ſuā ſtatuā ſub noīe Io uis maximi poneret. Idqꝫ ī oībꝰ iudeoꝝ ſynagogis(vt Ioſephus ſcribit) fieri p̄cepit. Oībꝰ īuidebat: cū nulliꝰ īgenij ⁊ minīe doctrīe eēt: ꝑꝑea paulū abfuit qn Uirgilij Liuiſqꝫ ſcripta ⁊ imagīes ex oībꝰ bybliothecis amoueri fecerit. Agrip pā herodis regis filiū a Tyberio ī carcerē cōiectū ſtatī liberauit ⁊ iudee regē fe cit ꝙ patruū accuſauerit ⁊ ꝑꝑ ipſū herodē regē(vl̓ potiꝰ tetrarchā) ꝑpetuo exilio Lugdunū relegauit. Multas tn̄ vrbes ex ſuo noīe dictas hīcīde ꝯdidit ⁊ p̄ ſertim apud Tbratiam Calipolim vrbem inſigneꝫ edificauit ⁊ circa Rhegiuꝫ ⁊ Syriā ꝓpter aduentum nauium frumēta deferentiū horrea multa decenter ī ſtruxit. Poſtremo ob inſolētias a ſuis necatur. Ferunt ingentem arcam apud eum a Claudio inuentam fuiſſe variorum venenorum plenam: que a Claudio Ceſare in aquis demerſa ſunt: ⁊ infecto mari maxima piſcium multitudo eſt interempta. Fuit tamen hic vt Ioſephus ait Nhetor optimus greca pariter ⁊ latina lingua ad dicendum paratiſſimus: ac ad intelligenda aliena opera
Caius

Anno Octauus. Mūdi. Apriſi. ¶ Liber. Gaiꝰ Galicl̓a promptiſſimus ita ut maiori oratione dictis contradiceret alienis ⁊ acerrimo ingenio meditationiſqꝫ labore ſuū magis opꝰ excellere dictiōis fortitudine cōꝓbaret. Hūc itaqꝫ Tiberiꝰ magna neceſſitate ſtuduit erudiri ſed bona ꝯgrega ta ex eruditionis opere ẜuare noluit: ſed abuſus poteſtate inſidias paſſus peruenit ad mortem. Agrippa magnus Ariſtoboli filius anno pº. Caij principis iudeis regnare cepit ⁊ regnauit(Ioſepho teſte) annis. 7. Hic naͣ largus extitit ⁊ ad donāduꝫ ꝑmuni ficus qui anteꝙͣ herodes rex e uita ſecederetꝭ apud Romā ſteterat: vbi ꝑꝑ eius īgenij claritate maximā cū Druſo Tiberij filio ꝯquiſierat familiaritatē: ac ēt cū Antonia Druſi maioris ꝯiuge ⁊ Gaij mr̄e ꝑꝑ qd̓ eaꝫ mr̄eꝫ ſuaꝫ venerabiliter appellabat: q̄ ēt Gaiū filiū ſuū ei curādū tradidit. Qui cū eū futuꝝ aliqn̄ p̄dixiſ ſet īperatore: apud Tiberiū accuſatus in vinculis coniicit̉. vbi ꝑ ſex mēſes maximas ꝑtulit calamitates: ſed Tiberio defūcto: a Gaio eius diſcipulo in īperio ſucceſſore relaxatur: ⁊ hieroſolimitaꝝ rex ꝯſtituit̉ Atqꝫ ita ex magna adu̓ſitate ad magnā dignitatē cito ꝯſcēdit. Nā cū Gaius eū ē vinculis eduxiſſet ꝯfeſtī eiꝰ capiti dyadema īpoſuit ⁊ ꝓ cathena ferrea quā gerebat in carcere aureā eiuſdē pōderis ꝯdonauit. ac ſic in patriā ſuā cum regia poteſtate ire ꝑmiſit. Herodes aūt Galilee tetrarcha eius cognatus hoc audito eius poteſtate ex inuidia ferre nō poterat ⁊ ꝙͣmaxime Herodias eius ſoror nō ferebat: ꝙ eum in maiori dignitate cerneret ꝙͣ maritū preſertiꝫ cū euꝫ intuebatur regalibus inſignijs īcedē teꝫ. Qui vxoris precibus fatigatus tādē cū herodiade Romā venit. Agrippa aūt eoꝝ intentionē contra ſe intelligēs vnuꝫ ex libertis ſuis cū maximis muueri bus ⁊ epiſtola adu̓ſus herodē Romā miſit accuſans eū ꝙ ꝯſiliū cū Seiano contra Tiberiū ⁊ cuꝫ Arthabano Parto aduerſus Gaiū habuiſſet. Probamētum aūt huius rei dicebat. ꝙ haberet herodes maximā armoꝝ ꝯſtructionē: q̄. 70. pu gnatoꝝ milibus ſuffeciſſet. Inquiſitoqꝫ herode ſi ſic eſſet. Reſpōdit eſſe arma. Tunc Ceſar credēs oīa vera eſſe Tetrarchiā galilee ⁊ om̄s opes ab eo abſtulit regnoqꝫ Agrippe adiecit: ac ipſu ꝑpetuo dānauit exilio vt dictuꝫ ē Herodiadi aūt Agrippe ſorori: cū Ceſar herodis opes reſtituere mādaſſet illa recuſās maluit herodē in exiliū ſubſequi ꝙͣ in patria ſine ipſo iocūdari dicēs nō debere euꝫ in aduerſis derelinqui cui in proſperis cōmunicauerat ⁊ ſic ambo Lugduni mi ſerabiliter ꝑiere Puella v̓o q̄ ſaltauerat d̓glutita ē a terra Ac ſic ⁊ ꝓ ioannis ne Ice ⁊ ꝓ inuidia quā ī agrippā habebāt tale iudiciū diuina ꝓuidētia illatū ē. Sed vt ad agrippā redeā(inquit Ioſephus) fuit natura bonus ⁊ ad beneficia munifica preparatus ⁊ ciuitatē hieruſaleꝫ ꝓprijs ſūptibus exornare nō tardꝰ ita vt ſua claritate muneribuſqꝫ gauderet ⁊ fauorabilis ſue vite iura diſponeret ī nullo(vt Ioſephus ait) ſimiliſ herodi regi. Nā cū ē roma perrexiſſet hieruſaleꝫ cū celeritate ad templū ꝓperauit: ⁊ deo gratias agēs hoſtias celebrauit nihilqꝫ qd̓ erat legitimū dereliquit. Ibiqꝫ aurea cathenā quā ei Gaius dederat in templo ſuſpendit vt maximū eius perpetuo īdicaret caſuꝫ Quo cultū deo exhīto The ophilū quēdaꝫ pōtificē a potificatu ſe mouit ⁊ Boetho Simōis filio cui cogno men erat canthera tradidit Sꝫ exacto anno iteꝝ Boethū pōtificatu priuauit ⁊ Iouā Anne pōtificis filiū tanꝙͣ digniorē pōtificē ꝯſtituit. Sꝫ eo hūilitatis cau ſa renuēte fratri eius Matthie ꝯtulit Quo poſtmōꝫ pōtificatu ſpoliato pro eo ꝯſtituit Elioneū cāthare natū pōtificē maximū. His optime ex ſētētia geſtis ad exornādā ciuitatē aīum adiecit. Un̄ ⁊ Theatꝝ romano īſtruxit more amplitudīe ⁊ pulchritudine decoratū. Amphitheatrūqꝫ multa īpenſa ꝯſtruxit. Ubi cū ſpectacula celebraret muſica queqꝫ inſtrumenta perduxit variaqꝫ delectationū opera illic exhibuit. Sꝫ ⁊ balnea ac porticus celſis operibus exaltauit ⁊ alia ꝓ pe infinita ī vrhe extruxit monumēta Demū cū ī Ceſareā deſcendiſſet vt ī ho norē Ceſaris ſpectacula celebraret: ſeqꝫ deū ibi appellari ꝑmiſiſſet ꝯfeſtī ab an gelo ꝑcuſſus tumēte iaꝫ corpore ad amicos ait. En ego ille qui mō dicebar d̓us nūc mortis nexibus ꝯſtrīgor. Et hec dicēs āno etatis ſue. 57. expirauit. Hic a grippā decimūſeptimū ānū hn̄teꝫ reliꝗt filiū ac tres filias Beronicē Mariā ⁊

Anno Chriſti Mūdi .VIII. Liber. Gaius Galigula Druſillam habuit ⁊ fratrē noīe Herodem Calcidis regē: qui fratri ꝑꝑ teneram filij etatem in regno ſucceſſit. De quo mox dicemus. Petronius Romanus hoc anno legatus a Gaio Ceſare ī Syriaꝫ poſt Uitelliū mittitur Uir quidē Iuſtus ⁊ iudeis fauorabilis. Nā cū Gaius didiciſſet iudeos ſimulacra ſua recuſaſſe in ſuis ſynagogis grauiter ferēs ꝙ apud eos ſoloſ ha beret̉ d̓ſpectui ipſū petroniū legatū ī ſyria miſit iubēs vt cū magno exercitu iudeā inuaderet: ⁊ ſi quidem ſponte in eius tēplo ſiml̓acꝝ ſuſciperent: bene ꝗdeꝫ At ſi reſiſtere molirētur pugnādo idipſuꝫ incoctāter efficeret̉. Atqꝫ ita vt Ce ſaris mādata exigeret ꝑrexit in Syriā. Quo audito multi iudeoꝝ occurrerūt ī Ptolomaidē d̓p̄cātes eū ne ad trāſgreſſionē pr̄ne legis cogeret. Petronius v̓o vir vt erat prudētiſſius motꝰ eoꝝ p̄cibꝰ eoꝝqꝫ ꝯſtantiaꝫ conſyderas(videbat.n. ſi imꝑatorie iuſſioni obedire vellet multa iudeoꝝ milia morti darent̉) iudicauit ſcribendum Gaio vt eius aīum ab hac re nefaria declinaret. Vnde ⁊ epl̓as de precatorias ad Gaiuꝫ miſit. ne.ſ. tot iudeoꝝ milia ꝯtemeret: q̄ non poſſent ſine ingenti bello ⁊ cede a tranſgreſſione ſue religionis impelli: memoriaꝫ ēt non bo naꝫ Romani noīs in poſteriora tēpora relinqui. Sed Gaius ut erat aīo ſeuus ī ſuſcepta legatione ⁊ epl̓a in iraꝫ ſtatiꝫ ꝯcitatus vt petronius efficeret̉ exemplū ꝯctis preſentibus ⁊ futuris ꝙ nullus auderet mādata Imperatoꝝ ꝑuipendere epl̓am mortis Petronio reſcripſit. Sed anteꝙͣ epiſtola Petronio redderetur Gaius ē medio ſublatus ē. Unde ⁊ Petronio prima epiſtola venit Gaij mortē īdicās poſt illa qͣ ſe ꝓpria manu occider̄ iubebat̉. Atqꝫ ita Petrōio ꝓ gr̄a quā iudeis preſtiterat tam Rome ꝙͣ ī vnoquoqꝫ regno multaꝫ ſibi gr̄aꝫ ꝯparauit: eū qꝫ cūcti ſenatorij ordinis viri hac pre magno fauore ꝓſequebat̉. Cōfirmatꝰ de inde a Claudio īperatore maximū ēt adiutoriū ꝯtra Alexādrinoſ ⁊ Doritēſibꝰ iudeis infeſtos preſtitit: ac ꝑ eū multis in locis ſalutis beneficiū acceperūt. Cui poſt tertiū annū amoto Marſus quidam Romanus Syrie preſes aduenit. Flaccus anilius Romāus ⁊ ipſe eodē anno Egypti p̄fectus a Gaio ꝯſtituit̉ Qui magiſtratu inito(⁊ Alexādrino populo ꝯſentiēte) multis calamitatibꝰ iudeos apud Alexādriā degentes afflixit. Nā vt Gaio cōplaceret eoꝝ ſynagogas ima ginibus ſtatuis aris ac gentiliū victimis polluebat Ꝙͣobrē multa ibi inter iude os paganoſqꝫ orta ē ſeditio Unde ⁊ terni ex utraqꝫ ꝑte miſſi ſūt ad Gaiū legati De quoꝝ numero ꝓ iudeis Philo diẜtiſſimus orator ⁊ philoſophus fuit Qui cū ſuoꝝ cauſā optime apud Ceſarē defenſarete Secretorio iuſſus ē excludi qui egrediēs monuit iudeos ſecū exiſtētes aīo ꝯfidētes exiſterēt: qꝛ ꝓpe erat vt d̓s eius malis oꝑbus repugnaret. Ac ſic paulo poſt a ſuis Gaiꝰ obtrucatus ē: ⁊ cū Claudiꝰ in īperio ei ſucceſſiſſet mādauit Syrie p̄fecto vt ſeditionē amoue̓t: nec cogerēt̉ iudei pr̄nas leges trāſcēder̄. Ac de hꝰ i re edictū ī Alexādria miſſū fuit. Laudius Caligule patruus quintus Romanoꝝ Imꝑator. 205. olympi ade īperare cepit: ⁊ īperauit anni. 13. mēſibus. 8. diebus. 20. Hūc nepos 43 524 2 ius captū ī ludibriū reſeruauerat: ſed ope ⁊ induſtria Agrippe(vt Io ſephus refert) interfecto patruo Imperiū accepit. hic pius admoꝫ fuit ſed cibi viniqꝫ oī tꝑe intēperatiſſimus. Britāniā inſulā quā nemo attingere potuit ī deditionē accepit. Et Orchadas inſulas alias Romano adiecit īperio. Iudeos ī ſuꝑ tumltuantes Roma expulit: ſed ⁊ ſeditiōes in iudea a quibuſdā ꝑſeudo ꝓ phetis ꝯcitatas cōpreſſit. Tres vxores(Ioſepho li. 20. c. i5. teſte) hūit ex quaꝝ prima noīe petina antoniā genuit. Et defuncta petina Meſſalinaꝫ Meſſale ꝯ ſobrinā duxit ex qua Britanicū ⁊ Octauiā ſuſcepit. Tertio Agrippinā Germa nici filiaꝫ hn̄teꝫ iaꝫ Neronē filiū ſibi matrimonio copulauit. Eius aūt Barbatꝰ nobiliſſimus fuit Neronis pater. Claudiꝰ aūt ꝑꝑ zelum Agrippine Meſſalinā peremit. Qua mortua Agrippina ſibi metuēs ne Britānicus Meſſaline filiꝰ ſuccreſcens regnū a patre ſuſciperet: ⁊ volēs īperiū ſuo filio preparare d̓ morte Claudij tractare cepit ⁊ viꝝ ob filij amorē āno etatis ſue. σ4. veneno ꝑemit. Quō moͣtuo miſit prīcipē militie Burꝝ ⁊ cū eo tribunos libertoꝝ p̄potētes ui d̓ducerēt ꝑ caſtra Neronē filiū: eūqꝫ mor̄ prīcipis adorarēt ⁊ hͦ mō Nero ꝓmoClaudiꝰ

Primꝰ Papa.
Anno Oūdi. Ebriſti. ¶ Liber. Octauus. Claudius tus ꝯdignum matri poſtea rependit antidotum vt infra dicetur. Meſſalina aūt īperatrix d̓ qͣ dictū eſt Barbati Meſſale Conſobrini filia fuit q̄ cum adhuc adoleſcentula eſſet Claudio iam ſeni nupta fuit. Hanc tante libidi nis in ipſo iuuentutis flore fuiſſe ferunt/ vt innumeris ſe ſūmiſerit adulteris ⁊ ſepe mutata veſte lupanaria celebrauerit. Quin teſte Iuuenale ī Satyra Credo pudicitiam laſſata viris nondum ſatiata receſſit De ea etiam Corneliꝰ Ta citus liº. iiº. multa ſcripſit. Et Plinius liº. xº Et Suetonius ī vita Claudij. Iacobus maior apl̓us Iebedei ex Maria Salome filius ⁊ Ioānis euangeliſte frater: qūe dominus vna cum Ioanne fratre poſt Petrum ⁊ Andream amhulans iuxta mare in naui cum patre ſuo ꝯebedeo vidit ⁊ uocauit dicens. Uenite poſt me faciam vos fieri piſcatores hominum. Qui confeſtim relictis retibus ⁊ patre ſecuti fuerunt eum. hoc anno cum vniuerſam predicando ꝑagraſſet hi ſpaniam: in qua nouem tantum conquiſierat diſcipulos reuerſus in iudeam ab Herode Agrippe regis fratre qui in hieruſalem vices fratris gerebat ob truncationem capitis martyriſ palmam adeptus eſt. Cuius ſacratiſſima oſſa ab hieruſalem ad hiſpanias per diſcipulos ſuos tranſlata referuntur vbi viuens predicationis officium exercuerat: ⁊ ibidem in Galatia vrbe in ultimis hiſpaniarum finibus condita que celeberrima gentium ⁊ peregrinarum nationū veneratione excoluntur. Cuius feſtum celebratur. 8. kl̓. auguſti. hic unam ē ſeptē canonicarum breuē ſcripſit epiſtolam in qua(vt hieroꝰ ait) ſcm̄ inſtruit cleruꝫ/ de cultura celeſtium preceptorum ⁊ regula catholice obſeruantie ⁊ de inuicte patientie maieſtate: ⁊ de reuelatione plurimorum ⁊ de mēdacio magiſtrorum Hic matrem ſuam Salome viruꝫ ob amoreꝫ chriſti relinquere docuit. De qua Chriſoſthomus ſic habet. Hanc quippe nō vicit maritalis affectus: qꝛ ille erat temporalis maritus: iſte.ſ. chriſtus eternus ſponſus. Cognouit eniꝫ inquit qͣ amplius prodeſſet marito ſuo ſi ꝑꝑ deum relinqueret virum: ꝙͣ ſi ꝑꝑ virum relinqueret deum. Cuius religionem ⁊ ad chriſtū reuerentiam diuus Iacobus valde approbauit: ipſamqꝫ hoc in bono propoſito confirmauit. Etrus apoſtolorum primus. ſecundo imperij Claudij anno. quintadecima die menſis Februarij poſtꝙͣ ſepteꝫ annos Aſiaticas eccleſias cō firmaſſet ⁊ ab herodis carcere liberatus fuiſſet. Romā venit: ibiqꝫ pr mum cathedram tenere cepit: eo ꝙ cū ipſa ciuitas totius mundi caput eſſet etiā 5243 44 pontificali ſedi conuenientem eſſe cernebat. Sedit aūt in ea. 25. annis ⁊ ſeptem mēſibus. Fuit hic natiōe Galileus ex Bethſaida ciuitate Ioannis filius ⁊ An dree frater. Qui poſt aſcenſioneꝫ domini cum ſeptem annis apud Antiochiaꝫ vrbem primum ſediſſet liberatus ab herodis carcere ſtatim Romam ē hieroſolima ad expugnandum Simonem Magum venit: ibiqꝫ predictis annis vſqꝫ ad vltimum Neronis annum ſacerdotalem tenuit dignitatem. ac deniqꝫ a Ne rone cruci affixus martyrio coronatus eſt. Sed capite ad terrā v̓ſo ac pedibꝰ ī ſb̓ lime leuatis. ita.n. mādauit aſſerēs ſe īdignū ꝙ ſic cruci affigeretur vt ſuūs dn̄s ieſus chriſtus affixus fuerat. Sepultuſqꝫ ē in Uaticano via Aurelia in hortis neronianis. Hic ē ille Petrus quē his v̓bis chriſtꝰ allocutus ē. Beatus es Simon Bariona: quia caro ⁊ ſanguis non reuelauit tibi ſed pater meus qui eſt ī celis. ⁊ tu es petrus ⁊ ſuper hanc petrā edificabo eccleſiam meam: ac tibi dabo claues regni celeſtis: ptātē vꝫ ligādi ⁊ ſoluendi. Et licet ſimpl̓r maioꝝ ⁊ minoꝝ ſacerdotum diſcretio ab ipſo domino noſtro exordium ſumptum perhibeatur qui. 12. apoſtolos tanꝙͣ maiores ſacerdotes ⁊ ſeptuagīta duos diſcipulos quaſi minores ſacerdotes inſtituerit. Petrum tamen quaſi in ſummum delegit ſacerdotem cum ei pre omnibus ⁊ pro omnibus claues regni celorum tribuerit. Et a ſe petra Petri ſibi nomen impoſuit: atqꝫ pro eius fide ſe ſpiritualiter rogaſſe teſtatus ē. ⁊ vt ipſe ceteros cōfirmaret ſibi iniunxit dicens. Ergo pro te rogaui petre vt nunꝙͣ deficiat fides tua. Et tu aliquando ꝯuerſus ꝯfirma fratres tuos Ac ſic petro reliquiſqꝫ apl̓is conceſſum eſt a deo primatum: ⁊ ipſi voluerunt id ipſum vt reliquis oībus preeſſet apl̓is ⁊ cephas.i. caput ⁊ prīcipium teneret

Liber. Octauus Claudius apoſtolatus. Qui ⁊ eādeꝫ formā ſuis ſucceſſoribus ⁊ reliꝗs epiſcopis tenendā tradiderūt. Et nō ſolū hoc in nouo teſtamento eſt conſtitutū: ſed ēt ī veteri fuit vn̄ ſcriptū ē. Moiſes ⁊ Aaron ī ſacerdotibꝰ.i. primi inter eos fuere. Hec tamē apoſtolica ſedes caput ⁊ cardo a domino ⁊ non ab alio conſtituta eſt: vt etiam teſtat̉ in Ganone. 22. di. c. Sacroſācta. Primus itaqꝫ hic Petrus qͣdrageſimale ieiunium inſtituit: ⁊ ꝙ excommunicatis cōmunicare non deberemus: manda uit: vt patet ēt ī Canone. 93. di. c. Si inimicus ē iſte. Duas auteꝫ epl̓as que canonice noīant̉ ſcripſit. In quaꝝ prīa diſcipulos chriſti īuictos toto orbe terraꝝ diffuſos ⁊ ꝑegrinos moſtrat ⁊ p̄terite vite penitere ſuadet: ac in nouā vitā ꝓficere tota ſolicitudīe exhortatur. In ſecunda uero ꝑ fideꝫ huic mundo ſapiētes mortuos eē d̓clarat: ⁊ eiſudē quata ſit pietatis magnitudo demōſtrat. Hic p̄terea Linū ⁊ Eletuꝫ ſacerdotes cōſecrauit: qui nō valēte ipſo crhiſtianis ſacerdotale officiū exhiberēt. Nec multo poſt Clem̄tē viꝝ ſanctiſſimū ꝯſecrauit ep̄ꝫ cui ⁊ oīmodā eccleſiā ſibi a chriſto traditā cōmendauit. His uero ita ordinatis vna cū paulo Neronis iuſſu necatus ē Simon Magus natione Samaritanus vir quidem callidus ⁊ ſuperbus his temporibus Romam ex Syria venit vbi ſuis preſtygijs ⁊ incantationibus eo erroris Romanū populū deduxit: ut deus crederetur. Qui dū ī Samaria eēt (vt diximus) Philippo vno e ſeptē primis dyaconibus baptizatus fuit. Quo baptizato vna cū Silena vxore erroris ſocia multas hereſes diſſemīare cepit. Sed adueniēte Petro Romā: oīa eius ſcelera ad nichilū deducta ſūt. Nam cū ad celū magicis artibus ſpectāte populo volare tentaſſet: Petro orāte: Simō in terrā decidit ac fractis ceruicibus expirauit. Hinc Simoniaci heretici origi neꝫ ſumpſere qui donū ſp̄ſſācti emere ⁊ vēdere cōſueuer̄t. Quiqꝫ ut Gratianꝰ in Canone tradit: creaturā nō adeo eē affirmāt: ſed ex ſuꝑna v̓tute ꝓuēire te ſtātur. ut pꝫ. 24. q. 3. c. Quidā Eam ob reꝫ Petrus a Romais rogatus Marco eius diſcipulo cōſcribēdi euangelii negotiū tradidit. Paulus apoſtolus electionis vas antea ſaulus a Saulo ſuꝑbo appellatꝰ ſuperiori āno.ſ. prīo Claudij hieroſolimā aſcēdit vt ꝯferret euageliū cū Petro. Hic fuit ex tribu Beniamī: ⁊ oppido Iudee Giſchalis noīe: q̄ cū a romanis captus eſſet cū parētibus ſuis Tharſū Cilicie vbi eius pater ciuilitate romana donatꝰ eſt ꝯmigrauit. Mos ſiꝗdeꝫ Romanoꝝ fuit quādo.ſ. Monarchiā totius mūdi cōquiſierūt vt gētes q̄ cū pace ⁊ coronis occurrebāt priuilegio romane ciuilitatꝭ potirētur. Romanoꝝqꝫ fratres dicerētur. Cōtigit aūt vt cū Romāi Giliciā cū exercitu petiſſent. Pauli pater cū nobilioribus Tharſenſibus romanis occur rere: illoſqꝫ cū pace recipere. Eamqꝫ ob reꝫ ꝯſularē veſteꝫ ꝓmeruiſſe ⁊ inter ciues annumeratū fuiſſe: ꝑꝑ quod Paulus ciuis romanus habitus ē. Ex Cilicia igit̉ Paulus adhuc adoleſcentulus ob diuine legis ſtudia hieroſolimaꝫ miſſus Gamalieli viro doctiſſimo eruditionis cauſa ꝯmendatus ē. A quo nō mediocriter eruditus in viꝝ doctiſſimū cito euaſit. Deinde cū iā chriſti ſchola excreſcere cepiſſetꝭ a pontificibus templi epl̓as accipiens eos qui chriſtū veꝝ eē deū ꝓfiterentur ꝑſequi decreuit. Unde ⁊ Stephani dyaconi ꝓthomartyris neci ī tereſſe voluit/ ⁊ oīum lapidātiū eum veſtimenta ẜuauit tanꝙͣ(vt diuus refert Aug. manibus omniū lapidaret: ꝓ quo īclinatus orauit Stephanus: ⁊ e terra erectus ē Paulus: qꝛ cū Damaſcum pergeret vt Lucas ſcribit: ſpiritu diuino tactus ad fidē chriſti venire ꝯpulſus ē: ⁊ electionis vas vocari ꝓmeruit: ⁊ nom̄ Pauli a Procōſule Cypri Paulo accepit quē p̄dicatione ſua ad fidē redegerat Deinde vua cū Barnaba apl̓o multis vrbibus ꝑagratis hieroſolimam rediens a Petro: Ioanne ac Iacobo gentiū apl̓us eligitur: ⁊ in iudea multis electis diſcipulis in hiſpaniā p̄dicādi gr̄a nauigauit: ac Narbone ciuitati Paulū diſcipu luꝫ ordinatū antiſtitē dereliquit: quod ⁊ alijs multis galliaꝝ vrbibꝰ effecit. Po ſtea hieroſolimā reuerſus ſcd̓o īperij Nerōis āno a Feſto Iudee ꝓcurator̄ vin ctus Romā vt ciuis romanus mittitur: vbi biēnio ī ſatis libera cuſtodia manēſ cum Iudeis quottidie diſputabat. Tādē a Nerone dimiſſus multa predicauit
Anmo Chriſti Mūdi.

Anno Mūdi Chriſti
.VIII. ¶ Liber. Claudius ⁊ ſcripſit: ac deniqꝫ vna cū Petro eo die Neronis iuſſu capite obtruncato martyriū obtinuit: cuius corpus via hoſtienſi funeratū fuit. Extāt eius quattuorde cim epiſtole que oēs vno ꝯueniūt volumine ⁊ plenā noui ⁊ veteris teſtamenti ꝯtinet inſtructionē. Quaꝝ vna ē ad Romanos latine ſcripta. Ad Corynthios due Ad Galathas vna. Ad Epheſios vna. Ad philippēſes vna. Ad Coloſenſes vna. Ad Theſalonicēſes due. Ad Thymoteuꝫ due. Una ad Titū. Ad Phi lemonē vna. Que vero ad hebreos ſcribere incertū eſt cuius fuerit. Marcus Euangeliſta cui ꝓpriū nomē Ioannes fuit hac tempeſtate cum Petro apl̓o cui ex baptiſmo filius ⁊ diſcipulus ac Interpres fuit ad ꝓpagandū verbū dei Romā venit; Ubi Hieronymo teſte rogatus a fratribus latine Euangeliū ſcripſit Initiās a ꝓphetiali ſpū dicens. Vox clamantis in deſerto parate viaꝫ domini. Quod quidem Euangelium poſtea Petrus approbauit: eccleſieqꝫ legendū tradidit. Sunt tamen qui dicant id Aquileie eum ſcripſiſſe. Na dum a beato Petro magiſtro ſuo Alexandriā mitteret̉/ nauigaturuſqꝫ ibi ex more ex pectaret: Aquileiēſes ſua predicatione ad chriſti fidē ꝯuertit: ⁊ ſanctum Euangelium ibidem ſcripſit Cuius quideꝫ liber manu ſua exaratus nunc Uenetijs vua cū eius corpore ſumma cū veneratione ẜuatur. Eo itaqꝫ aſſumpto in Egyptum perrexit: primuſqꝫ Alexandrie chriſtum annuncians eccleſiam docendo ſcribendoqꝫ conſtituit: qua conſtituta moribus ac doctrina īſignis octauo Neronis anno Alexandrie moritur ac ſepelitur. Policem ſibi ipſi abſcidiſſe ferunt vt ſacerdotio reprobus haberetur. Eius aūt venerabile corpꝰ anno ſalutis nr̄e S29º. Uenetias a mercatoribus venetis p̄ſidente ibidem Iuſtiniano duce delatum eſt: vbi ēt nūc in maxīo honore habet̉. Ioannes aūt Iuſtiniani frater ⁊ ſuo ceſſor poſtea egregiū tēplū in celeberiore vrbis loco ꝯſtruxit. Et primū idē Ioānes dux ſanctiſſimū Euangeliſtā ex ſenatus ꝯſulto vrbis patronuꝫ ꝯſtituit: ac eius imaginem in vexillis rettulit: nec nō ⁊ ipſius Euangelij Codicē ⁊ alia infinita ꝓpemōꝫ donaria eodeꝫ in templo recondidit. Barnabas apl̓us qui ⁊ Ioſeph iuſtus cognominatus eſt natione Cyprius temporibus iſtis(vt Lucas ſcribit) cū Paulo gētium apoſtolus ordinatus ē: vir ſane bonus ac vt ſacra Actuū Apoſtoloꝝ ꝯtinet hiſtoria. c. xi. repletus ſpitritu ſācto cuꝫ agruꝫ tm̄ modo haberet ꝯfeſtim illuꝫ vendidit: eiuſqꝫ preciū poſuit ante pedes apoſtoloꝝ. Inde cū Paulo apoſtolo ad predicandū deſtinatus ſanctitate doctrinaqꝫ ac miraculis inſignis habitus fuit: propter qd̓ turbe que erant in liſtris vocabant eū Iouē a iuuando: qꝛ eoꝝ infirmos plurimum iuuit. Paulum vero ꝓpter dicendi copiam Mercuriū. Sacerdos aūt Iouis qui erat ante ciuitateꝫ ferens tauros ⁊ coronas an̄ ianuas cū ppl̓iſ voluit ſacrificare eis Quod vbi audierūt apl̓i Barnabas ⁊ Paulus ſciſſis tunicis exilierunt clamantes ⁊ di centes. Uiri quid hoc facitis: Et nos mortales ſumus ſimiles vobis homines annunciantes vobis ab his vanis idolis ꝯuerti ad dominuꝫ deum viuum qui fecit celum ⁊ terraꝫ. Inde digreſſi venerūt hieroſolimā: vbi Barnabas diſſen tiens a Paulo propter Marcuꝫ diſcipulum eo comitante in Cyprum ꝓfectus eſt vbi nihilominus Euangelice predicationis officiuꝫ exercuit. Poſtea vero in italiā veniens ex p̄cepto beati Petri omnem lumbardiaꝫ predicando ⁊ docendo circuiuit et per ſe ſuoſqꝫ diſcipulos Cyſalpinam galliaꝫ ad chriſti fideꝫ con uertit. Et apud Mediolanum primus cathedralem ſedeꝫ poſuit ac tenuit. Suf fecto poſtmōꝫ alio ibidem epiſcopo rurſus Cyprum regreditur: vbi vir ſanctiſ ſimus nihil pretermiſit quod ad augendaꝫ chriſti eccleſiam pertineret. Multis enim infirmis ex contactu Euangelij ſancti Mathei quod ſemper ſecum habebat reddidit ſanitateꝫ. Demum deinde exiens peruenit paphuꝫ: vbi templu maledicens ipſuꝫ corruere fecit. Nouiſſime Salaminaꝫ deueniens ante Petri martyrium martyrio coronatus eſt. Cuius corpus occultatum Ienonis Impe ratoris tꝑre ipſo reuelāte cōpertū ē. Eiꝰ feſtiuitas celebrat̉ tertio Idꝰ Iunij. Lucas Syrus nationes Antiocenſi: arte medicus apoſtoloꝝ diſcipulus chriſtiqꝫ Euāgeliſta necnō ⁊ greci ẜmonis aprime eruditꝰ hiſdeꝫ tꝑibꝰ Paulum ſecutus

Arimol Chriſti Mūdi Octauus Liber. Claudius vſqꝫ ad ꝯſumationeꝫ oīs eius peregrinationis comes ſine crimine fuit. Quod Paulus quoqꝫ ẜa ad Corinthios epiſtola. cº 8. ꝯteſtās ait. Ordinatus ē Lucas ab eccleſijs comes peregrinationis noſtre in hanc gr̄am que miniſtratur a nobis ad domini gloriaꝫ ⁊ deſtinatā voluntatem noſtram. Cum quo certe multaſ ꝑſecutiones: multaqꝫ acerrima tormenta paſſuꝫ fuiſſe ꝯſtat. Hic cū iam ſcripta fuiſſent Euangelia: ꝑ Matheū quidē in Iudea: ꝑ Marcū in italia inſtigante ſpū ſācto in Achaie ꝑtibus ꝓut a Paulo didecerat ſuuꝫ ꝑſcripſit euangelium ſignificans ēt ante ſuum alia fuiſſe deſcripta. Cuius ꝗdem euangelij verba pre ceteris aīe languēti(vt diuus ſcribit Hieronymus) ſūt medicamēta: quia velut inſignis Lucifer ab orientalibus nobis lume fidei ⁊ celeſtis itineris patenter ſcandere calceꝫ demonſtrat: qm̄ vt ait Ambroſius: eius euangelij hiſtoria oēs ſapīe v̓tutes ꝯplectitur. Suū aūt Euāgeliū nō mō ab ipſo apl̓o Paulo didicerat: ſꝫ ēt a ceteris apoſtolis ſicut ipſe in principio ſui voluminis narrat dicens. Sicut tradiderūt nobis qui ab initio ipſi viderūt ⁊ miniſtri fuerunt ſermonis. Ferunt etiam eum a beata dei genitrice Maria cuius familiaritate vſus fuerat edoctum fuiſſe de his preſertim que ſoli ꝯſtabant virgini: vꝫ de angelica annuꝫ ciatione: chriſtiqꝫ natiuitate ⁊ hꝰi de quibus ipſe ſolus inter Euageliſtas aguoſtendens chriſtuꝫ ex ſtirpe dauid deſcendiſſe. Nam ēt ꝑꝑ familiaritatem quā iugiter cū beata virgine habuerat Damaſceno teſtante eius imaginē ſibi depin xit: ⁊ apud ſe habere voluit: que tunc Rome apud Sāctaꝫ Mariā de populo maxima veneratione frequētiaqꝫ inuiſitur: ac cuſtodit̉. Cōſcripſit īſuꝑ Apl̓oꝝ acta ſicut ipſe viderat. Cū aūt ſeptuagintaquattuor annis in virginitate ꝑmanſiſſet plenus ſpiritu ſancto in Bithinia tandeꝫ diē obijt. Cuiusˡ quidē oſſa vige ſimo Conſtantini anno Conſtantinopolim tranſlata ſunt. Eius vero feſtiuitas celebratur. 15. kalendas Nouembris. Marſus Romanus ſcd̓o Imperij Claudij anno pº Petronio p̄ſide abrogato in Syriam p̄ſes mittitur. Vir quidem domi nobilis ⁊ a Romanis valde hono ratus: ꝑꝑ quod ⁊ Agrippa rex cū appropīquaret ciuitati ſtatiꝫ e Tyberiade vr be ꝓceſſit obuiam ei quaſi ſtadijs. 7. Nam Agrippa rex celebratis apud Hieruſalem ſpectaculis in Tyberiadem vrbem galilee migrauit ad quē viſitationis gratia quattuor reges venere: interquos ēt Herodes eius germanus fuerat qui Calcidis tenebat imperium. Apud quos ideꝫ Agrippa colloquium valde digniſſimum habuit: ꝓpter quā concordiam Marſus in ſuſpitionem ductus eſt exiſtimans ea non expedire Romanis: vnde ciuibus eoꝝ mādauit vt ſine mora ad ꝓpria remearet: quod Agrippe maximū inflixit dolorē ⁊ ꝑꝑea quoad uixit Marſo inimiciſſimus fuit. Veꝝ eodē anno Agrippa ī Ceſarea defūcto Ceſar (ꝗ eoꝝ īimicitias cognouerat ne Marſus eiꝰ regnū īuaderat) amoto eo Cuſpi um Fadum in Indeam prefectum direxit. Rogauerat enim Agrippa Claudi um: ne Marſum vlterius Syrie preſidere permitteret. Herodes Agrippe magni frater ⁊ Calcidis rex quinto Imperij Claudij anno fratre Agrippa defuncto eius loco a Claudio ſuffectus regnauit annis t̓ribus Nā cū regnū eius Agrippe filio deberetur qui Rome a Ceſare alebatur: quia nōdū infātiles ānos exceſſerat: Herodi patruo ꝯceſſuꝫ ē quoad vſqꝫ adoleuiſſet Quippe ꝗ̄ ātea eiuſdē regni fr̄e adhuc viuēte ꝯſuetudīes optīe nouerat: ī quo re gis vices ſepe geſſerat. Frater.n. eiꝰ cū Gaio ⁊ Claudio Imperatoribus hono ris gratia ꝑſepe ꝯmoratꝰ fuerat: quo ī tꝑre ut placeret Iudeis(ſicut Lucas ſcri bit) Iacobū apl̓m interfecit: ⁊ Petrū carceri mancipauit Hic igitur ſuſcepto re gno ꝯfeſtim a Claudio petijt oīmodā tēpli poteſtatē ⁊ pontificū ordinationeꝫ Qui impetrata: ⁊ apud eū eiuſqꝫ liberos vſqꝫ ad finē belli fuit vnde Canthaꝝ a pontificatu remouit: ⁊ Ioſeph Cami filiū ei ſucceſſorē dedit: duobuſqꝫ ānis ſedit. Hic āt rex cum regnaſſet tribus annis: octauo īperij Claudij āno defunctus ē. Cuius regnum Agrippe iuniori a Claudio traditū ē. Tres enim filios dereliquit: ex prima vxore Ariſtobolū progenuit. Et ex Beronice fratris filiaBerenicianum ⁊ Hyrcanū. Berenices auteꝫ poſt Herodis mortem(qui eiꝰ ma

Anno Mūdi Chriſti
.VIII. ¶ Liber. Claudius ritus ⁊ patruus fuerat) cum multo tempore in uiduitate ſtetiſſet: etiam cum fr̄e inceſtum cōmiſit: ſed ad euitandas oblocutiones Polemoni Litie regi nupſit. Polemon āt propter īgentes eius diuitias libenter id fecit: ⁊ vt id perficere poſ ſet circūcidi ſe fecit. Sed eoꝝ nuptie non diu permanſere. Ꝙꝛ Beronice Ioſepho teſte) propter nimietatem coitus virum dimiſit. Et ille ſolutis nuptijs: etiā iudeoꝝ ſolēnitates pariter dereliquit. Agrippa iunior magni agrippe filius: ⁊ p̄dicti herodis nepos vltimus iudeorū rex hoc anno qui e nonus claudij īperatoris rex deſignatus: regnauit annis. ri. vir certe prudentiſſimus atqꝫ hebraica latinaqꝫ lingua doctiſſimus Romanoꝝ quoqꝫ amātiſſimus: qͥ regno ſuſcepto oēs iudeoꝝ ſeditiones ac tumultuſ ꝓ poſſe cōprimere ſtuduit. Huic aūt(vt Ioſephus ait) cū templi cura a Claudio fuiſſet ꝯmiſſa multos ſucceſſiue remouit ⁊ īſtituit ſūmoſ pōtifices. Nā cū Felix Iudee p̄fectus Ionathan pontificē maximū in tēplo ſeditioſe īterficere feciſſet Iſma elē filiū Siab ſubſtituit ꝑꝑ qd̓ maxīa inter pōtifices ⁊ ſacerdotes orta ē ꝯtentio qꝛ qͥlibet eoꝝ viros ꝓcaces ⁊ ſeditioſos colligens ꝓ viribus annitebatur fieri princeps. Quibus indignatus rex amotis oībus: Ioſepho Simonis quōdam pontificis filio pontificatū dedit. Quo rurſus amoto Anani filiū ſubſtituit: qͥ ⁊ ipſe Ananus vocabatur. Ueꝝ hic ex Saduceoꝝ ſecta exiſtēs: cū nimiuꝫ aſper ⁊ audax eſſet: ac preter regis: Romanoꝝqꝫ voluntatem ꝯcilium ꝯgregare tentaſſet: ab Agrippa ei ſublatus eſt pontificatus: quē tribꝰ tenuerat menſibus: ⁊ Ieſu Danai filio ꝯceſſus. Ei quoqꝫ pontificatu priuato: Ieſus alter Gamalielis filius ſuffectus ē ꝑꝑ qd̓ ita magna inter vtroſqꝫ orta ē ſeditio vt ſepe collectꝭ prauis hoībus ad ꝯflictū lapidū inciderēt. Deniqꝫ cū Ieſus Gamalielis filius abrogatus eſſet: Mathias Theophili pontificatum inijt. Fuitqꝫ ultimus iudeoꝝ pontificū ſub quo Romanoꝝ bellū ꝯtra iudeos initiū ſūpſit. Huic autem regi Felix Iudee ꝓcurator ex mandato Claudij Ceſaris multa preter regni ꝯſuetudines adiecit: vꝫ Philippi tetrarchiam ⁊ traconitidē cū Abela q̄ fuerat d̓ Tetrarchia Liſanie. Sꝫ ⁊ Nero īperator ꝑteꝫ quādā Galilee tetrarche tiberia dis ⁊ nonnulla trāſ flumē iordanis ꝯſtituta ſuperaddidit ꝓpter qd̓ ⁊ Agrippa rex Ceſareā Philippi auctā in honorē Neronis Nerodiam appellauit. Atqꝫ ibi Theatrum multis impenſis ꝯſtruēs perpetuo annualibus ſpectaculis ꝯdo nauit Ibideꝫ ēt populo in honoreꝫ Ceſaris multaꝫ frumenti ⁊ olei copiaꝫ ꝯdo nauit: dapeſqꝫ cuilibet aduentandi opulenter exhibuit Et ciuitate oī ſtatuaruꝫ pulchritudine exornata pene omne regium decus eo tranſtuliſſe viſus eſt Quā obreꝫ iudeoꝝ odium contra ſe mirum in modum ꝯcitauit. Deinde ad indignati onis augmentū aliud edificium magnitudine p̄cipuū in palatio hieroſolimarū extruxit ī quo regē exiſtentē videre poterat ꝗcquid agebatur in templo. Neqꝫ enim conſonum ydiebatur vt quis cum ſacra in templo celebrarentur(niſi eſſet ſacerdos) aſpiceret. Quapropter iudei ⁊ maxīe ſacerdotes excelſum ſtruxere parietem in oppoſito edis qui paries nō ſolum edificij aſpectum abſtulit: ſed ēt aliaꝝ domoꝝ que erant in exteriori templo. Pro quibus indignatus Agrippa vna cū feſto p̄cepto eis preceperunt vt ſtatim edificatū opus deſtruerēt Que res ⁊ multorum malorum ſeminarium fuit. Iſto nanqꝫ regnante quinqꝫ Romani preſides ſucceſſiue hieroſolime fuerunt: vꝫ Cumanus Felix Feſtus Al binus ⁊ Florus: cuꝫ quibus ēt maximam pacem ⁊ concordiam Agrippa habe re curauit. Sed cū Florus iudeos multis malis attriuiſſet: compulſi ſunt a Ro manoꝝ fide pre malorum magnitudine recedere: ⁊ aduerſus Romanos pugna gerere: quos Agrippa oratione obſecratione ac lachrymis monebat ab armis animum cohibere: ad cuius orationem multitudo accenſa ipſuꝫ iniurijs laceſſi tum exͣ vrbē ꝓtinus pepulerunt: auſiqꝫ ſunt nonnulli ſeditioſi in eum ſaxa iacere. Rex aūt ſic ab eis ꝯtumelijs affectus hieroſolimā deſerēs diſceſſit ī regnū. Cumanū prefectum Claudius: Agrippa rege ibidē conſtituto: poſt Alexadrū ſtatim in iudeam miſit ſub quo in hieroſolima(vt Ioſephus tradit) tumultus oriri ceperunt: quibus ēt maxima calamitas iudeos comprehendit: quia in die

Anno ¶ Liber. Chriſti Mūdi. Octauus Glaudius Azimoꝝ tanta orta ē ſeditio vt in portis tēpli exeūte ppl̓o ex multa ꝯculcatione ad triginta hoīuꝫ milia perierūt: factaqꝫ eſt illa celebritas luctuoſa iudeis. Poſt hec ſucceſſit latrocinantiū tumultuſ: qui multoꝝ maloꝝ fuit occaſio. Sed ſedato tumultū inter Galileos ⁊ Samaritanos. ex Galilei cuiuſdā interfectione ſtatī ꝯflictus alius exoritur ꝓ quo maxime cedes ⁊ agroꝝ vaſtationes ſubſecute ſūt Ꝙ obreꝫ multi Iudeoꝝ ⁊ Samaritanoꝝ ī Tyꝝ ad Domitiū Quadratū Syrie ꝓcuratorē ꝯqueſturi de Cumāo prefecto acceſſerunt. Quos cum uidiſſet Domitius: ⁊ Cumanū prebuiſſe cauſaꝫ predictis calamitatibus intellexiſſet ꝙ īter prīcipia auctores maloꝝ noluiſſꝫ vlciſci: eidē cōtinuo Romā nauigar̄ p̄cepit red diturꝰ rationē Claudio de his que in regno male ꝑ ipſū geſta fuerūt Auditiſqꝫ Rome allegatiōibꝰ: interfectiſqꝫ nobilibus Samaritis: Ceſar Cumanū digni tate priuatum iuſſit ab vrbe diſcedere. Poſt quē Felicem palantis fratrem in iudeam prefectum miſit Petronillam virginē ſanctiſſimā Petri apl̓i filiam decimo Imperij Claudij anno: poſt multa ſanitatum remedia a patre recepta: cū eam Comes Flaccus ſibi ꝯiugio ſociari vellet tridui inducias poſtulans: ieiuni/ſqꝫ ⁊ orationibus vacās tertio die ſtatim vt chriſti ſacram̄tum a ſancto Nicomede preſbiter accepit: emi ſit ſpiritū Huius corpus Rome via Ardeatina ſepultuꝫ eſt Cuius feſtiuitas 2º kalēdas Aprilis celebratur. Philippus dn̄i nr̄i Ieſu chriſti Apl̓s duodecīo Imperij Claudij anno: cū totā pe ne Scythiā ad chriſti fidē ꝯuertiſſet: apud Heropolim Aſie vrbem anno etatis ſue ſeptuageſimooctauo cruci affixus glorioſo fine quieuit. Cuius diei feſtiui tatem primo kl̓aꝝ maiaꝝ celebramus. Trophimus Pauli apl̓i diſcipulus qui ſuperioribus annis e Roma in gallias ad Arelatē vrbeꝫ p̄dicandi verbi dei gratia directus fuerat in qua optime funda ta eccleſia a cuius deinde fōte(vt papa fozimus ſcribit) tota gallia fidei riuuloſ accepit. De quo ēt idē Paulus ad Titum ſcribēs meminit: hoc tꝑre quieuit in pace Huius aūt diei feſtiuitas 4º. kl̓as Ianuarij celebratur. Lazarus Maſſilie Galliaꝝ vrbis ep̄us: quē dn̄s Ieſus chriſtus(vt ſacrū Ioannis tradit Euangelium) a mortuis ſuſcitauerat: duodecimo Claudij anno ſecunda quoqꝫ morte ad dominū migrauit. Cuius ēt ſoror Martha non longe poſt ī domino quieuit. In quoꝝ venerabilē memoriā poſtea extincta fuit eccle ſia non longe a Bethania: vbi(vt ait Hieroꝰ) ē vicino eoꝝ domus ꝯſeruabat̉. Huius ſanctiſſimi viri ⁊ ſororis reliquie apud eundē Maſſiliā precipuo venerantur obſequio. Celebraturqꝫ Lazari feſtiuitas. 16º. kl̓. Ianuarij. Helena Adiabenoꝝ prouincie Armenie regina que ſuperioribꝰ annis(vt Ioſephus hꝫ) ad ritus iudeoꝝ cū filio Iazathe migrauerat: ⁊ hieroſolimā ꝓperauerat: ꝑ hec tꝑa ad Chriſti fidem ꝑ apoſtolos ꝯuerſa ēt hieroſolimis valde ꝓfuit Nā cum grauiſſima fames quā Agabus ꝓpheta predixerat: vt Lucas cꝰ 7º. libri Actuuꝫ apoſtoloꝝ refert: vniuerſā Iudea ⁊ Syriā premeret: multis pecunijs frumenta ex Egypto ꝯparās chriſtianis maxime Heruſalē habitantibꝰ ⁊ alijs indigentibus largiſſime miniſtrauit. ¶ Uiri doctrinis excellētes Seneca qui ⁊ Lucius Aneus Stoycus philoſophus natiōe Cordubenſis So cij philoſophi auditor: ac Neronis īperatoris magiſter: his tꝑibꝰ in precio fuit: d̓ quo beatus Hieronymus liº. de viris illuſtribus meminit dicēs eū viꝝ ꝯtinen tiſſimū ⁊ catholicū fuiſſe: eūqꝫ in ſāctoꝝ cathologo ponit: ꝑꝑ frequētes epiſtolas Pauli ad ipſū: ⁊ ipſius ad Paulū. Quē tāte memorie fuiſſe tradunt: vt duo milia noīum recitata eo quo dicta ordine fuiſſent ⁊ mox redderet. Et ducētos verſus a ducentis ſcholaſticis recitatos ab vltimo incipiēs ad primū vſqꝫ inte gerrime recitaret. De hoc Seneca doctiſſimo viro nōnulla bn̄ dicta ab Auguº. liº. de ci. dei cupidiſſine diſſeruntur. Qui tandem ante biennium ꝙͣ Petrus ⁊ Paulus martyrio coronarētur a Nerone ſeuiſſimo diſcipulo retributiōis gra tia interfectus ē. Hic multa diuiuarum humanarumqꝫ ſcripturarum edidit doB 3

Mūdi Chriſti
.VIII. ¶ Liber. Claudius cumenta. Quoruꝫ vt inuenire potuimus noīa ēt librorumqꝫ principia ſigillatiꝫ ſubijcimus: videlicet. li i Omē pcc̄m. Epl̓e ad Paulū 14 prīcipiū Credo De moribꝰ De r̄medijs forº⁊. li i Lꝫ ꝯͣctoꝝ. Epl̓e ad Lucillū 88 Itaqꝫ fac li i hoeſta īꝗt De bn̄ficijs li i7 Inter multas De pauꝑtate De ira ad Noa li 3 Exegiſti a me De copia v̓boꝝ li i Uirtutibꝰ De naͣlibꝰ qōnibꝰ li 8 Grandinem Rhethoricoꝝ li 4 Exigitis reꝫ De ludis ſenece li i Quid actū ſit ī ce. De morte Claudij li i Claudiꝰ De īmatura morte li i De ſnijs diu̓ſoꝝ li i Deliberat Cicero De ꝯſol̓one ad maͣtiam. li i Niſi te maͣtiane De clamatōne li 9 li i Uiuere Galio Tragediaꝝ li io De vita beata De trāquillitate aī li i Inꝗrēti mihi ī me De artibus liberalibus li i De breuitate vite liiMaior ꝑs mor. Itē d̓ mr̄imōio. De terremotu. Ad mr̄em ꝯſolatoriū li i Sepe iā mr̄ optīa De ¶ Uirtutibus. Prouerbia. Ad Lucillū iteꝫ Cur viris bonis multa mala accidūt. Prīcipiū. Queſiſti a me Ad ſerenū ꝙ in Sapientē nec iniuria nec ꝯtumelia cadit. Prīcipiū. Tātū inter Lucanus Aneus orator ⁊ poeta celeberrimus: hac tēpeſtate ꝙͣuis Patruo iuni or: ob ingenij magnitudinē clariſſimus habitus eſt. Hic Senece ex Mela eius iuniore fratre nepos fuit. Qui primo Rome ſub Rhemmia Polemōe ⁊ Cor nuto ſtuduit: a quibꝰ optime edoctus ē: habuitqꝫ ꝯdiſcipulos ſibi germaniſſimos Perſium Flaccū ⁊ Salleū Baſſuꝫ quos miruminmoduꝫ dilexit. Hic ob uirtutes a Nerone in Curia vocatus diu gratiſſimus ei fuit: a quo ante etatem queſtor dictus auguratus etiam ſacerdotiuꝫ aſſecutus eſt. Tandem accuſatus apud Neronē: ab eo(ſicut Seneca) accepto mortis arbitrio venas ſibi precide re fecit. Et cum ſe morti appropinquare cerneret: hos pronunciauit verſus. Sanguis erāt lachryme quecunqꝫ foramina venit. Humor ab his largus: manat cruor: ora redundant Et patule nares ſudor rubet omnia plenis. Membra fluunt venis: totum eſt ꝓ vulnere corpus: Quibus expletis ſtatime vita diſceſſit pridie kl̓as Maij eo anno quo ⁊ Seneca. Cuius corpus ſepl̓tum ſuit ī hortis ſuis. Scripſit hic Saturnalia Siluaꝝ li. io. Medeā inſuper ⁊ Orpheum. Incendium vrbis. Incendiumqꝫ Troianum cum Priami calamitate Pharſaliam li. io. ⁊ alia multa. Perſium Flaccum Satyricū poetam patria ethruſcuꝫ Lucani condiſcipulū atqꝫ germaniſſimum cū eo floruiſſe patet. Qui ex patre equite Romāo in Volaterre ciuitate Ethrurie natus eſt: Ubi primum vſqꝫ ad duodecimum etatis ſue annum ſtuduit. Poſtea Rome apud Rhemum Palemonem grammaticū edoctus fuit: Ubi ⁊ beniuolentiam illuſtrium virorum Calphurnij ſtature Seruilij Numani Lucani ⁊ Senece ꝯparauit. Cumqꝫ eſſet annoꝝ. 17. Annei Cor nuti amicitia vſus eſt ita vt nunꝙͣ ab eo diſcederet. Erat hic morum leuiſſimorum: verecundie virginalis: fame pulchre: pietatis potiſſimum erga matrem ſo roremqꝫ Anutam Scripſit Satyrarum librum: licet imperfectuꝫ. Sed ⁊ prete xta ſcripſit: vꝫ inſigne quiddā romanum quod ſupra tunicas honorati romani nobiles deferebant. Et Opeion librum vnum: ⁊ paucos ad Sororem verſus. Deceſſit vitio ſtomachi anno domini. σσ. Etatis vero ſue ſecundum Euſebi um. 30. Et Rome ſepultus via Apia in predijs ſuis. Cornutus philoſophus ⁊ Tragicuſ poeta clariſſimus poeticeqꝫ ſecte doctiſſimꝰ Perſij preceptor his temporibus a Nerone imperatore exilio dānatur. Qui īter cetera ſue virtutis ⁊ bonitatis opera: Perſij diſcipuli libros commentatus ē In philoſophia quoqꝫ opuſcula ꝯdidit. Hic optimā Perſij diſcipuli ſui biblio thecā emit: preciūqꝫ ſororibus quas heredes inſtituerat tradidit. Clodium Quirinalem rhetorem Arelatenſeꝫ his temporibus Rome docere ce piſſe Euſebius refert. Palemon patria Uicentinus inſignis grāmaticus. hac tempeſtate Rome floret

Anno ¶ Liber. Octauus Chriſti Mūdi. Claudius Qui interrogatus(vt Euſebius habet) quid inter ſtillam ⁊ guttam intereſſet. Reſpondit: Guta ſtat: Stilla vero cadit. Cum iſto. M. Antonius liberalis latinus Rhetor grauiſſimas exercuit inimicitias. Felix Romanus Patricius Palantis frater: duodecimo imperiſ Claudij āno heroſolimam preſes mittitur: vt rebus etiam que ī omni iudee regione erant p̄ ſiderent: vbi duodecim annis tenuit principatū ſecundum Ioſephum. Quo ꝑ ſidente Claudius Ceſar defunctus eſt: ⁊ repente Nero imperij dignitateꝫ accepit. Fuit aūt Felix Agrippe regi amiciſſimus. Cuius ſororeꝫ Druſillam cuꝫ idem Felix in iudeā adminiſtrator adijſſet videns eam cunctis mulieribus pul chritudine precellentem ſibi in vxorem acceperit: ex qua filium ſuſcipiens eum Agrippā appellauit. Cognati deinde amore captus Galileaꝫ ſibi creditā eidē a Nerone impetrauit. Cum aūt Felix adminiſtrare cepiſſet: multi apud hiero ſolimam extiterunt qui populuꝫ vanis ſuaſionibus deciperēt. Inter quos fuit (vt Ioſephus. li. 20. c. 17. tradit) quidam Egyptius p̄ſeudo ꝓpheta: qui multos ſibi aſſocians in ipſo magnarum rerum conatu a Felice per exercitum ſuum oppreſſus eſt. Quibus extinctis denuo vniuerſa prouincia latronum ⁊ mago rum homīes ſeducentium repleta eſt De quorum numero multos Felix inter fecit. Sed cū a Ionata pontifice moneretur vt rebus iudeorum mitius preſide ret: ira ſuccenſus ipſum poutificeꝫ per fraudē in templo obtruncare fecit: ⁊ poſt eum complures trucidare mandauit. Que res apud iudeos defectionis ſemina rium fuit. Hac etiam de cauſa Nero iudeoruꝫ querimonijs pulſatus Felicem a prefectura remouit: ⁊ Feſto dignitatem dedit. Primates ſiquidem iudeorum a Ceſarea Romaꝫ aſcēderūt de Felice ꝯqueſturi: qͥ penas exoluiſſet niſi amicorum precibus Nero ei peperciſſet. Ero Claudij Priuignus ⁊ Agrippe filius ſextus Romanoruꝫ impe76 525 rator a Claudio deſignatus. octauā ⁊ ducenteſimaꝫ olympiade impe rare cepit: ⁊ imperauit annis. 14. menſibus. 7. ⁊ diebus. 28. Claudius enim moriens cū Britanicum filium ⁊ Ooctauiam ex Meſallina ſuſcepiſſet: Agrippine ſuadelis Neronem priuignum ⁊ geneꝝ imperij ſucceſſorem deſignauit ⁊ Britaneum regni exortem fecit. Fuit autē Neroni propriū nomē Do mitius: Cui cum Claudius Octauiam filiam vxorem dediſſet eū Neronē appellauit At tum Nero hoc pacto imperium adeptus fuiſſet felicitatis magnitu dine abuſus eſt: ⁊ virorum omnium ſeuiſſimus omni flagitiorum genere in quinatiſſimus ⁊ Auunculo Caligule oībuſ in rebus ſceleratior eſſe cepit Magnaꝫ nanqꝫ ſenatus partem quaſi ei inſidias tetendiſſent interfecit: poſt quos ī omnes etiam vir nequiſſimus immanitateꝫ conuertit. Et primo quideꝫ ſeuitiā ſuā in Senecā p̄ceptoreꝫ exercuit: poſt in Lucanū poetaꝫ deinde ī Piſonem ⁊ in Cornutū philoſophū Perſei preceptorē quē in exiliuꝫ egit. In Agrippinā quoqꝫ matrē ſeuit quā ꝓ muneris retributione interemit: non ſolum ꝓ matris officio hoc ei impendens: ſed ēt(vt Ioſephus ait) ꝙ ei ſuis machinamentis pre buerit Romanorum principatum. In Octauiam preterea vxorem ⁊ in Britanicum ⁊ in omnes deniqꝫ qui aliquo in precio apud ciues eſſent vſus eſt crudelitate. Incendij inſuper vrbis Rome ad ſimilitudinem ardentis Troie auctor pariter ⁊ ſpectator fuit. Et cum hoc in cendiū ei aſcriberetur: ipſe ad abolendū hunc rumorem ſubornatis falſis teſtibus culpam chriſtianiſ imponere curauit vnde ⁊ primam in chriſtianos perſecutionem incipiens preter Petrum ⁊ Pau lum innumeros interfecit chriſtianos. Fuit ⁊ tante luxurie vt frigidis lauaret̉ vnguentis: ⁊ aureis retibus piſcaretur quē attrahere purpureis funibus conſueuerat. Ad vltimum vero per amentiam ad hiſtrionum opera ſenāqꝫ peruenit: vbi ⁊ turpiter videntibus cunctis cecinit ⁊ ſaltauit. Huius ſeuitiam ⁊ vitaꝫ peſſimam Boetius liº. 2º. metroqꝫ ſecundo commemorans lamentando dixit.
Nero

1Ij
Mūdi Chriſti jvleurit
.VIII. ¶ Liber. Nero Nouimꝰ quātas dederit ruinas Urbe flāmata pr̄ibuſqꝫ ceſis Fr̄e ꝗ quondā ferus īterempto Matris effuſo maduit cruore Corpus ⁊ Niſu gelidū perrans Ora non fixit lachrymis ſed eſſe Tenſor extincti potuit decoris Hic tamē ſceptro populos regebat Quos vidit ꝯdens radios ſub vndis Phebus extrēo veniens ab ortu Quos premūt ſeptē gelidi Triones Quos notus ſicco violentus eſtu. Torret ardentis recoquens harenas Celſa non tandeꝫ valuit potas Heu grauem ſortem quotiens iniquas Additur ſeuo gladius veneno Hic licet a Seneca viro preſtātiſſimo ī rethorica ac phloſophia optīe edoctus eſſet: omnia tamen hec vitia in imperij ſui principio ita occultauit vt bonaꝫ ſpē omnibus pre ſe ferret. Nam in vrbe ⁊ extra ſplendide edificauit ⁊ inter cetera Thermas rome ſuo nomine: ⁊ domum auream ⁊ porticum trium milium paſſuum mira celeritate perfecit: iudeis plurimum fauit ⁊ ꝙͣmaxime Agrippe eorum regi cuius regno multa adiecit. Tandem vero cum. 14. annis ⁊ ſeptem menſibus in his obſcenitatibus perduraſſet ita irā ⁊ odiū populi Romani in ſe concitauit vt ad penas quamdiligentiſſime queſitus fuerit. Qui e palatio fugi ens ad quartum vrbis miliarium in ſuburbano liberti ſui inter Salariam ⁊ Numentanam viam ſeipſum interfecit anno etatis ſue. z2. In eoqꝫ omnis Ceſarum familia conſumpta eſt. Corpus eius(vt ex priuilegiorum noſtri ordinis monumētis didicimus) intra vrbem ad portaꝫ flammineam ſepultum fuit: vbi quadragintaquinqꝫ ſupra ſeptingentos fere annos vſqꝫ ad Paſcalis primi pon tificis maximi tempora manſit: ſupra cuius corpus Nux arbor enata eſt quam inſederant demones locum cuſtodientes: ac multos ex vrbe per eam exeuntes crudelem in modum lacerantes. Quod animaduertens paſcalis idem pontifex permotus populi ſui malis que indies prope ſingulos nunciabantur ea de cau ſa euenire. Ieiunium ciuitati indixit: obſecrauitqꝫ immortalem deum vt popuilum Romanū a tam deteſtabili eriperet clade Cui beata virgo Maria apparens indicauit ei oſſa Neronis ibidem eſſe condita: monuitqꝫ ut ē loco illo ea ī Tyberim proiiceret. Quod cum feciſſet inde omnis demonum vis expulſa eſt. Uiſo miraculo pontifex ibi in honorem beate virginis ſtatim altare conſtituit Edes deinde in ipſius beate virginis honore extructa fuit Que etiam a nomine facti: quia ex tūc a populo frequentari cepta fuit Eccleſia ſancte Marie de populo eſt appellata. Ubi propter huius facti memoriam innumerabiles pene indulgentie poſtea per ſummos pontifices conceſſe fuerunt̉ Quem ſane locuꝫ fratres ordinis noſtri Eremitarum diui Auguſtini incoluere Et porta ante Flammea dicta ex illo etiam ⁊ deinceps populi porta vocata eſt ¶ Demum Syxtus quartus pontifex maximus Pauli Bergomenſis ibidem digniſſime preſidentis hortatur ⁊ induſtria a fundamentis maxima impenſa īſtaurata eſt vt latius in eiuſdem Syxti pontificis temporibus dicetur. Conginus quidam miles ⁊ Centurio qui Pilati iuſſu lancea dn̄i corpus aperuerat deqꝫ cruore decurrente viſum cecus receperat. Hoc ipſo anno apud Le ſareā cappadocie martyrio coronatur. Feſtus Romanus Patricius poſt Felicem ſexto Neronis anno in iudeā preſeſ ſiue procurator mittitur. Uir quidem iuſtus qui vno ordine negocijs preeſſe ſtuduit. Unde cum vniuerſam prouintiam latronibus plenam offendiſſet: viri bus quibus potuit eos qui illam infeſtabant ſollicite perſecutus ē: ac latrones

Anno .VIII. Chriſti Mūdi Liber. Nero multos interfecit. Hic(vt Lucas euāgeliſta refert) Paulū apl̓m cū pn̄te Agrip pa rege rōnem ſue religiōis exponere tētaſſet: vinctū Romaad Neronē miſit. Albinus autem poſt tertium annum huius feſti ſucceſſor fuit: qui non eadem iu ſtitia iudeorum negocijs fuit. Uir callidus auarus ac malignus qui nullam iniquitatis ſpeciem pretermiſit. Quattuor quippe annis prefuit: in quibuſ vniuer ſa prophanauit. Nam(vt Ioſephus tradit) non ſolum ciuibus furabatur ſingu lorumqꝫ ſubſtantias diripiebat: ſed ⁊ latrocinantibus fauebat: ⁊ qui eamobreꝫ a decurionibus comprehendebantur accepta a cognatis ⁊ parentibus pecunia relaxabat. Propterea hieroſolimis hac de cauſa facinoroſorum qui res nouare cupiebant creuit audacia. Nam quos conſtabat officijs indignos ⁊ ſupplicijs dignos ꝙͣlibentiſſime ad dignitates ⁊ vrbis officia promouebat: his etiaꝫ qui tumultū in vrbe excitabant non modo non indignabatur ſed etiaꝫ largitionibuſ ſe redimentibus fauebat. Unde ⁊ multiplex dominatio ſui cauſa in vrbe ſurgere cepit: que ab illo tempore ſemina future captiuitatis ſparſere ⁊ bello iudai co dedere principia. Florus Geſſius anno decimo imperiſ Neronis quinto auteꝫ ⁊ decimo regni A grippe(teſte Ioſepho) Albino ſucceſſit. Qui inito magiſtratu multis malis vt vir malignus violentuſqꝫ iudeos attriuit: ⁊ premagnitudine malorum eius Al binum quaſi iuſtum iudicem iudei laudabant. Quia Albinus malignitatem ſu am callebat ⁊ occultabat: ne deprehenderetur a turba. Hic autem quaſi ad docendam nequitiam miſſus iniquitates ſuas in iudeos aperta malignitate d̓mōſtrabat: quia neqꝫ direptionibus ꝑcebat: ſed modum iniuſti ſupplicij effrenata rabie ſequebatur. Ad miſerēdum enim inflexibilis erat ⁊ auarus omnibus lu cris: latronumqꝫ direptionibus ꝯmunicabat. Quapropter infelices iudei cū eiꝰ latronūqꝫ direptiones ſuſtinere nequirent multi ex eis receſſere: ⁊ relictis pr̄m ſolēnitatibus ad alienigenas ſe tranſtulere nationes. His malis moti iudei: ſecundo adminiſtrationis Flori anno bellum contra Romanos ſuſcepere menſe ſ. maio quod per annos. xij. protractum fuit. Hic autem Florus vxorem nomīe Cleopatram habuit: malignitate marito non minor: que a Pompeia Neronis ¶ Perſecutio chriſtianoꝝ prima. vxore hāc dignitatē marito obtinuit. Nero itaqꝫ imperator tertiodecimo imperij ſui anno ſuper omnia ſecula ſua etiā ī Chriſtianos primus perſecutionem exercere cepit. In qua Petrus ⁊ Pauluſ apoſtoli ⁊ infraſcripti ſingulares viri Rome: alibiqꝫ glorioſo martyrio coronati ſunt. Quorum de numero quadragintaſeptem primo fuere a beato Petro Ro me baptizati: qui cum eodem apoſtolo continerentur cuſtodia/ tandem omnes ſub deuotiſſima fidei confeſſione ibidem Neroniāo gladio ꝯſumpti ſunt. Quo rum feſtiuitatē. 2º Idus Martij celebrari mandatū ē. Nereus ⁊ Archileus fratres ſub hac perſecutione Rome martyrio coronant̉. Qui primo apud inſulam pontiam longum duxerunt exilium: ac poſtmodum a quodam iudice grauiſſimis attracti fuerunt verberibus: deinde cum ad imolan dum equuleo ac flāmis cōpellerentur: dicerentqꝫ ſe a beato Petro apoſtolo ba ptizatos nulla poſſe ratione idolis imolari capite ceſi ſunt. Quorum feſtiuitatē eccleſia 4º. idus Maij celebrari mandauit. Proceſſus autem ⁊ Martinianus Romani milites a Petro apoſtolo baptizati: cum Neronis iuſſu oris contuſionem: equuleum: neruos: fuſtes: flammas: ſcor pioneſqꝫ perpeſſi eſſent nouiſſime gladio ceſi ſexto nonas Iulij martyrio coronantur. Quo die eorum feſtiuitas celebratur. Torpetus Romanus ciuis qui apud Neronem magnus fuit/ ab eodem martyr Chriſti efficitur. Et primo quidem eodem imperatore iubente alapis ceditur verberibuſqꝫ diutiſſime afficitur: necnon ⁊ beſtijs deuorandus traditur Sed cum minime leſuſ fuiſſet: tandem capitis obtruncatione. iσº. kl̓as iulij compleuit martyrium: in quo etiam eius feſtiuitas celebrat̉ Torquatꝰ quoqꝫ ⁊ ſecundus: Cecilius: Eſitius ⁊ Euphraſius ſc̄iſſimi ꝯfeſſoreſ oēs vno die apud hiſpanias martyrio coronantur. Nā omnes ab apl̓is Petro

Anno Mūdi. Epriſii. ¶ Liber. Octauus. Nero. ⁊ Paulo Rome ep̄i ordinati confeſtim ad predicādū v̓bū dei hiſpanis īfidelibꝰ ſunt directi. Cumqꝫ varijs in vrbibus euangelizaſſent: ⁊ innumeras eius gētis multitudines chriſtiane fidei ſubiugaſſent. Tandem Torquatus Acci. Ceciliꝰ Helibori. Euphraſius Eliturgi quieuere. Deinde ſextodecimo kl̓as Iunij eorum feſtiuitatē eccleſia celebrari mandauit. Nazarius Aphricani Romani ciuis filius a Lino epiſcopo baptizatus ab Ano lino prefecto Mediolani martyr efficitur. Hic cum omnem galliam predicando perambulaſſet: ⁊ apud Carmelum ciuitatem filium cuiuſdam vidue ciuitatis primarie nomine Celſum baptizaſſet Mediolanū rediens ab Anolino ibi dem preſide captus diuqꝫ in carcere tentus: gladio tandem occiſus ē cum eodo Celſo puero. Quorum corpora(vt ſanctus Paulinus ſcribit) cum vſqꝫ ad Ho norij ⁊ Archadiſ imperatorum tempora latuiſſent. beatus Ambroſius reuelāte domīo reperijt. Marcellum ⁊ Apulleum viros inſignes ſub hac perſecutionis rabie apud Romam coronatos fuiſſe conſtat. Qui primo per apoſtolum Petrum relicto Simone Mago doctrine apoſtolice ſeſe tradiderunt ac poſtmodū ſub Aureliano ꝯſulari viro Neronis iuſſu martyrij coronaꝫ reportarunt: ⁊ non longe ab yrbe Roma ſepulti referuntur. Frontonius quidam Romanus vir ſanctus a Petro apoſtolo Rome epiſcopus ordinatus: cum Sergio preſbytero quem per apoſtoli baculum in itinere ſociū de morte receperat ad Petragoricas Gallie ciuitatem: his temporibus veniēs magnam gentis illius multitudinem ad Chriſtum conuertit. Multis deinde miraculis claris: octauo kl̓as Nouembris vt ſanctus quieuit in dn̄o: quo etiaꝫ die eius feſtiuitatem celebramꝰ. Paulus Narbonenſis epiſcopus ⁊ confeſſor: quem(vt diximus) Paulus apoſto lus ordinatum eidem vrbi deſtinauerat antiſtitem: Quiqꝫ cum eodem apoſtolo ad Hiſpanias predicandi gratia pergens ibidem relictus fuerat: per hoc tem pus predicationis officio non ſegniter expleto: miraculis clarus: ſexto idus decembris quieuit in domino. Tecla virgo pulcherrima atqꝫ ſanctiſſima: pauliqꝫ apoſtoli diſcipula que in confeſſione tria atrociſſima pertulerat tormenta. Fuſtes videlicet Beſtias ⁊ igneſ poſt multa etiam ⁊ incredibilia alia certamina ad doctrinam multorum ꝑ hos dies cum de Iconio veniret Seleuciam nono.ſ. kl̓as octobris in pace quieuit. Quo poſtea die eius feſtum celebrari conſtitutum ē. Maria Magdalena Chriſti Ieſu apoſtola: per hoc tempus(vt aiunt) haud lōge a Maſſilia galliaꝝ ciuitate migrauit ad dominū. Hec ab adoleſcētia ſua(vt ſacra eius habet hiſtoria) cum eſſet cunctis iudeorum puellis pulchritudine p̄ lata: ex Marte ſorore ⁊ germani Lazari ſententia in Magdalum caſtellū ma rito tradita fuit. Sed voluptatum fallacia ⁊ letitia vana ſeducta: a marito paulopoſt Hieroſolimam fugit: vbi ⁊ generis ſui immemor ac legis diuine oblita: vulgaris ⁊ impudiciſſima meretrix effecta eſt. Ac poſtꝙͣ ſponte ſe fecit turpitudinis proſtibulum iure facta eſt demoniorum delubrum: Verum domino Ieſu aliquando predicante ⁊ terrorem peccatoribus(vt fit) intentante confeſtim ante oculos cordis ſui culpas turpitudinis ſue ⁊ eternum iudicium poſuit Tactaqꝫ dolore cordis intrinſecus culpas ſuas fletibus amariſſime punire cepit. In ſeqꝫ reuerſa ait: Quid fruſtra deciperis Maria? Surgam(inquit) ⁊ ad Ieſum Chriſtum dominum deum verum rerumqꝫ omnium creatorem: ⁊ rede ptoreꝫ meum ibo: plangamqꝫ dolorem meum ac mea ſcelera amariſſime deplo rabo. Atqꝫ ita Lupanar confeſtim exiens ſuiqꝫ oblita ad Chriſtum in domo Simonis leproſi conuiuantem venit: ⁊ ad pedes eius retro acceſſit ibiqꝫ vbertim lachrymas effundens: quaſi peccatorum veniam ſibi elargiri poſtulans ip̄i us domini pedes lachrymis lauare cepit: ⁊ capillis capitis ſui tergens exoſcula batur vnguentoqꝫ precioſiſſimo vngebat. Quo viſo(vt ſacra euangeliorum ha bet hiſtoria) dominꝰ ad illā Mulier inquit: remittūtur tibi peccata tua. Fides

Anno VIII. Chriſti Pūdi Liber. Nero tua te ſaluam fecit: vade in pace. Ac per hoc mercedem corporis ſui a ſe omnino abdicans: ⁊ aliam ſalutis viam repetens: quoad dominus noſter Ieſus Chriſtus vixit eidem ardentiſſime inheſit ⁊ optimam partē(eo teſtāte) elegit. Poſt vero domini aſcenſionem(vt Egeſippus ad verbum ſcribit) domo eius in eccleſiam conſecrata: aſperrimam Eremum petijt: ⁊ in loco angelicis manibus p̄ parato per. z0. annos incognita manſit: vbi ⁊ qualibet die ſeptem horis canoui cis ab angelis in ethera eleuabatur ⁊ celeſtium agminum glorioſos concentus corporalibus etiam auribus reficiebatur. Vnde diebꝰ ſingulis his ſuauiſſimis ſaciata conuiuijs per eoſdem angelos ad locum proprium inde reuocata alimē tis corporalibus nullatenus indigebat. Atqꝫ ita cum adeo bonis delectata corporalibus aliquando diſceſciſſet: ad eum deniqꝫ per hanc penitētie amaritudinē fragranti deſiderio redire curauit. Papa ſecūdus Inus papa: beato Petro vltimo Neronis anno in pōtificatu ſucceſſitꝭ ⁊ ſedit annis. ii. menſibus. 3. ⁊ diebus. 12. Uir certe moribus ⁊ ſanctita75 527 4 te preclarus. Qui ex precepto magiſtri ſui Petri: conſtituit nequa mulier niſi velato capite vnquam templum ingrederetur. Fuit hic natione Tuſc ex patre Herculiano: qui cum demones effugaret mortuoſqꝫ ad vitam reduceret. Tandem a Saturnino conſule cuius filiam a demonibus liberauerat: capi tali ſententia punitur ⁊ martyr Chriſti efficitur: ac vndecimo kl̓as octobris in Uaticano iuxta corpus beati Petri ſepelitur. Quod quidem ſanctiſſimum cor pus(vt aiunt) poſtea a quodam Gregorio Oſtienſi epiſcopo in Oſtiam ciuitatem tranſlatum: ⁊ in diui Laurentij templo honorifice conditum fuit. Hic ſacros ordines in vrbe bis celebrans. 18. preſbyteros ⁊. xi. epōs creauit. Scripſit quoqꝫ res geſtas beati Petri maxīe eiꝰ cuꝫ Simone mago contentionem. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Euax Arabum rex inſignis quidem philoſophus ac rhetor hac tempeſtate floru it. Qui inter cetera volumen de medicinis optimum ad Neronē dedit. In quo non ſolum herbarum medicinalium: ſed etiam lapidum ſpecies nomina ⁊ colores: ac quibꝰ in regionibus valeant reperiri ſcripſit. De quo etiam Plinius libꝰ 25º. meminit dicens: Euax Dionyſius ⁊ Metrodorus herbaruꝫ effigies pinxe re: earumqꝫ effectus ſubſcripſere. Uectius Ualens medicus: qui vt Plinius li. 29. Peſſaline vxoris Claudij adul terio nobilitatus fuerat per hec tempora multam nactus potentiaꝫ Rome ī me dicinis nouam ſectam inſtituit. Et Galieno teſte libro primo de regimine ſanita tis librum ad Neronem ſcripſit. In quo cunctis medicis ⁊ philofophis taꝫ ve teribus ꝙͣ modernis ſeipſum effrenata quadam temeritate prepoſuit. Hyppocratēqꝫ omnium medicorum principem maxime ſupplantauit. Hunc Galienus ipſe ignoratiſſimum fuiſſe oſtendit: nec inter medicos: ſed inter textrices ſordide creuiſſe: cū eius pater lane pectinator: ⁊ mater textrix fuerit. Critiam quoqꝫ Maſſilienſem medicum hiſdem temporibus floruiſſe conſtat: qͥ etiam vt idem Plinius libro. 29º. ſcribit ad motus ſyderum ex ephymeride mathematica cibos perhibēſ: horas obſeruans auctoritate Theſallum preceſſit p̄ dicum. Hic eodem auctore teſte innumeras diuitias poſt ſe reliquit: ⁊ libros in medicinis vtileſedidit. Probus Berythius grāmaticorum eruditiſſimus Euſebio referente Rome per hoc tempus agnoſcitur: qui ⁊ nōnullos perutileſ in grāmaticali profeſſione edi dit tractatus. Statium quoqꝫ Urſulum natione Toloſanum clariſſimum oratorem his tēporibus claruiſſe ſcribit Euſebius: qui ⁊ per omnem galliam rhetoricam celeber rime docuit. Galba Alba Sergiꝰ antique nobilitatis ſenator ab Hiſpanis galliſqꝫ. 73º. eta 71 537 0 tis ſue āno poſt Neronē Sextꝰ Romanoꝝ īperator electꝰ ē: ⁊ īꝑauit mē ſibꝰ ſeptē. Qui(vt Suetoniꝰ ait) a prīcipio liberalibꝰ ſtudijs ⁊ iuri ciui li operā dedit. Et propterea adultus factꝰ eiꝰ vita priuata ad modū īſignis fuit

Anno Octauus. Oūdi. Chriſti. Liber. Galba. Uerum ſuſcepto principatu/ cum Rome auaritia ⁊ ſegnitia omnes offenderet tandem Othonis inſidijs Rome ad Lacum Curtij cum Piſone nobiliſſimo adoleſcente quem in filium adoptauerat iugulatur. Cuius quidē corpus Egius quidam eius diſpenſator in priuatis eius hortis via Aurelia ſepeliuit Fuit hic vt Oroſius liº. 7º. refert ſepe conſul: perſepe proconſul: ⁊ frequēter bel lorum grauiſſimorum dux. Statura corporis fuit iuſta. Capite caluo: oculis ceruleis: adunco naſo: manibus pedibus articulari morbo diſtortis: adeoqꝫ vt neqꝫ calceum perpeti poſſet. Fuit etiam in dexteriori corporis parte gibbus: cibi quoqꝫ plurimi ⁊ libidinis maxime maribus pronus extitit. Hic. M. Fabium Quintilianum inſignem oratorem ex hiſpania Romam perduxit. Tho Lutius octauus Romanorum imperator mortuo Galba inter Otho tumultus cedeſqꝫ imperium occupauit: ⁊ imperauit menſibus 3. Hic ꝰmaterno genere ꝙͣ paterno nobilior fuit: vita priuata mollis. Quippe qui Neronis perfamiliaris fuerat: ⁊ omnium eius conſiliorum ſecretorumqꝫ ꝑ ticeps. Cum autem ciuile bellum contra Uitelium in Germania imperatorem creatum molitus tribus leuibus prelijs ſuperior extitiſſet: vno videlicet ad alpes: altero apud placentiam. Tertio ad Gaſtorem. Quarto apud Bebriacum (vt Suetonius ait) ſuperatur. Unde ⁊ rerum deſperatione menſe octobrio: ſibimet manum iniecit anno etatis ſue. 58º. ⁊ apud Uolateranam ethrurie vrbem funeratus eſt. Hic ſtatura modica fuit: ⁊ male pedatus: caluuſqꝫ habitus Cuius vitam multi clariſſimi oratores ſcripſere: maxime autem Plutarchus ⁊ Suetonius qui predicarunt eum fortiſſimum virum ac vnicū imperatorē. Itelius nonus imperator poſt O thonem imperauit menſibus ſepteꝫ. Uitel Hic ex familia honorata potiuſꝙͣ nobili originem duxit: qui ⁊ in ado5371 72 Neſcentia(vt Suetouius ſcribit) omnibus probris contaminatus fuit. Uerum propter augurandi ſcientiam apud Gaium imperatorem precipuuꝫ lo cum tenuit. Eo mortuo etiam Claudio per Alee ſtudium familiaris fuit. Dein de Neroni acceptior: quorum indulgentia ampliſſimis honoribus auctus eſt. deniqꝫ cuꝫ primum imperio potitus fuiſſet in omnem nequitiam ſeuitiamqꝫ ac ingluuiem prolapſus eſt. Fuitqꝫ tante voracitatis vt in die ſepius comederet ⁊ vna cena ſuo inſſu(vt Suetonius inquit) duo milia piſcium ⁊ ſepteꝫ milia aui um appoſita ſint. Nec vlli hoc incredibile videatur: quia(vt aiunt) in eo enormis proceritas erat ⁊ rubicunda facies: atqꝫ obeſus venter. Uerum vbi compe rit Ueſpaſianum apud iudeam paleſtine ab exercitu imperatorem creatum ci legionibus aduentare primum deponere imperium conſtituit. poſtea vero a ꝗ buſdam animatus ſumptus armis: Sabinum: Ueſpaſiani fratrem cum Fleuianis in capitolium compulit. Quo quidem ſuccenſo omnes concremari fecit Quare ſuperueniente Ueſpaſiano cum nullum venie locum ſibi reliquiſſet ē cella pallatij in qua delituerat turpiſſime tractus per viam ſacrā nudus ad ſcālas Gemonias ducitur: vbi primo ſtercore ⁊ ceno ludificatus tandem minutiſſimis ictibus excarnificatus in Tyberim proijcitur: ⁊ communi etiam caruit ſepultura. Perijt autem cum fratre ⁊ filio: ſeptimo ⁊ quinquageſimo vite ſue anno. ¶ Uiri doctrinis excellentes Quintilianus natione Hiſpanus ſummus rhetor atqꝫ philoſophus his temporibus a Galba Romam perductus: ibidemqꝫ ſcholam tenens in precio habitus eſt. Uir certe eruditiſſimꝰ ⁊ grauis qui inter cetera de inſtitutione oratoria octo libros compoſuit. Necnon ⁊ librum cauſarum perutilem edidit. Ex ꝙ bus hanc ſententiam ſinglarem habemus. Utinam liberorum noſtrorum mores non ipſi perderemus. Infantiam ſtatim delitijs ſoluimus. Mollis educatio: quam indulgentiam vocant neruos omnes mentis ⁊ corporis frangit. Huius autem de inſtitutione oratoria liber cum annis ferme ſexcentis deperditus fuiſſet a Poggio Florentino in conſtantiano concilio in quodam monaſterio in teger repertus fuit atqꝫ tranſcriptus in italiam delatus eſt.

Anno .VIII. Chriſti Mūdi Liber. Uitelius Ioſephus iudeus ſacerdos: Mattathie ſacerdotis filius Hiſtoricus celeberrimus: ac philoſophus multarumqꝫ litterarum peritiſſimus hoc tempore imperantibus predictis: vꝫ Nerone ⁊ reliquis: a Ueſpaſiano ⁊ Tito filio qui bellū in iudea gerebant captus fuit. Uir ſane bonus ac egregius: qui de Chriſto opti me ſenſit ⁊ prodigia multa expoſuit: ⁊ ꝙͣmaxime hieroſolime pernitiem futurā predixit. Hic cum in Romanorum poteſtatem poſt Galilee deuaſtationem veniſſet a Ueſpaſiano exercitus moderatore diligēti cuſtodia ſeruatus ē. Qui ſta tim Ueſpaſiano Titoqꝫ ſemotis arbitris eos īperatores futuros predixit: Pro pter quod Ueſpaſianus eum ab omni ſeruitute liberauit. Capta vero ⁊ euerſa hieroſolima Ioſephus vt verus propheta a Ueſpaſiano ſummis elatuſ ē lau dibus. Ductus deinde Romam tū ciuitate: tum Flauia familia donatus ē: vbi cum eiſdem imperatoribus. 15. annis feliciter vixit. Quibus cum ſingularis eēt eruditionis ſeptē d̓ iudaica captiuitate libros ſcripſit: pro quibus ⁊ ſtatuam(vt diuus ſcribit Hierony.) Rome promeruit. Scripſit quoqꝫ. ro. alios Antiquita tum libros ab exordio muūdi vſqꝫ ad bellum iudaicum: ⁊ duos alios aduerſus Apionem: ⁊ alia multa ſcripta poſt ſe reliquit. Que omnia a Ruffino Aquileienſi in latinam linguam tranſlata poſtea fuere. Uixit hic vſqꝫ ad Traiani imperatoris tempora: ⁊ natus ē quando Chriſtus cruci affixus fuit. Ueſpa yA. Eſpaſianus Flauius decimus Romanorum imperator ducēteſima ⁊ ſianus. duodecima Olympiade imperator creatus eſt: Imperauitqꝫ anniſ. io Uir clementiſſimus liberaliſſimus ac munificenteſimus qui ſuſcepto 73 5Y72 principatū remp. ferme collapſam reſtituit ⁊ cenſum ſenatorium expleuit. Con ſulares inopes ſuſtentauit: ac multas per orbem ciuitates terremotū vel incendio afflictas in melius reſtituit. Urbi etiam multa adiecit inſignia. Templum pacis foro proximum per diuum Claudiū ceptum perfecit. Amphitheatrū(cu ius partē adhuc cū admiratione aliquando in vrbe conſpeximus) incohauit: īperio ēt potitus Achaiam Liciam: Thraciam Olitiam romanis adiecit quas in prouincias redigens eis preſides miſit. Et ꝙͣuis munificentiſſimus: clementiſſimuſqꝫ haberetur: in colligendis tamen pecunijs nimium ſtudioſus fuit: licet ex alieno(ſicut Eutropius refert) nil raperet. Hic ante demandatum ſibi īperium in Germaniam ⁊ Britaniam a Claudio miſſus triceſies ⁊ bis(vt Sue tonius teſtatur) conflixit. Deinde biennio ante Neronis mortem ad capiendā iudeam a Nerone miſſus multa ibi ſtrenue geſſit certamina. Sed audita principis morte imperator ab exercitu appellatus eſt: qui bellum Tito filio cōmendans Romam per Alexandriam profectus eſt: vbi vrbeꝫ incendijs veteribus ac ruinis deformem offendens ad reſtitutionem tam moꝝ ꝙͣ muroꝝ aggreſſus multas leges preſertim contra libidinem ⁊ luxuriam decreuit. Atqꝫ ita omnibꝰ in rebus ab initio ſui principatus vſqꝫ ad exitum ſemper iuſtus: ciuiliſqꝫ ac clemens fuit. Qui tandem poſtꝙͣ multas deduxiſſet colonias pro fluuio vetris an num gerens etatis. σ9. extinctus eſt: relictis poſt ſe Tito ⁊ Domitiano filijs ex Flauia Domicilla vxore ſuſceptis. Fuit hic ſtatura quadrata: firmiſ compactiſ qꝫ membris ⁊ vultu decoro. Multos autem vt Suetonius teſtatur edidit ver¶ Hieroſolime exordiū ⁊ conditio Hieroſolima metropolis nobiliſſima ac vetuſtiſſima ciuitas anno. 2º. imperij Ue ſpaſiani a Tito eius filio octauo die menſis ſeptembris capta: ſexta vice funditus euertitur. Nam Titus cum vniuerſam ciuitatem templūqꝫ dirripuiſſet incendiſſetqꝫ iuſſit eam omnem cum templo erui relictis quibuſdam turribꝰ q̄ p̄ter alia eminebāt.ſ. Phaſello ⁊ Hyppico ⁊ Marriane ſic appellate qd̓ quidem egit vt turres ille poſteris indicarent ꝙͣmunitiſſimam ciuitatem Romanorum virtus obtinuiſſet. Murorum vero aliquam partem dimiſit: tanto quanto ciuitatem ab occidente cingebat. ⁊ hec pars vt eſſet caſtrum illis quos cuſtodie regionis cauſa relinquere decernebat. Alium vero totum vrbis ambitum ita complanauit vt qui ad eam acceſſiſſent vix credere potuiſſent aliquando fuiſſe
75 527 4

Anno Octauus. Mūdi. Ebriſi. ¶ Liber. Ueſpaſianꝰ. icixſs lini a qjuim auxixj habitatam. Et hoc propter iudeorum dementiam actum ē: qꝛ nouas res preter Agrippe regis conſilium mouere tentarint. Quinquies autem hec cantatiſſima ciuitas vaſtata fuit. Primo a Babyloniorum rege. Poſtea ab Aſobeo Egyptiorum rege: deinde ab Antiocho: poſt a Pompeio. Poſt hos Herodes magnus ⁊ Soſius/ captum oppidum ſeruauere. Eius vrbis primus conditor(vt Ioſephus teſtatur) fuit Chanam. qui iuſtus appellatus erat rex. Et hic Melchiſedech ſacerdos dei altiſſimi fuit: qui cum ibi Phanum edificaſſet illud So limam appellauit que ciuitas Cananee gentis vſqꝫ ad tempora Dauid habita tio fuit. Nec Ieſus iudeorum princeps Iebuſeos inde expellere potuit. Dauid vero primus expulſis Iebuſeis cum ciuitatem reedificaſſet eam hieroſoliixvio limia Lira h mam.i. munitiſſimam ciuitatem nuncupauit. Hieron.n̄. hebrea līgua latine mu nitionem ſignificat. Huius igitur vrbis hieruſalem euerſe ſitus ⁊ munitio petroſa erat ac triplici muro ſepta: que īterius(vt Strabo refert) aquis abundās exterius omnino ficca foſſam habebat in lapide exciſam quadraginta peduꝫ ꝓ funditate. Latitudine. ccl. E lapide autem exciſo educta erant celeberrimi tem pli menia. Eam cū Tytus cepiſſet: complanatis menibus foſſas etiam impleri iuſſit Ꝙͣobrem vſqꝫ ad Hadriani tempora latronum ſiccariorumqꝫ facta eſt re ceptaculum. Hanc poſtea Hadrianus imperator menibus ⁊ edificijs inſtaurans de ſuo nomine Helyam appellauit: precepitqꝫ ne cui iudeo facultas in eaꝫ introeundi daretur ſed tantum chriſtianis ciuitatem conceſſit: Vbi primuꝫ ex noſtris Marcus epūs conſtitutus ē. In ea āt(ſicut Ioſephus ſcribit) ſexcenta hominum milia fuerunt interfecta. Huius calamitatis ⁊ excidij Florij prefecti inhumanitas extitit cauſa: qui iudeos inhieruſaleꝫ īnumeris attriuerat ma lis: propter que laceſſiti res nouas contra Romanos mouere tentauerunt: ⁊ fa cto impetu multos Romanorum interfecerunt: ⁊ Ceſtium Syrie preſidem ex tra prouinciam eiecerunt. Ꝙͣobrem infinite propemodum cedes: hincinde ſb̓ſecute ſunt: de quibus Ioſephus libº 2º Iudaice captiuitatis pulchre meminit Quod cum Nero imperator accepiſſet confeſtim Ueſpaſianum virum ab ado leſcentia vſqꝫ in ſenectam bellis exercitatum ad tanti belli magnitudinem ſuſtinendam duodecimo imperij ſui anno cum exercitu miſit. Qui capta vtraqꝫ gali lea ⁊ iudea poſt annum tertium mortuo Nerone ad imperiuꝫ a iudea per ſena tum reuocatur. Titus vero eius filius ad debellandum iudeos manſit. Agrippa vero rege ⁊ Beronice eius germana ex vrbe pulſis: ⁊ eorum regia a iudeis ſuccenſa: necnon ⁊ Anania pontifice maximo a ſeditioſis interfecto tota ciuitas per Simonem ⁊ Ioannem quendam occupata fuit. Quorum quidē ſeditō nibus nihil impius a Romanis ꝙ ab his duobus paſſi ſunt iudei. Neqꝫ poſt il los ciuitas(vt Ioſephus ait) aliquid noue calamitatis experta ē. Sed illa quidem grauiores caſus pertulit anteꝙͣ ſubuerteretur. Romani autem qui eaꝫ debellarant maius aliquid perfecere: non peius. Nam ſeditio ciuitatem: Romani vero ſeditionem cepere: quia multo erat menibus tutior. His igitur intra ciuitatem male ſe habentibus Tytus(ſicut Egeſippus libro quinto habet) cum delectis equitibus foris circuiens ⁊ muros explorans/ a tergo a iudeis concluditur: ſed animum audacia exacuens: penetrato cuneo ad ſuos indignabundus redijt incolumis: ſtatimqꝫ tormenta ⁊ machinas ad muros admouit: quibus qͣſ ſato muro ſecundo: Titus per Ioſephum qui dicendi peritus erat pacem ijs ꝙ in muro erant obtulit. Sed cum multi iudei contradicerent repente tanta in vr be crudelitas ⁊ fames inualuit vt ceſſantibus emptione ac venditione ciborūqꝫ coctura manderent ſcutorum coria olerum purgamenta parietum adherenda: nauſeantium vomitus: vetera etiam boum ſtercora: ⁊ exuuie ſerpertum ac equoꝝ cadauera ad cibum quererent̉: Vnde ⁊ facilior apud aduerſarios ꝙ apud ſuos pietas fuit. In muris enim patibula Ioannes ⁊ Simon poni iuſſerunt: ne quis fugeret. Foris quippe captiuitas: intus metꝰ: vbiqꝫ formido. Ce ſar āt circūquaqꝫ omni materia collecta: aggere qͣdragīta ſtadioꝝ ꝯſtruxit: exer citūqꝫ cum baliſtis machinis alijſqꝫ miſilibus omni ex parte conſtituit: ne vnus

Anno Chriſti Mūdi .VIII. ¶ Liber. Ueſpaſianus quidem euadere poſſet. Inualeſcente deniqꝫ fame: ſepultor plerūqꝫ ſepeliendū preuenit ad ſepulchrū: cum tanto fetore morientium vt vrbis terra ad ſepulturam non ſufficiente extra muros cadauera proijcerent̉. Quo viſo ingemuit Ti tus: ⁊ ſe veniam ſepius obtuliſſe proteſtatus ē. Multi nanqꝫ ad Romanos con fugientes cum eis daretur cibus: aut nullam edendi vim aūt digerendi hēbant Monet Titus Ioſephū hac calamitate permotꝰ vt iudeos ſcripturis exēplis ⁊ lachrymis ſi poſſit inclinet. Sed nihil profuit. Quinīmo vt idem. Ioſephus refert: Ioannes ⁊ Simon principes ita omnia abſtruxerunt vt neqꝫ iudeis exi tus neqꝫ romanis pateret aditus. Domus ſingulorum a ſeditioſiſ iugiter ſcrutabant̉/ ⁊ ſiquid repertuꝫ fuiſſet negantes trucidabantur ⁊ ſi nil reperiſſentꝭ ad hūc quaſi celaſſent omnino cruciabantur. Deniqꝫ vxores viris: parentes filijs ex ore cibum rapiebant. Si hoſtiuꝫ alicuiꝰ clauſum videretur confeſtim aliquē comedentem ſuſpicabantur: Unde ⁊ domus paſſim rumpebantur. Inferiores ſpoliabantur: ditiores vero pro ſuis pecunijs accuſati ꝙ fugere tētaſſent: eneca bantur. Contigit etiam Ioſepho ⁊ Euſebio: liº. 3º. eccl̓iaſtice hiſt. c. 7. teſtibus fa ctum illud dictu audituqꝫ horrendum de quadam muliere nomine Maria ple bea: ſed diuitijs nobile que in ciuitate recepta fame tabeſcens/ neceſſitate īpulſa: contra naturam excitata filium quem lactabat accipiens/ ita alloquitur dicens: Fili mi ſi omnia te circunſtant bellum fames incendia latrones cui te ſer uabo? Redde(inquit) vel ſemel matri quod ab ea ſumpſiſti: ⁊ hoc ſemel dicens occidit filium coctumqꝫ medium comedit: ⁊ reliquum ſeruauit. Sed odor incēſi filij ſeditioſos qui aderant allexit. Quos inuitans guſtate(inquit) quod matrem noſtis guſtaſſe. Quo audito eos horror cepit/ atqꝫ dementia quadam ⁊ in ipſo viſu diriguerunt. At mater inquit filius meus eſt comedite ſicut ego miſera comedi. Moneo vos ne ſitis matre miſericordiores aut certe molliores. Q ſi vos pietatem colitis ego quod reliquum eſt manducabo. Nepleuit ilico vrbē tanti ſceleris nefas ⁊ cito hec calamitaſ Tito ⁊ exercitui nunciata eſt: ⁊ alij hoc non credebant: alij vero cōmiſerebantur. multos autem vehementius iudeorū odium cepit. Titus vero eleuans manus dicebat. Ad bellum hominum veniſſe credidimus: ſed vt video contra beluas dimicamus quinīmo feris ſeniores. Hee enim a propria abſtinent ſpecie etiam in extrema neceſſitate ſuos fetus fo uent ſed iſti proprios deuorant filios. Illos igitur deleamus/ quorum feda ſūt omnia. Et his dictis ad id perficiendum omnem adhibuit vim: confeſtīqꝫ amotis ſcalis ⁊ arietibus vrbem expugnauit: eamqꝫ direptam vaſtauit incenditqꝫ: ac ibidem vndecies centenis milibus ꝯſumptis centum captiuorum milia vendidit. Cur autem tanta multitudo ibi inuenta fuerit(Ioſephus ſcribit) tunc A zimorum dies fuiſſe in quibus iudei fere omnes ad templum confluere conſueuerant: propter quod in vrbe quaſi in carcere dominus ipſos incredulos includere voluit. Et digne quidem his paſche diebus talia paſſi ſunt quibus ⁊ ſaluatorem crucifixerunt. Et hic finis dementie iudeorum. Ceſar vero compoſito in caſtris tribunali gratias egit vniuerſo exercitui: ⁊ vnicuiqꝫ ſpolia ⁊ Manubias largiter diſtribuit: poſtea ſe ad ſacra pro victoria celebranda vertit: maximamqꝫ boum multitudinem imolauit. Dehinc hieroſolyme cuſtodiam vni le gioni committens ipſe cum Ioāne ac Simone Giera principibus ⁊ tyrannis ⁊ innumerabili captiuorum multitudine ⁊ ſpolijs in Ceſaream venit: vbi fratris ſui diem clariſſime celebrans multam partem captiuorum in ſpectaculo po rire fecit. Alios enim cum beſtijs depugnare alios inter ſe pugnare fecit: ⁊ alios ignibus conſumpſit. Ueniens deniqꝫ Romam cum patre Ueſpaſiāo vt Io ſephus libro 7º. c. 36º. ſcribit: ⁊ Oroſius ſimiliter libro 7º. triumphum celeberrimum egit. de quo in Titi vita dicemus. Simonem autem Giore filium qui hie roſolime excidij cauſa fuit in triūphoˡ ꝑductū laqueo ꝑ totā ciuitatē traxerūt: ⁊ a multis qui eum deducebant ceſum interfecerūt. Cū āt Ueſpaſianꝰ triumphi pōpā peregiſſet templū pacis edificauit vbi oīa iudeoꝝ inſtr̄a repoſuit: vꝫ eorū legem ⁊ penetraliū vela purpurea: ⁊ alia multa.

Anno Mūdi. Ehriſii. ¶ Liber. Octauus. Ueſpaſianꝰ. Colligitur autem omne tempus in ſecundum annum Ueſpaſiani ⁊ nouiſſimam euerſioneꝫ hieroſolime. a. 15º. anno Tyberij Ceſaris ⁊ ab exordio euangelice p̄ dicationiſ. 43. anni. A captiuitate vero quā ab Antiocho perpeſſi ſunt iudei: an ni. 239. Porro a Darij ſecundo anno quo rurſum edificatum eſt templum anni 590. A prima vero edificatione templi ſub Salomone vſqꝫ ad nouiſſimam hāruinam que ſub Ueſpaſiano facta eſt anni. iior. Et ſic finis regni ⁊ ſacerdotij iu deorum habetur. Nam ẜm Chriſti euangelium ad nihilum redacti ſunt fundituſqꝫ a ſuo regno(vbi iam eis dominabantur alienigene) eradicati diſperſiqꝫ ꝑ terras fuere. Ibi enim poſt recuperationem regni per Ariſtobolum pontifice magni Simonis nepotem regnatum eſt. x. regibus annis ferme. 1σ2. quorū no mina ⁊ tempora hec ſunt. Iudeorum regum Epilogus. Ariſtobolꝰ i an̄ i Hyrcanꝰ 4º an̄ 34 Herodes tetrarcha 7 an̄ 24 Alexāder 2 an̄ 27 Herodes magnꝰ 5 an̄ 37 Agrippa 8 an̄ Alexādra z an̄ 9 Archelaus 6 an̄ 9 Herodes frater 9 an̄ Agrippa filius Agrippe decimus ⁊ vltimus annis. 2. Qui cum bona Romāo rum gr̄a deficiens regnum omne ſenatui legauit. Ac ſic omne iudeorum regnū conſumptum ē. ¶ Pontificum item iudeoꝝ Epilogus. Neceſſarium item ⁊ preſenti hiſtorie ꝯueniens eſſe credimus ꝯnumerare omneſ iudeorum pontifices: vꝫ quot fuerint ab Aaron primo vſqꝫ ad Finaſum q̇ poſt Mathiam pontificem belli tempore per diſcordiam pontifex fuerat ordinatꝰ. Et hi quidem omnes fuerunt. 83. Nam a prima tabernaculi ꝯſtructione que fu it in deſerto vſqꝫ ad Salomonē qui templum extruxit pontificatum habuerūt viri numero. 13. quorum nomina hec ſunt. Aaron primus. Eleazarus ſecundꝰ. Phinees. 3. Abiſue. 4. Bocci. 5. O3i. σ. Heli. 7. Samuel. 8. Achitob. 9. Achimelech decimus. Abiathar. ii. Sadoch. i2. Achimas. 13. Tempus ergo quo iſti i3. habuere principatum a die qua iudei Egyptum reliquerūt vſqꝫ ad edificatō nem templi quod Salomon primo conſtruxit fuit annoruꝫ(ẜm Ioſephū) σ12. Poſt hos. 13. vſqꝫ ad aduentum Nabuchodonoſor Babyloniorum regis alij d̓ cem ⁊ octo hanc poteſtatem tenuerunt: vꝫ a Sadoch vſqꝫ ad Ioſedech pontifi cem quem captiuum duxit in Babyloniam. Hoꝝ autem pontificatus tempꝰ fu it qͣdringentoꝝ ⁊ ſexagītaſex annoꝝ ⁊ menſiū ſex: ac. ro. dierū. Poſt captiuitatē v̓o vſqꝫ ad Antiochum regem q̄ vocabatur Euꝑator. Siſon ⁊ ex eꝰ gn̄e. 15. pōti ficatū tenuer̄t. hi āt nō ex domo Aaron fue̓. Pꝰ hos Ioachī ex domo Aarō pō tifex factus ſedit tribus annis. Quo mortuo ſeptem annis ciuitas ſine pontifice fuit. Ionathas igitur iude Machabei frater ipſo tempore pontificatum ſuſcepit. ⁊. μ. annis illum tenuit. Quo per inſidias mortuo Simon pontificatum inijt: cui ſucceſſit Hyrcanus eius filius: ſeditqꝫ. zi. annis. poſt queꝫ Ariſtoboluſ eius filius qui vno tantum ſedit anno. Poſt eum Alexander eius frater ab Alexandra Ariſtoboli vxore pontifex conſtitutus ſedit ⁊ regnum tenuit ānis. 27. Quo mortuo eius etiaꝫ Alexandra vxor ex mariti precepto Hyrcano filio ſuo pontificatum dedit: ⁊ tenuit primo annis. 9. Sed Alexandra eius matre defūcta ꝯtra eum Ariſtobolus frater dimicanſ ⁊ vincens a pōtificatu illuꝫ remouit: ipſeqꝫ regnum ⁊ pontificatum per tres annos ⁊ tres menſes obtinuit. Quem Pompeius captum cum filijs Romam tranſmiſit ⁊ Hyrcano rurſus pontifica tum reſtituit. Et preter priores alios nouem quadraginta annis tenuit. Contra quem Hachorus Parthorum princeps pugnans ipſum cepit: ⁊ Antigonū Ariſtoboli predicti filium pontificem regemqꝫ conſtituit. Qui cum tribus annis ⁊ totidē mēſibus regnaſſet: Herodes ⁊ Soſius eius frater euꝫ obſederunt captūqꝫ Antiochiam ad Antonium miſerunt: a quo trucidatus fuit. Herodes vero ſuſcepto regno nequaꝙͣ pontifices ex genere Matathie pr̄is Machabeorum conſtituit: ſed quibuſdam ignobilibus ⁊ pernicioſis ſacerdotibus(preter Ariſtobolum hunc) pontificatum tribuit. Sil̓ia poſtea Archelaus eius filius

Auno Chriſti Mūdi. Octauus ¶Liber. Ueſpaſianus ⁊ Romani fecerunt: qꝛ nulli ex Machabeorum genere hanc poteſtatē conceſſe runt. Fuerunt ergo viri qui hāc dignitatē hūerūt ab Herode prīo vſꝫ ad hoc tē pus quo Titus tēplū ⁊ ciuitatē cōcremauit cuncti ſimul. xxviiij. Tempus autē eoꝝ ſunt anni cētū ⁊ ſepteꝫ. Et hec de oībꝰ iudeoꝝ pōtificibꝰ dicta ſufficiāt. Iudea igitur regnum eſt: que olim Chananea dicebat̉: ī qua chananei IebuſeiEueij/ ⁊ Amorei fuerunt reges quos Ioſue ſuperauit/ eāqꝫ filijs iſrael diuiſit. Hec quando pro ipſo iudeoꝝ regno accipitur: multaſ continet regiones: vꝫ Ga lileā: Iudeā: que ſoli Iude tribui pro ſorte obuenerat. Traconitidē. Liſaniam: Samarienſem: ⁊ alias regiones cōtinet. Iudee nāqꝫ prouincie tribui Iude ſic declarate terminus ē. A meridie mare Salinaꝝ: quod mortuū dicitur: ⁊ inde ꝑ Cades Barnee vſqꝫ ad torrētē egypti qui influit in mare magnū. Eius āt latitudo ex Iordane flumine vſqꝫ ad Ioppen explicatur: In cuius medio tāꝙͣ vm bilicus ciuitas Hieroſolima ē: que pre ceteris vrbibus tāꝙͣ caput ī corpore emi net. Huius ager mōtuoſus ē ⁊ cāpeſtris/ ⁊ ad colēdū mollis ⁊ optimus ē arbori bus quidē plenus. In quo campus hierico haud longe ab Hieruſaleꝫ ē: palmetum ⁊ palmis abundās totuſqꝫ irriguus: vbi ⁊ Balſami viridarium erat cuius arbor aromatica ē: cuius corticem ſcindentes ſuccum in vaſis ſuſcipiebāt tenacis lactis perſil̓em. Is capitis dolores ⁊ ſuffoſſiones oculoꝝ incipietes ⁊ ebetu dineꝫ ſoluit. Quare precioſus ē eo preſertim ꝙ ibidē(vt aiūt) ſolū naſcat̉ palme tū:: ⁊ eo quidē maximus iudeis prouentus proueniebat. Samariēſis aūt regio inter Iudeā ⁊ Galileā ſita erat. Incipiebat.n. a vico ī planitie poſito: cui nomē erat Genanie. Et hec ēt nihil natura a Iudea diſcrepabat. Galilee v̓o due ſūt: quaruꝫ vna ſuperior altera īferior appellat̉. Eaſqꝫ(vt Ioſephꝰ habet) Phenix ⁊ Syria cingunt: diſcernit autē ab occidēte ptolomais territorij ſui finibus. A meridie Samaritis vſꝫ ad Iordanē. Ab oriente Ioppa ⁊ gadaris finibꝰ termi nat̉. Inferioris Galilee fines longiſſimi ſunt: vꝫ ex Tyberiade vſqꝫ ad Iabulō prorogantur: Latitudine āt pꝫ ex vico Salothi qui in cāpo magno ſitus erat vſ qꝫ ad Berſaben. Congitudo eius a Talla vico Iordani proximo vſqꝫ ad Bero the tendebat̉: he multis alienigenis cincte erant: vbi ⁊ viri pugnaces erant: vn̄ nec ab vllis vnꝙͣ occupari potuerunt. Erāt quoqꝫ optime ac fertiles regiones: oīumqꝫ genere arboruꝫ ꝯſite. Ibidē ēt vt teſtat̉ Hieronymꝰ: creberrime ciuita tes erant: ⁊ vbiqꝫ multitudo vicoꝝ propter opulentiā populoſa. In quoꝝ minimo. xv. colonoꝝ milia fuiſſe Ioſephꝰ dicit. Traconitidis vero regio ⁊ alie multe Herodis Agrippe regis ꝑtes a mōte libano ⁊ fōtibꝰ iordanis incipiūt: ⁊ vſꝫ ad Tyberiadis lacu latitudine pandūt. Et hec de toto iudee regno: quibꝰ termi nis: quibuſue regionibus cinctuꝫ ſit dicta ſufficiant. Apollinaris ſāctiſſimus ac clariſſimus vir qui ab apoſtolo Petro ordinatus Ra uenaſ epiſcopus miſſus fuerat cū ſuperioribꝰ ānis ibidē varias multipliceſqꝫ ꝓ fide Chriſti penaſ toleraſſet hoc anno apud eandē vrbē inter ipſa viciſſim ſibi ſuccedētia torm̄ta gl̓ioſuꝫ martyriū ꝯſumauit decīo kl̓as Auguſti: quo die ēt eiꝰ feſtiuitas celebratur. Bartholomeus apoſtolus in numero apoſtoloꝝ ſextus qui ſymbolo fidei: Credo in ſpiritū ſanctum adiecit: teſte Theodoro in ſermone de ipſo poſtꝙͣ in Lichaonia Chriſti euangeliū predicaſſet: deinde in India hiſdeꝫ temporibus Al banā maioris Armenie vrbe veniēs confeſtim templum demonibus conſecratum ingreſſus ē: ibiqꝫ conſtitutus effecit: vt nulluꝫ demon cultoribus preberet reſponſū: ibi quoqꝫ euangeliū predicans Polemium ipſius vrbis regem: ac regi nam cum duodecī vrbibus ad Chriſtum conuertit. Et vt miraculo fidem ſuam cōmendaret certiſſimam demonem cathenatum cunctis oſtendit deformem: propter quod iudignati pontifices templi eum a tyranno Polemiſ regis fratre veluti maleficum ⁊ ſibi infenſiſſimum cedi ⁊ excoriari atqꝫ obtruncari fecerunt. Qui mortis viriliter perferendo diſcrimen glorioſi certaminis ad celeſte gaudium(vt diuus Ambroſius ſcribit) ſecum reportauit triumphum. Cuius vene rabile corpus ibidem a fidelibus cum omni veneratione ſepultum tandeꝫ a pa

Mūdi Chriſti
.VIII. Liber. Ueſpaſianus ganis in mare cum archa proiectuꝫ ē. Qd̓(vt beatꝰ Theodorus abbas ⁊ doctor teſtatur) primum ad inſulam Lyparium delatum: deinde Beneuentū tranſlatum eſt: vbi pia fidelium deuotione plurimum veneratur. Fuit hic nobilibus ortus parentibus: rege.ſ. indie natus: qui audita chriſti ſanctitate ⁊ miraculis ī iudeam venit: ac chriſto adheſit. Simon ⁊ Iudas qui ⁊ Thadeus Alphei filij ⁊ chiriſti diſcipuli. Qui in ſymbolo fidei: Sanctorum communionem remiſſionem peccatorum: ⁊ Carnis reſurectionem addidere his tēporibus poſtꝙͣ Thadeus in ponto ⁊ in Meſopotamia. Simon vero apud Egyptum chriſti euangelium predicaſſent: ⁊ ſimul per ſidā īgreſſi innumerā gentis multitudinē chriſto ſubdidiſſent quinto kl̓as No uembris martyrium conſumauerunt. Quo die etiam eorum feſtum celebrandum duxit eccleſia. Andreas Simonis Petri frater: qui in Symbolo fidei. Et in Ieſum chriſtum fi filiū eius vnicum dominum noſtrum addidit: regnante adhuc Ueſpaſiano cuꝫ Scythis euangelium predicaſſet: apud Patras Achaie vrbem ab Egea proconſule comprehenſus in carcere truditur: deinde grauiſſime ceditur: ⁊ ad ulti mum in cruce appenſus: vbi biduo vixit vltimo Nouembris die martyrium cō ſumauit. Maximilla vero ipſius Egee vxor apl̓i corpus rapiēs optimo loco cū aromatibus ſepeliuit. Quod ſane corpus. 20. Conſtantij anno cū oſſibus Luce euangeliſte ex eadem Conſtantinopolim tranſlatum eſt. Uerum poſtea eius caput Pius ſecundus maximus pontifex e pelopōneſſo ab eiuſdeꝫ loci principe Romam auectum in beati Petri maxima cum veneratione collocauit. Thomas apoſtolus Dydimus interpretatus per hec quoqꝫ tempora cum euangelium chriſti parthis predicaſſet ⁊ Medis in indiam ſuperiorem ac inferiorem proficiſcēs multos ad chriſtum cōuertit: ⁊ Migdoniaꝫ Cariſij cognati re gis vxorem chriſto conſecrauit: vbi ⁊ multas adhuc extantes fundauit ecceleſi as. Tandem ab infidelibus laminis aduſtus: in fornacemqꝫ proiectus cum ad huc ſuperuiueret lanceis perforatus martyrij coronam promeruit. Cuius cor pus haud multo poſt ad Ediſſam vrbē tranſlatum fuit. Eius vero ſeſtiuitas. 12. kl̓as Ianuarij celebratur. Mathias apoſtolus natione Bethlamites ex tribu Iuda ꝓgenitus ꝗ̄ poſt aſcen ſionem domini ab apoſtolis ſorte in eorum numero fuit electus vt Lucas. 2º. cº. libri actuū apoſtolorum conteſtatus eſt. Quiqꝫ in Symbolo. Uitam eternam adiecit hac tempeſtate: dum apud iudeam euangeliuꝫ annunciaret acerbiſſimū crucis martyrium ſuſtinuit. Celebraturqꝫ eius feſtiuitas ſexto kalendas Mar tij licet de tempore eius martyrij varie referantur ſententie. Matheus ex Publicanis actibus apoſtolus ⁊ Euangeliſta clariſſimus factus poſt domini aſcēſionem predicato in iudea chriſti euangelio cum ad gentes traſire ſtatuiſſet in ethiopiam primus Euangelium ibidem hebraice ſcripſit: qd̓ quidem fratribus ⁊ maxime Barnabe a quo recedebat in ſui memoriam reſiquit ſic incipiens. Liber generationis Ieſu chriſti. In cuius principio chriſti incarnationem: in medio predicationem Et in fine eius paſſionē oſtendit Qd̓ quidem Barnabas apoſtolus ad predicatiōis officium per diuerſas peragras vrbes ſecum deferebat ac ſuper egros ponebat: qui ſtatim ſanitatis beneficiuꝫ ꝯſequebātur. Hic ſane non ſolum(vt Chriſo. ait) ſanctoꝝ ſed ⁊ peccatoꝝ Euāgeliſta fuit: qͥ ⁊ ẜmone ⁊ vite correctione peccatoribus euāgeliū p̄dicauit. E Iu dea aūt poſt in Ethiopiā trāſiens totā ferme regionē illam predicando ꝑcurrit ⁊ innumeros Ethiopum populos chriſti iugo ſubdens chriſti fundauit eccleſiam in qua ⁊ 33. annis ſedit. De quo Beda ſic habet. Qualis nanqꝫ Matheus ſit factus docet ipſa Ethiopum gens quam de vltimis terre finibus ad eccleſie ſancte ſocietatem predicando conuertit: ablutamqꝫ fonte baptiſmatis/ de fuſca formoſam reddidit: quia nigredine vitiorum illaꝫ exuit ⁊ ornatū virtutū illā decorauit. Cum autem ibi Ephigeniam nobilem virginem cum ducentis virgini bus chriſto conſecraſſet a rege ſpiculatore miſſo ante altare. xiº kl̓. octobris capi

Anno Chriſti Oūdi Octauus Liber. Ueſpaſianus te ceſus fuit. Quo ſcelere Elephantie morbo rex correptus/ vite tedio ſeipſum interfecit. Apoſtolus autem per viſum populum admonuit vt Ephigenie fra trem ab ipſo baptizatum regem conſtitueret. Qui in regno conſtitutus. 70. annis imperans eccleſias vbiqꝫ erexit: ⁊ vniuerſam ethiopiam chriſtianiſſimam effecit. Eandemqꝫ eccleſiam ab ipſo fundatam Eunuchus quem Philippus baptizauerat poſtea ſuccedens edificauit. Qui poſt Matheum apoſtolum nō ſolum vnius eccleſie ſed etiam totius ethiopie tanꝙͣ ſummus pōtifex gubernacula ſuſcepit Sacerdos quidam Genuenſis ſancti Martij prepoſitus? Uir qui dem egregius tractatum edidit: quem ⁊ Mappā nominauit. In quo de huius gentis conditione multa ꝯſcribens refert preſhiterum Ianū illi populo tāꝙͣ patriarcham preeſſe: eiqꝫ centū ⁊ vigintiſeptē Archiepiſcopatus ſubeſſe quoꝝ quilibet. ro. epiſcopos habere dicit. Hi Romano more fonte baptiſmatis Innomine patris: ⁊ filij: ⁊ ſpiritus ſancti: renaſcendos baptizant: eodemqꝫ more Euchariſtie ſacramētum conficiunt hoc ſolum excepto ꝙ pater noſter ante ſa cramenti eleuationem decantant: ⁊ poſt beatam virginem Mariam: apoſtolos Petrum ⁊ Pauluꝫ atqꝫ Ioannem baptiſtam precipuo ſuſcipiūt honore Alioſ quoqꝫ apoſtolos ⁊ pręcipue Matheum eorum precipuum doctoreꝫ magno venerantur obſequio. Beatos etiam Paulum primuꝫ Eremitā Antonium abba tem Macharium: alioſqꝫ diuinos eremitas ſumma deuotione proſequuntur Eorum imperatorem chriſtianiſſimū ferūt: cui ⁊. 74. reges ⁊ infiniti ꝓpemōꝫ obſequuntur principes duodecim duntaxat regibus exceptis qui Mahume theas obſeruāt leges qui tamen imperatori in reliquis parēt. Hunc ſane imperatorem tempore Clementis quinti anno ſalutis noſtre. 130σ. ad Hiſpaniarū regem legatos. z0. miſiſſe: illiqꝫ contra infideles auxilium ꝓtuliſſe conſtat. Qui ⁊ Auinionem ad Clementem quintum pontificem maximum cum reuerentia accedētes de multis edocti lr̄is apoſtolicis ad limina apoſtoloꝝ Petri ⁊ Pauli viſenda Romā venerunt. Quibus inuiſis cum gaudio ad propria rediere. Ue rum Genue multis diebus nauigandi tēpus expectantes cum cōſediſſent multa(vt fit) de eorum ritibus: moribus ac regionibus rogati ſcripto reliquerunt que idem auctor reſerauit. Uiri doctrinis excellentes. Quirinus Aſconius Pedianus ſcriptor ⁊ hiſtoricus celeberrimus per hec tem pora teſte Euſebio claruit. Qui. 73. etatis ſue āno luminibus captus duodeciꝫ poſtea anni ſuperuiuens cum ſummo omnium honore conſenuit. Quo in tem pore hiſtoricos libros luculēter exſcripſit. Diaſcorides vir Militaris ⁊ Medicus grecus his tēporibus Rome teſte Pli nio in herbaria arte mirabil̓is fuit: qͥ virtutes herbaꝝ: arboꝝ: lapidū: aromatū ⁊ animaliū in quinqꝫ uoluminibus accuratiſſima doctrina conſcripſit. Imo vt de ſeipſo teſtatur Quecunqꝫ inquit in his libris poſui non ex opiniōe aut fama cognoui: ſed exelectione ⁊ experimento didici. Letus natione Romanus patre Emyliano hoc tempore adhortante Clemente pontiſicium munus ſuſcepit: ⁊ ſedit annis. xi. menſe vno ⁊ diebus. xi. Uir certe optimus atqꝫ ſanctiſſimus qui nihil omnino pretermiſit quod ad augendam eccleſiam dei pertineret: Quam cum optime pro tempore occurrenti conſtituiſſet ſub Domitiano martyrium percepit: ⁊ in Ua ticano apud beati Petri corpus quinto kl̓as Maij ſepultus fuit. Hic ex prece pto Petri. 25. preſbyteros menſe Septembri in ordinem redegit. Et primꝰ litteris apoſtolicis: Salutem ⁊ apoſtolicam benedictionem ſcripſit. Sunt tamen qui dicant hunc ⁊ predeceſſorem non vt pontifices ſediſſe: ſed vt ſummi pontificis coadiutores: ⁊ ſecundo Ueſpaſiani anno Lino ſucceſſiſſe. Huius autem diei feſtiuitas celebratur 6º. kl̓as. Maij. Itus Ueſpaſiani filius vndecimus Romanorum imperator mortuo 81 5280 patre. 214. olympiade imperare cepit: ⁊(teſte Suetonio) imperauit an nis. 2. men. 2. ⁊ diebus. 20. Uir certe natura beniuolentiſſimus ⁊ forma
Papa tertiꝰ.

Rrciᵐ e hrini domitianus
¶ Liber. .VIII. Titus egregia in quo omnes corporis ⁊ animi dotes exſplenduere. Quamobrem: Amor ⁊ humani generis delicie dictus ē Hic latine greceqꝫ lingue peritiſſimuſ fuit ⁊ orando fingēdiſqꝫ poematibus prōptiſſimus: ſed neqꝫ muſice artis ignarus habitus fuit quo nemo predeceſſorum principum magnificentior aūt liberalior extitit: cum nulli petenti quicꝙͣ vnꝙͣ negarit. De qua re cum ab amicis reprehenderetur reſpōdiſſe fertur. Neminē triſtem a principe diſcedere oppor tere. Tante ēt bonitatis fuiſſe dicitur: vt cum quadaꝫ die in cena recordatus fu iſſet nil ſe die illo cuiꝙͣ preſtitiſſe dixerit. O amici hodie diem perdidi. Ueruꝫ tamen quedam ſub eo infortunia ⁊ triſtia Rome ⁊ alibi acciderunt: vꝫ conflagratio Ueſeui alias veſuuij montis in campania que innumeros exuſſit populos: ⁊ incendium Rome per tres dies ⁊ noctes: ⁊ peſtilentia maxima Amphitheatrū ac Thermas ⁊ alia dedicauit: abſoluitqꝫ. Muſonū philoſophum ī ſigneꝫ ab exilio reuocauit: ⁊ familiaritate Aſconij Pediani vſus ē. Hic(vt pre miſſum eſt) capta iudea ⁊ euerſis hieroſolimis: innumerabiliqꝫ hominū multitudine interfecta reuerſus Nomam vna cum patre triumphauit: vno ⁊ eodeꝫ curru vecti: ſubſequente Domiciano eius fratre equo albo(vt Ioſephus ſcribit) ſedente. In quo quidem triumpho īnumera iudeorum ſpolia ⁊ tabule veteris legis e templo cum reliquis theſauris delate fuerunt ¶ Cuius triumphi monumenta adhuc Rome in via noua apparent inſculpta. Perijt tandem hic talis ac tantus ventris profluuio in eadem villa qua pater anno etatis ſue. 42. eoqꝫ loci cuꝫ ingenti hominū luctu ſepelitur. Qui ⁊ ex ſenatus decreto ꝓpter ī gentes eius virtutes inter deos relatus eſt. Ueſuuius Campanie mons ab omni alio monte ſolutꝰ: ⁊ a Neapoli vrbe quat tuor paſſuū milibus diſtans: oliuetis: vinetis: alijſqꝫ fructiferis arboribus oliꝫ refertiſſimus hoc anno ſecundum Euſebium in uertice ruptus tantum incendiū ex ſe eiecit vt ipſius montis arbores: vicinaſqꝫ regiones ac vrbes plurimas cum innumerabili hoīuꝫ multitudine exuſſerit Ita ut cum Plinius ſecundus hiſtoricus Traiani tempore ex Meſſanēſi claſſe cui preerat) ad hoc uiſendum ſpectaculum propius acceſſiſſet ab eodem incendio abſorptus ſit. Nam tantam cinerum ⁊ puniceaꝝ copiā eructaſſe dicitur vt campi vſqꝫ ad arboꝝ cacumina intumuerint. De quo Martialis iam tunc ſuperſtes li. 4. inquit. Hic eſt pampineis viridis veſuuius vmbris Preſſerat hic madidos nobilis vue lacus Hec iuga quam viſe colles plus bacchus amauit Hoc nuper ſatyri monte dedere choros. Hic veneris ſedes lacedemone gratior illi Hic locus Herculeo noīe clarus erat Cuncta iacent flammis ⁊ triſti merſa fauilla Nec ſuperi vellent hoc licuiſſe ſibi In his autem aduerſis Titus Imperator non modo principis ſollicitudinem ſed parentis etiam preſtitit affectum: nunc per ſcripta conſolādo: nunc quantū facultas ſuꝑpettebat ſubueniendo: vnde ⁊ ad eandem prouinciam reſtauranda curatores miſit. Omicianus Ueſpaſiani filius Titiqꝫ frater duodecimus Romanoꝝ Imperator quarto anno. 214. olympiadis imperare cepit: ⁊ imperauit Vannis. 15. ⁊ menſibus. 5. Uir per omnia peſſimus qui teſte Oroſio libꝰ 7º. c. 12º Neroni ⁊ Caligule magis ſimilis ꝙͣ patri Ueſpaſiano aūt Tito fratri Moderatior tamen primis annis habitus eſt: ſed mox per omnes ſcelerum gradus paulatim peruenit libidinis: videlicꝫ crudelitatis: iracūdie: deſidie: qui bus criminibus tantum odij in ſe concitauit vt patris fratriſqꝫ nomen pene ab oluerit. In tantam quippe ſuperbiam prolapſus eſt vt dominum ſe ac deum vo cari ſcribi: coliqꝫ iuſſerit: hanc ob rē multos ex nobilioribus interfecit: pleroſqꝫ in exiliū miſit: in ⁊ eiſdē locis trucidari fecit. Libidinis quoqꝫ(⁊ ſi haberet vxo rem formoſiſſimam) intemperatiſſimus fuit: qui quicquid in eo excogitari pōt

Anno Chriſti Mūdi. Octauus ¶ Liber. Domicianos effecit multa tamē ⁊ ampliſſima edificia(ut Suetonius refert) incendio abſum pta Rome extruxit: In quibus pantheon templum quod nunc Sancta maria rotunda dicitur ſine aliqua lignorum admixtione fabricauit. Capitolium quo que. Forum tranſitorium Porticus multos: ⁊ Ueſpaſiani Minerueqꝫ templum ⁊ multa alia conſtruxit: ſed omnia ſub titulo tantū ſuo ac ſine vlla priſtini auctoris memoria Bellum etiaꝫ per legatos ꝯtra Germanos ⁊ Dacos geſſit quibus victis trimphauit. Multas leges vtiles ad communem rerum vſum condidit: in quibus Sportulas publicas ſuſtulit/ ⁊ caſtrari mares vetuit ac hiſtrionibus ſcenā interdixit. Duo menſes September.ſ. ⁊ october aliter appelti vocari iuſſit: vites in vrbibus plātari ⁊ ſeri prohibuit. Deniqꝫ ſecundaꝫ poſſ Neronē in chriſtianos exercuit perſecutionē. Eos quoqꝫ qui de genere Dauid fuerant exquiri ac īterfici fecit: vt nullus iudeoꝝ regni reliquus ſuꝑeſſet: quos tamē pater eius Ueſpaſianus capta hieroſolima coquiſitos uelut ex regia ſtir pe in precio habuit. Sed ſuperueniente diuina vltione in proprio palatio inter ficitur anno etatis ſue. 35. ⁊ per veſpeliones eius cadauer delatū ſepelitur Fuit ſtatura procera: vultū decoro: grandibus oculis: in reliquiſ quoqꝫ corporis membris pulcher ⁊ decens. Liberalia nūquam neglexit unde ⁊ ius diligenter ⁊ peroptime dixit Et ꝓpterea bibliotechas incēdio abſumptas reparare cura uit. Occiſum milites grauiter tulere: eūqꝫ diuum ſtatim appellauere. Menāder Samarites Necromaticꝰ Simonis magi diſcipulus hoc anno chriſtum negauit ⁊ ſe ipſū mundi ſaluatorē deſtinatum temere affirmare auſus eſt. Siquidem cū eſſet hereſiarcha peſſimus incredibilia compoſuit figmēta: multoſqꝫ ut Euſebius ſcribit decipiens: cuꝫ eiſdē tandē vno ſcelere pariter interijt. Cherynthus ſimiliter Hereſiarcha vir lubricus per hec tēpora ſuas hereſes diſ ſemiare orſus eſt: a quo poſtea Cherynthiane hereſis dicta eſt. Dicebat enim legalia tantum ſeruanda: vt habetur in canone. 24. q. 3. c. Quidam. Hebion quoqꝫ Hereſiarcha a quo Hebiones heretici aſſumpſere cognomē his temporibus comparauit: qui aſſerit chriſtum puruꝫ fuiſſe hominem: ⁊ apoſtolū Paulum legis apoſtatā eſſe. Thymoteus apoſtoli Pauli diſcipulus ab eodēqꝫ magiſtro Apheſi epiſcopuſ or dinatus hoc anno poſt multos pro Chriſto Agones perlatos ibideꝫ martyrio coronatur. Ad hunc Paulus e laodicia duas ſcripſit epiſtolas de exhortatione martyrij ⁊ omnis regule veritatis vnam. Aliam vero de ordinatione epiſcopatus ⁊ diaconij ⁊ omnis eccleſiaſtice diſcipline. Cuius diei feſtiuitas agitur. xiº. kl̓as Februarij. Titus ſimiliter Pauli apoſtoli diſcipulus ⁊ ab eodem Cretenſium epiſcopuſ ordinatus hoc ipſo anno poſtꝙͣ predicationis officium fideliſſime multis anis ex ercuiſſet: beatum finem adeptus eſt: ibiqꝫ apud eandem eccleſiam vbi fuerat di gnus miniſter conſtitutus: ſepultus fuit. Huic Paulus e Nicopoli epiſtolā ſcri pſit: in qua eum commonefacit ⁊ inſtruit de conſtitutione preſbyterij ⁊ de ſpiri tuali conuerſatione. ⁊ vitandis hereticis qui traditionibus iudaicis credūt. Giꝰ feſtū. 2º nonas ianuarij celebratur. Creſentius Pauli apoſtoli diſcipulus qui ſuperioribus diebus per Galliaꝫ tran ſitum faciens multos ad fidem Chriſti verbo predicationis conuerterat. Hac tempeſtate quinto kalendas Iulij quieuit in pace. quo etiam die feſtum eiꝰ celebratur. Iulianus Cenomanenſis epiſcopus quem nonnulli Simonem leproſum ad nō liberatum fuiſſe affirmant. Quiqꝫ ⁊ dominum hoſpitio ſuſcepit per hoc tempus migrauit ad celum. Hunc apoſtoli poſt domini aſcenſionem ibidem ordinauerunt epiſcopum: vbi inter cetera eius miracula tres mortuos fertur reſuſcitaſſe. Cuius feſtum celebratur. 5º. kl̓as Februarij. Iulianus item alium qui vtrunqꝫ parentem neſcius confodit: his quoqꝫ tempo ribus poſt longas ⁊ inceſſabiles lachrymas: arduamqꝫ penitentiaꝫ. 6º. kl̓as Iu lij in domino quieuiſſe perhibetur. Quo etiam die eiuſ recolit̉ memoria.

A nno Pūdi Chriſti
Papa quartus
.VIII. ¶ Liber. Domitianus ¶ Secunda in chriſtianos perſecutio. Domitianus itaqꝫ. 12º. imperij ſui anno ſecundam poſt Neronem in chriſtianos exercere cepit perſecutionem. In qua ⁊ Ioannes apoſtolus(de quo mox dice mus) in Pathmon inſulaꝫ relegatus fuit vbi ⁊ Apocalypſim vidit: quā manu ſua conſcripſit Paſſiqꝫ ſunt inter ceteros Cletus ⁊ Anacletus pape ⁊ reliꝗ infra deſcripti: vꝫ. Domicilla virgo ſanctiſſima Flaui Clementis ex ſorore neptis a ſancto Clemē te ſacro uelamine conſecrata perſecutione ac cū alijs multis ī īſulam pontiam deportata longū ibi pro crhiſto duxit exilium. Nouiſſime cuꝫ multos eo ī loco doctrina ⁊ miraculis ad fidem conuertiſſet a quodam rege incenſo cubiculo in quo ſimul cum alijs virginibus Euphroſina ⁊ Theodora clauſa morabatur Nonis Maij quo ēt eius feſtum celebratur curſum martyrij conſumauit. Nichomedes itē Romāus preſbyter ſub hac Domiciani perſecutiōe Rome via Numentana paſſus eſt. Qui cum diceret compellentibus ſe ſacrificare. Ego non ſacrifico niſi deo omnipotenti qui regnat in celis plumbatis diutiſſime ceſus: Decimoſeptimo kalendas octobris migrauit ad dominum. Eoqꝫ die ab eccleſia eius feſtiuitas celebratur. Hermacoras Aquilegienſis Archiepiſcopus: ⁊ totius Uenetie prothopreſul a beato Petro conſtitutus qui beatiſſimi Marci Euangeliſte predicatione ad fidem fuerat cūuerſus hac tempeſtate: cum inter multa ſanitatum miracula ⁊ predicationis inſtantiam: populorumqꝫ conuerſionem multa penarum gene ra expertus fuiſſet: ad vltimum cum Fortunato Archidyacono ſuo capitali ſētentia. 4º. Idus Iulij perpetuā ſibi gloriam comparauit Sunt tamen qui dicāt̉ eum cum regionem noſtram deo lucratus fuiſſet ſub Nerone ſecuri percuſſum martyrium compleuiſſe. Hic Syrum diſcipulum virum doctiſſimū exinde Pa piā epiſcopum miſit vbi ⁊ mira ſanctitatis edidit opera. Dioniſium quoqꝫ Ariopagitam Pariſienſem epiſcopum cū Eleuterio archipre ſoytero ⁊ Ruſtico dyacono in hac perſecutione ibideꝫ paſſuꝫ fuiſſe cōſtat. Qui cum a Clemente Romano pontifice ex precepto Petri predicandi gratia ad Gallias directus eſſet: ibiqꝫ per aliquot annos commiſſuꝫ ſibi opus ardēter ex egiſſet. Tandem a prefecto vrbis Pariſij Feſcēnino nomine vna cum ſocijs no nagenarius gladio percuſſus martyriuꝫ compleuit. Hic eſt ille Dioniſius Ari opagita philoſophus ⁊ aſtronomus qui athenis cuꝫ ceteris aſtronomis in domini paſſione dixit. Aut deus nature patitur: aut ordo nature deſtruet̉. Queꝫ poſtea Paulus apoſtolus conuerſum baptizauit et diligenter īſtruxit. Atheni enſiumqꝫ epiſcopum ordinauit: vbi poſtmodum predicationi inſiſtēs ciuitateꝫ ipſam: et maximam regionis partem chriſtiane fidei ſubiugauit. Hic cum ceteris apoſtolis vt ipſemet liº. de diuinis nominibus teſtatur dormitioni dei genitricis interfuit. Poſtea vero cū audiſſet apoſtolos Petruꝫ ⁊ Paulū a Nerone Rome detentos epiſcopum ſibi ſubſtituens ad eos viſendos Romā venit poſt quorum felicem dormitionem a Clemente epiſcopo(vt premiſſum eſt) in gal lias cum ſocijs directus eſt. Ubi ⁊ ſeptimo idus octobris martyrio coronatur. Scripſit Hic ea que ſubiecta ſunt: vꝫ. De eccl̓iaſtica Ierarchia li i cuiꝰ Prīcipiū Quia quidem. De celeſti Ierarchia li i Principium Omne datum Principiū Nunc celo De diuinis noībus li 2 De miſtica theologia li i Principium Trinitas ſuper Extant etiam eiuſdem epiſtole. xij. Quarum prīa ſecunda tertia ⁊ quarta Gaio ſcribitur. Quinta Dorotheo. Sexta Soſi patri. Septima Polycarpo epiſcopo. Octaua Demophilo que incipit: Hebreorum hiſtorie. Nona eidem. Decima a Ioanni euangeliſte incipiens. Saluto te ſanctam animam. Undecima ⁊ duodecima Appoliphano de Eclypſi in paſſione domini: que incipit. Nūc mihi ad te ſermo ē. Lemēſ natiōe Romanꝰ de regiōe Celij mōtiſ pr̄e Fauſtio poſt Cletū

Anno ¶Liber. Chriſti Mūdi. Octauus Domicianus tū ſedit annis.§. menſibus. 2. diebus. io. Hunc beatus Petrus vt ꝯſtat ex epiſto la ad beatum Iacobum hieroſolimitanum epiſcopum miſſa: poſt ſe Romanuꝫ conſtiuit epiſcopum. Sed cum eſſet omnium modeſtiſſimus Linum ⁊ Cletu ſponte in honore ſibi pretulit. Hic doctrina: religione ac pietate inſignis innumeros ad fideꝫ chriſti conuertit: qui cum aliquos tractatus ⁊ epiſtolas eccleſie nomine perutiles edidiſſet. Eccleſiaꝫ deinde romanā inſtitutis moribuſqꝫ ꝯfir maturus ꝯſtituit ne quis epiſcopus vnꝙͣ dyacono abſente celebrare preſume91 5290 ret: quod teſtatur. Gratianus in Canone. Sꝫ. di. c. Dyaconi. Uetuit item Laicis ne quem clericorum accuſare preſumerent: vt. 2. q. 7. c. Sacerdotes ⁊ reliqui Mandauit iterum eodem teſtante preſbyteris ne miſſas niſi in ueſtimentis ſacratis celebrare preſumerent: de conſe. di. i. c. hic ergo. Diuiſit etiam regiones notarijs ſeptem qui diligenter res geſtas martyrum conſcriberent. His optīe geſtis. P. Tarquinium principem ⁊ Mamertinum vrbis prefectum infenſos habuit qui Traianum virum optimuꝫ in eum ac in reliquos chriſtianos cōcita uerūt: vnde ⁊ eius iuſſu in inſulam deportatus eſt. Quo in loco(vt ſacra eius habet hiſtoria) duo chriſtianorum milia ad ſecādos lapides inuenit qui aque penuria maxime laborabant: quia eam cum opus eſſet e ſexto miliario repete re oportebat. Clemens autem populi neceſſitate commotuſ fuſa oratione cōfeſtim haud lōge agnū vidit: de ſub cuius pede detxro fons uiuus emanare ce pit. Et conuocata turba onmes eadem aqua recreauit. Quo miraculo multi ad fidem chriſti ſunt conuerſi. Unde indignatus Traianus ſatellites miſit qui alligata Clementi collo anchora eum nono kalendas decembris in mare pro iecerunt. Huius ſanctiſſimum corpus non ita multo poſt ad littus delatum eſt atqꝫ eodem loco ſepultum vbi fons emanauerat. Quo in loco etiam templum poſtea conſtructum eſt. Uerum poſt eius mortem ſedes vigintiduobus diebus vacauit. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Seruius Sulpitius orator ⁊ Iuriſconſultus doctiſſimus per hoc ipſum tempus Rome claruit. Qui inter cetera de dotibus libꝝ edidit. Item de nuptijs librū vnum. Et de ſacris diſtentatandis libros duos atqꝫ alia multa. Iſaeus Romanus orator hoc tempore diſertiſſimus habetur. Cuius contempo raneus. Quintilianus licet etate prouectior li. i2. de Inſti. ora. meminit cum de genere dicendi pertactaret dicens Tranſeo plurimoſ lycurguꝫ Ariſtogitatonā ⁊ his priores Iſaeum Antiphontem quos vt homines inter ſe genere ſimiles differentes dixeris ſpecie. Hunc etiam Plinius nepos qui eiuſdem quaſi temporis in precio fuit in quadam epiſtolo plurimū laudat. P. Statius Neapolitanus: Sellis tamen Epyrotico oppido oriundus Rome ꝑ hec tempora floruit: vbi ⁊ librum de Thebaico bello edidit: qui incipit. Frater nas acies. Et librum de Achillis infantia: cuius principium eſt. Magnanimū eacidem. Item librum ſiluarum pro quibus rure Albano donatus Martiali ac Iuuenali plurimum odio fuit. M. U. Martialis poeta ⁊ Epycureus philoſophus his temporibus ex hiſpania veniens Romam propter ingenij ſui magnitudinem ⁊ Epygrammata con fecta magno in precio habitus eſt. Qui ex Bilbili hiſpanie vrbe patre Fronto ne ⁊ Ilacilla matre ducens originem: indeqꝫ in Celtiberiam tranſlatus nutrituſqꝫ optime litteras didicit. Ea vrbs prope Salonem fluuium vbi Sertorius contra Metellum dimicauit conſtituta ē: Uerum Martialis cum ſub Traiano principe ſenio confectus eſſet in patriam redijt: diemqꝫ ſuuꝫ obijt. Iuuenalis poeta Satyricus natione Aquinas hoc tēpore Nome claruit qui patris libertini filius fuit: incertum an alumnus an filius fuerit: heres tamen certe Hic cum octogenarius eſſet cohorti in egyptum miſſe a populo Romano pre fectus deſignatus eſt Et id quidem in penā non in honorem: eo ꝙ Romanorū tempora Satyris notare preſumpſiſſet Et cum in itinere eſſet vite ceſſit. Stellam quoqꝫ Patauinum poetam non ignobilē cum ſupradictis claruiſſe mul

Pūdi Chirſti Nerua 1298 99 Papa q̄ntꝰ Troīari 5299 100
.VIII. ¶ Liber. Domitianus taqꝫ ſcripſiſſe ferunt. Amauit autem violent illam quam ⁊ in vxorē duxit. Iuſtinus Tyberienſis ex prouincia Galilee natus hiſtoricus inſignis habitus ē Hic Iudaice cladis hiſtoriam contexuit quam Ioſephus(teſte Hieronymo) ī probauit. Ferunt etiam eum nōnullos ſcripſiſſe cōmentarios. Apollonius quoqꝫ Tyaneus ⁊ Euphrates philoſophi per hoc ipſum tempꝰ cla riſſimi habentur de quibus nōnulla monumenta ſcripta dicuntur. Nerua tertiuſdecimus Romanorum imperator anno. 3º. 218. olympiadis pꝰ Domitianū ſenio confectus imperator electus eſt. Imperauitqꝫ eanno vno ⁊ menſibus. 4. Qui ſuſcepto imperio cuꝫ omnia imperij ſce ptra ex tyrannide anteceſſoris in tumultū offendiſſet ſe equiſſimum atqꝫ vtileꝫ omnibus preſtare conatus eſt. Unde eius opera omnia Domitiani acta ex ſenatus decreto abrogata fuere. Ꝙͣobrem multi exilio dānati ī patriam rediere. multiqꝫ bonis ſuis ſpoliati ſuo beneficio ea recepere. Inter quos etiam Ipannes euāgeliſta ab exilio reuocatꝰ ad Epheſū cū gaudio remeauit. Veꝝ poſt ſui principatus annū cū iam ſenio grauaretur: ⁊ mors inſtaret/ reipublice cauens Traianum ſibi adoptauit in filium ⁊ ſeptuageſimūſecundū etatis excedens an nū vite finē fecit. Cuiuſ corpus in hortis Saluſtianis ſepelitur. Ipſeqꝫ ex ſena tus decreto inter deos refertur. Uictorinus preſbyter vir ſanctitate ⁊ miraculis clarus cuꝫ ſacerdotium Cmiter ne vrbis totius populi conſenſu adeptus eſſet: hoc anno Romam ad Neruam principem adductus iuſſu ipſius capite deorſum appenſus eſt/ in loco vbi putētes ⁊ ſulphuree emanant aque. Qui cum per triduum id martyrij genus ꝓno mine Ieſu paſſus fuiſſet tandem nonis ſeptembris migrauit ad dominum. Cu ius etiam feſtū eo die agimus. Nacletus natione grecus: pr̄ia Atheniēſis pr̄e Antiocho natꝰ Clemēti ſucceſſit: ⁊ ſedit ānis. 9. Quem Euſebius pretermittēs aſſerit ipſum Aeſſe Cletū. Sed Damaſus in ſua Chronica ei in hoc alijſqꝫ multis cōtradicit: qꝛ Cletū ab Anacleto ⁊ pr̄ia ⁊ mortis genere differre oſtendit. Nam Cletꝰ natiōe Romanus. Anacletus v̓o Athenieſis. Hic autem vir optimus fu it: primuſqꝫ memoriā Petri compoſuit ⁊ ſeorſum a plebe loca vbi martyres ſepelirentur aſſignauit ſed ⁊ inſtitutis ⁊ moribus romanam eccleſiam confirmaturus teſte Gratiano in canone: conſtituit ne epiſcopus a paucioribus ꝙͣ a tribꝰ ep̄is ordīaret̉: ſicut hr̄. σσ. di. c. Porro. ⁊. c. Hieroſolimitanus. Voluit tn̄ vt ſimplex p̄ſb̓r ab vno tm̄ ep̄o ordīari poſſet. σ7. di. Reliqui ſacerdotes. Mādauit quoqꝫ epiſcopū dominica die ⁊ hora tertiarū ſemꝑ eſſe ordinādū. 75. di. Or dinationes epiſcopoꝝ. Statuit itē ne quiſ epiſcopus alienos ſubditos ordinare preſumeret. 7. q. i. c. Epiſcopus in dioceſi aliena Vtqꝫ clerici ad ſacros ordines publice non priuatim aſciſcerentur: omnibuſ quoqꝫ fidelibus precepit vt ꝑacta communione communicarent. Qui vero nollent: ſacris edibus pellerētur Una hic tantum ordinationem in menſe decembri celebrauit qua quinqꝫ preſbyteros: tres dyacones ac ſex epiſcopos ordinauit. Qui deniqꝫ ſub Traiano pro fide chriſti ſupplicio peremptus eſt: ⁊ vacauit ſedes diebus. 13. Raianus genere hiſpanus. Nerue per adoptionem filius cognomēto Ulpius Crinitus. 14. Romanorum Imperator poſt Neruam olym piade. 219. electus eſt ⁊ imperauit annis. 18. ⁊ menſibus. 6. Uir quideꝫ preſtantiſſimus: ⁊ inter ſanctos chriſtianos(vt ita dixerim) merito inferendus ꝙ optimos principes omnes rerum geſtarum magnificentia: ⁊ omnimoda virtute gloria ⁊ laude ſuperarit. In primis enim imperij fines longe lateque diffudit. Germaniam tranſrhenanam ſecundum Oroſium libro. 7. in priſtinum reduxit ſtatum. Daciam omnē cuꝫ alijs gentibus romano ſubiugauit imperio. Parthos recepit Albanis regem dedit. Euphratem ⁊ Tygrim prouincias fecit. Armeniam: Aſſyriam: Meſopotamiam: Seleuciam: Chreſiphontem. Babyloniam vicit: ⁊ vſque ad Indie fines tenuit. Ad mare rubrum acceſſit: in quo etiam claſſem conſtituit qua in die fines vaſtaret. Hic omnibus

Anno .VIII. Chriſti Mūdi Liber. Traianus ⁊ per omnia ſe equalem exhibuit. Quinīmo etiam amicos ſalutationis gratia (Eutropio referete) perſepe viſitauit/ ⁊ neminem vnꝙͣ leſit. Ubiqꝫ terrarū hic iuſtiſſimus princeps ita ſe omnibus equalem preſtitit vt vſqꝫ ad Iuſtiniani tepora in creatione principum ſemper ſit acclamatū. Felicior ſit Auguſto ⁊ Tra iano melior. Honores enim imꝑij: diuitias: facultates ⁊ premia benemerentibus preceteris eque diſtribuit. Cuius tale perſepe erat dictum. Talem priuatꝭ imperatorem eſſe oportere: quales ſibi priuatos optat habere. Immunitates vrbibus inopia laborantibus vltro offerebat. Portum Anconitanum(nūc miruꝫ in modum auctuꝫ extruxit). Nihil vnꝙͣ in vita egit: nihil cogitauit qd̓ non ad communem vtilitatem pertineret. Uixit annis ſexaginta tribus: ⁊ decem ⁊ octo imperauit. Cuius probitatis morumqꝫ: ⁊ ſi perierint ſcripta in hiſtoriam digeſta non tamen oblitterata eſt adeo memoria quin multa ⁊ hic ⁊ alibi a nobis aliqua ſint celebrata. Igitur cum ſumma belli domiqꝫ gloria floreret: Euſebio teſtante apud Seleuciam Iſaurie ciuitatem pro fluuio ventris extinctus e. Cuius oſſa Romam poſtmodum delata ibidem in foro in vrna aurea quā ipſe ſtruxerat ſub colūna Cloclide que adhuc extat centum ⁊ quadraginta pedum altitudine ſepulta ſunt. Statimqꝫ in deos ex ſenatus ſententia relatus ē. Papa. 69 Uariſtus natione Grecus: patre iudeo nomine Iuda ex ciuitate Bethleem natus ſedit annis nouem: menſibus decem: ⁊ diebus duobus. vir ſane iuſtus: integerqꝫ. Qui vt Gratianus in canone tradit: titulos in vrbe roma primus preſbyteris diuiſit: ⁊ ſeptem diaconos in ordinem redegit qui epiſcopum predicantem cuſtodirent propter ſtilum veritatis qui poſſit ſibi imponi: vt habetur. ꝯꝫ diſtin. cap. Diaconi. Idem iudicibus mandauit: ne omnino ſententias proferrent precipites: ſecunda queſtione prima: capitulo Deus omnipotens. Item conſtituit ne plebis in epiſcopum accuſatio reciperetur: ſecunda q. ſeptima. capi. Non eſt a plebe. Uetuit item fidelium matrimonia clan deſtina fieri ſed publice: ordinauitqꝫ vt ſponſus ⁊ ſpōſa a ſacerdotibus ſemper benedicerentur: tertia queſtione quinta. cap. Aliter non fit. Hoc quoqꝫ eius decretum fuit ne quis ante certam probationeꝫ iudicetur: aut condemnetur. Hic ter ordinationes in menſe decembrio celebrans ſex preſbyteros: duos diaconoſ ⁊ epiſcopos per diuerſa loca numero quinqꝫ ordinauit. Tandemqꝫ ſeptimo ka lendas Nouembris martyrio coronat̉. Quo die eius memoria ab eccleſia cele bratur. Et vacauit ſedes poſt eius obitum dies. xix. oannem apoſtolum ⁊ Euangeliſtam Iacobi maioris fratreꝫ Iebedeiqꝫ filium ſanctiſſimum virū ad hec vſqꝫ tempora perueniſſe ⁊ ſecundo huius pontificis anno obijſſe conſtat. Qui omnium nouiſſimus euangelium ſcripſit ⁊ ea que a Matheo: Marco ⁊ Luca conſcripta fuerant confirmauit Quod eam ob cauſam ſcripſiſſe ferunt/ vt Ebionitarum dogma conſurgens infringeret qui aſſe rebant chriſtum ante Mariam non fuiſſe. Unde ⁊ eius diuinam naturam explicare conatus eſt dicēs. In principio erat verbum ⁊ verbum erat apud deū ⁊ deus erat verbum. Hoc erat in principio apud deum. Scripſit ⁊ tres epiſtolas canonicas in quibus ⁊ rationem verbi: vt deus ſit charitas manifeſtatꝭ ⁊ ſuſurōnes nec deū ſcire ne pios fieri poſſe declarat. Deinde propter ipſum verbum dei ⁊ teſtimonium ieſu chriſti in pathmon inſulam relegatus illic ab eodē Apocalypſim oſtenſam deſcripſit: que(vt Hieronymus ſcribit) tot habet ſacramenta quot verba: ⁊ in ſingulis eius verbis multiplices dicit latere ſententias Tandem ab exilio in Epheſum reuocatus: cū ⁊ exemplo: conſilio ⁊ ſcriptis om nes Aſie eccleſias pluribus annis ſuſtentaſſet ſexageſimooctauo poſt paſſionem domini anno: etatis vero ſue nonageſimonono ibidē quieuit ī domino: eo qꝫ loci ſepelitur: ſuaqꝫ dormitione etiam vrbem honorauit: vbi antrum eius ad hūc oſtenditur. ¶ Tertia in chriſtianos perſecutio. Traianus autem licet ſingularis iuſtitie ⁊ humanitatis princeps haberetur: decimo tamen imperij ſui anno quorundam malignorum delatione prouocatus

Oūdi. Epriſii. ¶ Liber. Octauus. Traianus cum mirum in modum chriſtianam rempublicam indies augere cerneretꝭ veri tus nequid detrimenti Romanuꝫ imperium inde caperet tertiā in chriſtianos perſecutionem conceſſit: qua quidem multi referuntur interempti. Inter quos hi fuerunt precipui: vꝫ Ignatius epiſcopus vir ſanctitate eximius ex Anthiochia vinctus Romam ſta tim perductuſ fuit: vbi preſente Traiano circūſedenteqꝫ ſenatū in Amphithea tro incluſus primo immaniſſimis ſupplicijs affectus: deinde leonibus obiectuſ eorumqꝫ dentibus prefocatus hoſtia chriſti effectus eſt. Cuius diei feſtum kalendis Februarijs celebratur. Hic tertius poſt Petrum Antiochenam rexit ec cleſiam. Simeon Cleophe filius ⁊ domini noſtri Ieſu chriſti conſobrinus qui poſt Iacobum hieroſolimitanam rexit eccleſiam in hoc tumultū antiquiſſimus apud Hieroſolimam cruci affixus ē omnibꝰ admirantibus ꝙ taꝫ ſenex centum ⁊. xx. annorum id crucis ſupplicium pati poſſet. Hermes Romanus ciuis vir illuſtris: de quo in vita Alexandri pape fit mētio ſub hac ꝑſecutiōe ꝯp̄hēſus prīo carceri macipat̉. deīde cedēte gladio quīto kl̓aſ Septembris martyriſ gloriam adeptus ē. Quo die etiam eius feſtum cum bea tiſſimi patris noſtri Auguſtini feſto celebratur. Euſtachius cognomento Placidus Traiani militum magiſter hac ſeua tempeſtate vna cum vxore Theophaſta necnon ⁊ filijs Agapito ⁊ Theophaſto quo rum miri leguntur actus. 12º. kl̓as Octobris ꝓ chriſto coronati ſunt. Quo quidē die etiaꝫ eius excolitur memoria. Papa ſeCexander pontifex natione Romanus ex regiōe Capite Thauri pa ptimus 5309 i10 tre Alexandro natus Euariſto pōtifici hoc in tumultū obtruncato ſuc ceſſit ⁊ ſedit annis decem: menſibus ſeptem ⁊ diebus duobus. Uir qui dem etate iuuenis: ſed moribus: ſcientia ac ſanctitate incōparabilis. Cuius rei gratia etiam magnam ſenatorum partem conuertit ad dominum. Qui rei diuine curam optime gerens nonnulla ſicut Gratianus in decretis refert decreta ꝯ ſtituit Et primo quidem decreto publico excommunicat ſedis apoſtolice legatum impedire preſumentes: vt habetur. 94. di. c. Si quis autem. Mādauit itē vt nullus clericus ante ſeculareꝫ iudicem accuſaretur. xi. q. i. c. Relatum. Statu it quoqꝫ vt vna tantum miſſa in die celebraretur: de conſecra. diſtin. c. Sufficit. Oblationem etiam ex azimo non fermentato vt ante conſueuerant mandauit fieri: de conſecratione diſtin. 2. cap. In ſacramentoruꝫ. Voluit ēt aquā in cōſecra tione ſanguinis chriſti vino admiſceri: quo ſignificaretur chriſtum eccleſie con iunctum eſſe: vt ibidem. Inſtituit item vt aqua quam ſanctam appellamus ſale admixta benediceretur: ac in fidelium domibus ſpargeretur: de conſecratiōe diſtin. 3. c. Aquam cum ſale. Primus etiam ob memoriam paſſionis chriſti in ſa crificio hoc addidit. Qui pridie ꝙͣ pateretur ⁊cͣ. Demum poſt innumera miracula inter q̄ Balbinam Quirini tribuni filiam ſanauit cum Euentio ⁊ Theodolo diacono. 5º. nonas Maiſ martyrio coronatur: ⁊ via numentana vbi interfectus fuerat ſepelitur: ⁊ ceſſauit ſedes. 25. dies. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Suetonius tranquillus hiſtoricus ⁊ epiſtolarum magiſter: ac cauſidicus ex patricia gente natus his temporibus Rome in precio fuit: ⁊ ſub Hadriano princi pe poſtea magne auctoritatis extitit. Ml̓ta Plinio Nouocomenſi coniunctꝰ be niuolentia. Hic preclarum opus de duodecim ſupradictis Ceſaribus edidit. In quo ⁊ hiſtorias ⁊ annales veterum replicauit. Scripſit ⁊ de viris illuſtribus eleganti ſtilo: quem diuus Hieronymus non dedignatus eſt imitari. Ite Ludicram hiſtoriam necnon ⁊ de genere veſtium compoſuit: quod opus licet non viderim adhuc extare dicitur. Hunc tandem a magiſtratū amotum fuiſſe dicunt: ꝙ cum Sabina Auguſta Hadriani vxore nimiam conſuetudinem contraxiſſet: multiqꝫ exiſtimabant eum ipſa abuti. Peruenit autem vſqꝫ ad Antonini veri tempora.

Anno VIII. Chriſti Mūdi Liber. Traianus Plinius Secundus Neucomenſis philoſophus ⁊ orator hiſtoricuſqꝫ clariſſimꝰ ac equeſtris ordinis induſtria functus per hec tēpora cognoſcitur. Hic vt Sue tonius ſcribit licet procurationes ſplendidas atqꝫ continuas ſumma integritatate adminiſtraſſet: tamen liberalibus ſtudijs ita operam dedit: vt non temere quis plura eo in ocio cōſcripſerit. Nam cum prefectus Ale militaret: de iacula tione equeſtri librum compoſuit. De vita Pomponij ſecundi libros duos. De bellis Germanorum libros viginti in quibus omnia que cum Germanis Romani bella geſſere collegit. De inſtitutione oratoris ab ipſis cunabulis libros tres: quos in ſex volumina propter amplitudinem diuiſit. Item dubij ſermōīs libros octo. A fine Aufidi Baſſi libros trigintaunū. Naturalis hiſtorie libros trigintaſeptem: opuſ quidem diffuſum ⁊ eruditum. Perijt tandem(vt iam dixi mus) cum in claſſe Meſſeneſſi preeſſet ardentem Ueſuuium viſendo quinqua geſimoſexto vite ſue anno. Hic dum in perſecutione Traiani prouinciam rege ret chriſtianorum miſericordia motus: quia videlicet multi moriebantur. Ad Traianum litteras dedit aſſerens innumera hominum milia quottidie obtrūcari in quibus nil mali omnino deprehenderetur. Quibus permotus imperator iuſſit chriſtianos non amplius requirendos eſſe. Baſilides hereticus acutiſſimus tempeſtate hac vite. fineꝫ fecit: qui ⁊. 23. volumi mina in euangelium cōfecit. Hion philoſophus clariſſimus ex Pruſia ciuitate ortus per hoc item tp̄s claruit ¶ Qui inter cetera de regno multa conſcripſit. Agrippa cognomento paſtoris chriſtianorum ſue etatis doctiſſimus his tempo ribus floruit: qui Baſilidis predicti heretici volumina in euangelia ſcripta ſua doctrina mirifice confutauit Barrabam ⁊ Barthetab eius prophetas ꝯficta.ſ. nomina ad terrorem: ⁊ deum maximū Abraxas deridens. Plutarchus Cheroneus philoſophus ⁊ hiſtoricus doctiſſimus: Traianiqꝫ ma giſter ⁊ inſtitutor per hec tempora. Ingenio ⁊ auctoritate maximo ī precio habitus eſt. De quo Polycrates in hyſtorijs ſuis ſic habet. Plutarchus philoſophus homo in ſententijs fidelis: in verbis luculentus: ⁊ in ſacrario morum tan tus arbiter fuit: vt facile principis poſſet dignoſci preceptor. Hic autem principi ⁊ diſcipulo ſuo quattuor ingerere conatur. Dei reuerentiam ſcilicet ſui cultū. officialium diſciplinam: affectum ⁊ ſubditorum protectionem. Qui etiam mul tos vt eruditiſſimus vir edidit libros: videlicet. De educandis liberis librum v num. De politica conſtitutione librum vnum. De non iraſcendo librum vnum De pacientia librum vnum. De anima librum vnum. De Homero poeta libroſ duos. De magiſtratuum moderatione qui intitulatur Archigramatōnꝰ libruꝫ vnum. Et libros ſimiliter de Symphoniacis edidit. Uitas preterea multoruꝫ tam latinorum ꝙͣ grecorum virorum illuſtrium diffuſe elegantiſſimeqꝫ collegit Romuli ſcilꝫ et Nume Pompilij: Publicole: Coriolani: Camilli: Fabij maximi: Marcelli: Scipionis aphricani. Quinti Flamminij: Catōnis ſenioris: Pauli Emilij. T. Gracchi: Sylle: Marij: Sertorij: Luculli: Graſſi: Pōpeij: Iulij Ceſaris: Catōnis Iunioris: Bruti: Diceronis: Marci Antonij: Galbe: Othonis: Pomponiſ attici: Ruffi: ac Uirgilij: Grecoruꝫ vero Theſei: Ly curgi: Solonis: Alcibiadis: Themiſtoclis: Periclis: Pelopide: Hanibalis: Philemonis:: Eumenis: Cymonis: Alexandri magni: Nicie: Phitōnis: Dio nis: Demoſthenis: Demetriſ: Arthaxerſis: Arati: Euagore: Platōniſ. Ariſto telis: Tymoleonis: Agis: Cleomenis: Lyſandri: Pyrrhi ⁊ Homeri. quorum vitas locis ⁊ temporibus ſuis: ꝓut potui abbreuiatas. Hic inſeruiTerentius Scaurus Grammaticus Gelio teſte) Traiani temporibus floruit: ꝗ nobiliſſimꝰ vir inter cetera de Caſelij erroribus libruꝫ compoſuit. Egeſippum virum quidem ſanctiſſimum atqꝫ doctiſſimum his temporibus floruiſſe Euſebius refert: qui inter alia a paſſione domini vſqꝫ ad ſuam etatē om̄s eccleſiaſticorum actuum texuit hiſtorias: vt quorum ſectabatur vitam: dicendi quoqꝫ exprimeret caracterem.

Octauus. Mūdi. Chriſii. ¶ Liber. Hadrianus Ixtus pontiſex natione Romanus patre paſtore natus poſt AlexanPapa. 8. Idrū ſedit ānos. x. men. 3. dies. ri. Uir ſane bonꝰ ⁊ rei diuīe(vt par erat) amator cuius curā optime gerens ꝯſtituit Gratiano teſtante: ne a quo5317 118 ꝙͣ niſi a miniſtris ſacroꝝ myſteria vel vaſa ſacrata tangerent̉: ⁊ ꝙͣmaxime a feminiſ. Et ne corporalia ex alio ꝙͣ ex lineo pāno puriſſimo candidoqꝫ fierent. Et ne miſſa niſi ſuper altari celebraret̉. Statuit etiā ne epiſcopi ad ſedem apoſtolicam vocati redeuntes a ſuis reciperent̉ niſi ſecum deferrent litteras pontificis plebem ſalutantes. Cenſuit quoqꝫ vt ſiquis a ſuo grauaret̉ Metropolitano: ꝙ apud ſedem vniuerſalis eccleſie appellari poſſet: vt hr̄. 2. q. σ. c. Siquis putaue rit. Statuit item vt epiſcopi accuſatio non reciperetur: niſi duorum aut triuꝫ te ſtimonio comprobaretur. 2. q. 7. c. Accuſatio. In miſſarum quoqꝫ celebratione mandauit: vt ſanctus ſanctus ſanctus: dominus deus ſabbaoth cantaretur: qꝛ primo omnia miſſarum acta ſimpliciter tractabantur. Hic Peregrinū epiſcopū genere Romanum in Gallias miſit: qui cum eos in fide confirmaſſet: ibidē mar tyrio coronatus ē. Sixtus deniqꝫ tribus ordinationibus in Septembrio menſe habitis: in quibus preſbyteros: diaconos ac epiſcopos ꝑ diuerſa multos crea uit martyrio coronatur: ⁊ in Uaticano apud ſanctum Petrum ſepelitur. Adrianus cognomento Helius Conſobrine Traiani filius: quintuſdecimus Romanorum imperator. anno. 3. 223. olympiadis poſt Traia/ 5313 119 num imperare cepit: ⁊ imperauit annis. ri. Uir vtiqꝫ vt Helius Spartianus hiſtoricus ſcribit bonus ac etiam inter optimos principes merito annumerandus. Nam liberalis: ſplendidus: magnificus: clemens: ac vtraqꝫ lingua e ruditiſſimꝰ: necnon etiam ⁊ muſice medicineqꝫ artis ſcientiſſimus fuit. Qui ci leges multas compoſuerit: a populo Romano pro benemeritis pater patrie eſt appellatus. Et non modo Romanis ſed etiam Athenienſibus legem petentibꝰ ex Draconis ⁊ Solonis ſententia iura compoſuit. Quibus etiam bibliothecaꝫ inſignem conſtruxit. Cumqꝫ vir doctiſſimus eſſet: virorum etiam illuſtriū ⁊ ma xime Plutarchi: Cheronei: Sixti: Agathoclis ⁊ Oenomani philoſophi familiaritate delectatus eſt. Idem quoqꝫ ſacris Eleuſine iniciatus multa Atheniē ſibus dona contulit: eorumqꝫ pontem Cephiſi fluminis alluuione diſſolutum reſtituit. Pontem preterea ſui nominis qui adhuc extat ſuper Tyberim in Ua ticano iecit: ac iuxta illum ſepulchrum ſuum mire magnitudinis ⁊ pulchritudinis extruxit: qua mole ſiue ſepulchro nunc pontifices Romani pro arce vtunt̉: ⁊ ſancti angeli caſtellum nuncupatur. Mirifice etiam ⁊ ſumptuoſe alibi hic di gniſſimus princeps edificauit: ⁊ potiſſimum in iudea Hieroſolimam aTito(vt diximus) euerſam menibus ⁊ edificijs inſtaurauit ⁊ ex ſuo nomine Heliam ap pellauit: precepitqꝫ ne cui iudeo: ſed tantum chriſtianis facultas in eam introeū di omnino daret̉. Nam primo chriſtianis aduerſabat̉: ſed cognita eoꝝ religiōe eis admodum beneficus extitit. Alexandriam quoqꝫ a Romanis dirutam ſua ī ſtaurauit impenſa. Murum in Anglia duxit octoginta milibus paſſuū. Tibur tinā villam edificauit ⁊ Pompei tumulum magnificentiſſime extruxit. Qui ta dem ſexagenario maior morbo intercutis aque apud Baias vite finem fecit. Hic apud Hadriam Aprucij vrbem in Italia ex progenitoribus Hiſpanis ortus fuit. Cocebas quidam iudeus factioniſqꝫ iudaice dux tempeſtate hac chriſtianos varijs ſupplicijs teſte Euſebio quaſi rabie efferatus perſequitur. Qui per diuer ſas orbis partes in eos adeo exarſit ⁊ in lybia precipue tanta geſſit bella/ vt interfectis cultoribus penitus ſit deſolata terra. Et niſi poſtea Hadrianus impe rator illuc collectas aliunde deduxiſſet colonias: vacua prorſus terra manſiſſet Egyptum quoqꝫ Cyrenem Thebaidemqꝫ cruentis ſeditionibꝰ turbauit: Ue rum cōmiſſo in Alexandria prelio victus plurimūqꝫ attritus fuit. In Meſopo tamia inſuper hiſdem rebellantibus iudeis iuſſu imperatoris bellum illatum eſ multaqꝫ eoꝝ milia cruentiſſima cede deleta ſūt. ¶ Martyres ſub Hadriano paſſi.

Anno .VIII. Chriſti Mūdi Liber. Hadrianus Fauſtinus ⁊ Iouita cōciues Bryxiani ⁊ inclyti milites ſeuiente adhuc Traiani perſecutione in principio Imꝑij huius apud Bryxiam poſt multa miracula/ ⁊ predicationis inſtantiam: populorumqꝫ conuerſionem multa penarum experti ad vltimum. 15. kal̓. Martij capitali ſententia perpetuum meruere triūphuꝫ Quorum etiaꝫ feſtiuitas eo die celebratur. Calocerus ſil̓r nobilis vir ⁊ predictis ꝯciuis in eadem vrbe pro chriſto glorioſuꝫ ſuſcepit martyrium. Secundus inſignis chriſti ſeruus vno eodemqꝫ tempore apud Aſtenſem vrbem Ciſalpine Gallie martyrio coronatus ē: qui primo flāmis iniectus cum illeſus euaſiſſet ac tanti miraculi a iudice eſſet dimiſſus rurſus pro inſtanti ⁊ alacri p̄dicatione de Chriſto facta ab eodem capite plexus ē. Seraphia Antiochena virgo beatiſſima per hoc tempus Nome ꝓ Chriſto paſ ſa eſt: quam cum iudex duobus laſciuis viris illudendam tradidiſſet/ minime/ qꝫ illudi potuiſſet nec poſtmodum ardentibus lampadibus imflammari/ iuſſu preſidis fuſtibus duriſſime ceſa. Tertio nonas Septembris gladio necata eſt. Quo ēt die recolitur memoria. Sabina itē illuſtriſſima mulier: quā Seraphia predicta in fide Ieſu chriſti perſuaſerat: his tumultibus apud Romā in Auentino monte gladio ꝑcuſſa. Quar to kl̓as Septēbris martyrij palmā adepta ē. Quo die vna cū beati Ioānis ba ptiſte decollatione eius feſtuꝫ agitur. Simphorioſa beatiſſimi Getulij martyris vxor apud Tiburtinam vrbē cū ſeptē filijs ſuis primo palmis ceſa: deinde crinibus ſuſpenſa: poſtremo alligato ad col lum eius molari ſaxo in flumine precipitatur. Cuius feſtum celebratur. 15º. klaſ Auguſti. Euentius ⁊ Theodolus viri clariſſimi apud Romā his tꝑibuſ ꝓ chr̄o martyres efficiuntur. Qui cū Alexandro papa poſt longam carceris ſuſtinentiaꝫ ignibꝰ examinati. 5º. nonas Maiſ decollati ſunt. Ooqꝫ die eorum feſtum celebrari mā datum eſt. Eleutherius Meſſanenſis ep̄s ⁊ Anthia eius mater vite ſanctimonia ⁊ miracu loꝝ virtute illuſtres his tꝑibus lectum ferreum ignitum: Craticulam ⁊ Sarta gineꝫ oleo: pice ac raſina feruentem ſuperantes: leonibus quoqꝫ proiecti: ſꝫ minime leſi nouiſſime iugulantur. Et eorum feſtum celebratur. ikl̓as Maij. Quadratus Athenienſis ep̄s ⁊ apoſtolorum diſcipulus: vir vtiqꝫ doctiſſimꝰ hac tempeſtate eccleſiam grandi terrore diſperſam fide ⁊ induſtria congregans ēt librū ꝓ chriſtiane religionis defenſione edidit plenum fidei ⁊ rationis atqꝫ apo ſtolica doctrina dignū. Deniqꝫ ꝓ fide Chriſti paſſus: vt ſanctus hītus ē: ⁊ feſtū eius. 7º. kl̓as Iunij celebratur. Quirinus primo Tribunus poſtea epiſcopus per hoc tempus apud Ilyricum i. ſclauoniaꝫ vrbe Sciſcia ſecundo nonas Iunij obijt martyr. Nam(vt Prude tius ſcribit) ligato ad manum eius molari ſaxo in flumine precipitatus ē. Et cū aſtātibꝰ diu locutꝰ fuiſſet ne eiꝰ terrerēt̉ ſupplicio: vix p̄cibꝰ vt merge̓t̉ obtīuit. Senon ꝗdā Romanus cū alijs decem milibus ⁊ ducentis tribus ⁊ ipſi Rome ad guttā iugiter manantem ſub hoc tumultū pro chriſto interfecti ſunt. Quorum feſtuꝫ ſub vna celebritate. 7º. idus Iulij recolitur. Elephorus pontifex natiōe grecus pr̄e Anachorita poſt Syxtū ſedit ānis. xi. men. 3. diebꝰ. ri. Uir certe ſingularis doctrīe ⁊ v̓tutis q̄ teſtante 135 533 Gratiano: ī decretis cōſtituit vt. σ. ebdomadibꝰ an̄ paſcha ieiuniū obſeruaretur ſicut hr̄. 4. di. c. Statuimꝰ. Cenſuit itē vt iudices nullā ferrent ſentē tiam abſente reo. 3. q. 9. c. Accuſatori. Vtqꝫ ī natali domini nr̄i Ieſu chr̄i noctu tres miſſe celebrarent̉. Prīa ī dimidio noctis qua chr̄us natꝰ ē. Secunda illuce ſcente aurora: quādo a paſtoribꝰ cognitus ē. Tertia ī hora tertiaꝝ: ī reliquo tꝑe an̄ horā tertiaꝝ miſſā celebrari īterdixit. Mādauit quoqꝫ vt an̄ ſacrificiū hym nus ille cātaret̉.ſ. gl̓ia ī excelẜ deo: vt hr̄ d̓ ꝯſe. di. i. c. nocte ſacra. Tādē cū qͣttuor ordinatiōes ī decēbrio mēſe hūiſſet illuſtriſſimuꝫ pro chriſto duxit martyrium.
Pap. ix.

Anno Octauus. ūdi. Cbriſti. Liber. Hadrianus ¶ Cuius corpus in Uaticano apud beatum Petrum ſepultuꝫ perhibetur. Et eo mortuo ceſſauit papatus dies ſeptem. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Papias hieropolitanus ep̄us Ioānis apl̓i auditor huius pōtificis tempore fuit. Uir certe doctiſſimus: qui in Aſia(vt Hierony. ſcribit) quinqꝫ volumina ſcripſit: que explanationum domini noſtri ieſu chriſti titulo prenotant̉. Ariſtides quoqꝫ Athenienſis philoſophus: chriſtiqꝫ diſcipulus per idem tempꝰ floruit: ⁊ volumen chriſtiani dogmatis rationem ꝯtinens vna cū quadrato ep̄o predicto Hadriano principi obtulit. Qua Apolegetico libro ab Hadriano per lecto confeſtim idem princeps iniuſtum exiſtimauit chriſtianos ī dicta cauſa ibi qꝫ occidi: Unde ⁊ Aſie proconſuli ſcripſit vt neminem Chriſtianuꝫ occideret: niſi de aliquo crimine ꝯuictum. Iuſtinus philoſophus ⁊ in ſacris litteriſ vir eruditiſſimus patria Paleſtinus ex Neapoli vrbe oriundus his temporibꝰ pro fide chriſti multū elaborauit. Qui poſtea Antonino principi ⁊ eius filijs librum dedit contra gentes ſcriptū. Alios etiam nōnullos compoſuit libros: vꝫ de Monarchia dei librum.i. de anima li. i. Itē librum quem vocauit Pſaltem. Item Dialogum contra Triphoneꝫ iu deum. Et contra Martionem. Et contra omnes hereſes. A quibus poſtea hereticis pro fidei dignitate morteꝫ ſuſtinuit. Secundus Athenienſis phūs hoc tempore in precio fuit qui ſemper ſilentiū ſeruans pythagoricam vitam duxit: eiuſqꝫ taciturnitatis cā fuit: ꝙ cum matreꝫ de illicito concubitu tentaſſet: illaqꝫ aſſentiſſet: vt eum poſtea eſſe filium cognouit ſpiritum pre pudore exhalauit. Quod aīaduertens Secūdus matri propter ſu am loquelam eueniſſe: hanc a ſe in poſterum exegit penam ne de cetero loqueretur. Quod cum Hadriano tum apud Athenas hyemē exigente nunciatum fuiſſet ipſum ad ſe ad ſe adduci fecit: Quem cum nec ſalutatione: exhortatione aut minis a taciturnitatis propoſito retrahere potuiſſet: admiratus philoſophi conſtantiam dixit ei. Quare lex iſta ſilentij nullo modo ſolui poteſt? Saltē vel manu tua problematibus meis reſpondeas obſecro. Et īterrogās dixit. Quid eſt deus? ille confeſtim reſcripſit. Deus eſt immortalis mens: incontemplabiliſ celſitudo: forma multiformis: multiplexqꝫ ſpiritus: incogitabilis inquiſitio: in ſopitus oculus omnia continens: lux indeficiens ⁊ optimum bonum. Fuere ⁊ alia Hadriani problemata philoſopho propoſita: que breuitatis cā omitto. Aquila ponticus philoſophus: ſecundus interpres poſt ſeptuaginta interpretes his temporibus fuit. Qui libros veteris teſtamenti ex hebreo in grecum tranſtulit: ⁊ verba prophete de virgine prolata ad iuuenculam tranſtulit/ non ſatis capiens diuina myſteria. Ginus papa natione grecus: patria Athenienſis patre philoſopho pꝰ Papa. 1o. Telephorum ſedit annis. 4. menſes. 3. diebus. 4. Uir certe doctiſſimꝰ qui ⁊ epiſtolam eruditionis plenam de vnitate ac trinitate dei omnibꝰ 5338 135 Chriſti fidelibus legendam ſcripſit. Sed ⁊ Clerum prudenter in ordinem re degit: graduſqꝫ Gratiano teſte) diſtribuit vt habetur in Canone. 77. di. c. In ſingulis. Statuit quidem ne quis Metropolitanus ſue prouintie epiſcopū alicuius criminis reum faceret: niſi prius a comprouincialibus epiſcopis cauſa fu iſſet cognita. 8. q. 3. c. Salui in omnibus. Cenſuit itē ne ſoboles ex ſecundis nuptijs ſuſcepta conſanguinitati prioris viri vllo modo copulari poſſit. 36. q. io. c. Si qua mulier. Voluit etiam vt conſecrationeſ eccleſiarum ſemper cum miſſa rum ſolennitate fierent: de conſecra. di. i. c. Omnes baſilice. Uetuit etiam ne li gna reliquaue eccleſiarum materieſ in prophanos conuerterentur vſus: de coſecra. di. i. c. Ligna. Item voluit vnum ſaltem patrimum ⁊ vnam matrimam in baptiſmo vel confirmatione intereſſe de conſecra. diſtī. 4º. cap. In catheciſmo. Cū autem de deo deqꝫ eccleſia benemeritus eēt: ⁊ ordinationes ter menſe decembri habuiſſet tertio idus ianuarij martyrio coronatuſ eſt: ⁊ apud ſancti Pe tri corpus ſepultus. Quo die ēt eius celebratur feſtiuitas.

Anno .VIII. Chriſti Mūdi Liber. Hadrianus Syrus papienſis eccleſie digniſſimus epiſcopus ſuperioribus annis ad eandem vrbem a beato Hermacora Aquilegienſi archiepiſcopo predicandi gratia miſſus cū ibi primo chriſti euangeliū predicaſſet: ⁊ magnis miraculis virtutibuſqꝫ claruiſſet etiam Genuam maritimam vrbem. Derdonā: Aſtenſem: ⁊ reliquas vicinas vrbes vna cū Xuentio preſbytero diuinis operibus illuſtrare curauit. Deniqꝫ ad propriam ſedem reuerſus hoc anno glorioſo fine in domino quiePhotinus autē ⁊ tū Lugdunenſis epiſcopus/ ſingularis doctrine vir ac virtutis (teſte Iſidoro) his temporibus iaꝫ nonagenarius conſtanti animo martyrij co ronam percepit. Tiburtinam ciuitatem que hodie Tibur vetus appellatur Hadrianus imperator(vt Helius Spartianuſ in eius vita ſcribit) miro ſumptū īſtaurauit: ⁊ ex vil la oppidum fecit. Hec vrbs ſexdecim paſſuum milibus a Roma diſtat/ ⁊ iuxta Anienē fluuium in loco cliuoſo cōſtituta eſt. Quam tamen ciuitatem multo ante Romam originē a grecis habuiſſe Strabo ⁊ Uirgilius volunt. Cuius conditor primus fuit Tiburtuſ Coraciſ ⁊ Catilli frater. Hi ſane fratres poſt The banoruꝫ interitum a patre in italia progeniti: ſinguli oppidum ex ſuo noīe conſtruxere: ꝙ teſtis eſt mons quidam propinquus qui Cathillus adhuc dicitur Et Croax oppiduꝫ famoſum inter Volſcos. Fuit enim quondam nobilis ciui tas: cui etiam propinque adhuc extant ipſius antique ciuitatis ingentes ⁊ magnifice edificiorum ruine que dignitateꝫ vrbis pre ſe ferunt. Eo ſiquidem loco Tiburtinus lapis fortiſſimus foditur qui ad conſtruendam ꝯſeruandamqꝫ Ro maꝫ multum iuuit. Hanc vrbem Federicus cognomento Barbaroſſa: ab alijs Theotonicis ſuperioribus annis dirutā reedificauit: ⁊ deinde multi ſummi pō tifices: multiqꝫ cardinales auxere. Ex hac Simplicius Romanꝰ pontifex ⁊ alij viri ſcientia ⁊ dignitate inſignes ortuꝫ habuere. Antoni Ntoninus cognomento Pius: ſextuſdecimus Romāoꝝ īperator poſt 140 5339 nꝰpius. Hadrianū. 229. olympiade imperare cepit: ⁊ vna cuꝫ filijs Aurelio Lu cioqꝫ vigintiduobus annis ac tribus menſibus imperauit. Uir quideꝫ (vt Helius Spartianus hiſtoricus refert) optimus Hadriani gener ⁊ per ado ptionē filius: Cuius progenitores(vt Iulius Capitolinus ait) Hiſpani fuere. Qui ſuſcepto imperio tanta vt aiunt cum modeſtia ⁊ benignitate imperauit vt merito pij cognomentū adeptus ⁊ patrie pater appellatus ſit. Nulli eniꝫ vnꝙͣ tū priuatim tū publice acerbus fuit. Quē hoc verbum perſepe dixiſſe ferūt: mal le ſe vnum ciuem ſeruare ꝙͣ mille hoſtes perdere. Hic tante religionis: pietatis gratie: humanitatis: Clementie: iuſtitie: ac modeſtie preditus fuit: vt merito cū Numa pompilio(bonorum omnium ſententia) comparari poſſit. Ob qd̓ multi reges: multeqꝫ nationes poſitis eius iuſſu armis ad hominem controuerſias ſuas liteſqꝫ deferrent: eiuſdemqꝫ ſententie ſtatim parerent. Propter que merita populus Romanus poſt eius obitum inter deos illuꝫ referri voluit. Cōſtru xit autem hic tum Rome tum alibi multa edificia: inter que(vt Helius Spartianus refert) Terracinenſis portus cuius inſtaurator extitit eſſe dicitur. Cuꝫ autem eſſet annorum. 72. apud Lorium villam duodecimo ab vrbe miliario di ſtantem e vita diſceſſit. Papa. xi. Ius papa natione Italus. patria Aquilegienſis patre Ruffino pꝰ Igi num pōtificeꝫ ſedit annis. k. Uir ſane doctus atqꝫ eruditus. Qui Gra 143 5342 tiano teſte ꝯſtituit ſiqͥs ſeculariū temerario auſu eccl̓ie predia inuadere preſumeret ſacrilegij pena puniret̉: vt habetur in canone. i2. q. 2. c. Predia. Eadēqꝫ ꝯſtitutiōe mandauit: ſi quis eccleſiam vaſtaret ⁊ ſacerdotes ꝑſequeret̉ eadē cenſura puniret̉. 17. q. 3. c. Sicut qui. Statuit itē nequa virgo ſacro velamine ꝯſecraret̉ niſi eſſet etatis. 25. annoꝝ: ⁊ id fieret in Epyphanie die. 2o. q. i. c. Uirgines. Conſtituit quoqꝫ vt ſanctum domini paſcha a fidelibus chr̄ianis nō niſi dn̄ico die celebraret̉: de conſe. di. 3. c. Noſſe vos nolui. De hoc quidem magnaꝫ ꝯſuetudinem habuit cū Hermete qui librum titulo paſtoris prenotatū ſcripſit.

Anno Mūdi. Chriſii. ¶ Liber. Octauus. Antōinꝰ piꝰ Quo quidem in libro angelus paſtoris perſonam induens ei mandatꝭ vt oībus ꝑſuadeat: paſcha die dn̄ico celebrari. Qd̓ ⁊ fecit. Statuit preterea ne hereticuſ quiſpiam ex iudeorum hereſi ſuſciperetur: aut baptizaretur. Illis āt ſacerdotibꝰ penā ſtatuit qͥ negligētes ī attractādo chr̄i ſanguīe ⁊ corpore fuiſſent. Et vbi cū cecidiſſet lambi precepit. Rogatu ēt Praxedis ſanctiſſime femīe Thermas nouati ī honore ſororis diue Pudentiane dedicauit: Ueꝝ poſt īgētes eiꝰ virtutes hītis ordīatiōibꝰ decēbrio mēſe chr̄i martyr obijt: ⁊ apud Petri corpꝰ ī vati cano ſepelit̉. Cuiꝰ āniuerſaria diei feſtiuitas. 5º. idus Iulij celebrat̉: ⁊ diebuſ. 13. ſedes vacauit. Policarpus Smyrnee vrbis ep̄us: Ioāniſqꝫ apl̓i diſcipulus totiꝰ quoqꝫ minoris aſie pr̄ ⁊ prīceps preſulāte Pio Romā venit vbi cū multos ab heretica prauita te ad vera fidē ꝯuertiſſet tandē ſub Marco Antonino ⁊ Lucio prīcipibꝰ ī Am phiteatro vniuerſo ppl̓o aduerſus eū ꝑſonāte igni traditus ē. Cū quo ēt. xij. ex Philadelphia veniētes martyriū ꝯſumauerūt. Hic ad Philippēſes ꝑutilē ſcripſit epiſtolā: q̄ ēt ī nōnullis legit̉ eccleſijs. Cuiꝰ feſtū. 7º. kl̓. Februarij celebrat̉. ¶ Heretici. Cerdo ꝗdā hereticꝰ a quo Cerdoniāi heretici tēpeſtate hac vaticinat̉ ⁊ īſanit: cu ius opinio fuit: ꝙ aduētus ſpūs ſancti non in apoſtolis ſed in ſe ſolum traditus eēt. Aſſerebatqꝫ duo prīcipia ꝯtraria vt hr̄ ī Canone. 24. q. 3. c. Quidam. Martion hereticus Cerdonis predicti diſcipulus: ſtoycꝰ quidē phūs ꝑ hoc etiā tpūs delirare cepit negans chr̄i pr̄em deum eē creatorē q̄ per filiū mūdū fecerat ⁊ alteꝝ bonū: alteꝝ v̓o deū iuſtū eē aſſerens tanꝙͣ duo ꝯtraria prīcipia creatiōis ⁊ bonitatis: ſicut hēmus ī canone. 24. q. 3. c. Quidā. Hic cū aliqn̄ Policarpo ob uiā factus fuiſſet: īterrogaretqꝫ an ſe agnoſce̓t. Cognoſco īquit Policarpus primogenitū diaboli. Eius ſecta poſt eiꝰ mortē varie diuiſa ē: vt īfra: vbi de Apol lonio martyre dicemꝰ. Ualentinus ſil̓r hereticus ⁊ Platonicus phūs a quo Ualē tiniana hereſis noīa ta ē: his tꝑibus ortū hūit. Affirmabat.n. hic chr̄m de corꝑe virginis nihil ſumpſiſſe: ſed per eā tanꝙͣ ꝑ fiſtulā puꝝ tranſiſſe: vt eodē canonis capitulo pꝫ ¶ Uiri doctrinis excellentes. Mileto Aſianus Sardineſis epūs: Frontoniſqꝫ oratoris diſcipulus per hoc tēpꝰ ī precio ē hītus. Qui ⁊ librū de chr̄iana doctrīa. M. Antonīo tradidit: cuiuſ īgeniū(vt Hiero. ſcribit) Tertulianꝰ miꝝ ī modū laudat: dicitqꝫ a multis nr̄orū pphām fuiſſe hītū. Scripſit āt Hieronymo teſte ea que ſubiecta ſunt: vꝫ. De paſcha li z De baptiſmali li i De gn̓atione chr̄i li i De eccl̓ia li i De vita ꝓphāꝝ li i De Diabolo De veritate li i De ꝓphīa chr̄i li i De apocalypſi li i ¶ Eglogaꝝ libri. 6. ⁊ alia multa. Theophilus antiochene eccl̓ie ep̄ūs his diebꝰ floruit qͥ ⁊ ꝯtra Martionē hereti cū librū edidit: ⁊ aliū ꝯtra Hermogenis hereſim. Tria ēt volumīa ꝯtra Etholū ꝯpoſuit. Et ad eccl̓ie catholice edificationē alios breues ⁊ elegātes tractatꝰ edi dit. Sꝫ ⁊ ī euangelijs Salomoniſqꝫ ꝓuerbijs commentatus eſt. Apollinaris hieropolitanꝰ epūs ob doctrinā ⁊ ſanctitatē ꝑ idē tꝑūs ī precio fuit: q̄ de fide chr̄i volumē edidit qd̓ ⁊. M. Antonio tradidit. Sꝫ ⁊ aduerſus genteſ libros quinqꝫ ſcripſit. Et aduerſus cathaphrigas duos q̇ tūc cū Priſca ⁊ Maximilla vaticinātes delirabant. Extant ⁊ eius de veritate libri duo. Thaurus Berithius phūs in platonica diſciplina celebratiſſimus hoc tēꝑe hr̄: cuius hec fuit ſn̄ia. In publico mos ppl̓i. In priuato āt ius natureqꝫ gētiū ẜuet̉. Huiꝰ preſtantiſſimi viri Auluſ Gelius grāmaticus auditor fuit. Fauorinū quoqꝫ phm̄ fandi dulciſſimū cū ſupradictis Rome floruiſſe ferūt: Cu ius ꝗdē greſſus quocūqꝫ iret Aulus Gelius ſequebat̉: ita hoīes ſermonibꝰ demulcebat. Hic nōnulla monumēta ꝯpoſuit. Aulus Gelius Romanus orator ⁊ īſignis grāmaticꝰ hoc tꝑe clarus agnoſcitur. Qui inter ſue virtutis opera cū e Roma ꝑ hyemē ī atticā ꝓficiſceret̉ terraꝫ: de

Alrne Chriſti Mūdi Liber .VIII. Antoninus pius grammatica commentarios celebres edidit: quos in. xx. libros diſtinguens de noctibus atticis titulo prenotauit. Ptolemeus Pheludienſis Alexandrinus hiſtoricꝰ ⁊ philoſophus ac inſignis aſtrologus cognoſcit̉. ſicut ipſemet in. 5º. 9º. ⁊. i0º. maioris ſui oꝑis teſtatus ē Qui preſtātiſſimꝰ vir plus aſtronomīe addidit ꝙͣ id totum quod ante inuenit. Nā ⁊ Almegiſtum opus inſigne. Et ꝓſpectiuā edidit. De iudicijs quoqꝫ quadri partitum opus. Et Centilogium ⁊ alios multos conſcripſit libros. Uixitqꝫ ānis. 38. Ex cuius ꝓuerbijs hec duo notāda īſerimus. Inter homines qui nō curant: in cuius manu ſit mundus: hic ē mundo altior. Et illud. Qui per alios nō corrigiturꝭ nec alij per euꝫ corrigentur. Quantomagis fini appropinquaueris tanto bonum cum augmento operarere. Galienꝰ medicꝰ doctiſſimꝰ ⁊ ſua etate ſingulariſſimus ex Pergamo Aſie oppido oriundus Rome per hec tꝑa(vt idem de ſeipſo diuerſis ī locis ꝯteſtatꝰ ē) floruit. Qui oēs ea in arte p̄ter hyppocratē ſuꝑaſſe credit̉. Nam ⁊ multos ꝯpoſuit libros: ⁊ oīa hyppocratis ſcripta miro explanauit īgenio. Tradūt greci ea ī facultate ad centuꝫ quinquaginta volumina eū edidiſſe. De ꝗbꝰ hec pauca ſubijcimus: vꝫ. De demonſtratione. Librū ſecretorum ſuoruꝫ De temporibus febrium. De elementis. ad Monete. Antidotarium. De complexionibus. De pulſibus ⁊ yrinis ad De dieta ⁊ cura. De malitia complexionis Clautonem. De exercitio cuꝫ pila par mentis. Librū qͥ dr̄ Achinagoga. De natura hominis. De virtutibꝰ farinacioꝝ. De regimine ſanitatis. De ineqͣli diſtēperantia. De motibus liquidis. De bonis ⁊ malis humoDe redargutione ſimulā Commētaria ī libro ſuo. ribus. tium egritudines. De pulſibꝰ ꝗ ītroducūtur. De cura lapidis. De Enexia. De ſpermate. De chriſi. Ze tippo. De calido ⁊ frigido. De vtilitate pulſuum. De creticis diebus. De virtutibus naturalibꝰ De introductiōe pulſuū. De interioribus. De ꝯplexione pulſuum. De differentia pulſuum. De voce. De bona habitudine. De cāis pulſuū cū ꝯuito. De Anothomīa. De meliori habitudine. De compendio pulſuum. De doloribus vulneruꝫ. De optima habitudine. De ſignificatiōe ꝑpulſuꝫ. De malo anhelitu. De hereſibus. De iuuamēto anhelitus. De ſimplici medicina. De iuuamētis mēbroruꝫ. De ꝯſtitutione librorum De perfectis medicinis. in medicina. De accidēte ⁊ morbo. Libros dyamediarum. Librum Tygni. Librum introductorij. De non diſpenſantibus. Librum Minotygni. De egritudībꝰ vulnerum. corpus ſuum. De diſma. Librū ꝗ dr̄ Tera peutice. De alchimia cuius tituDe alimētis. Librum qui dicit Tabe. lus de ramo pomi conDe vindemijs. De humoribus. gelati De cura iectericee. De ſimplicibꝰ medicinis. De ſubſtantia virtutum. De flobothomia. De ſimplicibus. De pratica. De proprietate. De febribꝰ ad Glautonē. De medicinali experienDe experimentis. De apoſthematibus. De catharraticis. De ingenio ſanitatis. Epl̓arum librum ad paDe differentijs febrium. Paſſionarium. trimanum ⁊ alia multa. Huius hec celeberrima fuit ſententia. Scientia inſenſato nō prodeſt: nec ei qui nō vtitur ꝓdeſt ſenſus. Apollonius ſtoycus natiōe Calchidichus ⁊ Baſilides Scyropolitanꝰ philoſophi hoc ip̄o tꝑe hn̄r illuſtres. Qui Seueri imperatoris fuere preceptores. Trogū Pompeiū hiſtoricū hiſpanū cū his floruiſſe ꝯſtat. Qui totius orbis hiſtoriā a Belo Nini regis Aſſyrioꝝ pr̄e vſqꝫ ad monarchiā Ceſaris latino ſermone conſcripſit: ⁊ in. 44 libros eam diſtinxit. Quoꝝ Epithoma.i. abbreuiationē Iuſtinꝰ eius diſcipulus fecit. A quo ⁊ nos nōnulla ad verbū excerpſimus.

Ano VIIIx Oūdi 492 I iber Antoninus pius Baſilides Scyropolitanus illuſtris philoſophus Seueri Geſariſ(vt diximus) ma giſter his tꝑibus Athenis ī p̄cio fuit. Ad queꝫ ⁊ ad Thauꝝ phm̄(vt Geliꝰ ſcribit) Crete p̄ſes cū pr̄e aliqn̄ viſendū cognoſcendūqꝫ athenas venit. Quos cū Thaurꝰ ī domo ſuſcepiſſet prīo īuitauit pr̄em vt ſederet: ille ait de filio. Sedeat hic primus qui romani ppl̓i magiſtratum gerit. Tūc ſedente pr̄e appoſita ē ⁊ filio altera ſella. Thaurus autem mox ijs qui ꝯuenerant de hac re verbū fecit īter cetera dicēs. In publicis patrū iura cū filiorum iuribus qui ī magiſtratibus ſunt collocati inter eos quieſcere debet paululum. Sed cum extra rempu. ī domeſtica re atqꝫ vita dū ſedetur ambulat̉: ī cōuiuio quoqꝫ familiari diſcūbit̉ īter filiū magiſtratū ⁊ pr̄em priuatum honores publicos: naturales autem ſeruari equuꝫ ē. Nicetꝰ papa natione Syrus: de Uico Marco: vel vt Damaſo placet: de Papa. 12. Humiſia pr̄e Ioāne poſt piū pōtificē ſedit ānis. xi. men. 4. diebꝰ. z. vir vti 5354 155 qꝫ ſanctitate ⁊ moribꝰ inſignis. Qui vniuerſali eccleſie conſulens ne moribꝰ inſolentium labefactaret̉ ¶ Gratiano ī decretis teſtāte) īſtituit ne clericꝰ ẜm apoſtoli p̄ceptū oīo Comā nutriret: vt hr̄. 23. di. c. Prohibete fratres. Neue ep̄s a paucioribꝰ ꝙ a tribꝰ ep̄is ꝯſecrari poſſet. Sic a prīcipio Anacletꝰ(vt diximꝰ) cōſtituerat. σ 4. di. c. cōprouinciales ep̄i. Ubi v̓o Metropolitanꝰ ꝯſecrādus eēt oēs ꝯprouinciales eē deberent: ſicut oēs obedire tenerent̉. σσ. di. c. ab oībꝰ ſue. Statuit p̄terea ne archiep̄i niſi ex ſingulari titulo primates noīarent̉: niſi priuatas ſedes tenuiſſent. 100. di. c. Nulli. Statuit itē ne ep̄s crimē Petropolitani ſui ad aliū ꝙͣ ad primatē.i. pr̄iarchā aūt ad ſedē apl̓icā deferret. 8. q. 3. c. Archiep̄s. Tādē v̓o poſtꝙͣ ordinatiōes qn̄qꝫ ī mēſe decembrio habuiſſet: multoſqꝫ ep̄os ac ſacerdotes creaſſet. 15. kl̓as Maij martyrio coronatꝰ ē: ac via Salaria in Calixti Cemiterio ſepul tus. Quo quidē die eiꝰ feſta celebrant̉. Uacauitqꝫ ſedes dies. 17. Praxedes romana virgo ſāctiſſima: beatiſſimeqꝫ Emerētiane ſoror: ī diuīa lege eru ditiſſima p̄ſulāte Aniceto cū vigilijs: or̄onibus: ieiunijſqꝫ aſſidue vacaret. 12º. kl̓as Auguſti ꝗeuit ī dn̄o: viaqꝫ Salaria iuxta Emerentianā ſororē ſepulta. Quo etiaꝫ die feſtiuitas eius a fidelibus celebratur. Arcus Antoninꝰ: qͥ ⁊ verus cognomēto phūs Gallus natione: vt Helius M. Anto Spartianꝰ tradit: decimuſſeptimꝰ romanoꝝ īperator poſt Antoninū piuꝫ ninꝰ Uerꝰ ¶V tertio āno. 234º. olympiadis īperare cepit. ⁊ cū Lucio Aurelio. Comodo 5362 163 eius fr̄e īperauit ānis. 19. ⁊ mēſe vno. Hi primū ꝗdē īperiū equo iure adminiſtrar̄tꝭ cū vſqꝫ ad hoc tp̄s ſinguli Auguſti fuerint. Qui bellū ꝯtra Parthos ſuſceptū ſiml̓ admirabili virtute ac felicitate geſſerūt. Et Uologeſū eoꝝ regē ꝗ nō mō Armeniā ſꝫ ⁊ Cappadociā: Syriāqꝫ vaſtauerat repreſſerūt. Sꝫ ⁊ multis hoīum milibꝰ ī deditionē acceptis: ambo de Parthica victoria magnifice triumpharūt. Ueꝝ nō ita multo poſt. Comodo de medio ſublato Antoninꝰ ſolus īperiū tenuit. Quem certe ob p̄ſtatiſſimā eiꝰ virtutē laudare plurimū licet. Quippe ꝗ ad nullū rei euētū elatꝰ ſit: tāte fuit ſoliditatis: vt eiuſdē vultus quauis fortuna aduerſa ſemꝑ ſit hītꝰ. Cr̄a rū ſemꝑ ſtudioſus fuit. Nec ꝓpterea philoſophia illuꝫ a rebus bellicis retardauit. Qꝛ teſte Euſebio: Germanos: Marcomanos: Sequanos: Sarmataſqꝫ īgenti fe licitate vna cū filio Comodo Antonino ſuꝑauit ac de eis triūphauit. Iturus ad hoc bellū cum non hr̄et vnde ſtipēdia militibꝰ daret exhauſto erario oēm īperatoriā ſupellectilē oēmqꝫ vxoris ornatū vēdidit. Ueꝝ cū poſtea ſuꝑato hoſte ī pr̄iaꝫ redijſſet emptoribꝰ p̄cia reſtituit: nemini tn̄ moleſtus fuit ꝗͥ empta reddere noluiſſet: ſꝫ ī oēs de repu. meritos liberalis fuit. Et tributa ꝗbuſdā ꝓuīcijs remiſiſti. Fiſcaliū tituloꝝ monumēta ī foro ꝯgeſta cremari iuſſit. Leges et ſeniores nouis ꝯſti tutionibꝰ tēꝑauit. Propter qd̓ ita factū ē vt ab oībus ita diligeret̉ amareturqꝫ vt ſa crilegi nomē īcurreret qͥ imaginē eiꝰ domi nō hr̄et. Poſtremo ī Panonia ꝯſtitutuſ repētino morbo īterijt: ⁊ ab omnibꝰ acclamātibꝰ īter deos relatꝰ ē. Quarta ī chr̄ianos ꝑſecutio poſt Neronē ī diebꝰ Parthici belli iuſſu. M. Antonini ī Aſia Galliaqꝫ excita fuit ī qua ꝗdē multi martyrio coronati ſunt. Quoꝝ de nu mero īfraſcripti ſingulares extitere. Felicitas matrona ſāctiſſima Rome cū ſeptē filijs Ianuario: Felice: Philippo: Si

Anno Liber VIII. Chriſti Mūdi M. Antoninꝰ verꝰ lano: Alexandro: Uitale ⁊ Martiale martyriuꝫ accepit. Nam Ianuarius primo genitus poſt virgaꝝ verbera plumbatis occiſus fuit. Felix ⁊ Philippº fuſtibꝰ mactati. Silanꝰ p̄cipitio īterēptus: Alexāder: Uitalis: ⁊ Martialis capitali ſentētia ſūt puniti. Nouiſſime v̓o mr̄ preter veteꝝ ꝯſuetudinē gladio necata ē. De qua ⁊ di uus pr̄ Auguſtinus ſermonē edidit dicens: Magnū ſpectaculuꝫ ante oculos fidei nr̄e poſitum ē. Alij quoqꝫ multi tempeſtate hac diuerſis ī locis martyrio coronati ſunt: vipote Policarpus epiſcopus cū. xij. de quo ſupra dictū ē. Sed ⁊ ſāctus Fau ſtinꝰ ⁊ Uictor miles cū vxore ſerena apud Mediolanū. Ualerianꝰ quoqꝫ ⁊ Mar cellus: Gaius ⁊ Nouatus cū alijs. xx. martyrij palmā adepti ſunt. Other papa natiōe Campanus ex oppido Fūdano: pr̄e Concordio geni Papa. 13. tus poſt Anicētū ſedit ānis. 9. men. 3. diebꝰ. ri. Hic licet multis ī periculis 169 536 8 ꝯſtitutꝰ fuerit: aīuꝫ tn̄ ad res diuinas quo ad potuit ꝯuertit. Et ml̓ta eā ob rē(Gratiano teſte) ꝯſtituit: vꝫ. Ne monacha vllas attractaret palas: calices.ſ. patenas: corporalia ⁊ his ſil̓ia ꝯtigeret. Neue tus an̄ altare poneret dū ſacrificia fierēt ſicut hr̄ ī canone. 23. di. c. Sacratas. Statuit itē vt nullus ſacerdos miſſaꝝ ſolennia niſi duobꝰ pn̄tibus ⁊ ipſo tertio exiſtente celebrare tentaret: de cōſe. diſtī. i. c. Hoc quoqꝫ. Mandauit īſuꝑ vnicuiqꝫ fideli vt ī dn̄i cena Euchariſtie ſacramētū recipe ret: de conſe. di. 2. c. A quibus enim ī cena. Inſtituit preterea ne qua legitima habe ret̉ vxor niſi quā ſacerdoſ ex īſtituto bn̄dixiſſet: ⁊ quā ꝑentes ſolēni pōpa chr̄iano more marito collocaſſent: quā ēt paranymphe d̓ more cuſtodiuiſſent p̄cauens multa pericula que ī nouas nuptias cadere ſolent. Deniqꝫ cū quinquies ordinationes ī Decembrio mēſe celebraſſet ī ꝗbus preſb̓r̄os octo: diacones nouē: ⁊ ep̄os. xi. creauit decimo kl̓as maij martyrio coronat̉: ac via Apia ī cemiterio Zalixti ſepelitur: Uacauitqꝫ tunc ſedes diebus. 21. ¶ Cathaphrigarum hereſis exordium. Mōtanꝰ natiōe Phrygius hereſiarcha peſſimꝰ: ꝗ le et paraclytū noīabat: ꝑ hoc tp̄s primū ī phrygia ꝯparuit quā cū vicinis regionibꝰ multis erroribus impleuit: vbi ⁊ Priſcā Maximillāqꝫ clariſſimas mulieres adeo ſeduxit vt relictis viris ſuis ſecū īcederēt. Que ēt ab eo demētate affirmabāt illius īſpiratiōe ſe ꝓphetiſſas eſſe. Hi donū ſpirituſſancti nō in apoſtolis ſed ī ſe tantū traditū affirmabant vt habetur ī canone. 24. q. 3. c. Quidam. Appellē quoqꝫ aliū hereticū ꝗ deū que colebat ſe ignorare dicebatihis diebꝰ iſaniſſe ferūt. Cuius hec erat opinio ⁊ ꝑtinacia ꝙ chriſtū nō deū ī ueritate/ ſꝫ hoīem ī fanta ſia apparuiſſe aſſerebat. Que Theodocion vir eruditiſſimus hereticiſſimū appellat ⁊ ſuis ſcriptis ꝑcōmode irridet. Tacianus alius hereticus a quo Eneratice hereſes hoc quoqꝫ tꝑe agnoſcit̉. Hunc ꝙͣdiu ab eccleſie latere nō diſceſſit noīatiſſimū tradūt extitiſſe: infinitaqꝫ ꝯpoſuiſſe volumina e quibus vnus ꝯtra gētes liber fuit. Eius hereſim Seuerus ꝗdā poſtea auxit: a quo Seueriani heretici ſunt dicti. Qui oēm coitū ſpurcū putant: ⁊ alia ml̓ ta conſil̓ia delirantes affirmāt. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Dyoniſiꝰ Corynthioꝝ ep̄s tēpeſtate hac( Euſebio teſte) floruit. Cuius tāta eloquētia ⁊ īduſtria fuit vt nō ſolū ſue ciuitatis ppl̓m veꝝ ēt aliaꝝ vrbiū ac ꝓuinciaꝝ epiſcopos ſuis erudiret epl̓is. Ex quibus vnā ad Lacedemonas. Secūdā ad Atheni enſes. Tertiā ad Nichomediēſes. Quartā ad Cretēſes. Quintā ad eccleſias pon ticas. ⁊ ſextā ad Romanos ſcribit. Pinetus Cretēſis epiſcopus vir doctiſſimus predicto Dyoniſio elegātiſſimā reſcripſit epl̓am: in qua docet nō ſemper lacte ppl̓os eē nutriedos: ſed ſolido veſci debere cibo vt ad ſpūalē perueniant ſenectutem. Philippus alter Cretēſis epiſcopus. De quo idē Dyoniſius ī epl̓a quā ad eandē eccleſiam ſcribit: meminit per hoc tēpus ī precio fuit. Qui īter reliqͣ aduerſus Mar tionē hereticū preclarū librum edidit. Puſianus non ignobilis doctor ⁊ ipſe librū ꝯtra quoſdā a catholica eccleſia ad En cratiataꝝ hereſim declinantes ſcripſit: quoꝝ opinio cū Seuerianis ꝯueniebat. hi

26 .VIIII Oūdi cp2 ¶ Liber M. Anto. het omnem coitum ſpurcum putabant: ⁊ cibos quos deus humano generi propoſuiſſet damnabant. Modeſtus etiam eruditiſſimus vir per hoc tempus librum aduerſus Bartionem hereticū ſcripſit. Delciades quidā doctiſſimus vir(vt Hiero. ſcribit) hoc ipſo tꝑe ꝯtra Montanum Priſcamqꝫ ac Maximillā: Volumē precipuū edidit. Scripſit ⁊ aliud ꝯtra gentes iudeoſqꝫ. Et Apologeticū quibuſdaꝫ principibus dedit. Opianus Cylex poeta hoc quoqꝫ tempore Eleuticā redargutiōis plenā miro ſplēdore deſcripſit. Frontonus digniſſimus orator de quo(dinus meminit Hiero.) ꝑ hec tꝑa floruit: ꝗ M. Antoninū: Uerum nunc imperantē latinis litteris erudiuit. Leutherius papa natiōe grecus: pr̄ia Nichopolitanus pr̄e Abūdio poſt Papa. 14. ¶ Sotherē ſedit ānis. xv. Hic cū iniſſet pōtificatū: pax eccl̓ijs data ē. ⁊(Gra 5377 178 tiano teſte) ſtatuit ne ꝗs chr̄ianus ob ſuꝑſtitionē: cibi genus vllū reſpue̓t: quo humana ꝯſuetudo veſceret̉. Hoc eīm Seueriani heretici dānabāt. Mādauit preterea nullū de ſuo gradu deijci debere: niſi accuſatus reus criminis ꝯuīceret̉: ſi cut hr̄ ī Canone. 2. q. i. c. Nihil ꝯtra. Et hoc exēplo ſaluatoris: ꝗ errorē Iude(licet rei) nōdū tn̄ ꝯuicti ita equo aīo tulit: vt ꝗcquid īterim egiſſet ꝓ dignitate apl̓atus ratū firmūqꝫ māſerit. Prohibuit ēt ne abſente eo quē accuſator reū facit/ vlla ī cā d̓ cerneret̉. 3. q. 8. c. Caueāt iudices. Statuit itē ne qua res ſentētiet̉ anteꝙͣ certis de mōſtret̉ īdicijs. 30. q. v. c. Iudicantē oportet. Hic ī prīcipio ſui pōtificatus a Lucio rege Britānico epl̓am accepit qua rogabat̉: vt ſe ſuoſqꝫ oēs baptizare dignaretur. Cui Fugatiū ⁊ Damianū viros optimos miſit ꝗ regē ipſum ppl̓umqꝫ baptizarēt. Quo baptizato data ē qͣſi vbiqꝫ pax eccleſijs: ⁊ nomē chr̄i miꝝ ī moduꝫ excreſcere cepit. Et ꝙͣmaxime Rome vbi ml̓ti nobiles cū ꝯiugibꝰ ac liberis baptizati ſūt. Tā dē ordīatiōibꝰ in mēſe Decēbrio ter hītis: vbi p̄ſb̓ros ⁊ diacones ⁊ ep̄os ꝑ diuerſa loca multos creauit ſine martyrio diē obiuit. Cuius corpꝰ apud ſanctū Petrum in Uaticano. 7º.kl̓as Iunij ſepelit̉. Quo etiam die eius feſtū celebrat̉. Et poſtea ſedes yacauit dies. v. ¶ Anglia chriſti fidem recipit. Lucius Angloꝝ rex Coilli regis Iuſti filiꝰ apd̓ Anglos ſiue Britones p̄ſulāte Sothere regnū accepit. Qui mox ſuſcepto regno vocatꝰ a dn̄o: Eleutherio huic pōtifici lr̄as dedit: vt illū ī chr̄ianoꝝ numero collocare dignaret̉. Cuius p̄cibꝰ motꝰ pōtifex: Fugatiū ⁊ Damianum religioſiſſimos viros eo miſit q regē ip̄m cū vxore ac toto ppl̓o baptizarūt. Erāt tn̄ ī Anglia pontifices idoloꝝ vigintiquīqꝫ quos flami ne vocabant. Inter quos tres archiflamines hēbant̉. Quoꝝ ī loco tres archiep̄i ſunt ꝯſtituti. Prothoflaminū v̓o loco primitiua eccleſia pr̄iarchas ꝯſtituit. Uerum Luciꝰ ſuſcepto baptiſmo mox cūcta īmobilia pridē gētiliū tēplis collata eccl̓ijs) am pliata) ꝯtulit. Quo ſine liberis decedēte: Seuerus Romanoꝝ legatꝰ loco ſui in regnū ſucceſſit. Qui ⁊ Uallū ī Anglia Auguſti iuſti ꝯfecit. Poſt hūc Baſſianus eiuſfilius ex mr̄e Britānica ſuſceptus in regnū ſucceſſit. Omodus decimuſoctauꝰ romanoꝝ īperator poſt. M. Antoninū verū paComodꝰ trē ſuū. 2º. āno. 239. Olympiadis īperare cepit: ⁊ īperauit ānis. 13. Uir ꝗdeꝫ 5381 182 impiꝰ ⁊ Neroni ꝑ oīa ſimillimꝰ: quē ſola pr̄ne virtutis gr̄a tolerari fecerat Oībꝰ nāqꝫ īcōmodus ꝗ nil cū pr̄e cōe habuit: ſed ī oīa dedecora ⁊ luxurie obſceni tatis vicia ſe īquinauit. Ob cuius flagitioſā vitā vrbs ipſa(teſte Helio Spartiāo) penā tulit. Nā capitoliū fulminis ictu vna cū egregia illa bibliotheca maiorum cura fabrefacta ⁊ ceteris edibꝰ circūpoſitis ꝯcrematū fuit: ꝓpter quod īcendiū multa vrbis pars ſolo equata ē. Tāte autē temeritatis fuit vt Colloſo capite ſublato ſue imaginis caput eius loco iuſſerit apponi. Et ſeptimū menſem ſeptēbreꝫ a ſe appellari voluerit. Que oīa poſt eius mortē abrogata ſunt. Sꝫ ⁊ ipſe mortuus/ vt hūani generis hoſtis adiudicatus ē. Adeo eiꝰ vita flagitijs omnibꝰ odio ꝯtaminata erat vt ī domo veſtali ſtrangulatus fuerit. ¶ Ati doctrinis excellentes.

Anno .VIII. Chriſti Oūdi QLiber Comodus Apollonius ſenator romanꝰ vir eruditiſſimus per hoc tempus inſigne volumē Co modo dedit: qd̓ ꝗdē ꝑiucūde legit ī ſenatu. ſꝫ poſtea a ſeruo ꝓditus ꝙ chr̄ianuſ eēt: ex ſenatuſconſulto. 14. kl̓as Maij ꝓ chr̄i noīe capite truncatꝰ ē. Quo die eius ēt celebritas ānua recolit̉. Poſt cuius mortē multe inualuere hereſes: ⁊ maxīe Mar tioniſtaꝝ: quoꝝ alij vnū prīcipiuꝫ fatebant̉: aliſ duo: alij tria ⁊ tres naturas in deo abrogabant. Euſebius: Pontius: Uincentius: ⁊ Peregrinus nobiliſſimi viri per hos dies a Co modo ꝓ fide īterfecti ſunt. Qui in eculeo leuati: ⁊ neruis diſtenti deīde fuſtibꝰ cru delē ī modū ceſi ſūt. Cūqꝫ ī dei laude ꝑmanerent fideliſſimi vſqꝫ ad ſpūs emiſſionē mactati ſunt. Quoꝝ feſtum celebrat̉ octauo kl̓as. Serapion Anthiochene eccleſie ep̄s(teſte Hiero.) ꝑ hoc tp̄s doctrina inſignis extitit: ⁊ vtilē valde epl̓am ad quoſdam hereſi Mōtani īfectos ſcripſit. Necnon ⁊ ali as breues edidit epiſtolas. Theophilus Ceſaree Paleſtine ep̄s: q̄ olim turris ſtratonis dicebat̉ tēpeſtate hac 189 ẜm Hiero. claruit: qui īter cetera vtile valde epl̓am depaſca edidit. Bachillū quoqꝫ Corynthioꝝ ep̄ꝫ viꝝ ſciētia clariſſimū his ānumerādū dicimꝰ: quē ferūt ſuo ⁊ oīuꝫ ꝗ ī Achaia erāt ep̄oꝝ noīe elegātē librū de paſcha ꝯpoſuiſſe. Iuliū Polucē Rhetorē ornatiſſimū ꝯſtat ꝑ hec tꝑa floruiſſe: ꝙ librū de reꝝ vocabulis copioſiſſimū ad Comodū Ceſarem ſcripſerit. Theodotion pr̄ia Epheſinꝰ tertius diuinaꝝ ſcripturaꝝ īterpres cū ſuperioribꝰ floruit. Qui preter īterpretationē ⁊ tranſlationē ēt alia multa de religionis nr̄e laudi bus monumēta reliquit. Hic Taciani viri eruditiſſimi an̄ꝙͣ in hereſim incideret: diſcipulus fuit. Papa. xv. Ictor papa natiōe Apher pr̄e Felice. Poſt Eleutheriū ſedit ānis. x. mēſ3. diehꝰ. x. qui chr̄iane rei curā optime gerēs(Gratiano teſtāte) ꝯſtituit vt 192 5 chr̄iani īfenſi ꝗ oīo recuſarēt recōciliari ab oīuꝫ cōione ſūmouerent̉: vt hr̄ ī Canone. 9i. di. c. Perlatū ē. Statuit itē vt ep̄s q̄ a ꝓprio grauat̉ Metropolitano ad Romanā ſedē appellare poſſet. 2. q. σ. c. Siqͥs putauerit. Conſtituit ēt ex Eleutherij predeceſſoris ſn̄ia vt ſanctū dn̄i paſcha dn̄ico die celebraret̉ a. 14. luna men ſis Martij: vſqꝫ ad. xxi. eiuſdē mēſis. Nam vſqꝫ ī hodiernū tp̄s ex veteꝝ ꝯſuetudine paſcha ſemꝑ cū iudeis. xiiij. luna celebrabat̉. Cuiꝰ ꝗdē decretū poſtea ī ꝯcilio Niceno ꝯfirmatū fuit: vt oīo poſt. 14. lunā eiuſdē mēſis celebraret̉/ ne iudeos imitari videremur. Fuere tn̄ vſqꝫ ad ꝯciliū Nicenū ml̓ti ſūmi viri huic opīoni renitē tes. Decreuit quoqꝫ victor vt ī qͣuis aqua baptiſmū petētes baptizarent̉ ſi neceſſitas īſtaret: quāobre ꝯciliū ī paleſtina hītū fuiſſe dicūt. Res tn̄ ītegra ī Nicenū ꝯcili um trāſlata fuit: vt de ꝯſe. di. 4. c. In baptiſmate. Hic q̄dā de regionibꝰ ꝯpoſuit vo lumina: quibus ꝯpoſitis ⁊ duabus ordinationibꝰ celebratis ī Decēbrio mēſe: martyrio coronat̉. Et apud beatū Petrū in Uaticano ſepelit̉: cuius feſtū quinto kl̓as Auguſti celebrat̉. Et tūc ſedes vacauit dies. xij. Elius ꝑtinax decimuſnonꝰ romāoꝝ īperator poſt Comodū. 24 3. olympia de īꝑare cepit: ⁊ īperauit ſex tm̄ mēſibꝰ. Hic cū imꝑare cepiſſet ſeptuageſi 194 5393 ¶ Imū agebat ānū: q ⁊ p̄fecturā vrbis agēs ex totiꝰ ſenatuſcōſulto īꝑare ꝯpulſus ē. Rogatꝰ vt vxorē Auguſtā facet: ac filiū Ceſarē appellaret ꝯtradixit: dicens ſufficere ꝙ ipſe īuitꝰ regnaret. At qm̄ ī īꝑatore nihil auaritia turpiꝰ ē: cū illiberalis ac ſordidus haberet̉. ſexto īperij ſui meſe a Iuliano quodā iuriſperito ī palatio ne mine ꝯtradicēte occiſus fuit: ⁊ Iulianꝰ ītereptor imperiū occupauit. Qui poſtꝙͣ ſe ptē mēſibꝰ īperaſſet ⁊ ipſe apud pōtē Miluiū victus a Seuero ciuili bello interfe ctus ē. Hic ille Iulianus fuit qui perpetuū edictū ꝯpoſuit. Sertiſ Euerꝰ at vigeſimꝰ(ſiue vigeſimuſprimꝰ vt multis placet) romanoꝝ īꝑator īterfecto Iuliano tyrāno eadē olympiade īꝑare cepit: ⁊ īꝑauit ānis. 18. hic 195 5394 (vt Heliꝰ Spartianꝰ refert) ex lepti oppido pr̄e romāo eꝗte originē duxit. Cuiꝰ pr̄ Aphricanꝰ fuit: q̄ an̄ꝙͣ ciuitate donaret̉ grece ac latine eruditiſſimus erat. Inito deīde īperio vt vir optimus rei frumētarie(quā minimā reꝑit) ita ꝯſuluit vt excedēs vita ſeptē ānoꝝ ānonā reliq̄rit: ⁊ tātū olei: vt ꝑ quinquēniū nō vrbis tantū

Anno Oūdi xhri ¶ Liber .VIII. Seuerus vſibus: ſed ⁊ totius italie q̄ oleo eget ſuffice̓t. Multis bellis laceſſitus fortiſſime rē pu.(ꝫ laborioſiſſime) gubernauit. Ad bellicā gl̓iaꝫ laudē quoqꝫ lr̄aꝝ addidit. Phi loſophie admodū ſtudioſus Parthos ⁊ Adiabenos(cū eo ꝯtēdere p̄ſum̄tes) ſuꝑa uit. Arabes ēt interiores ita cecidit vt eoꝝ regionē ꝓuinciā romanā face̓t. Ob quā rē Parthicus: Arabicus: Adiabenicus cognominatꝰ ē. Urbē p̄terea publicis exor nauit edificijs: Ubi ⁊ Thermas Seuerianas ⁊ Septizoniū extruxit. Quītā tam̄ ī chriſtianos ſuſcitauit ꝑſecutionē. Interfecto āt apud Lugdunū: Clodio: Albīo: q̄ ſe ī Gallīa Ceſarē fecerat. In Britānos(teſte Beda) bellū trāſtulit. Ubi ⁊ vallū 132. paſſuū milia ꝯtinēs a mari vſqꝫ ad mare deduxit vt receptas ꝓuincias a barbarica incurſiōe ſecuriores face̓t. Tandē Eburaci in Britānia morit̉. Qui in honorē Pertinacis predeceſſoris ſui ſe pertinacē vocari fecerat. Papa. 16. Epherinꝰ papa natiōe romanus/ pr̄e Abūdio poſt Uictorē ſedit ānis. 9. ꝗ 540ι 202 ⁊ ſctīſſimus vir fuit: eo ꝙ diuine rei magiſ ꝙͣ hūane ſemꝑ intētus extiterit. Un̄ ⁊ ꝯſtituit(teſte Gratiāo) vt aſtātibus cl̓icis ⁊ laycis fidelibus ⁊ Leuita ⁊ ſacerdos ab ep̄o ordinaret̉: ſicut hr̄ ī Canone. 75. di. c. Ordinatiōes p̄ſbr̄oꝝ. Statuit itē vt ꝯſecratio diuini ſanguīs in vitreo vaſe nō āt in ligneo vt ātea fiebat ꝯficeret̉: de ꝯſe. di. i. c. Uaſa. Hāc tn̄ inſtitutionē ſb̓ſequētes pōtifices īmutauerunt qꝛ in Remēſi ⁊ Tyburenſi ꝯcilio ſtatutū fuit calices fieri ex auro: aut argēto vl̓ ſta gno ſaltē. Eēſuit quoqꝫ vt oēs chr̄i fideles ānos pubertatis att īgētes ſingul̓ ānis ī ſolēni die paſche publice ꝯmunicarēt d̓ ꝯſe. di. 2. c. Relatū. Qd̓ ꝗdē inſtitutū Inno cētius tertius poſtea nō ad cōionē tm̄: veꝝ ēt ad ꝯfeſſionē delictoꝝ traduxit: vt extra de pe. ⁊ re. Oīs utriuſqꝫ ſexus. Mādauit itē ne ep̄s uel a pr̄iarcha: uel a prima te: uel a Petropolitano ſuo ī iudiciū uocatus ſine auctoritate apl̓ica dānaret̉. Vo luit deniqꝫ ep̄o celebrāte oēs adeſſe p̄ſbr̄os. Celebratis v̓o qͣttuor in Decēbrio mē ſe ordinatiōibus: ubi p̄ſb̓ros. i3. diaconos. 7. ⁊ ep̄os ꝑ diuerſa loca. 13. creaſſet martyrio coronat̉: ⁊ uia Apia apud Galixti cemiteriū ſepelit̉. Cuius feſtū. 7º. kl̓as Se ptembris celebramus. Poſt quē ſedes uacauit dies ſex. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Simachꝰ natiōe Samaritanꝰ iudeoꝝ ꝓſelitꝰ fc̄us qͣrtꝰ interpres hꝰ pōtificis tꝑe floruit. Et poſt Theodotionē diuinas ſcripturas ex hebreo in grecū trāſtulit. Rhodion genere Aſianus Taciani heretici quōdā diſcipulus: hac tempeſtate ī diui nis ſcripturis eruditiſſimus hr̄: qui multa cōpoſuit opuſcula. ⁊ preſertim precipuum aduerſū Martionē hereticū opus. In quo(vt diuus Hiero. ſcribit) oſtendit quomodo Martionite inter ſe quoqꝫ diſcrepent. Clemētē Alexādrinū p̄ſbr̄m viꝝ egregiū cū his floruiſſe tradūt: q ⁊ eruditiſſima vo lumīa ꝯſcripſit. Inter q̄ Stroniatū.i. varietatū ſūt libri. 8. Aduerſus gētes li. i. Pe dagogi. li. 3. De paſcha. li. i. De ieiunio. li. i. De diſputatiōe. li. i. De obtrectatiōe. li. i. De canonibꝰ eccl̓iaſticis. li. i. Aduerſus eos ꝗ iudeoꝝ ſeq̄bant̉ errores. li. i. Et alius ꝗ īſcribit̉. Quiſnā diues ille ſit qui ſaluet̉. Extāt ⁊ eius epl̓e ꝯplurime. Heraclitꝰ ēt īſignis doctor ꝑ hoc tp̄s(teſte Hiero.) ī apl̓m Paulū ꝯmetarios edidit. Maximinus quoqꝫ vir doctiſſimꝰ q̄ſtionē famoſiſſimā īſigni volumīe vētilauit. Un̄ ſ. malū: ⁊ ꝙ oīs maͣ a deo ſit facta: ⁊ alia multa. Fuere ⁊ alij doctiſſimi viri hac tem peſtate quoꝝ de numero candidus quidā qui in Exameron ꝯpoſuit. Et Sixtus ī ſignis doctor qui de reſurrectiōe librū edidit. Necnō ⁊ Arabianus qui nonnulla opuſcula ad chriſtianū dogma pertinentia deſcripſit. Gallus inſignis doctor referēte Hiero. ſub huius pōtificatu diſputationē ſuā valde vtilē adu̓ſus Proculū Mōtāi ſectatorē hūit. In quo ꝗdē volumīe tredecī tm̄ Pau li enumerat epl̓as. Quartā v̓o decimā: q̄ ad hebreos fert̉: nō eē Pauli dicit. Tertulianū Aphricanū pr̄ia carthaginēſeꝫ Cēturiōis cuiuſdā ꝓcōſularis filiū viꝝ ꝗdē īgenio clariſſimū: quē Hiero. īter doctos latinos poſt Uictorē ⁊ Apollonium aſſcribit his tꝑibꝰ floruiſſe ⁊ multa volumina ꝯſcripſiſſe tradunt. hic(vt Hiero. re fert) cū ad mediā vſqꝫ etatē aphricane eccl̓ie p̄ſbr̄ noīatiſſimꝰ ꝑmāſiſſet: īuidia cleri coꝝ romane vrbis adeo ꝯtumelijs ⁊ vexatiōibꝰ attritꝰ fuit: vt ad Mōtani doctrinā laberet̉. Ꝙobrē ⁊ volumina ꝯtra catholicā eccl̓iaꝫ ꝯpoſuit. Et ꝙͣmaxīe de Pr

Anno L iber VIII. Chriſti Mn̄di Seuerust dicitia: De ꝑſecutiōe: De ieiunijs: De extaſi li. 6. ⁊ aliū aduerſus Apolloniū edidit librū. Uixitqꝫ vſqꝫ ad decrepitā etatē ⁊ alios ꝯſcripſit libros. ¶ Quinta in chriſtianos perſecutio. Perſecutiōe ī chr̄ianos Seueri iuſſu ſcd̓o Sepherini āno facta: ilico diuina vltio ſub ſecuta ē. Nā ciuilia bella romanos miꝝ ī modū attriuere. In qua quidē perſecutio ne hi paſſi ſunt. Hyreneus Lugdunēſis ep̄s vir doctiſſimꝰ: hac Seueri ꝑſecutiōe chr̄i martyr effici tur. Qui ⁊ ſub Comodo prīcipe ꝙͣ maxīe floruit: quē Policarpi martyris diſcipu lū fuiſſe Hiero. ſcribit. Hic ꝗn̄qꝫ libros aduerſus hereſeos ſcripſit. Cōtra gentes volumen aliud breue. Et alid̓ de diſciplīa. Deqꝫ p̄dicatiōe apl̓ica li. i. Et librū ſiue opus diuerſoꝝ tractatuū. De ſcyſma li. i. De Monarchia volumē egregiū. Et ad Uictorē papa de qōne paſche epl̓as multas. Poſtea v̓o hac ſuꝑueniete ꝑſecutione cū omni ferme ciuitatis populo 4º. kl̓as Iulij martyrio coronatus ē. Cuius feſtū etiam eo die celebramus. Leonides Alexādrinus Origenis pr̄ vir optimꝰ ſub hac ꝑſecutiōe(Euſebio teſte) apud Alexandriā martyrij palmā adeptꝰ ē. Euiꝰ martyriū Origenes puer octēnis ſequi certe decreuerat: ſꝫ diuīa diſpēſatiōe ad multoꝝ vtilitatē reſeruatꝰ ꝑ mr̄nam ſollicitudinē īpeditus fuit. Nā ipſa pueri veſtes ne craſtino ī publicū ꝓdiret nocte latēter ſurripuit. Un̄ ⁊ puer ad pr̄eꝫ epl̓aꝫ ſcribit qͣ ſignificat maternis artibꝰ fuiſſe detētū. patrēqꝫ rogat ꝓſequi qd̓ incepit. Eius āt feſtū kl̓is Martij celebrat̉. Perpetua āt ⁊ Felicitas matrone ſctīſſime ī Mauritania cītate Tiburbitanoꝝ cuꝫ Reuocato: Saturnino: ⁊ Secūdolo paſſe ſūt. Et Secūdolus ꝗdē ī carcere quieuit Reliqui v̓o beſtijs traditi ſūt. Quaꝝ ēt feſtiuitas kl̓is Martij celebratur. Aſſianꝰ Seueri filiꝰ: Cui Antonino Caracalle cognomē fuit. riꝰ. romano Caracalla rū īꝑator poſt pr̄em āno 2º 247. olympiadis īperare cepit: ⁊ īperauit anniſ riꝫ 5412 7. Uir certe peſſimꝰ: facinoroſus: nec genitori vlla v̓tute ſil̓is. Immo illo aſperior ⁊ oīum anteceſſoꝝ libidine intēperātior ꝗ nullū ēt facinoris genꝰ p̄termiſit: ⁊cͣ. Nā ⁊ fr̄em Getā occidit: ⁊ nouercā ſuā vxorē duxit. Sꝫ nec egregiū aliquid (p̄ter Thermas antoninianas qͣs ipſe īcohauit) de ſe dereliꝗt. Eas poſtea Alexā der ꝑfecit. Muniuit ēt ī vrbe via nouā. Septīo āt īperij ſui āno dū preliū in Parthos mouiſſet īter Ediſſam ⁊ Cannas ꝯmiſſo cū eis p̄lio āno etatis ſue 44º. inter fectus ē. Helius tn̄ Cāpridius nō ī p̄lio: ſed cū ex p̄lio receſſiſſet ad requiſita vētriſ inſidijs a Macrino prefecto eū occiſū fuiſſe dicit. Editio qͣnta. 4º. īperiſ huiꝰ āno apd̓ hyericontū ī dolio quodā fuit īuēta. Cuiꝰ auctoignorat. Ideo vulgata editio nūcupat̉. De eadē pſalteriū vſuale nr̄m emerſiſſe dr̄: cū tn̄ in ceteris diuine ſcripture libris tranſlatorē ſequamur Hieronymū. Acrinꝰ. r2ꝰ. romāoꝝ īꝑator. 249. olympiade Baſſiano īterfecto īꝑare cepit Macrinꝰ īperauit āno vno. Uir certe ⁊ origīe ⁊ flagitijs inꝗuatꝰ: de quo nil virtu219 5418 ¶ Itē dignū hr̄e potuimꝰ. Quē heliogaballꝰ apd̓ Anthiochiā īterfici curauit. Alixtꝰ papa poſt pͣepherinū vno ⁊ eodē āno cū Macrino ſedere cepit: ⁊ Papa. 17 ſedit ānis. v. men. 2. diebꝰ. x. Fuit hic natiōe romanꝰ pr̄e Demetrio ex r̄gio 5418 he Rauenatū. Uir ꝗdē diuinꝰ: ꝗ licꝫ ī multā reꝝ ꝑturbationē īcidiſſet neꝙͣ tn̄ ab īſtituto ſuo diſceſſit. Sꝫ Gratiano teſte ꝯſtituit ne ꝗs de cetero ī ep̄m cōſe craret̉ niſi canonice electꝰ fuiſſet: ſicut ī canone ꝯtinet̉. σ2. di. c. Nullus ī ep̄ꝫ. Vtqꝫ clerici ꝗ ad ſacroſ ordīes eēt ꝓmouēdi ab vxoribꝰ abſtinerēt. 27. di. c. Preſbris. Cō ſtituit itē qͣter ī āno ieiuniū.ſ. Vernale: Eſtinale: Autūnale: ⁊ Hyemale. 7σ. di. c. Ieiuniū qd̓ ter ī āno. Itē vt ſacerdotes īceſtuoſi nullū accuſare poſſēt. 3. q. 4. c. Cō ſanguineoꝝ. Cēſuit itē vt accuſator abſente reo ī iudicio nullo mō audiat̉. 3. q. 9. c. Abſente eo. Cēſuit rurſus ne qͣs ep̄s de alterius eccl̓ia diſpone̓ poſſet. 7. q. i. c. Nul lus alteriꝰ. Mādauit quoqꝫ vt layci q̄ temere diſpenſatiōes reꝝ eccleſiaſticaꝝ vſur pare p̄ſumerēt veluti ſacrilegi punirent̉. 16. q. 7. c. Si quis. Ferunt hūc edificaſſe templū beate virginis Marie ī regiōe tranſtyberina. Cemiteriū quoqꝫ de ſuo no mine via Apia ꝯdidit. Ubi ⁊ iāpridem multa ſanctoꝝ martyꝝ corpora tumulata ſuerāt. Et vſqꝫ in preſentē diē cemiteriū Calixti appellat̉. Ueꝝ cū Palmachiū cō

Anno VIII. Gūdi xpi ¶ Liber Senerus ſularē ⁊ Simpliciū ſenatorē ac Felicē nobilē viꝝ cū domībus eoꝝ baptizaſſet ⁊ ad martyriſ palmā īcitaſſet: necnō ⁊ multos p̄ſbyteros diacones ep̄oſqꝫ ordinaſſet. 2º. idus Octobris ſub Alexādro martyrio coronatꝰ ē: ſepultuſqꝫ fuit poſt. 17. diem ab Aſterio eius preſbytero in cemiterio Calepodij: Eiuſqꝫ feſtū. 2º. idus Octobris ce lebramus. Arcus Aurelius Antoninus cognomēto Heliogaballus. 23ꝰ. romanoruꝫ Helioga īꝑator āno prīo. 249. olympiadis interfecto Macrino imꝑare cepit: ⁊ imballus ¶¶ Pperauit ānis. 4. Hic Caracalle naͣlis filius fuit ex Semyamira formoſiſ5419 220 ſima femīa a pd̓ Phenicē eo tꝑe natus quo Seuerus cū Parthis bellū geſſit: ꝗ cū adoleſcētulꝰ eēt ſolis ſacerdos factus Deliogaballus cognoīatꝰ ē. Helios.n. phenicū lingua ſacerdos latine dr̄. Deinde apud Antiochiā mr̄is artificio ad imperiſ maieſtatē aſſūptus ē. Qui iā cū Parthis pace firmata: ēt cū mr̄e libidinoſe viuere cepit. Ꝙͣobrē ad vrbē veniēs a ſenatu īpetrauit: vt ea ī ſenatorio ordine locaret̉: q̄ eo ī ordine prīa femina fuit. Huius Heliogaballi ſpurcā vitā Helius Cāpridiꝰ optime deſcripſit. Qui īter cetera vite eius dedecora aſſerit ip̄m ī veſtales virgīes inceſtū ꝯmiſiſſe: aliaſqꝫ ꝓbroſas mulieres ſemꝑ domui hūiſſe. Cuius rei cā vrbis dignitates ⁊ honores malis flagitioſiſqꝫ viris vt plurimū ꝯmēdauit: Eam ob rē cū a Sabino ꝯſulari viro clariſſimo reprehenderet̉ eum ē medio auferri preceperit. ve rum cum qͣttuor ānis imperiſ dignitatē ſuis inquinaſſet flagitijs militari tumultū cum mr̄e interfectus ē. Cexāder. 24. romanoꝝ imperator. 25o. olympiade poſt Heliogaballū imAlexāder perare cepit: ⁊ imperauit annis. 13. Uir certe(vt Helius Lampridius ſcri 5423 224 bit) vnicum oīum virtutū exēplar: qui iuſtitiā ita coluit vt nemo vnꝙͣ de il ata ab eo iniuria conqueſtus ſit. Procul.n. a ſe oēm pompā ⁊ ambitionē ſemꝑ abie cit. nec vnꝙͣ toga picta(niſi ſemel tm̄ dū ꝯſul eſſet) vſus ē. Tante ēt prudētie fuit vt a nemine vnꝙͣ decipi potuerit. Uiroꝝ ēt illuſtriū amator: quoꝝ ſtatuaſ vndiqꝫ ſum ma diligentia ꝯquiſitas in foro tranſitorio locari mādauit. Un̄ ſua prudētia ſueqꝫ virtute īnumerabiles predeceſſoꝝ principū ſordeſ lauit: ⁊ dignitatē imperij romar reſtituit. Hic chr̄m vt ꝓphetam ſanctiſſimū excolēs ip̄m inter deos referri voluit: cuius imaginē vna cū Abrahe Orpheiqꝫ imagine ī domo ſua hūit. Sicqꝫ rēp.(au xilio Ulpiani ⁊ Pauli patauini iuriſcōſultoꝝ: atqꝫ Iulij Frontini viri doctiſſimi) collapſam reparauit. Tantis igit̉ virtutibꝰ hic īſignitꝰ imperator oīum ꝯſenſu crea tus ꝯfeſtim bellū ꝯtra Parthos ſuſcepit. ⁊ Terſem eoꝝ regē clariſſime vicit. Diſcipline v̓o militaris adeo emēdator ſeuerus fuit: vt quaſdā et legiōes integras exauctorauerit: ꝓpter quod apud Magunciam Germanorum ciuitatē tumultū milita ri inſtigatiōe Maximini Thracis interfectus ē. Natus ē aūt Alexāder ex Aſſyri is parentibus: ⁊ ex Mamea mr̄e chriſtiana rome generatus. Rbanus papa natione Romanus: patre Pontiano poſt Calixtum ſePapa. 18. dit annis.s. menſibus. 2. diebus. 12. Uir ſiquidem doctrina ⁊ ſanctitate vi 5424 225 te eminentiſſimus: cuius rei gratia multos ad fidem Chriſti traxit. Inter quos Ualerianus Cecilie ſponſus. ⁊ Tiburtius eiꝰ germanꝰ fuere. Hic Gratiano teſte) multa conſtituit: ⁊ ꝙ maxime mandauit ne de cetero quis in epiſcopuꝫ eligeretur: niſi prius aut ſacerdos/ aut diaconus conſecratꝰ fuiſſet: vt habetur. 6o. di. c. Nullus in epiſcopatum. Conſtituit item vt clerici primam tonſuraꝫ de manu abbatis accipere poſſent. σ8. di. c. Quoꝝ vices. Declarauit quoqꝫ ieiunia quattuor tempoꝝ a predeceſſore ſuo inſtituta: qꝛ hominum imperitia cōfundebātur. 7σ. di. c. Statuimus. Cenſuit ac iuſſit omnia altaris vaſa de cetero: aut argentea: aut ſtagnea fieri: de conſe. di. i. c. Uaſa quibus. Eiuſdem etiam inſtitutum fuit: vt eccle ſiaſtica predia ac fundos a fidelibꝰ oblatos reciperet: partireturqꝫ fundus viritim clericis omnibus: nihilqꝫ cuiuſpiam priuatum eſſet: ſed in commune bonum. Deniqꝫ cum ordinationes quinqꝫ in Decembrio menſe celebraſſet: vbi ⁊ multos dyaconos preſbyteroſqꝫ ⁊ epiſcopos ꝑ diuerſa loca creauit. Poſt Ualeriani ⁊ Tyburtiſ ac Cecilie virginis martyrium: ⁊ ipſe nono kalendas Iunij pro Chriſto

.VIII. Liber Alexander paſſus ē: ſepultuſqꝫ in cemiterio Pretextati in via tyburtina: poſt queꝫ ceſſauit epiſcopatus dies. 30. Eiuſqꝫ feſtum celebratur nono kalendas Iunij. ¶ Martyres pro Chriſto paſſi. Agapitus per hoc tempus apud Preneſtinam ciuitatem martyrio coronatur. Qui cum quindecim eſſet annorum: ⁊ Chriſti amore ferueret: iuſſu Alexādri principis tentus ē. Et primo quidem neruis crudis diutiſſime ceſus: ac deinde a preſide Antiocho grauiora paſſus ſupplicia. Tandem imperatoris precepto leonibus ſubiectus: ſed minime leſus miniſtrorum gladio coronandus percutitur: cuius feſtū etiā decimoquinto kalēdas Septembris celebratur. Calepodius preſbyter ſanctiſſimus etiā Rome ab Alexandro imperatore pro Eri ſto interficere iuſſus ē: eiuſqꝫ corpus per ciuitatem ignominioſe tractum ē: ⁊ in Ty berim iactatum: cuius feſtiuitateꝫ. vjᵇ. idus Maij celebramus. Palmachius ꝯſul cū vxore: filijs: alijſqꝫ ꝓmiſcui ſexꝰ numero. 42. ſimiliter ⁊ Simpli ciꝰ ſenator vno eodemqꝫ tempore Alexandri iuſſu decollati ſunt: quorum capita ꝑ diuerſas vrbis portas ad exemplum chriſtianorum ſuſpendi iuſſa ſunt. Eorumqꝫ feſtiuitas cū Calepodij feſto celebratur. Ippolitus ſanctitate inſignis Rome ꝯprehēſus iubēte Alexādro ligatus pedes ad colla indomitoꝝ equoꝝ: ⁊ per Cardetum ⁊ tribulos tractus emiſit ſpiritum. Concordia ēt eius nutrix cū eo hoc modo paſſa ē: ꝗa tamdiu ante eū plūbatis ceſa ē: donec redderet ſpiritū. Alij quoqꝫ decē ⁊ ſeptē de domo eius ꝓ Chriſto capite ce ſi martyrij coronā adepti ſunt: quoꝝ feſtiuitatem idibus auguſti celebramus. Martina quoqꝫ v̓go ſanctiſſima hoc tumultū Rome diu̓ſis tormētoꝝ generibꝰ cruciata tādē gladio ceſa maͣtyrij gl̓aꝫ ꝓmeruit: cuius feſtū kalēdis Ianuarij celebrat̉. Cecilia virgo argumentoſa: que ſponſum ſuum Ualerianum: ⁊ fratrem eius Tibur tium ad credendum Chriſto perdocuit: ⁊ ad martyrium tolerandum induxit Rome. incredibili martyrio conſumatur: cuius diem feſtum. xo kalendas Decembris celebramus. Eius domuꝫ Cecilie rogatū Urbanus poſtea deo dicauit. Tiburtius aūt ⁊ Ualerianus viri preſtātiſſimi ab Almachio vrbis p̄fecto martyriū ꝓ Chriſto ꝯſtāti animo tolerauere: ꝗ fuſtibꝰ diu ceſi poſtea gladio occiſi ſunt. Ma ximinus v̓o vir illuſtris cum eis tamdiu plumbatis ceſus fuit quoad ſpirituꝫ exha laret. Celebraturqꝫ eorum feſtiuitas. 18º. kalēdas Maij. Quiricius patriciꝰ romanꝰ cū matre Iulita apd̓ Romā iūctis ſecū alijs innumerabilibus martyrium pertulerunt: quorum feſtū idibus Iulij celebramus. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Ulpianus in iure ciuili preſtātiſſimus vir: Alexādriqꝫ imꝑatoris aſſeſſor his tempo ribus Euſebio teſte ꝓpter eximiā eius doctrinā maximo in p̄cio habitus ē: ꝗ pre ceteris leges oēs explanauit: multaqꝫ alia monumenta ſcripto reliquit. Paulus Patauinus in iure ciuili ſimiliter celebratiſſimus ꝑ hec tēpora floruit: ⁊ ad ꝯponendam rempu. ſuperiorum imperatorum vitio labefactatā Alexandro imperatori plurimū auxilio fuit: qui ⁊ nonnulla in ea facultate cōpoſuit. Iulium quoqꝫ frontinum virum doctiſſimum cum ſuperioribus floruiſſe tradunt: Alexandroqꝫ ſimiliter ad res componēdas fuiſſe adiumento. Beryllus quidā Arabie ep̄us cū eiſdē floruit: ꝗ licet poſtea ī hereſim que Chr̄m ante incarnationē fuiſſe negat delapſus fuerit. Origenis tn̄ ope reductus ē ad veritatem: ⁊ poſtmodū nōnulla ꝯſcripſit: ⁊ ꝙͣmaxime epiſtolas multas ꝗbꝰ Origeni gr̄as agit. Extat ēt dialogꝰ Origenis ⁊ Berylli: in quo Beryllus hereſeos arguit̉. Triphonem etiam Origenis auditorem his temporibus librū de vacca ruffa ī Deutronomio: ⁊ alia multa compoſuiſſe conſtat. Hic vir in doctrinis eruditiſſimꝰ fuit: ad quem nonnulle Origenis extant epiſtole. Ambroſius dyaconus ꝑ hec tēpora ꝯfeſſionis gloria inſignis fuit: ꝗ primo Martionites exiſtens ab Origene correptus Chriſt. ẜuus euaſit: ad que Origenes multa poſtea dictauit volumina Sꝫ ⁊ ip̄e vt vir elegantis ingenij multa compoſuit. Minutius item felix inſignis tum Rome cauſidicus dialogum ſcripſit: in quo chriſtianuꝫ ⁊ ethnicū diſputantes inducit: ꝗ octauus inſcribit̉. Scripſit ⁊ ꝯtra Mathe
Anno Chriſti Mūdi

Anno Pūdi Chriſti Papa 15º 54 34 335 aximinus 54 7 331
¶ Liber VIII. Alexander maticos: de quo Lactantius ī libris ſuis meminit. Origeneꝫ vero alexandrine eccleſie preſbyterum Leonidis martyris filiuꝫ philoſo phorum omnium ſue etatis principem his tēporibus floruiſſe tradit Euſebius liº. σº. eccleſiaſtice hiſtorie. Qui ingenij eminentiſſimi vir poſt patris obitum chriſti fideles a tyrānis oppreſſos pro poſſe fouit: ⁊ ad mortem vſqꝫ perductos animauit. Hebioneoꝝ preterea hereſim expugnauit: qui Chriſtū ex Ioſeph ⁊ Maria natū hominem purum eſſe dicebāt: ac legem iudaico ritu ſeruādaꝫ predicabāt. Multos preclariſſimos viros hereſi infectos ad fidei veritatē traduxit. Sꝫ ⁊ deo in vigilijs ieiunijſqꝫ ſeruiens ꝯſiliū etiā euangelicum de duabus tunicis nō habēdis ⁊ de nō cogitando de craſtino cum ſecure paupertatis exēplo implere curauit: per multos annos calciamētis vinoqꝫ: niſi ob ſtomachi releuāda incōda abſtinuit. Suꝑ lectuꝫ plumis ſtratū nō dormiuit. Carnes nō guſtauit. Et tm̄ caſtitatis amator fuit: vt zelo fidei(ſed nō ẜm ſcientiā) ſe caſtrauerit. Quē ⁊ Mamea Alexādri imꝑatoris mater eius audiēdi deſiderio capta ex Alexandria Antiochiaꝫ aſciuit Hic p̄ter alios ſcriptores ſeptem iuuenes: ſeptemqꝫ puellas ex ipſius ore diuerſas ſcribētes mate rias habuit. Unde ⁊ Porphyrius phūs Origenē laudans: dicit eum omīa Platonis ſecreta fuiſſe ꝯſecutum. Mille nanqꝫ tractatus(vt diuus Hieronymus ſcribit) in eccleſia locutus ē: in ꝗbus(vt Augº ⁊ Hieronyº placet) in pleriſqꝫ errauit. Uerū multi clariſſimi viri euꝫ mirifice laudāt maxime Euſebius noſter ⁊ Ruffinꝰ Aqui legienſis. Hic ꝯmētarios multos edidit: quos ⁊ chomos appellauit: quos ēt eccle ſia recipit: vt habet̉ in canone. xv. di. E ꝗbus extāt. Suꝑ geneſim Omilie. 17. Su per Exodū omilie. 13. Suꝑ leuiticuꝫ. 28. Suꝑ numeri. 28. Suꝑ Ioſue. xxvj. Suꝑ iudicū omilie. vj. De Helchana tractatꝰ vnus. Suꝑ Iob li. 3. Suꝑ cātica cāticoꝝ li3. Suꝑ eadē omilie. 2. Suꝑ Iſaiā omilie. 9. Suꝑ Ieremiā. 14. Suꝑ Ezechielē. 14. Suꝑ Mattheū omilie. 26. Suꝑ Lucā libri. 38. Suꝑ Ioannē tractatus vnus. In ępiſtola ad romanos li. x. De martyribus liber vnus. Super pſalmuꝫ omilie. 5. Su per pſalmum. 39. omilie. 4. Obiſt vero anno ſalutis noſtre. 23 σ. etatis vero ſue. 7º. Sepultuſqꝫ eſt apud Tyrum. Ontianus papaſnatione romanꝰ: pr̄e Calphurnio poſt Urbanū ſedit an nis quinqꝫ: menſibus duobus: diebus duobus. Hic inſtigantibus quibuſdam idoloꝝ miniſtris ex mādato principis in Sardiniā inſulam cū Philip po eius preſbytero deportatus ē: vbi ꝑ aliquod tēpus multas calamitates: multaqꝫ tormēta pro fide Chriſti paſſus/ tandē occubuit: cuius corpus poſtea a Fabiano po tifice Romam cū magna veneratione ac totius cleri ſupplicationibus reportatū ē: ac ſepultum via Apia in cemiterio Calixti: celebraturqꝫ eius feſtū. 13º. kalēdas Decembris: poſt cuius martyriuꝫ ſedes vacauit dies. x. Cyriacum papā Pōtiano ſucceſſiſſe: vnoqꝫ anno ⁊ tribus mēſibus ſediſſe ferūt. Ue rū ꝗa ꝯtra patrū voluntatē ceſſit papatui: atqꝫ cum. xj. virginū milibus: quas pene oēs baptizauerat Agrippinā ꝯceſſit in cathalogo pontificū poſitus non ē: cū tamen ⁊ ipſe v̓go exiſtens cū virginibus illis martyrio coronatus ſit. Aximinus natione thrax. xxv. romanoꝝ imperator poſt Alexandrū princi pem anno. 2º. 253 olympīadis imperare cepit: ⁊ imperauit annis tribꝰ. Hic ¶ ¶ O ex vtroqꝫ parēte Barbaro ⁊ apud Barbaros natus/ etiam vſqꝫ ad puber tatis tempora ibideꝫ enutritus ē. Quē poſteaꝙͣ bellum in Germania proſpere geſſiſſet(mortuo Alexandro) milites ſine vlla ſenatus auctoritate principem deleger̄t. Qui adeo magnus fuiſſe dicitur: vt octo pedes excederet: tantamqꝫ peduꝫ magni tudinem habuit: vt poſtea in prouerbium ceſſerit cum de longis ⁊ ineptis hominibus loq̄mur. Maximini caligā reꝗͥrit: eāqꝫ ob magnitudinē ferūt eū amphorā vini vna cena bibiſſe. Hic ſextā ꝑſecutioneꝫ poſt Neronē ī chr̄ianos exercere cepit: ⁊ ꝙͣ maxime ī Origenē ⁊ Mameā Alexādri matrē chr̄ianā: quoꝝ mortē ſummoꝑe cupiebat. Verū eodē anno: quo chr̄ianos ꝑſequi cepit a Pupieno Aquileie: quā obſi debat vna cū filio Maximino interfectus ē. Ferūt ī aquileiana obſidione feminas Aquileienſes(cum nerui ⁊ funes ad emittendas ſagittas viris deeſſent) ex earum capillis p̄ciſis funes feciſſe. Un̄ ī eaꝝ honore tēplū Ueneri calue ſenatꝰ dedicauit.

Anno Chriſti Mūdi VIII. Liber Maximinus Papa i6 Ntherꝰ p̄pa natione grecꝰ pr̄e Romulo poſt Pōtianū ⁊ Cyriacū ſedit an nis. 3. mēſe vno: diebꝰ. xi. Uir ꝗdē optimꝰ. Qui(Gratiano teſte) ſtatuit ep̄ꝫ 239 5438 neceſſitate exigēte: ⁊ vtilitatis cā interpoſita ſummi pōtificis auctoritate ad aliū epiſcopatū trāſferri poſſe: vt habetur ī canone. 7. q. i. c. Mutationes ep̄oꝝ. Primuſqꝫ ſtatuit ⁊ mādauit vt martyrū res geſte diligēter exquiſite a notarijs cōſcriberentur: ⁊ ꝯſcripte recordarentur: Quibus geſtis cū vnū tm̄ ep̄m creaſſet mar tyrij palmā adeptus ē: atqꝫ via Apia in cemiterio Ealixti 3º nonas Ianuarij ſepeli tur: quo etiam die feſtum eius agitur. ⁊ poſt ſedes vacauit dies. 13. Uiri doctrinis excellentes. Porphyriꝰ atheniēſis clariſſimꝰ phūs ꝑ hec tp̄a ī p̄cio habitꝰ ē. vir certe chr̄iani noīs acerrimꝰ ꝑſecutor. ⁊ Origenis p̄ſb̓ri p̄cipuꝰ laudator ⁊ amator: ꝗ inter cetera yſagogas.i. introductiones ad Ariſtotelis cathegorias.i. p̄dicamēta ꝯſcripſit: ⁊ alia ml̓ta edidit. Hic lꝫ multas obtrectatiōes ꝯtra Orthodoxā fidē ingeſſiſſet: tn̄ teſte Augꝰ 4º. d̓ ci. dei. c. Poſuit deū pr̄eꝫ ⁊ filiū ab eo genitū: ⁊ ſpūmſanctū ꝓcedētē: ī quo trini tatis myſteriū ſenſiſſe videt̉. Hūc eundem antiquiſſimum Augꝰ fuiſſe refert Iuliū quoqꝫ aphricanū inter ſcriptores nobiliſſimū his tēporibꝰ floruiſſe tradūt: ꝗ ⁊ ſuo nōī apd̓ Aeſareā Paleſtine vrbē bibliothecā inſignē cōdidit. ⁊(teſte Hieronymo) ſb̓. M. Aurelio Antonio legationē ꝓ īſtauratiōe Emaus caſtello ſuſceꝑat: qd̓ poſtea Nicopolis ē appellata. Scripſit āt d̓ trinitate volumē grāde. Iteꝫ de paſca. De ſabbato. De circūciſione. Ae Attalo. Deqꝫ tēporibus libros quinqꝫ. ⁊ ad Ori genē epiſtolā: in qua oſtēdit fabulā Suſane apd̓ hebreos non haberi. Gordianꝰ Ordianus. 2σ. romanoꝝ imperator poſt Maximinū tyrānū anno primo 254. olympiadis adhuc puer imperare cepit: ⁊ imperauit annis. 6. Nam ¶ cū MPaximinus preter ſenatus auctoritatē imperiū vſurpaſſet. Senatꝰ ad 240 5435 deturbandū euꝫ tres imꝑatores declarauit: e ꝗbus Pupienus ⁊ Albinus poſt ſecundū principatus annū a militibus interfecti ſunt. Tertius v̓o hic Gordianꝰ adoleſcens Auguſtus ſex oīo annis imperiū tenuit. Qui imperio potitus: vt erat p̄ſtan tiſſimi animi parthis ꝯfeſtim bellū intulit: q̄ iam moliebant̉ erūpere: quos ēt ingēti v̓tute ⁊ clade ſuperauit: atqꝫ afflixit. Uerū duꝫ ad triūphuꝫ rediret non longe a romanis finibus Philippi fraude occiſus ē: qui poſt eum regnauit. Huius principis hec precipua laus fuit: ꝙ bibliothecam maximā extruxit: in qua ad ſexaginta duo librorum milia collocauit. Papa ri. ¶ Abianus papa natione romanus ex patre Fabiano poſt Antherum ſedit annis. 13. menſibus. xi. diebus. xi. Hic mortuo Anthero pontifice dum in 24 5440 via de futuro pontifice deligendo loqueretur ſtatim columba ſupra caput eius(vt Martinus tradit) aſtitit dicens: Rome ep̄us coronaberis. Qui diuinit ſic electus ſeptē dyaconibus regiones diuiſit: vt martyrū res geſtas ſumma diligētia ſcripto colligerēt. Idē quoqꝫ in cemiterijs ꝓ dignitate martyrū edificauit: cōſti tuitqꝫ Gratiano teſtate) vt nulla appellāti ſe inferret̉ pena: vt habet̉ in canone. ⁊ q. σ. c. Appellantē. Voluit item ꝙ quis poſt datā ſententiā poſſit ſe appellare. 2. q. 6 c. Licet. Statuit item ſi ꝗs ſacerdoti iniuriā inferret in excōmunicationis ſentētiā incideret. 3. q. i c. Deus. Mādauit preterea: vt vbi crimē admitteret̉ ibi quoqꝫ ⁊ cā rei mulctaret̉. 3. q. σ. c. Ubi ſemꝑ. Et vt accuſatus non niſi in foro ſuo audiret̉. 3. q. σ. c. Si quis. Prohibuit etiā ne quis ſimul ⁊ ſemel eēt accuſator ⁊ teſtis ⁊ iudex. 4. q. 4. c. Nullus. Uetuit item ne quis ex ꝯſanguineis vxorē duceret vſqꝫ ad quin tum ꝯſanguinitatis graduꝫ. 35. q. 4. c. De propinquis. Voluit preterea vt quilibet chriſtianus ter in anno cōmunicaret.ſ. in paſcate reſurrectionis. penthecoſte ⁊ natiuitate domini: de conſe. di. i. c. Et ſi non. Et vt ſingulis annis ſanctum chriſma in cena domini renouaretur ac vetus in eccleſia conbureretur: de conſe. di. 3. c. Lit teris veſtris. Huius tempore Nouatiana hereſis orta eſt: Deniqꝫ cuꝫ multos dya cones: preſbyteros ⁊ epiſcopos ꝑ diuerſa loca creaſſet ſb̓ Decio martyrio coronatꝰ eſt. Et in cemiterio Calixti ſepultus: huius feſtuꝫ vna cum diuo Sebaſtiano. 14º kalēdas februarias celebratur. Ac poſt eum ceſſauit epiſcopatus dies ſex. Ad hūc Origenes(ſb̓latis multis hereſibus) de ordine fidei ſeruādo multa ꝯſcripſit.

Anno .VIII. ¶ Tiber Mūdi Chriſti Gordianus Scyſma primum. Nouatus quidā romane eccleſie cardinalis preſbyter his tēporibus ob cupiditatem dignitatis ne pontificatus in manus Cornelij viri ſanctiſſimi atqꝫ doctiſſimi deue nire poſſet Nouatianū quendem exͣ eccleſiaꝫ ordinauit: ⁊ Nicoſtratū in Aphrica atqꝫ ita oīa diuina: atqꝫ humana perturbauit. Et ab eccleſia ſe ſeparās ſe ſuoſqꝫ ſe quaces mūdos.i. ſanctos appellabat. Et apoſtatas ēt penitētes recipiēdos eē oīo negabat: ꝓpter qd̓ ⁊ Rome ꝯciliū. σo. ep̄oꝝ totidēqꝫ preſb̓roꝝ cū ml̓tis dyaconibꝰ celebratū ē. Nouatiqꝫ opinio improbata ē: vt habet ī decretꝭ. 7. q. i. c. Nouatꝰ ꝙ ſal uatoris exēplo nemini petēti denegāda ſit venia. ⁊ hoc primū ſancte romane eccleſie ſcyſma fuit. Alie ēt hereſes huiꝰ tēporibꝰ pullulare ceper̄t: ⁊ maxīe Helcheſataꝝ hereſis: q̄ Paulū apoſtolū oīo reſpuebat: quas oēs Origenes(vt diximꝰ) ſuſtulit. Hilippus. 27ꝰ. romanoꝝ imperator. 4º. anno. 255. olympiadis imperare ce 5445 24σ pit: ⁊ imperauit annis. 7. Hic Arabs fuit ⁊ ex prefecto pretorij(interfecto per fraudē Gordiano) ſuffragijs omniū creatus ē. Qui vxorem noīe Serenā ducēs Philippū ex ea filiū ſuſcepit: eumqꝫ ſtatiꝫ cū adeptus eēt imperiū: fecit ꝯſortem imperij. Hic primꝰ omniū ex romanis principibꝰ vna cū vxore: filioqꝫ Phi lippo baptizatus Chriſti nomen cōfeſſus ē. Quo audito Origenes ad eoſdem de fide litteras dedit. Quibus a Fabiano pontifice confeſſis ⁊ baptizatis milleſimꝰ annus ꝯditionis romane vrbis expletus ē: ꝓpter quas res Philippus innumera biles ſolennitates in cyrcho ꝯſtituit: ⁊ ludos in campo martio tribus diebus ⁊ no ctibꝰ ppl̓o celebrauit: vbi ēt innumerabiles beſtias interfecit: eos tn̄ ludos a Uale rio Publicola poſt exactos reges lōge ante īſtitutos d̓ cēteſimo ī cēteſimū annū repetebāt: atqꝫ ita Agō mille annoꝝ exactꝰ ē. Hos tn̄ Deciꝰ ſua ꝑfidia diu̓ſis ī locis īterficere curauit: qa patrē Uerone: filiū v̓o Rome occidere fecit. Hi cū Deciū īfen ſuꝫ haberēt theſauros plurimos Fabiano pōtifici ꝯtuler̄t: propter qd̓ ⁊ odium in chrianos Deciꝰ ſumpſit ac eos vbiqꝫ perquiri ⁊ interfici madauit. hic āt Philippꝰ vrbē ex ſuo noīe. 4º. imꝑij āno ī Thracia ꝯſtruxit. ¶ Uiri doctrinis excellētes. Dyoniſius eruditiſſimꝰ vir Origenis auditor hoc āno ꝗ ē ꝗntꝰ imꝑij Philippi anus Alexādrine eccleſie ep̄us deſignat̉: ī qua(vt Euſebiꝰ ait) ſedit ānis. 17. ꝗ ⁊ ad diuer ſos de hereſibus epl̓as dedit. Sꝫ ⁊ ad Fabianū pōtificē maximū de penitentia ſcri pſit epl̓am. Ad romanos alterā. Ad Philemonē vnā. Ad Sixtuꝫ papam duas. Ad Dyoniſiū papā vnā: ⁊ poſtea tres ad Nouatianū: ī ꝗbus reprehedit eū ꝙ a corpore Romane eccleſie diſceſſiſſet. Scripſit ⁊ alias plurimas: vꝫ. De exilio. De mortalitate. De ſabbato. De paraſceue. De perſecutione Decij. Et duos libros aduerſus Nepotē ep̄m. Ad Origenē magiſtrum ſuum de martyrio. Ad Armenos de penitē tia. Et ad Dyoniſiuꝫ libros. 4. Necnō ⁊ de ordine delictoꝝ ⁊ alia multaAmonius philoſophus ⁊ dicendi peritiſſimus: ꝑ hoc tempus Alexandrie(Euſebio teſte) clarus habitus ē. Qui inter cetera ingenij ſui preclara monumenta: de Moy ſi ⁊ Ieſu naue ꝯſtantia opus elegantiſſimum edidit: ⁊ canones euāgelicos excogita uit: quos poſtea ſecutus ē Euſebius. Hunc Porphyrius philoſophus falſo accuſa bat: ꝙ ex chriſtiano ethnicus factus fuerit. Ornelius papa natione Romanus ex patre Gaſtmo poſt Fabianum ſePapa ꝝ Idit annis tribus: ⁊ vir certe eruditiſſimus: qui Hieronymo teſtante mulas epiſtolas ſcripſit. Ex quibus vna ad Fabium Anthiochenſis eccleſie 5449 250 epiſcopum de Synodo romana ⁊ italica: atqꝫ aphricana extat epiſtola. Alia d̓ No uatiano: ⁊ de ijs qui lapſi ſunt. Tertia de geſtis Synodi. Et quarta ad eundeꝫ Fa bium ep̄m valde prolixa de Nouatiani hereſi. Ad ipſum autē octo Cypriani martyris extant epiſtole religionis ⁊ fidei plene. Hic autem Gratiano teſtante conſtituit vt nullum a ſacerdotibus: niſi pro fide exigeretur ſacramentum: ſicut habetur in canonē. xxij. q. v. cº. Sacramenta. Statuit item: vt omnia que in abſentes in omni negocio: aut loco aguntur: ſiue iudicantur omnino euacuarentur. 3. q. 9. c. Omnia que aduerſus. Cenſuit etiam vt nullus ſacerdotū cauſam ſuā alieno cōmitteret iudicio: niſi ad ſedē apoſtolicā fuiſſet appellatū. Prius aūt ꝙͣ in exiliū miſſus eſſet p̄cibꝰ Lucine matrone ſāctiſſime corꝑa apl̓oꝝ Petri ⁊ Pauli e cathacūbis leuauit.

Anno Chriſti Mūdi .VIII. Liber Philippus Et Paulum quidem via hoſtienſi: vbi fuerat interfectus in Lucine predio colloca uit. Petrum vero vbi martyrium paſſus fuerat: videlicet in Uaticano: vbi ēt nunc requieſcit. Creatus deniqꝫ decembrio menſe multis ſacerdotibus: dyaconibus: ac epiſcopis poſt exilium ceſo eius ore plumbatis cum alijs viginti iuſſu Decij decollatus eſt. Sed ⁊ Cerealis miles cum vxore ſua Saluſtia: quos idem in fide inſtruxerat ſub eodem die capite plexus eſt. Quoruꝫ feſtum. 18. kalendas Octobris cele Decius bratur. Et in eius obitu vacauit ſedes dies. xxxv. Ecius. 28. romanorū imperator anno. 2º. 257. olympiadis imperare cepit: ⁊ imperauit annis tribus. Euſebius autem vno anno ⁊ tribus menſibus re gnaſſe dicit. Alij multo pluribus annis: vtcunqꝫ tyrannus peſſimus fuit. 251 5453 Quie Pauonia inferiore ciuitate Budalia natus cum filio ſuo Ceſare declarato. Interfectis Philippis patre ⁊ filio chriſtianiſſimis ⁊ dominis ſuis in odiū eorum ſeptimam poſt Neronem in chriſtianos mouit perſecutionē: qua multi pro fidei cō feſſione paſſi ſunt. Verū dum ꝯtra Emylianū rebellem in Meſſia parat exercitū a barbaris occidit̉ adeo vt eius cadauer nuſꝙͣ repertū ſit: ꝯdigno certe damnatus iu dicio. Hic ẜm Martyrologiū noſtrū videtur regnaſſe ſedecim annis: alioquin non videret̉ ſtare poſſe: ꝙ tot ſummi pōtifices: videlicet Fabianus: Cornelius: Luciꝰ: Stephanus: ⁊ Sixtus legant̉ paſſi ſb̓ Decio. Inde quidā volunt ex his ſexdecim annis ⁊ duobꝰ Galerij reſtaurare dānū illoꝝ decē ⁊ octo annoꝝ: qui ī chronicis Eu ſebij ⁊ Bede deſunt ab anno. xvo. imperij Tyberij Ceſaris vſqꝫ ad id tēpus. Sꝫ inter hec ſciendū ē: ꝙ Decius hic ſenior: q Philippū occidit: ⁊ Philippo ſucceſſit imperator fuit(vt diximus) tribus annis: ſb̓ quo paſſus ē Fabianus: ⁊ Cornelius pa pe. Alius fuit iunior Decius Ceſar quidem: ſed nuſꝙͣ imperator. Ac ſic inter iſtos duos Decios aliqui imꝑatores ⁊ ſummi pōtifices intermedij fuere: vtpote Gallꝰ ⁊ Uoluſianus: poſt quos imperauit Ualerianus cū Galieno filio: quaſi annis. xv. ſb̓ ꝗbus paſſi ſunt Lucius: Stephanus ⁊ Sixtus ſummi pōtifices ac Laurētius dya conus ⁊ Ippolitus cū domo ſua. Huic quoqꝫ aſſertioni ſuffragari videt̉ ꝙ Galienꝰ fuit binomius Nam dictus fuit Decius Galienus. Aliqui ēt aſtruūt ꝙ vnus ⁊ idē ſit Decius: ꝗ ꝯſtitutus ſit a Philippo Ceſar: ⁊ ille ſb̓ quo paſſus ē Laurentius. In de ē ꝙ nuſꝙͣ in vita Laurētij legitur Decius imꝑator: ſꝫ Ceſar. Hoc enim antiqui tus pluries contigit: vt aliqui Ceſares non autem Auguſti ſiue imꝑatores. Et aliqui primo cęſares fuerunt: de inde auguſti: poſtremo imperatores. Paparꝫ Ucius papa natione romanus patre Porphyrio poſt Cornelium ſedit an nis. 3. menſibus. 2. diebus. x. Hunc Voluſianus imperator primo exilij pe 254 5453 na dānauerat. Sed eo extincto ab exilio liberatus Romā redijt. Et Gratiano teſte) ꝯſtituit vt duo preſbyteri ⁊ tres dyaconi vbiqꝫ locorum comitarent̉ ep̄m eiuſqꝫ vite teſtes haberent: vt patet in canone de ꝯſe. di. i. c. Iubemus. Declarauit item loca ī ꝗbus primates vel patriarche ordinari deberēt. 80. di. c. Urbes ⁊ loca. Qui etiā anteꝙͣ ad martyriū(iubente Ualeriano) duceret̉ omnē eccleſie poteſtateꝫ Stephano archidyacono ſuo permiſit. Et poſtꝙͣ martyrio vitam finiuit in cemite rio Calixti via Apia ſepultus eſt: cuius feſtum 8º kalendas Septembris celebra¶ Martyres ſub Decio paſſi. mus. Et tūc epiſcopatus ceſſauit dies.xxv. Alexander quidam hieroſolimitanus epiſcopus per hec tempora martyriū ſumpſit. Qui longe ante de Cappadocia hieroſolimam veniēs deuotione commotus diui na reuelatione eiuſdem loci gubernacula ſuſcepit. Et poſt venerandam ſenectuteꝫ Ceſaream ductus ſub hac Decij perſecutione ob confeſſionem Chriſti martyriuꝫ compleuit: cuius diei celebritas. xvo kalendas Aprilis agitur. Abdon ⁊ Senē ſb̓ Reguli viri clariſſimi cū ſuperioribus annis in Cordubia perſaꝝ ciuitate vincula a Decio Ceſare paterent̉: his tumultibus cathenis obligati Romā perducūtur: vbi cū diuerſis penis fuiſſent macerati. Tandē 3º kalendas Auguſti gladio interfecti ſunt: Quo die etiam eorum feſtiuitas celebratur. Agatha virgo clariſſima apud Cathaniam Sicilie ciuitatem martyrio coronata eſt. Que poſt alapas ⁊ carceres poſt equuleuꝫ ⁊ tortiones poſt mammillarum abſciſionem poſt volutationem in teſtulis ⁊ carbonibus iudicante iudice Quintiano

Anno Mūdi Chriſti Gallus Ualerianus 5455 256 Papa 24 54 57 258
Liber .VIII. Decius in carcere ꝯſumata ē: eiuſqꝫ feſtum nonis Februarij celebratur. Serapiō vir ſanctiſſimꝰ apd̓ Alexādriā ſb̓ hac ꝑſecutiōe crudelibꝰ ſupplicijs affectꝰ ē ita vt ei oīs mēbroꝝ iūcture prius ſoluerēt̉: deinde d̓ ſuꝑiobus precipitatus Chriſti martyr effectus ē: cuius feſtum i8º kalendas Secēbris celebramus. Apollonia v̓go memorāda apd̓ Alexandriā paſſa ē: cui primum perſecutores dentes oēs excuſſerūt. Deinde cū minarent̉ ſe eaꝫ viuā incēſuros: vbi cū eis impia v̓ba ꝓ ferret. Illa paululum ꝗd intra ſemetipſam deliberās repente ſe de manibus imꝑio rum prorupit: ⁊ in ignem quem preparauerant proſiliuit. Ac ſic martyrij palmam adepta eſt: cuius feſtum 5º. idus Februarij agitur. Iuſtinus preſbyter: ⁊ cum eo victoria Rome paſſi ſunt. Meniatus celeberrimus vir apd̓ Florentiam paſſus ē: celebraturqꝫ eius feſtum 3º kalendas Nouembris. Parētinus ⁊ Laurētinus fratres Aretij paſſi ſūt: ⁊ cū eis Nicoſtratꝰ dyaconꝰ ⁊ alij Allus ⁊ eius filius Voluſianꝰ. 29. romanoꝝ imꝑator eodē anno quo ⁊ Lu cius p̄pa imperare cepit: ⁊ imꝑauit annis. 2. Quibꝰ imꝑantibus ī vltionem chriani noīs tāta peſtis ꝑ totū orbē exorta ē: vt pauce domus nedū vrbes ⁊ ꝓuincie extiterint: que nō eaꝫ ſenſerint calamitatē: ⁊ ꝙͣmaxime apud Egyptum ⁊ Alexandriam: de qua etiam Cypriani extat liber. Hi autem cuꝫ duobus ferme im peraſſent annis: dum contra Emylianum res nouas agitantem bellum ciuile moli rentur in Teramne ab eodem necati ſunt. Emylianus autem obſcuro loco natus ⁊ ipſe tertio menſe ab imperij occupatione oppreſſus eſt. Alerianus. z0. romanoꝝ imꝑator. 258. olympiade imꝑare cepit: ⁊ cū Galie no eius filio imꝑauit annis. 15. Uir certe nobilitate doctrina ⁊ eloquentia clariſſimꝰ: q̄ primꝰ prīcipū Ceſar ⁊ Auguſtꝰ ſummo ppl̓i romani ꝯſenſu declaratꝰ ē. Hic prīo ſanctos ita veneratus ē: vt domꝰ eius eccleſia dei putaret̉. Sꝫ po ſtea ꝑ quēdā magū ſeu hereticū deprauatꝰ Chr̄i fidē deteſtari cepit. vn̄ ⁊ octauā in chrianos poſt Neronē exercere cepit ꝑſecutionē: cuius ꝗdē ſeuitia dei iudicio roma no nō ī ꝑnicioſiſſima fuit: ꝗa germani e ꝓuincia erūpētes ſtatiꝫ Rauenā vſqꝫ ꝑuene re: ferroqꝫ ac igni oīa vaſtauere. Ualerianus āt ī Meſopotamia bellū moues a Sa pore perſarū rege captus: ⁊ luminibꝰ orbatus ī eius ſeruitutē ignominioſe ꝯſenuit Idqꝫ officij ſortitus ē: vt Sapore equum aſcendente incuruatus regeꝫ dorſo leuaret. Ac merito quidem: quia chriſtianos vbiqꝫ interfici ſine miſericordia iuſſerat. Galienus autem eius filius viſo in patre dei iudicio(ticet ſero) pacem eccleſijs dedit. Nam capto Ualeriano barbari in romanorum fines eruperunt. Necnon ⁊ tyranni quidam pernicioſiſſimi exorti ſunt: qui quod domi reſiduum fuerat peſſunda runt. Galienus vero rempublicam deſerens Mediolanum conceſſit/ vbi cum libidinibus ⁊ turpitudini operam daret a ſuis occiſus eſt. Tephanus papa natione romanus patre Iulio: poſt Luciū ſedit annis 3. mēſibus. 2. vir quidē optimus. Qui ⁊ Gratiano teſtāte) conſtituit: ne quis apud iudicem accuſaretur: ꝗ rebus ſuis ſpoliatus eſſet: ſicut habet̉ in cano ne. 2. q. 2. c. Nullus epiſcopoꝝ. Inſtituit itē ne ſacerdotes ⁊ leuite veſtibus ſacris ali bi ꝙͣ in eccleſia ⁊ peragēdis ſacramētis yterent̉: de ꝯſe. di. i. c. Ueſtimenta. De reba ptizandis aūt ijs ꝗ ad fidem redijſſent eadem ſenſit: que ⁊ Cornelius pōtifex: neqꝫ nullo modo ijs recōmunicandum eē ꝗ rebaptizarent. Cum aūt verbo ⁊ opere multos ad fidem Chriſti ꝯuertiſſet: a Galieno: ꝗ ⁊ Decio(vt diximus) queſitus vna cū pleriſqꝫ ſuorum ipſo miſſam celebrante ad martyrium raptus capite truncatus eſt ac in Calixti cemiterio ſepultus. 4º. nonas Auguſti. Quo etiam die feſta eius cele brantur: ⁊ tunc ceſſauit epiſcopatus dies. 22. Cyprianus carthaginēſis ep̄us hoc anno¶ Euſebio teſte) ſb Ualeriano principe poſt lōgū exiliū detrūcatiōe capitis 8º. kalēdas Octobris martyriū ꝯſumauit: quo ēt die eiꝰ feſtū vna cū Cornelij p̄pe feſto celebramꝰ. Referūt̉ ēt cū eo paſſi apd̓ eādē vrbē Creſentianus: victor: roſula: ⁊ general̓. Fuit āt Cyprianus excellētiſſimi īgenij vir ⁊ bonaꝝ artiū ſtudijs ornatiſſimꝰ: ꝗ cū primū rhetoricam docuiſſet poſtea ſuaſione Cecilij preſbyteri(erogatis propter deum facultatibus ſuis) ad Chr̄m ꝯuerſus ē.

Anno Chriſti Mūdi IVIII. Liber Ualerianus Ac deīde preſb̓r poſtmodū carthaginēſis ep̄us factꝰ fuit: cuiꝰ vitā ⁊ martyriū pōtiꝰ ip̄iꝰ preſb̓r/ ⁊ exilij comes egregio volumīe ꝯpoſuit. hic īfraſcriptos edidit libros: vꝫ. Ad Iulianum li i. De aleatoribus li i. De. xij. abuſiuis ſeculi li i. Ad Cecilium li i. De laud̓ maͣtyrij li i li i De mortalitate Epl̓as nōnll̓as ꝑuas. Ad Fortunatū li i. De bono patientie li i. Ad demetrianū li i. Ad donatū d̓ gr̄a d̓i li i De or̄one dominica li i. De oꝑe ⁊ elemoſynis li i. Ad Antonianū li i. Ad Cor. ponti. ro. li i. Ee lapſis Ad Quirinum li i. li i. De zelo ⁊ liuore In quo oſtendit magnam habuiſſe ꝯtentionem cū Cornelio romano pōtifice affir mās lapſos oīo redeuntes/ eē rebaptizādos. Scripſit p̄terea librū de vnitate catho lice eccleſie: vbi oſtēdit ſe in ipſius Cornelij veniſſe ſentētiam: videlicet nō eē reba ptizādos hereticos: ſꝫ ſola manus impoſitione in gratia recipiendos. Pōtius āt huiꝰ Cypriani preſb̓r: cuiꝰ p̄dicatiōe ⁊ induſtria duo Philippi imꝑatores ad fidē Chr̄i ꝯuerſi fuerāt hac tēpeſtate ī Gallijs apd̓ Cimellā vrbem martyrij pal mā adeptꝰ ē Qui(vt p̄miſſuꝫ ē) egregiū volumē de vita ⁊ paſſione magiſtri ſui C priani poſt ſe reliquit. Eius item feſtum 2º. idus Maij celebratur. Prothus ⁊ Iacynthus egyptiaci eunuchi beate Eugenie a beato Heleno baptizati per hoc tēpus Romā cū beata v̓gine Eugenia venietes d̓eprehēſi ꝙ eēt chriſtiani a Galieno ſacrificare cogunt̉: ſꝫ nō ꝯſentiētes primo duriſſime v̓berantur: ac deinde 3º. idus Septembris decollati via Salaria ſepeliuntur: cemiterio videlicet Baſille: quo etiam die eorum feſta celebrantur. Nemeſius ēt dyaconꝰ ⁊ Lucilla eius filia Rome hoc ip̄o tēpore martyrio coronāt̉: q̄ cū a fide Chr̄i nequaꝙͣ flecti poſſent: iubētibꝰ Ualeriano ⁊ Galieno decollati ſūt/ ſb̓ die octaua kalēdarū Septēbriū: hoꝝ tn̄ venerabilior habet̉ ſolēnitas qn̄ a beato Sixto eoꝝ corꝑa via Apia honeſtiꝰ ſunt tumulata: que fuit. 2. kalēdas Nouēbris. Philippꝰ ep̄us alexādrinꝰ Eugenie v̓ginis pr̄ Chr̄i martyr efficit̉: ꝗ pº apd̓ eandē ci uitatē Alexādrinā p̄fectꝰ exiſtēs derelicta p̄fecture dignitate: ſuſceptoqꝫ baptiſmo epiſcopatꝰ honorē paulopoſt adeptꝰ ē. Quē tandē ī or̄one ꝯſtitutū phēmius vrbis p̄fectus gladio iugulari iuſſit: celebraturqꝫ eius feſtum idibus Septembris. Eugenia v̓o clariſſima v̓go eiuſdeꝫ Philippi filia: ⁊ Prothi Iacynthiqꝫ dn̄a ꝑ hoc tēpus Rome poſt v̓tutū inſignia: poſt ſacros v̓ginum choros ꝓ Chriſto diu agoni zans nouiſſime gladio 8º. kalendas Ianuarij iugulata eſt. Papa r ſ Ixtus papa/ natiōe grecus: pr̄ia atheniēſis: poſt Stephanū ſedit annis. 2. mēſibꝰ. ꝯ. diebꝰ. 3. Uir certe p̄ter ſanctitatē doctiſſimꝰ ⁊ phūs clariſſimꝰ ac inter pōtifices nō folū tēporis ſui: ſꝫ ⁊ ſuperioꝝ omniū litteratiſſimꝰ: ꝗ cuꝫ 250 5459 lōge ante pōtificatū p̄dicādo ac docēdo oēm peragraſſet Hiſpaniā: ⁊ inter ceteros Laurētiū ⁊ Uincētiū p̄cipuos diſcipulos ſibi delegiſſet: cū eiſdem Romā rediens omniū ꝯſenſu pōtifex maximꝰ deſignatus eſt. Qui pontificatu inito: vt Gratianus tradit ꝯſtituit miſſas de cetero ſuꝑ altari ꝯſecrato a ſacerdotibus celebrari debere vt habet in canone de ꝯſe. di. i. cº. Ueſtimēta. Verū cū ſummopere hereſes quaſdaꝫ exortas: videlicet Sabelianoꝝ: Cherynthianoꝝ ⁊ Nepotianoruꝫ anniteret̉ extin guere ab eīſdē ad Galienū: ꝗ ⁊ Deciū accuſatus ꝙ fidē Chr̄i ꝯtra imꝑatoꝝ decreta p̄dicaret ad penā capitis dānatus ē. Cūqꝫ ad ſuppliciū duceret̉: Laurentius eius archidyaconus adoptiuus filius poſt eū clamauit dicēs: Quo ꝓgrederis ſine filio pr? Quo ſacerdos ſine miniſtro ꝓperas? cui Sixtus. Ego(inquit) nō te deſero fili maiora enim tibi debent̉ ꝓ fide Chriſti certamina: poſt triduuꝫ me ſequeris ſacer dotem leuita: atqꝫ ita vno die cum ſex dyaconibus. Feliciſſimo.ſ. Agapito: Ianua rio: Magno: Innocentio ⁊ Stephano paſſus ē. Ponticis vero corpus via Apia in Calixti cemiterio ſepultum eſt. Reliquorum vero corpora in cemiterio pretexta ti via tyburtina. Quorum omnium feſta octauo idus Auguſti ce lebrantur. Uacauitqꝫ tunc ſedes dies. 35. Sabelius a quo Sabeliani heretici: natione pētapolitanus ex Ptolomaida ciuitate natus peruerſiſſime Sabelionitarū ſecte inuentor ⁊ auctor huius pōtificis tēpore ſurrexit: ꝗͥ ⁊ multoꝝ maloꝝ ſeminariū fuit: omnēqꝫ ciuitateꝫ blaſphemijs repleuit.

Anno Mūdi Chriſti ¶ Liber .VIII. Ualerianus Hic nanqꝫ deum patrem blaſphemando negabat Chr̄m eius dei ſummi eē filiuꝫ: primogenitum oīs creature ſimul ⁊ ſpūſſancti intellectum auferebat. Affirmabat enim vnam tm̄ patris ⁊ filij ⁊ ſpūſſancti eſſe perſonam. Hic Noeti cuiuſdam heretici fuit diſcipulus: qui patrē cū filio paſſuꝫ fuiſſe dicebat: vt habet̉ in Canone. 24. queſtione prima capitulo Quidam. Laurentius hiſpanus Sixti pontificis archidyaconus: Rome hoc anno via Tybur tina Decio preſente poſt multa tormentorum genera: videlicet carceris: verberum ac laminaruꝫ ardentium: ad vltimum. 4º. idus Auguſti in craticula ferrea aſſatus martyrium compleuit. Quo ēt die eius feſtum agitur. Hic hiſpaniarū cuiuſdaꝫ du cis filius fuerat: ſꝫ e cuna infantilia demone in nemus aſportatus a beato Sixto: tum ea in prouincia predicante ſb̓ lauro arbore diuinitus inuentus. Laurentiuꝫ a Lauro eum appellauit: ⁊ diligenti cura enutritum poſtea Romam vna cum Uincentio ſecum adduxit. Ippolitus autem romanus patricius: ⁊ Galieni eiuſdem Ceſaris ea in vrbe vicariꝰ quē Laurentius baptizauerat: ⁊ ipſe eodem anno ⁊ mēſe ꝓ ꝯfeſſione fidei ligatis pedibus ad colla indomitorum equorum per cardetos ⁊ tribulos crudeliter tractꝰ ſ emiſit ſpiritum. Celebraturqꝫ eius feſtū idibus Auguſti. Romanus miles ſequenti die eo in loco paſſus eſt: ꝗ in ꝯfeſſione beati Laurentij di uinitus ꝯpunctus ab eo baptizari expoſtulauit: quo audito mox iudex eum ſibi cuꝫ fuſtibus exhiberi fecit: ⁊ data ſententia decollari mandauit. Huius poſtea corpus ad Lucenſem Ethrurie vrbē delatū in tēplo eius in honore extructo honorifice cō ditum eſt. ⁊ celebratur eius feſtuꝫ. 5º. idus Auguſti. Voniſius papa: cuiꝰ originē nō habemus. poſt Sixtuꝫ ſedit annis. σ. Alij Papa. 2σ. aūt duobus tm̄ ſediſſe dicūt. Et Euſebius. ix. annis aſſerit. Hic primus ex monachis factus eſt pontifex. Qui ſanctitate ⁊ doctrina inſignis(teſtante 546 2 26 3 Gratiano) ꝯſtituit: vt infamis hereticū nullatenus in iudicio accuſare poſſet: ſicut habetur in canone. 2. q. 7. cº. Alieni erroris. Mādauit iteꝫ vt nullus dānaret̉ anteꝙͣ ꝑ teſtes legitime foret ꝯiunctus. 2. q. i. cº. Primates. Diuiſit hic ī vrbe Roma preſbyteris eccleſias ⁊ cemiteria. Foriſqꝫ dioceſes ⁊ parochias diuiſit: mādans vt quiſqꝫ finibus ſuis ꝯtentus eſſet: vt ēt habemus. 13. q. i. cº. Eccleſias. Hic licet decrepite eta tis eēt ꝯciliū in Antiochia ciuitate ꝯtra Paulū eiuſdē vrbis ep̄m celebrari mandauit: cui cum propter ſenium intereſſe non poſſet ad eum tamen per maximū Alexā drinum epiſcopum ſcripſit. Tandem martyrio coronatus in cemiterio Calixti ſepelitur: poſt quem ſedes vacauit dies. σ. Pauluꝫ Samoſatenū ep̄m virū erudiſſimū ab Orthodoxa fide ꝑ hec tēpora diſcedē tē Arthemonis hereſim ſuſcitaſſe dicūt: que Marie v̓ginitati ꝯtradicit aſſerēs eaꝫ poſt Chr̄m natū viro ſuo Ioſeph fuiſſe ꝯmixtam. Hic Paulus inde mortui ep̄i locum Antiochenus ep̄us creatus ſuꝑbe nimiuꝫ ſeſe hr̄e cepit: ⁊ intereundū pre ſuꝑbia ⁊ litteras legebat ⁊ dictabat epiſtolas multis ꝯſtipato agmine precedentibus ⁊ ſb̓ſequentibus. Vnde ⁊ ꝓpter eius arrogantiā chr̄ianaꝫ religionem pleriqꝫ deteſta bātur. Is predicte hereſis Arthemonis aſſertor negabat dei filiūe celo deſcēdiſſe: ſꝫ a Maria cepiſſe originē: ⁊ initiū a terra habuiſſe. Hāc ob rem ꝯciliū Antiochēſe iuſſu Dyoniſij pape celebratū ē: quo patrū omniū ꝯſenſu q̄ aderāt dānatus ē. Martion. alias Malchio Antiochene eccleſie preſbyter vir diſertus adu̓ſus Paulū multa diſſeruit: ⁊ ſcripſit: cuius dialogi vſqꝫ ad tēpora diui Hieronymi extabat. Scripſit ⁊ aliam grandem epiſtolam ex perſona ſynodi ad Dyoniſium papā. Gregorius ceſariēſis ep̄us vir vtiqꝫ ſanctiſſimus atqꝫ doctiſſimꝰ huic ꝯclio multa au ctoritate interfuit: ⁊ eius ſentētia maxime Paulus dānatus fuit: de quo Euſebius in ſeptimo libro eccleſiaſtice hiſtorie multa diſſeruit: qui tandem ſubornātibus he reticis pro fide Chriſti martyrij penam ſuſtinuit. El̓īx papa natione romanus/ patre Cōſtātino poſt Dyoniſiuꝫ ſedit annis Papa. 27. 4. mēſibꝰ. z diebꝰ. 15. vir iuſtus: q̄ ⁊ martyrū deuotioni ꝯſulēs/ mādauit: vt ſingulis annis ſacrificia martyrū a Chr̄i ſacerdotibꝰ de cetero celebrarent̉ 5458 26 9 vtqꝫ nullibi ꝙͣ ī ſacro loco ⁊ a viris eccleſiaſticis miſſa celebraret̉: vt habet̉ ī canone

Anno Liber VIII. Chriſti Mūdi Ualerianus de ꝯſe. di. i. c. Sicut nō alij. Dedicationes quoqͣꝫ tēploꝝ ēt ſolēniter celebrari māda uit. Ꝙ ſi de ꝯſecratione alicuius eccleſie ignoratū fuerit vtpote vetuſtate ⁊ abolitō ne muroꝝ ꝯſecrari denuo mādauit: de ꝯſe. di. i. cº. Eccleſijs. Creatis deniqꝫ menſe Septembrio multis preſbyteris: dyaconibus: ⁊ epiſcopis martyrio coronatur. Se peliturqꝫ via Aurelia 3º kalendas Iulij. Et ceſſauit epiſcopatus dies quinqꝫ. ¶ Manicheorum hereſis exordiū. Manes quidaꝫ gente perſa vir vtiqꝫ callidus: atqꝫ diabolicus: moribus ⁊ vita barbarus Felicis huius pōtificis temporibus fuit: qui conuocatis duodecim diſcipulis(quo fidē omnibus in rebus faceret) auſus ē ſe Chr̄m ꝯfiteri. Et ad interficiendas deceptoꝝ animas nefandi dogmatis ſui ferale ꝯmentū de ſacrilegis ac fabulo ſis mendacijs texuit: ⁊ ꝑ has inſanarū opinionum ruinas ſe: ſuoſqꝫ ſequaces proruit: vt ſibi falſi corporis fingeret. Chriſtum dicens eū(vt Leo papa ait) nihil in ſe ſolidum nihil verū hominū oculis: actibuſqꝫ prebuiſſe: ſed ſimulate carnis vacuam imaginē demonſtraſſe. Hic etiam cū ſequacibus ſuis duo principia affirmabat vnū ſcilicet boni: alterū mali. vnum lucis: alterū tenebrarum/ teſtamentū vetus reſpuēs nouū aūt recipiens. Et vt diuus pater Augꝰ. liº. 90. queſtionū teſtatur. Manichei ꝓphetas ex parte blaſfemabāt: indignū iudicantes vt credat̉ deus dei filius femineis ſe inſeruiſſe viſceribus: ⁊ maieſtatem ſuam huic noſtre ꝯtumelie ſubdidiſſe vt noſtre carnis immixtus in vero ſb̓ſtantie corpore naſceret̉: cū totum(vt Leo inꝗt) Illud opus nō iniuria ipſius ſe potētia: nec credenda pollutio: ſꝫ glorioſa dignatio. LLaudius huiꝰ noīs ſecūdus. ziꝰ. romanoꝝ imperator. 2σ2. olympiade imClaudius perare cepit: ⁊ vno anno: ac mēſibus. 9. imperauit. Hic etiam ex voluntate ſenatus imperiū ſuſcepit. Qui Claudius tanꝙͣ ꝯtrarium antea ſuo oppo 270 5469 ſitu ꝯtrario nō minus optimo cuiqꝫ Traianus/ Pius Alexāder ꝙͣ Galienus: ꝗ Go thos iam quindecim annis ilyricū Macedoniamqꝫ vaſtātes bello adortus incredi bili clade ſuperauit. Quapropter(vt Euſebius tradit) in curia clipeus aureus ⁊ in Capitolio aurea ſtatua ei a ſenatu decreta ē. Sꝫ ſtatiꝫ morbo correptꝰ apd̓ Smyrniū morit̉. Quo mortuo Quintilius eius frater a ſenatu Auguſtus appellatus. 17º. imperij ſui die Aquileie occiditur: vir quidē vnice moderationis. Partyres ſb̓ hoc Claudio paſſi. Felix quidā preſbyter ⁊ Euſebius monachus in Terracina cāpanie vrbe ſub Clau dio ꝓ fide interfecti ſunt. Qui Euſebius cū ſanctos martyres Iulianū ⁊ Ceſariuꝫ preſbyteros ſepeliſſet: ⁊ hanc ob rem multos ad fidē Chriſti ꝯuertiſſet: quos Felix papa baptizauit tentus cū eodem Felice ſancto pontifice: amboqꝫ ad foruꝫ iudicis ignominioſe perducti: nec ſuperati: indeqꝫ in carcere recluſi eadē nocte cū oīo ſacri ficare nollēt decollari iuſſi ſunt. Quoꝝ feſtuꝫ celebratur nonis Nouembris. Ceſarium item Dyaconū ⁊ Iulianum preſbyterū ea in vrbe quintum ante diem ab eodem Claudio interfectos fuiſſe ꝯſtat: ⁊ Ceſarius quidem dyaconus diebus mul tis in cuſtodia maceratus poſtea cū Iuliano in ſaccū miſſus ⁊ in mare precipitatus ꝯpleuit martyrium: cuius feſtum kalendis Nouembris celebratur. Adiochus preſbyter: ⁊ Tyraſius dyaconus: necnon ⁊ Felix ſubdyaconus beati Po licarpi diſcipuli ab oriente ad docendū Galliaꝫ directi his temporibus apd̓ Auguſtudunū vrbem glorioſo martyrio coronati ſunt. Si quidem primo flagellis duriſſime ceſi in vlmo deinde tota die inuerſis manibus ſuſpenſi: in ignemqꝫ miſſi: ſed non combuſti. Tandem vectibus percuſſi 8º. kalendas Octobris mortem obierūt: quo etiam die eorum feſtum celebratur. Quirinus tribunus Rome via Apia ſub hac perſecutione poſt lingue abſciſionem: manuūqꝫ ac pedum detruncationem agonem martyrij tertio kalēdas Aprilis gladio cōſumauit: Eoqꝫ die eius feſtiuitas veneratur. Ualentius item preſbyter Rome his temporibus poſt multa ſanitatum: ac doctrine inſgnia iubente Claudio fuſtibus diutiſſime ceſus: poſtmodum decollatus ē: eius autem feſtū celebratur. 16º. kalendas Martij. Marius ⁊ Partha vxor cum filijs Audifax ⁊ Abacum viri nobiliſſimi his tēpor bus de Perſida Romam ad orationem venientes pro chriſti confeſſione poſt tole

lVIII. Dūdi cha ¶ Liber Claudius ratos fuſtes equuleum: ignes: vngues ⁊ manuum preciſionē Marius interfectus ē. Martha vero eius vxor in nympha necata: filij vero poſtremo decollati ſunt: quorum feſtuꝫ. 13. kalendas Februariſ celebramus. Theodora etiam virgo illuſtriſſimi Hermetis ſoror Rome ſb̓ Aureliano conſule po ſtea imperatore paſſa ē: ⁊ iuxta fratrem via Salaria non lōge a Roma ſepulta: quā ⁊ tertio kalendis Aprilis celebramus. Cyrillā deniqꝫ Decij imperatoris filiam Rome pro Chriſto gladio iugulatam con ſtat: cuius feſtum quinto kalendas Nouembris celebramus. Uticianus papa natione tuſcus patre Maximo poſt Feliceꝫ ſedit annis Paparaꝰ 8º. mēſibus. x. diebus. 4. vir ſanctiſſimus: ꝗ ⁊ Gratiano teſte ꝯſtituit vt vna queqꝫ accuſatio corā iudice fieret in ſcriptis: vt habetur in canone. 2. q. 8. c. 5472 273 Quiſꝗs ille. Inſtituitqꝫ vt noue fruges ſemꝑ in altari benedicerent̉. Maxime aūt vue ⁊ fabe. Trecētos hic martyres manu ꝓpria ſepeliſſe fert̉. Vnde ⁊ cōſtituit ſi qͥ martyres ſepelire velint ſine dalmatica facere tētarent. Et ꝙͣmaxime ipſo neſciēte Uerū cū multas ordinationes in decēbrio mēſe celebraſſet: ꝗbus multos preſbyte ros: dyacones ac ep̄os ꝑ diuerſa loca creauit martyrio coronatus ē: cuius feſtum ſexto idus decembris celebramus. Sunt tamen qui ſcribant/ ⁊ preſertim qui martyrologium edidit vno tantum anno eum ſediſſe. Urelianus. 32ꝰ. romanoꝝ imperator. 26 3. olympiade regnare cepit: ⁊ impe Aurelianus rauit annis. 5. ⁊ mēſibus. 5. Qui barbaro obſcuri noīs parēte apd̓ Barba ros ī Dalmatia genitus: Rome vbi a pueritia nutritꝰ erat diſciplinā adeo redoleuit: vt ſi ſeuitia abfuiſſet(que ſola euꝫ barbaꝝ ꝓdebat) bonis: ꝓbiſqꝫ impera toribus equari certe potuiſſet. Qui militari diſciplina clarus Gothos primo apd̓ Danubiū graui p̄lio ſuperauit. In Aſiā deinde ꝯuerſus ꝯͣenobiā(que occiſo Ode naco marito) imperiū oriētis tenebat apd̓ Tymas non longe ab Antiochia errore magis ꝙͣ prelio ſuperauit. Tetricuꝫ p̄terea apud cathelaunos ꝓdente exercitu ſuo vicit: ⁊ gallias iamdiu perditas recepit: Romāqꝫ veniēs eos in triumphum duxit. Quē quidem triūphū Flauius Uopoſcus Syracuſanus hiſtoricus ita ſcripſit dicēs: Ourrus regij tres fuerūt. In his vnus Odenati regis auro ⁊ argento ⁊ gēmis operoſus atqꝫ diſtinctus fuit. Alter quē rex perſarum Aureliano dono dedit: ipſe quoqꝫ pari opere fabricatus. Tertius quē ſibi ꝯͣenobia ꝯpoſuerat ſperās ſe Romā iturā atqꝫ viſurā: ꝙ illā nō fefellit. Nā certe ⁊ cū illo ingreſſa ē vincta ac triumphata. Fuit ⁊ alius currus a quattuor ceruis vectus: q Gothoꝝ regis fuiſſe dicit̉: quo vt multi memorie tradūt Capitoliū Aurelianus ingreſſus ē: vt illic cederet ceruos quos cū eodē curru captos vouiſſe Ioui maximo ferebat̉. Preceſſerunt p̄terea ele phanti. xx. fereqꝫ māſuete lybice ⁊ alie diuerſe ducente: quas Aurelianus priuatis donauit: ne fiſcuꝫ annonis grauaret. Tigrides quattuor. Gameli perdaliaces: ⁊ ce tera talia ꝑ ordinē ducenta. Gladiatoꝝ paria trecēta p̄ter captiuos gētiū barbaraꝝ Blemnos: Exionatas ⁊ Arabes. Erant quoqꝫ Bactryani: Hibernij: Sarraceni. Perſe cū ſuis quiqꝫ muneribus Gothi: Alani: Roſelani: Sarmate: Frāci: Sueui Uuādali: ⁊ Germani religati manibus captiui p̄ceſſerūt. Inter hos et Palmirent ꝗ ſuꝑfuerāt principes ciuitatis ⁊ Egyptij ob rebellionē ducte ſunt: ⁊. x. mulieres: quas virili habitu pugnātes inter Gethas ceperāt: quas de Amazonibus ortas ti tulus iudicabat. Prelati ſunt tituli gentiū nomina ꝯtinētes. Inter hec Tetricꝰ rex fuit clamyde cōcinea tunica galabina: bracis gallicis ornatus adiūcto ſibi filio: que imperatorē in Gallia nūcupauerat. Incedebat ēt ꝯͣenobia gēmis ornata: cathenis aureis(quas ſibi fecerat) vincta. Preferebant̉ corone ciuitatū auree titulis eminen tibus ꝓdite. Iam populus ipſe romanꝰ: iam vex illa collegioꝝ: atqꝫ caſtroꝝ: ⁊ catha fractarij milites: ⁊ omnis exercitus ⁊ ſenatus: ⁊ ſi aliquantulū triſtior ꝙ ſenaturus triūphari videbāt multū pompe addiderūt. Deniqꝫ in capitoliū vix nona hora per uenit. Sero āt ad palatiū: ſequētibꝰ vero diebꝰ date ſunt populo voluptates ludoꝝ ſcenicoꝝ: ludoꝝ cyrcēſiū: venationū: gͦladiatoruꝫ numarchie. ꝯͣenobia tn̄ Aureliani clemētia: humanitateqꝫ ꝯſeruata ī vrbe poſtea ꝯſenuit. Unde ⁊ ꝯͣenobia familia rō mana originē habuit. Et Tetricus rex ēt ꝯſeruatus Lucanis poſtea p̄fuit. Et hec

Anno Chriſti Mūdi .VIII. ¶ Liber Aurelianus de triumpho Aureliani dicta ſufficiant. Hic Aurelianus inter cetera ēt Apollinis ꝑmagnificū templū ⁊ vrbis Rome muros magnificētiſſimis operibus extruxit: ⁊ ī Gallia Gebēnas vrbē ꝯdidit: quam ex ſuo nomine Aurelianā appellauit. Demum malis ꝯſilijs ſb̓ornatus in chr̄ianos nouam perſecutionē mouēs: ⁊ iam ea de re ſcriptis ad preſides ꝓuinciarū litteris diuino iudicio de celo tactus inter Conſtantino polim ⁊ Heracliam in Chani florio vie veteris turpiter occiditur. Gallia enim ꝑ. xx. annos ⁊ eo amplius ob ſeuitiā ⁊ ignauiā Ualeriani ⁊ Galieni im 275 peratoꝝ a fide romani imperij ſe ſb̓ſttraxerat. Cū eniꝫ Germani(vt diximus) Ra uenā vſqꝫ oīa vaſtantes perueniſſent Poſthunius quidā in Gallia tyrannidē occu panit cū magno reipu. galloꝝ emolumēto. Decē nāqꝫ annis cū ingēti moderatione regnū tenuit ⁊ expulſis hoſtibus ꝓuinciā in priſtinā formā redegit. Verū poſt deci mū annū eo militari tumultū apud Magūtiā interfecto Uictorinus quidam in re militari ſtrenuus ī regnū ſucceſſit. Sꝫ ⁊ ipſe dum nimie eēt libidinis ⁊ alienas vxo res corrūperet Colonie occidit̉. Quo interēpto Tetricus ſenator: ꝗ Aquitaniā gubernabat a militibus abſens imperator galliarū electus fuit. Sed eo(vt diximus) ab Aureliano apud cathalaunos ſuperato Gallia rurſus a ſenatū recepta ē. Et Te tricus humanitate Auguſti conſeruatus ē. Sebenarū clariſſimā allobrogum ciuitatē Aurelianus Auguſtus ī Gallijs ꝯdere fe 274 cit: ⁊ ex ſuo nomine Aurelianā appellari mādauit. Hec heleucioꝝ finibus proxima ē: ⁊ lacu Lemno ſiue Luſitano abluit̉: ex quo Rhodanus fluuius effluit: ſuꝑ queꝫ pons celeberrimus ſitus ē. Hec ciuitas totius allobrogum ſiue Sabandienſium ꝓ uincie Emporium ē: ⁊ duci Sabandie nūc ſubeſt: in qua ⁊ multi claruere viri: ⁊ ꝙ maxime Maximinus confeſſor ſanctitate inſignis: ⁊ Anianus epiſcopus: ⁊ Letꝰ preſbyter in diuinis ſcripturis nobiliter eruditi. ¶Aius papa natione dalmateꝰ patre Caio ex Dioclitiani imꝑatoris gene Papa v re ꝓcreatuſ ē poſt Euticianū ſedit annis. xi. ⁊ mēſibꝰ. 4. Hic) Gratiano te ſtāte) ordines in eccleſia diſtinxit: quibus tanꝙͣ gradibus ꝗbuſdā ad epiſco patum aſcenderet̉: ⁊ hi fuerūt Hoſtiarius: Lector: Exorciſta: Accolytus: Subdya conus: Dyaconus: Preſbyter ⁊ Epiſcopus: vt habet̉ in canone. 77. di. c. Illud nos Cēſuit iteꝫ vt nullus iudeus aut hereticus vel paganus chriſtianū quempiaꝫ accuſare poſſet: vt. 2. q. 7. c. Pagani. Cōſtituit ēt ne quiſpiam prophanus ſacerdoteꝫ: vel in ſacris ꝯſtitutū in iudciū ſeculare vocaret. xi. q. i. c. Nemo. Idē quoqꝫ(vt quondā Fabianus fecerat) regiones dyaconibus diuiſit: ꝗ res geſtas martyrū ꝯſcriberent. Deniqꝫ quater in decēbrio mēſe ſacris ordinibꝰ celebratis vbi preſbyteros. 25. dyac̨onos. 8. ⁊ ep̄os.5. creauit mota ꝑ Dioclitianū perſecutione ī chr̄ianos: ⁊ tāta ꝙ ta nunꝙͣ antea fuerat ī ſubterraneas cryptas fugiens diu ibi latuit. Deniqꝫ a perſecutoribus captus cum fratre ſuo Gabinio: ⁊ eius filia Suſana martyrio coronatur: ⁊ decimo kalendas Maij in cemiterio Calixti ſepilitur: quo etiam die eius feſtum celebratur. Et tunc ceſſauit epiſcopatus dies. xi. Hunc autem quindecim annis ſediſſe Euſebius ſcribit: cuius opinioneꝫ in hoc ſequimur. Tacitus Acītus. 33ꝰ. romanoꝝ imꝑator. 4º. anno. 26 3. olympiadis imperare cepit: ſ. ⁊ imperauit mēſibus. 5. Magne certe v̓tutis ⁊ integritatis vir: ac gubery 547 6 nāde reipu idoneꝰ: quē ſenatꝰ populuſqꝫ ro. ⁊ milites ſumma delegere con cordia. ⁊ grauitate: expectationeqꝫ(vt videbat̉) ſatiſfeciſſet niſi mors eū immatura abſtuliſſet. Huius aūt ꝯſularis ⁊ ſenis viri vitā ⁊ mores Cornelius Tacitus hiſto ricus elegātiſſime ſcripſit: cui mortuo Florianus eius frater ſucceſſit: quē ⁊ ẜo prin cipatus ſui mēſe milites apud Thraſum vulneribus cōfecerunt. Probꝰ Robus. 34ꝰ. romanoꝝ imꝑator eadem olympiade impe rare cepit: ⁊ impe ¶ Prauit anniſ. σ. ⁊ mēſibꝰ. 4. Hūc probū ⁊ vtiqꝫ probū panonē Sermio vrbe 277 5476 oriundū romana reſpu. habuit principē. Cuius certe multa(⁊ ꝙͣdiu imperauit ⁊ ante imperiuꝫ dum alijs imꝑatoribus dux fuit) p̄clara geſta a ſcriptoribus referunt̉. Fabius aūt Uopoſcus hiſtoricus de eo quedā grādia ꝯſcribit: que breui tatis cauſa omittunt̉. Suſcepta igit̉ reipu. adminiſtratione Gallias iterato a barba ris occupatas ingēti felicitate ſtatiꝫ reſtituit: ⁊ Saturniū ī oriēte imperiū occupare

Ann6 .VIII. Dūdi.5 ¶ Liber Probus conantē. Proculuꝫ v̓o ⁊ Bonoſuꝫ Agrippine magna celeritate oppreſſit: ac de eis triūphauit. Quē quideꝫ triūphum Flauius Uopoſcus) licet trunchuꝫ) in hec v̓ba deſcripſit. Triūphauit Probus de germanis ⁊ bēnijs omniū gentiuꝫ ferociſſimis: vbi ad quingētos homines ante triūphuꝫ duxit. Uenationē in cyrco ampliſſimam dedit ita vt populus cūcta diriperet. Immiſſi fuere ꝑ oēs aditus Structiones: mil le cerui: mille apri: mille dāme: ⁊ cetera animalia quanta ali ⁊ adinueniri potuerūt. Immiſſi deinde populares: Napuit quiſqꝫ qd̓ voluit: ⁊ hic omniū ex trecetis. ⁊. xx. triūphis in imperio romano habitis extremus fuit. Ex quibus pro triūphi forma oſtendēda aliquos ſelectos hoc in opere deſcribere curauimus. Hūc tandem prin cipem(icet iuſtiſſimū) tumultū militari occiſum fuiſſe tradūt. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Anatolius Laodicenus ep̄us multe doctrine ⁊ ſanctitatis vir hac tēpeſtate floruit. Qui ⁊ Euſebio referente. de paſca libruꝫ compoſuit. Et de mathematicis libros decem edidit. In diuinis quoqꝫ codicibus multa commentatus ē Atqꝫ eitā ī Ma nicheorum hereſim inuectus ē valde. Iorotheū eunuchū greca ⁊ hebrea lingua eruditiſſimū: cuius doctrina Aurelianus mirifice delectatus fuerat ꝑ hoc tēpꝰ fuiſſe ꝯſtat: quē nōnulla monumēta poſt ſe reliquiſſe ferūt. Eius aūt auditor Euſebius Ceſariēſis adhuc adoleſcētulꝰ fuit. Uictorinꝰ ēt pictauiēſis: q̄ eque grecā ac latinā optime nouerat linguā multa per hoc tēpus in ſacros codices edidit ꝯmentaria: vꝫ. In Geneſim. In Exodū. Leuiticuꝫ. ſaiam. Ezechielē. Abacuch. Eccleſiaſten. Eantica cāticoꝝ: atqꝫ in Apocalipſim. In omnes etiā inuectus ē hereſes: ⁊ martyrio coronatus fuit. Archelaus quidam Meſopotamie epiſcopus per hec tempora in precio exiſtens librum aduerſus Hanicheum hereticum Syro ſermone conſcripſit: quem poſtea a grecis tranſlatum fuiſſe Hieronymus dicit. Cariuc Arus Narbonēſis. 34ꝰ. romanoꝝ imꝑator: olympiade. 26 5. imperare cepit: ⁊ imperauit cū Carino ⁊ Numeriano filijs annis. ⁊. cuius geſta ēt Fla5483 224 uius Uopoſcus deſcripſit. Hic cū duobus annis nō improbe imperiū adminiſtraſſet. Chara Meſopotamie vrbe capta: indeqꝫ Perſas ꝓgrediēs Seneꝫ ⁊ Theſiphontē notiſſimas vrbes cepit. Sꝫ cū caſtra ſuꝑ Tygrim fluuium poſuiſſetꝭ ictu fulminis ꝯcidit. Numerianus v̓o eius filius poeſim ⁊ oratoriā callens cū impe rare cepiſſet ſoceri fraude a militibꝰ occiſus ē. Carinus autem alter filius probris omnibus contaminatus a Dioclitiano in Da matia ſuperatur: atqꝫ ignominioſe in terfectus ſcelerum ſuorum penas dedit. ¶ Uiri doctrinis excellentes Helius Spartianus Omnes hiſtorici ſcriptores hac tempeſtate ob eloquen Iulius capitolinus tiam in precio habiti ſunt. Qui ab Hadriano principe Flauius Eutropius vſqꝫ ad Carinum iſtum omniū principū ſeu imperatoꝝ Uopoſcus Syracuſanꝰ geſta accuratiſſimo: elegantiſſimoqꝫ conſcripſere ſermo Trebellius Pollio ne: e quibus prout potuimus multa excerpere annixi ſu Helius Lampridius mus. Uulgatius Gallicanus. ioclitianꝰ Ioclitianus Balmatheꝰ. 35ꝰ. romanoꝝ imꝑator. 2º. anno. 26 5. olympiadis Auguſtus declaratus imꝑauit annis. xx. vir certe ꝓbus ac prudēs: ꝗ ſcri5485 286 be filius apd̓ Salonem nūc Spalatuꝫ natus populi: ſenatuſqꝫ ac militū co ſenſu imꝑator electus fuit: ꝗ̄ ſtatiꝫ vt imꝑator factus ē Aprū ꝗ Numerianū interfecerat manu ꝓpria occidit. Uerū poſt aliquot mēſes cū ml̓ta bella proſpere geſſiſſet imminētibus belloꝝ turbinibus ac ſolꝰ reſiſtere nō poſſet Maximianū cognomen to herculeū Geſare primo: poſtea Auguſtū ⁊ imperij ꝯſorteꝫ declarauit. Qui agre ſtes ī Gallia facile ꝯpeſcuit: ⁊ pacē gallijs reddidit. Quarto deinde imperij ſui anno: cū quidā Carauſius ſumpta purpura Britāniā inſulā occupaſſet: ⁊ Narſeꝰ alter oriēti bellū intuliſſet: nōnulliqꝫ alij infeſtarēt Aphricā. ⁊ Egyptū Achilens ob tinuiſſet. Dioclitianus vt reſiſtere his periculis poſſet: preter Maximianū: Gale riū ⁊ Cōſtātiū comitē magni Conſtātini patrē ceſares creauit. Maximianus ain

Anno FIII. Chriſti Mūdi ¶ Liber Doclitianu Carauſio alecti fraude in Britānia interēpto poſt annos. x. Britāniā recepit. Sed Cōſtātinus cū primo in Gallia male pugnaſſet renouata ẜo pugna multa Alemanoꝝ milia(qui eo venerāt mercēde ꝯducti) interfecit: Galliaſqꝫ pacatas reddidit. Dioclitianꝰ aūt. xº. imperij ſui anno cū octo mēſibus Alexandriā reſiſtēte Achileo obſediſſet tandē captā ſuis militibus eaꝫ diripiendā dedit: atqꝫ ꝑ totam Egyptuꝫ multos proſcriptionibus: exilijs: alijſqꝫ vexationibus vexare p̄cepit. Quibꝰ geſtis 13º. anno cū Maximianꝰ duobus p̄lijs ꝯtra Narſeū ī oriēte bene pugnaſſet. Poſtre mo inter Galietiū ⁊ Caras ſuperat. Qui amiſſis copijs ad Dioclitianū cōfugit: a quo ita arroganter exceptus fuit: vt ꝑ aliquot paſſuū milia purpuratus ante currū eius cucurriſſe dicat̉. Qui poſt ſcd̓m annū repetitis viribus ꝯtra hoſtē adeo arden ter occurrit vt ſuperato Narſeo eum cū vxoribus: liberis: ſororibuſqꝫ eius captis ad Dioclitianuꝫ(rebus pacatis) cū ingēti gloria rediret. Qui ambo. 18º. imperij eoꝝ anno inſigni pōpa Rome de ip̄is triupharūt antecedētibus eoꝝ currū Narſei cōiuge: ſororibus ac liberis cū omni p̄da: qua parthos ſpoliauerāt. Quo ꝯfecto Dioclitianꝰ ad exornandā vrbē animū adiecit: ⁊ inter cetera Thermas dioclitianas: ma ximianaſqꝫ mire magnitudinis extruxit. Quibus ſucceſſibꝰ elatus ſe vt deū adora ri ⁊ ſalutari iuſſit. Nam ⁊ primꝰ gēmas veſtibus: calciamētiſqꝫ inſeri fecit: cuꝫ ante euꝫ oēs imperatores in modū iudicū ſalutarent̉: ⁊ clamydē tm̄ purpuream a priuato habitu plus haberent. Poſt hec Dioclitianus in oriēte: Maximianꝰ vero ī occiden te eccleſias vaſtari: chr̄ianos affligi: ⁊ interfici p̄cipiūt. Et hec ē decima poſt Nero nē perſecutio: que oībus ē immanior habita: in qua ēt ſcripture ſacre igni combuſte fuerūt. Si qͥs v̓o chr̄ianus inuētus fuiſſet ī aliquo magiſtratu ſb̓lata eius dignitate tanꝙͣ infamis habebat̉. Poſtremo aūt apd̓ Salonas Dioclitianus imꝑio dimiſſo in vite priuate quietē ſe recepit. Quē etiaꝫ Maximianꝰ in vite priuate ꝓpoſito apd̓ Mediolanum imitatus ē. Ipſe vero Doiclitianus poſtꝙͣ annis. xx. partim in prin cipatu: partim in vita priuata vixiſſet veneno extinctus ē. Arcellinus papa natione romanus: patre Proiecto poſt Caiū ſedit annis Pape ⁊pº 9. mēſibus. 4. Qui. 6º. pōtificatus ſui anno ſeuiēte iam Dioclitiani perſe ¶ ¶ ꝑcutione cū a carnificibus captus ꝯpelleret̉ dijs exhibere tura metu perter 292 5491 ritus tura idolis obtulit: eaqꝫ adorauit. Quo facto haud multo poſt in ſe reuerſus in Sinueſſa cāpanie vrbe ꝯciliū centū ⁊ octoginta ep̄oꝝ habuit: ad qd̓ Marcellinꝰ vt Gratianus in canone. ri. di. cº. Nūc autem refert. Squalidus ⁊ cilicio indutus ꝓficiſcit̉: ⁊ ibi omnibus aſtātibus peccatū ſuū cum lachrymis ꝯfitens expoſtulauit ꝓ ea incōſtantia debitā penam ſibi tribui. Sed illi renuentes dixerunt: ⁊ Petrū apo ſtolū ea rōe peccaſſe: ſed flendo peccati penam luiſſe. Tu ergo(inꝗt) teipſum iudica: Iudico ait meipſum deponendū ⁊ anathematizo quicūqꝫ corpus meum tradiderit ſepulture: affirmans ob negatam fidē nequaꝙͣ ſe ſepulturā mereri. Indeqꝫ ſo luto ꝯcilio Romam iratus Marcellinus redijtꝭ ⁊ Dioclitianū adijt increpans euꝫ ꝙ impulerit dijs imolare: atqꝫ ita ſe chriſtianū eſſe ꝯſtanti animo ꝯfeſſus ē. Quo au dito iuſſit eum Dioclitianus cū Claudio Carino ⁊ Antonio capite truncari: quorum corpora cū ad dies. σ. ⁊ 30. inſepulta iacuiſſent via.ſ. publica. Tandem Petri apoſtoli iuſſu: qui Marcello apparuit via Salaria ī cemiterio Priſcille ſepeliūtur. Eius feſtum celebratur ſexto kalendas Maij. ⁊ tunc ceſſauit eꝑatus dies. 25. Papa ziꝰ Arcellus papa natione romanus patre Benedicto poſt Marcellinum ſe dit annis. v. mēſibus. vj. diebus. xxj. Qui licet multis maloruꝫ turbinibus yexatus fuiſſet: diuino tn̄ cultu(vt par erat) intentus conſtituit Gratiano 301 5560 teſte: ne quis generale ꝯcilium celebrare poſſet abſqꝫ ſpeciali ſedis apoſtolice aucto ritate: vt habetur in canone. 17. di. c. Synodū. Item voluit vt quilibet iudicio gra uatus: ſedem apoſtolicā appellare poſſet. 2. q. σ. cº. Ad Romanam. Cenſuit iteꝫ ne quis iudicaretur: niſi preſentialiter accuſaretur: vel cōuinceretur. 3. q. 9. c. Nō opor tet. Statuit preterea: ne quis clericus cuiuſcunqꝫ ordinis exiſteret ſine ſui ſuperioris licentia apud ſecularem iudicē attraheretur. xj. q. i. c. Clericum. Hic etiam Pri ſcillam matronam romanā mulierem ſiquidem ſanctitate ⁊ facultatibus inſignem habuit cariſſimā: quam etiā cemiteriū ſuis ſumptibus via Salaria cōſtruere fecit.

Anno I 5 Mūdi chri ¶ Tiber VIII. Dioclitianus Ipſe deinde in vrbe Roma titulos. xxv. quaſi dioceſes conſtituit: ⁊ ꝙͣmaxime ad ꝯmoditatem baptiſmi ⁊ ad oportunitatē eorum: qui ex gētibus ad fidem quottidie ꝯuolabant. Eius aūt precibus ⁊ ſanctitate Lucina nobiliſſima romanorum matro na eccleſiā romanā ⁊ clerū rerū ſuarū heredem inſtituit. Quod cū Maxentius ceſar intellexiſſet ⁊ mulierē relegauit: ⁊ Marcelluꝫ pontificē captum minis ⁊ terrori bus epiſcopatū deponere: ⁊ Chriſtū abnegare iuſſit. Qui cuꝫ Maxentij precepta ꝯtemeret iratus Ceſar in vilipendiū chriſtiane religionis ad cuſtodienda anima lia ꝯfeſtim eum miſit. Quo tn̄ in loco nec ꝯſuetas or̄ones vnꝙͣ: nec ieiunia pretermi ſit: nec clerū gubernare(ſaltem epiſtolis) deſtitit. Verū cū ibidē captiuus. ix menſi bus perſtitiſſet a clericis ſuis noctu liberatus fuit. Quo audito Maxētius denuo Marcellū in ſtabulum redegit: vbi cum incōmode habitaret tandē horrore: fetore: ac famis neceſſitate interijt: cuius corpus Lucina matrona in cemiterio Priſcille via Salaria decimoſeptimo kalendas Februarij ſepeliuit: quo etiaꝫ die feſtū eius excolitur. Et vacauit tunc ſedes dies. xx. Decima in chriſtianos perſecutio iam octo annis a Ueturio militie magiſtro excita 5504 305 ta iuſſu Dioclitiani ⁊ Maximiani hoc anno ꝑ omnes orbis partes permittit̉: que omnibus p̄cedētibus immanior ⁊ diuturnior fuit. Decē nanqꝫ ānis perdurās adeo acerbiſſima extitit: vt intra. 30. dies ad. ro. hominū milia(vt Euſebiꝰ refert) per diuerſas prouincias martyrio fuerint coronata. Ea quippe in Aſia apud Nicomediā ciuitatem ob incendiū regie domus: que fortuitu cōflagrata fuit initium ſumpſit. Exiſtimans enim imperator ꝙ ad incendiū a chriſtianis factū fuiſſet ꝯtra eos exar ſit: ⁊ multos interfici: pleroſqꝫ viuos in ignē proiici iuſſit: ⁊ eccleſias vaſtari: ſcriptu raſqꝫ ſacras exuri mandauit. Hāc ſeuitiā cuꝫ Dioclitianꝰ in oriēte ⁊ ī Syria: Aphrī ca: Egyptoqꝫ vteret̉. ⁊ Maximianus multomagis in occidēte vſus ē: quia nullum tormenti genus fuit: quod chriſtianis non adhibuerit: quorum clariores ſub hac ꝑſecutione paſſos cōmemorare cenſuiAdanctus patricius romanus: vir ſanctiſſimus apud Phrygiaꝫ ſuſcepit martyrium Nam cū ibi cōſtitutus ciuitatē quandā ꝯuertiſſet(que poſtmodū tota exuſta eſt: ꝗa idolis ſacrificare noluerit) a carnificibus captus ē: ⁊ ab eis effoſſis oculis: ⁊ cauterio aduſtis tandem capitis obtruncatione martyrium compleuit. Hadrianus etiam romanus apud Nicomediaꝫ cū vigintitribus alijs poſt multa ſuꝑ plicia crurifragio. 6º. idus Septēbris martyrium conſumauit: eoqꝫ die feſtum eius celebratur. Agnes romana virgo clariſſima hac perſecutione Rome(teſtante Ambroſio). 13. eta tis ſue anno mortem perdidit ⁊ vitam inuenit: quia ſolum vite dilexit auctoreꝫ. Ca pta enim a Simphoriano vrbis prefecto poſt minas ⁊ terrores in ignem coniecta: ſed minime leſa: tandem gladio in pectore percuſſa. 7º. kalendas Februarij martyrij palmam adepta ē. Quo etiam die feſtum eius celebramus. Alexander vnus ex ſacra Thebeorum legione apud Bergonum ciuitatem noſtram per hoc tempus cum nomē domini noſtri Ieſu chriſti conſtantiſſime predicaret poſt innumerabiles virtutes ibi operatas. 7º. kalendas Septembris abſciſio ne capitis martyrium conſumauit: cuius corpus ſanctiſſima vidua Grata colligens in proprio predio ſepeliuit. Quo quidem in loco celeberrimum in eiuſdem ſanctiſſimi viri honore templum conſtructuꝫ ē: eiuſqꝫ feſtum ſeptimo kalendas Septembris celebramus. Anaſtaſia illuſtriſſima mulier Publij cuiuſdaꝫ romani vxor his turbinibus pro chri ſti confeſſione diutina cuſtodia Rome macerata tandem cum ducentis viris ⁊ ſeptingentis feminis ad palmarias inſulas delata poſt varia ſupplicia igni tradita ē reliqui varijs cruciatibus ſunt extincti. eius āt feſtū celebrat̉. 8º. kalēdas Ianuarij. Barbara autem virgo nobiliſſima in Thuſcia poſt diram carceris macerationē ner uorumqꝫ ceſionem ac lampadarum exuſtionem: mammillarū preciſioneꝫ: aliorūqꝫ innumerabilium tormentorum cruciationem: ad extremum gladio percuſſa ſecūdo nonas Decembris martyrium conſumauit. Bonifacius martyr apud Tharſum Cilicie vrbeꝫ ꝑ hoc tēpꝰ paſſus ē: ſed Rome via

Alnne 38 VIII. Chriſti Oūdi ¶ Liber Dioclitianue: latina ſepultus. Qui cū procurator cuiuſdam nobilis matrone eēt: ⁊ diu ea abuſus fuiſſet tandem nutu diuino ꝯpunctus nō modo ſtuprum deſeruit. verū etiā ad culpam diluendam per diuerſa tormentorum genera ad martyrij palmam ardenter cucurrit. Eiuſqꝫ feſtum nonis Iuniſ celebramus. Carpophorus vero preſb̓yter ⁊ Abūdius dyaconus apud Iſpolitanā ciuitatem pri mo crudeliſſime ceſi: deinde in carcere(negato cibo ⁊ potu) truſi rurſuſqꝫ equuleo torti: ac poſt hec diu iterum in carcere macerati. nouiſſime 4º. idus Decembris gla dio percuſſi martyrium compleuerunt. Claudius Nicoſtratus Simphorianus: atqꝫ Simplicius viri clariſſimi Rome via lauicana hoc modo paſſi ſunt. Primo ꝗdē ī carcerē truſi: deinde ſcorpionibꝰ grauiſſi me ceſi: poſt hec cuꝫ hac ſeuitia a fide Chr̄i mutari nō poſſent a iudice Dioclitiani iuſſu in medio mari precipitati ſunt. Unde ⁊ eorum feſtum quinto kalendas Octo bris celebrari conſtitutū ē. Criſpinus ⁊ Criſpianus apd̓ Sueſionē vrbē ſb̓ hac ꝑſecutione poſt immania tormēta ſibi illata gladio trucidati. 8º. kl̓as Nouēbris martyrij coronā cōſecuti ſunt. Coſmas ⁊ Damianus preſtātiſſimi ⁊ celeberrimi medici apud Egeaꝫ vrbē poſt vin cula ⁊ carceres poſt maris dimerſionē: atqꝫ ignē: lapidationē: ⁊ ſagittas diuinitꝰ ſuperatas capite plexi ſunt: cū ꝗbus ēt Anthimus: Leontius: ⁊ Euppius eorūdē ger mani paſſi referuntur: quorum feſtum. 5º. kalendas Octobris celebratur. Cyriacū quoqꝫ dyaconū: Largū ⁊ Smaragdū nobiliſſimos viros cum. xx. alijs Ro me via hoſtieſi paſſos tradūt: quoꝝ memoria. 6º. idus Auguſti celebratur. Domninus vir ſanctiſſimus his temporibus cum perſecutionis rabieꝫ declinare vel let protinus comprehenſus intra vrbem Romam via claudia gladio percuſſus. 7º. idus Octobris ꝓ Chriſto occubuit. Dorothea item virgo glorioſa apud Ceſaream Cappadocie capta pro Chriſto hoc modo paſſa ē: quia eculeo vexata: diu deinde palmis ceſa ad vltimum capite punita fuit: in cuius ꝯfeſſione cū quidaꝫ Theophilus ſcholaſticus fuiſſet ꝯuerſus ſtatim a carnificibus comprehenditur: ⁊ ad ſupplicium perducitur. Cūqꝫ eculeo grauiſſime torqueretur: nec a fide diuelli poſſet nouiſſime gladio ceditur: cuius feſtum 8º. idus Februarij celebratur. Eulalia virgo apud Hiſpaniam ciuitate Emerita: cum tredecim eſſet annorum pro confeſſione Chriſti Daciani preſidis iuſſu primo in eculeo ſuſpenſa ⁊ exungulata: demum faculis ardentibus ad vtrunqꝫ latus admotis hauſto igne. 4. idus Decem bris deo ſpirituꝫ reddidit. Eleutherius clariſſimus miles apud Nicomediam cū innumerabilibus alijs ſb̓ hac perſecutione martyr efficit̉: e quibus alij gladijs obtrūcati: alij ignibus cōcremati: alij in mari p̄cipites dati. Poſtremo Eleutherius ipſe cū diu per ſingula cruciaret̉ tormēta: ⁊ ſemꝑ validior efficeret̉ demū velut aurū ignibus examinatum ſexto nonas Octobris martyrium compleuit. Quo etiam die eius feſtum celebratur. Euphemia virgo nobiliſſima apd̓ Calcedonēſem vrbē a procōſule Priſco ꝯprehēſa oīa tormenta ꝓ Chro pertulit. vn̄ carceres: verbera: rotarū argumēta: ignes pōdera lapidū angulariū: beſtias ⁊ virgarū plagas: ſꝫ ⁊ ſecures: igneaſqꝫ ſartagines rurſum etiam beſtie morſum ſuperans. 10º. kalēdas octobris ſpiritū emiſit. Euplus etiam dyaconus in Cathania Sycilie vrbe a Maximiano captus cum diu tiſſime pro confeſſione Chriſti contortus fuiſſet. tandem martyrij palmā gladio ce dente ſecundo idus Auguſti percepit. Felix epiſcopus Adauctus. ⁊ Ianuarius preſbyter: necnō ⁊ Fortunatꝰ ⁊ Septimꝰ lectores his temporibus comprehenſi in Uenuſia Apulie vrbe multis diu vinculis ⁊ carceribus macerati: inde in Aphricam ac Syciliā perducti ⁊ afflicti tandem occiſione gladij nono kalendas Nouembris conſumati ſunt. Felix alter ⁊ Fortunatus germani hac perſecutione apud Aquileiā vrbem ꝓ Chr̄o paſſi ſunt. Qui cū eſſent eculeo ſuſpēſi: ⁊ circa eorum latera ardētes lāpades eſſent appoſite diuina virtute confeſtiꝫ extincte ſunt. Sed ab eculeo amoti feruētiqꝫ oleo per fuſi: ſed minime leſi. Ad vltimum. 3º idus Iunij capite truncati ſunt. E 4

Anno Gūdi xh21 ¶ I iber VIII. Dioclitianus Georgius tribunus ⁊ Chr̄i miles hoc tēpore in perſide ciuitate Dioſpoli veluti alter Eurtius romanus ⁊ Codrus Atheniēſiū rex ꝓ liberatione patrie internitioni primū ad Draconis occiſionē ⁊ martyrio poſtea ſe dedit. Qui poſt eculei extenſionem: totiuſqꝫ corporis lacerationem: ⁊ viſcerū effuſionē: ſaliſqꝫ ꝯfricationē ⁊ alioruꝫ tormentoꝝ perpeſſionē tandem capitis abſciſione martyriū ꝯpleuit. Cuius quidē paſſionis geſta: ⁊ ſi inter apocriphas ſcripturas ꝯnumerent̉. Illuſtriſſimuꝫ tn̄ eius martyriū inter coronas martyꝝ eccleſia dei venerabiliter honorat: ex decreto.ſ. Ni ceno: vt habet̉ in canone. xv. di. c. Sācta romana eccleſia: d̓ quo diuus Ambroſius ſic dicit: Georgius fideliſſimꝰ chr̄i miles: dum Chriſtianitatis ꝓfeſſio tegeretur: ſolus inter chricolas dei filiū ꝯfeſſus ē: cui ⁊ tantā fidei ꝯſtantiam diuina gratia cōceſſit: vt ⁊ tyrannice poteſtatis precepta ꝯtemeret: ⁊ innumerabilium nō formida ret tormenta penarū. O felix ⁊ inclytus domini preliator: quē nō ſoluꝫ tēporalis re gni blāda nō perſua ſit ꝓmiſſio: ſed perſecutore deluſo ſimulacroꝝ eius portenta in abyſſum proiecit. Huius autem inclyti martyris caput Venetijs in diui Georgij monaſterio habetur: cuius feſtum octauo kalendas Maij celebratur Gorgonius ſimiliter miles his temporibus apud Nicomediā exiſtens cuꝫ Dioclitia ni perſecutionem: quam chriſtianis inferebat deteſtaretur. Iuſſus ē ſuſpēdi ⁊ fragris toto corpore laniari ac viſceribus pelle nudatis aceto: ſaleqꝫ perfundi: ſicqꝫ in craticula aſſari. ad vltimum quinto idus Septembris laqueo necari: cuius poſtea corpus interiecto tempore Romam delatum: via latina ſepultum ē. Geruaſius ⁊ Prothaſius germani hac tumultuāte ꝓcella: Mediolani ab Aſtaſio co mite paſſi ſunt: ex ꝗbꝰ Aſtaſius iudex priorē tādiu iuſſit plūbatis cedi: donec exha laret ſpūm. Alteꝝ v̓o fuſtibus ceſum capite eodē die trnucari: quoꝝ ſepulcra cum ꝑ multos ānos incognita fuiſſent: reuelāte dn̄o a beato Ambroſio reꝑta ſunt: eorūqꝫ corpora ita incorrupta extitere ac ſi eodem die interempta fuiſſent. Horum autem feſtiuitatem. 13º. kalendas Iunij celebramus. Geneſius iteꝫ miles Rome Dioclitiani iuſſu fuſtibꝰ crudeliſſime ceſus poſtea eculeo leuatus: ⁊ vngularū diutina laceratione vexatus: lāpadibus etiā inflāmatus. Tāde cum in fide preſtāti animo perſiſteret: diceretqꝫ: nō ē rex preter Chr̄m: ꝓ quo ſi mi lies occidar ipſum mihi de ore: ipſuꝫ de corde minime auferre poteris: obtruncatio ne capitis 8º. kalendas Septembris martirij palmam adeptus ē. Heraſmꝰ cāpanus ep̄us hac tēpeſtate Dioclitiani iuſſu plūbatis ⁊ fuſtibus grauiter maceratꝰ: deīde: Reſina ſulphure: plūbo: pice: oleoqꝫ perfuſus illeſus apparuit. Po ſtea ſuꝑueniēte Maximiano diuerſis eum immaniſſimiſqꝫ ſupplicijs cruciari mādauit. Sed adhuc illeſus tandem vocante deo 3º. nonas Iunij ſancto fine quieuit. Hylaria matrona clariſſima ſanctiſſime Aphre mater hiſdē tēporibus cū ī Auguſta na ciuitate ad ſepulchrū filie cū Digna Eumenia ⁊ Euprepīa virginibꝰ ſacris excu baret ibidem accenſo igne pro fide chriſti 2º. idus Auguſti exuſta fuit. Ianuariꝰ Beneuentane vrbis ep̄us ꝑ hoc tēpꝰ cū duobꝰ dyaconibꝰ Queſto ⁊ Procu lo: ⁊ alijs cōplurimis poſt vincula ⁊ carceres 13º kalēdas Octobris capite ceſus ē. Ioannē quēdā eruditiſſimū virū apd̓ Nicomediā hac d̓ cā paſſuꝫ fuiſſe tradūt: ꝗ cuꝫ nimio fidei calore ſuccenſus eēt ⁊ librū aliꝙͣdo ī quo crudelia tyrānoꝝ edicta ꝯtra chriſtianos ꝯtinentē offendiſſet: iniecta manu e manibus impioꝝ detraxit: atqꝫ cōfeſtim diſcerpſit. Quod cū Dioclitiano ⁊ Maximiano in eadem vrbe cōſtitutis re latum fuiſſet: ira perciti omnia ſupplicioꝝ genera in eū expēdi iuſſerūt: que vir dei vt erat animo nobilis tāta cū vultus ac ſpūs alacritate ad finē vſqꝫ pertulit: vt nec triſtis ꝗdē ꝓ his videri potuiſſet: cuius feſtū 7º. idus Septēbris celebratur. Iulianus quidā antiochenſis ⁊ Baſiliſſa virgo a Dioclitiano imꝑatore paſſi referū tur: quorū certe mire legunt̉ paſſiones: ex quoꝝ etiam collegio ſacerdotum ⁊ miniſtroꝝ eccleſie Chriſti venerabilis multitudo: que ꝑꝑ immanitatē perſecutionis ad eos ꝯfugerat igne cremata ē: poſt quos Antoninꝰ preſbyter Anaſtaſius ⁊ Celſus puer vna cum matre: atqꝫ aliſ complurimi 5º. idus Ianuarij paſſi ſunt. Iuliana vero clariſſima virgo apud Comū ciſalpine Gallie vrbē poſt varia tormēta palam cum diabolo conflixit: deinde flammas ignium ⁊ ollam ſuperās feruentem

Anno Chriſti Mūdi .VIII. ¶ Liber Dioclitianus capitis obtruncatione. 14. kl̓as Bartiſ martyrij palmam adepta eſt. Catherīa p̄clariſſīa v̓go Eoſti regꝭ filia adoleſcētula ꝗdē pulcherrīa ⁊ oīum ſcīaꝝ taꝫ diuīaꝝ ꝙ hūanaꝝ ſciētiſſīa: adeo vt ꝑ varias ꝯcluſiōes ſillogiſmoꝝ alegorice: Methanomice: diẜte: ac myſtice cū oībꝰ diſputarꝫ hiſ ferme tꝑibꝰ ¶ Dioclitiāi adhuc fer uēte ꝑſecutiōe) apud Alexādriā pꝰ ꝙͣ ꝗnqͣgīta phōs ⁊ Porphyriū ⁊ Maxētij vxorē: alioſqꝫ īnumerabiles diſputatōibꝰ ⁊ doctrinis fidei iugo ſb̓iugaſſꝫ ab eodē Ma xētio diu torta ⁊ eculeo vexata rotaꝝ gladijs dilāiata tādēqꝫ chro d̓ſpōſata: obtrū catōe capitꝭ martyrij coronā adepta ē. Cuiꝰ ſctīſſimū corpꝰ āgeli īde auferētes ī mō te Synai diuinis obſeqis ſepelierūt. Celebraturqꝫ eiꝰ feſtiuitas. Sº. kl̓as decēbris. Leochadia virgo celeberrima a Daciano hiſpaniaꝝ prefecto capta: ⁊ apd̓ Toletum vrbē carceri mācipata: cū his tꝑibꝰ grauiſſimos btē Eulalie: ac reliquoꝝ martyruꝫ cruciatus audiſſet poſitis in oratione genibus quinto idus Decēbris impollutum deo reddidit ſpiritum. Lucia virgo deo deuota apud Syracuſanā Sycilie vrbē hac ꝑſecutiōe paſſa ē: quā cū Lenones corrūpere vellēt hoc Paſcaſio ꝯſulari viro iubēte: nullatenus eā mouere potuer̄t: nec funibꝰ adhītis: nec pl̓imis boū paribꝰ. Et cū picē: reſinā: ⁊ feruēs oleū illeſe ſuſcepiſſet gladio ī viſcera merſo idibus Decēbris ſpm̄ emiſit. Mēna ſtrenuꝰ mileſ ī Scythia Metropoli phrygie ſalutarie ꝑ hec tꝑa poſtꝙͣ ſtudu it celeſti regi ſecreta ꝯuerſatiōe ī Eremo militare ad publicū ꝓcedēs ⁊ ſe chr̄ianuꝫ libera voce declarās diris cruciatibus examinat̉. ⁊ poſt fixis ī or̄one genibus: cum dn̄o nr̄o Ieſu chr̄o gr̄as ageret. 3º. idus Nouēbris gladio ceſus ē: Methodius Olympiace ⁊ poſtea Tyri ep̄s his tꝑibꝰ ī calcide: que Negropontum appellat̉(vt diuus Hiero. ſcribit) martyrio coronat̉. Hic multa edidit: ⁊ p̄ſertim d̓ mūdi creatiōe ei ī carcere reuelata. Cuiꝰ feſtū. 14º. kl̓as Octobris celebramuſ. Marcus ⁊ Marcellianus germani rome a Fabiano duce ſub hac ꝑſecutiōis rabie tenti ⁊ ad ſtipitē ligati ī pedibꝰ acutos accipiūt. Ueꝝ cū nō ceſſarēt laudare nomen dn̄i noſtri Ieſu chriſti lancea ꝑ latera tranſfixi. 14º kl̓as Iulij cū gloria martyrij ad celos migrarūt. Maximꝰ ⁊ Claudius viri clariſſimi cū vxore p̄pedigna ⁊ duobꝰ filijs ī Hoſtia vrbe a ſatellitibꝰ(iubēte Dioclitiano) tenti atqꝫ ī exiliū deportati ꝑ hoc ipſuꝫ tp̄s. 12. kl̓aſ Martij īcēdio ꝯcremati odorifeꝝ martyrij ſacrificium deo reddiderūt. Mauricius Exuperius. Gandidus. Uictor ⁊ Innocētius ſacre Thebeoꝝ legiōis primicerij in Gallijs ciuitate Seduno. loco Agauno cū ſex milibꝰ ſexcētis ſexagin taſex militibus oēs(licet hīc inde) ſub Maximiano paſſi. xº kl̓as Octobris marty riſ palmā adepti ſūt. Petrus Alexādrinꝰ ep̄s: v̓tutibus oībus inſignis nulliqꝫ prioꝝ oīum ī ſcripturis diuinis īferior ꝑ id tēpus veluti ſacerdos ⁊ dei hoſtia ſubito ex Maximiāi iuſſu rapit̉: ⁊. 7º. kl̓as Decēbris capite trūcat̉. Cū quo ſil̓ ⁊ alij plures in egypto ep̄i: trucidant̉ cū clericis ⁊ laycis fere ſexcentis ſexaginta. Pātalemon illuſtris vir: ⁊ ipſe apud Nicomediā ꝓ fide chr̄i eculei pena/ ⁊ lāpadaꝝ exuſtiōe miꝝ ī modū cruciatꝰ ē. Sꝫ īter hec dn̄o ſibi apꝑente aliquatulū refrigeratꝰ tandem. 5º. kl̓as Auguſti ictu gladij martyriū ꝯſumauit. Primꝰ ⁊ Felicianꝰ Pr̄icij romāi ſb̓ hac ꝑſecutiōe rome ī mōte Celio cū lōgeuā ī dn̄o vitā duxiſſēt: ⁊ nc̄ ſil̓ paria: nc̄ ſeꝑatī diu̓ſa ⁊ exꝗſita ꝑtuliſſēt tormēta: tādē ⁊ ambo ſimul. 5º. idus Iunij felicis vite curſū gladio animaduerſi ꝯſumauerūt. Petrꝰ exorciſta ⁊ Marcellinꝰ p̄ſb̓r eodē āno rome ī carceribꝰ ꝯſtituti: cū ml̓tos ad fidem chr̄i ſuis eruditiōibus ⁊ exēplis ꝯuertiſſent: poſt varia tormēta. 4º. nonas Iu nij ſunt decollati. Pamphilus preſbyter Euſebij Ceſariēſis neceſſarius īſignis theologus apud Ceſaream paleſtine ſub hac perſecutione(teſtāte Hierony.) paſſus eſt. Cuius vitaꝫ idem Euſebius tribus voluminibus egregie conſcripſit. Hic adeo diuinorum voluminum fuit cupidus vt magnam partem librorum Origenis manu ſua deſcri pſerit: quos ꝗdē libros diuus Hiero. in Ceſarienſi bibliotheca tāta auiditate ſe vi diſſe dicit: vt Creſi diuitias ſe cōſecutum arbitraret̉. Scripſit hic Apologeticum

Anno Mūdi Chriſti
¶ Liber .VIII. Dioclitianꝰ pro Origene: quod poſtea Euſebius ⁊ ipſe fecit. Huius autem ſanctiſſimi viri celebritas kl̓is Iunij celebratur. Petrus quidā Dioclitiani cubiculariꝰ his turbinibꝰ apd̓ Nicomediā Dioclitiāo exi ſtēte cū liberius cauſaret̉ de īmenſis martyꝝ ſupplicijs. Dioclitiano ſtatī iubēte in mediū educit̉: quē primū ſuſpenſum diutiſſime flagris torqueri: deīde aceto ⁊ ſale ꝑfundi: necnō ⁊ ī craticula tadiu aſſari fecit donec redderet ſpiritū. Ac ſic vere Pe tri ⁊ fidei ⁊ noīs extitit heres. Quītinꝰ itē Gallus miles ꝑ hoc tp̄s ī oppido Uiemādēſi a Maximiano. 2º. kl̓as nouēbris martyriū pertulit. Cuius corpus poſt quinquagintaquinqꝫ ānos reuelante angelo repertum fuit. Auffus ēt clariſſimus miles ob fidei ꝯfeſſionē Rome a Diaclitiano cū omni domo ſua ꝯprehēſuſ: punituſqꝫ martyr effectus ē. 4º. kl̓as Decēbris. Sabinꝰ Spolitanꝰ ep̄s ſub hoc tumultū apd̓ eandē vrbē ꝯp̄hēſus cū multis clericis alijſqꝫ chrianis ⁊ ꝙ maxīe Exuꝑātio ⁊ Marcello dyaconibꝰ atqꝫ Uenuſtiāo inſigni viro cū vxore ⁊ filijs a Maximiāo paſſus ē. E ꝗbꝰ Marcellus ⁊ Exuꝑātius ī eculeo ſuſpēſi ⁊ fuſtibꝰ grauiter mactati. īde latera abraſi igne adhīto martyriū cōſtātiſſime ſuſceperūt. Uenuſtianꝰ āt cū vxore ⁊ filijs haud multo poſt gladio necatꝰ ē. Sabinus v̓o poſt manuū detrūcationē ⁊ carceris relegationē tādiu flagellis ceſus ē donec redderet ſpm̄. Quoꝝ feſta. 3º. kl̓as Ianuariſ celebrantur. Saturninus p̄terea p̄ſb̓r: ⁊ Siſiniꝰ dyaconꝰ rome ꝯprehēſi: ⁊ ī carcere diu macerati deīde ob chr̄i ꝯfeſſiōeꝫ a p̄fecto vrbis ī eculeo leuati ⁊ neruis attracti: necnō ⁊ fuſti buſ: ſcorꝑionibuſqꝫ ceſi: appoſitis ad eoꝝ latera flāmis: nouiſſime nonis Octobris capite trūcati ſunt. Hoꝝ corpora via Salaria ſepulta traduntur. Sebaſtianus natiōe Narbonenſis vir quidē illuſtriſſimꝰ: ⁊ prīe cohortis Dioclitiani prīceps: verꝰ dei cultor cū multos chr̄i martyres exhortatiōibꝰ ī fide ꝯtinuiſſet: ⁊ trepidas eoꝝ mētes ꝯfirmaſſet: ipſe deniqꝫ ꝗs eēt ītrepide ꝯfeſſus ē. Quē ſtatim Dioclitianꝰ ꝯp̄hēdēs ſub titulo chr̄ianitatis ad catacūbas romanas ꝑduxit: eūqꝫ in medio cāpo ligari ⁊ a militibꝰ ſagittari iuſſit. Et cū adhuc ſuꝑuiueret tādiu fuſtiga ri fecit donec ſpm̄ redderet. Erat hic p̄ter chr̄ianitatis titulū totiꝰ prudētie virꝭ ī ſer monibꝰ verax: ī iudicio iuſtus: ī ꝯſilijs ꝓuidus: in ꝯmiſſo fidelis: atqꝫ ī vniuerſa mo rū honeſtate preclarus. Et cū ſanctiſſimus ex frequētiſſimis miraculis habitꝰ ſit: Eius feſtū vna cū Fabiano pōtifice. 13º kl̓as Februarij a cunctis fidelibꝰ celebrat̉. Sergius ⁊ Bachus viri nobiliſſimi per hoc tp̄s apud ꝓuinciam que Auguſta Euphrateſia nūcupat̉ a Maximiāo martyriū hoc mō paſſi ſunt. Bachus enim tā diu crudis neruis ceſus ē ſ quoaduſqꝫ totus corpore diſciſſus emitteret ſpm̄. Sergiꝰ v̓o vna eademqꝫ die cōthurnis pedibus indutus cum in fide fixus deprehenſus fuiſſet data ſentētia decollatus ē. Idqꝫ nonis Octobribꝰ geſtū fuiſſe legimꝰ. Quo ēt die eoꝝ memoria recolitur. Suſāna virgo ſanctiſſima nobili orta familia: Gaiſqꝫ pape neptis ſub hac perſecutio ne. 3º. idus Auguſti capitis obtrūcatiōe martyrij palmā ꝓmeruit. Tiburtiꝰ eques romanꝰ ⁊ ipſe eadē die cū Suſāna īter duas lauros a iudice Fabia no ꝯprehenſus: cū ipſius iuſſu ſuper ardentes carbones nudis pedibus ingredere tur: ac ꝓpterea chr̄m maiori ꝯſtantia ꝯfiteret̉ 3º. idus Auguſti gladio aīaduerſuſ ē. Tyberiꝰ Modeſtꝰ ⁊ Florētia p̄clariſſimi chr̄iani ꝑ hos tumultꝰ ī territorio Agathē ſi. 4º. idus Nouēbris varijs tormētis cruciati martyriū ꝯpleuerūt. Theodorus apud Amaſiā Marmaritanoꝝ vrbē ꝓ ꝯfeſſione fidei in carcerē truſus fortiter ceditur. Nouiſſime poſtꝙͣ eculeo ſuſpenſus fuit ⁊ vngulis ita corraſus: vt eius interiora nuda apparerēt. vº. idus. Nouembris ardentibus ignibꝰ traditꝰ mar tyrium ꝯpleuit. Theodoſia virgo nobiliſſima apud Ceſaream Cappadocie ciuitatē vltro ſe ꝯfeſſoribus in cuſtodia ſociās a iudicibꝰ ꝯprehēdit̉: a quibus eculei pena diu cruciata. Et poſtꝙͣ dn̄i virtute de vinculis ⁊ aquis ⁊ beſtijs eruta fuit: nouiſſime capitis abſciſione martyriū ꝯpleuit. 4º. nonas Aprilis. Uitalem ⁊ agricolaꝫ apud Bononienſem vrbē per hec tempora paſſos fuiſſe ꝯſtat.

.VIII. ¶ Liber Dioclitianus Quoꝝ primus cū ſecundi ẜuus fuiſſet: ⁊ a perſecutoribus chr̄m negare cogeretur: ⁊ ille amplius dominum Ieſum ꝓfiteretur omnium tormentoꝝ genera(Ambroſio teſte in eum exercuere. Quo mortuo Agricolam eius dominū cruci affigentes eum tandē vº. kl̓as Decembris interemerunt. Uitꝰ ⁊ modeſtꝰ atqꝫ Creſcētia Uiti ipſiꝰ pueruli nutritores his tꝑibꝰ ī Sycilia īſula poſt ollā plūbi feruētis: poſt beſtias ⁊ cathaſtas diuīa v̓tute ſuꝑatas. 17º kl̓as Iulij curſū glorioſi certaminis ꝑegerūt. Quoꝝ corꝑa Florētia illuſtriſſima femina colligens in loco q Marianus d̓r cū aromatibus(vt moſ erat) ſepeliuit. Uictor mediolanēſis ciuis a primeua etate chr̄ianꝰ cū in caſtris Haximiani militie deſeruiret ad Maximianū tāꝙͣ chr̄ianꝰ ꝑductꝰ cū ꝯpelleret̉ idolis ſacrificare: ⁊ ille ꝯſtāti aīo recuſaret grauiter cedit̉: ſꝫ deo ꝓtegente doloris expers factus ſtatim liquenti plūbo perfundit̉. Cūqꝫ ēt nihil ex hoc penitus lederet̉ iubēte Maximia no. 8º. idus Maij capitis abſciſione martyriū compleuit. Uīcētiꝰ Leuita īuictiſſimꝰ vir natiōe hiſpanꝰ btiſſimi pape Sixti diſcipulus: diuiqꝫ Laurētij martyris germaniſſimꝰ: ſcīa quoqꝫ ac v̓tute p̄ſtātiſſimꝰ ꝑ hec tꝑa apd̓ Ualētiā hiſpanie vrbē vna cū Ualerio vrbis ep̄o a Datiāo p̄ſide captꝰ ⁊ ī carcere tru ſus: mortalia ꝑ oēs corꝑis artꝰ vſqꝫ ad mortē ꝑtulit ſupplicia. Qd̓ diuus pr̄ Augu. quodā ẜmōe māifeſtat dicēs. Magnū ⁊ mirādū ſpectaculū nr̄ aīus cepit: nec īmaniſſimā ⁊ ꝑnicioſiſſimā ſic̄ ſolet ī theatris qͣrūcūqꝫ nugaꝝ: ſꝫ plane vtiliſſimā ⁊ fructuoſiſſima voluptatē oculis īterioribus hanſimus cū btī Uīcētij paſſio legeretur. Terret(īqt̉) vide̓ īuictā martyris aīam ꝯtra īſidias ātiꝗͥ hoſtis: ꝯtra ſeuitiā īpiſ Da tiāi: ꝯtra dolores mortis carnis acerrima ꝯflictatōe certātē: ⁊ ī auxilio dn̄i cūcta ſu perātē. Nā Datianus ipſe ſctīſſimū hoīeꝫ ī eculeo primū leuatū toto corꝑe diſtēdi fecit: diſtētūqꝫ diuerſis vulneribꝰ cruciari: cruciatū ēt pectinibꝰ lacerari: carnificeſqꝫ ad crudelius ſeuiēdū v̓beribꝰ fecit vrgeri. Eiuſdē deīde corpꝰ ī craticula poſituꝫ/ vncinis ferreis aꝑiri: ⁊ ardētes lamīas īfigi: ac ſale ignito aſꝑgi: ac ſic laceratū ī teterrimo carce̓ fecit īcludi/ atqꝫ ibi teſtas acutiſſimas ꝯgeri: ī lignoqꝫ pedes eiꝰ affigi ⁊ ſine hūano ſolatio derelīq. Ea ꝗppe ſupplicia ml̓toqꝫ maiora diuū Uīcētiū p̄ſtā tiſſime vīcētē diuus pr̄ Aug. qͣſi admirās ẜmone quodā dixit. Btūs Vīcētius. ver̄ Uīcētius fuit: qꝛ fortiſſime oīa mortis ꝑicula vicit. Uicit īꝗt ī v̓bis: vicit ī penis: vi cit ī ꝯfeſſiōe: vicit ī tribulatiōe: vicit exuſtus: vicit ſūmerſus: vicit viuꝰ: vicit ⁊ mortuus. Ꝙꝛ eo mortuo(vt ex eius ſacra hr̄ hoſtoria) angelos ei dixiſſe ferūt. Agnoſce o Uīcēti: qꝛ ꝓ cuius noīe viriliter decertaſti: ipſe tibi coronā p̄paratā ẜuat ī celis q te victorē fecit ī penis. Eius quoqꝫ paſſionē nobilēqꝫ triūphū ꝯſpicuus v̓ſificator Prudētiꝰ luculēter exp̄ſſit. Et ſcūs pr̄ Aug. huius martyris p̄coniū ꝙͣto ſit laudis honore excipiēdū multis ẜmonibus ꝯmendat: cuius celebre feſtū. xio. kl̓as Februa rij celebramus. Xp̄oforꝰ dēiqꝫ īcōꝑabilis v̓tutꝭ ⁊ magnitudīs vir ꝑ hoc quoqͣꝫ tp̄s ī Licia vrbe ſamo ne ꝓ chr̄o paſſus ē: quē virgis ferreis attritū: flāmiſqꝫ exuſtū diuīa tn̄ ſaluatū v̓tute ferūt: ſꝫ poſtrēo ſagittaꝝ ictibus ꝯfoſſus: dū ꝯſtāter ī chr̄i ꝯfeſſiōe ꝑſiſtēt. 8º. kl̓as Auguſti capite truncat̉: Quo ēt die eius feſtiuitatē celebramus. Uſebius papa natiōe grecus: pr̄e Medico: ⁊ ipſe Medicus poſt Marcellū pōtifex ꝯſtitutus: ẜm Euſebiū ſedit mēſibꝰ. 7. ſcd̓ꝫ v̓o Damaſū: ānis . ⁊ ẜm alios: ⁊ p̄cipue Martinū ānis. 2. men. σ. diebuſ. 25. martyrio ſub Maxētio tyrāno coronatꝰ. Hic(Gratiāo teſte) ꝯſtituit ne ꝓphani quos laycos vo camus ep̄m ī iudiciū ſuū vocare p̄ſumerēt: vt hr̄ ī canone. 2. q. 7. c. Laycos v̓o accu ſare. Statuit itē ne īfames aut ſortilegi teſtes fieri vllo mō poſſēt. 3. q. 3. c. Cōſtitui mus. Cēſuit quoqꝫ puellā tm̄mō ꝑ v̓ba d̓ pn̄ti d̓ſpōſatā monaſteriū īgredi poſſe. 27. q. 2. c. Deſpōſatā. hic ml̓tos hereticos recōciliauit eis tm̄ manū īponēs. Cuius tꝑi bus crux dn̄i ab Helena Cōſtātini mr̄e(vt aiūt) inuēta ē: ⁊ ab ipſa exornata ac ma gna ī veneratōe hīta. Eapropt̓ idē ſtatuit feſtū de crucis īuētiōe ꝑpetuo celebrādū ſicut hr̄ de ꝯſe. di. 3. c. Crucis chr̄i. Que res quomō ſtare poſſit ignoro. Ueruꝫ hic ſemel tm̄ ordinatiōibus in Decēbrio mēſe celebratis. ꝙᵇ nonas Octobris martyrio coronat̉: ⁊ in Calixti cemiterio via Apia ſepelitur.
Anno Chriſti Oūd Papa. 32. 30 5 5504

Anno Būdi Chriſti Goleriꝰ 5505 305
¶ Liber .VIII. Dioclitianꝰ Uiri doctrinis excellentes: Arnobiꝰ clariſſimꝰ phūs ⁊ orator Lactātijqꝫ Firmani p̄ceptor: lꝫ admodū ſenex hiſ tꝑibꝰ ī p̄cio hītꝰ ē. Qui cū apd̓ Aphricā rhetoricā florentiſſime docuiſſetꝭ aduerſus gētes ꝯplurima edidit volumina. Lucianus eloquētiſſimus vir: Nicomediēſis eccl̓ie p̄ſb̓r ꝑ hoc tp̄s cū nōnullos breues de fide libellos edidiſſet: ⁊ ad diuerſos epl̓as multas ac ēt ī ſacraꝝ lr̄aꝝ ſtudio multū laboraſſet ī Helenopoli Bythinie ꝓ chr̄o martyriū ꝯſtāti aīo pertulit. Iacobꝰ cognomēto ſapiēs Niſibene ꝑſaꝝ vrbis ep̄s ml̓ta ꝑ hec tꝑa ꝯpoſuit: q̄ ⁊. 26 libris ꝯp̄hēdit: quoꝝ tituli ſūt iſti. De fide ꝯtra oēs hereſes. De charitate generali. De ieiunio. De ſenſu aīe. De or̄one. De dilectiōe ꝓximi. De reſurrectiōe. De vita pꝰ mortē. ꝟe pn̄ia. De humilitate. De ſatiſfactiōe. De virginitate. De circūciſio ne. De azimo. De bn̄dictione. De caſtitate. De ꝯſtructiōe tabernaculi. De gētiuꝫ ꝯuerſatiōe. De regno ꝑſaꝝ. De ꝑſecutiōe chr̄ianoꝝ: ⁊ alia multa. Obijt v̓o(Hiero nymo teſte) Conſtātij principis temporeLactātiū itē Firmanū phm̄ ⁊ oratorē eruditiſſimū Arnobiſ p̄dicti diſcipulū: his tē poribꝰ floruiſſe ꝯſtat. Qui ſecūdus poſt Ciceronis tꝑa ea ī diſciplina hītꝰ fuit. Hic cū Nicomedie rhetoricā docēt a Dioclitiāo prīcipe ꝑꝑ v̓tutis magnitudinē vocatꝰ cū Flabo grāmatico romā venit. Deīde ob diſcipuloꝝ penuriā ī extremaꝫ pauꝑta tē deductus ad ſcribendū ſe ꝯtulit: qͣ in re ēt multū valuit. In extrema deniqꝫ ſenectute ꝯſtitutꝰ Ceſaris Eriſpi filiſ ꝯſtantini preceptor in gallia datus ē. Cuiuſ libri ſunt hi: vꝫ. De diuinis īſtitutiōibꝰ aduerſus gētes li. 7 Ad ꝓbū epiſtolaꝝ li. 4 De ira dei pulcherrimū opus Ad Aſclepiadeꝫ. li. 2. De opificio dei ⁊ formatiōe hoīs. li. i De perſecutione. li. i. Ad Semetriū auditorē epl̓aꝝ li. 2 Sīphoſiū dū eēt adoleſcēs li. ſ Odopericū ēt de Aphrica vſqꝫ Nicomediaꝫ exametris v̓ſibus. Alius itē liber qui grāmaticus inſcribit̉. Eidē quoqꝫ expoſitio ī Thebaidē Statiſ Papini inſcribit̉. Sed ſtili diuerſitas facit ambiguum: Enſebius quoqꝫ Ceſariēſis ep̄s ꝗ ob Pāphilij martyris amicitiam Pamphilij cognomentum accepit: eo ꝙ cum eodem Pamphilio diuine bibliothece inueſtigator diligentiſſimus fuerit per hec tempora: tum multaꝝ rerum peritia: tū ingenio mirabili preſtantiſſimus habitus ē. Qui cū Arriana hereſi aliquandiū laboraſſet: ad Nicenā Synodū poſtmodū accedēs: ſanctoꝝ patrū ſententiam ſecutus ē: ac deinceps vſqꝫ ad morte ſanctiſſime cū orthodoxa fide vixit. Ꝙͣobrē fert̉ apud Grecos eum ex Synodi precepto Symbolū maius edidiſſe: cuius inuentioni patres Synodi nihil addiderūt/ aut detraxerūt. Poſtea ēt quattuordecim libros euāgelice p̄paratiōis: ⁊ ī Porphyrium philoſophū acerrimū chriſtianoꝝ hoſtē libros nouem eccl̓iaſtice hiſtorie ſcripſit. Edidit quoqꝫ de vita Pāphilij. li: 3. In Iſaiam ꝯtra Porphyriū li. 25. De tꝑibus chronicā li. i. Apologias item ſex ꝓ Origene compoſuit. Item cōmentarios eruditiſſimos in centū quinquaginta pſalmos. De mum etiam cum multas ſanctoꝝ patrum ⁊ martyruꝫ cognouiſſet vitas libros. xx. de ſanctis martyribus chriſtiqꝫ ꝯfeſſoribus ac virginibus ſcriptitauit. Hec iō oīa ⁊ ꝙͣmaxime preparationem euangelicam ſcripſiſſe ferunt. ꝙ cum apud gentes inter philoſophos precipuus ⁊ nobiliſſimus haberetur. ⁊ paternam deorum religio nem ob catholice veritatis amorem contempſiſſet partim ad rn̄dendū accuſantibꝰ ſuū ꝓpoſitū: partim vt chriſtianoꝝ religione ꝯfirmaret. Fuit hic Conſtātino principi multa beniuolentia ꝯiunctus. Alerius. 36. romanoꝝ īperator āno 3. ducenteſime ſeptuageſime OlymOpiadis imperare cepit: ⁊ īperauit ānis. 2. Nā Bioclitiano ⁊ Maximiano ab imperio ſe abdicantibus Galerius hic ⁊ Conſtantius comes qui Ceſares primo ſimul(vt diximus) fuere: ⁊ poſt pariter Auguſti imperium inter ſe ſtatim pertinere. Cunqꝫ Conſtantius Galliam Hiſpaniamqꝫ perhumane adminiſtraret: Conſtantinum preter alios ſex ex Helena in Britannia ſuſcepit filium. Ubi ⁊ anno principatus ſui tredecimo Eboratij diem obijt: ⁊ ob ſingu

.VIII. Aiber Galerius larem eius manſuetudinem ⁊ clementiam ſūmo omnium ꝯſenſu in deos relatus ē. Fuit hic conſtantius Claudij ſecūdi ex filia nepos: quē vt Dioclitianus vna cum Galerio affinitate ꝯiungeret priuignā Maximiani Theodorā noīe ei vxorē dedit ex qͣ ſex filios ſuſcepit: quā tn̄ poſtea repudiauit: ⁊ Helenā Angloꝝ regis captam prīo ꝯcubinā poſtea repudiata Theodora vxorē duxit. At v̓o Galerius cū Illyricū: Aſiā: totūqꝫ ferme orientē obtinuiſſet ac mortuo Cōſtātio ſolus īperiū admini ſtraret mox duos Ceſares legit: Maximianū vꝫ ꝗ cū Dioclitiano īperiū depoſue rat: eumqꝫ orienti p̄fecit: ⁊ Seueꝝ cui italiā ꝯmendauit. Illyricū v̓o. i. Sclauoniaꝫ ipſe retinuit. Sꝫ eueſtigio cū in valitudinē incidiſſet impatiēs valitudinis: manuꝫ ſibi ꝯſciuit: ac mortuus ē. Elciades papa natiōe Apher poſt Euſebiū ſedit ānis. 4. men. 7. diebꝰ. 9. Uir ſane ſanctitate ⁊ ſciētia īſignis. Qui Gratiano teſtāte ꝯſtituit ne quiſ ¶aliqͣ ſuſpitiōe: aut ante verā ꝓbationē ꝯdēnaret̉: vt hr̄ ī canone. 2. q. i. c. Se per. Uetuit itē diē dn̄icam aūt quintā feriā ieiunare: qꝛ eos dies pagani qͣſi ſacros celebrabāt: de ꝯſe. di. 3. c. Ieiuniū Dn̄ici. Et cū iā peſtifera Manicheoꝝ hereſis in vrbe Roma īualeſceret multa in oblationibꝰ faciendis ꝯſtituit neceſſaria. Quibuſ ꝑactis ⁊ ſacris ordinibus ſemel habitis Maximiani iuſſu martyrio coronat̉. ſepe liturqꝫ via Apia in cemiterio Calixti. Et ceſſauit ep̄atus dies. 17. Cuius feſtuꝫ di eꝫ. 4º. idus Decembris celebramus. Onſtātinus magnꝰ. 3ꝰ. romanoꝝ īꝑator. 28. Olympiade imꝑare cepit: ⁊ ī perauit ānis. 30. ⁊ men. io. Uir ꝗdē oī laude digniſſimꝰ. ꝗ mortuo Cōſtan tio pr̄e ꝓpter corporis ⁊ aī dotes maxīo oīum ꝯſenſu occidētis imꝑiū adeptus ē. Interim rome militari tumultū excitato Baxētiū Maximiani filiuꝫ Au guſtū nūcuparūt. Un̄ ⁊ Maximianꝰ in oriēte ꝯſtitutus ſpe recuꝑādi imperij ſtatiꝫ romā venit: lr̄iſqꝫ adhortatus ē Dioclitianū in ſolitudīe ꝯſtitutū: vt idē facere cura ret. Cui Deoclitianū tale dediſſe rn̄ſum ferūt. Utinā Salone holera nr̄is manibꝰ inſtituta inuiſere poſſetis. ꝓfecto ī reſumēdo illud nunꝙͣ iudicaretis. His motibꝰ Galerius īdignatꝰ ꝯfeſtim Seueꝝ cū exercitu ex Illyrico romā miſit. Sꝫ dū vrbē obſideret fraude militū ꝗ Maxētiū delegerāt circūuētꝰ fuit. ⁊ cū Rauena fuge̓ ten taſſet occiſus ē. Paululū ēt obfuit ꝗn Maximianꝰ pr̄ a Maxētio filio occide̓t̉. Nā Maximianꝰ militū beniuolētiā pollicitationibꝰ ⁊ largitiōe ſūmopere q̄rere ſatage bat. Haximianꝰ āt a filio vrbe fugatꝰ ī Gallias ad Cōſtātinū ꝗ gener eiꝰ erat ꝓfici ſcit̉. dūqꝫ ibi ēt Cōſtātinū fraudibꝰ circūuenire ſtudet. Fauſta eiꝰ filia ſtatim pr̄is fraudes detexit: ⁊ marito oīa aperuit: Fugiēſqꝫ Maſſiliā Maximianꝰ ibi ſuorum ſceleꝝ penas dedit. Galeriꝰ āt mortuo Seuero Licinū quēdā ꝑꝑ eiꝰ ī re militari p̄ ſtantiā apd̓ Tarētū īꝑatorē creauit: viꝝ vtiqꝫ peſſimū. Dū hec ī italia gererēt̉: Cōſtātinꝰ varijs maximiſqꝫ germanoꝝ diutino bello ꝯpoſitis ī italiā deſcēdit. ⁊ Eporediā Ueronāqꝫ hoſtibꝰ ſuis ꝯſentiētes afflixit. Romā deīde ꝓficiſcēs Maxētiuꝫ graui plio ad pontē(ſupra Dyberim materia ⁊ nauibus fabricatū) ſuꝑauit: captuꝫ qꝫ in fluuium demerſit. Maxētiꝰ hic Maximiani Herculei filiꝰ vir ſeuiſſimꝰ chr̄ianorūqꝫ acerrimus ꝑſecu tor fuit: qͥ magica arte pl̓imū delectatꝰ grauidas chr̄ianoꝝ mulieres funeſtis ſacris adhītas īfantiū cā ſcinde̓ faciebat/ quoꝝ cineribꝰ ī magica vtebat̉ vt on̄dēt tyrānidē ẜuari ēt ꝑ nephas poſſe. Sꝫ ſeuitia aut magia ei paꝝ ꝓfuit: qꝛ(vt dictū ē) 5º. ſue tyrānidis āno cū pontē decipuloſū ꝯtra Cōſtātinū ſuper Tyberim ꝯſtruxiſſet ipſe paulopoſt ſuaꝝ fraudū oblitus cū magna ſuoꝝ parte ſūmerſus ē. Maximinus aūt loco Maximiani in oriente Ceſar ꝯſtitutus ſimili crudelitate ī ea regione vtebat̉: ⁊ ob hanc cām Magorum magiſtris: ⁊ malaꝝ artiū doctoribus p̄ mia decernebat augurijs ⁊ diuinationibus fidē preſtans. Et hec oīa ſiquis ꝯtēnere p̄ſumpſiſſet ſeuis penis afficiebat̉. Un̄ ⁊ multi ex ſuperioribus martyribꝰ martyrio coronati ſunt. Licinius v̓o Haxētij ſororius a Galerio īperator ꝯſtitutus ī re militari p̄ſtantiſſimus: ſed auaritia ⁊ libidine peſſimus ⁊ ita litteratis hominibus infeſtus: vt eos ſpādones: tineas: palatij ſorices: ac peſtem publicam nominaret. Quem Conſtan
Anno Chriſti Mūd Papa. 33. 30s 5507 Cōſtōtint 308 5507

Anno Mūdi Chriſti Papa. 34.
¶ Liber .IX. Cōſtātinus. tinus(ſubmerſo Maxentio) nauali prelio vinctū apud Nicomediā ſeipſū tradere: ac Theſalonice vitā priuatā duce̓ coegit. Et iuſte quidē. Nam a fide ob inuidiā de ficiens chr̄ianos Cōſtātino fauētes grauibus ſupplicijs ꝓſequebatur. Maximianus āt viroꝝ peſſimꝰ cuius ſuaſione decima ī chrianos ꝑſecutio fuerat ex citata ꝑ hoc tp̄s diuīa vltiōe īflatis ſubito viſceribus ita diſtendit̉ vt īter ſe ⁊ putridū cadauer nil intereſſet ſcatētibus vndiqꝫ vermibꝰ ⁊ tabo ſerpēte tanto putore fetebat: vt ſuſtineri fetor nō poſſet: hoc eius exigētibꝰ meritis: q nō ſolū nr̄os interi mebat: veꝝ ēt ad cemiteria ꝯuenire vetabat: ⁊ ſimulacrū Antiochie ꝯſecratū ſubornatis ſacerdotibꝰ: ꝗ ex adytis id enūciarent: clamaſſe dicebat pellēdos ab vrbibꝰ chr̄ianos: ⁊ p̄mia ī ꝓuincijs diſtribuit ſacerdotibꝰ ſimulacroꝝ ꝗ ꝯtra chr̄ianos age rent. Tandē v̓o tyrānus penitētia ductus medico ſuo ſibi veꝝ dicente decręto publico vetuit chr̄ianos ledi: eoſqꝫ legibus ſuis vti permiſit. Sꝫ hoc nihil ei ſicut neAntiocho ꝓfuit cum vi fierent oīa. Nā grauiſſimis morbis diu cruciatus viuendi tandem finem fecit. Deiectis igit̉ Maxētio: Licinio ⁊ Maximiano tyrānis: omniqꝫ tyrānice dn̄ationis ablata memoria ſoliditatē chr̄iani noīs iā eccleſia obtinere cepit. Quāto auteꝫ poſtmodū religioſus hic princeps Cōſtātinꝰ circa dei cultū fuerit ſtudioſuſ īferiuſ dicemus. Quapropter huius volumīs octauo libro finē hic facimus. ¶Liber octanus explicit. ¶ Fratris Iacobiphilippi Bergomeſis ordinis Eremitaꝝ dini Auguſtini ī omnimoda hiſtoria nouiſſime ꝯgeſta Supplementū chronic ppellata: Nonus ſiber feliciter incipit. Ilueſter papa natiōe romanus pr̄e Ruſfino: poſt Melciadē ſedit ānis. ri. vir ꝗdē aſpectu angelicꝰ: ẜmōe nitidus: corpore īteger: ſāctꝰ oꝑe: ꝯſilio magnus: fide catholicꝰ: ſpe paciētiſſimus: ⁊ charitate diffuſus cui tātam dn̄s ꝯtulit gr̄am: vt nō a chr̄ianis mō: veꝝ etiā a gētilibꝰ nimio coleret̉ affectu. Hic baptizato Cōſtātino ⁊ eccl̓ijs pace reddita: multa ad cultū diuinū ſpectātia ꝯſtituAvt.ſ. ī eccl̓ijs cathedralibꝰ īferiores diacono obediāt ſic̄ hr̄ ī Canone. 93. diſ. c. A ¶ ſubdiacono. Mandauit inſuꝑ laycis: ne clericū ī iudiciū vocare p̄ſumeret. 2. q. 7. c. Nullus laycꝰ. Uetuit ēt cl̓icis cās ī ſeculari curia agere: nec an̄ iudicē ſecularē cās tractare. ii. q. i. c. Teſtimoniū. ⁊. c. Siꝗs. Statuit ite altaris corporalia: neqꝫ ſerico: neqꝫ. tincto pāno fieri: ſꝫ lineo ꝗdē albo: vt de ꝯſe. di. i. c. Cōſulto oīum. Sic quoqꝫ ī albis celebrādū eē dicebat: quēadmodū in linea ſyndone ⁊ alba chr̄i corpus ſepul tū fuit. Gradus p̄terea ī eccleſiaſticis ordinibꝰ ꝯſtituit: vt vnuſꝗſqꝫ vno tm̄ ordīe cō tētus ſit ⁊ vnius ſolū vxoris vir. Eēſuit itē vt ſanctū chriſma ab ep̄o tm̄ ꝯſecraret̉: ⁊ vt ep̄i baptizatū ſignarēt ſeu ꝯfirmarēt ꝑꝑ hereticā ſuaſionē. Atqꝫ baptizatū pre ſb̓yter occaſione mortis chriſmate leniat: vt de ꝯſe. di. i. Quartā p̄terea ⁊ ſextā feri am ac ſabbatū ieiunijs obſeruandas inſtituit. Quintā v̓o feriā ⁊ dominicā cenſui venerandā. Nā in ea die dn̄s aſcēdit. Sacramētū ſui corporis inſtituit: ac ſcm̄ chriſ ma ꝯfecit Hic orphanoꝝ: viduaꝝ pauperūqꝫ noīa ī matricula ſcripta hēbat: ꝗbꝰ ⁊ vite neceſſaria quottidie ꝓuidebat. Inter cetera āt huiꝰ ſctīſſimi viri memorāda fa cta fert̉ ꝙ romanā vrbē a draconis peſtilētia liberauerit. Demū cū ſacros ſepties ī Decēbrio mēſe ordines celebraſſet: vbi diaconos ſex ⁊ triginta..xlij. ⁊ ep̄os per diuerſa loca. xlv. creauit. pridie kl̓as Ianuarij obijt. Sepultuſqꝫ ē in cemiterio Priſcille via Salaria. Onſtantinus igit̉ optimꝰ vir ꝗ̄ ob corporis ⁊ aī dotes cum clariſſimo quo qꝫ principe cōparari poterat. Nam militari gloria fortunatꝰ fuit: pacē pe Atentibus libenter d̓dit: liberalibus ſtudijs delectatꝰ fuit: liberalitate ⁊ gratia omnium beniuolentiam ſibi ꝯparauit: vbi honeſtatē chriſtiane religionis intel lexit eā ita ꝯplexus ē vt iturus ad bellū non alio ꝙͣ crucis ſigno vſus ſit. Eo ꝙ ſere no celo dum contra Maxentium iturus eſſet: ſignum illud viderat ⁊ adorauerat.

Anno Chriſti Mūdi IX. Liber Conſtantinus ⁊ aſtantes angelos audierat dicentes. Conſtantine in hoc ſigno vinces. Quod ⁊ factū eſt: quia omnes tyrānos a ceruicibus chriſtianoꝝ depulit: ⁊ Maxentium 50 CM ſuperauit. Silueſter āt qͥ ob ꝑſecutoꝝ tyrannidē ī Socrate mōtē ꝯfugerat: ibiqꝫ ꝑ aliquod tempus cum clericis ſuis latitauerat audita huius principis humanitate ad eum(⁊ vocatus) relicto monte venire curauit. Conſtantinū itaqꝫ erga chr̄ianoſ bene animatum offendit: ⁊ morbo lepre corporali.ſ. ⁊ ſpirituali curauit. Quo ſanitati reſtituto ꝓmptiorē eū ad optime d̓ eccl̓ia dei ꝓmerēdū ēt reddidit: Un̄ ⁊ moCo M xcutiui in cAim leges multas ex equo ⁊ bono rogauit: ⁊ ſuperfluas ſeueraſqꝫ oīo abſcidit ⁊ emēda uit. Inſuꝑ ⁊ ꝓ gratijs deo exoluēdis: vt Gratianus. 95. di. c. Vtile tradit Silueialila ſtro ⁊ ſucceſſoribus ſuis palatiū lateranēſe ſui īꝑij tradidit. deinde coronā capitis ſui ſimulqꝫ ⁊ frixū ⁊ ſuꝑ humerale: clamidēqꝫ purpureā atqꝫ cōcineā tunicā: ⁊ oīa īꝑialia indumēta ⁊ dignitatē īperialiū p̄ſidētiū eꝗtū. Cōtulit p̄terea ſceptra imꝑia lia: ſimulqꝫ cūcta ſigna atqꝫ bāna. ⁊ diuerſa ornamēta īꝑialia: ⁊ oēm ꝓceſſionē īꝑia lis culmīs. Uiriſqꝫ diu̓ſi ordinis reuerēdiſſimis cardinalibꝰ ſācte ro. ec. ẜuiētibꝰ illd̓ culmē ſingl̓aris potētie hr̄e ſtatuit: velut āpliſſimꝰ eiꝰ ſenatꝰ viſus ē gl̓ia adornari. ⁊ ſicut īꝑialibꝰ extabat d̓corata militia: ita cleꝝ ſācte ro. eccl̓ie ſtatuit adornari. Quē admodū quoqꝫ ſua īꝑialis potētia diu̓ſis cubicularioꝝ hoſtiariorūqꝫ ordinabat̉ of ficijs: ita ⁊ ſāctā ro. eccleſiā decorari voluit. Et vt pōtificale decus apliſſimo ſꝑ pre fulgēt ſplēdore: decreuit vt eiuſdē cl̓ici.i. cardīales mapulis ⁊ līteaminibꝰ equos eqͥ tarēt. Voluit īſuꝑ ſicut eiꝰ ſenatꝰ calciamētiſ vtebat̉: ita ⁊ celeſtia ſic̄ terrena ad laū dē dei decorarēt̉. Decreuit ēt p̄ter hec oīa: vt ⁊ Silueſter ipſe ⁊ eiꝰ ſucceſſores dya demate.i. corona quā ex ſuo capite illi ꝯceſſerat ex auro puriſſimo ⁊ gēmis p̄cioſis vti debent ꝓ honore btī Petri. Ipſā tn̄ coronā btīſſimꝰ hic Silueſter tāꝙͣ religioſo capiti minime ꝯgruētē aſꝑnatꝰ ē: ſꝫ phrygia mitra cādidaqꝫ tm̄mō ꝯtētus fuit. Preterea quoqꝫ chrianiſſinꝰ Cōſſātuꝰ ꝓreuerētia Petriapl̓i eqpōtuiſicis Siluenti(Iit icert ſpͥr frenū tenēs ī ſubiectiōis ſignū ſtratoris offm̄ illi exhibuit. Publico ēt decreto ſtatuit oēs eius ſucceſſores ſūmos pōtifices eodē fryxio ī ꝓceſſionibꝰ ad imitationeꝫ ī periſ romani vti debere. Un̄ ⁊ pōtificalis apex nō vileſcēt ſꝫ magis tāꝙͣ terreni īperij dignitas: gl̓ia ⁊ potētia decoraret̉. Ac ſic tā romanā vrbē ꝙͣ palatiū ſuū/ ⁊ oēs italie ꝓuīcias: loca ⁊ cītates Silueſtro potifici ſuiſqꝫ ſucceſſoribꝰ ꝯceſſit. Moxqꝫ ī vrbe roma nōnullis ꝯditis eccl̓ijs imꝑator ipſe īꝑiū ī oriētales regiōes trāſtulit: ⁊ ī Bizātie ꝓuincie loco optīo nomini ſuo vrbē edificauit: ⁊ eā ſcd̓aꝫ romā noīauit: il licqꝫ īperiū ſuū ꝯſtituit. Aſſerēs vbi prīcipatꝰ ſacerdotū ⁊ chr̄iane religiōis caput eēt iuſtū nō eē īꝑatorē terrenū illic ptātē hr̄e. Cōſtructa igit̉ ꝯſtātinopoli: Cōſtāti nus cū bellū ī Perſas pararet Acrione villa publica āno etatis ſue. σσº. iuxta Ni comediā morit̉. Sūt tn̄ q̄ dicāt hūc cū ī iordane baptizari vellet: atqꝫ īccirco hiero ſolimā petēt morte p̄uētū ab Euſebio Nicomediēſi Arriāo ep̄o rebaptizatū fuiſſe q̄ res chr̄ianiſſimi prīcipis fidē: pleroſqꝫ ī dubiū vertit. Nobis enī nō veriſimile vr̄ eūdē prīcipē ꝗ ꝑ oēꝫ vitā ſuā arriani dogmatꝭ acerrimꝰ hoſtis fuerat ī extremo ſpū ei demētie ꝯſenſiſſe quā ſūmo ſtudio de ſuo īꝑio eliminauerat. Hos deceptos ſil̓itudīe noīs putamꝰ: ⁊ pr̄i illd̓ aſſcribe̓: qd̓ filij ſcelere factitatū ē. Hūc.n. btūs Grego rius ī regiſtro Martiāo prīcipi ſcribēs: Bone memorie vocat. Hiſtoria quoqꝫ tripartita eiꝰ exitū approbat. diuus ēt Ambroſiꝰ ī pſalmos. 14. magni meriti apd̓ deū eū fuiſſe dicit. Iſidorus p̄terea ⁊ Eutropiꝰ atqꝫ Oroſius ꝗ eius res geſtas diligen tiſſime ſcripſere eū feliciter ꝯſumaſſe affirmāt. Un̄ an̄ eius mortē ſtellā crinitā iuſi tate magnitudinis quā greci cometē vocāt aliquādiu fulſiſſe dicūt. Et ꝓpterea greci ip̄m ī ſāctoꝝ cathologo collocauere. Cuius feſtū ēt vigeſimaprima die Martiſ ¶ Baſilice a Cōſtantino edificate. celebrare dicunt̉. Baſilica lateranenſis(quam Conſtantianam vocant) omnium chrianorum primaria his temporibus a Conſtantino in ꝓprio Lateranenſi palatio in honorem ſaluatoris mundi edificatur: ⁊ ab ipſo donis plurimis exornatur. Fuere tamen ſuperioribus temporibus aliqua ſacella inter chriſtianos ab apoſtolis aliſſqꝫ patribus erecta: ſed ob crebras perſecutiōes omnia occulta erantꝭ atqꝫ vt credideriꝫ plerūqꝫ ſubterranea ꝙͣ apertis in locis ⁊ publicis fierent. Hāc āt celebrē amplāqꝫ baſilicaꝫ

Anno Mūdi Chriſti
¶ Liber .IX. Cōſtātinus. ad augendam chriſtianam religionem. Conſtantinus cupidus primum vt ſuo alios hortaret̉ exemplo ſuperna inſpiratione ductus Rome edificauit: ⁊ ſaluatoris mundi imaginem in ſella ſedentem ex argento libraꝝ centū. xxx. eidem obtulit. At qꝫ duodecim apoſtolorum imagines quinqꝫ pedum altitudinis librarum nonagin ta ſil̓r dedit. Saluatorem quoqꝫ addidit in throno ſedentē quinqꝫ pedum altitudi nis habentē ponderis libraꝝ. 140. angelos ēt quattuor ex argento ponderis librarum. 105. ⁊ coronas quattuor ex auro puriſſimo. Altaria ēt ſeptem portatilia ex au ro puriſſimo libraꝝ. 200. ⁊ alia propemodum infinita donaria ⁊ precioſiſſima cum fundis alijſqꝫ ꝓuentibus eidē eccleſie ꝯdonauit. Baſilicam quoqꝫ Appendiciam ī honorem beati Ioannis baptiſte: in balneo caloris ſui ī quo loco baptizatus a lepra meruit purificari huic addidit: ⁊ ibidem ſacrum fontem ex lapide porphyretico īſtituit. In cuius medio colūnam porphyreticā poſuit ſuper quā phialā auream libraꝝ quinquaginta balſamo plenā collocauit: Ubi ⁊ Ioānis baptiſte ſtatuam ar genteam centū libraꝝ fieri voluit. Cui ēt Baſilice fundos multos ꝯſtituit. Quas quidē baſilicas Silueſter primū ꝯſecrauit. vº. idus Nouēbris: ⁊ morē hunc ꝯſecrādi eccleſias deinceps edicto publico obſeruari precepit. Baſilicam ſecundā Petro apoſiolo ī vaticano rogatu Silueſtri pape edificauit: quo in loco eiuſdē apl̓i corpus honorifice collocauit. Supra cuius ſepulchrū poſuit cru cem centū ⁊ quinquaginta libraꝝ auri puriſſimi. Hāc a fundamētiſ edificaſſe ferūt ex cuius apertura fundamenti chriſtianiſſimus hic princeps duodecim cophinos tellure refertos ī honorem. xij. apl̓oꝝ proprijs humeris exportauit. Huic ēt eccleſie quattuor candelabra argentea ⁊ tres calices aureos libraꝝ. xij. ⁊. xx. argenteos Libraꝝ. x. ꝯdonauit Metretas. 4. ducentarum quinquaginta libraꝝ: ⁊ patenaꝫ auream cum ture ⁊ columba ornatam gemmiſqꝫ ⁊ margaritis ornatam libraꝝ. 30. ob tulit. Eidē ēt ꝯfertiſſimos ꝓuentus ⁊ rome ⁊ alibi ꝯſtituit. Baſilicam tertiam in honorem Pauli apoſtoli via hoſtienſi inſtante beato Silueſtro extruxit: ibiqꝫ Pauli corpus ꝯdidit: Eidemqꝫ eccleſie totidem vaſa aurea argenteaqꝫ ac Enea condonauit: maxime vero auream crucē centum ⁊ quinquaginta libraꝝ ſupra ſepulchrū Pauli collocauit: cui ⁊ ingentes diuerſis ex ꝓuincijs deferendos aſſignauit qui ⁊ nuncuſqꝫ in ꝑte extant. Baſilicam quartam ſub titulo ſancte crucis ī hieruſalem ī atrio Soſſoriano Rome edificauit: ⁊ ſanctiſſime crucis partem quandam repoſuit nuꝑ ab Helena mr̄e reꝑ tam ⁊ romam ī thecis argenteis delatā. Gui ēt eccl̓e hec munera deferri iuſſit. Ar gentea.ſ. candelabra quattuor Scyphos argenteos. 4. calices aureos. x. Patenam argenteam inauratam libr̄. l. ⁊ altare argenteum libr̄. 250. ⁊ agros multos ei dono dedit. Baſilicam quintam ī honorē ſancte Agnetis(vt quibuſdam placet) edificatam eius iuſſu ⁊ impenſa fuiſſe tradunt/ ⁊ ꝙͣmaxime Conſtantie eius filie rogatu. Quo in loco ipſa Cōſtātia ⁊ ſoror eiuſdē noīs baptizate fuerūt. Huic quoqꝫ Baſilice hec munera ꝯtulit. Patenā auream libr̄. xx. Calicē aureū libr̄. x. ⁊ calices argēteos ꝗnqꝫ: ⁊ fundos multos. Baſilicam ſextā ī honorem diui Laurētij martyris extra muros vrbis rome ī agro Uerano edificauit: ī qua ⁊ ſcalam maximā ad deſcendendū ⁊ aſcendēdū: vbi corpus ſanctiſſimi martyris manebat: extruxit eamqꝫ eccleſiam multis monumentis: tum argenteis: tum porphyreticis lapidibus exornauit. Et in aditu Crypte eiuſ dem lucernam ex auro puriſſimo libr̄. xx. collocauit. Et ante corpus ſanctum. x. alias argenteas lucernas libr̄. xv. conſtituit: cui etiaꝫ multos fundos aſſignauit. Baſilicam deniqꝫ ſeptimam beatis martyribus Marcellino p̄ſbytero ⁊ Petro exorciſte via Lauicana īter duas lauros Conſtantinus extruxit quo in loco Mauſeolum in honorem martyrum erexit. Cui etiam templo interceſſione Helene ma tris ſue: ⁊ martyꝝ deuotione hec dona dedit: patenam.ſ. auream libr̄. 35. Candela bra. 4. argentea altitudinis pedum. xij. Calices aureos tres cum gēmis precioſiſſi mis. Amas aureas duas: ⁊ aram argenteaꝫ libr̄. ducentaꝝ ac Scyphū aureū libr. xx. miſit. Fundos quoqꝫ tres aſſignauit e quibuſ ſacerdotes ꝓuentus vberes per

Anno Liber Ehriſti. Qūdi .IX. Cōſtātinuſ magnus cipiebant. Alias quoqꝫ baſilicas extra vrbem hic princeps extruxit: d̓ quibus nūc non expedit dicere. Belena Celi regis angloꝝ filia iamdiu captiua: ⁊ magni Cōſtātini mater incomparabilis fidei ⁊ religionis mulier ꝑ hoc tēpus baptizato filio magnitudīe animi mota cū vidiſſet Chr̄i ꝓdigia ꝑ beatū Silueſtrē ꝯtra iudeos fieri: ab eodem baptizata ad perquirendū lignū ſancte crucis mox Hieroſolimā petiſt. Difficile id quidē vi debat̉ fieri: ꝗa ab antiquis perſecutoribus/ eo loco veneris ſimulacrum collocatum fuerat: vt chriſtiani venerem ſaluatoris loco adorarēt. At illa vocato ad ſe Iuda iu deo: ꝗ poſtea baptizatus Cyriacus mutato noīe vocatus fuit ſuaſit ⁊ precepit: vt li gnū ſancte crucis ſibi a quibuſdā iudeis notū oſtendere dignaret̉. Qui or̄one fuſaoſtēdit ei locū in quo crux ipſa occultabat̉. Illa vero vbi locū ipſum ruderibus ple num purgaſſet tres cruces ſtatim inuenit. In vna quarū inſcriptio illa legebat̉ tribus lignis. I. N. R. Iudeoꝝ: que eueſtigio mulieri nuper mortue admota vitā illi reſtituit. Eamobreꝫ Conſtantinus motus edicto vetuit quēpiam deinceps crucis ſupplicio puniri. Helena vero ibidem edificato tēplo inde abijt: ⁊ clauos ꝗbus chr̄i corpus cruci conclauatū fuerat ſecum ad filiū Conſtantinopolim detulit: quorum vnū Cōſtātinus in frenū equi ſui trāſtulit: quo in prelio tantūmodo vteret̉. Quod modo quidem Mediolani in domicilio maximo in precio habet̉. Alterū in Galee ſue cono collocauit. Tertiū vero vt diuus refert Ambroſius ī Adriaticum mare ad cōprimēdas ſeuiētis maris ꝓcellas deiecit. Illā v̓o crucis partem: quā ipſa ſecuꝫ in thecis argēteis detulerat in baſilica ſancte crucis ī Hieruſalē(vt diximꝰ) eius roga tu a filio Rome edificata gēmis ⁊ auro diſtinctā collocari fecit. His geſtis Belena qd̓ reliquū tēpus ſuꝑuixit orthodoxe fidei acerrima ꝓtectrix fuit: necnō ⁊ pauperū orphanoꝝ ac viduarū curā ſuſcipiens tanta eos ꝓſecuta ē humanitate ⁊ caritate: vt vere omniū mater vocaret̉. Hanc Ambroſius ſermone quodā non regis filiam: ſed ſtabulariam primo ⁊ humilē fuiſſe dixit: ⁊ ob eius pulchritudinē Cōſtantio cōiunctam: quam quidē dn̄s noſter Ieſus chr̄us de ſtercore leuans nō modo cū principi bus ſeculi huius: ſed etiaꝫ cum principibus celeſtis glorie collocauit: eo ꝙ voluerit vt ſtercus eſtimari: quo chriſtuꝫ lucrifaceret. Obijt v̓o ſuperſtite filio Rome: cui fi lius ipſe Mauſeoluꝫ erexit: eaimqꝫ ī porphyretico ſepulchro collocauit. Que vt fancta ab omnibus habita io. kalendas Septembris veneratur. ¶ Arrianorum hereſis ortus. Arrius ꝗdaꝫ Alexādrinus preſbyter: ſpecie quidē ⁊ forma(magis ꝙͣ v̓tute) inſignis his tēporibus vt homo laudis ⁊ glorie(potius ꝙͣ veritatis) cupidus apud Alexan driam vrbē inſaniēs diſcordiā in orthodoxa fide ſerere conatus ē. Separare enim filiuꝫ ab eterna ⁊ ineffabili dei pr̄is ſb̓a(vt Gratianus. 24. di. i. habet) conabat̉: his potiſſimū v̓bis. Erat aliquādo qn̄ nō erat nō intelligēs ꝑ hoc filiū pr̄i coeternū eē ⁊ fuiſſe ⁊ eandē in trinitate ſb̓am: cum dictum ſit. Ego ⁊ pr̄ vnum ſumus. Et ꝙ im peratoꝝ edicta: aut hoſtiū inſidie: necnō ⁊ tyrannoꝝ gladij contra fidem catholicā potuerūt his ſuis fraudibus preualere conatus ē. Unde ⁊ totū pene orbē ſuo peſſimo infecit errore. Nec tamen ſceleſtū ac dyabolicum virum dn̄s permiſit impuneꝫ ꝗa haud multo poſt obſcena morte vitaꝫ finiuit. Ei nanqꝫ viſcera effluxere tota ita ꝙ corpus vitalibus vacuum remāſit adeo vt quis per os eius reſeratū videret vſqꝫ in corporis imum. Et ab eo Arriani poſtea cognominati ſunt. Nicena Synodus prima omniū trecentoꝝ decem ⁊ octo patrum ſextodecimo impe rij Conſtantini anno ꝯtra perfidi huius Arriſ dogma Silueſtro pontifice ⁊ Con ſtātino iubēte celebrat̉: ubi aliquādiu ⁊ quidē acriter diſputatū fuit. Tandē re ipſa eo in concilio diligenter diſcuſſa ꝯcluſum fuit Omuſion ſcribi debere. i. Chriſtuꝫ eiuſdē cū patre ſb̓e confiteri. Nam uiri quidā in queſtionibus callidi Arrio multuꝫ fauebant ſimplcitati fidelium aduerſantes: inter quos Euſebis phūs ceſarienſis ep̄us diuino ſpiritu tactus: uno momēto fidē quā antea impugnabat(ut ſanctā ⁊ in tegrā) ſtatim amplexus ē. Et ex ſanctoꝝ patrū precepto ſymbolū maius edidit: ubi ad deiciendam pernicioſam Arrij opinionē filiū dei genitū nō factū: ꝯſubſtātialēqꝫ pr̄i ꝯſcripſit ac patribus tradidit: cui inuētioni nihil penitus detractū: aut mutatuꝫ

Anno .IX. ¶ Liber ūdi Chriſti Con magrifuit: niſi ſolū illud deū verū de deo vero. Quīa ⁊ ſi genitū eſſe a pr̄e nō factū cōſub ſtātialēqꝫ deo pr̄i filiū ad ꝯfutationem hereticoꝝ ſuffeciſſent: tum ꝗa deū filiū patrē vero deum verū. Arriani hec diſtinguētes p̄dicabāt pr̄es deū verū de deo vero interiecerūt. Qui aūt eo in ꝯcilio Arrij opinioni adheſer̄t decē ⁊ ſeptē fuere affirmā tes extrinſecꝰ dei filiū fuiſſe creatū ⁊ nō ex ipſa pr̄is diuinitate genitū. Cognitaqꝫ patrū veritate Cōſtantinꝰ cōciliſ decreta approbauit poſito ꝯtradicētibus exilio. Unde ſex tm̄ cū Arrio exulauere: reliqui v̓o in patrū ſentētiā venerūt. In eo ꝯcilio et Photinianos dānauerūt: ꝗ̄ a Photino gallo grecie nomē accipiētes affirmabant Chriſtū a Maria pio coitu fuiſſe ꝯceptum. Sabelliani quoqꝫ dānati fuere: q̄ vnaꝫ tantū perſonā patri ⁊ filio ⁊ ſpūiſancto aſcribebāt. Multa etiam ad honeſtate ⁊ pa cem eccleſie pertinentia: vt habetur in decretis conſtituta ſunt: que breuitatis cau¶ Uiri doctrinis excellentes. ſa omittimus Antonius Egyptius abbas vir plane diuinus ⁊ ſermone opereqꝫ potes his tēporibus maxīo ī precio fuit: cui ob ſanctitatē Helena Cōſtātini mater ſe ac filios ſepiꝰ litteris ac nūcijs ꝯmendauit: huius cibus panis ſolus erat: ⁊ potus aqua madida: nec vnꝙ niſi ī ſolis occaſu comedēs. Septē epiſtolas(vt diuus Hieronymꝰ refert) egyptiace ſcripſit: quas quidā poſtmodū ī grecā linguā trāſtulerūt. Eius vitā ⁊ pre clariſſima geſta Athanaſiꝰ ep̄us inſigni volumine ꝯſcripſit. Obijt hic vir ſanctitate p̄cipuus anno domini. 357. etatis vero ſue. 5º. ſupra centeſimuꝫ: cuius corpus ſub Iuſtiniano imꝑatore diuina reuelatione repertū ex Thebaida Alexādriā prīo de latū ē: poſtea ī Galliā tranſlatū: eiuſqꝫ feſtiuitas. 16º kalēdas Februarij celebratur. Rethicius quidā Heduoꝝ ep̄us: vir ſane eruditus: celeberrime fame ī Gallijs habi tus ē: ꝗ nōnullos ꝯmētarios ꝑ hec tēpora ī cāticis canticoꝝ ꝯpoſuit. Scripſit quoqꝫ aduerſus Nouatianum hereticum aliud volumen ⁊ alia multa. Iuuecus hiſpanus poeta ⁊ cardinalis preſbyter: genere nobilis: ſꝫ virtute nobilior ꝑ hoc tēpus admodum clarus euangelia omnia quattuor libris heroicis verſibus ex plicauit. Sed ⁊ alia quedam eodem metri genere de ſacramentis exarauit. Euſtachius genere Pamphilus Berythie Syrie ciuitatis ep̄us fidelis: ⁊ multa aduerſus Arrianum dogma compoſuit. Quibus ex rebus in exiliū pulſus fuit. Scripſit de anima: ⁊ aduerſus Origenem ⁊ epiſtolas plurimas. Nazarius inſignis rhetor ⁊ Eunomia eius filia virgo eloquentiſſima: atqꝫ Metrodorus philoſophus per hec tempora multa ſcripſere memoratū digna. Arcus papa natione romanus: patre Priſco poſt Silueſtrum ſedit annis Papa 35ꝰ duobus ⁊ menſibus octo. vir ſiquidem bonus ⁊ chriſtiane religionis ama tor: ꝗ pontificatu ſuſcepto ſtatim ad eius curam cōuerſus Gratiano teſtā5533 334 te) conſtituit nullum omnino clericum ad ſecularia quouis modo pertrahi poſſe: ſi cut habetur in decretis. ii. q. i. c. Quicunqꝫ. Voluit item vt hoſtienſis epiſcopus: qͥ romanum pontificem cōſecrare deberet vteretur palio. Voluit preterea diebus ſo lennibus poſt euangelium ſtatim ſymbolum a clero ⁊ populo magna voce cantari: prout in Nicena Synodo fuerat declaratum. Hic duas eccleſias in vrbe Roma co didit. vnam via Ardeatina: in qua ⁊ ſepultus fuit. Alteram ibidem ad palatinas quas quidem Conſtantinus imperator adhuc viuens multis exornauit muneribꝰ deniqꝫ cum ſacros ordines bis in Decēbrio menſe celebraſſet: ⁊ multos dyaconos preſbyteros: epiſcopoſqꝫ creaſſet: emoritur ⁊ in cemiterio Balbine ſepelitur: tertio ſcilicet nonas Octobris. ⁊ tunc vacauit ſedes dies. xx. Ulius papa natione romanus patre Ruſtico poſt Marcum ſedit annis Papaꝫeꝰ ſedecim ⁊ menſibus quattuor. Mirande ſanctitatis ⁊ doctrine vir: qui ⁊ ¶multis vexationibus propter Arrianoruꝫ hereſim abolendā diu vexatus 5535 336 fuit. Sed non deſtitit eos reprehendere: ⁊ maxime quia preter auctoritatem roma ni pontificis Antiochenum concilium indicere preſumſiſſent cum ſine eius auctori tate id fieri non poſſet. Tandem hic multis orientalium epiſcoporum omiſſis contentionibus duas baſilicas in vrbe Romana edificauit: vnam iuxta romanum forum. Alteram in tranſtyberina regione. Tria inſuper cemiteria extruxit: vnum in via flaminea. Aliud via Aurelia. Aertium via portuenſi. Leges nonnullas ⁊ con

Anria ¶ Liber .IX. Chriſti Mūdi Cōſtātinuſ magnus ſtitutiones edidit. Et preſetim(Gratiano referēte) conſtituit vt ep̄us ſuo iure ſpō liatus nullo modo ad Synodum: vel aliquo alio conuocaretur: ſicut habetur in ca none. 2. q i. cº. Nullus poteſt. Voluit item: vt qui iudicem haberet ſuſpectum roma nam ſedem appellare poſſet. 2. q. 7. cº. Ideo huic. Cōſtituit preterea ne quis ſacerdos alibi ꝙͣ apud eccleſiaſticum cauſam diceret. ii. q. i. cº. Is etiam. Demum Arria na inualeſcente perfidia multa incōmoda a Conſtante Conſtantini filio pertulit: a quo decēnali exilio dānatus fuit. Nec propterea deſtitit ⁊ monitionibus ⁊ ſcriptit catholicos in fide ꝯtinere. Unde ⁊ ad Dionyſiū quēdam de incarnatione domini perutilem ſcripſit epiſtolā: que ab omnibus approbata ē. Et cuꝫ ab exilio reuocatꝰ eſſet mandauit omnia ad eccleſiam pertinētia ꝑ notarios: quos prothonotarios ho die vocamus cōſcribi. Ter quoqꝫ decēbrio menſe ſacros ordines cū celebraſſet: vbi preſbyteros. xviij. dyaconos tres: ⁊ epiſcopos noueꝫ creaſſet. pridie idus Auguſti vite finem fecit: ſepultuſqꝫ ē via Aurelia in cemiterio Calepodij. Et tunc ceſſauit epiſcopatus dies vigintiquinqꝫ: Ienon veronenſis epiſcopus magne ſanctitatis ⁊ doctrine vir hoc anno migrauit ad 337 dominum infinitis prope modum miraculis clarus: in cuius honorem celeberrimū extructum fuit templum: feſtumqꝫ eius celebratur ſexto idus Becembris. ¶ Georgianorum conuerſio. Hiberina alias hyberia que hodie Scotia nūcupatur: in aquilonis partibus conſti tuta. hoc anno federa verbi dei ⁊ Chriſti fideꝫ hoc modo ſuſcepit. Mulier quedā chriſtiana captiua huius tanti boni cauſam preſtitit: que cū vitam pudicā ea in re. on duceret: ac dies nocteſqꝫ in or̄one ꝯſumeret gētibus illis admirationi fuit: quibus ſciſcitātibus cur ſe tantopere affligeret. Ita ſe ſuū deū colere(reſpōdit) ꝗ chriſtus ē. Nihil ex hoc amplius mirati barbari ꝙ nouitatē noīs mulierculā in honore habuerūt. Mos gētis illius erat paruulos cū egrotarent ꝑ vicinas domos a matri bus circūferri remedia exquirētibus. Accidit aūt vt quedā mater cū puerū aliquādiu circūtuliſſet: nec ſalutare quicꝙͣ inueniſſet captiuaꝫ adiret eiuſqꝫ opem expete ret. At illa nihil humani ſe ſcire reſpōdit: ſꝫ deū quē coleret Chriſtū deſperataꝫ ab hominibꝰ ſalutē ꝯferre poſſe: parnulūqꝫ cilicio ſuo ſuperimponēs: ⁊ or̄onem ad deū fundens ſanū matri ꝯfeſtim reddidit. Mox facti rumor totā repleuit vrbē: ⁊ ad re ginā ēt peruenit. Que dolore quodā afflicta captiuā ad ſe duci curauit. Cunqꝫ illa regiā domū ingredi recuſaret: regina reddita eſt ſanitati: atqꝫ ex hoc admonita: vt in chr̄m crederet: ⁊ eum q̄ ſalutē prebuiſſet adoraret. His beneficijs ac v̓bis ꝯmota regina rogauit virū: vt chriſtianus efficeret̉: quod ꝙͣꝙͣ ille promiſiſſet ſegnis tamē erat: nec ſepius ab vxore ꝯmonitus baptizari curabat: nō tam ꝙ fidei hoſtis eēt: ꝙͣ dubius. Cōtigit aūt eū aliquādo ī ſiluas altiſſimas ire venatū. Quo cū perueniſſetꝭ cohorta ſb̓ito tēpeſtate ita tenebre cūcta operuere: vt nec ip̄e comites cerneret: nec ab vllis cerneret̉. Ignarus quid facto opus eēt ꝓmiſſionis coniugi facte recordatꝰ ē: ⁊ Chriſtū rogauit: vt ſi deus eēt extātis eū periculis liberaret. Nec mora clariſſi ma dies mūdo reddita ē. Rexqꝫ ad vrbē ꝓductus regine que geſta erāt miraculi lo co expoſuit. Vocatur captiua ⁊ eius ꝯſiliū audit. Illa ſtatim reiiciēda idola: ⁊ Cri ſtū colendū dicit: eiqꝫ ſupplicandum: ⁊ baſilicā ꝯſtruēdam eē hortat̉. Cōuocato populo rex euangeliū predicat ⁊ nondū ſacris iniciatus fit ſue gentis apoſtolus. Credūt viri per regem ⁊ femine per reginam. Conſtruitur tēplum magni operis: ⁊ ele uato pertinaciter muroꝝ ambitu colūne collocantur. Sed prima ac ſecunda erecta tertia nullis machinis: nulliſqꝫ viribus erigi pōt. Cunqꝫ ad noctē vſqꝫ laboratū eēt recedētibus omnibus ſola captiua mulier apud eccleſiam in or̄one perſeuerat. Po ſtera vero die prima luce redeūte populo colūna reperta ē ſupra Baſim ī aere ſuſpe ſa ꝙͣtum eſſet vnius pedis ſpatiū. Quo miraculo viſo omnes magnificauerūt deuꝫ veramqꝫ captiue fidem recognouerunt. Et ſtupentibus omnibus ſenſim ſupra Ba ſim nullo contingente depoſita ē. Moxqꝫ relique columne magna facilitate erecte ſunt. At perfecta eccleſia: ⁊ populi fide confirmata ſuadente captiua totius gentis legatio ad Conſtantinum imperatorem ī greciam mittitur. Res geſta exponitur: ⁊ facerdotes petuntur: qui ceptum erga ſe munus expleant. Quibus ⁊ iucundiſſimo

Inno IX. Gudi Ebrin ¶ Liber Con. magn vultū imperator optime ſatiſfecit. Scoti vel hyberi hodie Georgiani appellantur: qui hodiernis temporibus Chriſtum colunt: ꝙͣuis procul ab apoſtolica ſede veritatis magiſtra: quia non omnem euangelij veritatem ſeruant: eo ꝙ barbaris gentibus circunfuſi ſint. ¶ Armeniorum conuerſio. Armeniſ etiam huius religioſiſſimi principis temporibus Chriſti fidem cum Sco tis ſuſceperunt: eo ꝙ hyberis ī occidentali plaga viciniores ſint. Hi enim Armenij in Aſia inter Thauruꝫ ⁊ Caucaſum montes conſtituti ſunt. Nam hyberi ⁊ armenij ac cholchides vna ſub prouincia ſiue regione ꝯiungunt̉. Huius aūt ꝯuerſionis Tyridates tūc huius gentis rex cauſa fuit: ex quodā mirabili ſigno circa domū ſuā diuinitus oſtēſo: chriſti baptiſmū ſuſcepit: qui vna cū omībus ſue ditioni ſubiectis vna die ⁊ vna perceptione deo colla ſummiſere. Ox quo factum ē vt ad finitimas quoqꝫ gentes chriſtianum dogma peruenerit: ⁊ multitudine dilatatū ſit: quoꝝ com mertio etiam perſe fidei rudimenta aliquantulum ſuſceperūt. ¶ Uandalorum regni procurſus. Uandalia regio ē: ⁊ Polonie ſeptentrionalis regionis pars fuit: que a Uandalo flu uio qui interfluit nomen accepit: a qua incole nomē habuere: gentes ſiquidē inhu mane ⁊ ferociſſime. Hanc regionem imperāte magno Cōſtātino Geberich Gotho rum rex potenter inuadens Uandalos cum Uiſimar eorum rege victos a patrijs ſedibus deturbauit. Qui vandalia relicta(retēto nomine) pannoniam habitandaꝫ a Cōſtātino iſto impetrauerunt: vbi ⁊ quadraginta annis imperatoribꝰ obſequē tes manſerunt. Uerū poſtea cum nec ibi ꝯfidentes ꝓpter Gothoꝝ metum diutius immorari auderent: ad oceanum confugientes piraticam exercuerunt vitam. Gepide autem his fugatis Uandaliam poſtmodum incoluerunt. Stilco aūt Patricius: cui Theodoſius ſecūdus imperator Archadiſ ⁊ Honorij filioꝝ ac palatiſ curā ꝯmiſerat: cum in occidente Eutherium filium ad Auguſtale fa ſtidium ſublimare cuperet rempu. perturbauit: ⁊ mortuo Archadio confeſtim Uā dalos: Quādos: Gepidas: Sarmatas: Alanos: Burgūdiones: Saxones: ⁊ Sueuos in arma ſollicitans ꝓ terrenda repu. omnia permiſcuit: cuius ſuaſione Uanda li cum reliquis nationibus Galliam omnem inuaſerūt. Sed Honorius imperator Stilconis fraude comperta aduerſus eum commouit exercitum: quem ⁊ breui cū Eutherio filio ſuperatum interfecit. Croſico igitur a Uandalis(poſt Stilconis mortem) rege conſtituto viro vtiqꝫ fero ciſſimo adiunctis ſibi hunnis ꝑ Gallias debachantes quicꝗd intra alpes ⁊ pyreneum ē: qd̓ oceano Rhenoqꝫ includitur ſtatim occupauit. Quo furore capiunt epiſcopi: interficiuntur preſbyteri: ſubuertūtur eccleſie: martyruꝫ effodiūtur reliquīe: vrbeſqꝫ euertūtur: nulli parcetur etati: ſed cedibus. incēdijs: ⁊ ruinis oīa miſcent̉. Demum Arelatum vrbem obſidens a maiori capitur preſide: ⁊ cathenis implicitꝰ ad imperium per vrbes: quas vaſtauerat cum ignominia pertrahitur: ⁊ poſt multa ſeuiſſima tormenta miſera morte vitam finiuit. Fredebaldus vero poſt eum ſuper Uindalos ſecundo loco regnare cepit: quem ſtatim Conſtantinus patricius inge nioſe captum ad Honorium vinctum miſit. Gundericus deinde in regem tertio loco erigitur: cuius tempore barbari qui honoriati dicebantur ad tutandas contra Uandalos pyrenei anguſtias deputati preda ⁊ abundantia illecti: quo magis eis predari licebat: ⁊ ſcelus impunitum remane. bat: prodita pyrenei cuſtodia Uandali in Hiſpaniā introducūt̉: vbi poſtea graues rerum: prouinciarumqꝫ vaſtationes poſſeſſione inter eos diſtributa ſub Gunderico iſto manſerunt. Alia quoqꝫ Uandalorum pars Aurelianis: ideſt Gebenis remanens Singibanum ſibi regem conſtituerunt. Sꝫ nō multo poſt ī imperiſ dicio nem ceſſerunt. Porro Gundericus predictus hiſpanarum domitor cum etiam eccleſijs dei tetendiſſet inſidias decimoquarto regni ſui anno dei iudicio percuſſus interijt. Ginſericus quartus rex Gunderico ſucceſſit. vir quidem magnanimus: qui ſtatim in hiſpanijs collecto exercitu cum octoginta Uandalorum milibus anguſtum ma re ſeptem paſſuum milibus coartatum in Aphricam tranſiuit vado: vbi Arriana

Anno Liber .IX. Chriſti Mūdi Cōſtātinuſ magnus impietate ſubornatus fidē catholicā ſubuertere conatus ē. Quo in tēpore diuꝰ pater Auguſtinus Ipponēſis ep̄us dū eius ciuitas obſideret̉ poſt multas lachrymas obdormiuit in pace. Demū ſubiugata Aphrica in Siciliā Apuliāqꝫ traiiciēs: ferro ſibi viam aperuit: ac Romā venit: quam quaſi deſertā inuenit: vbi ab igne ⁊ cedibus Leonis pape rogatu abſtinens: tredecim diebus eam militibus ſuis in pre dam dedit. Honoricus quintus Vandaloꝝ rex poſt Gynſericū ī Aphrica tēpore ꝯͣenonis principis regnauit: qui Arrianoꝝ perfidia deprauatus trecētos epiſcopos cepit: ⁊ clau ſis eorum eccleſijs eos in Sardiniam exulare coegit. Tranſimūdus ſexto loco honorico ſuccedēs tam in hereſi ꝙͣ in regno catholicis eccleſijs clauſit: ⁊. xxx. epiſcopos in Sardiniā exilio damnauit: Childericum quoqꝫ Honorici filiū: cui poſt eum regni ſucceſſio delebat̉: ſacramento adegit: ne catholicos in ſuo regno ꝯſuleret. Traſimūdo aūt defuncto Childericus ipſe q̄ ⁊ Iliris pri uſꝙͣ regiuꝫ dyadema ſuſciꝑet epiſcopos catholicos ab exilio reuocauit: eccleſiaſqꝫ pro viribus in melius reformauit. Gilimer qui ⁊ Godiner tyrānide ſumpta Childerico predicto adhuc iuueni regnuꝫ ſurripuit: ꝯtra quē Beliſarius patricius a Iuſtiniano imperatore ad pugnandum miſſus vouit ſe chriſtianū mox futurū ſi Uādalos ſuperare poſſet. Beliſario itaqꝫ in Aphricā traiiciēte Gilimer tyrānus in maris littore caſtrametat̉. Beliſarius v̓o ⁊ Antonina eius chriſtianiſſima vxor terreſtri: naualiqꝫ prelio ecōtra ꝓcedere parant. Antonina primo cū ſuis claſſe egreſſa Uandaloꝝ mulieres ⁊ liberos deleuit: Silimer quoqꝫ a Beliſario ī caſtra compulſus(diſiecto vallo) cū ſuis ad internitio nem ceditur. Qui captus ⁊ cathena argentea vinctus Iuſtiniano imperatori Cō ſtantinopoli preſentatur. Hunc vt aiunt Eunuchizatuꝫ in vicinis ꝓuincijs contra Perſas Patriciū creauit. Sicqꝫ Uādaloꝝ regnū finē ſue diuturnitatis accipiēs in dicionem imperiſ venit. Gothorum regni procurſus. Gothia Europe ſuperioris pars ē finitima Dacie ꝯtingentis Alemaniā primā Scy thie partem: ⁊ diuidit̉ in duo regna. Nam cū Ariaricus ⁊ Acritus Gothoꝝ reges hiſdē tēporibus ad Cōſtātini magni preſentiā cū. xj. armatoꝝ milibus in eius ſolatiū acceſſiſſent. Geberich alter gothoꝝ rex Uandaliam(vt diximus) inuadēs Uan dalos ⁊ Uiſimar eoꝝ regem a ſedibus proprijs exturbauit: eo ꝙ Gothi ⁊ alie Scy thice gentes a natura ferociſſime ſint. Hermaricus aūt rex Geberich pr̄e ſublato regnū accepit. Quo regnante immaniſſima hunnoꝝ.i. vngaroꝝ gens diu ī acceſſis incluſa motibꝰ repētina rabie parcita ex arſit ī gothos ⁊ velut examen apū ſb̓ Uelamur rege ſuo Gothiā cohoperiēs ipſos ⁊ Germaritū hunc regem ſparſim fugatos ab antiquis ſedibus pepulit. Fridegninus poſt Hermaritū patrē regnauit. Qui ad Ualentē imperatorē ꝯfugiēs ab eo benigne exceptus ē: ⁊ Meſſiā Thraciāqꝫ ꝓuincias ei hr̄e ꝯceſſit. Sꝫ mox ꝑ auaritiā Maximini ducis fame rebellare ꝯpellit. Qui vniuerſa cedibus ⁊ incēdijs miſcēs ēt cū imꝑatore Ualēte Acte dimicans exercitū ip̄ius fudit: ip̄mqꝫ imꝑatorē ſauciū in quandā Gaſulam fugauit atqꝫ combuſſit: eo autem mortuo. Athanaricus ſucceſſit. vir ſceleſtus ꝗ perſecutionē chriſtianis intulit. Deniqꝫ cum ſe ſuoſqꝫ Theodoſio ſeniori tradidiſſet: quarta die deceſſit. Alaricus Athanarici predicti regis filius regnū accipiēs cū oēm inuaſiſſet italiaꝫ: ꝑ imꝑatorē eidē Gallia ꝯmittitur a Uādalis defendēda. Cōtra quē Stilco patricius in dolo multos ꝯcitauit. Quāobrem Alaricus iratus Italiam regredit̉ ⁊ Romam obſidēs in tantam cōpulit famem: vt matres filios comedere cogerent̉. Cū demuꝫ vrbe potitus eſſet gladio ac igni ſeuitum ē: edicto tamen ꝓpoſito: eos in ſacras apo ſtolorum Petri ⁊ Pauli edes ſe reciperent ſaluos eſſe. Inde per Apuliam ⁊ Cala briam properans Alaricus ipſe apud Conſentiam emoritur ac in medio Aluei ba ſcenti fluminis ſepelitur. Atthaulphus eius affinis in regem erectus ſtatim cum exercitu Romā rediſt: ⁊ ꝗcquid reſidui fuerat locuſtaꝝ more ꝯſumpſit: mox ēt clariſſima queqꝫ vrbis loca que ab igne abſumi nequiuerant fulmina de celo delapſa ꝯſumpſere. Honorius aūt im

Anno X. ¶ Liber On̄di Chriſti Con magpl perator Cōſtātij Patritij interuentū cū Atthaulpho pacē ꝯpoſuit: ſororēqꝫ ſuā ei ī vxorē dedit. Et tūc Gothoꝝ regnū bifarie diuiſum ē. Alijs in Italia ſb̓ imperii ditione manētibus. Alijs recedentē Atthaulphū ī Galliā aquitanicam ſequētibus. Ubi ⁊ apd̓ Toloſam ſtatuit regni ſedē. Quo ī loco haud multo poſt interfectus ē: Poſt Atthaulphū autem ī Gallia Aquitanica Ualba regnauit. Theodoricus poſt Ualbā regnauit: cuius tēpore Attilla hunnoꝝ rex ſuperbia tumī dus ꝯcilio acer ⁊ potētia formidabilis ī concuſſione alias ꝯfuſione natus cuꝫ Uala muro Oſtrogotharū ⁊ Ardarico Gepidaꝝ regibus: alijſqꝫ regulis quingentoꝝ mi liū numero exercitū ſecū trahens: veluti lupoꝝ agmina ī ouile nonnullos execrabi li cede inuaſit populos. Quapropter Etius patricius: ꝗ ſb̓ Martiano principe gal liam regebat. Intelligens ꝙ Singibanus Uandaloꝝ rex: eoꝝ.ſ. qui Aurelianis re manſerant: fautor partiū imperiſ volebat hunnis pre timore ꝓdere ciuitatē Theo doricum hūc regem ſb̓ pollicitatione dimidie Gallie ſi vinceret ī auxiliū ꝯtra vnga ros euocat. Quo ī exiliū reipu. properante Etius cū ſimili pollicitatione Attillam ꝯtra gothos per internūcios inuitat: quos gallias velle inuadere cōfingebat. Atqꝫ ita gothi ⁊ hunni fallaci promiſſione illecti cū ī aluerniā ꝯueniſſent: Att illa Gūdio chum Burgundionum regem ſibi occurrentē peremit. ⁊ hincinde inſtructa acie in hunnos ⁊ gothos atrox certamē editur. Gothoꝝ ad ducenta milia cuꝫ Theodori co rege. Hunnorum centum quinquaginta milia cum Ualamuro Oſtrogotharum rege eo prelio ceſa fuere: tantuſqꝫ ibi ſanguis effuſus ē: vt modicus ꝗ ibi habebatur riuus torrens effectus mortuorum cadauera traxerit. Torſimūdus Theodorici p̄dicti filiꝰ ⁊ ī regno ſucceſſor: ꝗ huic pugne intereratꝭ pr̄is necem vlciſci deſiderās triduo rurſus cū hunnis pugnauit: vbi Attilla ī caſtra com pulſo innumerabilis hunnorū multitudo corruit. Etius noctu ad Attillā veniēs ei vt recedat perſuadet fugiēs Theodoricū cū Torſimūdo fratre nocte proxime futu ra cū tanta multitudine affuturum ⁊ minime ſuſtinere poſſet. Sequenti deinde no cte ad Torſimundum Etius ſimiliter ꝓperans ſimili figmēto vtitur adiiciēs veren dū eē: ne dum ibi moraret̉/ fratres eius paternas opes pripiant: atqꝫ ita vtraqꝫ par te recedēte Etius ſuos poſt hunnoꝝ terga dirigens eos vſqꝫ Turingiam perſequē do cecidit: atqꝫ hoc modo Galliam reipu. reſeruauit. Torſimūdus v̓o tandē Toloſam regreſſus ſuos de regijs opibus contendentes offendit. Sed pace inter eos compoſita e vita diſceſſit. Theodoricꝰ aūt ſecūdus Torſimūdi frater poſt eū regnauit: qͥ ſuſcepto principatu cū Rociario Suecioꝝ rege hiſpaniā inuadēte ꝯfligēs ⁊ ad internitionē vſqꝫ ꝓſternēs Suetios ſibi ſubegit: ⁊ Gothoꝝ regnum in Hiſpaniā vſqꝫ protenſum ē. Henricus eius frater Theodorico rebus humanis cedente poſtea ſuper aquitanicos Hiſpanos ⁊ Suetios regnauit. Cunqꝫ ēt Arelatum ⁊ Maſſiliam ſubiugaſſet Theodomorus Oſtrogotharum rex chriſtianiſſimus ſe a Gothorum iugo eripuit ⁊ ad catholicam fidem cōuertit. Alaricꝰ poſt Hēricū pr̄em regnauit: ꝯtra quē Clodoneꝰ frācoꝝ rex pugnauit. Quo īterfecto ⁊ gothis inde fugatis Aquitaniā ſibi ſb̓egit. Poſt cuius necem Narbonē ſis ꝓuincia: que Gothia dicebat̉ ⁊ Hiſpania ī gothoꝝ dicione tatūmodo remāſere in ꝗbus ⁊ Amalaricus rex regnauit: ꝗ tandē apud Barchinonā a frācis interfectꝰ ē: cui ſucceſſit Theoclas. Et poſt eum Agilla regnauit: cōtra quem Athanagildus inſurrexit: atqꝫ in eo regnum finitum eſt. Leouigildꝰ v̓o in Hiſpaniaꝝ regno Alarico p̄dicto ſucceſſit. vir ſane iniquus ꝗ Eri megildum filiū paſcatis nocte ob fidei catholice ꝯfeſſionem ſecuri mactauit. Ricardus Leuigildi alter filius in regno ſuccedens baptiſmū a Leandro hiſpalenſi ep̄o recepit: cum quo tota eius familia ad catholicam fidem conuerſa ē. Litiba poſt Ricardū ⁊ Bēticus ⁊ Gūdemarus reges ſucceſſiue regnarūt: deind̓ Se ſibirus vir ſapientia ornatꝰ adepto regno ꝯtra rēpu. fortiter dimicauit: cuius v̓tute regnū Gothoꝝ ī Hiſpania firmatū fuit. Seſibiro aūt Sentillā ſuccedentē Siſemū dus deiecit: cui Cintilla: ⁊ Cintille Tolga ſucceſſit. Deinde Tolga deiecto Chin thaſindꝰ ex primatibus vnus ī regē erigit. Qui cū ſuſpectos oēs interfeciſſet oēm

Anno Ehriſti Mūdi IX. ¶ Liber Conſtantius Hiſpaniā dicioni ſue firmauit. Eo defuncto Richinſindus eius filius regnauit. Uimba Toletanus chr̄ianiſſimus poſt hūc regnū accipiēs Paulinū Narbonēſis ꝓ uincie ꝯſtituit ꝓcuratorē. Qui dominationis ius inuadēs Nemāſiū ciuitatem ꝓ ſe muniuit. Arrianis inſuꝑ aquitanicis ī auxiliū a ſcitis regnum vniuerſuꝫ peruertit. Hunc Uimba rex captum: ⁊ corio inſutū ſuffocare fecit. Uincoza deniqꝫ Uimbe ſucceſſor fuit: ꝗͥ libidinibus deditus exēplo etiam ſuo malo ſacerdotes maculare anxius ē. Sꝫ dei iudicio paulopoſt a Saracenis ſuperueniē tibus deiectus ē. Quo deiecto Gothi Gundericum regē ſibi prefecerunt. In quo a Saracenis deuicto Gothorum regnum defecit Onſtātinus Cōſtantini magni filius ſecūdus Cōſtātinopolitanus impec rator cū Cōſtātino ⁊ Cōſtāte eius fratribus. 27 9. olympiade imperare ce pit: ⁊ imperauit annis. 24. men. 5. diebus. 12. Fuit ⁊ cū eis ſucceſſor Dalma 339 5538 tius magni Cōſtātini fratris filius adoleſcēs ſane p̄clare indolis: ꝗ tertio imperij ſui anno factione Cōſtātiſ patruelis militari tumultū interfectus fuit. Hi itaqꝫ fra tres imperiū inter ſe diuidētes: ⁊ ipſum lacerarūt: ⁊ ciuilia bella ſuſcitarūt. Coſtan tius enim Arrianus effectus ē: quo fauente Arriana hereſis inualuit: ꝓpter quod ꝯcilium apud Laodiceam Syrie vrbē indictū ē: ad quod catholici ⁊ arriani cū Ar rio magna populi frequētia ſtipatus ꝯuenientes Homuſion quottidie diſputarūt. Catholici affirmabant filiū patri homuſion eſſe. Arriani aūt ſecus Chr̄m cum pa tre refellebant. Quibus ꝯtentionibus Cōſtantio iubēte multi catholici exilijs car ceribus: varijſqꝫ afflictionū modis afflicti ſunt. Nā vt infra dicemus Athanaſium ep̄m. Euſebiū vercellēſem. Dionyſiū Mediolanenſem. Hylariū pictauiēſem. Pau linū Treuerēſem: alioſqꝫ eoꝝ partis ep̄os mirū in modū inſecuti ſunt. Iuliū ēt papā ꝙ Arrianos ⁊ oriētales ep̄os reprehediſſet exilio mulctauerūt. Interim aūt ꝯſtās aduerſus francos bellū mouit. Qui poſt varios belli euētus eos tandē perdomuit paxqꝫ cum eis effecta ē. Uerū Conſtantinus ei bellū ſtatim intulit. Sed dum apd̓ Aquileiā incōſulte dimicaret interfectus ē. Cōſtās vero poſtmodū varia fortuna ꝯtra Perſas vſus cū nocte ī tempeſta ſeditione militum prelim ſuſcipere cogeretur victus ē. At cū poſtea de ſeditioſis militibus penas ſuſcipere ſtatuiſſet Magnetij dolo nō longe ab Hiſpania etatis ſue anno. 30º. Imperiſ v̓o ſui. 13º. in caſtro: cui He lene nomē erat interficit̉: ꝗbus mortuis Cōſtātius ſolus imꝑio potitus ē: Moxqꝫ repu. turbata Uetramoniꝰ Murſie Nepotianus Rome imperatores facti ſunt: cō tra quos Conſtātius graue cōmouit bellum: ⁊ haud multo poſt Uetramonio apd̓ Naiſum a Conſtātio regium inſigne detractū ē: ⁊ Magnetius Murſie princeps victus ē. Quāobrem Gallū ipſius Conſtantij patruelē ad tuendam Iudeā ſtatim ceſarem fecit. Ac deinde Iulianū eius ſimiliter patruelem apd̓ Mediolanū ceſarē creauit: eumqꝫ ꝯtra ſeditioſos quoſdam in Gallias miſit: qui ⁊ breui vt vir ſtrenuꝰ gallorum: germanorumqꝫ motus ſua virtute compeſcuit. Unde ⁊ militū omniū cō ſenſu Auguſtus appellatus ē. Quo audito Conſtantius rebus parthicis occupatus dum ad bellum ciuile ꝯuerſus eēt: quadrageſimoqͣnto etatis ſue anno apoplexi in itinere obijt. Hic lꝫ contra chriſtianos vnice impius fuerit: tn̄ inter diuinos ⁊ bo nos prīcipes ꝓpter moderationē comitatēqꝫ referri poteſt. Nā poſt ſuſceptū impe riū cum triūpho Romam ingreſſus ē. Ciueſqꝫ mira benignitate ac humanitate veneratꝰ ē: affirmās ciues romanos tanꝙͣ reges oēs ſe vidiſſe. Fuit āt hic ſiature par Uiri doctrinis excellentes. ue: ſed animi excelſi. Paulus primꝰ eremita natione Egyptiꝰ ex Thebaida inferiore natus hoc anno vite ſue. 113º. cū nonaginta ⁊ octo annis Eremū incognitus habitaſſet diem obijt: cuius animā beatus Antoniꝰ inter choros apoſtoloꝝ ⁊ ꝓphetarū euolare vidit. Fuit hic nobilibꝰ: locupletibuſqꝫ parētibꝰ ortus: ac litteris taꝫ grecis ꝙͣ egyptiacis apprime eruditus. Qui cū quintū decimū etatis duceret annū: ꝓpter Ualeriani: Decijqꝫ ꝑ ſecutionē ad montiū deſerta cōfugit: ibidēqꝫ poſtea neceſſitatē in volūtateꝫ vertēs in quadā haud grandi ſpelūca ſibi adeo oblata in or̄onibus ⁊ ſollitudine vitā duxit Eius vitam beatus Hieronymus vt religioſoꝝ mēs ad v̓tutem feruētius excitare tur cū multa de mūdi ꝯtemptu edidiſſet etiam ob eremi laudes eleganti ẜmone cō

Anne Mūdi Chriſti IX. ¶ Tiber Conſtātius ſcripſit. Huius feſtum. 4º. idus Ianuarij: quo obiuit celebratur. Paulinus. Treuerēſis ep̄us ſcientia etiam ſanctitate clarus his tēporibus a Conſtā tio imperatore ob catholicam fidem exilio relegatur: vbi ad mortem vſqꝫ etiam extra chiſtianum nomen mutādo exilio fatigatus ad vltimū apud Phrygiam pridie kalendas Septembris beate paſſionis coronam a domino percepit: quo die ſimili ter ipſius veneramur feſtiuitatem. Euſebius romane eccleſie preſb̓r cardinalis. vir quidē eruditione: fide: ꝯuerſatione: ac moribus inſignis: hoc anno a Cōſtātio Auguſto heretico Arriano ob catholice fidei defenſionē in quodā domus ſue cubiculo includit̉: vbi ꝑ ſeptē menſes ꝯſtāter in or̄one perſeuerās. 19º. kalē. Septēbris adhuc incluſus ī dn̄o quieuit: cuius corp Gregorius ⁊ Oroſius preſbyteri colligentes in cemiterio Calixti ſepeliere: eiuſqꝫ ſepulchro appoſuerunt hunc titulum Euſebio homini dei. Celebratur auteꝫ eius feſtum. 19º. kalendas Septembris. Paulus Conſtantinopolitanus epiſcopus: vir ſane diuinus etiā a Conſtantio apd̓ ciuitatulam cappadocie Cucuſam nomine ob catholicam fidem exilio relegatus: Arrianorumqꝫ inſidiſs crudeliter ſtrangulatus. 7º. idus Iunij ad celeſtia regna mi grauit: eoqꝫ die feſtum eius celebramus. Dionyſius Mediolanenſis epiſcopus ab arrianis ac catholicis in Mediolanenſi vrbe celebrato concilio cum Athanaſio faueret a Conſtantio ī Cappadociam exi lio relegatur: vbi ⁊ paulopoſt iniurijs ⁊ incommodis afflictus/ quieuit in domino cuius corporis reliquias poſtea a ſancto Baſilio eiuſdem vrbis epiſcopo receptas diuus Ambroſius eius ſucceſſor digno cōdiuit honore. Hylarius illuſtris vir Pīctauiēſis ep̄us his tumultibus ob catholicā fidem factione Arelatenſis epiſcopi Arriani quadriennio apud Phrigiam relegatus mortuū ibi dem inter alias virtutes ſuſcitauit. Ferunt ⁊ diuinos hos ibi ſcripſiſſe libros: vꝫ. De trinitate li ir prī. Circūſpiciēti Adu̓ſus lauētiū arrianū ep̄ꝫ lii Dilectiſſis fr̄ibꝰ De ſynodo li i Cōſtitutū Exemplū blaſphemie Auxētie Beatiſſimis Ad Cōſtātiū liz Tēpꝰ loq̄ndi Hiſtoriam a principio mundi vſqꝫ ad Chriſtuꝫ. Dymnos quoqꝫ ⁊ carmina primus catholicorum edidit. Deniqꝫ poſt multas vexationes in vrbem ſuam reuerſus anno ſalutis noſtre. 37 iº. migrauit ad dominū. Athanaſius Alexandrinus epiſcopus: vir ſanctitate ⁊ doctrina precipuus ſuperioribus annis in Laodicenſi concilio contra Arrianos conſtitutus cum rationibus ⁊ argumentis euidētiſſimis filiū patri homuſion eſſe affirmaret: quod Arrius ⁊ ſe quaces refellere non poterant. vniuerſum pene orbem in ſui perſecutionem cōmouit. Qui fugiens(vt Hieronymus liº. eccleſiaſtice hiſtorie tradit) ſex ꝯtinuis annis in ciſterna ficca latuit nunꝙͣ ſolem videns. Sed cum quedam puella eum ibi eſſe indicaſſet inde dei nutu profugit. Coierant tunc principes terre: gentes ⁊ regna: ⁊ exercitus omnes ad eum in ſequendum: propter quod multa perpeſſus Arriano rum inſidijs toto orbe profugus agebatur: nec ei tutus ad latendum ſuperat locus. Tandem poſt multos agones: multaſqꝫ patiētie coronas tempore Ualentiniani ⁊ Ualentis: anno ſcilicet domini. 37 9º. Sacerdotij vero ſui. 46º ſexto nona Maij morit̉. Eoqꝫ die inter ſanctos relatꝰ celebratur. Scripſit hic egregiꝰ doctor multa ex quibus hec que ſubiecta ſuut referuntur videlicet. Aduerſus gētes li 2 De virginitate ẜuāda li i De ꝑſecutione arrianoꝝ Cōtra valētē ⁊ vrſatiū li i De pſalmoꝝ titulis li z libri multi. Similiter ⁊ De exhortatiōe mōachoꝝ li i Hiſtoriā beati antonij li i Symbolum. Quicunqꝫ vult ſaluus eſſe condidit. Pacconius abbas ſanctiſſimus per hec tempora tota Egypto nominatiſſimus habe tur. Qui cū eēt factis apoſtolice gratie inſignis: fundatorqꝫ egyptioꝝ cenobioꝝ mo nachoꝝ regulas angelo dictāte ꝯſcripſit. Referunt̉: ⁊ eius nōnulle epiſtole ad col legas prepoſiture ſue. Cuius feſtum ſecundo idus Haij celebratur. I5 Nicholaus Miroꝝ Lycie archiep̄as. vir omniū v̓tutū cariſmate repletꝰ hoc anno grādeuꝰ mi grauit ad dominū: ad cuiꝰ tūbam olei fontē ſtatim ꝓrupiſſe ferunt: quo liniti ſanabantur ceci. Surdis auditus preſtabatur: ⁊ debilis quiſqꝫ ſoſpes fiebat.

.IX. ¶ Liber Conſtantius Unde populi his auditīs eo cateruatim ruere ferebantur. hic vt celeberrima eiuſ habet hiſtoria: apud Paterā urbē nobiliſſimis ortus parētibus: velut lucifer etiaꝫ in ipſo eius ortu emicuit. Qui poſtꝙͣ domi puerileꝫ egiſſet etatem cunctis abdica tis oblectationibus Chriſti iugo ſe ſubdidit. Et cuꝫ nimium eſſet locuples: eētqꝫ vtroqꝫ parēte orbatus. Accidit: ut nobilis quidā conuicaneus ob inopiā tres filiaſ virgines fornicari ꝯſtituerit: vt earum infami commercio infelicem ſaltē ageret vi tam. Quod vbi ſāctus vir agnouit condoluit: ⁊ miſerrimo homini contulit. vnde tantū nefas a ſe leuaret. Huius autem inter cetera miraculorum inſignia illud memorabile fertur: ꝙ longe conſtitutus Conſtantinum magnum a quorundaꝫ interi tu ad miſericordiam ⁊ monitis per viſum deflexit ⁊ minis. Cuius ſanctiſſima oſſa poſtmodum anno ſalutis noſtre. io 37º. ad Barum apulie oppidū tranſſata fuerūt: vbi ex frequentiſſimis eius miraculis multus ex omni chriſtiano orbe populoruꝫ fit concurſus. Inde factum eſt vt Barum multis donis ⁊ opibus auctum ſit. Eiꝰ autem feſtum. 4º. idus decembris celebratur. Iberius papa natiōe romanus patre Auguſto poſt Iuliū ſedit ānis. xvi. men. 7. diebus. 2. Cuius tēpore celebrato apud Mediolanuꝫ ꝯcilio a ſeactatoribus Arriane hereſis hic cū multis catholicis epiſcopis pulſus eſt. Iā antea ariminenſem ſynodum congregauerant: vbi multe diſputationeſ callide acte fuerāt: negātes Ehrm cū patre homuſion eē. Quaꝑꝑ cū Liberius ea aperte impugnaſſet: ab Arriāis triennio in exilium actus eſt. Unde congregata ſynodo a ſacerdotibus Felicem preſbiterum virum optimum in Liberij locum ſuffecerūt. Qui pontificatu ſuſcepto ſtatim congregauit conuentuꝫ quadraginta octo epiſcoporum. duoſqꝫ preſbiteros: Vrſatium ⁊ Ualentem ab eccleſia ſeparauit: eo ꝙ cuꝫ Conſtantio ⁊ arrianis in fide ſentirent. Eapropter eorum precibus motus Conſtantius Liberium papam ab exilio reuocauit. Qui imperatoris beneficio motuſ cum hereticis tenere cepit. ꝙͣuis id cum catholicis ſentiret: hereticos.ſ. ad fideꝫ re deuntes non eſſe rebaptizandos. Expulſo itaqꝫ Felice ⁊ Liberio ad pontificatū aſſumpto Vrſatij Ualentiſqꝫ inſtigatione Conſtantius vehementiſſimam perſecutionem in catholicos cōmouit: adeo vt etiaꝫ in eccleſiis p̄ſb̓iteri ⁊ clerici paſſim trucidarent̉. Hic aūt pontifex: ꝙͣꝙͣ cum arrianis ſentiret. dei tamē eccl̓ias quoad potuit ꝙͣdiligētiſſime exornauit. Voluitqꝫ publico decreto vicē ſuam dolēs ne qͣs ep̄s decetero ꝓpter aliquā infeſtationē gregē ſuum vllo modo deſereret: ſicut habetur in canone. 7. q. i. c. Suggeſtū. Ferunt autem Fortunatum aquileienſem epiſcopum Liberium hunc fidei cā in exilium pergentem: ut in hieruſalē ⁊ diſcordiā laberet̉ ſollicitaſſe. Deniqꝫ cū Liberius ſacros ordines in decembrio menſe bis celebraſſet: vbi preſbiteros. 18. dyacones.5. ⁊ epiſcopos. 19. creaſſet: vite finem fecit. Cuius corpus via ſalaria in cemiterio Priſcille ſepelitur. Et tunc ſedes vacauit dies. 6. Inter hos autem ſacris ordinibus iniciatos diuum Hieronymum preſbiterum cardinalem creatum fuiſſe tradunt. ¶Elix papa natione Romanus: patre Anaſtaſio pulſo ab hereticis Liberio. ⁊ ab ipſis pontifex creatus ſedit anno vno: men. 4. diebus duobus: (vir ſane optimus: quem heretici ad cooperimentum ſui erroris ideo ele gerunt vt Liberium rationabiliter eieciſſe demonſtrarent. Qui tamē papatu ini to vbi Conſtantium imperatorem ab hereticis rebaptizatum didicit eum hereticum ⁊ orthodoxe fidei inimicū. ac ſecundo rebaptizatum omnibus ꝓmulgauit: ꝓpter quod indignatus Conſtātius ſuaſione ēt Urſatii ⁊ Ualentis a ſede ꝓpellit̉. Et cum nulla ratione ab orthodoxa fide diuelli poſſet ab aduerſariis vna cuꝫ mul tis bene ſentiētibus īterficit̉. martyrioqꝫ coronat̉ ac ſepelitur 4º. kalen. Auguſti in Baſilica quam ipſe edificauerat via aurelia. 2º ab urbe miliario. Donatus hereticus natiōe apher:a quo Donatiſte heretici nomen ſūpſere hac mi ſerrima tēpeſtate fuit. Qui ex Numidia veniens multa ꝯtra catholicos ſcripſit: ⁊ totā pene aphricā Iudeāqꝫ ſua peſtifera perſuaſione decepit. Eius autē deceptio hec erat: ꝗa filium patre miorem eſſe dicebat. ⁊ ſpm̄ ſanctū filio mīorem. necnon ⁊ catholicos eſſe rebaptizandos: vt habetur in canone. 24. q 3. capitulo Quidam
Anno Chriſti Pūdi Papa. 3 352 5551 Papa zº

Anno Pūdi Ehriiti ¶ Tiber IX. Conſtantius Uerum cognita eius fallitate ac deceptione non multo poſte Carthagīe cū ꝓbro pulſus eſt. Quidam eius ſectatores montenſes appellati ſunt: eo ꝙ eccleſiam primū Rome in monte habere ceperunt. Scripſit autem multa. ⁊ maxime libruꝫ de ſpiritu ſancto arrianam doctrinam continentem. Eunomius alius hereticꝰ his tp̄ibus fuit: a quo Eunomiani heretici: vir quideꝫ callidus: ⁊ aīo ac corpore le ꝓſus. nec ſecus īteriꝰ ꝙͣ exterius regio morbo correptꝰ Qui cū primū arriāe perfidie ſectator eēt: aliā etiā adiecit ⁊ diſſeminauit falſitatē dicēs filiū pr̄i in oībus eē diſſimilē: ⁊ ſpiritū ſāctū cū pr̄e ⁊ filio nihil hr̄e cōeMacedonius cōſtātinopolitanus ep̄us: a quo Macedoniāi heretici a catholiciſ iā diu legitīe creatus. hoc tēpore ab arriāis ſede deiicit̉: eo ꝙ filiū patri ſimilē fatere tur: licet ſpiritū ſāctū nō ſecus ꝙͣ illi. Negabat enī ſpiritu ſanctū eſſe deum. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Achatius vir luſcus ceſarienſis eccleſie in paleſtia ep̄s his tēporibus cū eēt doctor eruditʰ multa in eccleſiaſten ſcripſit. hūc tāte auctoritatis ob eloquētiā ⁊ v̓ſutiam apud Conſtantiū imperatorē fuiſſe Hiero. ſcribit. vt Rome felice Arrianuꝫ ep̄m Liberii loco ꝯſtituerit: que tamē(vt diximus) catholicū ⁊ viꝝ ſanctum fuiſſe con ſtat. Preter autē hos quos diximus libros a ſe editos: ⁊ alios ꝯpoſuit tractatꝰ Serapion qui ob eloquētiā ſcholaſticꝰ ꝯgnoīatus ē: ꝑ hoc tēpus in ꝯfeſſione vere fi dei clarus fuit. Hic īter cetera aduerſus Manicheū pulcherrimū libꝝ edidit. Itē de pſalmoꝝ titulis. ⁊ ad diuerſoſ vtiles ꝑſcripſit epiſtolaſ. Nec vnꝙͣ(vt diuuſ Hie ronymꝰ r̄fert) miniſ aut terroribꝰ a v̓e fidei ꝯfeſſiōe eū cōſtātiꝰ amouere potuit. Fortūatus natiōe apher aqleiēſis ep̄us eruditꝰ vir per hec tēpora ꝯmētarios ī euan gelia breui ſermōe ꝯſcripſit. Qui tamē in hoc deteſtabilis fuit: ꝗͥa vt dictū ē: Libe riū papā in exiliū ꝑgente primus ſollicitauit ⁊ fregit. atqꝫ ad hereſim ꝯpulit. Lucifer p̄terea caratilanꝰ ep̄s hac tēpeſtate in p̄cio fuit: queꝫ ob dicēdi elegantiam Liberius papa cū Pācratio ⁊ Hilario romais clericis ad Conſtantium legatum miſit. Sed cū nollet ſub noīe Athanaſii Nicenā dānare fidē ab ipſo Conſtantio relegatus fuit: vbi ⁊ ꝯtra eūdē imperatorē librum ſcripſit: eiqꝫ legēdum intrepide miſit. Obiſt autem Ualentiniano principe imperante. Euſebiꝰ ēt Euſenius ep̄us elegātis ⁊ rhetorici īgenii vir ꝑ ideꝫ tēpus īnūerabiles li bros edidit: e ꝗbꝰ p̄cipui hēnt qͥ aduerſus iudeos ⁊ gētes ⁊ Nouatianos inſcribūtur. Scripſit quoqꝫ libros decem in epiſtola ad galathas. necnō ⁊ in euangelijs ꝯ plurimas ⁊ breues omilias. Uictorinus Apher per hoc tēpus Rome accuratiſſime rhetoricā docēs ob ingenii magnitudinē ſtatuā ī foro ꝓmeruit. Qui poſtmodū in extrēs ſenectute ad fideꝫ cō uerſus aduerſus Arriū librū dialectico more cōſcripſit: q nō niſi ab eruditis viris legi poterat. Itē commentarios in apoſtolum Pauluꝫ compoſuit. Triphyllus Ciprilitenſis epiſcopus ſua etate eloquentiſſimus vir: celeberrimꝰ doctor habetur qui in canticis canticorum commentarios ⁊ alia multa ꝯpoſuit. Aſterium etiam arriane factionis philoſophum his temporibus fuiſſe conſtat: qui ⁊ multa in epiſtolam ad Romanos. ⁊ in euangelia ⁊ in pſalmos commentaria cōpoſuit. ⁊ alia multa ſue hereſi fauorabilia ſcripſit: que ab omnibus tunc hereticis ſtudioſiſſime legebantur. Donatus non minus rhetor ⁊ philoſophus ꝙͣ grammaticus beati Hieronymi preceptor Rome tum inſignis habetur qui inter cetera in Uirgilium ⁊ Terentiuꝫ cō mentatus eſt. Genadius forenſis orator. ⁊ ipſe Rome inſignis habitus preclara de modo dicendi poſt ſe reliquit monumenta. Minernius Burdegalenſis Rhetor cum predictis Rome florentiſſime rhetoricaꝫ docet. Macharius ⁊ Amathas. ⁊ alij multi beati Antonii diſcipuli inſignes per hec tem pora habentur. Quorum vitam ⁊ obitum diuus Hieronymus ſingulis libellis ad humanam inſtitutionem explicauit. Uerum hoc ipſo anno Sarraceni in monaſterium beati Antonii irruentes Sarmatam ⁊ alios plurimos interfecerūt.

IX. ¶ Liber Iulianus Synodus ariminēſis vigeſimoſecundo īperii Conſtantii anno ſuo iuſſu Thauro prefecto ēt mediante īdicitur. In quā orientales ſacerdotes viri callidi ⁊ acuti oc cidentales: ſimplices ⁊ ignari multi cōuenerunt: vt eos ſuis fallacijſ ⁊ argumētis ꝯuincerēt. ⁊ in eoꝝ ſentētiā traherēt. ac Chr̄m cū patre homuſion eē negarēt. Sꝫ hanc diſputationē occidētalibꝰ vſqꝫ ad tꝑus p̄termittētibus antiqͣ Niceni ꝯcilij fi des arrianorū ſuggeſtione ea in ſynodo damnata eſt. Quam poſtea romana ſynodus extunc ⁊ in perpetuum voluit eſſe damnatam: vt teſtatur Gratianus in cano ne. xv. di. c. Sancta romana eccleſia. Ulianus apoſtata Galli Ceſaris germāus. ⁊ Cōſtantij p̄dicti patruellis: tertius cōſtantinopolitanus imꝑator apd̓ Mediolanū Auguſtꝰ creatus ducēteſima ⁊ octogeſimaꝗnta olympiade imꝑare cepit. ⁊ imꝑauit ānis. 2. ⁊ men s. hic ex Cōſtātio patris Cōſtantini magni fratre natus fuit. Cui ideo apoſtate ꝯgnomē fuit: qͥa ſuſceptā Chriſti fidē abnegās librū eloquētia ⁊ pari impīetate redūdantē in Chriſti dogma euomuit. Erat hic liberalibus diſciplinis/ tum grece tū latine ꝑornatus. Multe ēt mēorie. ⁊ ingētis facūdie erit in aīcos liberalis ꝓuincialibꝰ iuſtiſſimus. ⁊ glorie cupidus. Que oīa ad extremū euertit dū chriſtianos ꝑſequi cepit. Callidior ſane īter ceteros ꝑſecutores tertiuſdecimuſ fuit: ꝗa blā dā ꝑſecutionē facere curauit. alliciēs magis ꝙ impellēs ad ſacrificandū. Un̄ ⁊ ml̓ ti chriſtianoꝝ ſpōte corruere. Dū āt in perſas ingentia bella tractaret(Amiano te ſte) ſagitta in incertū miſſa brachiū ſancius īterijt āno.ſ. etatis ſue. 32º. Legit̉ v̓o in beati Baſiliſ vita Mercurium quēdam militē chriſtianū ab ipſo Iuliāo martyrizatū illū trāſfixiſſe: q̄ ſtatī māu ad celū extenſa ꝯtra Chriſtū clamauit. Uiciſti galilee: viciſti. ēt ⁊ te nūc negabo. Sacia te de cetero. Sūt qͥ dicūt Iulianū in dyacona tus ordine fuiſſe iniciatū. Sed mortuo eiꝰ germāo Gallo Ceſare: vt erat glorie cr pidus: ſe a Cōſtantio in gallias mitti ꝯtra ſeditioſos quoſdā ꝓcurauit: vbi ⁊ breui galloꝝ ac germanoꝝ motus ingēti virtute ꝯpeſcens reiecta diaconij dignitate ſe a militibus Auguſtum appellari fecit. Cuius rebellione tantum animi dolorem cō ¶ Martyres ſub Iuliano. traxit Cōſtātius ut ex hoc interierit Ioānes ⁊ Paulꝰ chriſtianiſſimi viri: romāiqꝫ ciueſclariſſimi: quoꝝ primꝰ p̄poſitꝰ: ſe cūdus primicerius Cōſtantie virginis magni Cōſtātini filie fuit: hoc āno a Terē tiano campi ductore capti apud Romam Iuliani iuſſu gladio cedente. 6º. kalen. Iulij martyrii palmam adepti ſunt. Quo etiam die eorum feſta celebrantur. Gordianus ⁊ Epymachus uiri clariſſimi Rome via latina ſub hoc tumultū martyrio coronāt̉ quorum prior pro nominis Chriſti confeſſione diu plumbatis ceſus. poſtea ſexto idus Maij capite truncatur. Donatꝰ aretinꝰ ep̄s cū magnas v̓tutes apd̓ ethruriā ꝓuīciā oꝑatꝰ ē: ēt a Iuliāo captꝰ martyrij coronā adeptꝰ ē: ꝗ vt beatꝰ Grego. dialogoꝝ lib. memīt fractū a pagāis ca licē ſāctū ad miſſā orādo reſtaurauit. Huius feſtū 7º. iduſ Auguſti celebrāus. Iulianā virginē romanā idē ſacrilegus Iulianus tardiu plumbatiſcedi mandauit donec ſpiritū emitteret. Cuius feſtum. 4º. nonas Decembris celebramus. Theodoricus antiochenus preſbiter apud eandē Syrie urbem perſequentibꝰ impijs poſt eculei penam: multoſqꝫ ac duriſſimos cruciatus: etiā lampadibus circa la tera eius poſitis inflammatus cum in confeſſione Chriſti perſiſteret: occiſiōe gladii. xº. kalen. nouembris martyrium conſumauit. Demetria Romana v̓go ſub hac ꝑſecutiōe Rome martyrio coronata ē: q̄ cū ad Iu lianū īpiiſſime ītroduceret̉. ac ī ꝯfeſſiōe chr̄i ꝑſeueraret. iio. kal̓. Iulii ſpm̄ emiſit. Dygmenus eruditiſſimus vir Iulianiqꝫ preceptor ab ipſo Iuliano martyrium paſſus eſt. Qui cum Iulianum apoſtatam a puero nutriſſet. ⁊ ſacris litteris erudiſſet ab ipſo poſtmodum retributionis loco pro fide Chriſti 9º kalen. aprilis in Tybe rim necari iuſſus eſt. Quo etiam die feſtum eius celebratur. Quiriacus qui ⁊ Iudas hieroſolymitanus epiſcopus cum Anna matre ſua ꝓ chri ſto martyrium ſumpſit. hic ille Iudas fuit q Helene Cōſtātini mr̄i locum ī quo Chriſti crux fuerat abſcōdita oſtendit. Et quia crucis gloriaꝫ predicabat: a Iulia nocruci affixus eſt.
Anno Chriſti Oūdi 36 3 556 2

4 E Pūdi chriiai ¶ Tiber IIX. Ualētinianꝰ Ordo deinde cruciferorum a Quiriaco iſto(ut multi aſſerunt) initium ſumpſit. De quo inferius ſub Innocentio quarto latius dicemus. 5564 36 5 Quinianus qͣrtus cōſtātinopolitanus īperator poſt Iulianū īperator oīū ꝯſenſu declaratus īperauit mēſibus.s. hic natiōe panonius ⁊ chriſtianiſ ſimus fuit. ⁊ ab ipſa adoleſcētia oībus v̓tutibus ornatꝰ. Quāobreꝫ nondū adoleſcentiā ſuꝑgreſſū exercitus eū īperatorē creauit: ꝙ opīo erat multa eum pre clara factuꝝ. Hic defūcto Iuliano: cū ab vniuerſo exercitu Auguſtus diceret̉: nō prius Auguſti nomē ꝓfiteri voluit: ꝙͣ oēs cōclamarēt ſe fore chriſtianos. Quibꝰ collandatis ⁊ imperiū ſuſcepit. ⁊ exercitū e māibus barbaroꝝ liberauit. Ueruꝫ ne ceſſitate cōpulſus Niſibim ⁊ magnā Meſopotamie ꝑteꝫ Sapori perſaꝝ regi tra didit: que.ſ. āte eū annis trecētis duobuſ de viginti: exquo Romanum imperium conditū fuerat nuſꝙͣ acciderat. Tandē cruditate ſtomachi: ſiue odore prunarum: quas nimias adoleri iuſſerat. Obijt anno etatis ſue. 34. 556 5 36 6 ¶Alentinianus ꝗntꝰ cōſtantinopolitanus imꝑator. 3º. anno. 385 olympiadiſ n n imperare cepit. ⁊ imꝑauit cū Ualēte fratre anis. ii. ⁊ mēſibuſ 5. hic natiōe ¶ Apanonius: ⁊ ſcutarioꝝ tribunus fuit: quē apud Niceā vrbē mortuo Iouiniano Auguſtū licet inuitū milites p̄fecerūt. Princeps qͥdē inter bonos nūerāduſ Nā ⁊ Aureliano ꝑſimilis fuit: niſi ꝙ ſeueritatē eius nimiā ⁊ ꝑcitatē quidaꝫ crude litatē ac auaritiā interp̄tabant̉. Qui ⁊ Ualentē in partē imperiſ aſſumēs orienteꝫ ei regendū aſſignauit. Poſtea v̓o imperij ſui āno. 3º. Gratianū filiū adoleſcentē ad p̄ces vxoris Auguſtū creauit. Qui ſtatī Precopiū viꝝ audacē apud Cōſtāt inopo lim res nouas molientē vna cū ſatellitibus ſuis mira celeritate opp̄ſſit. Ualēs aūt ab Eudoxio Arrianoꝝ ep̄o baptizatꝰ in hereſim declīauit. ⁊ catholicoſ vbiqꝫ per ſequi ac in exiliū mittere cepit Ad hoc ēt Lucius ꝗdā hereticus inſtabat hoſtilē in modū catholicos perſequēs. ⁊ eos ꝗ in eremo hītabant: aut trucidabat: aut in exiliū mittebat. Sed Ualens a Themiſtio phō chriſtiano ꝑ litteras admōitus aliꝙͣtulū mitius agere cepit. Ualētinianuſ v̓o dū hec ī grecia agerent̉ vt erat rei mili taris ſciētia ⁊ v̓tute īſignis Saxones ⁊ Burgūdioneſqui erat in littoribꝰ Oceani maris locis inuijs poſiti maxima v̓tute oppreſſit. At dū Sarmate ꝑ panonias ſe ſe effudiſſēt: ac ꝯtra eos bellū p̄pararet ſubita ſāguīſ eruptiōe quā greci apopleſim uocāt apd̓ Brigionē oppidū emorit̉. Ualēſ v̓o eiꝰ ſuperſtes germanus hereticus: dū ꝯtra Gothos in Thraciā cū exercitu ire diſpōit reuocatis mōachis: ꝙͣuis ſero quos in exiliū pepulerat(prelio victus ⁊ captꝰ) viuus merito exurit̉. Et hec ꝗdeꝫ clades romāi imperij ac totius italie: vt infra dicemus exitium fuit. Terremotū ſecundo Ualentiniani imperij anno per vniuerſum orbem facto mare littus egreditur. ⁊ Nicea que ſepe ātea corruerat funditus euerſa eſt. In Sicilia quoqꝫ ⁊ in multis inſularum vrbibus innumerabiles populi oppreſſi ſunt. Inde apd̓ Conſtantinopolim tāta fuit orta tēpeſtas ut mire magnitudinis grando decidens nonnullos homines interficeret. Templū etiaꝫ hieroſolymitanum a iudeis tempore Iuliani apoſtate mira impenſa inſtauratum hoc terremotu corruit. ⁊ ml̓ tos iudeos oppreſſit. Poſtea ſequenti die incendio eo in loco diuinitus immiſſo ⁊ ferramenta ipſa conſumpta fuere. Quo miraculo multi iudei timore concuſſi chri ſti fidem recepere. Iulianus enim apoſtata: cum chriſtiani nominis inimicus eſſet: ut chriſtianis etiam ſtomachum faceret iudeos in Hieruſalem introduxit: vt ⁊ templum denuo reſtituerent. ⁊ licentiā ⁊ auxilium preſtitit: dicens ſe non alibi: ꝙͣ hieroſolymiſ ſacrificare poſſe. Quod certe(vt aiunt) tanta arrogantia elati iudei multo maiore impenſa ꝙ antea reſtituere decreuerant. Papa. 5 Amaſus papa natione hiſpanus: patre Antonio poſt Liberium ſedit an d nis decem ⁊ octo: menſibus duobus: diebus decem. Uir ſane bonus ⁊ optimus pontifex. Quo pontificante haud multo poſt Urſicinus dyaco 5568 359 nus a quibuſdam ſciſmaticis ſeditioſiſqꝫ clericis papa per ſciſma conſtituitur. Et mox baſilicam que Siciniū appellat̉. Vrficinus cū ſuis inuadit: vbi ⁊ multi vtriuſqꝫ partis populo ꝯfluente cecider̄. Sed paulopoſt diuīa volūtate cl̓icoꝝ: ppl̓iqꝫ ꝯſēſu Damaſus in pontificatu cōfirmatus ē. Vrſicino ad neapolitanā vrbē miſſo.

IX. LIber. Valentinianus Sed ⁊ poſſmodū Damaſo a ſubditis ſuis adulteriſ crimen obijcit̉: qui qͣdraginta epiſcopoꝝ ꝯcilio ꝯgregato cām publice dicēs: vt īnocēs ab oībus abſoluitur: ut ha betur in canone. 2. q. 6. c. Noſ ſi. Et eius accuſatores tanꝙͣ falſi deprehenſi dāna tur. ⁊ ab eccleſia reijciuntur. hic ex patrū ꝯſenſu ꝯſtitutionē fecit: vt qui deinceps aliquē falſo accuſaret: taliōis penā ſubiret. 2. q. 3. c. Calūnaiator. Cēſuit itē ne in iu dicio quis dānaret̉ āte factā examinationē. ii. q. 3. c. Eoꝝ qui. Voluit etiaꝫ ſub ana thematis pena ne qͣs temerario auſu a ſede romana ꝯceſſa vſurpare preſūeret. 17. di. c. huic ſedi. His ꝯſtitutiōibus ꝓmulgatis: ⁊ eccl̓ia optīe pacata Damaſus ocio delectatus: vitas oīum pōtificū ꝗate ſe fuere diligēti cura ꝯſcripſit ⁊ opuſcula ml̓ta heroicis v̓ſibus ꝯpoſuit. Indeqꝫ hieronymo mādauit: ut eccleſie officiū ordina ret. Quod ⁊ factū ē. Un̄ v̓tute ⁊ ſcītate viri ꝯmotus Damaſus primus Hieronymi ſcriptis auctoritatē dedit: cū prius ſeptuaginta interpretū: ⁊ alioꝝ ſcripta in p̄cio hr̄entur. Nā extūc hieronymi biblia legi cepta eſt. ⁊ eius pſalmi fideliter ex he breo traducti. Propter qd̓ ⁊ diui hieronymi ſuaſiōe ſtatuit: vt Gloria pr̄i ⁊ filio ⁊ ſpiritui ſancto. ⁊c̄. in fine cuiuſlibet pſalmi diceret̉: quos alternatiſ vicibꝰ in eccl̓ijs voluit decantari. Voluit ēt vt eo in officio ſymbolū tacite ꝑ ferias in ſinguliſ horiſ canōicis diceret̉. ⁊ ex cōdicto vniuerſalis ſynodi ſimiliter ſymbolū maius in miſſa decātaret̉. Cōfeſſionē preterea in prīcipio cuiuſlibet miſſe dicēdā ordinauit prout mō fit. Hoc mō ſāctiſſimꝰ hic pōtifex diuinū cultū auxit. ⁊ tēplis ⁊ alijs donis. De niqꝫ cū quinꝗes ordinatiōes in decēbrio menſe celebraſſet: vbi p̄ſbiteros. z0. dyaconos.xj. ⁊ ep̄os. 4ꝛ. creauit. Nonagenarius ꝓpe obijt. tertioqꝫ idus Decembris in baſilica a ſe cōdita: via ardeatina cū matre ⁊ ſorore ſepelit̉. Quo die feſtum eiꝰ celebratur. Et tunc ceſſauit epiſcopatus dies. 2i. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Tuſebiꝰ vercellēſis ep̄s natiōe ſardus: quē ob ꝯfeſſionē fidei ꝯſtātius prīceps hereticuſ prīo Sitopoli. deinde Cappadocie relegauerat: cū ad ſuā eccleſiā honorifice reuerſus fuiſſet his nouiſſimis diebꝰ ꝗnto.ſ. imperij Ualētiniani āno arrianis ꝑſequētibus kalē. auguſti martyriū in ea ciuitate paſſus ē: ꝗ vt uir eruditiſſimus in ter cetera in Euſebij ceſarienſis plalteriū ꝯmentarios quos latinos ex greco fece rat: ſcripſit. Eiuſqꝫ feſtum celebratur eo die quo mortuus eſt. Apollinaris laodicenus ep̄s his tēporibus fuit: ꝗ Hiero. teſte multimoda nr̄e reli gīonis ſcripta ꝯpoſuit. Et inter cetera. 30. libros aduerſus Porphyriuꝫ ſcripſit: q̄ ꝑ ceteris eiꝰ operibꝰ vel maxime probantur. Obijt autē Theodoſio imperāte. Titus Botrenus ep̄s regnātibus Iuliano: ⁊ Iouiniano aduerſus manicheos ſcri pſit nouiſſime: cū multa alia ſub Ualētiniano iſto cōpoſuiſſet: vite finē fecit. Dydimus alexādrinus a teneris annis lumībus captus. ⁊ eā ob reꝫ etiā primarum litteraꝝ ignarus ita grāmaticā: geometriā: ac dialecticaꝫ q̄ nō ſine magno ꝑcipiunt vſuldidicit: vt p̄clara quedā in ſacra ſcriptura ſcripſerit: vꝫ cōtra arrianos li. 2. De ſpū ſācto li. i. In Iſaiā li. iꝰ. In Oſee ad diuum hieronymū li. 3. In ꝯachariā li. 5. In pſalmos quoqꝫ: ⁊ in Matthei Ioāniſqꝫ euangelium: necnon ⁊ in Iob commētarios preclariſſimoſ ⁊ alia multa edidit. Baſiliꝰ magnꝰ ceſariēſis Cappadocie ciuitatis ep̄s: vir oī ſapīa. oīqꝫ v̓tute preditus per hec tēpora mirabiliter effulſit: q̄ inter cetera ſue v̓tutis monumēta iuuenē quē dam ob amorē puelle diabolo obligatū: deo recōciliauit: obligatiōiſqꝫ ſue chartā ſibi reddi impetrauit. hic egregios ꝯtra Eunomiū libros edidit. In exameron ēt li. 9. De ſpū ſcō li. i. Monachoꝝ regulā libro vno. Et alios breues: varioſqꝫ tracta tus edidit. Monachoꝝ ordine ī grecia īſtituit: ꝗbuſ ⁊ regulā approbatā tradidit. Ambroſiꝰ mediolanēſis ep̄s patriciꝰ romanus ꝯſularis dignitatis vir oīumqꝫ eccle ſie doctorū ſui tēporis ſupremus ac precipuꝰ hoc āno: vt Liguriā Emiliāqꝫ ꝓuincias regeret a Ualētiniano ē Roma mediolanū mittit̉. vbi poſt Auxētij Arriano rum epiſcopi ſerā mortem ſeditio in populo exorit̉. Quā cū ille ex officio reprime re conaret̉: eccleſiā ingreſſus multa de ꝑtiū cōcordia: vt vir elequentiſſimus diſſeruit. Quibuſ v̓bis mox īfantis uox īſonuit dicens: Dignus eſt Ambroſiuſ hic vt ſit ep̄us. Ad cuiuſ uocis ſonitū ab oībus ſucclamatū ē. Nō alteri ꝙͣ Ambroſio epi
Anno Chriſti Oūdi

Anno Mūdi Chriſti
¶ Liber IIX. Ualētinianꝰ ſcopatū cōmitti debere: quod ēt factum ē. Qui ſtatī ex cathecumino chr̄ianus fa ctus: ⁊ ſacris iniciatus decimo imperij Ualētiniani anno nonus mediolanenſiuꝫ ep̄us creat̉. Quo ī ſede ꝯſtituto eueſtigio omnis ciſalpina gallia orthodoxaꝫ ſuſcē pit fidē. Cuiꝰ tāta fuit comitas moꝝ ſāctitas. acumē īgenij: diuīaqꝫ ſcīa vt non mō viuens. ſed ⁊ vita functus italiā ⁊ oēm orbē in ſui deuotionē charitatē: veneratio nemqꝫ perduxerit. Hic p̄ter ſāctitatis gr̄am ꝑ oīa Platōi ortu ⁊ infātia: necnon ⁊ diſciplina perſimilis fuit. Sicut.n. Platōi in cunis dormiēti apes nō paruaꝫ vim mellis labellis inſeruere: ſit ⁊ Ambroſio ꝑſimile ꝓdigiū īmo altiꝰ euēit: ꝗa cū īfanſ (vt ſacra eius hēt hiſtoria) dormiret examen apū os eius ⁊ faciē ita ꝯpleuit: vt qͣſi in alueolū intrādi ⁊ exeūdi frequētarēt vices. Que ꝗdē ꝓdigia ab interpretibꝰ de clarata ſūt: nil aliud ſignificare voluiſſe ꝙͣ ex eius lingua ſuauitatem dicēdi melle dulciorē fluere debere. Quod quidē auguriū euentu veꝝ extitiſſe demōſtratum ē ſi videlicet ītelligēdi ſubtilitatē: vel diſputādi vim aut dicēdi ſcribēdiqꝫ dulcedinē contēplemur. Scripſit.n. hos irrefragabiles ⁊ emēdatiſſimos libros: quoꝝ ſenten tie(vt Hiero. ait) fidei ⁊ eccleſie: ⁊ oīum v̓tutū firmiſſime ſūt colūne. In quibus ēt libris(ut Aug. inquit) romana lucet fides: ꝗͥa inter ſcriptores latinos quaſi flos ꝙ dam emicuit. De officijſ Prīcipiū nō arroganſ De incarnatōe dn̄i lii Exameron 7 Quando opīoniſ aſſūpſere Debituꝫ fratres De exceſſu fratris li Deduximus fr̄es De fuga ſeculi li i De fide r̄ſurrectōiſ lib i Superiori libro Frequēs nobis De bono mortis lib. i Quoniam de anima De paradyſo li i De virginitate li 4 Si iuxta celeſtis ſcientia De paradyſo De viduis Bene accidit Ae trinitate li De lapſu virginis li 7 Audite qui longe eſtiſ Regina auſtri De myſterijs De moralibus De iſaach ⁊ anima lii De ſacramentis li 6 F e ſacramētis q̄ accepiſtis In patre nobis De naboth Naboth hiſtoria De iacob ⁊ vita btā li i De helie ieiunio li i Rilectiſſimi patres Neceſſarius De Thobia Lecto ꝓphetico libro d̓ ꝯſolatōe ad valēti. li i De īterp̄tatōe Iob li i Multas nobis Et ſi incremētum De īterpellatōe d̓d̓. li i Multi quidem De ſcō Abraam li 3 De apologia d̓d̓ li z Apologia ꝓphete Abraam libri De gedeon li i Geroboal Ze. 24. māſionibꝰ li i De penitentia li z Penitētia officio Manſiones De pn̄ia iteꝝ epl̓as li Prima audiſti Epiſtolas quinqꝫ. Pri ma incipit Elementiſſimo Im. Secunda. Uideo vos. Tertia Quoniā oībꝰ. Quar ta exercitꝰ ſēper. Quīta. Hic nobis motꝰ terraꝝ. Ad vercellēſeꝫ eccl̓iam epl̓a inci pit. Ambro. multos p̄terea edidit ſermōes. omilias. ꝯmētarios: ⁊ alia multa: q̄ ad manꝰ noſtras nō peruenerūt. Hymnos quoqꝫ poſt Hilarium cōpoſuit: quos vna cū pſalmis teſte Auguſtino libro confeſſionum more orientalis eccleſie decantari īſtituit qd̓ ꝑ oēs fuit poſtmodū eccl̓ias d̓riuatū. Obijt āt 2º nonas apriliſ q̄ tū fuerūt ī labbato ſctō. ſed eiꝰ maior celebritaſ recolit̉ ab eccl̓ia: qn̄.ſ. fuit ordīatꝰ 7º. idꝰ decē. Optatꝰ mileſitanꝰ ep̄ſ natiōe apher ꝑ hoc tꝑs floruit. ⁊ ex ꝑte catholica aduerſus do natiāos ſcripſit li. σ. in ꝗbus aſſerit donatianoꝝ partē in nos falſo retorqueri. Cyrillus hieroſolimitanus ep̄s eximie ſcītatis ⁊ doctrine vir his tēporibuſ a Ualē te imperatore ſepe ab eccleſia pellitur ⁊ recipit̉. Poſtea vero ſub Theodoſio prī cipe incōcuſſū ep̄atum tenuit. hic nōnullos adhuc extantes libros ꝯpoſuit Epyphanius Cyprius Salamine vrbis ep̄s ꝑ hos dies īſignis doctor hītꝰ ē qui ad uerſus oēs hereſes ſcripſit ⁊ alia multa: que(vt diuus Hiero. refert) ab eruditis viris ꝓpter res: ⁊ a ſimplicioribꝰ ꝓpter v̓ba ignota lectitabantur. In extrēaquoqꝫ ſenectute ꝯſtitutus varia ꝯdidit opuſcula. Cuius feſtū. 4º. idus Maij celebrat̉. Gregoriū ēt Nazanzenū ep̄m beati Hieronymi p̄ceptorem propter ſanctitateꝫ eru ditioneꝫ: ac eloquentiam his diebus in maximo precio fuiſſe cōſtat. hic aduerſus.

Anno Oūdi Chriſti IX. Liber. Ualentinianus Eunomiū ſcripſit libros duos. De ſpū ſcō li. i. cōtra Iulianū apoſtatā li. i. Apollo geticū. Preterea de morte Ceſarij laudeſ Athanaſiſ ep̄i. laudeſ maximi phī. ⁊ lau des virginitatis verſu examētro ſcripſit. Qui tandem Hieronymo teſte ſub The odoſio principe vita deceſſit. Photinus āt Gallogrecus Smyrnēſis olim ep̄us Marcelli antiarani diſcipulus: a quo photinianū dogma poſtea dictū eſt: his tēporibus in gallacia morit̉. Qui primo Hionis hereſim(q̄ aſſerebat Chr̄m purū hoīem fuiſſe) inſtaurare conatus ē. At cū eā ob rem a Ualētiniano imperatore pulſuſ eēt plura ſcripſit volumina. In quibus precipua ſūt que aduerſus gētes: ⁊ ad Ualētinianū principeꝫ inſcribūtur. Iouinianus quoqꝫ hereſiarcha his tēporibꝰ ſuā hr̄ſim dogmatizare cepit: cuius tamen ſecta ⁊ īpietas cito fuit extīcta. nec ad aliquos ſacerdotes ꝑuēit. Hic moachꝰ poſtea clericus factꝰ docebat hoīeꝫ pꝰ baptiſmū peccare non poſſe: nec ei ꝓdeſſe ie iunia. virginitatē. viduitatē: ⁊ ſimilia: ⁊ fornicatos pꝰ penitentiā eq̄bat: ac vniuſcu iuſqꝫ meriti ac p̄mij retributiōis: ordīſqꝫ oēs iuſtos eē an̄ deū. Deſtructuꝫ aūt fuit eiꝰ dogma a Hierony. ꝑ libꝝ aduerſus eū ꝯſcriptū: ꝗ īcipit pauci admodū dies. Uigilātiꝰ ēt p̄ſbiter natiōe gallꝰ hac tēpēſtate hic nōnulla religiōis zelo ꝑſcripſit: ſed hūane laudis ſtudio deuictus. ⁊ ſupra vires ſuas de ſe preſumēs: ẜam Danieliſ vi ſionē prauo ſēſu expoſuit. Sāctoꝝ quoqꝫ reliquias mīme venerādas. vigiliaſ non obẜuandas: ⁊ alia friuola que in cathologo hereticoꝝ neceſſario ponunt̉: affirmauit. Aduerſus hūc ēt diuꝰ Hiero. librū edidit: ꝗ incipit. Multa in orbe monſtra. Pellania diui Hiero. diſcipl̓a. ⁊ romanaꝝ mulieꝝ nobiliſſima. Marcelli quōdā ꝯͣ ſulis filia. xº. āno īꝑij Ualētiniāi: Urbāo tunc p̄tore vnico filio ꝑꝑ Chr̄m d̓relicto. hieroſolymā nauigat: vbi tāto v̓tutū p̄cipue huilitatꝭ miracl̓o fuit: ut Tecle nomen acciperet. Pannia ſarracēoꝝ regina hiſdē tp̄ibꝰ defūcto eiꝰ viro ēt gētis ſue veluti altera Se myramiſ regni gubernacula ſuſcipiēs ob aī preſtātiā viribꝰ auctis Romāis ꝙͣmaxi me formidabilis fuit. Et hoc āno cū frequētibꝰ p̄lijs romanoꝝ opeſ attriuiſſet: paleſtinoꝝ ⁊ arabici limitis oppida vaſtās Ualēti ⁊ Lucio hr̄tico pace̓ petētibꝰ n̄ a liter eā repromiſit ꝙͣ Moīſen eremitā ſāctiſſimū gēti ſue epiſcopuꝫ deſignarēt: qd̓ cum Lucius ꝙͣlibētiſſime facere conaret̉: Moiſes renuit dicēs. O Luci te certe chriſtiāi catholici ad metalla dānati: ⁊ ꝑ varias īſulas relegati: ac ī carceribꝰ truſi arguūt. Quāobrē niſi liberos oēs īiuſte dānatos ire ꝑmiſeris tuas māus ad me cō ſecrādū nūqͣ īijcies: ꝗbꝰ v̓bis Luciꝰ cū Ualēte īꝑatore reuocauit ep̄oſ q̇ eū cōſecra rent. ⁊ Moiſes hoc modo regīe datus ē preſul. ac ꝑ hoc romano imperio pax red ¶ Patres Nitrie in Egypto. dita eſt. Moyſes itaqꝫ de quo dicimus: monachus ſāctiſſimus his tēporibꝰ ī eremo vitā ſoli tariā ducēs ſignis ⁊ v̓tutibꝰ p̄ditꝰ hītꝰ ē: qui ſarracenorum genti a Lucio cōſtātino politano patriarcha heretico epiſcopus datus: ipſa gentem magna ex parte ad fidem Chriſti conuertit. Ubi ⁊ tandem 7º. idus Februarij meritis glorioſus in pa ce quieuit. Quo etiam die eius feſtum celebratur Pambo Egyptius monachus: de quo legitur ꝙ noluit plus diſcere ꝙͣ vnum pſalmi verſum: donec id opere compleſſet. per hec quoqꝫ tempora cum infraſcriptis patribus propter ſanctitatem magne auctoritatis fuit. Hic cuidam de eodem ver ſu interroganti reſpondit. Uixit(ait) quadraginta ānis illud explere potui. Macharij autem duo Antonij diſcipuli: quorum vnus egyptius: alter alexandrinus abſtinentia: doctrina ⁊ miraculis clari habentur. Et egyptij quidem feſtum 18º. kalen. februarij celebratur. Hilarion Abbas: cuius vitam virtutibus plenam diuus Hieronymus ſcribit: per hec tempora diem obijt. eiuſqꝫ feſtum. 12º. kalen. Nouembris celebramus. Arſenius ex ſenatore Romano monachus vita ⁊ miraculis clarus habetur: d̓ quo in uerbis ſeniorum fertur: ꝙ propter redundantiam lachrymarum tergendam: ſu darium ſemper in ſinu vel manu habuerit. Tradunt hūc aliquando audiuiſſe vocem ſibi dicentem. Arſeni fuge homines: ⁊ tace ſi vis ſaluus fieri. Cuius feſtum 14º kalen. Auguſti celebratur.

Mūdi Ualens 5577 378
¶ Tiber. IX. Ualētinianꝰ Paſtor Nitrie preſbiter per hec tempora fide: genere: doctrine: ac miraculis valuit: quia inter cetera ferunt matrem in terris nunꝙͣ videre voluiſſe: vi ſimul in celiſ poſſent ſe videri. Huius feſtum ſeptimo kalen. Auguſti celebratur. Prnucius abbas tempeſtate hac ſumpto ſeculari habitu Thayſim me retricem im pudicā ad Chriſtum conuertit. Ferunt hunc aliquando interrogaſſe vt oſtenderet in terris cui ſimilis foret in celis. ⁊ exaudiri meruit. Euphraſia virgo ſanctiſſima poſt eremiticam vitam Alexandrie in monaſterio vir tute abſtinentie ⁊ mirāculiſ clara per hec tempora in veneratione habita eſt. Mariā egyptiacā meretricē appellatā his temporibuſ apud paleſtinā quadraginta ſeptē annos mirabilē penitentiam egiſſe conſtat. Cuius vitā virtutibus admiran dam beatus Hiero. eleganti ſtilo deſcripſit. agit̉ aūt eius feſtū. 4º. nonas aprilis. Agathonē iteꝫ abbatē his tēporibus magne auctoritatis fuiſſe credimus. Qui n ferūt per trienniuꝫ lapidē in ore detulit: vt ſilentij virtutem percipere mereretur. Barlaā quoqꝫ eremita q̄ Ioſaphat regis Indie filiū ꝯuertit: his tꝑibus ī p̄cio fuit. Euagriū monachū Macharij egyptij diſcipuluꝫ. viꝝ vtiqꝫ diuina hūanaqꝫ litteratura eruditū per hec tēpora librum qui vitas patrum inſcribitur ꝯpoſuiſſe ferunt. Credit̉ etiā ꝙ alia monachis neceſſaria ediderit. ⁊ maxīe aduerſus octo principalium uitioꝝ ſuggeſtiones. Itē librū cētū ſentētiaꝝ qui dr̄ anachoreus per capitula digeſtū. Itē doctrinā cōmuni vite aptā ꝓ cenobitis ſcripſit. Sed ⁊ ad virginē quā dam ſex libros: ⁊ alias ſentētiolas valde obſcuras poſt ſe reliquit. Uixit hic lōgiſ ſima vita multis ſignis ⁊ virtutibus clarus. ¶ Alens Ualentiniani fr̄ ſextus conſtantinopolitanus imperator poſt fratrem 2º anno. 288. olympiadis īperare cepit. ⁊ imperauit cum Gratiano ⁊ Ualētiniano fratris ſui filijſ annis. 4 Qui a Lucio Cōſtantinopolitano ep̄o(vt p̄miſſuꝫ ē) rebaptizatus ꝑſequi chriſtianos nō deſtitit. ⁊ legē tulit vt mona chi per Nitriā ⁊ Thebaidē conſtituti: aut militarent: aut fuſtibus cederētur. Et tunc multi monachoꝝ in Egypti eremo hac ratiōe per tribūos ⁊ milites ceſi ſūt. Huius aūt viri auaritia ſimul ⁊ imprudētia Gothi in romanū ꝓruperunt imperium. Qui cupientes effici chriſtiani. catholicos ab ipſo petiere. Sed ipſe ſua īprudentia arrianos effecit. Ac dū poſtea pari imprudētia cum Gothis pugnat. 4º. im perij ſui āno iuſto dei iudicio ab eiſdē ſuperatur. ⁊ oīs eius exercitus ad interniti onē vſqꝫ ceditur. Ipſe āt imperator ſagitta ſaucius: cū fugeret: ac ob nimiū dolorē equo ſepe delaberetur: ad cuiuſdā villule caſā deportatus ē. Quo cū perueniſſent gothi domū incenderunt. ⁊ ipſe exuſtus ut hereticus ſepultura caruit. Iuſtina imꝑatrix Ualētiniani chriſtianiſſimi viri uxor. ⁊ Gratiani Ualentiniāiqꝫ Auguſtorū mater poſt viri īteritū ſuaſiōe Ualentis cognati ſui in arrianoꝝ hereſim declinās: arrianorū facta ē alūna Que(ut. xjˢ eccleſiaſtice hiſtorie libro hēt̉) eccleſiaſticoꝝ ſtatū ꝯturbare cepit. atqꝫ de exilio ⁊ pulſiōe ſacerdotibus ꝯminari: niſi ariminēſis ſynodi decreta cōfirmaret. Quo qͥdē in bello(ut diuus ſcribit Hie ronymus) eccleſie muꝝ: ⁊ turrī validiſſimā pulſabat Ambroſiū. Ipſe aūt(ut ideꝫ refert) aduerſus regine furorē nō ſe manu defenſabat: aut telo: ſed ieiunijs ⁊ cōti nuatiſ vigilijs ſub altari poſitꝰ ꝑ obſecratōe ſd̓fēſorē ſibi: atqꝫ eccl̓ie deū p̄parauit. Fridegninus ſecūdus gothoꝝ rex(de quo mētionē ſub Cōſtātino magno fecimuſ) hoc āno ꝗ ē tertiꝰ Ualētis īperij ānus una cū Sarmatis. Quadis. Alanis. Hunis. Uandalis. ⁊ Marcomanis barbaris gētibꝰ(cū ſeſe romanorum imperio ſuperioribus temporibus tradidiſſent) ob maximi Romanorum ducis auaritiam fame coacti ꝯtra romāos uno aīo īſurgūt. Et īter Cōſtātinopolim ⁊ alpes Iulias ꝑ multos ānos oīa uaſtātes: romanū ſāguineꝫ turpiter effudere. Que res imperij exitiū fuit. Nā ſuꝑato: īterfectoqꝫ Ualēte Auguſto Scythie regiōes. Thracieqꝫ ac Macedonie. Theſalonice. Achaie. Epyri. Dalmatie. cuncteqꝫ panonie Grati ano ⁊ fratri Auguſtis abſtulerūt. In ꝗbus quot ⁊ ꝙͣta a barbaris fuerint ꝑpetra ta mala aīuſ referre horret. Quot matrone: quot v̓gines Chriſti ⁊ ingenua corpe ra his bellis ludibrio fuerint. Capti.n. ep̄i ſacerdotes interfecti. ſubuerſe eccleſie: atqꝫ equis ſtabulate. ⁊ martyrum reliquie effoſſe fuere. Ubiqꝫ luctꝰ. vbiqꝫ gemitꝰ
Anno Chriſti

Chriſti Gūdi .IX. Liber Ualens audiebat̉. Sed nec noſtris tēporibus regiōibus illis minora illata ſunt a Turcis dāna. Immunis ab his malis hucuſqꝫ vix Europe angulus fuit. Et vtinam turci noſtris vitijs aliquādo fortiores nō efficiant̉. Atqꝫ vtinā romana eccleſia in robo re ſuo ꝑſiſtat. Nec dn̄ſ ẜꝫ peccata faciat̉ nobiſ: aut ẜꝫ īiqͥtates nr̄as r̄tribuat nobiſ. Gratianus Ratianus Ualētiniani ſenioris filiꝰ ſeptīus cōſtātinopolitanus imperator annorꝰ 289. olympiadis poſt Ualentē patruū imperare cepit. ⁊ impe rauit cū Ualētiniano iuniore eius fr̄e ānis. σ. vir quidē ab ipſa adoleſcētia: militia ſtrenuus ⁊ religione clarus. Qui ⁊ apud Argentariā gallie vrbem adci 55 huc adoleſcēs vno prelio ad. z0. alemanoꝝ milia qui fines romanoꝝ vaſtabant: cuꝫ mīmo ſuoꝝ dāno interfecit. Suſcepto itaqꝫ imꝑio: ac Iuſtina eius matre defūcta: pulſis oībus hereticis totā italiā ad verā fidem redegit. Quo peracto catholicoꝝ tēpla deſtructa reſarciri ⁊ īſtaurari fecit. Sed cū īſtantibus gothis remp. maximo in diſcrimine videret Theodoſiū hiſpanū viꝝ vtiqꝫ clariſſimū regni ſociū ac comi tem ſibi delegit. Qui ſuꝑatis alanis. hunis ⁊ gothiſ oriētale imperiū reſtituit icto cū athanarico ⁊ Alarico gothoꝝ regibꝰ federe. Ipſe v̓o in occidēte ſuperatis: pacatiſqꝫ alemanis. necnon ⁊ repreſſis Scythis: ſiue Tartaris ſexto imperij ſui ano e vita diſceſſit. Auguſtinus futurus Ipponēſis ep̄s hoc anno: cū decē ⁊ octo annis eſſet. ac libruꝫ: qui Hortenſius inſcribit̉: legeret: in manicheorū hereſim(vt ipſe 3º ꝯſeſſionū lib. teſtatur) incidit. Nam tunc adoleſcens ita doctus erat: ut iā cetera ſuperaret: que afferre poſſunt Aphrice ornamenta. Papa. 40 Iricus papa natiōe Romanus: patre Tyburtio poſt Gamaſū ſedit ānis xv. men. xj. diebus. xxv. Hic Gratiano teſte cōſtituit ne clerici cū mulieri 385 5584 bus in eadē domo niſi cū cōſanguineis cohabitarent: ſicut hētur in canōe ai. di. c. Feminas. Cenſuit itē generale baptiſmū nō niſi ſabbato ſancto fieri debe re: de conſe. di. 4. c. Non rōne. Inſuper inſtituit vt ſacri ꝑ tēpoꝝ interualla daren tur. 77. di. c. In ſingulis. hic manicheos quos in vrbe inuēit exilio dānauit. Uetuitqꝫ eos cū fidelibus cōicare. Cenſuit ēt ne vllus ex eoꝝ ſecta reciperet̉: niſi ea ꝯditiōe vt in monaſteriū tanꝙͣ in carceres ꝑpetuo dānaretur. ibiqꝫ ieiunijs ⁊ or̄o nibus ſe maceraret. ⁊ tātūmodo in fine vite ſue: cuꝫ de eoꝝ conuerſione conſtaret uiaticū ſalutis ſūeret/ Inſtituit p̄terea vt quicūqꝫ aut viduā: aut ſecūdam uxorē du xiſſet ab officio eccleſiaſtico pelleret̉. xxvj. di. c. Acutius. ⁊. c. vna ⁊. c. vltimo. Iteꝫ cenſuit preſbyteroſ tātū ab epiſcopis cōſecrari. 24. di. c. ep̄is. Tādem v̓o concilium 350. ep̄orum apud Conſtantinopolim celebrauit. Atqꝫ ibidē eccleſie rebuſ optime cōpoſitis. Creatiſqꝫ multis p̄ſbyteris dyaconibus: ⁊ ep̄is ex ſacris ordinibus ꝗn quies hītis. moritur ⁊ in cemiterio Priſcille uia Salaria 8º. kalen. Partiſ ſepelitur. ceſſauitqꝫ tūc ep̄atus dies. 2o. Ioānes eremita uir ſcīſſimꝰ: cuiꝰ vitā admirādā btūs Hiero. elegāti ſtilo ꝑſcripſit hiſ tp̄ibꝰ in p̄cio fuit: qͥ īter cetera v̓tutū ſuaꝝ īſignia Theodoſio īꝑatori chrianiſſio prophetico ſpū plenus(victoriā de Maximino tyranno predixit. Obiit autē. vjº. kalen. aprilis: quo ēt die feſtū eius celebrāus. Germanus Antiſiodoriſenſis ep̄s vir fide: virtutum meritis: ac miraculorū gl̓ia in ſignis per hec tempora Rauene obijt. Maximinus vir quidā rei militaris ſcīa preſtās. vjº. Gratiani imperii anno(Eutro pio teſte) in Britānia per ſeditionem imperator factus mox in gallias cum exercitu tranſiens: cum dira prelia geſſiſſet: eaſ ſibi cum germania ſubiugauit. Et Gratia num apud Lugdunum fugatū ſuis machinationibus interficere fecit. Ualentinianum vero Gratiani fratrem pene pubeſcentem poſt fugā: poſtqꝫ exilia ac recu peratum poſt multo ſanguine imperium: ibidem etiam obtruncauit. Cuius cadauer ignominioſe ſuſpendi fecit. Uerum Maximinus interfectis imperatoribus Uictorem filium regni conſortem inſtituit. Sed euoluto anno a Theodoſio ſupe ratur. captuſqꝫ regijs ſpoliatur indumētis: ac ſibi ſiſtens capite truncatur. Uictor deinde filius in gallijs ab Argobaſte ſuperatus ibidem interfectus eſt.

Anno IXI Mūdi Abriat ¶ Liber Theodoſius Heodoſius ſenior genere hiſpanus octauus conſtantinopolitanus imperator anno primo. 29o. olympiadis poſt Gratianū ⁊ Ualentinianū impe rare cepit. ⁊ imperauit ānis. xj. princepſ ſane chriſtianiſſimus optimuſqꝫ ac preſtantiſſimuſ: Traīano(a cuius conſanguinitate ut nōnulli affirmant originē ducens) ꝑſimilis. Qui breui(poſtꝙͣ tyrānos quoſdā ſuſtuliſſet) auxilio dn̄i noſtri Ieſu Chriſti fretus in quo maxīe fidebat. ⁊ Androgatū Maximini duceꝫ. ⁊ Ab rogaſtem: Eugeniūqꝫ galliaꝝ tyrannos ⁊ partis germanie inuaſores ſuperauit. ⁊ occidit Quod eiuſde hiſtorie celebrator Claudianus poeta admirās dixit. O ni mium dilecte deo tibi militat ether. Et coniurati ueniūt ad claſſica uēti. Hic licet hiſtorico careat. ab Ambroſio tamē ⁊ Augu. li. 22º. de ci. dei: magnis extollit̉ laudi bus. Cui ad diſciplinā militarē accedit ingenii ⁊ religiōis laus. ꝗbus plurimū va luit: ac inter ceteras v̓tutes hūilitatē coluiſſe fert̉. Quia cū aliquando viri theſalo nicenſes poſtea bononiēſes dicti: vt ex legenda ſācti Petronij epiſcopi pꝫ: iudiceꝫ ſuū in theatro occidiſſent. ⁊ ex hoc admodū ira ꝑcitus eēt. Ambroſii p̄cibus eiſ pe percit. Veꝝ poſtea agēte curialiū ſuoꝝ malitia eius iuſſu ad qͥnqꝫ hoīum milia occiſa ſūt. Quod vbī Ambro. intellexit: imperatori apd̓ Pediolanū exiſtenti eccl̓ie introitū niſi peniteret interdixit. ſicut hētur in Canone de pe. di. c. Secūda. Quā ꝗdē admonitionē ita equo aīo tulit: vt ultro Ambroſio gr̄as egerit atqꝫ penituerit ⁊ vrbē ipſā laceratā inſtaurauerit: vt notat̉. ff. in prohemio. hec aūt tria in gloſa.ſ. Roma. Vnde ⁊ penitētia poſtmodū ꝑacta legē tulit vt principū ſentētie ſuꝑ aīaduerſiōe mortis ꝓlate vſqꝫ in trigeſimū diē ab executoribus ſēper differrent: quati nus locus miſericordie: vel ſi reo exigeret penitētie nō deꝑiret: ut pꝫ. ii. q. 3. c. cum apud. ⁊. l. Si vēdicari. C. de penis. De cetero autē maxima pace gubernauit impe riū. nec in nullo per iracūdiā circa iuſtitiā: legūqꝫ cuſtodiā. aut bonorū mēoriā man datoꝝ mīor extitit. ⁊ cūcta quecūqꝫ optimi prīcipes facere ꝯſueuerāt cū integritate p̄cipua ſeper celebrauit. Sicqꝫ poſtea ſi aliquādo ira ꝑcitus eēt. hac cūctatiōe vſus ē vt ter alphabetū moroſe ꝓferet: anteꝙͣ ꝗcquā v̓bo ꝓferet. Ferūt hūc Ioānis eremite(ꝓut diximus) fāiliaritate apd̓ Thebaidē plurimū vſū fuiſſe: cuius etiā conſi lio ⁊ bellū tractabat ⁊ pacē. Huic tāto principi Placilla vxor fuit. mulier ſiquidem īmenſe pietatis ⁊ religiōis: ex qͣ Archadiū ⁊ Honoriū Auguſtos ſuſcepit. Cuꝫ āt hic digniſſimus prīcepſ oīa ꝑfeciſſet: q̄ principi optīo ꝯueniūt apd̓ Mediolanū co ram Ambroſio defūctus ē anno etatis ſue quinquageſimo. Cuius corpus eodē an no Conſtantinopolim delatum eſt. ¶ Auguſtini doctoris conuerſio. Auguſtinus pr̄ ambroſii in fide diſcipulus oīum doctoꝝ clariſſimus hoc āno etatis ſue. z0. apud Mediolanū ciſalpine gallie metropolim doctrinis ⁊ predicationibuſ 5589 390 ambroſii ex Manicheo chriſtianus efficit̉: vir plāe ſcīa ⁊ ſapiētia oībꝰ qui āte eū fuerūt: ⁊ poſt futuri ſūt excelſior. Quia vt Voluſianus inꝗt. Legi dei deeſt ꝗcꝗd Auguſtinū cōtigerit ignoraſſe. Qui ꝙͣta nobis poſtmodū ⁊ vniuerſo hūano gene ri contulerit laudatiſſima beneficia facile oēs intelligūt. Fuit hic natiōe apher: ex hōeſtis: chriſtianiſqꝫ parētibus in vrbe Tagathēſi genitus. accuratiſſima quoqꝫ cura enutritus. impeſis ēt ſecularibus litteris eruditus aprime oībꝰ vꝫ diſciplinis ībutus: qͣs liberales vocāt: eaſqꝫ cū eēt acris ingenii adoleſcēs: ꝑ ſemetipſum nullo tradente doctore didicit ⁊ intellexit: ita ut ad ſingula que ī mūdo ſūt natū diceres Qui tāta diſcendi cupiditate flagrabat: ut nullū diſciplīe genus ſibi īcognitū pati uoluerit. Quibus v̓tutibus fultus neſciēte matre Romā vēit: poſt Mediolanū vt rhetoricā doceret(vocatus) ꝯceſſit. Ad quē locū monica mr̄ eius ſāctiſſima ſtatim ſubſecuta ē. vbi eū p̄cibus ſuis ſuffragāte maxīe ambroſii doctrīa ad vere religiōil iter ꝯuertit. Qd̓ ipſemet ꝯfeſſionū ſuaꝝ liº. his v̓bis cōteſtatus ē. dicēs. Vocaſti ⁊ clamaſti: ⁊ rupiſti domine ſurditatē meā. Coruſcaſti ⁊ ſplenduiſti ac fugaſti cecita tē meā. Fragraſti ⁊ duxiſti ſpm̄ ⁊ anhelo tibi. Guſtaui ⁊ eſurio ⁊ ſitio te. Tetigiſti me ⁊ exarſi in pacē tuā. Itaqꝫ eo loci cōuerſus auguſtinus: tractatus iā cathecumi nus factꝰ diuīo illuſtratus ſpū de chriſtiana religiōe ꝯponere exorſus ē: vꝫ de academicis. De ordīe. Deqꝫ btā vita. ac Soliloquioꝝ edidit libros. Atqꝫ paulopoſt

Anno Rhriſti Oūdi .IX. ¶ Liber Theodoſſu religiōis hītū ſuſcipiēs(ut Ambro. teſtat̉) ad diuū Simplicianū ſtatī acceſſit: vt d̓ꝰ optīo uiuēdi mō eſtus mētis ſue cū eo cōferre poſſet. Et biēnio ꝗdē apd̓ eū manēs or̄onibus ⁊ ieiunijs quotidie vacabat. nec ſatiari poterat dulcedie qͣdā mirabili: aīaduertēs altitudinē ꝯſilij diuini ſuper ſalutē generis hūani. Unde(vt Poſſidonius ait) vehemēter affectꝰ ī hymnis ⁊ cāticis ſuaue ſonātis eccleſie vocibꝰ īdeſi nēter flebat. Quibꝰ ꝑmotus de muſico libros ꝯpoſuit. Inde v̓o matris īſtīctu: vt patriā repeteret mult̓ ꝯſociatꝰ fr̄ibus diſceſſit. Et ꝑ ethruriā trāſiēs ſāctos eremi tas diuerẜ ī locis mōtis piſāi vitā agētes īuiſit ⁊ ſalutauit Cū ꝗbꝰ referente etiā Frāciſco Petrarcha doctiſſimo uiro lib. 2º. de vita ſolitaria dies aliquot ī eodē ha bitu ⁊ ꝓpoīto egit: quos ſua or̄one ſuaui ⁊ ſcā incredibiliter refecit: eoꝝ.ſ. vitaꝫ. ⁊ viuendi modū(ſicut ex quodā eius ſermōe pꝫ) maxime ꝓbās. Inde etiā ꝓfectus Centūcellas nō ꝓcul ab vrbe romana adijt. ⁊ eadē rōne Chriſto deditos inuiſit quos etiā a ſe laudatos in ꝓpoſito ſalutis adipiſcēde ſua orōne cōfirmauit. Cunqꝫ Romā cōceſſiſſet cū manicheis diu cōflixit: ac duos libros cōtra eos ſcripſit: quo rū vnū de eccleſie catholice moribus. alterū de manicheorū moribus intitulauit. Ibiqꝫ etiā conſiſtēs libros de ꝙͣtitate anime. ⁊ de libero arbitrio cōpoſuit e Roma poſtea ꝓfectus vna cū matre ⁊ fr̄ibus multis comitibꝰ oſtia tyberina ꝑuenit. Ubi nauigatiōi ſe inſtaurātes: monica ex cōuerſione religioſitateqꝫ filij: quā ꝓxi me ꝯplexus fuerat gaudio repleta: eū his alloquit̉ v̓bis. Quid(inꝗt) hic faciaꝫ ad huc? cur fili ſim neſcio. iā cōſūpta ſpe huius ſeculi vnū erat ꝓpter qd̓ in hac vita īmorari cupiebā: vt te chriſtianū tātā catholicū viderē priuſꝙͣ morerer. At cumulatius hoc mihi deꝰ meus p̄ſtitit: vt non mō chriſtianū te: ſed ēt cōtēpta felicitate terrena uideā ſeruū eius. His dictis factū ē vt intra qn̄qꝫ dies illa febribus decum beret: nonoqꝫ ſue egritudīs die aīa illa religioſa ⁊ pia corpore ſoluta ſit. Peractis vero ex more maternis exequijs cū fratribꝰ ſuis Carthaginē adnauigauit. lareſqꝫ paternos repētēs: patrimoniū ſatis āplū vendidit: ⁊ pauꝑibus erogauit. Ibique haud lōge extructo in nēore monaſterio cū dei ſeruis viuere cepit ẜm moreꝫ ⁊ regulā ſub ſāctis apoſtolis cōſtitutā. Ob cuiꝰ viuēdi formā tanto in honore hitus e: vt multi ſeculo abrenūciātes ſeſe ſcīſſimi viri magiſterio vltro ſubderent̉: cū ꝗbus etiā per trienniū ieiunijs ⁊ or̄onibꝰ vacās libros ſcribere nō deſtitit. ac exēplo pre dicatiōibuſqꝫ(ꝗbus multū valebat) indoctos et ignorātes docere curauit. Factuſ deinde preſbyter ēt clericos nōnullos cōſtituēs: eos ſacris ordībus īitiari fecit. ⁊ tūc apoſtolica regulā ꝯſcriptā eis obſeruandā dedit. Deniqꝫ in Ipponēſi eccleſia (licet īuitus) ep̄s ꝓmotꝰ ibidē per. 40. ānoſ moras traxit: quoad vita diſceſſit. Cu ius cū tēpora ob ſacerdotū clericorūqꝫ ac manicheoꝝ petulantiā inquieta ac difficilia eēt: monaſteriū aliud canōicoꝝ intra Epiſcopiū ſibi īſtituit. ⁊ cū eis decete ro ēt ẜm regulā āte eremitis in ſolit̓udine collatā: vixit. Ad quē ēt tū multi ob ſanctitatē ⁊ doctrinā ſe trāſferētes eiꝰ diſcipuli efficiebant̉. Ueꝝ cū multa ſint eloquē tiſſimoꝝ ſctīſſimorūqꝫ viroꝝ teſtimonia: qui hūc celeberrimū̄ pr̄em miris laudibꝰ extollūt: finiēdo dicere auſim oīa in Auguſtino fuiſſe perfecta: q̄ ad viri integritatē ꝑtinebāt. Cui ⁊ ꝑ multū hūanū genus debet: ꝙ diſciplinas oēs tū hūanas: tum diuinas in vnū qͣſi corpꝰ redegerit. Ita ut ꝗ ſaluus fieri cupit: hūc ſolū legēdo: imi tādoqꝫ ſalutē cōſequi poſſit. Tot āt libros in oī doctrine genere ꝑſcripſit: vt ne nu merari quidē nedū legi queāt. Nō.n. tātūmō ſcripſit q̄ huic operi īſerere curauimꝰ qͦqꝫ in hoīum māibus v̓ſant̉: ſed lōge plura que deꝑdita ſūt: ī ꝗbꝰ certe p̄ ceteris ec cleſie doctoribꝰ videt̉ ſe ꝑuulos īſtituer̄: mediocres alere: robuſtoſqꝫ ī diuinis exer cere ac ꝑficere voluiſſe. necnō ⁊ oīs generis: ⁊ etatis fideliū curā ſuſcepiſſe videt̉. Equidē hūc illū fontē e medio paradyſi terreſtris egreſſū dicere auſim: exquo oīs religioſorum flumina prorupere: a quibus omnis chriſtianus irrigatur. fecundatur: illuſtraturqꝫ orbis. Et propterea quidam eruditus vir ⁊ omnium hiſtoriaruꝫ ſcientiſſimus id veriſſimum eſſe comprobans ab eodem diuino flumine quattuor mendicautium religioſorum flumina potiſſimum emanaſſe his verſibus quaſi admirans cecinit dicens.

Anno .IX. Gūdi Cbr ¶ Liber T heodoſine Cixere īmēſuꝫ mūdum que flumīs īſtar O deꝰ oīpotēs ꝙͣtū admirabilis arte es Et pia ſectate ſunt ſua ſigna ducis Qua celi cōſtat ſidera terra fretum Quicꝗd ⁊ hiſ capit̉ paradyſi fōſ ſace̓ a te Quas mēorare volo ſic vel ꝓferr̄ licet ſit Debilibus vati uecta thalia rotis Terreſtris medio conditus ecce fuit Primuſ hic inſtituit nr̄ dux noſ eremitaſ Quattuor ex iſto naſcunt̉ flumina fonte Cuiꝰ ab īperio regula noſtra data eſt Euphrates. ganges. tygris ⁊ ipſe gion: Hinc ortuꝫ poſt hec duxerūt carmelitāi Fecūdis ſerpūt totuꝫ qui fluctibꝰ orbem Indicat hec eadem tradita norma ſib Quis ſine tū ſterilis terra creata foret Predicatorum felix hinc naſcitur ordo Nāqꝫ his ⁊ ſoli generant̉ cuncta ꝓfectoCanonici primo regula chyriacos. Nec poterit maius dicier ore ſophes. Tādē ꝗs: dubitat frāciſcū ſtigmata chr̄i Quid niſi ꝓ tali figuret̉ imagine fontis Geſtantē primū quin fuerit alter ego Diui auguſtini dogmata ſacra putas: Hic eremita fuit ſub quo tolerar̄ magr̄o Hic magnū fōtem ſophie diffudit ī oras Tunc ſāctimonie nouerat ipſe viam Cunctas qui mēdas terſit ⁊ oē nefas. Sic mihi deſ macl̓as deꝰ hec ī fōte lauari Edidit iſte pr̄ per multa volumīa: quorū Utqꝫ auguſtini uota: preceſqꝫ iuuentIſte nūc titulum cernere quiſqꝫ valet. Me quoqꝫ celeſtē p̄cibꝰ ꝑducat ad aulaꝫ Quid ſibi deſcripti fluuij voluiſſe vidēt̉ Lucida quo uideā iugiter ora dei. am̄ Quattuor aurelij nil niſi ī orbe domoſ S93 Ponica itaqꝫ Auguſtini mater hoc āno in oſtijs tyberinis nonis Maiſ āno etatis ſue. lvj. migrauit ad dominū. Cuiꝰ admirandā vitā Paulus bergo mēſis eiuſden ſāctiſſime mr̄is deuotiſſimus noſtriqꝫ eremitaꝝ ordīs pr̄ precipuus e libriſ Augu ſtini excerptā optīe deſcripſit: vbi declarat ꝙͣ pia mr̄ ipſa fuerit: ꝙͣ caſta. ꝙͣ ſobria: ꝙͣ ſapiēs: ꝙͣ mitis: ꝙͣ benigna: ꝙͣ modeſta. ꝙͣ patiēs: ꝙͣ cōſtās. ꝙͣ prudēs: ꝙͣ hūilis: ꝙ in orādo: legēdo meditādo: cōtēplādoqꝫ extiterit deuota. necnō ⁊ ꝙͣtū in vigiliū ieiuniis ⁊ elemoſynis aſſidua. ac etiaꝫ in aīabus deo reconciliādis mira ardentiqꝫ charitate flagrauerit. Eiꝰ vero corpus ibidēa filio ꝯditū vſqꝫ ad Martini quinti tēpora ꝑ mille ⁊ vigīti annos ſtetit. Ueꝝ āno ſalutis nr̄e. 14 29. inde Nomaꝫ dela tū cure fratrū eremitaꝝ tāꝙͣ veris mr̄is heredibꝰ ſolēni pōpa cōmēdatuꝫ ē. Qui ꝗ dē Mapheus Uegius laudēſis poeta ſui tēporis laudatiſſimꝰ. ⁊ tūc Martini ipſius pape datarius: ob eius ſingularē ꝙͣ in filiū matrēqꝫ mōicaꝫ gerebat deuotionem Mauſeolum mira arte elaboratū multa impēſa extruxit. Ad qd̓ viſitationis gr̄a deīde veniēs: tale in eius laudē ꝯpoſuit Epigramma: vꝫ. Nobore felices o lachryme atqꝫ preceſ Salue lux matrū: mr̄ ſāctiſſima ſalue. Salue auguſtini monica digna parens O dl̓ceſ lachryme uīcāt q̄ mella fauoſqꝫ Que uincāt dulces nectar ⁊ oē preceſ O ſalue tāti nati digniſſima mater O feruēs amor: o pietas īcēſa parentis O ſalue ſexus gloria feminei O qui flagrabat ſācta per oſſa calor Que genuiſti illd̓ cūctis mēorabile ſecliſ O flāma o nulli facile enarrabilis ardor Eccleſie robur: preſidūqꝫ ſacre Mater ne o feruor: mētis ⁊ igniſ edax Eloquij flumē tātū quo tota rigat̉ O qui te tantus eſtus pia mater agebat Lex ſacra ⁊ ubertim līgna latīa fluit Et quo ſcādebas impetuſ aſtra ſuper Ingenii fulmen tantū quo tota coruſcat Ardētes tanquā lōge volucreſqꝫ ſagitte Sacra fides omnis: impietaſqꝫ tremit Sic ibant lachryme uota preceſqꝫ tue Quē lōge errante: longe chr̄oqꝫ rebelleꝫ Ethereiqꝫ alte penetrabāt pectora regiſ Uertiſti ad uere religionis iter. Cogebant illū nulla negare tibi Ueriſti ſcīs p̄cibꝰ: ꝗbus anxia ſemper Quin maiora ēt ꝙͣ que ſperar̄ vel unꝙͣ Pulſabas magnū flenſqꝫ gemēſqꝫ deū Auderes vltro plura ſimulqꝫ dare. Uertiſti largo lachrymarū flūie quo ter O quātū tibi nos oēs debere fatemur Spargebas largo ſēper ⁊ imbre madēſ Cuius ope ē mūdo reddita tāta ſalus Felices o que tātuꝫ lachryme gemituſqꝫ Quippe niſi e tn̄bris ad lūia ſacͣ r̄diſſet Felices tātum que potuere preces. Conuerſus meritis filius ipſe tuis Que trahere ad ſeſe ſūmū potuere tonāto Ferreqꝫ qua certe mūdus egebat opē Altiloquas totū niſi diffudiſſet in orbē Doctriuas tantis totqꝫ volumībus Eccleſiā tanto que firmauere ruentem

IX. ¶L iber Theodoſius Succurrere afflictis rebus ⁊ affer ope ꝫ Errorē niſi tot peſtes ſtrauiſſet iniquas Te cūcte exorāt gētes: tibi vota ꝓfūdūt Ingenio niſi tot dogmata praua ſuo Quid miꝝ ſi noſtra fides cultuſqꝫ ꝑiſſet Succurre ⁊ cūctis gentibꝰ affer opem Si totus noſtre religionis honos. Oīs te ſexus: oīs teqꝫ īuocat etas Nunc vero ſuꝑi quādo ad ſaſtigia celi Te quicūqꝫ vocent: oībus affer opem Enectā nunc te purior orbis habet Precipue matres: qͣrū tu exꝑta labores Quādo hac terrēa de fece ⁊ carcere tāto Et natis: ⁊ tu matribuſ affer opē Eruta: tu loca nūc liberiora colis Te docti an̄ oēs ne tu ne deſpice doctoſ Nemo tuo nato doctior affer opem. Nunc nr̄is melius rogitās tu ſule rebꝰ. Pro noſtra melius fūde ſalute preces Salue lux matrum: mr̄ ſāctiſſima ſalue O ſalue eterna laude canenda parens Affer opē nūc tu mūdo: ⁊ ſuccurre labēti Ordo igit̉ eremitaꝝ Aurelij ipſiꝰ Auguſtini ꝑ hoc āno ab ipſo fūdatore p̄ceptoreqꝫ 27ᵐ ac duce Auguſtino apud Tagarhēſem ⁊ Ipponēſem aphrice vrbes initiū ſūpſit. Nā(vt diximꝰ) cū Auguſtinꝰ matrē apd̓ oſtia tyberina ſepulture mandaſſet: ſtatiꝫ multis ꝯſociatis fratribꝰ aphricā adnauigauit. ⁊ pr̄imōio pauꝑibus erogato: ī ne more haud ꝓcul ab Ipponēſi vrbe monaſteriū primū conſtruxit. ⁊ cū dei ẜuiſ ere mitice viuere cepit ẜm regulā a ſāctis apoſtolis cōſtitutā: qd̓ quidē viuendi genus (Poſſidonio referēte) Auguſtinꝰ etiā priꝰ fecerat anteꝙͣ de trāſmarinis ꝑtibus re mearet. Cūqꝫ ibi triēio cōſtitiſſet: regulā ẜm apoſtolicā formam primitus edidit: eiſqꝫ ac ſucceſſoribus tradidit. Ob qua ſāctiſſimā viuendi formā multi non modo ſeculares: ſed ⁊ eremite: aliiqꝫ innūerabiles ſe ſāctiſſimi viri magiſterio ꝓfeſſiōiqꝫ cōtulere. Quo factū ē vt p̄ multitudīe multa in aphrica ſub eodeꝫ duce ⁊ eremiti co titulo fuerūt extructa mōaſteria. Ueꝝ poſt Auguſtini mortē ſeuiēte vandalica ꝑſecutione in qua multe urbes exuſte ſūt: euerſa tēpla ⁊ Chriſti nomē pene in oī aphricano orbe extinctū: etiā ipſa ſāctiſſima eremitarū loca multis in locis deleta ſūt. Hoꝝ uero quidā italiā repetētes in ethruria potiſſimū alijſqꝫ in locis eremita nū ordinē ꝓ viribꝰ inſtaurare ānixi ſūt. Sed cū poſtmodū gothorū ac lōgobardorū: aliorūqꝫ ſciſmatū ꝑfidia inualeſcēte dei eccleſia maximū accepiſſet incommodū Eremitaꝝ ſimiliter ⁊ mōachoꝝ ordīes ferme cōſūpti ſūt. hoc itaqꝫ mō hūc ordinē perturbatū ſepe collapſū: ſepeqꝫ a multis(vt fit) inſtauratū atqꝫ reformatū ab ip̄iſ quoqꝫ locis inſtauratis: aut reformatoribus varia ſortitus ē noīa: ꝓut ēt nr̄a etate apd̓ minores ⁊ mōachos ſācti Benedicti geſtū eē vidēus. Nā in Frāciſci ordine alios Bernardinos. alios Amedeos. alios v̓o Minores nō in vna ꝓuincia ſoluꝫ: verū etiā in una eadēqꝫ ciuitate appellare ꝯſueuimꝰ: cuꝫ tamē oēs a diuo Frāciſco originē hr̄e ꝓbent̉. Sic ⁊ de ꝯgregatiōe ſācte Iuſtine dicenduꝫ ē: q̄ a loco prīo pa tauii ſub titulo ſācte Iuſtine extructo. ⁊ in ordinis ſācti Benedicti inſtitutis refor mato: hoc precipuū nomē ſortiri meruit: cuius ꝗdē ꝯgregatiōis monachi vt veriſſimi religionis ⁊ regule ſācti Benedicti obſeruātiſſimi eē cenſent̉. hoc ideꝫ iſto in ordine certiſſimū eē videmus. Cū enī multis in locis hic eremitarū diui Auguſti ni ordo labefactatus videret̉. In galliiſ primū diuus Guielmus ꝗ fuit dux aꝗtani cus ſurrexit ⁊ ſuū ordinē religioneqꝫ uerbo ⁊ exēplo plurimuꝫ inuit. hic.n. exēplo ciſterciēſiū in galliis ꝑmotus: cū ordinē ſuū tū in moribus tū in locis vaſtatū adeo offendiſſet vt nulla qͣſi in eo regularis facies videret̉. Collabēteſ nāqꝫ ordīs eccle ſias: collapſa mōaſteria: ⁊ muros refractos ac nemoroſos ortulos inuenit: quoruꝫ calamitate ꝑmotꝰ Guielmꝰ ad ꝯponēdos r̄ligioſoꝝ ſuorū mores. ⁊ ad īſtaurāda ex truēdaqꝫ noua mōaſteria ita animū adiecit vt breui ꝯualeſcēſ ordo meliorē faciē p̄ ſe tulerit. Ip̄e ſiꝗdē primꝰ r̄licta eremo apd̓ Pariſioſ mōaſteriū ordīſ extruxit ⁊ mēdi citatem(approbāte Anaſtaſio pōtifice qͣrto) exercere cepit. Idqꝫ multis ī urbibus agere curauit. Quāobrē religio ipſa eū nō mō patrē: ſed etiā religiōis cōditorem appellauit. ⁊ de cetero ad perpetuā ſui mēoriā ordīs fratres nō eremitas ſācti Au guſtini: ſed Guielmitas uulgo in galliis appelllare conſueuit: Biꝰ exēplo ſtatim in ubra ⁊ flaminea incredibili ardore ſurrexit Ioānes bonus mātuanus qͥ eodeꝫ mō magis exēplo ꝙͣ v̓bo collapſū ordinē īſtaurauit. Unde factū ē vt ⁊ multi uiri ſācti
Anno Chriſti Mūdi

Anno .IX. Oūdi Chriū ¶ T iber Fheodoſins tate ꝑmoti ſe ſuaqꝫ ordini tradētes religiōis hītū ab eo ſuſceperīt. ⁊ multa cōſtru cta ſint mōaſteria īter quos ⁊ diuuꝫ Franciſcuꝫ Minoruꝫ fundatorē fuiſſe ꝯſtat Eam iteꝫ obrē in Flaminea ⁊ vmbria eius ordīs religioſi: nō eremite ſācti Aug. ſed zānibonite dicti fuer̄. Sic ī ethruria ⁊ alijſ ī lociſgeſtuꝫ ē: cū alij a loco Fabali alija loco d̓ Bericiiſ priꝰ reformatis cognoīari uoluerīt: quoꝝ qͣlibet ꝓpriuꝫ caput differentes cōſtitutiōes ſub eadē tamen regula: ſicut in p̄dictis ordībus geſtū eſſe uidēnſuſqꝫ ad Innocentiū quartū habuere. Quo in tꝑe Alexander quartus In nocentio ſuffectus. viſiōe quadā permotus qͣ beatū Auguſtinū uidit eū ordine iā per ciuitates gallicanas effuſū: ut incremētū iā p̄dicatoꝝ minorūqꝫ ordinū ſortiretur: omiſſis p̄dictis titulis ⁊ noībus ſub vno capite regi: vnoqꝫ eremitaꝝ diui Au guſtini noīe cenſeri voluit. ⁊ eos relictis nēoribus ciuitates coegit īcolere. uec non ⁊ oīa indulta priuilegiaqꝫ diuerſis ꝓuincijs: ac locis a pōtificibꝰ collata eis cenſuit eē coīa. Ꝙͣ inde profecerit in inferioribus dicemus. Ordo aūt canonicoꝝ regulariū diui Augu. ꝑ hec tēpora ipſo pr̄e Auguſtino iā ep̄o ordinato apd̓ Ipponēſeꝫ vrbē initiū ſūpſit. Nā ut ſermōe de cōi vita clericorū ad v̓bū hētur. Auguſtinꝰ idē cū moleſtia ep̄s p̄ſbyter factꝰ: ꝗa cuꝫ fratribꝰ eremitis ſi cut atea hītare nō poterat: clericos ēt intra Epiſcopij domū hr̄e curauit. ⁊ cuꝫ eis ẜm apoſtolicā formam quoad uixit degere voluit. Quibꝰ oībus placuit unū ī deo ſentire. ⁊ oīa cōiter poſſidere. Ueꝝ quis hoꝝ canonicorū fuerit hītus nullo auten tico ſcripto: aut approbata cōſuetudine inuēire potuimus: cū diuerſis ī locis diuer ſi inueniant̉ canōici. Nā alij albo deſtiunt̉ hītu cū haſta ſuꝑiori linea. Alii tunica nigra cū haſta deſuper linea ⁊ alba: vt pleriqꝫ cathedraliū canōicoꝝ in galliis conſtituti Alii v̓o habitu tātūmō albo ⁊ clamide alba. alij cū tunica nigra ⁊ camiſia linea ſine ſcapulari: ſed cū capucio ſeculariū more ſacerdotū alij ēt cū laneo ſcapula. ri albo ⁊ haſta ſupra lineā camiſiā. vt hi q̄ ſancti Saluatoris in ſenēſi agro prius a quodā fratre noſtro eremita inſtituti. alii quoqꝫ cū linea camiſia: clamideqꝫ deſuꝑ nigra: ſed bireto albo: vt hi qui Uenetiis ſāctiſpūs locū inhītant ab alio ſimiliter eremitarū fratre conſtituti. Reperiunt̉ ⁊ alij qui lateranēſes noīant̉ in agro Lucē ſi loco qui dr̄ Friſonaria a quodā fr̄e brixiano ordīs ſācti Dominici priꝰ cōſtituti ⁊ hos p̄dicatoꝝ fratrū more in oībꝰ p̄fatus inſtitutor eē voluit camiſia linea ep̄oꝝ more excepta. ⁊ bireto nigro ꝗ ⁊ vulgari ſermōe fr̄es d̓ lacamiſa nūcupant̉. Alij in ſuꝑ canōici reperiunt̉ diuerſis hītibus diſtīcti: qui oēs ſingularibꝰ priuilegiis inter canōicos regulares ꝯputant̉. Et hoꝝ quidā a beato Marco euāgeliſta. Quidā a beato Augnº. Quidā in gallia atqꝫ italia a beato Ruffo. ⁊ alij cōplurimi fuerunt ab alijs inſtituti: de quibus infra locis ſuis dicemus. ¶ Uiri doctriniſ excellentes. Claudianus poeta natiōe hiſpanus his tēporibus apd̓ Florentiā ethrurie urbem floruit. ⁊ duos libros. Glaudianū.ſ. maiorē ⁊ minorē edidit: ī ꝗbus multa certe ex tant vtilia ꝓuerbia ⁊ ſententie celebres. Librum etiam de Theodoſii laudibus uerſibus exaratum confeciſſe ferunt. Prudentiā poetā chr̄ianū ꝑ hos dies claruiſſe ꝯſtat: viꝝ certe ſeculariū lr̄aꝝ ſcientiſ 405 ſimū: qui ⁊ in diuinis nōnulla laude digna cōpoſuit. Naꝫ libꝝ de martyribus edi dit. Itē librū hymnorū. De origīe peccatoꝝ lib. i. De cōpugnatia librum. i. In exa meron: ⁊ ī toto noue ⁊ ⁊ veteri teſtamento cōmentatus eſt. Extant ⁊ de trinitate eius libri. 2. Scripſit ⁊ aduerſus Symachum idola defendentem. Heraclides vir ſanctus per hoc ipſum tempus vitas patrum compoſuit. Apolliaris Laodicee Syrie epiſcopus vir ſane in diſputando vehementiſſimus ſ hec tempora in precio habitus eſt. Qui cū ſuperiori tēpore grāmatice multam dediſſetº operā ep̄s factus ī ſacris ſcripturis īnūerabilia edidit opera: e ꝗbus ferūtur eius aduerſus Porphyriū. 30. libri. hūc adeo acutū fuiſſe tradunt: vt diceret corp nō animā a domino in diſpenſatiōe ſuſceptū qui cū rōnibus urgeret̉ dixit eū animam quidē habuiſſe: non tamē ex ea parte qua rōnalis eſt: ſed ex ea ſolū qua cor pus uiuum reddit. Ad ſupplementum v̓o rōnalis partis ipſū verbam dei fuiſſe ꝑ hibebat. Et hinc apollinariſte originem traxere.

.IX. L. iber Theodoſius Pacianus Barchinonenſis epiſcopus ſanctitate ⁊ eloquentia inſignis/ his temporibus de fide bene ſentiens contra Nouatianos nonnulla edidit opuſcula: eoſqꝫ quibus potuit viribus impugnauit. Eficius Gregoris Nazanzeni diſcipulus: qui cum eo ab adoleſcentia apud Ceſaream eruditus fuit his temporibus diem obijt: quem eruditiſſimum virum fuiſſe ferunt. ⁊ bibliothecā Origenis ⁊ Pamphilij corruptam: membranis multo labore inſtaurare curauit: ⁊ multa memoratū digna edidit Bricius Mertullenſis epiſcopus hoc ipſo tempore apud eandem vrbem poſteaꝙͣ ꝓ Ahriſto multa pertuliſſet: ⁊ ab angelo ⁊ a beato Petro apoſtolo confortatꝰ magna populorum multitudinem deo lucrifeciſſet. 7º. idus Iulij in pace quieuit. Quo etiā die inter ſanctos relatum feſtiuitate veneramur. Veluidium Hereſiarcham Auxentij Arriani diſcipulum hac tēpeſtate ſuā hereſim dogmatizaſſe ferūt. Hic affirmabat virginē Mariaꝫ pꝰ Ghr̄m alios de viro ſuo Io ſeph ſuſcepiſſe filios: quem beatus Hieronymus viriliter impugnat. ⁊ ecōtra eum librū de perpetua virginis v̓ginitate condidit: ꝗ incipit: Nuper rogatus a fratribꝰ. Rchadius Theodoſij filius nonus Cōſtantinopolitanus imꝑator. olympiade. 293. imperare cepit: ⁊ imperauit cū Honori fratre ſuo annis. 13. Qui chriſtiani mire indolis ⁊ ingenij adoleſcentes cuꝫ imperij gubernacula ſu ſcepiſſent paribus auſpicijs illud tantum adminiſtrationibꝰ rexere diuinis. Et Ar chadius quidē orientem. Honorius vero occidentē gubernabat. Uerū quia Theo doſius filijs adhuc adoleſcētibus tres duces reliquerat: Ruffinū.ſ. ꝗ orientē: Stilconem ꝗ occidentem: ⁊ Gildonē ꝗ Aphricam regerent. Hoꝝ poſtea quilibet impe randi cupiditate motus regnū inuadere conatus ē. At Gildoni res nouas ī Aphri ca molienti: frater eius Maſcelger obſtitit: eumqꝫ e regno fugauit: ꝗ ita haud multo poſt animi dolore mortuus ē. Uerum Meſcelger ea victoria elatus cum nullis omnino parceret ⁊ ipſe ſtatim a militibus occiditur. Ruffinus v̓o dū oriētale impe rium inuadere conatur: ab Archadio(licet adoleſcente) opprimitur. Stilco etiam qui romanarum copiarum virtute Rhadagaſum Gothum virum audaciſſimuꝫ cū innumerabilibus Gothis in Feſſulanis montibus apud Athruriā ſuperauit. Ala ricumqꝫ Gothorum regem apud Rauenam multis cladibus affecit: cum in Gallia ab eiſdem Gothis ſuperatus eſſet: ac ab Honorio imperatore auxilia poſtularet in dignatus imperator duces miſit: qui eum interficerent. Naſtaſius papa natione romanus: pr̄e Maximo poſt Siricium ſedit annis. z. ⁊ diebus. x. Homo certe optimꝰ: ꝗ pōtificatu inito rei diuine curā gerēs ꝯſtituit Gratiano teſte) ne debiles vel māci: neue mēbro aliquo mutilati ī clericoꝝ numerū reciperent̉: vt habet̉ in canone. 55. di. c. Qui partē digiti. Ue tuit itē ne peregrini ⁊ maxime trāſmarini ī clerū romanū reciperent̉: niſi quīqꝫ ep̄oꝝ chyrographū ſignatū exhiberēt. 73. di. cº. Exͣneo. Et hoc ꝗdem feciſſe dr̄ ne Panichei: ꝗ ī Aphrica magna ī eſtimatiōe hēbant̉ ad fidē corrupendā d̓ ſuis cū fraudibꝰ eodem modo mitteret. Mādauit rurſus: vt cū ſacrum euangeliū in eccleſia dei lege ret̉: aut caneret̉ nō ſedēdo ſed ſtando cū reuerentia ab omnibꝰ audiret̉: de ꝯſe. di. i. cº Apoſtolica auctoritas. Bis deniqꝫ ī decēbrio mēſe celebratis ordinationibꝰ: vbi preſbyteros.s. dyaconos. v. ⁊ ep̄os. x. creauit: morit̉: ⁊ ī cemiterio ad Urſum palea tum. vo. kalen. Maij ſepelit̉: ⁊ tūc ceſſauit ſedes dies. 2i. Martinus Turonēſis ep̄us homo quidē monachus: pietate ⁊ ſanctitate clariſſimꝰ: hoc.ſ. anno primo Anaſtaſij pōtificatus etatis vero ſue. 41º. apd̓ eandē vrbē. 3º. idus Nouēbris ꝗeuit ī don̄o. cuiꝰ vita tātis extitit glorioſa miracul̓ vt triū mortuoꝝ(mo re domini Ieſu chriſti) meruerit eē ſuſcitator. Eius auteꝫ exequijs cū diuꝰ Ambro ſius miraculoſe interfuiſſet cognita viri ſanctitate de eo ſic retulit dicens: Beatus Martinꝰ ꝓphani erroris tēpla deſtruxit: vex illa pietatis erexit: mortuoſ ſuſcitauit ab ſceſſis corporibꝰ demonia ſeua excluſit: ac varijs laborantes langoribus ſalutis remedio ſubleuauit: quia(inquit) ita perfectus eſt vt Chriſtum texiſſet in paupere ⁊ veſte quam egenus acceperat mundum donminum induiſſet. O felix largitas: quam diuinitas operatur. O clamydis glorioſa diuiſio: que militem texit ⁊ regem.
Anno Chriti MPūdi 40 G Archadius 407 56 06 Papa 41ꝰ 409 5608

Anno ¶ Liber Mūdi Chriſti IX. Archadius O in eſtimabile donum: qd̓ veſtire meruit diuinitatē. Digne huic domine ꝯfeſſionis tue p̄mia ꝯtuliſti. Digne ei Arrianoꝝ ſubiacuit feritas. X igne amore martyrij perſecutoris tormenta nō timuit. Quid erit pro oblatione integri corporis recepturus. qui pro quantitate veſtis exigue veſtire deum meruit ⁊ videre. Sic ſperātibꝰ contulit medicinam: vt alios ſupplicationibus: alios viſu ſaluaret. Hec Ambroſius ad verbum huius itaqꝫ feſtum. 3º. idus Nouembris celebramus. Paula romana matrona ſanctitate admirabil̓: ⁊ diui Hieronymi diſcipula: hoc anno etatis ſue. 5σº. ſexto kalēdas Februarij apd̓ Bethleē Iude lōgo coronata martyrio quieuit ī pace: cuius dignitatē: monaſticā cōuerſione: deſertionēqꝫ patrie ad hieroſolymā profectioneꝫ diuus Hieronymus libro quodā magnis effert laudibꝰ: vbi etiam oēm eius peregrinationē ꝑ loca ſancta: humilitatē. ꝯtinentiā: clemētiam. ꝓfuſam in pauperes beneficentiā: patientiā incredibilē: inſtitutionē: ordinē monaſterij: hoſpitalitatē: fidem: aduerſus hereticos ꝯſtantiā: ⁊ ad extremū felicē eius exi tum: ⁊ in exequijs ſanctoꝝ concurſum narrat atqꝫ frequentiam. Eo etiā in libro eiꝰ filiam Euſtochiū ⁊ virtutis heredem conſolatur. Dicitqꝫ Paulam ab Agamēnone rege ꝗ Troiam deleuit traxiſſe originem: que tradita fuit viro ex nobiliſſima Iulio rum familia procreato: in cuius tumulo tale Hieronymus inſcripſit carmenReſpicis an guſtū p̄ciſa rupe ſepulchrū Diuitias ſobolē bethlemitico ꝯdit̉ antro Hoſpitiū paule celeſtia regna tenentis Hic preſepe tuū chr̄e: atqꝫ myſtica magi Fr̄es cognatos romā: pr̄iamqꝫ relinquēs Munera portātes hoīqꝫ deoqꝫ dedere. ¶ Gius vero feſtum ſexto kalendas Februarij celebramus. Donatus Epyri ep̄us ſanctitate precipuus ꝑ hoc tēpus ī precio exiſtēs draconē immēſum ī eius ore ſpuēdo occidit: quem adeo magnū fuiſſe ferunt: vt vix octo boum iuga eum ad incēdij loca potuerint perducere. Pelagius quidam monachus ⁊ hereſiarcha his temporibus e Roma in Angliam proficiſcens omnem illam inſulam execrabili errore infecit. Predicabat enim hominem ſine dei gratia ſaluari poſſe: ⁊ vnumquenqꝫ ſuis meritis: propriaqꝫ virtute ad iuſtitiaꝫ regi. Infantes preterea ſine originali peccato naſci dicebat: nec ideo ba ptizari oportere vt a peccato liberentur: ſicut habetur in canone. 24. q. 3. cº. Pelagia ni. Contra quem diuus pater Auguſtinus cuꝫ ceteris preſbyteris viriliter ſe infun dens: librum de baptiſmo paruulorum: ⁊ alium librum conſcripſit: vt habetur in ca none de conſe. di. 4. Sed ⁊ ſanctus Hieronymus contra eum dialoguꝫ recte fidei tribus libris perſcripſit. qui ſic incipit: Dic mihi critobole. Is autem Pelagius anteꝙͣ proderetur hereticus tres libros de trinitate fidei compoſuit. Et poſtꝙͣ hereti cus publicatus fuit: hereſi ſue fauentia conſcripſit. Alexius cōfeſſor ſanctiſſimus hoc ipſo anno. 6º. kalē. Auguſti Rome ī domo patris ſui Eufemiani ſenatoris incognitus longa exercitatus patiētia: migrauit ad domi num: quem ſponſam elegantiſſimā pro domino deſeruiſſe conſtat: qd̓ ⁊ Gratianus ī canone. 27. q. 2.§ Ecce quod coniugati teſtificatus eſt. Papa 42ꝰ Nnocentius primus papa/ natione albanus/ patre Innocentio: poſt Anaſtaſium ſedit annis quindecim: menſibus. 2. diebus. 20. Hic ſanctus multa 56 10 411 ad religionem chriſtianam pertinentia conſtituit(Gratiano teſtāte) vt nul lus videlicet publice penitens clericꝰ fieret: ſicut patet ī canone. 50. di. cº. Canones. Uoluit item vt eccleſia ſemel conſecrata amplius non conſecraretur. σ8. di. cº. Eccleſijs ſemel. Cenſuit item vt clericus ꝗ ſine ſui ep̄i conſenſu ordinatur eius ordina tio ſit irrita. 71. di. cº. Si quis auſus. Declarauit preterea ꝙ epiſcopus qui prebendas: vel prioratum: vel decanatum: aut honorem: vel dignitates: ſeu aliquod ſacramentum puta oleum ſanctum: chriſma: conſecrationes altariuꝫ venderet pro ſymo niaco habetur: vt.i. q. 3. cº. Si quis prebendas. Voluit quoqꝫ: vt prima ſedes alicui alteri nō ſubiaceret iudicio. 9. q. 2. cº. Nemo. Cōſtituit itē vt ſingulis ſolennibus fe ſtis ī eccleſijs ante ſacramēti receptionē pax daret̉: de cōſe. di. 2. cº Pax igitur. Con ſtituit inſuꝑ vt ſabbato ieiuniuꝫ celebraret̉: eo ꝙ tali die iacuiſſet chr̄us ī ſepulchro eiuſqꝫ diſcipuli ieiunaſſent: d̓ ꝯſe. di. 3. cº. Sabbato v̓o. Dānauit ēt Pelagiū ⁊ Cele ſtiū hereticos cum oī eorū execrali doctrina: ſicut patet. 24. q. i. cº. De hac materia.

.IX. Liber Archadius De iudeis quoqꝫ ⁊ paganis: deqͣꝫ monachis regulas quaſdaꝫ tulit: vt habet̉. 26. q. 2. cº. Nunquid. Lathaphrygas autem hereticus quoꝝ(vt diximus) auctores fuere Mōtanus Priſca: ⁊ Maximilla ab vrbe expulit. Archadiū etiā imperatorē excōmunicauit: eo ꝙ expulſioni Ioannis Chriſoſthomi ꝯſenſiſſet: cuius eiectionē En doxia imperatrix ꝓuocauerat: ꝙ ꝯtra mulieres predicaſſet: que circa ipſius Endoxie imaginem ludebant. Huius tempore grande miraculuꝫ ī Uercellenſi ciſalpine vrbe contigit: de quadā muliere cōiugata falſo accuſata: que eo q dicebat̉ adultero confitente tormētis ſuperare non potuit: ⁊ capite vix ſeptimo ictu truncato diuinitꝰ vite reddita. Imperiali tandē reſcripto liberati reddita ē. Quāobrē diuus Hieronymus huic pontifici ſancto hec ad continētie ⁊ innocentie ꝯiugalis exemplū ſcri bere voluit. Hic pontifex baſilicam Geruaſij ⁊ Prothaſij in vrbe dedicauit. Et cū ordinationes quater ī Decembrio menſe habuiſſet: vbi preſb̓ros. z0. dyaconos. 12. ⁊ ep̄os per diuerſa loca numero. 54. creaſſet moritur: ⁊ ī cemiterio ad Urſum pileatū quinto kalēdas Auguſti ſepelitur: vacauitqꝫ tunc ſedes viginti duos dies. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Ioānes cognomēto Chriſoſthomus Cōſtātinopolitanus ep̄us his tēporibus chri ſtiane religioni verbo ⁊ exēplo plurimum profuit: ꝗ preter ſanctitatē maximā etiaꝫ ꝓ ingenij ſui magnitudine hos infraſcriptos edidit libros videlicet. Suꝑ Mattheū incōplete duo volumīa. Incipit Oportuerat Suꝑ Machabeis Oībꝰ ī chr̄o De militia ſpirituali Suꝑ Ioānē omilias. 88. prologus incipit De dignitate ſacerdotali ꝑ modū dialogi li ¶ Ml̓ti fuerūt De militia Chriſti i Scipio ꝙ craſ. Decompunctione De eo ꝙ nemo leditur niſi a ſe ipſo De reparatione lapſi vt multi opinant̉ li i Quis dabit Sermōes quoqꝫ d̓ ſctīs ¶ Nihil ꝓnihilo ⁊ epl̓as ml̓tas ad diu̓ſoſDe laudibus apoſtoli omilias Deniqꝫ propter veritatē ⁊ iuſtitiā multas paſſus ē ab Endoxia ⁊ Archadio iniurias: ⁊. σº. kalēdas Februariſ imperante Honorio: anno videlicet. 4ioº. a nariuitate domini quieuit in pace: quo etiam die eius natalicius dies agitur. Caſſianus item eiuſdem Ioannis Chriſoſthomi magnus dyaconus patria ſimiliter Conſtantinopolitanus per hec tempora Maſſiliam ab ipſo preſbyter miſſus monaſteria duo condidit ⁊ multis ibidem vtriuſqꝫ ſexus congregatis monachis eiſdem hec que ſubiecta ſunt ſcripſit opuſcula.ſ. De monachi habitu. De canonica oratione ⁊ pſalmorum modo li. 4. De origine ⁊ qualitate: ⁊ remedijs octo vitioruꝫ principalium li. 8. Collationes pr̄m Egypti cum eis quando habitans digeſſit. De diſtinctione monachi ac fine. De diſcretione. De tribus ad ſeruiendū deo vocationibus. De pugna carnis aduerſus ſpiritū ⁊ ecōtra. De natura omniū vitioꝝ. De ne ce ſanctoꝝ. De mobilitate anime. De octo principatibus. De oratione. De integrita te orationis. Se perfectis. De caſtitate. De ꝓtectione dei: De ſcientia ſpiritali. De diuinis cariſmatibus. De amicitia. De finiēdo vel nō finiēdo. De tribus antiquis monachorum generibus: ⁊ quarto nunc exorto. De fine Cenobite ⁊ Eremite. De ſatiſfactione penitentie. De remiſſione quinquageſime: Re nocturnis illuſionibꝰ. De eo quod dicit Apoſtolus: Non enim quod volo bonum hoc facio. De mortifi catione aduerſus Neſtorem: ⁊ de incarnatione domini li. 7. Simphonium autem beati Hieronymi auditorem virum apprime eruditum: his tē poribus fuiſſe conſtat: qui adhuc puer Bethleem laudes compoſuiſſe fertur. Poſtea de ſubuerſione idoli Serapis. Et ad Guſtochium virginem de virginitate libros edidit. Necnon ⁊ Hilarionis monachi vitam: ⁊ alia beati Hieronymi opuſcu la de latino ī grecum tranſtulit. Atticus vir doctiſſimus poſtea Conſtantinopolitanus epiſcopus/ hac tempeſtate floruit: ⁊ de fide: deqꝫ virginitate ꝑ egregium opus ad reginas Archadij filias perſcripſit: in quo preueniens Neſtorianum dogma impugnabat. Iulianus cāpanus ep̄us vir ingenio acer: ⁊ in dininis ſcripturis doctus: ac greca la tina lingua eruditus tēpeſtate hac ad patrē Auguſtinū maximū illius Pelagiane hereſis impugnatorē libros. 4. in defenſionē illius hereſis: atqꝫ alios octo ꝯſcripſit Hic anteꝙͣ huiuſmodi impietati ſe aperiretꝭ clarꝰ inter eccleſie doctores habitꝰ erat.
Anno Mūdi Chriſti

Anno Oūdi Chriiū ¶ Liber IX. Archadius Ruffinū Aquileiēſem preſb̓yterū: virū vtiqꝫ clariſſimū his tēporibus floruiſſe conſtat: eo ꝙ diuus Hierony. illi nōnullas dederit epiſtolas: in quibus eū tanꝙͣ amicū dulcibus alloquit̉ eloquijs: atqꝫ ad charitatis perſeuerantiā exhortatur. Sꝫ paulo poſt amicitie perſeuerātia inter eos deſtitit. Hic in trāſferendo de greco ī latinum elegans fuit: ꝗ maximā parteꝫ bibliothece grecoꝝ latinis exhibuit: vꝫ libros Ioſephi iudei omnes. Libros Baſiliſ ep̄i. Gregorij Nazāzeni: Clemētis romani: Euſebij ceſariēſis: Sixti philoſophi: Euagrij ſentētias: Pāphilij martyris aduerſum Mathematicos: ⁊ Origenis aliquos trāſtulit. Sed ⁊ ī ſymbolū nōnulla diſſeruit. Scripſit p̄terea benedictioneꝫ Iacob ſuper. xij. patriarchas triplici ſenſu: hiſtorico morali ⁊ myſtico. Scripſit epiſtolas ad dei timoreꝫ hortatorias: ⁊ obtrectatori opu ſculorum ſuorum duobus voluminibus reſpondit Honorius Dn̄orius decimus Cōſtātinopolitanus imperator fratre eius Archadio defuncto: anno. 2º. 297. olympiadis imperare cepit: ⁊ cum Theodoſio Ar56 10 411 chadij fratris filio imperauit annis. ij. Uir certe moribus ⁊ religione pr̄i Theodoſio perſimilis: q principatu ſuſcepto Cōſtantinū patriciū imperij ꝯſortem fecit. Impigerrimū ꝗdem virum(cui ⁊ ad tyrānos ī Hiſpania ⁊ Gallia delendos) Placidā ſororē ſuam vxorem dedit: ꝗ cum ī Gallias profectus eēt Cōſtātinū tyrānum apd̓ Arelatē captū interfecit. Coſtātiū aūt Cōſtantini filiū/ Gerūtius comes ī bello apd̓ Uiennā occidit: ⁊ confeſtim eius loco Maximū quēdam aliū ꝯſtituit: Quo ſubſtituto milites ſui nō multo poſt Gerūtium ip̄m interfecerunt. Poſt quē ⁊ Ioninus nobilis gallicus cū ī gallia quadā temeritate remꝑ. inuaſiſſet. Ipſe ⁊ Se baſtianus eius frater interfecti ſunt. Atthaulphus autem Ueſegothoꝝ rex: cū pa cem ab Honorio expoſtulaſſet: nec impetrare potuiſſet: Hiſpaniā ⁊ Aphricā traiſciēs: eas cū quodā Athalo imꝑatoris noīe inuadere tētauit. Sꝫ Athalus ab Heracliano Aphrice p̄fecto maritimo bello ſuꝑatus ⁊ captꝰ ad Cōſtantiū comitē Bono rij cognatū Arelatū vinctus mittit̉. Deinde ad Honoriū Romā miſſus ante currū ſuum ī triūpho ludibrio fuit. Heraclianus aūt hāc ob rem elatꝰ: ⁊ ip̄e ī perfidiam ꝓlapſus ē: ꝗ adepto ꝯſulatu ſtatim cū tribus milibꝰ ⁊ ſeptingentis nauibꝰ ex Aphrica Romā venit. Sꝫ Cōſtantini comitis p̄dicti occurſu ita attritus ē: vt ſolus rapta na ui rediret Carthaginē: vbi ⁊ militari tumultū perēptus ē. Tūc quoqꝫ p̄cipiēte Honorio ⁊ fauente Cōſtantino ſopitis apd̓ Aphricā rebus: expulſiſqꝫ hereticis eccle ſijs pax reddita ē. Deniqꝫ Honorius pacatā rempu. relinques anno. 1º. imperij ſui Rome defunctus ē: nulla poſt ſe relicta ſobole. Sepultuſqꝫ eſt iuxta baſilicā Petri in Pauſeolo: duas enim Stilconis filias: videlicet vnam poſt alteram duxerat vxores: que ſubita morte preuente ex hac luce virgines migrauere. Quamobrē im perium eius Ioannes occupare annixus ē. ¶ Romane vrbis captiuitas. Alaricus quartus Gothoꝝ rex ex nobiliſſima Balthoꝝ in Gothis familia natꝰ hoc anno: ꝗ ē milleſimus cēteſimus ⁊ ſexageſimuſquartus conditionis ſue: ⁊ quintꝰ re gni ipſius Alarici annus: kalēdis Aprilis poſt longā ⁊ grauiſſimā obſidioneꝫ: Romanā vrbē rerū omniū dominā cepit: ⁊ incēdit. Naꝫ cū Alaricus regnū ſuſcepiſſet Radagaſum quendam ī Gothis potentiſſimū ſibi adiungens exercitum ducentoꝝ milium coadunauit: ſtatimqꝫ Thraciaꝫ: Panoniam: Noricum: Iliricuꝫ: ⁊ primam Italie partem(vt diximus) miſerabili ſtrage afflixit. Sed Radagaſus vltro ꝓgrediens ī Feſſulanis mōtibus non procul a Florentia conſedit: vbi a Stilcone duce obſeſſus rerū omniū pertulit inopiam. Et cū ſe fuge cōmiſiſſet ab exercitu romano interfectus ē. Quo ſuperato: interfectoqꝫ tanta(vt Paulus lōgobardoꝝ hiſtoricus refert) captiuorum Gothorum multitudo fuit: ⁊ hominuꝫ greges ꝓ ſingulis aureis pecudum more venderentur. Eam ob cladem permotus Alaricus cum innumerabili Ueſegothoꝝ multitudine Italiam intrauit: ⁊ non longe a Rauena conſedens: ibideꝫ oīa rapinis ⁊ direptionibꝰ inuoluit. Quo audito Stilco impigerrimus dux ſtatime Conſtantinopoli cum omnibus copijs mouens terreſtri itinere Italiā ve nit: ⁊ per Aquileiā: ac patauinū agrū de latus in rauenatū(vbi nūc ferraria ē: q̄ tunc vicus erat) conſedit. Congreſſuqꝫ ī Alaricum facto ip̄m plurimis affecit cladibus

IX. ¶ Liber Honorius quē ſi noluiſſet ēt oīo delere potuiſſet: ac ita(vi aiūt) bellū ꝓtraxit tribꝰ annis. Dein de inter Honoriū ⁊ Alaricū pace ꝯfecta imꝑator Galliā: quā Sueui: Alani: Burgūdioneſqꝫ cū Uādalis occupauerāt Alarico poſſidēdā ꝯceſſit. Quā ꝗdē ꝯceſſionē Stilco ꝗ ī Italia ⁊ gallia īꝑatorꝭ vices gerebat ꝯprobaſſe iuſſus ē. Immo ⁊ maiora eidē Alarico pollicitꝰ ē. Sꝫ haud multopꝰ dū gothi eo ī loco ſecuri ꝯſiſterēt. Stilco ī die paſce Saulū quēdā iudeū ducē cū exercitu miſit: ⁊ cū Saulo chr̄iani maximo eēt odio: de gothis chr̄ianis cruētiſſimā cedem edidit. Quo viſo Alaricus raptiꝫ Aciēſſtruxit: ⁊ ī Saulū ruēs eiꝰ copias oēs deleuit: ⁊ ira ſuccēſus omiſſa Gallia ad uerſus Stilconē oēꝫ ſuā vim ꝯuertit. Sꝫ Stilco cū ab imꝑatore auxiliū poſtulaſſet imꝑator duces miſit: ꝗ eū interfecer̄t. Digna ſue fraudiſ ſibi retributa mercede. ala ricus aūt multa indignatione ꝯmotꝰ cū ꝑ annū vniuerſaꝫ populatus fuiſſet Italiā Romā obſedit: q̄ fame tabefacta mr̄es ēt filios comederūt. Un̄ ⁊ certe prius fame periſt ꝙͣ gladio. Ac ſic Alaricus kalēdis april̓ pꝰ obſidionis annū vrbē: q̄ totū cepe rat orbe nullo quaſi defenſaꝫ p̄ſidio paruo negocio ꝯprehendit: diripuit ⁊ incēdit Ferūt tn̄ Alaricū hac moderatione ī romanos vſum: vt ſuis mandauerit a cede ⁊ a ſanguine quoad fieri poſſet abſtinere: vtqꝫ ad baſilicas Petri ⁊ Pauli ꝯfugiētes nō lederent. Tradūt quoqꝫ ibi Placidiā Theodocij ſenioris filiā captiuam abductam fuiſſe. Alaricus v̓o cū gothis ſuis tertia die vrbē egreſſus in lucanos: brucioſqꝫ ꝓfe ctꝰ ē: vbi cū oīa depopulatus eēt. Tādē apd̓ Cōſentiā(vi captā ⁊ direptā) 6º. regni ſui anno morit̉. Ac ſic poſtea Roma rerū omniū domina: eiuſqꝫ regnū declinare ce pit. Quod Blōdus foriliuienſis hiſtoricus duobus ⁊ triginta libris accuratiſſime ſcribēs deflere nō deſtitit: e ꝗbus ⁊ nos veritati eius inherētes multa ad v̓bū excer pſimus. Alarico nanqꝫ recedēte clariſſima vrbis loca q̄ ꝯburi a gothis nequiuerāt fulminibꝰ(vt Paulus refert) diruta ſunt: ꝓpter quod ī tota vrbe chriſti biaſfemia fuit: acclamantes hoc ideo vrbi eueniſſe: qꝛ ſacra deoꝝ neglexerāt. Quamobrem ⁊ diuus pater Augꝰ ꝯtra obtrectatores/ ciuitatem dei edificauit ⁊ compoſuit. Atthaulphus autem ⁊ ipſe Balthus poſt Alarici mortem ob affinitatem ⁊ generis nobilitatē gothoꝝ omniū conſenſu quinto loco regnare cepit: ⁊ tribus annis regna uit. Qui ſane ī Romanā vrbem plurimū inflammatus cū exercitu regreſſus eſt: vt bē oīo deleret: ⁊ nouā conderet: quam Gothiaꝫ appellaret. At Placidia eius vxor Theodoſij filia iam captiua ab Alarico: vbi hominis mentē intellexit: ita eum deli niuit vt a cedibus ⁊ rapinis ſe tēperauerit: vrbemqꝫ ſuis magiſtratibꝰ regendaꝫ di miſerit. Et nō modo maritum hec preſtantiſſima mulier a tanto facinore retraxit: ſed etiam inter ipſum ⁊ Honoriū imperatorē ⁊ eius nepotē Theodoſiuꝫ inniorem compoſuit. Tertio ſcilicet anno poſtꝙͣ fuerat creatus rex. Verum qꝛ Atthaulphus cum Honorio pacem fecit a ſuis militibus ſtatim interfectus ē. Cōcilium Carthaginenſe ducentoꝝ decem ⁊ octo patrū ꝯtra Pelagiū hereticū hoc anno Innocentij pape iuſſu indicitur: in quo ſanctiſſimus pater ⁊ doctor Auguſti nus: vir certe omnium: qui tunc fuerant doctiſſimus affuit: vbi ⁊ fidem noſtraꝫ acu ¶ Uiri doctrinis excellentes. tiſſimis diſputationibꝰ defenſauit. Lucianus hieroſolimitanus preſb̓r vir ſanctitate ⁊ ſciētia p̄cipuus tēpeſtate hac corpora beatoꝝ Stephani ꝓthomartyris ⁊ Gamaliel̓ diuina reuelatiōe reperijt: eāqꝫ reuelationē ad oēs eccleſias inſigni volumine greco ſermone conſcripſit Alexāder lythos: hoc ē medicꝰ cognomēto Sophiſta ꝑ hoc tēpus ob ingenij magni tudinē medicoꝝ princeps habitꝰ totꝰ medicine diſciplinā tribus libris ꝯplexus e. Paulinus Nolanus epiſcopus hac Gothica perſecutione pro cuiuſdam vidue capti uo filio redimendo ſe in ſeruum tradidit: ⁊ in Aphricam: vt Auguſtinus pº. de ciui. dei. cº. pº. Et Gregorius in tertio dyalogorum cͦ pº tradunt: perductus ē: ad queꝫ ēt epiſcopum Hieronymus epiſtolam ad ſacras litteras exhortatoriā ſcripſit. Ferunt hunc nonnulla breui ſermone compoſuiſſe: ſcilicet ad Ceſum epiſcopū de morte cō ſolatorium libellum. Ad Seuerum epiſtolas multas. Ad Theodoſium iuniorem Panagiricum proſa conſcripſit. Preterea ad ſororem de ſacramentis librum: ⁊ de contemptu mundi epiſtolas multas ſcripſit. Sꝫ ⁊ tractatus varios diuerſis de cau ſis edidit: ⁊ preſertim de penitentia ⁊ de martyrum laudibus.
Anno Chriſti Oūdi

Papa 43ꝰ Papa 44º 5σ 19 420
Anno Mūdi Apriiti ¶ IIber 1IX. Honorius Teporius aphricanus preſbyter his diebus multa ſcientia claruit: qui cum de puritate vite ſue preſumeret: quam arbitrio tantum ⁊ conatu proprio: ⁊ non dei adiuto rio ſe obtinuiſſe credebat Pelagi dogma ſequi cepit. Sed mox per patrem Augu ſtinum emendatus: ſtatim de ſue emendatione librum compoſuit: in quo optime de errore ſuo ſatiſfacit: ⁊ deo gratias de emendatione agit. Faſtidius angloꝝ ep̄us per hec tēpora quedā ſana: ⁊ deo digna doctrina ſcripſit ope ra: e quibus de vita Chriſti extat liber: ⁊ alius de viduitate ſeruanda. Simplicianus Monachus ⁊ Pediolanenſis(poſt Ambroſium) ep̄us cuꝫ a iuuen tute ſua deo deuotiſſime vixiſſet: his etiam tēporibus tam verbo ꝙ vita in precio habitus ē. Ad quem cum beatiſſimus pater Auguſtinus poſt ſuſceptum baptiſmū ⁊ religionis habitum pro fidei chriſtiane inſtructione conceſſiſſet optime edoctus e. Hic multas exhortatorias epiſtolas edidit: e quibus multe extant̉ ad beatū Au guſtinum adhuc preſbyterum exhortantes ipſum: vt ingenium ſuum in ſacrarū litterarū expoſitione agitet. Gaſſianus laudenſis ciſalpine Gallie vrbis epiſcopus: vir omni virtute ⁊ ſanctitate conſpicuus: hoc anno beatum celo reddidit ſpiritum. Neſtor hereſiarches Cōſtantinopolitanus ep̄us: hoc tēpore poſtꝙͣ pōtificatu(poſt Atticum) donatus fuiſſet apertū ſe eccleſie hoſtē oftēdit: ⁊ cum ex tēpore p̄cipuus eēt declamator p̄dicauit Chr̄m hominē purū nō deum fuiſſe. Unde ⁊ librū quaſi de incarnatione domini ſcribēs ſexaginta duobus diuine ſcripture teſtimonijs ſuo prauo ſenſu ꝯfirmauit. Scripſit etiā nōnullos alios tractatus. Predeſtinatoꝝ ēt hereſis ꝑ hec tēpora ſerpſit: q̄ oīo aſſerebant nihil ad vitā prodeſſe ꝙ homines virtuoſe viuerent: ſicut habetur in canone. 24. q. 3. cº. Quidam. 416 Ualba ſextus gothoꝝ rex hoc anno interfectis Atthaulpho rege: ⁊ Sigerico eiꝰ ſucceſſore q̄ ambo eo ꝙ pacē cū Honorio imꝑatore ꝯtra militum volūtatem compoſue rant eis ſurrogatus regnauit annis. x. Hic cū videret milites pacis impacientes ad eoꝝ rabie explendā magnam eoꝝ partem nauigio ⁊ armis inſtructā in Aphricam trāſmiſit. Qui omnes dei iudicio ī Gaditano freto naufragātes perierunt: qua cla de territus Ualba/ ꝓtinus pacem cū Honorio percuſſit: ⁊ datis obſidibus etiā pla cidiam p̄deceſſoris ſui vxorē reddidit: ac quoqꝫ obſequiū aduerſus alios barbaros repromiſit. Et firmata pace Honorius(vt diximus) Placidiā ſororē ſuam Conſtā tio Ceſari vxorem dedit: ex qua Ualentinianū tertiū ſuſcepit. Preterea Honorius ipſe imꝑator Toloſanā vrbem cū aliquibus vrbibus valbe ꝯceſſit: vbi ⁊ in poſterū Gothoꝝ regni ſedes fuit. Tūcqꝫ ea regio dicta ē Uaſconia.i. occidētalis Gothia: ⁊ hi Ueſegothe dicti ſunt. Alij v̓o qui orientem tenuere appellantur Oſtrogothe. Dimus papa natione grecus: pr̄e Abraam poſt Innocentiū primū: ſedit anno vno: mēſibꝰ. 8. diebus. xxv. vir quidē ſanctus: ꝗ licet in multa rerū per turbatione fuerit diuinā tn̄ rem nunꝙͣ pretermiſit. Unde ⁊ ꝯſtitutione edi ta: vetuit ne omnino ſerui in clericos reciperent: dicēs huiuſmodi viros liberos ⁊ integros eē oportere: vt habet̉ in canone. 54. di. cº. Ep̄oꝝ nullus. Uetuit ēt clericis potū in publico vēdere. 44. di. cº. Nō oportet. Cēſuit item dyaconū preſente ep̄o: vel preſb̓ro euchariſtie ſacramētum miniſtrare nō poſſe. ꝯꝫ. di. cº. Preſente preſb̓ro. Mādauit item vt ī parochiſs Cereus ſabbato ſancto ſemꝑ benediceret̉. Ferunt hūc ad Carthaginēſe ꝯciliū Fauſtinū ep̄m: ⁊ duos vrbis Rome prſb̓ros miſiſſe: vt oſtēderet nil vſꝙͣ publice agi debere ſine conſenſu romane eccleſie. Deniqꝫ ſemel tā tum habita ordinatione: vbi preſbyteros. x. dyaconos 3. ⁊ ep̄os per diuerſa loca. 8. creaſſet moritur. ⁊. 7º. kalendas Ianuarij iuxta corpus ſancti Laurentij ſepelitur. Aūcqꝫ ſedes vacauit dies vndecim. Onifacius primus papa: natione romanus: patre Iocundo preſbytero. pꝰ b Iozimum ſedit annis tribus: menſibus quattuor: diebus ſeptem: hoc pontifice creato maxima in clero ſeditio orta ē. Quia Eulalius alter ī Conſtā tiniana baſilica pontifex electus Bonifacio obijcitur. Et hoc quartum eccleſie ſcyl ma fuiſſe dicitur. Quod vbi Honorius q̄ tum Mediolani erat intellexit/ inſtante Placidia ambo vrbe pelluntur. Septimo deinde menſe Bonifacius reuocatꝰ ſol̓ꝰ

.IR. Liber Honorius preſul vrbis ꝯſtituitur. Qui poſtꝙͣ pontificatū pacifice adeptus ē. Sotheris pape decretum ꝯfirmauit: ne.ſ. mulier vlla aut monacha ſacratas pallas attractaret: aut tura in eccleſia adoleret: ſicut habet̉ in canone. 23. di. cº. Sacratas. Neue aliquis ſacerdos ordinaretur ante annos. 30. vt patet. 78. di. cº. Siquis triginta. Voluit item ne abſentes in iudicio vllo modo aut accuſarent̉: aut damnarent. 3. q. 9. cº. Decerni mus. Hic inter cetera ꝯdidit oratoriuꝫ ī cemiterio ſancte felicitatis martyris: eiuſqꝫ ſepulchrum argento ⁊ marmoribus ornauit. Nam ⁊ patenā argenteam librarū. xx. dono dedit. Et ſcyphum ſimiliter argenteum librarum. x. ⁊ coronas z. ac duos cali ces minores. Unam tantum fecit ordinationeꝫ: in qua preſbyteros. 13. dyaconos. 3. ⁊ epiſcopos per diuerſa loca ſex ⁊ triginta ordinauit. Quibus geſtis moritur: ⁊ in baſilica ſancte Felicitatis via Salaria. 8º. kalen. Nouembris ſepelitur. Ceſſauitqꝫ Uiri doctrinis excellentes. tunc epiſcopatus dies nouem. Proba elegātiſſima mulier Adelphi ꝓconſulis vxor ꝑ hec tēpora centonas Uirgiliſ in laudem Chriſti compoſuit. Alij tamē hanc laudem Eudochie Theodoſij vxoris aſcribere volunt. Gelaſius Ceſarie paleſtine(poſt Eunomium) ep̄us hec tempora reddit inſignia: accuratiqꝫ ac elegātis ingenij vir. Heros ſanctus diui Martini diſcipulus his tēporibus in precio fuit. Qui cum Are latenſis vrbis ep̄us eſſet aliquando iniuria pulſus fuit: qui ⁊ nonnulla cōpoſuit. Eleſtinus primus papa natione romanꝰ pr̄e Priſco poſt Bonifaciuꝫ ſedit c quaſi annis. 8. Qui diuino cultui admodū intētus: inſtituit pſalmū: Iudica me deꝰ: ante introitū miſſe a ſacerdote celebraturo dici debere. Conſtituit itē vt pſalmi Dauid: vꝫ centū quinquaginta ante ſacrificiū antiphonatim ab oībus canerent̉ qd̓ ante fieri nō ꝯſueuerat. Perlecta.n. epl̓a ⁊ euāgelio finis ſacrificio imponebat̉. Un̄ ⁊ ex hoc inſtituto excerpti ſunt introitꝰ ⁊ gradualia ⁊ offertoria ante ſacrificiū. Mādauit ſimiliter Gratiano referēte vt oēs ſacerdotes ſcirēt canones ec cleſiaſticos: ſicut habet̉ ī decretis. 38. di. cº. Nōnulli ſacerdotū. Huius iuſſu ⁊ Theo doſij iunioris Tertia ſynodus ducētoꝝ ep̄oꝝ apd̓ Epheſuꝫ collecta fuit: in qua impius Neſtoriꝰ cū hereſi ſua cūqꝫ pelagianis oībus ꝗ̄ dogma illud oī conatu iuuabāt omniū ꝯſenſu. i3. canonibus eoꝝ ſtultitiā impugnātibus dānata ē. Predicabāt.n. vt dictū ē Chr̄m ex Baria hominē tm̄. Un̄ diffinitū ē ī Chr̄o vnā eē ꝑſonā: ⁊ ꝙ bea ta Maria v̓go vocaret̉ theotichos.i. mater dn̄i: vt patet. 15. di. cº. i. ⁊. 24. q. 3. Hic ba ſilicā Iuliā dedicauit: cui ⁊ ꝑmulta contulit dona. Tandē cū ter ī decēbrio mēſe ordinationes habuiſſet: vbi ⁊ preſbyteros. 32. dyaconos. 12. ⁊. 42. ep̄os creauit: moritur ⁊. 8. idus Aprilis via Salaria in cemiterio Priſcille ſepelitur: ⁊ tunc vacauit ſedes dies vnum ⁊ vigintiHieronymꝰ romane eccleſie cardinal̓ preſb̓r natiōe italicꝰ: ex oppido Stridonis ī hi ſtria ꝯſtitutio: qd̓ a gothis euerſuꝫ fuit Panonie quōdā Dalmatieqꝫ ꝯfiniū pr̄e Eu ſebio natꝰ hoc anno apd̓ Bethlee Inde pridie kalē. octobris. v1º. vite ſue anno migrauit ad dominū. vir ſane eloquētiſſimꝰ: ꝗ ⁊ multarū: diuerſarūqꝫ litterarū peritiā ⁊ linguarū experiētiā habuit or̄onis facūdiā: rectos fabularū ſenſus: ml̓tā hiſtoria rū memoriā. naturaliū rerū cognitionem: moraliūqꝫ ẜmonuꝫ: tuꝫ ſacre ſcripture: ve reqꝫ theologie ꝑceptionē. Hic vt fide integer: ⁊ vita puriſſimꝰ cū primū iuuētutꝭ annos exegiſſet Dalmatis natiōi ſue ꝓpinꝗs: quaſdā lr̄as a latinis: greciſqꝫ diuerſas adinuenit ⁊ ꝯpoſuit: q̄ poſtea Sclauonie appellate ſunt: quas Sclauonibꝰ ꝗbuſdaꝫ Germanie populis dedit. Et nō ſolū lr̄as eas ꝯpoſuit: ſꝫ et officiuꝫ quo nos vtimur ex greco ī id ip̄ꝫ idioma traduxit ⁊ ꝯtulit. qd̓ ēt nouiſſimis tēporibꝰ Eugeniꝰ quartꝰ pōtifex eiſdē ꝯfirmauit. Hic aūt eloquētiſſimꝰ: ſanctiſſimuſqꝫ ad vtilitatē hoīuꝫ nō ſolū hec q̄ ſb̓iecta ſunt edidit opuſcula: ſꝫ ⁊ alia ml̓to plura q̄ reꝑiri minime potuer̄t. Libri diui Hieronymi Expoſitio fidei ad Damaſuꝫ papam li i Incipit Credimus. li Incipit Credimus in v Expoſitio Niceni concilij fidei li i Incipit Dauid glorioſus. De fide chriſtianorum li i Incipit Omnipotens deus pater. De eſſentia trinitatis
Anno Chriſti Mūdi Papa 45ꝰ 424 56 23

Annō Hūdi Cprmi ¶ A jber .IX. li i incipit Proxime accidit. Contra hereticos li z incipit Pelagius hr̄. Contra pelagianos li 2 incipit Pauci admodum. Contra Ioninianum Contra Luciferianum li i incipit Proxime accidit. Contra Uigilantium li i incipit Uigilantius. Cōtra Origenem de reſurrectione carnis li i incipit Ante annos. Ad Pamachium ⁊ oceanum li i incipit Si iuxta apo. Apologeticum ad Auguſtinum li i incipit Domino ſancto. Ad Iulianum exhortatorium li i incipit Filius meus. Ad Ruſticum de penitentia li i incipit Qui ignotus. De frugi ⁊ luxurioſo li i incipit Nouerit. De corruptione. lxx. interpretum In pſalterio ad ſuſanam ⁊ frate. li i incipit Dilectiſſimis. De quindecim ſignis diuini iudicij De viris illuſtribus li i incipit Scripſi librum. De diſtantia locorum De ſtudio ſcripturarum li i incipit Frater Ambroſius. De queſtionibus hebraicis in geneſi li i incipit Ignota. De tribus queſtionibꝰ ad Damaſuꝫ papā li i incipit Breuis epiſtola. De veſte ſacerdotali ad Fabiolam li i incipit Uſqꝫ hodie De vita clericorum ad Nepotianum li i incipit Petis a me. Epythaphium Nepotiani li i incipit Grandes materias. De inſtitutione clerici Epythaphium ſancte Paule li i incipit Si mei cuncta. Ad Tyraſum de dormitione filie li i incipit Benedico ⁊. Ad Alexandrum de reſurrectione carnis li i incipit In ipſo tam. Ad Heliodorum de contemptu mundi li i incipit Quanto amore. De vita Pauli primi eremite li i incipit Inter multos. De vita Malchi ⁊ Hilarionis li ⁊ incipit Qui nauali. De origine anime ad Auguſtinuꝫ li i incipit Domino ſancto. Contra detractorem Ruffinum li z incipit Ex veſtris ⁊ multo. De litterarum hebraicarū interpretatione li i incipit Nudius tertius. De vita clerici ad Oceanum li i incipit Sophronius. De vita monachi ad Ruſticum li i incipit Sufficere qui. De virginitate ſeruanda ad Euſtochium li i incipit Audi filia. Ad Demetriadem virginem li i incipit Inter omnes. Ad Atletam li i incipit Apoſtolus Paulus. Ad matrem ⁊ filiam ī gallijs li i incipit Primum ſcire. De lapſu Suſane li i incipit Quid taces. Ad Oceanuꝫ li i incipit Unius vxoris. De lapſu Sabinij li i incipit Semel quoqꝫ. Ad Ageruntiam demonogamia li i incipit In vetere via. Ad Furiam de viduitate ſeruanda li i incipit Obſecras. Ad Flauiam de morte Nebridiſ Ad Paulam de morte Bleſille li i incipit Quis dabit. Ad Pamachium de morte Paulini li i incipit Sancto. De dormitione fabiole li i incipit Plures anni. De vita monaſtica li ⁊ incipit Bonus homo. De honorandis parentibus li i incipit Parentum. De virtutibus cardinalibus li i incipit Tres quodam. De hebraicis locis li i incipit Euſebius qui. In canticis canticorum li ⁊ incipit Epithalamium. Super canticis canticorum ad Damaſum li i incipit Beatiſſimo pape. De tribus naturis anime li i incipit Anima tres.

Anno Chriſti Mūdi .IX. ¶ Liber Donoriut li i incipit Multi ſunt. De oſanna li ⁊ incipit Cum apud. De eccleſiaſtica hiſtoria ¶ Commentarij. Suꝑ Iſaiā li. iª. Suꝑ duodecim ꝓphetas li. 22. Suꝑ Mattheum li. 4. Suꝑ pſalmo Dn̄e refugiuꝫ li. i. Suꝑ pſalmo Eructauit li. i. Suꝑ pſalmo Sicut ceruus li. i. Suꝑ pſalmo Cōfitemini dn̄o qm̄ bonꝰ li. i. Suꝑ pſalmo Niſi dominus edifica. li. i. ¶ Sermones. De natiuitate dn̄i Sermo. i. De epiphania dn̄i Sermo. i. Ze quadrageſima Sermo. i. In vigilia paſce Sermo. i. In die paſce Sermo. i. Ee aſſumptiōe beate Ma rie v̓ginis Sermōes. 2. De vincul̓ Petri apl̓i Sermo. i. Epl̓e ad diu̓ſos cētū quinqꝫ. ¶ Tranſlationes. Nouū ⁊ vetꝰ teſtamētū trāſtulit ī latinū. Hiſtorie eccleſiaſtice Euſebij Ceſarienſis libros ex greco latinos fecit. Atqꝫ eiuſdē Euſebiſ Chronicā de tēporibꝰ. Omilias Origenis ī cāticis cāticoꝝ traduxit. Sꝫ ⁊ Ioſephuꝫ hiſtoricū trāſtulit: vt quodam Uiri doctrinis excellentes. eius ꝓlogo ꝯſtat. Euſebius natiōe cremonēſis beati Hieronymi diſcipulus his tēporibus floruit. vir certe eloquētiſſimus: q̄ inter cetera vitā oēm ac trāſitū ſui p̄ceptoris pulchro ẜmone conſcripſit. Paladiꝰ Scothoꝝ ep̄us: hō plane vita ⁊ doctrina inſignis ꝑ hoc tēpꝰ illo a Celeſti no miſſus magnā occidētis partē ſua opera ad Chiſti fidem conuertit. Patricium preterea Conctes ſororis ſancti Martini filium his temporibus fuiſſe cō ſtat: qui ibi cōſtitutus epiſcopus incredibili feruore Chriſtum euangelizauit. Philipus preſbyter diui Hieronymi auditor per idem tēpus nonnulla ſcripto mandauit: ⁊ ꝙͣmaxime ī Iob commentarios edidit. Et familiares epiſtolas plurimas ad paupertatis ⁊ dolorum tollerantiam exhortatorias ſcripſit. Encheriꝰ quoqꝫ Lugdunēſis ep̄us eodē tēpore ī p̄cio fuit: ⁊ aulopoſt obijt. Qui ⁊ de ꝯtemptu mundi epiſtolam ſecularis philoſophie plenam ſcripſit. Quedā etiaꝫ opuſcula beati Gaſſiani lato tenſa ſermone in vnum coartauit volumen. Uincentiꝰ ꝗdā preſbyter natione Gallus hō ſane ī ſcripturis ſanctis edoctꝰ hoc tꝑe claruit. ꝗ ad euertēdos hereticos validiſſimā diſputationē nitido ẜmone ꝯſtruxit. Entropiū preſb̓em beati Auguſtini diſcipulū: his tēporibꝰ fuiſſe ꝯſtat: ꝗ̄ romane hiſto rie Epithomē ſatis elegāti ſtilo ⁊ or̄one edidit: incipiens ab vrbe ꝯdita vſqꝫ ad tēpo ra ſua. Scripſit etiam alia multa: ⁊ preſertim ad duas ſorores virgines epiſtolas cōſolatorias duas in modum libelli ſcilicet de pudicitia ⁊ amore religionis. Euagriꝰ alter vir doctus ꝑ hoc tempꝰ Simonis iudei altricationem ſcripſit ac Theo phili chriſtiani. Theodotum Ancyranum epiſcopum virum non mediocriter doctum: per hos dies aduerſus Neſtorem hereticum librum ſcripſit dyalectica quidē arte ornatum. Heciꝰ Patriciꝰ romanꝰ vir fortiſſimꝰ ſuꝑiori anno ī locū Cōſtātij magiſter militū ab Honorio ſb̓rogatꝰ cū burgūdiones bello ꝯpeſcuit: ⁊ frācos gallias occupātes ſuꝑatoſ incredibili cede repuliſſet: atqꝫ alanos acerrimis p̄lijs agitaſſet: hoc anno vādalorū ac Sueuoꝝ motꝰ ꝑtimeſcēs ex hiſpania vlteriori ī citeriorē ꝯfugit. Quod Honorius egre ferēs ſtatiꝫ eo abrogato Eaſtinū comitē Scythā genere magr̄m militū ac ꝯſulē declarauit: qͥ receptis Hecij copijs ⁊ exercitu reꝑato ī citeriorē hiſpaniā ſe ꝯuertit. ⁊ auxilio Bonifacij comitis: q̄ Aphricā ꝓcurabat(⁊ beato Auguſtino amiciſſimus erat) res p̄claras ꝯtra barbaros geſſit: imperiūqꝫ magnopere extulit. Cū āt eo anno defunctꝰ eēt Honorius: Caſtino ꝓcurāte ⁊ Hetio aſſentiēte Ioānes ꝗdaꝫ imperiū inuaſit: ⁊ hoc Heciū feciſſe dicūt ꝑꝑ ignominiā ab Honorio receptā: ꝗ eum magr̄atu priuauerat. Nec eo ꝯtētꝰ Heciꝰ hūnos.i. vngaros ad Italie inuaſione excitauit. S cū Rome hāc ob rem captꝰ fuiſſet ꝓmiſit ꝙ alanis ꝑſuaderet vt apud Panonias ſe ꝯtinerēt: quod ⁊ fecit qd̓ in gr̄am receptꝰ a Theodoſio Gallie prefectus ē. Heodoſiꝰ iunior Archadij filiꝰ vndecimꝰ cōſtinatinopolinꝰ imꝑator in tre t cēteſima olympiade mortuo Honorio ēt cū Ualētiniano Placidie amite ſue filio imꝑauit annis. 27. Princeps ſiꝗdem chrianiſſimꝰ: q̄ imperiū ī ml̓ta reꝫ H 2
Theodoſius 431 56 30

Anne Oūdi gbrni ¶ Liber .IX. Theodoſi perturbatione poſſedit. Nā Aphricā ferme vniuerſam a Geneſerico Uādaloꝝ re Se ablatā amiſit: ⁊ Egypti partē deperdidit: In panonia quoqꝫ ⁊ huni Attila rege imperium vaſtauere. Multas ēt in Britannia calamitates: direptiones: vaſtationeſqꝫ pertulit. Deinde Ueſegothi: Sueui ⁊ Alani: Luſitaniam: Taraconenſemqꝫ Hiſpaniā ⁊ Aquitaniā capientes a Ligeri fluuio vſqꝫ ad Carhaginē omīa occupa uere exceptis quibuſdā ꝓuinciſs: vꝫ Cantabris ⁊ Aſtruribꝰ: qui ꝓ ſua cōſtantia romanoꝝ milites conſeruauere. Que ꝗdem mala p̄meditans Theodoſiꝰ Ualētinianū ſtatim Ceſarē creauit: qm̄ ⁊ cū Placidia matre ſua ad regēdū occidētale imperiū miſit. Quo tēpore Ioānes(quē diximꝰ) imperij inuaſor dum Aphricā: quā Boni facius optinebat bello repoſcit ad defenſionē ſui ip̄ius infirmior factus ē. Quapropter Theodoſius ⁊ Ualētinianus ceſar mira felicitate Ioānē tyrānū oppreſſere re gnumqꝫ recepere: Hecio venia data: ꝙ huni quos ꝑ ip̄m Ioānes acciuerat eiuſdem ſtudio ad ꝓpria rediere. Caſtinus aūt auctor Ioānis tyranidis in exilium auctus ē. Statimqꝫ totius Italie ꝯſenſu Ualentinianus Auguſtus ⁊ imperator appellatus ē: ⁊ apud Rauenam imperij gubernacula ſuſcepit. Papa 46ꝰ Ixtus tertius papa/ natione romanus: pr̄e Priſco poſt Celeſtinū ſedit annis. 8. ⁊ diebꝰ. y. Qui inito pōtificatu a Baſſo quodā preſb̓ro de adulterio reus ī iudicio accuſat̉. Sꝫ ꝯgregata quinquaginta ſeptem ep̄oꝝ ſynodo ita 56 31 432 cauſam ſuam purgauit: vt ab oībus vno ꝯſenſu abſolueret̉: ⁊ Baſſus calūniator iniquus Ualētiniano ⁊ Placidia annuētibꝰ ī exiliū mittit̉: vt habet̉ in canone. 2. q. v. cº. Mādaſtis. Aiūt aūt Baſſuꝫ poſt exiliū nō multū ſuꝑuixiſſe: ſꝫ tertio mēſe diē extre mū clauſiſſe: cuius ꝗdem corpus Sixtus ip̄e manibꝰ ꝓprijs cū aromatibus ſepelire voluit. Hic ſtatuto mādauit nullū clericū ī alterius parochia ordinari debere: vt ha bemꝰ ī canone. 7i. di. cº. Clericos. Edificauit baſilicam beate Marie v̓ginis iuxͣ ma cellū Lybie: que poſtea ſancta Maria maior appellata ē. Cui ēt tēplo pōtifex mul ta dona obtulit. Tandē vt vir munificꝰ cū omīa que habuit pauperibus erogaſſet: nonnulliſqꝫ preſbyteris: dyaconibus ⁊ ep̄is ordinatis moritur ⁊ apud corpus beati Laurentij ī Crypta ſepelitur: vacauitqꝫ tunc ſedes dies. 22. Bonifacius comes genere Thrax/ Aphrice ꝓcurator ⁊ beatiſſimi pr̄is Auguſtini in timus obſeruator catholicꝰ ꝗdem vir ⁊ bello ſtrenuus: cum Ioannem tyrannum in Aphrica poſt ml̓ta varijs ī locis ⁊ euētu vario ꝯmiſſa prelia interfeciſſet: ⁊ a Ualēti niano imꝑatore ꝓuinciā repetitā nō reddidiſſet: hoc anno a Siſulpho egregio Valētiniani duce ex Carthagine pulſus ī Mauritaniā fugit: vbi cū ꝓuinciā ꝯtra eum obtinere nō poſſe cerneret Uādaloꝝ: Aiemanoꝝ Gothorūqꝫ gentes ab Hiſpania ī Aphricā cū Gēſerico(ꝗbuſdā ꝯditionibꝰ appoſitis) inuitauit. Quod audiēs Gēſeri cus: ꝯditionemqꝫ acceptās ſtatim traiecit: ⁊ vniuerſaꝫ ꝓuinciā ferro: flammiſqꝫ depopulatus ē: ⁊ diuina humanaqꝫ fedās etiam ep̄os ī exiliū miſit: ⁊ Arrianos introduxit. Cunqꝫ Carthaginē ⁊ Ipponem cepiſſet: nec Bonifacio pacta ſeruaret: Bo nifacius merore confectus: vita exceſſit. Gēſericus aūt hic ſecūdus Uādaloꝝ rex ꝙͣuis medio regni ſui tēpore hiſpanos: gallos: ac romanos ꝯtriuerit hoc anno Carthagine illa prepotēte capta: vꝫ quingeteſi mo ⁊ trigeſimoquinto anno poſtꝙͣ a romanis ceperat eē ſb̓iecta: vbi cedibus ⁊ rapi nis oīa fedauit: ⁊ ep̄os: clericos: ac catholicos expulit: ibideꝫ tn̄. 37. annis regnait: ⁊ oēm eam ꝓuinciam. Egyptūqꝫ vſqꝫ ad Ethyopiā ſuo ſb̓iugauit imperio: Eaqꝫ ꝑ an nū potitus ēt claſſem maximā ī Siciliā duxit: magnāqꝫ predam abduxit: ⁊ ī Aphri cam tranſportauit. Gēſerico aūt ſine virili prole mortuo Hymericus eius gener eo crudelior ſucceſſit: ⁊ regnauit annis. 7. ⁊ menſibus. v. Is. zo0. ep̄os exilio relegauit. Quo morte ſublato Gūtamūdus Gēſerici fratris filius regnū accepit: ꝗ catholicos ab exilio reuocauit: ⁊. i2. annis regnauit. Poſt quē Trāſamūdus Hymerici predicti filius regnauit quaſi annis. 18. Et cū Uādalica ꝑſecutio annis cētū duraſſet: ſb̓ Chil perico rege ceſſauit: in quo Uandaloruꝫ regnum finem accepit(vt dictum eſt Iuſtiniani tempore. Auguſtinꝰ v̓o maximꝰ pr̄ Ipponēſis ep̄us viroꝝ omniū ſanctitate ⁊ ſciētia clariſſimꝰ hoc anno Gēſerico p̄dicto Ipponē ciuitatē ſuā obſidente ſeptuageſimū ſextū annu

Anmno Mūdi Chriſti .IX. ¶I Ier Theod̓oſiue habēs: ⁊ ī clericatu: vl̓ ep̄atu quadrageſimuꝫ 5º. kalē. Septēbris: ⁊ tertio obſidionis mēſe ante Bonifaciū comitē obiſt: ne.ſ. patriā ſuā a barbaris(qd̓ breui euenit) capi aut diripi videret. Nouē deinde mēſibꝰ Gēſericus vrbē obſedit ⁊ demū cū ingēti ce de recepit. Eius aūt ſanctiſſimū corpus ī baſilica ſancto Stephano dedicata eiꝰ madato ſepelit̉: comitāte vniuerſo clero ac Ipponēſi populo: q nō aliter flebat ꝙ ſi vni co atqꝫ optimo parēte orbata fuiſſet. Inualeſcēte poſtea ac cūcta fedāte Uādaloruꝫ perfidia recedētibuſqꝫ vniuerſis Chriſti fidelibus id ſanctiſſimum corpus ī Sardi niā trāſlatū ē. Regnāte deīde ī Lūbardia Luithprādo lōgobardoꝝ rege āno ſalutꝭ noſtre. 737º cū Sardinie ducētos ⁊ ꝗnquaginta annos honorifice tumulatū fuiſſet: eidem Auithprādus rex illud ad ſe deferri curauit: ⁊ P apie cū honore collocauit. Hic ſanctiſſimꝰ pr̄(vt Poſſidonius ad v̓bū retulit) v̓bum dei vſqꝫ ad extremam egri tudinē impretermiſſe alacriter ⁊ fortiter: ſana mēte: ſanoqꝫ ꝯſilio ī ſancta eccleſia p dicauit: mēbris omnibus ſui corporis incolumis: integro aſpectu atqꝫ auditu coram ſtātibus fratribus atqꝫ orātibus obdormiuit cū fratribus ſuis: Teſtamentū nulluꝫ fecit: quia vnde faceret nō habebat. Huius excellētiſſimi teſtimonia: cū adſint innu merabilia eloquētiſſimoꝝ virorū illius ſanctitatē: doctrināqꝫ extollentiū. Illud precipuū ē: qd̓ nouiſſime Pius papa ſecundus in eius laudē his v̓ſibus cecinit dicens. Atqꝫ hūana ſiml̓ dogmata ⁊ alma patēt. Garbarice gētis decus auguſtine penne Cuius ⁊ īſtruimur doctrinis atqꝫ moēur Horrida qm̄ nobis aphrica terra tulit: Qui ſcripturarum profers arcana ſacraꝝ: Exemplis probitas cuius in orbe micat Milis librorum per te pr̄ alme leguntur Eloquijs reſerans abdita cuncta tuis. Edita que promūt quicquid vbiqꝫ latet. Doctior ingenuaqꝫ oī cultiſſimus arte Sis fautor oībus pius o ſanctiſſime p̄ſul Et ſtudio preſtās: ingenioqꝫ nitens: Quē nihil obſcuꝝ latuit: ſed ⁊ oīa clarent. Atqꝫ deo ſuas offer ad alta preces. Edidit hic glorioſus pr̄ infinita ꝓpe libroꝝ volumina: ſed que ad manus noſtras cū ſolerti inꝗſitiōe d̓uenerūt eoꝝ titulos ac prīcipia ꝙͣ diligētiſſime hic ſubnectere cura i Auguſtini. uimus. De trinitate li xv. incipit Lecturus hic. bͨ De naͣ religiōe li i. Cum omnis vite.ᶻ De trinitate tractatꝰ li i. Catholice fi. De ciuita. dei li 22. Glorioſam ciuitateꝫ. De ſpū ⁊ lr̄as li i. Lectis opus. Aōfeſſionū li 13. Magnus es domine. De.4. v̓tutibꝰ cardīalibꝰ li i. Deſideriū De btā vita li i. Si ad philoſophie. De ꝯtēplatiōe chr̄i li i. Qm̄ in medio. De incar. v̓bi li. Spes verboorum. De fide reꝝ inuiſibiliū lii. Sūt ꝗ putāt. Soliloquioꝝ li. i. Cognoſcam te. De peccato originali li2. Quā de nr̄a. Manuale li i. Quoniam in medio. De p̄deſtinatiōe diuina li. i. Dū ſacraꝝ De ſpū ⁊ aīa li i. Quoniam dictū De patiētia li i. Uirtus animi. De naͣ boni li i. Liber de natura. De mirabilibus ſacre ſcripture li tres. De libe̓o arbi. li 3. Dic mihi queſo. Omnipotens dei De p̄deſtīatiōe li. i. Dixiſſe quidē. De. x. cordis li i. Xominus ⁊ deus. De naͣ ⁊ gr̄a li. i. Librum quem. De cura habenda pro mortuis li vnū. De gr̄a ⁊ li. arbi. li. i. Propter eos. Diui ſanctitati tue. De cōrectiōe ⁊ gr̄a li. 1. Lectis litteris. De mēdacio lii. Magna queſtio. De immortalitate aīe li i. Si alicubi. Cōtra mēdaciū li i. Pulta mihi. De preſcīa dei li i. Queris vtrum. De.xij. gradibꝰ abuſionis li i. Poſt. De naͣ rerum li i. Optatio diuina. De ꝯflictu vitioꝝ li i. Apoſſolica vox. Encheridion li i. Fundamentū aliud. De fide ⁊ oꝑibus li i. Quibuſdam. De vidēdo deū li i. Memor dei mei. De diuinatiōe d̓monū li i. Quodā die De vita chr̄iana li i. Si ego peccator. Ad Oroſiū dialogice li i. Licet multi De fide ad Petrū li. 3. Epiſtolam fili. De Agone chriſtiano lii. Corone dicto. De octo dulciciſ queſtionibus. Quantum mihi videre. De p̄ſciētia dei li i. Fateor me. De fide ī ſymbolo li i. Quoniā ſcriptū. De vtilitate credēdi li i. Si mihi homo. De vera innocētia lii. Innocentia. De corpore Chr̄i li i. Sicut ⁊ nos. De magr̄o ad filiū ſuū li i. Per idē tēpꝰ. De duabꝰ aīabꝰ li i. Opitulante deo. Demuſica li 7. Modus quidem. De ꝙͣtitate aīe li i. Quoniam video.

Anno Oūdi Chrſti .IX. Theo. iuni. ¶ De collatione. x. p̄ceptoꝝ ad. x. plagas. Suꝑ Ioānē omil̓. i22. Intuentes quod Incipit Non eſt ſine. Suꝑ epl̓am eiuſdē. omil̓. x. Quod erat De cātico nouo li i. Omnis ꝗ baptiſmū Expoſitio epiſtole Iacobi. DuodeDe quattuor fer̄. li i. Celeſti. cim tribus. De. 90. hereſibus li i. Simoniaci. Expoſitio epiſtole ad Romanos. Hi De ſermone dn̄i ī mōte li i. De ẜmone qui ſunt. De ꝯcordia euāgelij li 4. Qm̄ ẜmone Expoſitio epiſtole ad Gal̓. Cauſam De naͣ ⁊ origine anīe ad Uincētiū li 4. propter quam Quod mihi. Expoſitio Quicunqꝫ vult ſaluus eſſe. De loco inacceſſibili vbi deus habitat Traditur. li i. Uere domine. Expoſitio Symboli contra iudeos ⁊ paDe naͣ ⁊ origine anīe ad Renatum li i. li i. Inter preſſuras. Sinceritatem. De renunciatione ſeculi li i. Kariſſimi De eadē re ad Petrū li i. Omnino. De eadē re ad Ioānē li 2. Deum nemo De octoginta tribus queſtioninus lii De ecl̓iaſticis dogmatibꝰ li i. Credimꝰ Utrum anima. De ordine li 2. Ordinem. Contra quinqꝫ hereſes lib i. DebiDe regula ad eremitas clericos liitor ſum. Hec ſunt. De moribus donatiſtarum li ii Dile Itē alia regula cōis li i. Ante omnia. ctiſſimo fratri. De oꝑe monachoꝝ lii. Iuſſioni tue. De correctione eorum ad Bonifacium li i De die iudicij li i. De die. Laudas gratulor. De cathetizandis rudibus li i. Petiſti. Acta contra Fortunatum lii Ego iam De cathetiziſmo li i. Qui in ꝓximo. De moribus eccleſie ⁊ manicheorum li De baptiſmo paruuloꝝ li 4. Quāuis In alijs libris De vnico babtiſmo li 7. Re ſpondere Sub qua cautela ſint recipiendi manichei De baptiſ. ꝯtra donatiſtas li i. Libris Cum ad manichei De virginitate li i. Librum de. Contra fauſtum manicheum li 23 De vera viduitate li. i. Auguſtinꝰ ep̄ꝰ Fruſtra quidā De bono coniugali. li i. Quoniam. De hereſibus que ſunt duodecim li i De nuptijs ⁊ cōcubijs li2. Hr̄tici noui. Ꝙ petis De adulterinis cōiugiſs li i. Prima q̄o Contra maximum hereticuꝫ li 2 De ꝑfectione iuſticie lii. Sāctis fr̄ibꝰ. Diſputationem De penitentia li i. Quam ſit. Contra eūdem li i Auguſtinus De elemoſyna li i. Multa ⁊. Contra Felicianum Arrianum li i Itē de penitētia lii. Mors pe. Extorſiſti De paſtoribus li i. Spes tua. Ad inquiſitiones Ianuariſ li 2 Ad De ouibus li i. Uerba que. ea que De gr̄a noui teſtamēti lii. Qm̄ mihi. Contra epiſtolam Parmeniani li 4 Ad Hieronymū de eo qd̓ ſcriptū ē: qui Multa quideꝫ totā legem ẜuauerit li i. Qui ad teCōtra epl̓as Potriliani li z Noſtis vos Super nouum ⁊ vetus teſtamentum. Contra epiſtolam fundamenti lii SecūSuꝑ geneſim ad lr̄aꝫ li i2. Oīs diuina. duꝫ deum Super geneſim imperfecte contra maAd Probam de orādo deum li i Ut nicheos lii. Si eligerent. petiſſe Queſtiones noui ⁊ veteris teſtamenti De aſſumptione bate Marie li i Quia Deus hoc quod profundiſſime Locutionū in quinqꝫ libris Moyſi ⁊ ī De periurio ſermo Corona victo. Ieſu naue ⁊ ī liº. iudicū li. 7. locutiōes. Queſtiones euangeliorum li 2 Hoc Annotationes in Iob Opera magna opus. Expoſitiones ī pſalteriū in ducentis.ſ De verbis domini li i Euangelium tractatibꝰ volumīa tria magna. Btūs Expoſitio ſuper prouerbia de muliere Retractationum li 2 Iam diu forti. Preſtabit nobis. Ad Simplicianū li

¶ Liber Chriſti .IX. Theodoſiꝰ iunior De grammatica li tiſtis. Ricit eo quod ſcripſit De Rhetorica Cōtra aliquos dōatiſtas lii Ꝙͣ timetis De geometria Cōtra neſcio quē dōatiſtā lii ꝓbatiōes Ad Freſconiū grāmaticū ꝑtiſdonati li Admōitiōes donatiſtaꝝ lii Quicūqꝫ ea quattuor Quādo ad te Geſtoꝝ cū Emerito dōatiſta lii Gl̓ioſiſ. Cōtra ẜmonē arriāoꝝ lii Eoꝝ p̄cedēti De tribꝰ queſtionibꝰ ꝯtra pagāos libruꝫ Cōtra aduerſarium legis ⁊ prophetarū vnum Mouet quoſdam libros duos Ꝙ miſiſtis De diuerſis ad quod vult deus dyacoCōtra Gaudētiuꝫ ep̄m li 2 Gaudētiꝰ nem li Quod petis Contra duas epiſtolas pelagranorū li Confutatio quorundam capitulorum ſiquattuor Noueram te bi falſo impoſitorum Quidaꝫ chr̄iane Cōtra Iulianum li ¶ Cōtūeliaſ Sermones ad Eremitas Fratres mePſalmi cōtra ꝑtē dōati li i Oēs ꝗ de Epiſtole ad diuerſos: ⁊ econtra numero Cōtra epl̓aꝫ Dōati hr̄tici li i Aſte ip̄o centum ⁊ duodecim Contra ꝑteꝫ Ionati li 2 Qm̄ donati Epiſtole ad Hieronymum ⁊ ad quoſdaꝫ Cōtra Felicē māicheū li 2 Honorio numero ſeptuagintaocto Cōtra Secūdinū Manicheum librum De diſciplina li 4 Locutꝰ ē vnum Beniuolentiam De dialectica Contra Hylariuꝫ li i Qui dicunt Te Ariſmetrica Contra quod attulit Centurius a dona De philoſophia li i In annuis feſtis dominicis ⁊ in pleriſqꝫ ſanctorum natalitijs: ⁊ de alijs rebus ſermones qui pre multitudine numerari non poſſunt. Hylarius gallus arelatēſis ep̄s vir ſāctitate ⁊ doctrina inſignis ꝑ hec tēpora claruit 439 Qui certe pauꝑtatis amator extitit. ⁊ erga inopeſ ſui corporis labore ſollicitꝰ fuit. De quo refert̉ ꝙ etiā pro reficiēdis pauꝑibus ruſticanoꝝ labores licet clariſſimuſ eēt ꝑſepe exercebat: nec propterea ſpiritualia negligebat Tradunt hunc quedam moralia opuſcula edidiſſe: ⁊ potiſſimum Honorati predeceſſoris ſui viri ſanctiſſimi vitam ad multorum vtilitatem compoſuiſſe fertur. Siluanus Maſſilienſis p̄ſſb̓yter vir diuina: hūanaqꝫ diſciplina edoctꝰ his tp̄ibus ea in vrbe in p̄cio fuit. Qui de v̓ginitatiſ bono elegati ⁊ aꝑto ſermone lib..3. ꝯpoſuit Itē de auaritia lib. 4. De preſenti iudicio li. 6. Epiſtolarum lib. i. In geneſi Exameron li. i. Et omilias multas atqꝫ alia multa. Uictorinuū ſimiliter Maſſiliēſem Rhetorē luculētiſſimū his diebuſuita exceſſiſſe conſtat: qui ⁊ in Geneſi: ideſt a principio libri vſqꝫ ad obitum Abrae commētatus eſt: ⁊ alios metro chriſtiano ſenſu edidit libros. Maximus Taurinenſis epiſcopus in diuinis ſcripturis eruditus: ⁊ ad docendam Ca0 ex tempore plebem ſufficientiſſimus hoc anno quieuit in pace. 7º. vꝫ kalen. Iulij eiuſqꝫ dies illa celebris habet̉: qui preter ſanctitatem etiam in cōponendis Omi lijs atqꝫ ſermonibus clarus fuit. Compoſuit autem inter cetera nonnullos tracta tus de apoſtoloꝝ: deqꝫ Ioannis baptiſte laudibus: ac de beato Euſe. vercellēſi: ⁊ de ſancto Cypriano duos. Sed ⁊ de baptiſmi gratia librū vnū. Ae auaritia ho ſpitalitateqꝫ librū unū. De lūe defectu librū vnū. de elemoſynis librū vnū. De ieiu nio: de paſſiōe Chr̄i librū vnū. De Iuda ꝓditore libꝝ vnū. De cruce domini libꝝ vnū. De ſepulchro eiuſdē li. i. De reſurrectiōe li. i. De accuſato domino ad Pilatu li. i. De kalē. Ianua. omiliā. De natale dn̄i omil̓. ⁊ d̓ Theophania. ⁊ d̓ paſca: ⁊ d̓ pthecoſte multas. deqꝫ hoſtibus carnalibus non timendis. Et de gratia poſt cibū de agēda: atqꝫ de Niniuitaꝝ pēitētia li. i. ⁊ ſermōes multoſ multaſqꝫ omiliaſ. Proſius hiſpanus patria Taraconēſis diui pr̄iſ Aug. diſcipulꝰ eloquēs uir ⁊ hiſto riaꝝ ml̓taꝝ cognitor his tꝑibꝰ defūcto Aug. Romā vēit: ⁊ ſeptē libros aduerſus gē tes edidit: ī ꝗbꝰ totiꝰ pene mūdi calamitates miſeriaſqꝫ: ac belloꝝ īꝗetudines repli cans oſtēdit magis chr̄iane obſeruātie eē ꝙ cōtra meritū ſuū romana reſpubli. ad huc duraret. ⁊ pace culture dei pacatum retineret imperiū. Chronicam ēt ab exor dio mūdi vſqꝫ ad ſua tp̄a ſcripſit. Et d̓ Ormiſta.i. d̓ miẜia mūdi ītitulauit. Hic ē ille
Anno M 14

Anuo IX. Oūdi Ehriiti ¶ Liber Theodo. iunior Proſiuſ qui ab Augꝰ pr̄e ꝓ adipiſcēda anime rōne ad Hiero. hieroſolimā miſſuſ: dū rediret. Qū Stephāi ꝓthomartyris reliquias tūc īuētas primꝰ attulit occidēti. Petroniū mōachuꝫ bononiēſem ep̄ꝫ ſāctiſſimū his tp̄ibꝰ floruiſſe ꝯſtat: qui ab ipſa ſua adoleſcētia ī mōachoꝝ r̄gulis exercitatꝰ vitaſ patꝝ ſcripſiſſe fert̉: qͣſ velut ꝯfeſ ſiōis ſue normā mōachi oēſ poſtmodū ꝯplexi ſūt. Fert̉ ⁊ eiꝰ d̓ ep̄i ordīatōe tractatꝰ. Ioannē ēt Damaſcenuꝫ mōachū doctiſſimū ac inſignē theologū. huic etati nōnulli aſſignāt. Qui ⁊. 4. ſniaꝝ li. edidit. Quoꝝ principiū ē. Nēo deū vidit vnꝙͣ. In qu bus de fide: de hūanitate Chr̄i atqꝫ baptiſmo optime ꝑtractat. vbi Gregoriū Na zanzenū Gregoriūqꝫ Nicenū ac Dydimū alexadrinū plurimū imitatus ē. Item cur deus ⁊ hō in. 2. libris explicuit. Incipitqꝫ. Spe ⁊cͣ. Libros quoqꝫ medice arti edidiſſe fert̉. In quibus morboꝝ cas deſcribit ⁊ medelas. In huius viri p̄coniuꝫ multa admiratiōe digna Prudentius ſcribit: que breuitatis cā omittunt̉. Dyabolū hoc tp̄e Moyſi ꝑſonā ſūpſiſſe tradūt. ⁊ iudeos multos in Creta inſula de cepiſſe: dū eos ex eadē inſula in terrā ꝓmiſſiōis ad ſil̓itudineꝫ veteris teſtamēti hi ſtorie ſicco pede per mare perducer̄ pollicetur. Quia multi ex his qui falſū Moy ſen ſecuti ſūt in vndis perier̄. Reliqui v̓o iudei ea in inſula Chr̄i fidē ſuſceper̄. Eo primꝰ papa natiōe Thuſcus: pr̄e Quintiano pꝰ Syxtū ſedit ānis. ri. Papa. 47ꝰ mēſe vno diebꝰ. 13. hic ꝯgnomēto magnus ⁊ dignitate primus habituſ fu dit: eo ꝙ eloquētia nemini ceſſit: ⁊ multos ſapiētia p̄celluit. breuitatis eniꝫ magr̄ ⁊ uniuerſe v̓tutis ⁊ ſāctitatis pene artifex fuerit. Propterea in calcidonenſi 56 41 442 ſynodo ſūma oīuꝫ pr̄m admiratiōe ter ſāctuſ acclamatꝰ ē. hic eſt Leo(vt quidam ait) eccleſiaſtice dictiōis titulꝰ theologie Homerus. Rōnuꝫ fidei Ariſtoteles. Pe trus in pōtificio throno. ⁊ Paulꝰ ī pulpito chr̄iano: qui ad ꝯfirmādā fidē iā tyrannoꝝ rabie qͣſſatā ac ſemicollapſā multa Gratiāo teſtāte ꝯſtituit. Et prīo vt nullus ſeruus ad clericatuſ offm̄ ꝓmoueret̉: niſi d̓ licētia ſui ep̄i: ſicut hētur ī decretis. 14. di. c. Nullus ep̄oꝝ ẜuū. Itē ut abſqꝫ primatis ꝯſcīa nullus metropolitanus ordine tur. lxv. vi. c. De ꝑſōa. Cēſuit itē ut neceſſitate cogēte oī tp̄e quis baptizari poſſit de cōſe di. 4. c. Hi ꝗ neceſſitate. Voluit itē eo ī baptiſmo: aut ꝯfirmatiōe vniuſ tm̄ acciperet̉ patrimus de cōſe. di. 4. c. Oīſ p̄ſb̓yter. Mādauit ēt Alleluya ⁊ Gl̓ia ī ex celſis deo ī ſeptuageſima ītermitti. de ꝯſe di. 2. c. Hi duo. Cōſtituit p̄terea vt intra actionē myſterij diceret̉. Hāc igr̄ oblationē vſqꝫ placatꝰ accipias. Itē vt nulla mo nacha velamē capitis benedictū acciꝑet: niſi approbatū fuiſtet eā. 40. ānis caſte ⁊ ītegre viſſe. 34. q. 5. c. Ille famule. Multas hic vrbis reparatiōes fecit: ac multa tēpla reſtituit. Sepulchris quoqꝫ apl̓oꝝ ex clero romano cuſtodes addidit: quos cubicularios appellauit. Dōaſteriū ꝓpe ſāctū Petrū cōdidit. Poſtrēo vno ⁊. 80. p̄ſbyteris creatis dyaconis. 30. ⁊. 8σ. ep̄is. 4º. idꝰ Aprilis morit̉: ⁊ ī Uaticano apd̓ ſāctū Petrū ſepelitur. Hic decretales: epl̓as plurīas. Omilias quoqꝫ ⁊ ẜmōes cō plu imos edidit: quoꝝ tituli ſūt iſti: vꝫ. principium pri. Omnium quideē. De elēoſy. ẜmōeſ 5 prīcipiū p. Multis De ſancto Laurentio ſermo. i. Cū oīuꝫ De ieiu. ſermo. 8 prīcipiū p. Si fide. Se Machabeis ſermo.i. Gratias De natīta. d. ẜmo. x prīcipiū p. Salua. De tranſfiguratione domini Omiliā. i. De epiphīa ſermo. 8º prīcipium pri. Ce principium Euangelica. lebrato. In feſto omnium ſanctorom Omiliā. i. De qͣdrageſi. ſer. 8º prīcipiū p. Hebreoꝝ principium Predicāte De paſſiōe do. ſer. 4º prīcipiū pri. Sēꝑ Symbolum Nicenumᵐ. 318. patrum De r̄ſurrecti. ſer. 21. prīcipiū p. Sacͣtiſſirincipium Credimus De aſcēſione ſermones 3. prīci. Pꝰ btāꝫ De ieiu. Pētecoſtes ſer. z. prīcipium pri. Ad Leonem imperatorem epiſtolaſ. ⁊. Principium Officijs que Dubitandum. Ad Anatholium epiſcopuꝫ epiſtolā.i. De Pētecoſte ſer. 4. prīcipiū. p. hodiernā principium Gaudeamus De ieiu. Septī ſermo. 9. principium pri. Ad Flauianum epiſcopuꝫ epiſtolas. 8. Obſeruantiam. principium Bilectiſſimo De apoſtolis petro ⁊ paulo ſermones. 3.

Anno Chriſti Mūdi . IX. Liber Theodoſiꝰ iunior In anniuerſario ſui pōtificatus ſermōes. 3. Principiū. Laudē domini. Cōtra Euticeten tractatus de incarnatiōe domini: in quo redarguit eiꝰ blaſfemiā. Cuiꝰ textus tantā auctoritatē poſtmodū ab eccleſia obtinuit: vt nulli fas ſit ei ēt in mīmo diſſē tire: ſicut habetur in canōe. xv. di. c. Sancta romana eccleſia. Perlinū Anglū vatē inſignē ex filia regis mōacha ⁊ incubo demōe natuꝫ: nōnulli 446 his tꝑibꝰ aſſcribūt. Sane huiꝰ mr̄ regis Bemetie filia inter mōachas in ſācti Petri eccleſia degebat: ī vrbe.ſ. Chaermedin: q̄ viꝝ nūꝙͣ ꝯgnouiſſe cōteſtata fuit: ſed aliquādo dixit viſū ei fuit quendā pulcherrime ſpēi viſū eā fuiſſe āplexuꝫ. Indeqꝫ euaneſcentē grauidā reliꝗſſe. Huiꝰ āt Merlini īſtinctu Vortigerius Britonū rex Chr̄i fidē in immenſū auxit: cui ſucceſſit Uterpandagron eius fr̄: qui magni Ar thuri pr̄ fuit: de quo idē Vter ꝓphāuit.i. caput draconis: ꝗa per draconē in ſtella p̄nūciatus ē. De cuius Perlini geſtis multa fortaſſis ꝙͣ ſatis eſt ſcribitur. ¶ Bunorum regni principium. Huni Scythice gētes efferatiſſime fuerūt: ac in Scythia originē habuerunt. ⁊ Ri 447 pheos mōtes Gothie ꝓpinꝗores primū incoluerūt. hi nanqꝫ gothoſ ꝗ poſt Cōſtā tinū magnū(vt premiſſū ē) multis cladibꝰ ab ipſo acceptis ī eoꝝ natali ſolo ꝑ ānos circiter ſeptuaginta primū ſuo imperio ſubiecerūt. ꝓpter qd̓ ⁊ gothi bifarie ſe diuidentes: alij Oſtrogothe cognoīari voluerūt. ⁊ hi orientales fuere. Occidētales vero Ueſegothe appellati ſūt. Ueſegothas aūt ſuperioribꝰ diebꝰ huni ſuis ſedibꝰ eiiciētes regnū eoꝝ adepti ſūt. Hoꝝ igit̉ hunoꝝ reges primi fuer̄: Octar: ⁊ Roas filij cuiuſdā nobiliſſimi inter hunos Oundzeturo noīe: ꝗbus defunctis in regno Bleda ⁊ Attilla germāi ſucceſſer̄. Attilla aūt cum ſuperbiſſimꝰ eēt et belloꝝ ama tor. Bleda aūt pacificus: nec Attille īiꝗtati aſſentiret: lōgiorēqꝫ militiaꝫ diſſuade ret: ⁊ alios reges vꝫ Oſtrogothaꝝ ⁊ Gepidarū nō tanꝙͣ ſubditos: ſed vt veros ſo cios hēndos eē cenſeret. Eā ob rē indignatꝰ Attilla cū Budalie vrbis muro cin gēde operā daret Bledā ꝑ fraudes īterfici iuſſit. Quo mortuo Attilla cū unicus hunoꝝ rector ⁊ rex haberet̉: vt oībus terrori eēt oſtrogothaꝝ ⁊ gepidarum reges ſocios ſubditoꝝ loco habere cepit. Inde cū vniuerſas panonias occupaſſet. ⁊ inde Macedoniā: Myſiā: achaiaꝫ: ⁊ utraſqꝫ Thracias ferro ac flāma cū fratre prīo de uaſtaſſet eo fr̄e obtrūcato aīos ſumēs ad occupādū occidētale īꝑiū copias vndiqꝫ collegit: atqꝫ iter ſtatī cepit: ꝯtra quē Ualētinianꝰ ceſar ꝗ occidētale imꝑiū regebat pugnaturꝰ miſit epl̓aꝫ ad oſtrogothas ſub his v̓bis. Prudētie nr̄e ꝯſpirar̄ aduerſuſ tyrānū ītereſt: ꝗ optat mūdi gn̓ale ẜuitiū: ꝗ cās p̄lij nō r̄fugit: ſꝫ qd̓ libuerit putat le gitimū. Sola licētia ſuꝑbiā ſanat. cūctoꝝ deniqꝫ meret̉ odiū: ꝗ oīuꝫ ſe gratiſ facit īimicū. Sꝫ illi in hūc modū reſcripſer̄. Vos feciſtis Attillā īimicū: deſyderiū veſtꝝ hētis. Cōuēit̉ itaqꝫ apd̓ Aluerniā ī cāpis cate launicis Toloſe ſubiectiſ: ibiqꝫ magꝭ aīoꝝ ardore p̄liū vtrīqꝫ ꝯmittit̉: cui ſil̓e nulla retro narrat hiſtoria. In eo nāqꝫ p̄lio ad cētū ⁊. 8ο. hoīuꝫ milia utriuſqꝫ ꝑtis cecidiſſe Entropiꝰ refert: neutro inclinante aciē: aut cedēte. Eo tamē ī p̄lio Theodoricū regē ſuoꝝ magis p̄ſſura alliſū ꝙͣ hoſti um ferro: ⁊ Burgūdie ducē occubuiſſe ferūt. Unde ⁊ hunis terga v̓tētibus. Attil la in panoniā ſemiuictus refugit: vt maiores.ſ. colligeret exercitus Attilla igit̉ hoc āno īſtaurato exercitu ad priorē ferme magnitudinē ꝑ germaniā ī Il lyricū.i. ſclauoniā r̄dijt. ⁊ ſtatī Traguriū: Sibinicū: Belgradū: Iaderā: Seginaꝫ: Polā: ⁊ alia ml̓ta oppida diripuit ⁊ incēdit. Inde Arſiā fluuiū ⁊ Tergeſtinū ſinuꝫ trāſcēdēs viā ferro ſibi aperuit: ⁊ ī Aꝗleiā ſe recepit: quā ⁊ ꝑ triēiū obſedit. ⁊ tan dē ml̓tis machinis ꝯcuſſā cepit: diripuitqꝫ ac īcēdit: ꝗ nulli hoīuꝫ ꝑcēs: flagellū dei ſe noīauit. Inde ruptis clauſtris ꝑ totā italiā ſe effudit vrbes oēs occupās: vꝫ Patauiū: Uicētiā: Ueronā: Brixiā: Bergomū: Mediolanū: Ticinū: alias Papiam: Bononiā ac Marchiā vniuerſā. hīc ꝑ Ethrurie vrbes idip̄m ꝑegit facinꝰ. Florētiā v̓o(ꝙͣꝙͣ ſe ſpōte dediſſet) inuaſit ac direptā ſolo equauit. Que ⁊ uſqꝫ ad Caroli magni tempora ſine habitatore fuit. Iturus poſtrēo Romā vt idip̄m faceret. Leo pontifex Italie ⁊ vrbis Rome calamitatē miſeratus hortante ēt Ualētiniano principe poſt aliquot dies eo in loco: vbi Mintius fluuius Padum/ influit: et ei

Inuo ¶ Ciber Dūdi Chriſti IX. Theodo. iunior obuiā factus ꝑſuaſit ne vltra ꝓgrederet̉: qui ſtatī pontifici paruit. Unde nō ſoluꝫ romanā: ſed ēt totius ītalie reportauit ſalutē. Mirātibus vero barbaris cur ſic cō tra oēm eiꝰ cōſuetudinē Attilla pōtificē repercuſſit. ⁊ ī oībus obtēperaſſet. Attilla reſpōdit: ꝙ dū ſimul loquerentur vidiſſe duos viros ſupra caput ſuū ſtrictos te nentes gladios ac mortē minitātes niſi pōtifici pareret. hi Petrꝰ ⁊ Paulꝰ apoſto li fuere. Inde ſtatī mouēs Panonias repetijt. ⁊ in Noricū vbi nūc Bauaria ⁊ auſtria ē reſedit: vbi nō ita multo poſt a ſuis militibꝰ cōfoſſus īterijt. Alibi tamē ha betur ꝙ ꝓprio ſanguīe ſuffocatꝰ fuerit. hic multas vno tēpore habuit vxores: inter quas celebris erat Ildicon ſpecioſiſſima: cū qua dum dormiret effuſo ſanguīe ſuffocatus ē. Fuit hic forma breuis: pectore lato: capite grādiore: minutis oculis: rara barba: canis aſperſus: ſimo naſo: tetro colore ferocitatis ſue: ſigna pre ſe ferētes. Suos āt habuit filios Bernacum ⁊ Burithū: cōtra quos Quādi ⁊ Eruli: ⁊ Turigi ſuaſione Oſtrogothaꝝ regis arma mouētes ipſos ſuꝑarunt: ꝗ perterriti ī Scythiam fugerūt. nec vltra hunoꝝ arma ī gothos audita fuerūt. His ſuperatis Theodemi ⁊ Oſtrogotharum ⁊ Ferdericus Gepidarum reges ī libertateꝫ ſe vē dicauere. Eadeꝫ aūt nocte qua Attilla mortuus eſt Martianus apd̓ Conſtatino polim per ſomnium vidit arcum Attille fractum ¶ Uiri doctrinis excellentes. A eſyderius Lingonis epiſcopus: vir ſcītate ⁊ ſcīa conſpicuus his hunoꝝ ⁊ vanda lorū tumultibꝰ hoc āno. xº. kalen. Iunij martyrio coronat̉. Qui cū plebē ſuam vi deret ab exercitu vandaloꝝ plurimū vexari: ꝓ ea ſupplicaturuſ exijt: ſtatīqꝫ iugulari iuſſus ē. at ipſe ꝓ ouibus ſuis ceruicē libētiſſime extendēs gladio ꝑcuſſus mi grauit ad Chriſtū. Cum quo etiam alij multi ex ſuo grege paſſi referūtur. ⁊ apd̓ eandem vrbem conditi. Quorum feſtum. xº. kalen̄. Iunij celebramus. Aduentius hiſpanꝰ ep̄s magni ardoris ⁊ ſcītatis uir ꝑ hoc tēpus aduerſus hereti cos de fide catholica librum edidit. In quo maxime cōtra Phocinianos. Manicheos Sabelliāos ⁊ Arrianos diſputās on̄dit filiū dei coeternalē fuiſſe pr̄i. Proſperū ēt aꝗtanicū Rheginū ep̄m eruditiſſimū tū floruiſſe ꝯſtat: qm̄ a Leōe papa ob eiꝰ eloquētiā notariꝰ apoſtolicꝰ electus fuit: ⁊ eiuſdē Leōis epiſtolas aduer ſus Futhicen de vera Chr̄i incarnatiōe ad diuerſos datas a Proſpero emanaſſe fert̉. Scripſit hic de vita cōtēplatiua li. 3. Prīcipiū. Cōtēplatiua vita. Iteꝫ ſūmam grandē trecētaꝝ ⁊ triginta poſitionū. Prīcipiū. Scīa vera ē q̄ nec ſibi. Itē hiſtoriaꝫ a primi hoīs ꝯditione iuxta diuinaꝝ ſcripturaꝝ fide vſqꝫ ad Ualētiniani obitum conſcripſit. Itē de Rome captiuitate a Genſerico rege facta. Extāt ſimiliter eius opera aduerſus Caſſiani opuſcula. ⁊ liber heroicis uerſibꝰ. Hic cuꝫ meritis ⁊ do ctrina Chr̄i eccleſiā illūinaſſet: ac Euticianā Neſtorianāqꝫ hereſim ſcriptiſ condē naſſet: in pace quieuit. Cuiuſ feſtum. 7º. kalen. Iulij celebratur. Aſclepius Apher epiſcopus aduerſus arrianos ⁊ donatiſtas multa per hoc tēpus compoſuit: qui in dicendo magna in opinione habitus eſt Paulꝰ quoqꝫ panonꝰ p̄ſbyter ꝑ hoc ip̄m tꝑs libellos de v̓gītate ẜuanda. De ꝯtēptu mūdi. De vite īſtitu. edidit. Alios quoqꝫ. 2. ⁊ ꝗdē diuīos ad Aōſtātiā v̓ginē ꝯdidit In ꝗbꝰ memīt voluptatū ⁊ libidinū Iouiniāi hr̄tici p̄dicatoris: cui ītātū ꝯtinentie ⁊ caſtitati vite īſtitutio ꝯtraria fuit vt inter luxurioſas epulas aīaꝫ euonuerit Petrus Ediſſene eccleſie preſbyter inſignis declamator per hec tempora egregios variaꝝ cārum tractatꝰ edidit. ⁊ pſalmos multos metro compoſuit. Samuel ꝗdā alter eiuſdē Ediſſene p̄ſbyter ſermōe Syro ꝯtra inimicos eccleſie hac tēpeſtate multa ꝯpoſuit. ⁊ p̄cipue ꝯtra Neſtoriāos: Euticianos ⁊ Thymotheāos oſtēdens Neſtoriāis deū ⁊ hoīem nō puꝝ hoīem ex v̓gine fuiſſe natū. Euticianis aūt verā hūani generis carnē a deo aſſūptam: ⁊ nō de celo exhibitā. Thimothea nis deniqꝫ ita verbuꝫ carnem factū: vt manente verbo in ſua ſubſtantia ⁊ homine ī ſua natura ſocietate non īmixtione vnā filij dei reddidiſſe perſonam. Muſeus Maſſilienſis eccleſie preſbyter in diuīs ſcripturis ſufficienter edoctus ꝑ hoc tempus de ſacramentis volumen egregium compoſuit: ⁊ Omilias multas declamauit. Atqꝫ ex ſacris ſcripturis lectiones totius anni feſtiuis et dominicis

IIX. ¶ Liber Theodoſiꝰ iunior diebus aptas excerpſit ⁊ ordīauit ac ēt reſpōſoria pſalmoꝝ capitula tp̄i ⁊ lectiōi bus ꝯgruētia cōpoſuit. Qd̓ ꝗdē ſāctiſſimū opꝰ poſtmodū illi eccl̓ie ꝯfirmatuꝫ fuit. Thymotheus quidā hereſiarches ep̄s his ferme tēporibus inſaniēs ad Leonē im peratorē poſtmodū libellū valde ſuaſoriū ſcripſit: quē prauo ſēſu patruꝫ teſtīoniis intantū roborare conatus ē vt ad decipiēdū imperatorē: ⁊ ſuā hereſim cōſtituēdā Leonē pene papā: ⁊ calcidonenſē ſynodū: ac oēs occidētales ępiſcopos illoruꝫ ad miniculo Neſtorianos oſtenderet. Sed fauente deo ab ipſo calcidonenſi concilio perpetuo exilio damnatus eſt. Eutices ſimiliter hereſiarches cōſtantinopolitanus abbas ⁊ ipſe ꝑ hoc tēpus ſuuꝫ dogmatizat errorem aſſerens unā eſſe naturā uerbi dei ⁊ carnis. Quam hereſim cū Flauianus cōſtantinopolitanus epiſcopus dānaſſet Theodoſio fauēte Ephe ſina ſynodus indicitur. In qua Dioſcoro alexandrino ep̄o preſidēte Eutices iam damnatus exilio relegatur. Terremotus maxīus apd̓ Conſtātinopolim ꝑ. 4. mēſes his tēporibus fuiſſe dicit̉. Sed infāte quodā monēte ut cantaret. Scūs deus. Scūs fortis. Sctūſ ⁊ īmortal̓: miſerere nobis oīo ceſſauit. Qd̓ poſtmodū in calcidonēſi concilio confirmatuꝫ fuit: vt habetur in canone. Torſimundus octauus gothoꝝ rex Theodorico patre in bello Attille interfecto in regnū gōthorū ſucceſſit. Qui cū. 7. annis regnaſſet mortuo Theodoſio ⁊ Ualentiniano Auguſtis videns imperii calamitate. nihilqꝫ āplius timēs citeriorē hiſpaniam ⁊ gallie ciuitates extra Burgundionū: Francorūqꝫ ditionē conſtitutas oēs inuaſit. Hic Torſimūdus cū patre in bello ꝯtra Attillā militauerat. ⁊ n̄ ortuū patrē cū reperiſſet regiis exequiis apd̓ Toloſaꝫ ſepeliuit. Quo ſepulto ſuaſit Hecio galliaꝝ prefecto vt hunos ſuperatos ꝑſequeret. Sed ille renuēs dixit ⁊ hunos vi ctos: ⁊ Ueſegothas victores uereri. Quo reſponſo Torſimundus in regnum rediit. quod fratres occupare conabantur. Artianus duodecimus conſtantinopolitanus imꝑator Theodoſio ex pe ſte ſublato īperauit cū Ualētiniano iā Ceſare facto annis. 7. Is prīceps ¶ ¶ Vcatholicus fuit. ⁊ catholicis plurimum fauit. Qui ut imꝑaret Theodoſit ſorore cū orientis imperio ſuſcepit. Et Attilla mortuo(vt diximus eadē nocte per ſomniū eius arcū confractū uidit. Eo aūt imperāte: cū imperiū occidētale ab oriētali quaſi diuiſū eēt has ꝓuincias: vꝫ Germaniā: Taciā: Sarmatā: Hiſpaniā: Aꝗ taniā: Vaſconiā: Eduētiū ⁊ gallias oriētale īperiū amiſit. nec ultra eas reparar̄ po tuit. ⁊ iā frācis imperii porte aꝑiri viſe ſūt. Et licet Torſimūdus Toloſanꝰ rex citerioris hiſpanie ciuitates occupaſſet: francoꝝ tamē ditionē mīme tentare uoluitr Cūqꝫ ſeptē ānis imꝑaſſet. ⁊ iā Ualētinianū imꝑii ꝯſortem a Trāſilla Hecii commilitone obtruncatum intellexiſſet dolore animi ⁊ ipſe ſine liberis mortuus eſt. ¶ Francorum regni iterum principium. Feramundus primus francorum rex Moronei filius his temporibus in gallia re gnare cepit. Sed quantū regnauerit non ſatis conſtat. Hi enī franci Germāie populi fuere a Franco troiano(ut ſuperius liº. tertio explicauimus) dicti in Franco nia prouincia conſtituti fuere: quam Conſtantius magni Conſtantini filius cum omnibus populis domauerat. ⁊ vſqꝫ ad Honorii ⁊ Archadii tēpora quieti ī patria ꝑmāſere. Sed ſeptīo eoꝝ imperii ano mutādi melioris ſoli gr̄a patriis ſedibus re lictis Rhenū fluuium tranſierunt. ⁊ apud Treueros: Metenſes ⁊ Marcomenſes ⁊ Tullenſes: Veredunenſeſqꝫ conſederunt. Sed paulopoſt etiam ultra Rhenum repulſi iterum his temporibus ex Franconia profecti: ⁊ in Senonum ꝓuin cia apud Pariſios Elodione ⁊ Moroneo eius filio ducibus ſedem poſuere. Qui bus mortuis Feramundus idem regnum ſuſcepit. Synodus quarta vniuerſalis ſexcentorum ⁊ triginta epiſcoporum hoc ipſo anno apd̓ Calcidonēſeꝫ urbē auctoritate Leōis pape ⁊ Oartiani prīcipis īducit̉: quo rū auctoritate decernit̉ credēdū duas in Chr̄o fuiſſe naturas: vtqꝫ unus idē chrus deus ⁊ homo crederetur. Ac ſtatim Neſtorius ⁊ Eutices nephandus hereticus Manicheorū p̄ſul dānatur. ⁊ omnes manicheoꝝ libri publice ꝯbuſti ſūt.
Anno Chriſti Mūdi Martianus 452 56 51 453

Anno ¶ A iber Qūdi Chriſti IX. Paxtiariſ Urſula uirgo glorioſa natione anglica his tp̄ibus cū undecim v̓ginū milibus apud Coloniā germanie urbeꝫ ab hunis ſub Attilla rege martyrio coronata. 12º. kalen. Nouēbris migrauit ad ſuꝑos. Cuius ſāctiſſimū caput in cōuentū noſtrum Bergo menſē tranſſatū nunc maxima in veneratione habetur. Celebraturqꝫ eius feſtuꝫ 12º. kalen. Nouembris. Maximinus patricius romanus anno. 4º. imperii Martiani mortuo eo ſuadente 456 a Tranſilla milite Ualētiniano imperiū occupat. ⁊ ſtatī Eudoxaꝫ Ualentiniani vxorē ſibi uiolētis nuptiis adiungit. Quaꝑꝑ vandali ex aphrica acciti Genſerico rege duce Romā hoſtili māu ingreſſi Maximinū nullo tumultū occidūt. ⁊ in Ty herim ꝓiiciunt. Quo mortuo vrbē diripiūt atqꝫ incendūt: templa ⁊ ſacraria ſpolant. nec Leonē pōtificē exaudire voluerūt. Urbē deinde relinquētes Endoxam ⁊ eiꝰ filiā a Urlētiniāo ſuſceptā ſecū duxerūt. ⁊ hic fuit ānꝰ. vj. Martiāi prīcipiſ. Uenetie vrbs noſtro euo cātatiſſima Ricobaldo ferrariēſi hiſtorico teſte his tꝑibꝰ in venetia ꝓuincia extruit̉. Sūt tamē ꝗ̄ dicāt eā a veneto quodā Troianorum rege primo extructā. Alii āt a piſcatoribus initiū ſūpſiſſe ferūt. Uerū eodē auctore lib. xº. hac ipſa tēpeſtate exanimata hunoꝝ terribiliſſimo hoſte italia. ⁊ cōfugientibus vndiqꝫ conuīcinarū urbiū nobilibꝰ. ⁊ per proximā paludē ꝯſiſtere atqꝫ latere conā tibus in extrēa pene adriatici ſinus ora: vbi ītra paludē cāpus aſſurgebat. plurimi nō dico paſtores aut piſcatores: ſed nobiliſſimi ciueſ cōuener̄. Ibiqꝫ exiccato quo tidie de induſtria ſolo māſiones muniere: qͣs a cōi ꝓuincie noīe vnde ꝯuenerant venetias dixerūt. Cuius quidē vrbis cū multe pateāt latiſſime ꝯmēdatiōes: illa in primis extat. Alie.n. qͣs accepiſſe latitaſſe: aut a nobis ipſis ꝑ varias orbis terraꝝ oras aſpexiſſe cōtigit: celebres: glorioſeqꝫ uocant̉. hec admirāda vna ē cui tantum celeſtis aſpirauit fauor: vt ipſa reꝝ natura ceſſerit: cū cetere mortaliuꝫ ingenio opi bus manibꝰ: qd̓ hūanitus dici pōt iactis humi fūdamētis cōdite ſint. hec ītra fluctuoſos maris īpetus: ⁊ medios pelagi vortices: qͣſi regina inter alias caput extulit vrbes: ꝑ tot tēpla: tot regias: tot āpliſſimas edes: turres: naualia: portus aſſurgens: vt que ad vniꝰ vrbis decorē collata ſūt multaꝝ ornamētis ſupereē queāt. Eā nimirū getibus tutā ſedē: cōe domiciliū. ⁊ hoſpitale generis hūani receptaculum ab īmortali deo inſtitutā eē crediderī: cū eo tot oportūas fluminū deriuatōeſ adeo cōmode adiacētes quaquauerſū regiōes tot cingētiū littoꝝ quaſi menia uallumqꝫ conſpicio quo ex mediterraneis locis fruges ac uite neceſſaria deuehātur: quo ita maritimi cōmeatus accipiant̉: vt nullos externarū claſſiū: nullos infeſtantiuꝫ p̄do nū reformidaret incurſus: qͣſi ad vrbis incremētū ⁊ imꝑaturā ciuitatē ſuperi auſpi ces celū ⁊ cūcta conceſſerint. Habet.n. hec vrbꝫ(vt Caſſiodorus inꝗt) ꝓ pauimēto mare: ꝑ muro aquas mariſ. ⁊ ꝓ tecto celū. Ibi mare voraginē quandā hēt: cuiꝰ recā fluxus ac refluxus ſemel indie cōtingit. Tanta ē āt huius vrbis āplitudo: tanta dignitas: vt nō ſolū Aquileie pr̄iarchatū conſecuta ſit. veꝝ etiā inter ferociſſimas gētes eo faſtigii peruēit: vt late mari ac terris imꝑet: vt benignos oībus ac liberos ſinus aperiat. Que res efficit ut ſine patria ſeſe appellare debeat nēo: cū in hac ip̄a ſicut his qui parēte orbati ſūt: eo adoptari pacto liceat: vt parui tēporis ꝯſuetudīe beneficentia comitate filios cōſtet fieri legitimos. Nec nos in p̄ſentia p̄claram re gendi venetoꝝ cōditionē: nō ꝓprias leges. nō reꝝ geſtarum āplitudine: non ipſas in oī belloꝝ genere uictorias. Nō deniqꝫ ꝓpe diuinā admīſtrationē dicturi ſum qd̓ opꝰ nō mō īmenſū: ſed ēt ſupra hūanas vires eēt. Uerū illud ſūmatim attigiſſe ſatis arbitrabimur: quod cum preter multas ⁊ magnas v̓tutes illud īprimis veneti accurate tenuerūt: vt eqͥſſimi eēt ⁊ hr̄entur. Quippe ꝗ nemini iniuriam: aut bellum intuliſſe ceperint. Addamꝰ ⁊ illud ꝙ huius vere ciuitatis peculiare decus ē: ꝙ vniuerſū reipu. corpus ab eis ſēper ita curatū: ⁊ in cōe cōſultū: vt in aliqͣ dilige tius parte tuēda: ne reliqͣs unꝙͣ deſertas omiſerint. Que res adeo ciuiles diſcordias ⁊ populares oīo ſeditiones auertit: ut huic dūtaxat ciuitati poſt hominū me moriam ſine factionibus ⁊ iteſtinis: contētionibus tā īmenſū tā diuturnū gerere li cuerit īperiū. Vt āt bellis īferendis ſēper tardiſſimi extitere. Sic ab armis ꝓ ſua amicorūqꝫ ſalute: dignitate: fortunis imperio in alias nationes ſuſcipiendiſ nulluſ

Aimo Chriſti Mūdi .IX. ¶ C iber Martianus eos terror: nulla iactura: nullū diſcrimen abſterrere potuit. Eſtqꝫ eis antiquꝰ mos ⁊ ſāctiſſima ſingulariſqꝫ in chr̄ianos beniuolētia: qua uere alteꝝ Italie columē to ti genitū chriſtianitati merito appellari licet. Nā cuꝫ prudētia: fortitudīe: magnifi centia: benignitate: clemētia: reliꝗſqꝫ v̓tutibꝰ antecellat. Ueꝝ id ſibi maxime aſſcri būt laudi: vt hi ꝗ eoꝝ cure cōmiſſi ſūt in pace ſecuri degāt: ſintqꝫ ꝙͣ beatiſſimi quot moſtris terras: ⁊ tyrannis ciuitates exonerarūt: quot reges ⁊ prīcipes alioꝝ frau dibus ⁊ vi deiectos magnis ſūptibus ac detrimētis regnis īcolumes reſtituerūt? Neqꝫ illud reticer̄ fas eē credimus: qd̓ in Uenetoꝝ maximā redūdat gloriā. Claſſem enī duce Nauarchis militibus remigibꝰ oī teloꝝ genere īſtructā quot ānis emittunt que maria: īſulaſqꝫ ſagaci luſtret indagine: vt ſi maritimi vſꝙͣ p̄dones cōpareant eos īſectet̉: ꝓfliget: cruciet: tutum mercatoribus mare: ceteriſqꝫ mortalibus reddat: vt iure venetis optandum ſit: quod quidam ex noſtris carmine in eorum laudeꝫ futurum cecinit dicens. In hanc urbē beati Marci euāgeli Dum mare delphinos dū celi clara tenebūt Sydera: dū gratas tellꝰ dabit hūida fruges ſte corpꝰ ex Alexādria delatū maxīa cū ueneratōe excolit̉. Incuiꝰ honore Rū genꝰ hūanū ſua deget ſecula terris Spledor erit toto venetū celeberrimꝰ euo extructū ē egregiū illud tēplū in cele briore vrbis loco: vbi precioſiſſima ⁊ pene ineſtīabilia recōdita ſūt dona. Rhaguſiū Salmatie vrbs ab Epidaurenſibus Epydauro a gothis euerſo auſpica ti loco hoc quoqꝫ tēpore cōdit̉: que p̄ ceteris Talmatie vrbibꝰ publicis ⁊ priuatis oꝑbus magnifice extructa ē. hetqꝫ naualia ⁊ portū optimū cathena clauſuꝫ. cuius ciues ceteros dalmatas opibꝰ ſuperāt. Qui cū liberi ſint legibꝰ moribuſqꝫ īſtructi Leo primª venetoꝝ more ſenatū ac magr̄atꝰ: ⁊ patricioꝝ ordinē hēnt a plebe diſtīctuꝫ. Patri cij ſoli rē. admīſtrāt. plebs tm̄ ſuis rebꝰ ſtudet: ⁊ d̓ publicis mīme curioſa ē. Zo primꝰ tertiuſdecīus ꝯſtātmopolitanꝰ imperator mortuo Martiāo eiꝰ loco ex greca natiōe primꝰ ſufficit̉. Imperauitqꝫ ānis. xvj. Qui ſtatī filii 458 56 57 ſuū eiuſdē noīs creauit Auguſtū. Sub quo ꝗde romanoꝝ reſpū. magnas ꝑtulit calamitates ſubortis quibuſdā tyrānis imperiū ipſū vſurpar̄ conātibꝰ. Gen ſericus.n. Uandaloꝝ rex ex Aphrica ſtatī in italiā nauigat: romanū inuaſurꝰ īperiū. Quod vbi Leo ītellexit Baſilicū patriciū cū valida claſſe in auxilium Athe nij prīcipis romāi mittit. Hi cōiūctis copijs ad Populoniam Genſerico obuiam fiunt: hoīemqꝫ claſſe decernere cōpellunt. Qui ſuperatꝰ turpi fuga in aphricaꝫ re dijt. Poſt hec Aſper ꝗdā cōſtātinopolitanus patriciꝰ cū duobus filijs Leonē iter ficere curauit. Lui cū res nō ſucceſſiſſet aptū ei bellū mouit. Sed cū Baſiticus re diſſet captꝰ ē Aſper cū filijs atqꝫ obtrūcatus. His geſtis oſtrogothaꝝ rex Theodemir ſuꝑatis hunis Illyricū vaſtare cepit. nec ꝗeuit donec panoniā ⁊ Meſſiam. obtinuit. Leo deniqꝫ cū pace̓ cū oſtrogothaꝝ rege feciſſet valitudīe correptuſ apd̓ Cōſtātinopolim deſignato Leone ex ſorore nepote imꝑatore vita deceſſit. Maioranus patricius romanꝰ Maximino a Genſerico īterfecto apd̓ Rauenā ab exercitu imꝑator ēt ſuadēte Leone ſubrogat̉. Sed cū iniuſte imperiū regeret tertio āno ab eodē exercitu apd̓ Terdonā Ciſalpine gallie vrbē īterficit̉. Et Seuerianꝰ ſubrogatus ē: ꝗ cū alanis inter Benacū lacū ⁊ Bergomū cōflixit: ⁊ regeꝫ eo rū īterfecit. De fūcto Seueriano Anthenius Martiāi imꝑatoris gener ſuffectus ē. hic āt(ut prefert̉) Genſericū regē cū Baſilico patricio cognato ſuo ī Aphricā re pulit. Et Gernādū narbonēſem p̄fectū in gallia tyrānidē exercere p̄ſumentē ꝑ duces ſuos ſuꝑauit ⁊ cepit: ac exilio dānauit. Tādē cū Leo imꝑator ex Cōſtantinopoli Olymbriū ducē ſuū in ſubſidiuꝫ ei miſiſſet: depoſitis imꝑialibus inſignijs in priuatā vitā ſe cōcidēs imperiū ſenatui: populoqꝫ ro. ꝯmēdauit. Sed cū iteruꝫ ad eūdē magr̄atū ſoceri ope fuiſſet aſſūptus: ab eode ēt paulopoſt ꝑ carnifices lacera tus fuit: cū īperaſſet ānis. 4. Sed ⁊ ipſe eius ſocer pꝰ generi cede qͣrto menſe acerbiſſimis cruciatibꝰ ꝯſūptus eſt. Eo itē mortuo Olymbrius a popu. ro. ex Rauena Romā uocatus imꝑator occidētalis imperij appellat̉: vbi ⁊ poſt qͣrtū menſē obijt quo mortuo Glicerius quidā ſenator Rome imperator conſtitu̓tus eſt: quē ⁊ poſt modum Romani deiecerunt: ⁊ in Salernitanum epiſcopum conſtituerunt. Et

Anno Mūdi Ebria ¶ Tiber .IX. Leo priuius hec de imperatoribus Rome ꝯſtitutis imperante Leone dicta ſufficiant. Acephalorum hereſis calcidonenſe concilium impugnantiuꝫ per hoc tēpus exorit̉ ꝗ ideo Acephali dicti ſūt: quia ſine capite.i. ſine auctore hēbantur: ut hēmus ī canone. xxiiij. q. 3. c. Acephali. Hi aūt duaꝝ ſubſtantiaꝝ ꝓprietatē in Chr̄o negabāt vnā tantū in eiuſdem perſona naturā predicantes. Papa 48 Ylārius papa natiōe Sardus patre Criſpino poſt Leonē ſedit anniſ. 6 h Amenſibus. 3. diebus. x. ꝗ licet in multaꝝ reꝝ perturbatione fuerit: rem tamen diuinā nunꝙͣ pretermiſit. Unde ⁊ Gratiano referente conſtituit: ut 56 62 46 3 nullus lr̄arū inſciuſ in clericū ordinaret̉: ut hētur in canōe. lv. di. c. Penitentes. In ſtituit itē ne pōtifices deīceps ſucceſſorē ſibi deligerēt: vt. viij. q. i. c. Pleriqꝫ: q̄ ꝗdē inſtitutio ad oēs eccleſiaſticos gradus ꝑtinet. ⁊ poſtea per totū orbe ſparſa ē. Hic tres epiſtolas de fide catholica ſcripſit: tres ſynodos ꝯfirmātes.ſ. Nicenā: Ephe ſinā ⁊ calcidonēſem. Auas etiā bibliothecas in vrbe cōſtruxit. Et ad lunaꝫ in vrbe monaſteriū condidit. Multa preterea dona ⁊ qͣſi infinita tēplis obtulit. Cunqꝫ oē tempus docendo: admonēdo ⁊ elemoſynas faciendo ꝯtriuiſſet: multoſqꝫ p̄ſbyteros: dyaconos ⁊ ep̄os creaſſet. tandem moritur: ⁊ iuxta corpus beati Laurētij ī crypta ſepelitur. Uacauitqꝫ tunc ſedes dies. x. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Uictorinus natione aquitanicus inſignis arithmeticus ꝑ hoc tēpus in p̄cio exiſtēs ab Hylario papa inuitatus rōnem paſce ad curſum lune compoſuit. Euſebiuꝫ et Theophilum: ac Proſperum magiſtrum ſuum ea in re ſuperans. Lupus Teracenſis galliarū vrbis ep̄s huius tēporibus fuit: qui cum Hylario pō tifice chr̄ianam religionē gētiliū ⁊ pelagianoꝝ oꝑe plurimū labefactatā multuꝫ in uit. hic cū beato Germāo Antiſiodorēſi ep̄o ob hanc cām miſſus in Britāniā iuit vbi duobus ⁊ ꝗnquaginta annis ſacerdotio venerabiliter fūctuſ ē. Quo aūt anno obierit non ſatis cōſtat. Cuius feſtum quarto kalen. Auguſti celebratur. Cheodorus p̄ſb̓yter natiōe Syrus nō mediocriter eruditus ꝑ hoc tēpus libruꝫ de ſcripture ſacre conſonantia noui.ſ. ⁊ veteris teſtamenti contra antiquoſ hereticos qui Senone imperante obijt. Fauſtinus in regno galliaꝝ ep̄s hō in diuinis ſcripturis ſatis inſtructus hac tempo ſtate libꝝ de ſpū ſancto cōpoſuit. Aliud quoqꝫ egregiū opus de gr̄a dei edidit. Itē libellos aduerſus Arrianos ⁊ macedonianos. ⁊ aduerſus eos ꝗ in creaturis aliꝗd incoryoreū eē dicunt. Itē epiſtolā in modū libelli ad quendā dyaconū grecum: qui ad Neſtorianā impietateꝫ abierat. Extat ⁊ eius epiſtola ad dei tīorē exhortatoria ac plurima eius alia ſcripta: vnde ⁊ inter doctores egregius fuit. Papa 49 Implicius papa natione Tyburtinus patre Caſtino poſt Hylariū ſedit annis. xv. mēſe vno diebus. 7. hic a iuuētute ſua nō mō ſimplex: ſed ⁊ rectus ac timēs deū fuit. Qui ⁊ Gratiano referente multa conſtituit vt nul668 493 ſus.ſ. inuitus in epiſcopū penitus eligeretur: ſicut hēmus in canone. 74. di. c. Ubi iſta. Cenſuit itē ne clericus vllus poſſeſſionē alicuius beneficij a laico recognoſceret: vt. xvj. q vj. ꝑ totū. Quod poſtea quidē a Gregorio: alijſqꝫ pōtificibuſ ꝯfirma tū fuit. hic īfraſcriptas in vrbe baſilicas edificauit. Et prīo baſilicā ſancti Andree apoſtoli nō longe a tēplo ſācte Marie maioris. Iteꝫ baſilicā ſancti Stephani/ pro thomartyris. Dedicauit ⁊ aliā baſilicā beati Stephani apud ſāctū Laurentium Et baſilicā ſancte Uiuiane martyris ad palatiū lucinianū: vbi corpus ipſius v̓gis repoſitum ē. Tandem cum Nomanam eccleſiam non ſolum bonis inſtitutis. Uerum etiam ⁊ donis auxiſſet plurimoſqꝫ preſbyteros dyaconos ⁊ epiſcopos creaſſet deceſſit. ⁊ vjº. nonas Bartij in beati Petri templo ſepultus fuit. Ac poſt ſe des vacauit dies.xxvj. Arthuꝝ Britānorum regem: ⁊ quidem cantatiſſimū per hoc tempus regnum ſuſce piſſe ferunt: viruꝫ ſane bellicoſiſſimū atqꝫ fortiſſimum. Qui ⁊ lorica pulcherrima vtebat̉ regi certe tanto condigna. Sed ⁊ in capite aurea galea in qͣ draco ſculpeba tur. Clir eū quoqꝫ aureū pre ſe ferre faciebat: in quo dei genitricis imago depicta erat: vt eā ſēper aduocatā ſuā in mēoriā reduceret. Lācea preterea nomine Ron.

Anno Chriſti Mūdi .IX. Liber Leo primꝰ arduā. latāqꝫ ⁊ cladibus aptā: qui quocūqꝫ iret ſecū deferri volebat. Caliburnuꝫ etiā gladium eum portaſſe dr̄: cū quo qͣdrīgētos ⁊ ſexagīta viros vno prelio eū īter ſeciſſe ꝑhibetur. Hūc certe viꝝ chr̄ianiſſimū: optimūqꝫ fuiſſe tradūt. ⁊ eccleſie collabenti ī gallia: britāniaqꝫ plurimū ſubueniſſe. necnō ⁊ catholicā fidem ampliaſſe. Unde ⁊ regiōes multas: Frāconiā: vꝫ: Zaciā: Guaſconiam ⁊ germāiaꝫ ſuo ſubie cit īperio. Tam multa ēt cōmiſit prelia: vt breui ad trigīta regna ſibi vēdicauerit. Quāobrē ⁊ rotūdā menſam apud Cornubiam ciuitatem īſtituit. Tadem cum in prelio multas hoſtium ſtrages edidiſſet. ⁊ ipſe vulneratus in īſulamqꝫ tranſlatus (vt Britonum tradunt hiſtorie) nuſꝙͣ comparuit: quem ⁊ nuncuſqꝫ Britones ex pectare dicuntur. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Genadius conſtantinopolitanus ep̄s: vir doctrīa ⁊ lingua nitidus hoc tēpore inter eccleſiaſticos doctores īſignis hetur: q̄ inter cetera totū Danielē ꝓphetam ex in tegro ad verbum commentatus eſt. Similiter ⁊ omilias compoſuit. Ioannem quendam Antiochenſem(ex grammatico) preſbyterum factum hac tem peſtate fuiſſe: ⁊ quedam contra eos qui in vna tantum ſubſtantia Chr̄m adorandum aſſerebant ſcripſiſſe tradunt: vbi ⁊ quaſdam Cyrilli epiſcopi ſententiaſ īcau te forte ab illo aduerſus Neſtorem prolatas impugnabat: quo robur Thymothe anis hereſibus addebāt. Ieno Eno Iſauricus quartuſdecimus cōſtātinopolitanus imperator a Leone āte mortē cū filio deſignatus īperauit ānis. 17. Leo.n. primus(vt dictum eſt) valitudīe correptus primū nepotē ſuū ex Mariagene ſorore ſua filiū 47 4 567 3 noīe Leonē ſucceſſorē imperij deſignauerat. Qui puer cū paucis diebus imperaſ ſet: hūc Ienoneꝫ patrem ſuum māu propria coronatum fecit imperatorem. Sed cum paulopoſt in Calcidonem perrexiſſet: Uerina Auguſta eius ſocrus Baſili cum ducem virū ſtrenuum fratre ſuū imperatorem in Cōſtantinopoli appellauit Quod audiēs zeno Iſauriā ſe cōtulit: mallēs cū Mariagene vxore ſua exulare ꝙͣ rempu. ꝑturbare. Cuius fugā latēter Baſilicus ſuſcepit. Ueꝝ cū ciuitas conſtāti nopolitana eius hereſes ⁊ turpitudīes ferre nō poſſet: zenonē in vrbē reuocauit. Qui reuerſus Baſilicū cognatū ⁊ eiꝰ filiū: quē Ceſarē fecerat: ac Uerinā eiꝰ vxorem in Cappadociā relegauit. Interim v̓o Odoacer cū maxīa Tucilingoꝝ ⁊ Herulorū māu italiā ingreſſus Horeſtem militie magiſtrū apud Papiā ſuꝑatuꝫ ⁊ captū Placētie īſpectāte populo interfecit. ꝯeno autē italie calamitatē miſeratꝰ The odoricū gothoꝝ regē iā antea apd̓ ſe ſuoſqꝫ p̄deceſſoreſ in honorē hītū ꝯtra Odo a crem cū ingētibus cōpijs in italiā mittit: qͥ Horeſtē Odoacri patrē ⁊ ducē ſuum ſu perauit. Cūqꝫ cōtra Odoacrē ſepius ꝯflixiſſet. tandē cū Rauene Theodoricꝰ Odoacrē obſediſſet: eo ꝑpulit(hortāte etiam Ioāne archiep̄o) vt eū imperij ſocium acciperet: quod ⁊ fecit. Uerū ſequēti die Theodoricus Odoacrē ⁊ filiū contra fidem datā īterfecit. ⁊ poſtea nemine cōtradicēte totius italie imꝑio potitus ē. Tan dem ⁊ hic zeno cū multas condidiſſet leges ⁊ Bulgari vniuerſā Thraciā deuaſta rēt. nec eis ꝑꝑ receſſū Theodorici reſiſtere poſſet: viſa etiā maxima conflagratio ne Cōſtantinopoli dolore aī morbo cōtracto vitā cum morte mutauit. Clodoneus ꝗntus(vt fertur) frācorum rex Cilderico eius pr̄e ſublato ſucceſſit. ⁊ re gnauit ānis z0. vir vtiqꝫ potēs ⁊ armis ſtrenuus. ꝗ Theodor cū ſolū ex cōcubina hēns filiū Chrotildē Chilperici Burgundioꝝ regis filiā forma elegātiſſimam: ⁊ chriſtianiſſimā duxit uxorē: cuius ſororē patruus eiꝰ Gundebandus Burgundie rex exilio dānauerat. ⁊ utrūqꝫ eius parētē. necnō ⁊ duos fr̄es: ⁊ Gode ſillū etiam eius patruū. gladio obtrūcauerat. hec aūt Chrotildis viꝝ ſuū Clodoneū regē diui Remigij Remenſis ep̄i interuētu ad catholicā fidē ꝯuertit: dicētis Clodoneo ipſi baptiſmū ſuſcipiēti. Mitis depone colla ſicamber. adora qd̓ incendiſti. incen de quod adoraſti. Percepta enim baptiſmi gr̄a francoꝝ regnū in immenſuꝫ dedicatū eſt. Quāobrē Anaſtaſius imꝑator cū eiꝰ famā v̓tuteſqꝫ intellexiſſet: coronaꝫ aureāgēmis ornatam cum tunica ⁊ baltheo eideꝫ regi tranſmiſit: a quo die conſul ⁊ imꝑator reipu. deſignatus: trabea cōſulari indutus ē. Et deinceps romanum

Anno Oūdi Ebriſti ¶ Liber .IX. Ieno imperiū qd̓ dudū apd̓ Cōſtātinopolim in āplū fuerat īdieſ minui ceptū ē. ⁊ frācorum regnū augeri Elodoneus aūt Pariſioꝝ vrbē regni ſui caput cōſtituēs īde he reticoſ expulit: ac catholicos introduxit. Papa. 50. ¶ Elix tertius natiōe romāuſ pr̄e Felice p̄ſbytero ex regiōe faſciole pꝰ Sim pliciū ſedit ānis. 8. mēſibus ii. diebꝰ. 19. hic īito pōtificatū ſtatī ex grecia relationē accepit Petrū Euticianū quē ātea diximus ob hereſim in exili36 83 48 4 um fuiſſe pulſū ab Achatio cōſtantinopolitano ep̄o reuocatū eē. Unde ꝯgregato ꝯcilio Felix pōtifex auctoritate ſedis apoſtolice Petrū hereticū ⁊ Achatiuꝫ ep̄m damnat. In eo aūt cōcilio conſtituit vt accuſato apd̓ iudicē ſemꝑ ꝓpter reſpōſionē darent̉ inducie: vt hētur in canōe. 2. q. 3. c. De inducijs. Cōſtituit ēt vt ſēper eccl̓ie ab ep̄is cōſecrarentur: vt de cōſe. di. i. c. Sic nō alij. hic fuit vir ſcūs ⁊ beati Grego rij magni Atauus. Qui ⁊ Baſilicā beati Agapiti martyris nō lōge ab eccl̓ia ſan cti Laurētij edificauit. At cū bis in vrbe Roma ſacroſ ordīes celebraſſet: vbi p̄ſb̓ꝫ teros octo ⁊ viginti. dyaconos ꝗnqꝫ: ⁊ ep̄os. z0. creauit moritur: ⁊ in eccleſia beati Pauli ſepelitur. Eeſſauitqꝫ tunc papatus dies ſex Cōciliū aurelianēſe tertiū tempeſtate hac iuſſu Clodonei regis frācoruꝫ indicitur. Quod ſāctus Mellaniuſ ꝯgregaſſe dicit̉: quo ī loco ēt qͣttuor alia concilia ꝯgrega ta fuiſſe tradūtur. Primū ſub beato Silueſtro papa: auctore Marino ep̄o. Secun dū auctore. Aureliano ep̄o. Tertiuꝫ hoc idē auctore Mellanio epiſcopo. Quartū auctore Albino Andeganenſi epiſcopo. Quintū auctore Honorato Bituricēſi epiſcopo: quod habetur in decretis. xv. di. c. Sexta ſynodus. ¶ Rauene Reges. Theodoricus Theodomiris Oſtrogotharū regis ex Arilena cōcubina filius. xvjꝰ imperij zenonis āno italie totius dominio potitus regnauit ānis.xxv. vir omniū barbaroꝝ mitiſſimus: ꝗͥ ⁊ ſi Rauenatē vrbe regni ſedē feciſſet vrbē tamē Romaꝫ quoad potuit exornauit. Nā ⁊ Octauij ſepulchrū exornauit: ⁊ ſpectacula de more exhibuit: ⁊ alia edificia publica: ⁊ baſilicas multas extruxit: nihilqꝫ omiſit qd̓ ad optimū principē ꝑtineret. Et regnū ſuum aliquādo ſtabiliret. Elodonei frācorū regis filiā Andefledā vxorē duxit ⁊ ſororem Honorio Uandalorum regi etiā alterā ſiliaꝝ Alarico Ueſegotharū. alterā Gundibato Burgundioruꝫ regi in matrimoniū collocauit. Indeqꝫ paulopoſt Clodoneo frācorum regi ſocero ſuo bellū intulit: eo ꝙ Alaricū Ueſegothaꝝ regeꝫ generum Theodorici interfeciſſet: ⁊ Ua ſconiā occupaſſet. ac gallis ingēti prelio ſuperatis Uaſconiā recepit: receptamqꝫ ꝓ Almerico paruulo Alarici filio donec adoleſceretꝭ gubernauit. Reīde Siciliam Dalmatiā: Lyburniā: Illyricū: Narbonē ſē galliā ac Burgūdiā ſuo ſubiecit īꝑio. Tridentem vrbem in alpibus: muro cinxit: ⁊ Italiam oēm ab externo hoſte tuta tus eſt. Collocatiſqꝫ herulis in extremis italie ꝑtibus apud Auguſtā pretoriā īter fecto Odoacre aliū regē dedit: quē adhuc adoleſcentem in adoptionem ſuſcepit. Hic Boetiū ⁊ Symachū cōſulares uiros ob ſuſpitionē affectate libertatis exilio dānauit ⁊ poſtea interemit. Cūqꝫ in Arrianā poſtmodū hereſim declinaſſet: Ioannem papā ⁊ nōnullos alios catholicos apud Nauenam in carcerē truſit: vbi eu cū alijs multis inedia: alijſqꝫ ſupplicijs interire fecit. Sed hāc ſeuitiam dominus nequaꝙͣ permiſit inultā. Quia mortuo Ioanne papa: ⁊ ipſe poſt ſeptuageſimū di em̄ apopleſi correptus ſtatī hereticus expirauit. Cuius aīam referente Gregorio in ſuo dialogoꝝ libro Gremita quidaꝫ in lyparis ignē ſtatim vidit īmerſam. Huic Theodorico Athanaricus eius ex filia nepos ſucceſſit. Athanarico auteꝫ Theodatus ſuffectus eſt. Quo deiecto Uitigis regnum accepit. Sed eo a Beliſario ca pto. ⁊ Iuſtiniano imperatori preſentato regnū ceſſit in imperij ditionē. ¶ Burgundionum regni finis. Gundebandus vltimus Gurgundionum rex Chrotildis regine francorum patruus per hoc tempus Burgūdionum regnum totum occupat. Naꝫ patre eius Gun diocho defūcto: quattuor filij heredes inſtituti ſunt. At hic interfectis tribus fra tribus cū eorum coniugibus ⁊ filijs duabus tātum fratris filiabus: vꝫ Sedelena ⁊ Chrotildi ſuperſtitibus regnū oē obtinuit: qui cuꝫ aliquādo Italiā ꝑ domuſſule

Anno Ahriſti Mūdi .IX. ¶ Liber ingreſſus fuiſſet: ⁊ magnas ſtrages comēſibꝰ: vercellēſibus: taurinēſibus ac ep̄ore diēſibus dediſſet: eo abſente Elodoneus Chrotildeꝫ eius nepotē Chilperci fr̄is filiā pertētare fecit an ſe viꝝ habere vellet: cui cū libentiſſime aſſētiret raptaꝫ vxo rem duxit: ⁊ ex ea duos filios ſuſcepit. Cūqꝫ Clodoneus poſtea vxoris heredita tem a Gūdebando expoſtularet: nec obtinere poſſet aduerſus eū bellū geſſit: ⁊ ci uitates īter Lygerim ⁊ Sequanā fluuios ſitaſ: ſuo ſtatī adiecit imꝑio: cūqꝫ qd̓ reli quum ſuꝑfuerit bello ſibi vēdicare tētaſſet interueniēte Chrotildi pacē dedit. Gū debandus igit̉ cōfecta pace ad cōfirmādum regnū. Theodorici italie regis filiam vxorē duxit. ex qua filiū ſuſcepit. Que cū nouerca eēt ut eius filiꝰ aliquādo regna re poſſet priuigno Sigiſmūdo īſidias tetēdit: eūqꝫ paulopꝰ veneno ſuſtulit. Mor tuo dēiqꝫ Clodoneo hic cū filio Elodonei filijs moleſtꝰ eē cepit. Qui amite Chro tildi ſtimulati ꝯparato exercitu in eū mouēt: quo fuſo ⁊ fugato eius regnuꝫ in fran corum ditionem(vt ſupra liº. 7º. traditum eſt) ceſſit Unericus Genſerici regis filius hoc āno patre defūcto apud aphricā Uandalis re 489 gnare cepit: ⁊ regnauit annis. 8. Hic more pr̄is arrianis fauens catholicos perſeꝗ cepit. Unde ⁊ die vna ad quattuor milia nongētos ⁊ ſeptuaginta ſex Chr̄i ꝯfeſſo res diuerſis ſupplicijs eū īterfeciſſe dicit̉. Quorū cū multi eēnt eccleſiaꝝ dei ep̄i: preſbyteri ⁊ dyaconi aſſociatis ſibi fideliū populoꝝ turbis ꝓ catholice ꝯfeſſiōis de fenſione ī horribilē Eremū exilio truſi ad extremū varie cruciati. 4º. idꝰ Octobris martyriū ꝯſumauerūt: inter quos Cyprianꝰ ⁊ Felix domini ſacerdotes precipui ¶Uiri doctrinis excellentes. habebātur. Mamerus vienēſis epiſcopus his tēporibus ob ſāctitatem ⁊ ſcientiā magno hētur in p̄cio. Qui inter cetera ſue v̓tutis monumēta primus ſupplicatiōes quaſ greci le tanias vocāt inſtituit. Et hoc ꝙͣmaxime propter frequentes terremotus: qui tum gallias vexabant: ac ꝓpter beſtiarum incurſiōes: que tūc populū ſuum plurimum cōtriuerant. Et he quidē letanie mīores dicūtur ad maiorū differentiam: quaſ ma gnus Gregorius in ſancti Marci feſto inſtituit. Remigiū ēt. Remenſē ep̄m ꝑ hec tēpora floruiſſe cōſtat: eo ꝙ Alodoneū Francorū regē cū multis frācis baptizauerit. Qui p̄ter ſāctitatē maximam: cū in diuinis ſcri pturis eruditiſſimus eēt comētarios ꝑutiles in veteri ⁊ nouo teſtō edidit. Obijt 498º āno dn̄i: Cuius feſtū vel potiꝰ trāſlationē kalē. Octobris celebramus Na̓ſtaſius ꝗntuſdecimus cōſtātinopolitanꝰ imꝑator poſt zenonē impera a uit in oriente tantū annis trigintaſex. Hic Glodoneo francorum regi: eo ꝙ Eugoriſmā ⁊ Burdegalā ciuitates a Ueſegothis qui arrianā hereſim tenebant abſtuliſſent p̄cio ſani(vt diximus) tunicā tranſmiſit: eūqꝫ patriciū creauit. Sed poſtmodū per Achatiū cōſtantinopolitanū epiſcopū factus hereticꝰ: cū ab Ormiſda ſūmo pōtifice ꝑ ſolennes legatos moneret: vt ab Euticetis hereſi di ſcederet: ſtatī ab vrhe oratores eiiciēs dixit. Nos ⁊ pontifici alijſqꝫ iubere volumus: nos autem iuberi. Quamobrem paulopoſt: ſuis omnibus aſtantibus princi pibus: vt ſceleris ⁊ ſuperbie penas daret: ictu fulminis interijt. Elaſius primus papa natiōe apher: patre Ualerio pꝰ Felicem ſedit ānis 4. menſibus. 8. diebus. 17. Hic vir ſāctus ſtatī ad pontificatū aſſumptꝰ fu it. Manicheos ī vrbe deprēhēſos exilio dānauit: eorūqꝫ libros quoſcūqꝫ inueīre potuit apd̓ Baſilicā ſācte Marie maioris publice cōbuſſit. Deīde diligēs que dei ſūt multa cōſtituit que ad eccleſiaſticū cultuꝫ ꝑtinebant. Et primo: vt nul lus bigamꝰ ad ſacros ordines niſi de licētia ſedis apoſtolice ꝓmoueret̉: vt habet̉ ī canone. lij. di. c. Nā confidit. Voluit itē vt ſeruus clericus factus ſeruituti etiaꝫ ꝑ maneret obnoxius. liiij. di. c. Frequēs. Statuit itē ut nullus mutillatꝰ: aut carens oculo ordinaret̉ p̄ſbyter. lv. di. c. Si euāgelica. Vtqꝫ ep̄i a ſuo tm̄ metropolitano ⁊ ipſe ab eis ordinaret̉. lxiiij. di. c. Quia ꝑ ābitiōes. Cēſuit etiā vt clericoruꝫ ordina tiones quater in āno de cetero fierent: ⁊ die ſabbati tantum. lxxv. di. c. Ordinationes. Diſtinxit quoqꝫ gradꝰ ꝑ quos voluit vt ꝗs ad ep̄atum aſcenderet.ſ. vt primo hoſtiarius fieret: deīde lector: exorciſta: acolytus: ſubdyaconus: dyaconus preſbꝫ ter ⁊ ep̄s. 77. di. c. Illud nos. Conſtituit preterea vt inimici ⁊ ſuſpecti in iudicio
Anaſtaſius 490 5089 Papa ſiꝰ C90 1599

Anne Pūdi Chriſti ¶ Liber IX. Anaſtaſius ab accuſatiōibus repellerent̉. z. q. 5. c. Oīs q. Uetuit itē huiuſmodi decreto ẜuis ne oīo teſtamentū cōdere poſſent. 13. q. i. c. Frater ⁊ coep̄s. Mandauit itē ſacerdo tibus celebraturis ne corpꝰ vnꝙͣ ſine ſanguīe conficerēt: ut deconſe. di. 2. c. Cōpe rimus. Eodē decreto vetuit alias conſecrationes ſine miſſa fieri poſſe: de ꝯſe. di. i. c. Oīs. Hūc ēt preces ordinaſſe ferunt: quaſi ī prima diei hora dici in eccleſijs mā dauit. Hymnos multos ad imitationē diui Ambroſij ꝯpoſuit: quos ī ſingulis diei horis voluit decantari: ut habetur. 5. di. c. Conuenit. Hic ꝗnqꝫ libros cōtra Euti cen ac Neſtoriū edidit: ⁊ duos ꝯtra Arriū. Or̄ones ēt nōnullas elegātes ⁊ graues habuit. Epl̓as preterea ad aīcos ⁊ domeſticos fidei non minus graues ꝙͣ doctas ſcripſit. Gradualia deniqꝫ ⁊ tractus: alleluia ac p̄fationes nōnullas cōpoſuit. Baſilicas deīde in vrbe dictauit. Cleꝝ amauit ⁊ auxit. pauꝑes fouit ac fideles oēs mi ra pietate ac charitate cōplexus ē. ⁊ Romanā ciuitatē a multis ꝑiculiſtutatus eſt. Demū cū preſbyteros duos ⁊ trigīta. dyaconos. xxij. ⁊ epiſcopos per diuerſa loca ſexagintaſeptē creaſſet. xjº. kalen. Octobris nature ſatiſfecit: ⁊ in Baſilica btī Pe tri conditus eſt. Quo mortuo vacauit ſedes dies ſeptē. ¶ Apochriphi libri. Is preterea digniſſimꝰ pōtifex exuſtis(vt prefert̉) Manicheorum libris ad tollendam leuitatis notam: ſubſanationiſqꝫ eccleſie catholice occaſionē: hoc etiā mēorie dignū ꝑegit opus. Ꝙ cū īnūerabilia ſcripturaꝝ tā hereticoꝝ ꝙͣ catholicoꝝ hr̄ent̉ opuſcula: granū a paleis ſeparauit. Et que ſanctorū patrum ſcripta erant recipien da ab eccleſia declarauit: que ⁊ locis ſuis in hoc opere diligenti cura mandauimꝰ qui v̓o libri īter apochriphos forent deputandi: ipſe(Gratiano teſtāte) oſtēdit: ſicut ēt ad uerbū habetur in decretis. xv. di. c. Sācta Romana eccleſia. Ubi ſic ait. Ariminēſem ſynodū a Conſtantio Ceſare Conſtantini Auguſti filio congregatam mediāte Thauro prefecto ex tunc ⁊ nunc vſqꝫ ineternum confitemur eē damnatā. In primis itinerariū noīe Petri: quod vocatur ſancti Clemētis libri nume ro. xij. Apochripha. Actuſ noīe Andree apoſtoli. apochripha ⁊ actus noīe Tho me apoſtoli. Apochripha libri numero. x. Itē actus noīe Petri alius apochripha Actꝰ noīe Philippi apoſtoli. apochr̄. Euāgeliū noīe Tadei Apochr̄. Euāgeliū no mine Barnabe. ⁊ euāgelium noīe Iacobi mīoris. ⁊ Euangeliū noīe Petri apl̓i. euāgeliū Thome apoſtoli noīe: quo vtunt̉ Manichei. Et euāgeliū noīe Bartho lomei apoſtoli. ⁊ euangeliū noīe Andree apoſtoli. ⁊ euāgeliū quod falſauit Lucia nus. Euangelia hec oīa apochripha exceptis euāgelijs Matthei Barci Luce ac Ioānis. Liber de īfātia Saluatoris. ⁊ de Maria ⁊ obſtetrice. Apochr̄. liber ꝙ appellat̉ paſtorꝭ apochr̄. Libri oēs quos fec̄ Lucianꝰ filiꝰ dyaboli. Apochr̄. Liber q̄ vocat̉ Fūdamētū: ⁊ liber ꝗ vocat̉ Theſaurꝰ. Et liber de filiabus Ade. ⁊ liber ꝙ appellat̉ Tecle ⁊ Pauli apl̓i oēs apochriphi ſūt. Liber ꝗ vocat̉ Nepotis Et liber puerbioꝝ qui ab hereticis conſcriptꝰ eſt. ⁊ ſācti Syxti noīe prenotatus. Apochr. ſūt. Reuelatio que vocatur Thome apl̓i. Et reuelatio que dr̄ Pauli apl̓i. Et reue latio que dr̄ Stephāi: apochr̄. ſūt. Liber ꝗ vocatur Aſſūptio ſācte Marie. Et liber q̄ vocatur penitētia Ade apochr̄. Liber ꝗ vocatur Gigāte qui cū dracone poſt diluuiū pugnaſſe ab hereticis cōſcriptꝰ dr̄. Apochriphꝰ liber ꝗ vocatur teſtimoni um Iob. Et liber qui dr̄ Penitētia Origenis. Et liber ꝗ vocatur Penitētia ſācti Cypriani. ⁊ liber qui voatur Pēitētia Iamnis ⁊ Mambre. Et liber qui dr̄ Sorteſ apoſtoloꝝ: oēs apochriphi ſūt. Liber qui dr̄ phiſiologus ab hereticis cōſcriptus. ⁊ beati Ambroſij noīe prenotatus apochr̄. Hiſtoria Euſebij Pāphili. Et liber: q vocatur Canōes apoſtoloꝝ apochr̄. Opuſcula Tertuliāi: Lactātij: Aphricāi: po ſthumiani ⁊ galli: apochr̄. Opuſcula Mōtani: Priſcille: ⁊ Maximille apochr. Opuſcula oīa Fauſti ⁊ Māichei: ⁊ opuſcula alteriꝰ Clemētis alexādrini. Thar ſis Cypriāi: Arnobij. Fauſti Rigidienſis galliarū: oīa apochr̄. Opuſcula Frumē tini ceci ātitonij: Caſſiani preſbyteri galliaꝝ. Et opuſcula Uictoris pictabionēſis Et opuſcl̓a Centone de Chriſto virgilianis cōꝑagīata verſibus: hec oīa apochri pha ſūt. Epiſtola Ieſu ad Abagarū regem. ⁊ itē Abagari ad Ieſuꝫ apochr̄. Scri ptura q̄ vocatur ꝯtradictio apochr̄. Paſſio Cyri ⁊ Iulite: ⁊ paſſio ſancti Georgij.

Anno IX. Lhriſti Mūdi ¶ Ciber Anaſtaſiꝰ apochr̄. Filateria oīa que nō āgelorū: vt illi confingūt: ſed demonū magis arte cō ſcripta ſūt: hec ⁊ ſimilia q̄ Simō magus Nicholaus: Cherintus: Martion: Ba ſilides: Ebron: Paulus Samaritanus: Photinus: Bonoſus: ⁊ qui ſimliter errore decepti ſūt. Motanꝰ quoqꝫ cū ſuis obſceniſſimis ac ſeqͣcibus Apollinaris: Ua lentinus: Manicheus: Fauſtꝰ: Aphricanus: Sabellius: Arrius: Macedonius: Eunomius: Nouatus: Bonatus: Euſtaſius: Iouinianus: Pelagrus. Iulianus: Elamēſis: Maximianꝰ: Priſcillanus ab hiſpania: Neſtorius cōſtātīopolitanus. Maximꝰ: Unicus: Lapecius: Sioſcorus: Euticianus: Petruſ ⁊ alius Petrus: e quibus vnus Alexādriā: alter maculauit antiochiā. Acatius cōſtantinopolitanus cū cōſortibus ſuiſ: necnō ⁊ oēs eoꝝ diſcipuli vel ſciſmatici docuerūt vel conſcripſe runt: quoꝝ noīa minime retinētur: nō ſolū repudiauerūt. Ueruꝫ ēt ab omni roma na eccleſia catholica ⁊ apoſtolica eliminata atqꝫ cū ſuis auctoribus: auctorūqꝫ ſeq̄ cibus ſub anathēate indiſſolubili vinculo ineternū ꝯfitēur eē damnata. Apochriphus dici pōt latine abſcōditus abditus. Nā cōponitur ex apo p̄poſitiōe quod ē de ⁊ chriſis ſecretū: quaſi occultus: vt prenoīati libri de quibus eoꝝ v̓itas occulta ē.i. dubia: quia nō bene pꝫ: vel quia occultū hēt auctorē: quia eius doctor ignoratur. vel dicit̉ ab apo quod loge ſignificat: ⁊ chryſis quod ē iudiciū: qͣſi longe a iudicio. ꝗa nō pōt certū haberi de eo iudicium: ſiue de v̓itate: ſiue de auctore. Michaelis archāgeli reuelationē Gelaſio iſto pōtificāte apud Apuliā in mōte gargano tertio kalen. octobris factā fuiſſe tradunt: vbi ⁊ poſtea tēplū miris edificij ex tructū fuit: eoqꝫ tātā populoꝝ frequētiā ſingulis ānis cōuenire dicitur: vt nō ſolū chriſtiani: ſed infideles quoqꝫ ad patrociniū ſācti Angeli implorādū frequē tēt. Epiphaniꝰ papiēſis ep̄s prudētiſſimꝰ: vir hiſ tp̄ibꝰ apud Theodoricū regē ꝑꝑ ſcītatē magno in p̄cio hītus ē: ꝗ auctoritate ⁊ ſcītate italia a barbaris vexatā ml̓tuꝫ iuuit. Papa.?2 Naſtaſiꝰ papa ſecūdus natiōe romanꝰ: pr̄e Fortūato pꝰ Galaſiuꝫ ſedit an no vno: mēſibus. x. diebꝰ. 24. hic cū primū bonꝰ ⁊ catholicus hr̄et: ab Aca tio ſeductus fuit. Uerū dū occulte eū reuocare tētaſſet: clerū a ſe alienauit 495 56 94 eo ꝙ ſe ipſius cōione maxīe ſubtraxit. hāc ob rē: vt ēt Gratianus teſtat̉ diuino nu tu morbo ſtatim correptus ē. ⁊ cū in latrina eēt vt nature neceſſitati obtēperaret: īteſtina effudit: ut hēmus in canōe. 19. di. c. Anaſtalius. Is itaqꝫ ſecūduſ papa infa mis fuit. Cōſtituit tamē vt nullus clericus ꝑꝑ irā vel odiū in eccleſia officiū ſuum p̄termitteret miſſa excepta. Excōicauit et primo Anaſtaſiū imꝑatorē: eo ꝙ acatio faueret. Et hec de Anaſtaſio dicta ſufficiāt. Qui ⁊ in ſeptebrio mēſe ſemel ordina tionibus celebratis duodecim p̄ſbyteros ⁊ ep̄os. xvj. creauit. ⁊. 13º. kalē. decēbris in baſilica beati Petri ſepultus fuit. ⁊ poſt vacauit ſedes dies ſex. Papa. 53. Imachus papa natiōe Sardus pr̄e Fortūato poſt Anaſtaſiū nō ſine ma Igna diſcordia pōtifex creatus ſedit anis. xv. mēſibus ſex: diebꝰ. xxij. Cū enim hic in lateranēſi palatio ordinaret̉: Laurētiꝰ quidā in ede beate vir 497 56 9s ginis q̄ noua dicebatur ab alijs ꝑ ꝯtētionē pōtifex ſubrogatus ē. Res āt cū apud Theodoricū ageretur Simachus in pōtificatu ꝯfirmatus fuit: ſicut etiam Gratianus in canōe memīt. 17. di. c. Cōcilia. Qui ꝯfirmatus hac clemētia in Laurētiū vſus ē vt ipſū Nucerinis ep̄m dederit. Poſt qͣttuor deinde ānos iterū maxima al tercatio in clero ſurrexit. ⁊ hoc ꝓpter crimina Simacho obiecta. Quia Romani pace faſtiditi Laurētiū reduxerūt: ⁊ ſextū diſſidiū fecerūt. Rex āt canonū eccleſia ſticoꝝ ignarus: Petꝝ quondā Altimū ep̄m e Rauena Romā miſit̓: qui vtroqꝫ de iecto ſe pōtificē fecit. At Simachus cētum. xx. ep̄oꝝ ſynodo ꝯgregata de obiectis crimībus ꝯſtāti animo ſe purgauit: ac Petrū Laurētiūqꝫ maloꝝ omniū capita re legari obtinuit. Simachus v̓o cū gloria reſtitutus Māicheos ſtatim ab vrbe ex pulit: ⁊ eoꝝ libros iteꝝ publice cōcremauit. Baſilicas multas poſtea aut ornauit aut a fūdamentis erexit. Cōſtituit aūt ſub anathēatis pēa: vt uiuēte adhuc papa: nēo de electione futuri pōtificis p̄ſūeret loqui: ſicut hemus in canōe. 79. di. c. Si quis. Mādauit quoqꝫ clericiſ ne cū mulieribus niſi cū ꝯſanguineis in vna eadēqꝫ domo cohabitaret. 8i. di. c. Volumus. Cōſtituit itꝭ: ut diebus dominiciſ ⁊ in mar tyruꝫ natalicijs Gloria in excelſis deo in miſſis caneretur. Fuit hic pauperum. ⁊

Anno Gūdi Eprit ¶ Liber IX. Anaſtaſius maxime ep̄orum ⁊ clericoꝝ amator quibus in Aphrica ⁊ Sardinia exulantibus pecunias ⁊ veſtes miniſtrauit. Multos quoqꝫ captiuos in diuerſis ꝓuincijs mul ta pecunia redemit. Tandeꝫ creatis nonagintaduobus preſbyteris: dyaconis. xvj. ⁊ epiſcopis per diuerſa loca. 117. moritur ⁊. 14º. kalen. auguſti in baſilica beati Petri ſepelitur. Uacauitqꝫ tunc ſedes dies ſeptem. ¶ Uiri doctrinis excellentes. 498 Fulgētius p̄clariſſimꝰ doctor natiōe apher ⁊ Rupēſis ep̄s his tēporibus floruit: q ex aphrica cū innūerabilibus catholicis in Sardiniā a Tranſimundo Uādalo rege ob catholice fidei defēſionē exulatū miſſus: corpus ſāctiſſimi pr̄is Auguſtini ⁊ alias nōnullas ſāctoꝝ reliquias ſecū tulit. Ubi ⁊ qd̓ reliquū vite fuit ꝯſūpſit. Ni hilqꝫ ibi p̄termiſit qd̓ ad verā Chr̄i fidē ꝑtineret.ſ. predicādo: docēdo: monēdo: ⁊ libros ꝯponēdo. E ꝗbus hi fuerūt precipui. Ad Euticianū de Remiſſiōe peccato rū li. 3. Ad Donatū de fide li. i. De mīſterio mediatoris li. 2. De predeſtinatione ⁊ ꝗbuſdā alijs q̄ſtiōibus li. 3. Cōtra obiectiōes Trāſimundi regis Arriani li. i. De continentia cōiugatoꝝ ſeruāda li. i. Ad ꝓbā de virginitate ſeruāda li. i. Ad eādo de oratione li. i. Ad Eugippiū de charitate habenda li. i. Ad Theodoꝝ ſenatoreꝫ li. i. Ad Uenantiā de penitētia ⁊ indulgētia li. i. Or̄ones quoqꝫ hūit ad populum elegātes ꝗdē ⁊ graues. ⁊ p̄ſertī de natiuitate dn̄i. Et de btō Stephāo martyre. Hegeſippus vir doctiſſimꝰ ꝑ hec tēpora eccleſiā dei plurimū iuuit: ꝗ monachorum regulas accurate cōpoſuit: ac ſācti Seuerini abbatis vitā elegāti ſtilo ꝯſcripſit. Genadiꝰ Maſſiliēſis ep̄s vir greca latīaqꝫ līgua eruditꝰ: ⁊ ipſe tēpeſtate hac diligēs pr̄is Auguſtini imitator librū de dogmatibus cōpoſuit: ⁊ ꝗd cuiqꝫ ad ſalutē neceſſariū eſſet declarauit. Item Hieronymuꝫ imitatus edidit librum de viris illuſtri bus. Multaqꝫ preterea ipſo referente de greco in latinum tranſtulit. Simachus romanus patricius orator ⁊ philoſophus his temporibus cū Rome cla riſſimus eēt a Theodorico rege ob ſuſpitionē affectate libertatis apud Papiā exi lio damnat̉: ⁊ in carcerē per aliqd̓ tēpus trudit̉ deinde ab exilio reuocatus diris ſupplicijs interfectus eſt. Hunc romanā rempu. ſua ſapientia: ſuiſqꝫ ſcriptis plu rimum illuſtraſſe fertur: qui librum epiſtolarum elegantiſſimarum ſcripſit: a quo hanc excerpſimus celeberrimam ſententiam. Semper natura equalibus gaudet. Et tunc familiare ſibi eſt omne quod ſimile eſt. Boetius Auiciꝰ Manilius Seuerinꝰ chr̄ianiſſimus vir cōſulari dignitate predit poeta ac phūs celeberrimꝰ. Simachiqꝫ predicti gener his tp̄ibus Rome clariſſimus hītus ē. Hūc a Manilio Torquato originē duxiſſe tradūt. ⁊ eā ob rē Mani lium cognoīatū fuiſſe. Qui cū vere catholicus eēt(nec arrianis p̄ſepe rogatꝰ) obtē perare vellet a Theodorico rege ſub velamēto affectate libertatis pꝰ ſocerū ſuuꝫ Ticini exulare iubet̉: vbi ⁊ poſtmodū īſtigātibus hereticis ꝑpetuo carceri manci patur. In eaqꝫ calamitate ꝯſtitutus ad recreādū aniniū cū in mathēaticis doctiſſi mus eēt chiterinū ē neruo prīmꝰ excidit: qd̓ modernis tēporibus muſicis celebre ī ſtrumētū hēt̉. Ibidē quoqꝫ ad multoꝝ vtilitatē p̄clariſſima ⁊ innūerabilia quaſi edidit opuſcula. Et que ad manus noſtras deuenere hec ipſa ſunt. De ꝯſolatiōe phīca li. z. Incipit Carmīa De diffinitiōibꝰ li i prīcipiū d̓diDe chr̄iana fide ad Ioh. dya. li i Chr̄ianā fidē De diſciplīa ſcolaꝝ lii Ur̄a nouit De trinitaad Sima. ſoceꝝ li. 3. Inueſtigatā dn̄i. De dīonibꝰ li. i. Ꝙ magnos. De duabꝰ naturis Chr̄i li. i. Anxie te ꝗdē. De muſica li. i. Omneꝫ quidem De vnitate Chri li. i. Unitas eſt que vna. De topicis differētijs li. 3. Oīs rō. Pleraqꝫ ēt ex Ariſtotele tranſtulit: eadēqꝫ cōmentatus ē. Edidit ⁊ librum(vt fertur) quē de ebdomadibus intitulauit. Hymnos ēt ad ꝗnquaginta compoſuiſſe dr̄. Inter quos ille precellit qui incipit. O pater deus deitas. Hunc deniqꝫ Theodo ricus rex cum in ſentētiā ſuam omnino flecti non poſſet arrianorum rabie conci tatus poſt longum carceris ſquallorem tēpore Iuſtini īperatoris anno ſcilicet ſa lutis nr̄e. zro. apud Papiā pro catholica fide occidi iuſſit. Cuius corpus ibideꝫ in diui Auguſtini templo habetur conditum. Et ſunt qui dicant eum in cathologo ſanctorum eam ob rem fuiſſe relatum: ⁊ ſanctū Seuerinum vocitatum.

¶ Liber .IX. Anaſtaſius Lotharius alias Clotarius ſextus francoruꝫ rex mortuo Clodoneo rege regnauit in Gallia annis. ti. Clodoneus enim quattuor pꝰ ſe filios reliquit: tres.ſ. legitimos Clodemirē.ſ. Clotharium. Childebertū ac Theodoricum naturalē. Qui inter ſe ſe regnum a patre occupatum equis portionibus diuiſere. Clodemiris aūt natu ma ior ſtatim deficiēs duos filios infantes poſt ſe reliquit: quos cū Chrotildis mater ⁊ eoꝝ auia vnice diligerēt in regno ſiue in patris portione: que fuit in Brugundia ⁊ Alemania vſqꝫ ad Italiā enutrire curauit. Quod perpēdētes Clotharius ⁊ Childebertus ſtatim infantes terre alliſos interfecerunt. Quibus interfectis Theodebertus Theodorici predicti filius adoleſcens cū Childeberto patruo in hunc Lo tharium coniurauit. Quibus ad prelium exeūtibus Chrotildis mater eos compoſuit: ⁊ Childebertus cum Lothario iſto in Hiſpaniam ducere contra Gothos Ar rianos hortata eſt. Qui ⁊ Ceſar auguſtam obſederunt. Theodebertus autem predationibus aſſuetus in Italiam veniens Liguriam noſtram mox obtinuit: ibidēqꝫ preda magna obtēta in Galliam redijt. Mortuo deinde Childeberto fratre minore. Clotharius iſte regnum omne obtinuit. Qui vt regnum etiam cōfirmaret filia Clothiſmundam Alboino longobardorum regi potentiſſimo vxorem dedit. Hic deniqꝫ apud Pariſios moriens(cum etiam Theodeberti nepotis ſui regnum obti nuiſſet) quattuor filios ſcilicet Arithpertum Guntauinium: Chilpericum ⁊ Sigipertum poſt ſe reliquit: qui poſtea interſe totum regnum concorditer diuiſere. Olypius quidam Arrianus epiſcopus his temporibus apud Carthaginem fuit: ꝙ hoc anno cum in balneis ſanctam trinitatem publice blaſfemaret tribus igneis ful minibus ab angelo viſibiliter miſſis cecidit: eiuſqꝫ cadauer exuſtum oīo fuit. Barbas ēt Arrianus ep̄us cum quendā baptizaret his verbis: Baptizat te Barbas in nomine patris ꝑ filiū: in ſpiritu ſancto. ferut aquam nuſꝙͣ cōparuiſſe. Quo mira culo permotus: qui baptiſmū expectabat ꝯfeſtim ad verā catholicāqꝫ fidē trāfijt. Ormiſda papa natione campanus: patre Iuſto: poſt Simachum ſedit anh Anis. 9. ⁊ diebus. 18. Hic pontificatu inito Theodorico hortante ſtatim apd̓ Vyrbem ꝓuincialem Synodum congregauit: in qua Euticianam hereſiꝫ dā nauit: que tamen prius damnata fuerat. In ea quoqꝫ ſynodo Gratiano teſte mul ta conſtituit.ſ. vt nullus ſolenniter penitens de cetero ad ſacros ordines promoueretur: ſicut habetur in decretis. lj. di. cº. Penitentes. Eodem decreto vetuit aliquem in epiſcopum ex ſecularibus poſſe deligi: vt. σ i. di. cº. In ſecerdotibus. Mandauit item epiſcopis: alijſqꝫ ſubditis Metrapolitanorum ſuorum decreta in concuſſa ſer uare. xxv. q. 2. cº. Seruatis. Voluit item chriſtianorum nuptias non occulte: ſed publice fieri debere: vt. 30. q. v. cº. Nullus fidelis. Uetuit preterea ſacerdotibus ⁊ alijs ne altaria in eccleſijs conſecratis erigerent ſine ſpeciali epiſcopi licentia: de conſe. di. i. cº. Nullus preſbyter. Hic grecos reconciliauit: clerum compoſuit: Manicheos iterū in vrbe pupulantes expulit: ⁊ eorum libros publico incendio ꝯſumpſit. Huic Clotharius francorum rex plurima dona ⁊ quidem precioſa obtulit. Similiter ⁊ Theodoricus tex trabem argenteam mille ⁊ quadraginta librarum dono miſit ⁊ ꝓ pterea ⁊ ipſe munificentiſſimus pontifex cum eiſdem principibus muneribus certa uit. Unde ⁊ ante altare baſilice Conſtantiane coronam argenteam libraꝝ viginti ⁊ cantaros argenteos ſex collocauit atqꝫ alijs multis donis Chriſti eccleſias exorna uit. Quibus optime geſtis: multis quoqꝫ ſacerdotibus: aliſſqꝫ clericis ex more crea tis. 8º. idus Auguſti emoritur: ⁊ in beati Petri apoſtoli baſilica ſepelitur. Quo mor tuo vacauit ſedes dies ſex. Enodium Ticinenſem ep̄m Uiros inſignes ⁊ ꝗͥdē ſanctitare ⁊ eloquētia p̄clariſſ Fortunatū Cathinēſeꝫ ep̄ꝫ mos his tēporibꝰ fuiſſe ꝯſtat: quos Hormiſda pōtifex Uenātiū vrbis ro. preſb̓rmᵐ ad Anaſtaſiū imperatorē hereticū legatos miſit: q̄ Ioa nem illius Cōſtantinopolitane vrbis ep̄m ⁊ ꝑ eum reliquos grecos ab Euticiana hereſi deſiſtere iuſſit: ſꝫ imꝑator ⁊ ep̄us ac clerꝰ cōſtātinopolitanꝰ inobediētes fuere nec imꝑator ip̄e dcreto ſe ſb̓ſcribere voluit dicēs papā potius imꝑatori parere debe re. Unde ⁊ ꝯtra omne ius eos ortatores magna affecit iniuria: atqꝫ ex vrbe depulit de quibus diuus Gregorius dialogorum libro multa diſſeruit.
Anno Chirſti Mūdi Papa 34ꝰ 312 5711

IX. Gudiᵐᵐº gbin ¶ Liber Iuſtinus ſenior Uſtinus ſenior ſextuſdecimus Cōſtātinopolitanus imꝑator Anaſtaſio ſb̓ rogatus imperauit annis. 8. Is orthodoxe fidei amator ⁊ protector acerri5715 515 mus fuit. Et vt diligentiſſimum fidei obſeruatorem ſe ꝓfiteret̉ hereticoꝝ nomen extinxit: ⁊ Arrianos oēs ex Cōſtātinopolitana expulit: eorūqꝫ eccleſias ca tholicis aſſignauit. Quod ꝗdem Theodoricus rex ea labe infectus egre ferens Simachū ⁊ Boetiū romanos ꝯſules Papiā relegauit: ⁊ Ioannē pontifice̓ ro. cū multꝭ nobilibus romanis ire Cōſtātinopolim iuſſit mādans eis vt Iuſtino ſuaderēt Arrianos reſtituere alioquin ipſe in oī regno ſuo ep̄is catholicis vices redderet. Iuſti nus aūt Ioannē papā magno cū honore excepit: ⁊ ne chr̄iani catholici trucidarent̉: poſtulata ꝯceſſit: legatos quoqꝫ romanos multū honorauit: multiſqꝫ muneribꝰ eos donauit. Quod Theodoricus audiēs egre tulit: ⁊ ad ſe regreſſos in carcereꝫ miſit: quos oēs fame cū Ioanne pōtifice interiere fecit. Et poſt eos Simachū ⁊ Boetiuꝫ ꝯſules Papie iugulari iuſſit. His auditis Iuſtinus merore ⁊ ſenio cōfectꝰ Iuſtinia no ſororis ſue filio imperatore conſtituto vite finem fecit. ¶ Monachorum regulatio. Benedictus monachus ⁊ monachoꝝ omniū regulator p̄cipuus his tēporibꝰ nō lōge ab Aquino Abrucij vrbe ī mōte Caſſino: vbi olim Caſſinēſis ciuitas fuerat monaſteriū Caſſinēſe toto orbe celeberrimū extruxit: ⁊ ibi abbas primū ꝯſtitutꝰ: ſperſos monachos in vnum collegit: atqꝫ diuino ſpiritu illuſtratus regularē vitā primū cōpoſuit: eiſqꝫ obſeruandā tradidit. Cuius quidē vitam inſignē ⁊ miraculis clarā bea tus Gregorius. 2º. dīalogoꝝ liº. ſcribit. Fuit eum vir hic ſanctiſſimus inter cetera vir tutū ſuarū monumenta ꝓphetico ſpiritu plurimū inſignitꝰ ⁊ multa futura: occultaqꝫ cognouit: cuius fama ductus Totilla Oſtrogothaꝝ rex: vt Gregorius eodē liº. tradu vt ip̄iꝰ ſanctimoniā tētaret ad eū ſe ꝯtulit: ⁊ ſeſe famulū indumēto mentitus aliū pre miſit: ꝗ regio ornatu ⁊ apparatū regē Totillā ſimularet. Quē ſtatim cognitū ſanctꝰ vir cū placido vultū licet ſordide veſtitum digito vt erat ſignificatū ad ſe ī monaſte riſ veſtibulū vocauit. Quo viſo rex ſumma ī veneratione poſtea eum habuit. Hec ⁊ alia ꝓpemodū infinita ſanctitatis ſigna clariſſimꝰ ⁊ ſanctiſſimus vir oſtēdit. Nec tamē Longobardi: ꝙͣuis ſancti viri ſigna viderint: ꝯtinuerunt: quin preſcito ⁊ per ipſum monachis p̄dicto dei iudicio celebre id monaſteriū diruerint. Fuit aūt hic ex nobili genere ⁊ ꝓuincie Nurſie ortus(ꝗ tamētſi monachi lōge ante fuerūt plurimi) regulator tamē ⁊ inſtitutor monachoꝝ primus cenſeri ſolet. Unde ⁊ diſcipulos fer me innumerabiles ꝯgregauit: quoꝝ ope breui(vt ita dixerim) orbem terrarum obti nuit. Ex cuius diuo ordine cōplurimi: tum ſanctitate: tum ſciētia atqꝫ papatꝰ dignitate emerſere viri. Hunc primū regulam monachis nigris tradidiſſe ꝯſtat: de ꝗbus etiā habet̉ in clemētinis de ſtatu monachoꝝ. cº. Ne in agro. Qui cū perſepe a fundatoris ſuis regularibꝰ inſtitutis declinaſſent reformationē nō modicaꝫ anno ſalutis noſtre. 1409. apud Patauinā vrbē in monaſterio ſancte Iuſtine ſumpſere. Qui ⁊ ipſi ſibi ſpeciales ꝯſtitutiones ab Eugenio quarto approbatas ⁊ ſb̓ titulo ꝯgregatio nis ſancte Iuſtine ꝯſtituere: de ꝗbus loco ſuo infra dicemus. Eaꝫ aūt regulā ab ip̄o editam nonnulli poſtmodū ꝯplexi ſunt monachi: quoꝝ de numero fuere Ciſtercien ſes a diuo Bernardo plurimū aucti: Camalduenſes: Cluniacēſes: Releſtini: Motis oliueti nouus ordo: Silueſtrini ⁊ qͥ humiliati appellant̉. Hi oēs ⁊ alij nonnulli ꝙͣuis diuerſo habitu: diuerſiſqꝫ conſtitutionibus inter ſeſe differant: eam tamen ꝓfitentur regulam. Tradunt autē ex huiuſmodi ſanctiſſimi patris ordine ad ſummaꝫ 24. ſummos pōtifices emerſiſſe. Cardinales vero. 183. Archiepiſcopos ⁊ epiſcopos 14 4. Abbates inſignes. 15070. fuere: atqꝫ canonizati monachi(vt Ioannes vigemuſſecundus ſcribit) 555 5: Oannes primus papa natione thuſcus patre Conſtantio poſt Hormiſdaꝫ Papa 53ꝰ ſedit annis duobus: ⁊ mēſibus. 8. Hic Gratiano referēte mandauit hoc in 5720 521 A foro iudiciali obſeruandū eſſe: vt ante litem conteſtatā anteꝙͣ vltra ꝓcedat̉ prius poſſeſſori cuncta reſtituerentur: vt habetur in canone. 2. q. 2. cº. Antiquitus de cretum. Sed ⁊ in vrbe multa cemiteria reſtituit: ⁊ eccleſias multis muneribus exornauit: de quo. σσ. in quarto dialogo libro refert: ꝙ propter orthodoxam fidem

Anno ¶ Liber Chriſti Mūdi .IX. Iuſtinus ſenior a Theodorico rege(vt dictum ē) apud Rauenam diu in cuſtodia tentus fuit: vbi ⁊ pedore: ſituqꝫ atqꝫ inedia cum alijs catholicis poſtea quinto kalen. Iunij conſumptus ē: cuius poſtea ſanctiſſimum corpus ex Rauena in vrbem delatum in baſilica beati Petri ſepultum fuiſſe tradunt. Et vacauit ſedes dies. lviij. Brigida virgo ſanctiſſima natione Scothica: penitētie ⁊ morum ſpeculum: ⁊ Cenobiorum multorum tam virorum ꝙͣ mulierum fundatrix. hoc anno poſt multa mira cula kalendis Februarij emiſſo ſpiritu volauit ad ſuperos: cuius etiā feſtum eo ſue dormitionis die celebratur. Elix tertius papa natione Samius: patre Caſtorio: poſt Ioannis felicem Papa 56 dormitionem ſedit annis. 4. mēſi. 2. diebus. 13. Is fuit proauus beati Grego rij magni. Qui vt vir optimus rerū diuinarū curam gerens multa in vrbe 524 5723 extruxit edificia: ⁊ maxime Coſme ⁊ Damiani templuꝫ: quod adhuc extat. In via quoqꝫ Salaria baſilicam ſancti Saturnini incendio exuſtam reſtituit. Hic iuxta do ctrina Iacobi apoſtoli mandauit infirmos ante obitum inungi. Deniqꝫ ex more ſa cris ordinibus celebratis: vbi preſbyteros. lv. dyaconos. 4. epiſcopos. 27. creaſſet moritur: ⁊ quarto idus Octobris in eccleſia beati Petri ſepelitur. Et tunc ſedes va cauit dies tres. Amalaſuntha Theodorici Oſtrogotharuꝫ regis vidua filia Theodorico patre poſt Ioānis ponntificis mortem nonageſimooctauo die etiam morte ſublato cum Atalarico filio ſuo annorum. x. regnauit annis. 8. Mulier ſiquidem prudentiſſima: ⁊ bo narum virtutum: ac liberalium artiuꝫ ſtudijs ornata. Que ſuſcepto regno multa pa tris malefacta reparauit: ⁊ ꝙͣmaxime Simachi ⁊ Boetiſ filijs patrimonium reddi dit. Et Athalaricuꝫ filium ſuum(renitentibus gothis) diſciplinis erudiri curauit. Hic autem Athalaricus ꝙͣuis ob hereditatem paternam Arrianus eſſet: Bonifacium tamen ⁊ Ioannem ſummos pontifices magnis fauoribus proſecutus fuit: ⁊ multa laude digna peregit. Cunqꝫ annis. 8. regnaſſet mortuꝰ ē: quo mortuo Amalaſuntha regina Theodatum quendam cōſobrinum ſuum regni conſortem accepit. Is autem Theodatus(vt Eaſſiodorus tradit) latinis ⁊ grecis litteris admodum eruditus erat: ⁊ maximam inter philoſophos ſui temporis operam philoſophie da bat: Platōnemqꝫ vt plurimum ſequebatur. In reliꝗs vero mundi agibilibus iners ⁊ inconſtans erat: ſed pecuniarum auidus. Qui hortāte Amalaſuntha regina Bur gundiones: qui Lyguriam ⁊ Emiliam vaſtabant: atqꝫ Alamanos qui Uenetiā ſpo liabant cum magna cede ex Italia pepulit: ⁊ Romanam omnem prouinciam recuperauit: ⁊ pacem cum Iuſtiniano imperatore ⁊ francorum rege obtinuit. Sed cum rapinis ⁊ populationibus etiam poſtea(reſiſtente tamen ⁊ reclamante plurimum Amalaſuntha) indulgeret illam cepit: ⁊ in inſulam Uulſini lacus re legauit: vbi tan dem a quibuſdam malignis eam occidi permiſit: ⁊ eius filiam vxorem ac regni ſociā accepit: qui poſtmoduꝫ annis quinqꝫ regnauit. Fuerat autem Amalaſuntha memo rabilis femina: grecis latiniſqꝫ litteris egregie erudita adeo vt cum quibuſcunqꝫ diſputaret. Cuius quidem mortem Iuſtinianus imperator egre tulit. Hec enim monumentum ſuperbiſſimis edificijs patri extra Rauenam extruxit. Quo in loco nūc ſancte Marie monaſterium edificatum habetur: quod monachi ſancte Iuſtine incolere dicuntur. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Ioannes ꝗdam doctor eccleſie Antiochene preſbyter his temporibus in precio exiſtens multa ꝯtra eos ſcripſit: qui in vna ſubſtantia Chriſtum adorandū cenſebant. Dionyſius abbas per id ipſum tempus laudatur: eo ꝙ Rome computum ſuum: ideſt paſchale calculum mira ratione compoſuit. Uſtinianus imꝑator decimuſſeptimus Cōſtantinopolinus imꝑator Iuſti Iuſtinianiꝰ ni imꝑatoris ex ſorore nepos. imꝑauit annis. 38. Uir certe maximi ingenij ⁊ ingentis doctrine: qui ⁊ leges romanas ſperſas ⁊ incompoſitas ad vtilitatē 525 5724 hominum in ordinē redegit: in quibus ea que ſuperflua ⁊ inutilia videbant̉ abſcidit ⁊ ꝑ Ioannē tribunianū Patricium: ⁊ quendam Theophilum Dorotheum doctrina ⁊ aucͣte inſignes oēs romanas leges ī duobꝰ pene libroꝝ milibꝰ: ⁊ trecies cētenis milibꝰ v̓ſuū ꝓfixa ⁊ inutili conſonantia conſcriptas intra vnū volumen. xij. librorum

Anuo Mūdi Chriſti ¶ Tiber IX. Iuſtinianus coartauit: quem Codicem Iuſtinianum appellauit. Fecit ⁊ per eos Pandetas: id eſt digeſtum: quod tribus voluminibus diſtinxit: in quibus omnem ciuilem doctri nam declarauit. Idem quoqꝫ legum Epithomen quattuorum librorū fecit. Has au tem leges nouellas vozari iuſſit: que Autentice communiter appellantur. Sunt ꝙ dicant ipſum ⁊ de incarnatione domini libros elegantes edidiſſe. Hic inito imperio Beliſarium Patricium virum ſtrenuum belli ducem cum ingenti multitudine conſtituit: quo auxiliatore de perſis ⁊ Uandalis triumphauit. Nam Beliſarius vt erat preſtantis animi ⁊ ſingularis virtutis vir in Aphricam traijciens Uādalos ſuperauit: ⁊ eorum rege Geliſmero capto prope deleuit. Hic autem romanam ſedē veneraturus legatos inſignes cum muneribus miſit: ⁊ Ioannem pontificem nomi ne ſalutare fecit: ac precioſiſſima munera beato Petro obtulit. Sed cum poſtmodū in Euticetis errorem incidiſſet: ab Agapito pontifice Ioannis ſucceſſore reuocatꝰ ē. Sed ⁊ poſtꝙͣ de Uandlis triumphaſſet. per Mundum alium exercitus ſui ducē Salonas vrbem munitiſſimam a Gothis occupatam cepit: ⁊ Gothos eo in prelio cum ingenti cede ſuperauit: in quo prelio ⁊ Mundus ipſe occiſus fuit. Inde quoqꝫ ⁊ Beliſarium cum exercitu in Italiam miſit: eamqꝫ a Gothorum tyrannide quaſi li berauit. Nam idem Beliſarius quinto anno poſtꝙͣ in Italiam veniſſet apud Rauenam Uitigim Oſtrogotharum regem accepit: ⁊ eum cum omni familia ⁊ magna procerum parte Conſtantinopolim duxit. Quibus ita geſtis Iuſtinianus per eundem Beliſarium Pauros Aphricam vaſtantes perdomuit: ⁊ de eorū ſpolijs duo hoſpitalia apud Romam erexit: ⁊ monaſterium apud Ortam vrbem condidit cui ⁊ fundos ex patrimonio ſuo addidit: vnde monachi viuere poſſent. Ex eis etiā Maurorum ſpolijs Beliſarius crucem auream gemmis ornatam: ⁊ alia munera beato Petro dono miſit. Hic deniqꝫ cum templum toto orbe celeberrimuꝫ in hono rem dei patris ſancte Sophie ſua impenſa edificaſſet: ⁊ imperium collapſum mirum in modum per Beliſarium ⁊ Narſetem duces ſuos inſtauraſſet amens ⁊ ſtultus iamdiu factus interiſt. Theodatus ſecundus poſt Theodoricum Oſtrogotharum rex mortuo Athalarico rege(vt premiſſum ē) ab Amalaſuntha conſobrina in ſocietatem regni aſſumptus regnauit in Italia annis quinqꝫ. Hic enim vt ſolus regnaret mox conſobrinaꝫ ſuaꝫ enecari iuſſit: propter quod Iuſtinianus mortem illuſtriſſime mulieris egre ferens bellum inferre illi ſtatuit. Sed Agapitus pontifex ad Iuſtinianum Conſtantino polim miſſus pacem ab eodem impetrauit. Verum Gothi propter regine mortem eidem infenſiſſeditione militari Uitigim ſibi regem creauere. Qui mox vt ⁊ ipſe ſo lus regnare Theodatum occidit: ⁊ regine filiam vxorem ac regni ſociam Rauene aſſumpſit: ⁊ regnauit annis quinqꝫ. Papa 57 Onifacius ſecūdus papa natione romanus: pr̄e Sigiſmūdo: poſt Felicē ſe b Idit annis. 2. ⁊ diebꝰ. xxvj. In huius aūt Bonifacij creatione(vt ꝗdam affir 5727 528 Ymāt) contētione in clero ſuborta Dioſcoꝝ quendam inde mortui Felicis lo cum elegere. Qua ſeditione clerus diebus. 28. exagitatꝰ tādē a ꝑturbationē liberat̉ ⁊ Bonifacius preficit̉. Qui ſtatim ad eccleſiā ꝯfirmandam ꝯuerſus inſtituit: vt tꝑe miſſe populus a clero diuiſus eēt. Uetuitqꝫ ꝙ neqꝫ ꝓ ciuili: neqꝫ ꝓ criminali cā ep̄us apud ciuilem iudicē aduocari poſſet: ſicut habet̉ in canone. ii. q. i. cͦ. Nullus. Tandeꝫ vita functus in Beati Petri baſilica ſepelit̉. Et poſt vacauit ſedes menſes. 2. Papa 58ꝰ Dannes ẜus papa patria romanꝰ: patre Proiecto ex Celio mōte pꝰ Boni faciū ſedit annis. 2. ⁊ mēſi. 4. De hoc pauca habentur: ꝗ vbi pontificatum 5729 530 ¶ inijt Anthimū ep̄m ſtatim dānauit: eo ꝙ in hereſim Arrianaꝫ declinaſſet: Huic Iuſtinianus ex Cōſtantinopoli miſit ſcyphū aureū gēmis ornatū librarū ſex. ⁊ duos argēteos librarū. i2. ac calices duos argenteos librarū. xv. Et ſemel tantum celebratis ordinationibus anno. 2º. pontificatus ſui moritur: ⁊ in templo beati Petri ſexto calen. Iunij ſepelitur. Et poſt ceſſauit epiſcopatus dies ſex. 232 55 Gapitus papa natione romanus: pr̄e Gordiano pꝰ Ioannē ſedit anno vno hic quintam ſanctam ſynodum vniuerſalem apud Conſtantinopolim cele57 31 532 Abrare incepit: in qua imꝑatorē Iuſtinianū arriana hereſi dep̄uatū ꝯuertit.

Anno Chriſti Mādi ¶ Liber .IX. Iuſtinianus Ubi ēt ꝯſtituit dn̄icis diebꝰ ꝓceſſiones fieri debere: ꝗbus ꝑactis haud muliopꝰ ibi dē morit̉. Et corpꝰ eius Romā delatum in baſilica beati Petri ſepelitur. Iluerius papa: natione campanus: pr̄e Hormiſda ep̄o poſt Agapitum ſePapa σ oꝰ Idit anno vno: mēſibꝰ quinqꝫ: diebꝰ. i2. Hūc clerici iubēte ⁊ minitāte Theodato Oſtrogotharum rege delegerunt. Quāobreꝫ indignatus Iuſtinianꝰ 533 57 32 Beliſarium Patricium cum exercitu ī Italiam miſit. Quo cum adueniſſet Uigilio dyacono romano inſtigante ⁊ accuſante: ꝙ Siluerius Romam Gothis prodere vo luiſſet. A Theodora Auguſta(operante Antonina Beliſarij vxore) in pontum inſulam Siluerius relegatus eſt: vbi ⁊ ſtatim non ſine opinione martyrij mortuus ē. Eiuſqꝫ feſtum vigeſima die Iunij celebratur. Maurus beatiſſimi patris Benedicti precipuus diſcipulus ab eodē Benedicto hoc anno ex Aprucio in gallias mittitur: vbi ⁊ monachis omnibus exemplo ⁊ dectrina rationem bene ac beate viuendi dedit: multaqꝫ ibi monaſteria conſtituit: indeqꝫ an no ſalutis noſtre. 5σ o. poſt multas virtutes ac miracula inibi facta non ſine ſanctita tis opinione bona ſenectute. 18. kalen. Februarij quieuit in domino: cuius feſtuꝫ eo die celebratur. Uigites Gothus obſcuro genere inter eos natus hoc anno a Gothis/ viuēte adhuc Theodato rege apud Romam rex creatur: ⁊ regnauit annis quinqꝫ. Uir rei milita ris peritia clarus. Qui ſuſcepto regno ſtatim Theodatum regem per quendā Go thum nomine Octarum obtruncare fecit. Inde Rauenam properans/ omnes per Italiam diſperſos Gothos congregauit: ⁊ Mathaſnutham Theodorici regis ex Amalaſuntha filia neptem inuitam duxit vxorem: que Uigitis ignobilitatem plurimum contempſiſſe dicitur. Hic autem cum multa certamina contra Beliſarium concertaſſet tandem ab eodem Beliſario(perditis omnibus Italie ciuitatibus) in Rauena obſeſſus: ⁊ deniqꝫ captus cum ceteris Gothoruꝫ principibus: ⁊ regijs the ſauris ac omni gaza in Conſtātinopolim a Beliſario ductus fuit. Ac ſic quaſi finis regni Gothorum hic fuit. Igiſius papa natione romanus pr̄e Ioāne ꝯſule: poſt Silueriū exulem ⁊ Papa σi 53 5734 cum reſtituere noluit: ad Theodorā Auguſtā Cōſtantinopolim ductū fuiſſe tradūt vbi ex precepto Auguſte ita crudeliter verberibus ceſus fuit vt paululum abfuerit: quin ⁊ tum in eis moreretur. Poſtea cū etiam conſtāter in propoſito perſiſteret in iecto in collo eius fune tanꝙͣ latro per totaꝫ vrbem tam diu tractus fuit donec expi rauit: cuius corpus Romam delatum apud ſanctum Marcellum via Salaria ſepe litur. Et poſt ſedes vacauit menſibus. z. ⁊ diebus. xv. Synodus quinta apud Conſtantinopolim Iuſtiniani ⁊ Agapiti pontificis iuſſu iaꝫ diu indicta his temporibus perficitur: hec enim contra hereticos ⁊ maxime contra Theodorum ⁊ Anthimum epiſcopos habita fuit: qui affirmabant beatiſſimā virginem ſolum homineꝫ ⁊ non deum ⁊ hominem peperiſſe. Declaratumqꝫ ē: vt beata virgo Theotochos diceretur: ideſt ꝙ deum ⁊ hominem ſuo partu edidiſſet: cui qui dem ſynodo vniuerſalis eccleſia auctoritatem contulit: ſicut ⁊ alijs quattuor dedit: vt habetur in canone. xv. di. Totilla: qui ⁊ Baduilla dicit̉ vltimus Oſtrogotharuꝫ rex hoc anno prius Uigite ⁊ Beliſario capto: ⁊ deinde Idonāpo eius patruo a Gothis ſuis interfecto ac etiam Athalarico: qui menſibus quinqꝫ regnauerat ab eiſdem quoqꝫ obtruncato ſubrogatus regnauit annis nouem. Hic inito magiſtratu regnum italicum a Beliſaro du ce ferme gothis ſublatū pro viribus recipere annixus ē. Unde non modico exerci tu coadunato in neapolitanos primū mouit: ⁊ vrbem nō incruēta victoria cepit. In deqꝫ abſente Beliſario totam Italiaꝫ inuaſit: ⁊ diripuit: ac multis cladibus afflixit. Urbem deinde Romam ingreſſus eam diripuit: incendit: ⁊ murorum partem euer tit. Ciues quoqꝫ varie iactatos: vrbemqꝫ pene deſolatam: ac ſine vllo habitatore dereliquit. Pari quoqꝫ etiam feritate in Ethrurie vrbibus: ⁊ quam maxime Peruſiſ deſeuit: vbi Herculanus Peruſinorum epiſcopus(vt Gregorius in libro

Anuo Oūdi Chriſti IX. Iuſtinianus dialogorum refert) capitis abſciſione martyrium ſumpſit. Totilla etiam in Siciliaꝫ nauigans totam inſulam iuxta diui Benedicti vaticinium obtinuit ¶ Predixera enim Cotillam vrbem potiturum: ⁊ Siciliam intraturuꝫ: ac deniqꝫ nono regni ſui anno ſuperatum interficiendum. Totilla aūt poſtꝙͣ Siciliam obtinuit relictis ibi quattuor ducibus in Italiā rediſt: eo ꝙ Narſetem italico bello a Iuſtiniaiano imperatore prefectū fuiſſe ⁊ in Italiā cū innumerabili multitudine ⁊ maxime lōgobar doꝝ veniſſe intellexiſſet. Uerum cū Narſetes multā partem Cōbardie obtinuiſſet ⁊ longobardoꝝ copias apud Brixellū tunc ciuitatem collocaſſet: ꝗ̄ ibidem manētes multa Placentinis ac Parmenſibus inferebāt dāna. In eos Totilla mouit acreqꝫ prellū ꝯmiſſuꝫ ē. Sꝫ a lōgobardis fortioribus ſuꝑatus nono regni ſui anno cū ingē ti Gothorum multitudine interfectus ē. Gothi vero qui ſuperfuerūt Thriam quen dam regem creauere. Qui ⁊ ipſe poſt multa prelia: quibus contra Narſetem ſepe victor euaſerat: in Apulia tandem tum totis viribus apud quendam fluuiū pugnaret ⁊ multos ſuis manibus interfeciſſet: confoſſus interijt. Quo mortuo Gothi vi ribus deſtituti cuncta que poſſidebant Narſeti reſtituerunt: pacemqꝫ obtinuerunt. Ac ſic deletis Gothis ſeptuageſimoſecundo anno poſtꝙͣ Theodoricus Italiā adptus fuerat eorum nomen euanuit. Nam qui prelio ſuperfuerant non Gothi alias Oſtrogothe vocabantur: ſed itali eo ꝙ in Italia nati eſſent. Chilperichus ſeptimus francoꝝ rex hoc anno Elodoneo patre defuncto regnare ce pit: ⁊ regnauit annis. 24. Hunc crudeliſſimū fuiſſe tradunt. Qui inter cetera ſue ve ſanie facinora vxorem interfecit: que poſtmodum miraculis claruit Mediolanum Ciſalpine gallie Metropolim his temporibus a Gothis regnante Totilla pene ſubuerſam fuiſſe tradunt. In qua quidem vaſtitate ſupra triginta me diolanenſium milia interfecta feruntur. naꝫ ſuperioribus diebus in tota eius dioce ſi adeo fame laboratum ē: vt mater filium comederet. Papa σrꝰ Glagius primus papa natione romanus: pr̄e Ioāne poſt Uigiliū ſedit an nis. ii. ⁊ diebus: 18. Hic ⁊ ſi multis ī periculis Oſtrogothaꝝ maxime fue̓it: 57 52 553 nequaꝙͣ tā Chr̄i eccleſiam deſeruit. Sꝫ ad eandē ꝯfirmandā ml̓ta Gratia nō referēte ꝯſtituit. Et primo vt clerici ī ſacris ꝯſtituti ſeptē horas canonicas ſb̓ p̄ce pto quotidie celebrarent: vt habet̉ ī decretis. 9i. di. cº. Eleutheriꝰ frater. Voluit iteꝫ vt vnaqueqꝫ ꝓuincia. x. vel. xij. ciuitates cōtineret. vj q. 3 cº. Scitote. Uetuit quoqꝫ ep̄is vt de rebꝰ eccleſiaſticis vllā alicui ſecuritatē facerēt. ⁊. q ꝛ. cº. Talia quidē. Sta tuit p̄terea vt heretici ⁊ ſciſmatici ēt ſeculariū manu punirent̉: qn̄ vꝫ ad ſanitatē rōibus nō deducerent̉. 23. q. v. cº. Quia nos. Voluit inſuꝑ vt nullꝰ ī abbatē ꝓmoueret̉: niſi ꝗ̄ canonice electꝰ eēt. 18. qꝛ. cº. Abbatem ī monaſterio. Voluit quoqꝫ ſi ꝗs accuſationis libellū abſente reo obtuliſſet oīo repelleret̉. z. q. 9. cº. Carte quās. Statuit item vt nullus pr̄iarcharuꝫ vniuerſalitatis vocabulo vnꝙͣ vteret̉. 99. di. cº. Nullus. Mādauit ēt in quadrageſima myſteria ſiue miſſe hora none dicerent̉: de ꝯſe. di. i. c. Solent. Hic autem accuſatus ē: ꝙ maloꝝ Uigilij pape cauſa fuiſſet. Sꝫ ipſe clero ⁊ populo congregato crucē dn̄i tāges ⁊ euāgeliū iureiurādo ſuſcepto ſe a tanto crimīe purgauit. Et demū cū ex ſacris ordinationibus bis ī Decēbrio mēſe habitꝭ preſbyteros.xxvj dyaconos. xj. ⁊ ep̄os. xxxix. creaſſetē vita diſceſſit ac in baſilica Petri ſe pultꝰ fuit. Et tunc ſedes yacauit menſes. 3. ⁊ dies.xxvj. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Caſſiodorus monachus Rauena oriundus vir doctiſſimus his temporibus ob do ctrinam in precio fuit. Qui primum conſul deinde ſenator factus poſtremo ſpretis mundanis rebus monaſticam vitam complexus eſt. Hic pſalteriuꝫ luculēter expo ſuit: ⁊ chronicam de imperatoribus ⁊ pontificibus cōpilauit: vbi preſertim d̓ Theo dato Rauenate rege contemporaneo ſuo multa ſcripſit. Edidit preterea de anima librum vnum. Et d̓ orthographia alium librū: ac multas de negocijs familiaribus epiſtolas compoſuit. Germanus ēt Pariſiacenſis ep̄us ꝑ hoc tempus migrauit ad dominuꝫ Qui quante ſanctitatis ac ſcientie fuerit: quibuſue miraculis floruerit Fortunatus ep̄us ſtilo di geſſit eleganti. Eius feſtum quinto kalendas Iunij celebratur.

Apriſti ¶ Liber .IX. Iuſtinianus Priſcianū quoqꝫ eruditiſſimum grāmaticum phūmqꝫ patria Ceſariēſem ī greca: latinaqꝫ lingua doctiſſimū: ꝑ hoc ip̄m tempus apd̓ Coſtantinopolim claruiſſe tradūt. Qui ea in facultate perutilia edidit opuſcula. Nam de partibus or̄onis ad Iulianū Patricium conſulem ſcripſit. Similiter de ꝯſtructione: ⁊ de accentibus libros edidit. Preterea de naturalibus queſtionibus ad Coſdrōe Perſarum regem volumē ſcripſit: necnon ⁊ de Coſmographia libellum compoſuit. Arator romane eccleſie Eardinalis dyaconus: poeta laureatus: hac tempeſtate mira floruit eloquentia: qui inter cetera virtutis ſue opera apoſtolorum actus verſu exametro exarauit. Brandanus deniqꝫ Hybernenſis abbas ꝑ hec tēpora ob eximiam ſanctitatem maximo in precio habitus fuit: de quo etiam admiranda ſcribūtur. Narſes Iuſtiniani imperatoris Eunuchus vir rei bellice gloria preſtās hoc anno cō tra Totillam Gothorum regem italico bello ab ipſo Iuſtiniano preficitur. Hūc nō nulli affirmant antea carthularium fuiſſe: quem cum Iuſtinianus aliquando in cubiculuꝫ accepiſſet cognita hominis virtute confeſtim eum Patricium declarauit. ⁊ primum in conſilio: necnon ⁊ imperialium pecuniarum receptorem ac diſpenſatorem inſtituit. Erat enim religione: pietate ac munificentia inſignis: ⁊ ob hoc etiam Barbarorum regibus amicitia iunctus: qui magnis comparatis copijs ex Conſtātinopoli terra: mariqꝫ in Italiā peruenit. Primumqꝫ apud Aquileiam conſtitit: qd̓ audiens Totilla ſtatim ex Sicilia Papiam venit. Et Theiam ducem ſuum Ueronam cum parte copiarum: vt Narſeti trāſitum prohiberet miſit. Hoc cognito Narſes duodecim longobardorum milia(que Alboinus ei tradiderat) per mediterranea ad Brixellū oppidum in rippa Padi conſtitutum miſit. Et ipſe Narſes cū ſuis copijs Rauenam ſe ex Aquileia tranſtulit. Indeqꝫ cum Romam peteret: Totilla a longobardis apud Brixellum ſuperatus ⁊ interfectus ē. Narſes aūt his auditis in itinere Narniam ⁊ Peruſiā vrbes cepit: ⁊ Romam profectus eam obſedit ⁊ ob tinuit. Qua obtenta Theiam regem Totille ſuffectū non longe a Nuceria vrbe for titer pugnantē poſtea oppreſſit: ⁊ gothos oēs Italia expulit. Atqꝫ ita vt dictum ē ſeptuageſimoſecundo anno poſteaꝙͣ Theocritus primus eoꝝ rex Italiam intraue rat Gothorum nomen cum regno interijt. Narſes deinde ſummis honoribus exce ptus Italiam per decem ⁊ ſeptē annos in pace poſſedit: ⁊ Aquileiaꝫ ab Attilla hu norum rege deſtructam inſtaurauit: ⁊ apud Uenetias ꝓpter beneficia ei a nobilibꝰ Uenetis collata Sacellum ſancti Theodori martyris: vbi nunc eſt templum ſancti Marci celeberrimum. Edificauit atqꝫ eccleſiam aliam in honorem ſanctorum Benne ⁊ Geminiani ex gothorum manubijs extruxit. Poſtea gothorum bona publicare. ⁊ omnia Rauenati eccleſie condonari fecit. Mortuo vero Iuſtiniano imperatore ⁊ Iuſtino iuniore loco eius ſuffecto cum Narſes nimium locupletatus eſſet Romani viri iniqui ⁊ perditiſſimi eius nō virtuti: ſed diuitijs inuidentes plu rimis modis apud Sophiam Iuſtini vxorem euꝫ accuſarunt. Que delatoribus ni mium credula ſuaſit marito: vt ſucceſſorem Narſeti mitteret. Miſitqꝫ Narſeti ora torem cum his litteris conuiciando: ꝙ ad diſpertienda inter ancillas penſa reuoca ret. At ille indignatus(vt par erat) Legato ⁊ Sophie reſpondit ſe talem ei orſurum telam: quam ipſa dum viueret perficere non poſſet: quod ⁊ fecit. Nam audito ſucceſſoris aduentu Neapolim conceſſit. Et eueſtigio legatos ad Alboinum in Pa noniam miſit ſuadens: vt ſe cum longobardis ſuis in Italiam celebrem patriā trāſferret. Quo audito Alboinus rex exhilaratus quam libentiſſime oblationem ſuſce pit. Sed dum aliquandiu moraretur Ioannes tertius pontifex his auditis ſtatim Narſetem ex Neapoli Romam conuenit: ⁊ intellectis viri cōtumelijs ei quicquid voluit conceſſit: eumqꝫ romanum conſulem com Baſilio creari a Iuſtino obtinuit: vbi ⁊ decem annis ſtetit. Quo in tempore longobardos rogauit vt in Panoniam aliquandiū ſe continerent: quod ⁊ impetrauit. Uerum eo defuncto longobardi Ita liam(vt mox dicemus) obtinuere. Sed iam cum de Gothis ſatis dictum ſit: ad lon gobardos tranſeundum eſt. Et ſic explicit liber Nonus.
Anno Mūdi

Anuo Mūdi Chriſti ¶ Liber Iuſtinianus Fratris Iacobi Philippi Bergomenſis ordinis fratrum Eremitarum diui Auguſtini in omnimoda hiſtoria nouiſſime congeſta Chronicarum ſupplementum apvellata liber decimus feliciter incipit. Dannes tertius papa natione ro Papa 63ꝰ manus: patre Anaſtaſio illuſtri viro natus: poſt Pelagium ſe dit annis ferme. 13. Uir quidem prudētiſſimus mitiſqꝫ: cuius 576 3 56 4 tempore Armeni Chriſti fidem publice ſuſceperūt: licet mul ta rerum perturbatione. Hic Narſetem Eunuchum indigna a romanis paſſum Romaꝫ reduxit ⁊ conſulatū ei impetrauit. Poſtmoduꝫ ad fabricas ꝯuerſus multa ſanctoꝝ cemiteria in vrbe reſtituit: ⁊ apoſtolorum Philippi ⁊ Iacobi eccleſiam a Migilio inchoatam perfecit. Eius autem pontificatus anno octauo ignee acies per Italiam in celo ſanguinem emanantes viſe ſunt: ⁊ in Lyguria mira quedaꝫ ſignacula(teſte Gregorio) apparuere ſcilicet per domos: hoſtia: va ſa: ⁊ veſtimenta: que ſi quis abſtergere tentaſſet: eo magis multiplicabantur. In im menſum etiam ita Tyberis excreuit: vt ſua inundatione populo ro. magnas detulrit calamitates. Id quoqꝫ multis in vrbibus ꝯtigiſſe dicitur. Que quidem prodigia cladem mox Italiam paſſuram protendebant: quod breui poſt euenit. Deniqꝫ Ioannes hic cum perturbationum plenus eſſet etate grandeuus. 13ª pontificatus ſui anno vita deceſſit: ⁊ in beati Petri baſilica ſepultus fuit: ⁊ tunc ſedes vacauit menſes decem. Uiri doctrinis excellentes. Leander hiſpalenſis epiſcopus vir plane ſanctꝰ ⁊ doctrina: eloquentiaqꝫ precipuus cui beatus Gręgorius adhuc monachus Moralium libros conſcripſit his temporibus floruit. Huius predicatione ⁊ induſtria tota Ueſegotharum gens per Reca redum eorum regem ab Arriana impietate cōuerſa ē. Quamobrem ⁊ multa ad noſtri dogmatis confirmationem: ⁊ ipſius Arriane confutationem compoſuit. Nan ⁊ eandem peſtem Uandali illo ex Aphrica detulerant. Leandri autem vita cū ml̓tis ſigni ⁊ miraculis claruerit inter ſanctos relatus ē. Eiuſqꝫ feſtum tertio kalēdas Martij celebratur. Ioannes elemoſynarius Alexandrine vrbis epiſcopus per hoc tempus orientalē ec cleſiam hereſibus quaſſatam: quoad fieri potuit: in fide continuit: videlicet legēdo diſputando: ſcribendo: monendo: docendo: ⁊ ſigna magna: necnon ⁊ elemoſynas fa ciendo: ac alia pietatis opera faciendo. Columbanum abbatem virum ſanctitate inſignem: per hec tempora ī Hybernia cla ruiſſe tradunt: vbi multis conſtructis monaſterijs poſtea ī Burgundiā proficiſces: ac monaſterium ibi ꝯſtituens luxouienſe in gentem magnam creuit. Deniqꝫ cum in Italiam veniſſet monachorum agmina coadunauit. Sunt qui dicunt eum Italiaꝫ anno ſalutis noſtre. σro. veniſſe ⁊ apud Bobiū ciſalpine gallie vrbē moneſteriū celeberrimum Theodolinde longobardorum regine impenſa edificaſſe: atqꝫ ibidem domino quieuiſſe: cuius feſtum tertio kalendas Nouembris celebramus. Leonardus ſubdyaconus eremita quideꝫ ſanctus natione Gallus ex ciuitate Leno manorum oriundus per id tempus multos agones ⁊ vincula ⁊ carceres pro Chriſti nomine pertulit: ⁊ reges Francie: populoſqꝫ in officio continuit. Eo ꝙ in in ipſo maxima religio pietaſqꝫ ac gratia reluceret. Iuſtinus iunior Uſtinus iunior decimuſoctauus Conſtantinopolitanꝰ imperator poſt Iu ſtinianum imperauit annis. ii. vir equidem Iuſtiniano diſſimilis: auarꝰ 576 3 56 4 A improbus: rapax: deorum hominumqꝫ contemptor: qui cum totis conatibꝰ cupiditati ⁊ auaritie inhiaret: adeo merito percuſſus in inſaniam conuerſues eſt. Quamobrem eius vxor Sophia imperium vſqꝫ ad Tyberij ſecundi tempora gubernauit: cuius imprudentiam regnum italicum a Conſtantinopolitano iugo ꝑ ſon gobardos ablatum ē. Cum autem Iuſtinus Tyberium in filium adoptaſſet: eūqꝫ Auguſtum appellaſſet: ſtatim amens effectus dolore pedum vitam finiuit. Ferunt hunc vrbem in Hiſtria regione ꝯdidiſſe: ⁊ ex ſuo nomine Iuſtinopolim appellaſſe

Anno ¶ Liber X. Chriſti Mūdi Iuſtinus iunior quam in loco munitiſſimo propter barbarorum incurſiones conſtituit vt populi ab eis agitati tuti eſſe poſſent. Peſtis horrendiſſima per hoc tēpus in vniueſo orbe fuit: q̄ miſerabili ſtrage italicos populos ⁊ p̄cipue lygures ꝓſtrauit. Quapropter(vt Paulꝰ lōgobardoꝝ hiſtoricus narrat) hoīes terrore ꝯcuſſi veluti amētes domos deſerētes ꝑ nemora queqꝫ fugere vnde factū ē(vt idē ad v̓bū refert) vt nullus paſtor ī vineis nullus ī agris cultor aut meſſor inueniret̉. Nocturniſ.n. horis ⁊ diurnis viciſſim tuba ꝑſonabat: ⁊ quaſi mur mur gradiētis exercitꝰ audiebat̉: ſed nulla conuicantium apparebant veſtigia. ¶ Congobardorum regni principium. Lōbardia aūt regio noſtra a varijs viciſſiꝫ poſſeſſa ab initio vſqꝫ in p̄ſens diu̓ſa ſorti ta ē noīa. Et ꝗdē prīo dicta fuit Heſperia ab Heſpero Atlātis fratre. Qui pulſus a fratre ab ea regione: q̄ nūc Hiſpania dr̄ hāc regionē vbi nūc ē Lōbardia occupauit eāqꝫ a ſe Heſperiaꝫ noīauit poſtea Enotria cognoīata fuit: ſiue ab optimo vino: qd̓ ibi naſcit̉: ſiue vt docet Plinius. 3º. naturalis hiſtorie liº. ab Enotrio Sabinoꝝ rege ī ea regnāte: Deinde Italie nomē aſſumpſit ab Italo Siculoꝝ rege. Qu(vt ait Ser uius) venit ad eā ꝑte in qͣ regnauit Turnꝰ: eāqꝫ a ſuo noīe Italia noīauit. Qd̓ Uir. liº. pº enei. ꝯfirmare videt̉. Poſt hec v̓o Magna grecia dicta fuit. Inde quoqꝫ ab al pibꝰ vſqꝫ Romā ciſalpinā galliā nōnulli dixere. Ip̄amqꝫ ciſalpinā galliā(vt iā ſemel dictū ē) ꝗdam in ſex diuiſere ꝓuincias: quarum prima Cenomanēſis dicta ē: in qua poſuerunt Bergomū: Brixiam: Cremonā: ⁊ Mantuam. Secūda Senonēſis que continet Ueronam: Uicentiam: Taruiſiū: Rauenā: Forliuium. Ariminū: vſqꝫ Se nogalliam ac Senas: aliaſqꝫ ciuitates: ⁊ ibi Senogallēſes fuere/ de ꝗbus ſcribit Liuius: ꝙ multa cū romanis cōmiſere certamina. Tertia dicia ē Boīoꝝ gallia a gallis bois de orientali francia egreſſis: ꝗ ex ſuo nomine ciuitatem condidere eam Boilū nuncupantes. Hec inter Padum ⁊ Trebiam fuit. Quarta lygurū Gallia dicta fuit: que continet Thaurinum: Secutiam: Sabatioꝝ montes: Auguſtam: Eporediam ac montem regalē. Quinta inſubriū gallia fuit: in qua ſunt Mediolanum: Comum Ticinium: Lauda: Nouaria ⁊ Uercelle. Sexta deniqꝫ dicta fuit gallia Genuenſis ab ipſe Genua vrbe continetqꝫ Derthonam: Alexandciā vrbem Aquenſem: Aſtēſem: Sauonenſem: Nolēſem ⁊ Albiganēſem. Verū nos vt ex Combardica Chro nica collegimus. Italiam omnem quam exteri Lombardiam appellant in quindecim regiones ſubdiuiſam inuenimus. Quarum prima ē Uenetia: cuius capita ſunt Bergomum ⁊ Aquileia. Altera Lyguria: cuius caput ē Mediolanum. Tertia regio ē Rethia ſiue Pedemontium prouincia: ⁊ hec duplex cuius caput ē Thaurinuꝫ Alia vero Agreſtis: quam agreſtes ſiue Montani incolunt. Item Alpiſcotia alia ē ꝓuincia vbi Genua maritima ciuitas ē ⁊ relique vrbes. Eſt preterea Thuſcia regio in qua Roma collocatur. Sexta campanīa ē Neapolis. Et octaua Luchania in qua ponit̉ piſtorium. Et Apennina in qua ē Bobium. Et decima Emilia in qua de ſcribit̉ Bononia vſqꝫ Placentiā incluſiue ⁊ Flaminia ī qua Rauena. Et Picenū vr̄ bē Aſculū ⁊ Adria ⁊ ēt Samiū ī qua ē Beneuētū. Ac demū Apulia in qua ponitur Brūduſiū. His regionibꝰ ter quaterqꝫ ac pluries noīa immutata ſunt. Blōdus autē noſter Forliuiēſis vir certe digniſſimus in Italia illuſtrata omnē Italiam preter in ſulas in quattuor ⁊ decem regiones ſubdiuidit ⁊ deſcribit: illarūqꝫ notiora nomina etatis noſtre ſequēs alijs noībus explicat ⁊ ſuos terminos cuilibet regioni imponit ⁊ primo a Lyguria inchoādo dicit ip̄aꝫ alios aliquādo habuiſſe terminos. Sꝫ nūc Lyguria a Naro flumine vſqꝫ ad Machre amnis eius terminum imponit. Et hinc apēnino mōte: indeqꝫ infero mari eam claudit. In hac regione ſunt Genua: Sauona: Naulū ⁊ Albigena ciuitates atqꝫ Monichum caſtrū. Athruriā aūt ſecundam dicit eſſe Ethruria regionē: eiuſqꝫ confines a Machra vſqꝫ ad Dyberim amnē collocat: qui inter ſe ce tum ⁊ ſeptuagintaquattuor milibꝰ diſtare dicunt̉. Et ab Apenino mōte vſqꝫ ad ma re inferum: vīdelicet eius maris pars que a dictoꝝ Amniū oſtijs longitudine: ⁊ ad Sardiniā vſqꝫ latitudine ipſaꝫ terminat. In ea ſunt Peruſia: Sene: Piſe: Luca: Pi ſtoriū ⁊ Florentia. Tertiam regioneꝫ Latinam facit: ⁊ hanc Campaniā maritimā aliquando fuiſſe oſtendit: cuius fines a regione maritima incipiens dicit ab oſtijs Latina

Anno Oūdi Ebrimt ¶ Liber Iuſtinus iunior Dyberinis vſqꝫ ad Sitanum ſinum eſſe: in qua Simeſſa ciuitas maritima fuit: ⁊ in mediterraneis ponit aborigenes Rutilos: Volſcos: Bernicos: ⁊ alios ꝗ prox imuꝫ Mariis incolūt Apeninū vſqꝫ ad veteris cāpanie terminos. In ea romanā vrbem Oſtiam: Eaietā. Uiletrū: Anagnam ⁊ alias ciuitates collocat. Quartam regioneꝫ Spoletani ducatus Umbriā appellat: in qua Tiphernū caſtellanā ciuitatē: Spole Umbria tum: Aretiū: Nuceriā ⁊ Sabinoꝝ regionem ponit. Picenū autem ſiue Barchiaꝫ Dicenum Anconitanā ꝓ quinta regione collocat: que ⁊ aliquādo Marchia firma dicta fuit: in qua ſunt Firmū Eſculum: Camerinū: Urbinū: Recanata: Ancona: Senogalia ⁊ Piſaurū. Sextam vero Apruciū facit in qua p̄cipue Troiam: Aquilā: Ortōnam Apruciuꝫ Aquinū ⁊ montē Caſſinū ponit. Septimā item Cāpaniā dicit que a nōnullis Ter ra laboris vocari ſolet: ī qua Neapolis ē: ⁊ Cume: Nola: Capuaqꝫ: Apuliā quoqꝫ Terra laboris octauam regionē fuiſſe dicit: in qua montē Garganū: Barium: ⁊ Beneuentū conſti Apulia tuit. Aliā deinde regionē ex Italia elicit ⁊ Hiſtriā appellat: in qua Iuſtinopolim: Diſtria Polam dicit eē: ⁊ Stridonem oppidū ſancti Hieronymi patriaꝫ: quod hodie Sdri gna appellat̉. Decimā Forum iulium noīat: in qua Aquileia ⁊ Utinū habemꝰ. Un Forū iuliū decimā Marchiā Taruiſinam dicit: in qua Feltrū Taruiſium: Patauiū: Uicentiā Barchia taruiſins ⁊ Ueromaꝫ ponit. Duodecimā vero Uenetias ꝓ vna regione nō immerito facit eo Uenetie ꝙ nō ſolū eius opes alijs regionibus eēt equiperande ſꝫ etiā qꝛ multe vrbes ⁊ mul ta Uenetiarum oppida exciſa eam ꝯdidere vrbē. Romādiolam ſiue Flamineā/ pro Flaminea tertiadecima inſtituit: in qua Emiliā ꝯprehēdit: vbi Ariminū: Ceſenam: Forliuiū Fauentiā: Imolam: Raueuā ⁊ Bononiam deſignat. Ultimā regionem Lūbardiā Lūbardia facit: in qua innumerabiles ponit ciuitates: vꝫ Mutinā. Rhegium. Ferrariā. Mā tuam. Parmā. Cremonā. Brixiam. Bergomū. Comū. Nouariā. Vercellas. Epo rediam Thaurinum. Montē regalē. Aſt. Albam. Aquenſem. Caſſale. AlexādriaDerdonā. Placentiā. Ticinū ⁊ Mediolanuꝫ collocat. Has aūt ꝓuincias ſiue regio nes cū longobardi preter Romā inuaſiſſent ⁊ ſuos duces: ſuoſqꝫ prefectos vbiqꝫ po ſuiſſent(Italie noīe oblitterato) a ſe Lumbardiā appellauerūt. Uerū apd̓ Ticinū ꝯſtituta regni ſede ibidem apd̓ circūſtantes ciuitates id Lūbardia nomē ſolum inter Uercellas Tridentū. Ueronā. Bononiā: liguſticorūqꝫ montes reſeruatuꝫ ē. Hī quidem Lōgobardi omniū ꝗ Italiā exteroꝝ occupauerant ſuperbiſſimū Italie no mē euertere conati ſunt. Non ſolū regionū nomina: ſꝫ ⁊ leges nouas ꝯdentes mores ⁊ rictus romanoꝝ ac rerum vocabula adeo mutauerūt vt affirmare auſim ēt latinitatem qua Romani ⁊ pleriqꝫ alij populi vtebant̉/ eoſdē permutaſſe: ⁊ vulgarem lo cutionem italicam nūc appellatā introduxiſſe. Quam tamen latinitatem celebrē an tiquam Gothi plurimum corrumpere. Longobardi aūt vt Paulus liº. 5º. refertꝭ a lōgis bardis dicti ſunt: eo ꝙ capitis comaa ceruice vſqꝫ ad occipitiū tondebant: ⁊ a facie vſqꝫ ad os comā demiſſaꝫ ⁊ diſcrimi natā habebat. Eorūqꝫ veſtimēta larga ⁊ lōga ⁊ ꝙͣmaxime linea qualia etiā angli ⁊ ſaxones habere ꝯſueuerāt ornati etiam erant latioribus inſtitis vario colore contextis. At calcei vſqꝫ ad poplitē ſciſſi ⁊ corigiati. Calige apoplite pēdentes corigiarū laqueolis hincinde ligate. Hi primū ab inſula Scaudania originē duxere ex qua ꝓfecti Aionē ⁊ Thatōnem duces habuerūt: ꝗbus defunctis Agilmundus Aionis fi lius rex creatꝰ ē: ꝗ ⁊ 33. annis ſuꝑ eos regnauit. Cuius tēporibꝰ me retrix quedā vno partu ſeptem edidit filios: quos cū in piſcinā enecandos ꝓieciſſet Agilmūdum rege eo loci trāſire ꝯtigit: Uidenſqꝫ rex paruulos exhorruit facinus: ⁊ admirans ꝗdnam hoc eſſet haſta quā manu geſtabat eos volūtare cepit. Unus vero ex eis cū ſtatim iniecta manu haſtā ꝯprehendiſſet miſericordia motꝰ ē rex eūqꝫ futurū magnū ꝓnun ciās e piſcina educādū abduxit. ⁊ qꝛ de piſcina(que eoꝝ lingua lama dr̄) extraxit euꝫ Lamuſium noīauit. Qui cū adoleuiſſet ſtrenuus in oībus euaſit adoleſcēs. Cū aut Agilmūdus rex a Bulgaris interfectꝰ eēt: Lamuſius ſiue Lamuſio ſb̓rogatꝰ ē: ⁊ re gnauit. 40. annis. Hic Bulgaros maximis afflixit cladibus. Quo mortuo tertio lo co Letheiꝰ eiꝰ filius ſucceſſit: ꝗ ēt. 40. annis regnauit ⁊ Hildoochim filiū ſucceſſore reliꝗt: quē ſecutus ē Godoochus: regnauitqꝫ annis. 12. ⁊ Rugilandā ꝓuinciā Danū bio ꝯtiguam cepit: quo defuncto Daphon eius filius regnauit annis.5. cui ſucceſſit

Anno Chriſti Mūdi ¶ L iber Iuſtinus iunio. Tātus filiꝰ ⁊ regnauit annis. x. Qui ꝓfligatis Erulis paulopoſt interfectꝰ ē: pꝰ hūc Unachꝰ eius nepos regnauit annis. 18. Cui ſucceſſit Ualtharithis filius: ⁊ regnauit. 7. annis: poſt quē Unachus eius filius ſuſcepto regno ꝯtra Gepidas belluꝫ mo uit: ac Sueuos vicit. Et hi. 8. ex vna eadēqꝫ Lintigoꝝ familia nobili deſcēderunt. Uacone aūt ſine liberis mortuo Uulatherius nouo loco longobardoꝝ regnuꝫ acce perit. Poſt quē Adoynus decimus lōgobardoꝝ rex fuit/ ꝗͥ primus longobardos in Pauoniā ex Rugilanda ꝓuincia duxit: vbi duobus ⁊ quadraginta annis habitaue re lōgobardi. Alboynus deniqꝫ eius filius poſt patris interitū ad regendos longobardos vndecimo loco cunctorum votis acceſſit: ⁊ regnauit tum in Panonia: tum ī Italia. zi. annis. Alboynus itaqꝫ vndecimꝰ lōgobardoꝝ rex vir armis ⁊ animi virtute inſignis poſtꝙͣ 56 F Sumūdum Gepidarū regem occidiſſet ⁊ Gepidas vſqꝫ ad internitione deleuiſſetꝭ ac Narſeti belloꝝ principi ꝯtra Totillam auxilio fuiſſet: ip̄mqꝫ interfeciſſet: cuius etiā virtute vniuerſa Gothoꝝ gens ex Italia pulſa fuerat: hoc anno ꝗ ē tertiuſdeci mus imperij Iuſtini rogatus a Narſete Eunucho relicta Panonia cū lōgobardis tam mulieribus ⁊ paruulis ꝙͣ viris adiūctis ēt ſibi. xx. Saxonū milibus cū vxoribꝰ ac liberis: armentiſqꝫ ꝑ foꝝ Iulij Italiā intrauit ⁊ occupato Foro iulio Siſulphū nepotē prefecit. Indeqꝫ ꝓcedens totā Uenetiam poſtea ſb̓egit. Cunqꝫ Taruiſium perueniſſet: ⁊ accole deditionē facere tardarent eam oīo diripere ꝯſtituit. Quo au dito Felix eius vrbis ep̄us vir ſanctus ſua prudētia viri barbariē deliniuit: ciueſqꝫ ꝑ deditionem ei recōciliauit. Poſtea etiam Uerona Brixia. Bergomo. ac Como captis inſubriū ꝓninciam ingreſſus ē: vbi Mediolanum vi cepit ac diripuit. Papiā vero triēio obſeſſam in ſuā tandeꝫ redegit poteſtatem. Qua victoria letus Alboy nus Ueronam ſtatim ſe ꝯtulit: vbi regni ſedem iam ꝯſtituerat. ibiqꝫ ſolenni cōuiuio exhilaratus Roſimundam vxorem ſuā Gunimundi Gepidarum regis(iam interfe cti) filiam ex Patera bibere cōpulit: que de Roſimūde patris capite facta fuerat. nā Alboynꝰ ipſe cū Gunimūdā Gepidarum regem interfeciſſet ex eiꝰ capite Scutellam auratā confecit: quam ⁊ ſecum vbiqꝫ detulit. Hec iniuria mulieri nimium inheſit: ꝓ pter qd̓ etiam ſe vlciſci ſtatuit. Erat tum in exercitu Alboini Helmechildis longobardus forma preſtātiſſima: vir quidem nobilis: ⁊ in armis fortiſſimꝰ: qui cū ancilla Noſimunde ꝯſuetudinem habebat. Huic aūt aliquādo Roſimunda ꝓ ancilla ſe ſuꝑ poſuit. Quod cū feciſſet Roſimūda adoleſcentem ſub ſpe regni ad occidendū regeꝫ impulit. Obtrūcato aūt rege cum regina eum regem ꝯſtituere vellet. Longobardi noluere: ſed eos occidere ſtatuere. Uerū regina cū adultero ⁊ Alſiūda filia cū multa pecunia Rauenam ad Conginū Exarchum ꝯfugit. vbi nō ita multo poſt(referente Paulo hiſtorico) ſe ipſos inuiceꝫ veneno interimere. ¶ Exarchatus dignitas hic incipit. Longinus grecus ſuperioribus diebus a Iuſtino in Italiā miſſus hoc tēpore Raue 570 na ⁊ aliquibus Uenetie ciuitatibus a lōgobardis reſeruatis cuꝫ nuncuſqꝫ quelibet vrbs ſuo magiſtratu regeret̉ nouum in Italia magiſtratū introduxit: eumqꝫ Exar chatum appellauit: quod interpretat̉ ſummus Italie magiſtratus. Hic apud Raue nam tanꝙͣ apud regem ſe ꝯtinens nunꝙͣ Romam adijt. Sed poſt Baſilium conſulem: qui cum Narſete conſul fuerat nunꝙͣ Romana ciuitas conſulem aut ſenatum habere potuit: ſed per ducem grecum ab Exarcho ex Rauena miſſo ipſa eius res adminiſtrata fuit. Durauitqꝫ hic magiſtratus centum ⁊ vigintiquattuor ferme annis. Daphon ſecundus in Italia Longobardorum rex Alboyno rege obtruncato regna uit anno vno ⁊ menſibus ſeptem. Uir quidem gente nobiliſſima natus: ſed crudeliſſimus: qui multos romanorum potentes captos interfecit. Quo terrore multi no biles deſertis vrbibus per maritimas paludes ⁊ Uenetam ciuitatem ſe contulerūt quorum aduentu tunc Ueneta ciuitas mirum in modum aucta fuit. Hic forū Cor nelij a Narſete dirutum ⁊ ſolo equatum reedificauit ⁊ Imolam appellauit: vt inde Rauenates vexaret. Hic latinam prouinciam preter Romam ⁊ Tyburē cepit. Cunqꝫ ēt in ſuos nimium ſeurret ac multos exilio dānaret tandē dolo ſuorū a pue

Anno Pūdi Epritu. ¶ Tiber Iuſtinus iunior ro ſui obſequiſ iugulatus fuit. Quo mortuo longobardi per decem annos ſine rege fuere: ſed triginta duces ſibi creauere. Qui ſubiugata vniuerſa Campania cuꝫ Picentibus ⁊ Marſis ducem vnum in Spoleto ⁊ alterū ī Beneuēto ꝯſtītuere. Lotharius octauus francorum rex Chilperici regis filius hoc anno francis regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 54. Hic Tendibertū ⁊ Thēdericuꝫ germanos habuit: q inter ſe debellantes prouincijs ſuis maximo fuere detrimento. Iīberine Iberius Conſtantinus decimuſnonus Conſtantinopolitanus imperator poſt Iuſtinum imperauit annis ſeptem. Hunc Iuſtinus adoptauerat in fi 5770 371 Alium: ⁊ multo anteꝙͣ amens effectus eſſet Auguſtum appellauit. Et quidem merito cum in eo omnia eſſent ornamenta: que optimo principi conuenire videbantur. Erat enim cum omni virtute: tum clementia: iuſtitia: ⁊ pietate: religione: ſapientia: conſtantia: ac fortitudine preditus. Et inter cetera chriſtianitatis opera in pauperes pientiſſimus ac benificus fuit adeo vt theſauros imperij ſui larga manu in eos exhiberet ob quam cauſam deus illi preter ſpem: tantam auri argentiqꝫ contulit copiam: quantam eius requirebant beneficia. Nam ⁊ Narſetis theſauri ei ex Italia delati fuere: diuina hoc illi preſentante voluntate: quos ad munificentiaꝫ ⁊ liberalitatem conflatos etiam in ſimile etiam conuertit opus. Hic exercitum ī per ſas miſit: de quibus etiam triumphauit: multamqꝫ predam cum Elephantis viginti auexit. Populum romanum quoad fieri potuit ab hoſtibus tutatus fuit: ⁊ maxima frumenti quantitate ex Egypto allata euꝫ a ſeuiſſima fame liberauit: ⁊ hoc Benedicti pontificis interuentu: quem mirum in modum dilexit. Tandem extremum ſibi imminere diem preſentiens Mauricium genere Capadocem generum ſuum virum vtiqꝫ ſtrenuum ad imperium ex Sophie ꝯſilio euexit. Quo confirmato pau lopoſt in pace quieuit. Papa σ4º Eenedictus primus papa natione romanus: patre Bonifacio poſt Ioannem ſedit annis quattuor: mēſe vno: diebus vigintiocto. Uir ſane optimꝰ 577 σ 577 ⁊ tanto honore dignus: qui ⁊ Italie: ⁊ preſertim Rome fame laborāti vna cum Tiberio Auguſto ſubuenit. Maximam enim frumenti quantitatem ab Egypto aduehens vrbem ipſam ab inedia conſumptam releuauit. Uerum paulopoſt ex ſollicitudine ac dolore: quem in calamitatibus vrbis: ⁊ totius Italie ob longolurdo rum vexationes contraxerat mortem obijt. In cuius tumba ſic ſcriptum tradunt. Magna tuis monumenta pater benedicte reliquis: Uirtutum titulis o decus atqꝫ dolor. In eius morte vacauit ſedes menſibus duobus ⁊ diebus decem. Sanricius Auricius Tiberij gener vigeſimus Cōſtantinopolitanus imperator: poſt Tiberium imperauit annis viginti. Qui licet genere Capadox eſſet: 5777 57 8 ¶¶ Pimperium tamen ob animi virtutem: ⁊ in rebus gerendis ſtrenuitateꝫ merito ſuſcepit. Hic cum primum imperium ſuſcepiſſet Armenos ⁊ Perſas per prefectos debellauit. Uerum cum poſtea cōtra beatum Gregorium ſeditiones ſuſcitaſſet ⁊ Longobardos contra eum: romanoſqꝫ concitaſſet: multis etiam iniurijs eccleſiaꝫ dei perturbaſſet viuo tandem diſponente conſilio non ſponte tamen: ſed coacte penitentia ductus cum Gregorio pacem componens mitius agere cepit: quod intellexerat Angelum quendam monachi habitu indutum ſtrictum gladium in manu te nentem in Conſtantinopolitano foro clamaſſe: imperatoreꝫ breui gladio moriturꝝ. Hoc idem eius ſomnium confirmauit: quo ſe vxorem ac liberos cedi vidit: Interiꝫ vero milites ſuis ſtipendijs fraudati Phocam centurionem imperatorem creant: ⁊ Mauricium propter auaritiam in ſuorum odium prolapſum vna cum vxore ac libe ris obtruncant. Papa σ5ꝰ Elagius ſecundus papa natione romanus: patre Uingeldo poſt Benedip Octū ſedit annis. x. menſibus. 2. ⁊ diebus. x. Hic cū abſqꝫ principis iuſſu pre37 81 582 ter ꝯſuetudinem ordinatus eēt timens ſibi Gregorium monachū virum ap probatum Conſtantinopolim ad placandū imperatorē miſit. Qui eo accedens omnia ex pontificis ſententia apud imperatorem perfecit: ibiqꝫ moraliū libros in Iob compoſuit: ⁊ Euthicium eiuſdem vrbis epiſcopum ita preſente Auguſto diſputando conuicit: vt omnia que male de reſurrectione ſenſerat retractare coactus ſit: ip̄e

Anno Chriſti Pūd ¶ Liber Mapricius enim Euthicius multa de eo articulo contra Orthodoxam fidem exponebat. Pelagius autem poſteaꝙͣ Hermetis martyris cemiterium: ⁊ ſancti Laurentij baſilica a fundamentis extruxiſſet ⁊ ipſum Gregorium rogatu populi romani ad vr̄bem re duxiſſet: peſtilentia que tum maxime totaꝫ vexabat Italiam conſumptus ē: ⁊ Ua ticano ſepultus. Et ceſſauit tunc ſedes menſes. 6. ⁊ dies. 28. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Gregorius romanus monachus poſtmoduꝫ papa ingenij diuini virꝭ magneqꝫ auctoritatis ⁊ gratie his temporibus maximo in precio propter ſanctitatem ⁊ probitateꝫ fuit ⁊ multa tum Conſtātinopoli: tum Rome ante papatum ⁊ in papatu pro chriſtiana religione edidit: ⁊ precipue que ſubiecta ſunt: videlicet̉. Moraliū in Iob li 35. Incipit ℟mo ac ſctīſſimo Paſtoraliū li i. Paſtoralis cure Quadā die dum Suꝑ Ezechieleꝫ ꝑtes. 2. prima Dialogorum Secūde partis principium Quia multis curis incipit Deus prophetie. Regiſtrum li i. ⁊ omilias. 42 Honoratus Mediolanenſis ep̄us vir eloquentia ⁊ ſanctitate ornatus ꝑ hoc tempus floruit: ⁊ nonnulla in diuinis ſcripturis ſcripſit. Qui cū Alboyni impetum exhorre ſceret eccleſiam ſuam deſerens Genuam confugit. Artharis Flauius tertius lōgobardoꝝ rex hoc anno cū longobardi. x. annis ſb̓ duci 583 bus fuiſſent ab ip̄is rex creatus regnauit annis. 7. Hic Daphonis regis filius fuit: quē lōgobardi Flauium appellauere. Hic lꝫ adoleſcēs: multis tn̄ editis facinoribꝰ laudatus fuit: cui oēs duces dimidiā pecuniarū ſuarū partē tradidere. Hic Pharā oppidū in Abdue ripis ꝯdidit: ⁊ Brixellū in margine Padi poſitū obſedit: ⁊ tandē ſolo equauit. Sꝫ ⁊ francoꝝ regem cū ingēti francoꝝ germanorūqꝫ exercitu deuicit: ⁊ ex Italia fugauit. Qua quidē elatꝰ victoria: ad Siculū fretū vſqꝫ peruenit: ⁊ mul tas Italie ciuitates in poteſtatē ſuā redegit. Inde ⁊ Fracilionē Romanū ducē Co mo ⁊ Cumacina inſula: que ī Lacu lario erat expulit: ingenteſqꝫ diuitias ſuſtulit: qͣ ditatus preda ēt cū Chilperico francoꝝ rege pacē percuſſit: ⁊ Theudelindaꝫ Gari baldi Bauaroꝝ regis filiam chriſtianiſſimā duxit vxorē. Quāobrem Chilpericus francoꝝ rex in Bauarū furens eum inopinate aggedit̉: ⁊ ex Bauaria expulit: Qui cū filia Theudelinda in Italia ad Generū fugit. Huic Gādulphus Bergomenſiuꝫ dux: ⁊ Ulpharis Taruiſinꝰ ⁊ alij lōgobardi duces plurimum aduerſati ſunt. Quibus pacatis eo anno: quo Theudelindam duxit vxorem defunctus ē. Papa σ 6 Regorius primus papa natione romanus: patre Gordiano ſenatorio viro poſt Pelagium ſedit annis. 13. menſi. σ. diebus x. Doctor quidem ſanctiſſi 592 57 91 mus ⁊ humillimus: ꝗ primus omniū pontificum: ſeruum ſeruoꝝ dei ſe noīa uit ⁊ ſcripſit. Qui primo monachus ⁊ leuita exiſtens: pōtificale munus in multa re rum perturbatione tandē ſuſcepit: in quo ſane ita vixit vt vſqꝫ ad tēpora noſtra neminem ex ſucceſſoribus habuerit parem nedum ſuperiorē vel ſanctitate vite vel di ligētia ī rebꝰ agēdis: vel doctrina ⁊ ſcriptis. Eapropter merito terreſtris angelꝰ vocari meruit. Hic Synodū apud ſanctū Petrum quattuor ⁊. xx. ep̄oꝝ habuit: in qua Gratiano teſte multa ſuſtulit: que nocitura: ⁊ ml̓ta addidit que ꝓfutura fidei noſtre videbant̉: ⁊ preſertim que ſubſecuta ſunt. In ea nanqꝫ Synodo primo quattuor cō ſilia.ſ. Nicenum: Cōſtantinopolitanū: Epheſinū: ⁊ Calcidonenſe decreto publico approbauit. Necnō ⁊ quintū veneratus ē: vt habemus ī canone. xv. di. cº. Sicut ſancti euangelij. Uetuit aūt vt nullus bigamus oīo ordinaret̉ preſbyter. 33. di. cº. Mari tuꝫ duarū. Statuit ēt vt ep̄us ſemel duntaxat ꝯſecraret̉. σ8. di. cº. Sicut ſemel. Prohibuit inſuꝑ chriſtianis audire miſſam ꝯcubinarij preſb̓ri. 81. di. cº. Si qui ſunt. Uetuit etiam in vna eademqꝫ ꝓuincia duos eſſe Metropolitanos. ioi. di. cº. Peruenit. Cōceſſit quoqꝫ ſacerdotibus a populo accuſatis ſuā poſſe innocentiam iuramento affirmare. ⁊ q. v. cº. Preſb̓r Mandauit preterea vltimā defuncti voluntatem modis omnibus obſeruari. 13. q. i. cº. Ultima. Uetuit etiā mulieribus monachorum monaſteria intrare: ⁊ eorū commatres fieri poſſe. 18. q. 2. cº. Peruenit. Addidit deniqꝫ quadrageſimali ieiunio quattuor dies primos videlicet quartam quintam ⁊ ſextam ferias ac ſabbatum: vt habetur de conſe. di. v. cº. Quadrageſimam. Introitum quoqꝫ

Anno Dūdi Xhri ¶ Ciber Mauricius miſſe cum vno verſu alicuius pſalmi ordinauit: Eius etiam inuentū fuit vt nouies kyrieleiſon diceretur. ⁊ Alleluya. ⁊ offertorium ac poſt communionem caneretur. Idem ſimiliter in canone addidit: Dieſqꝫ noſtros in tua pace diſponas. Mādauit rurſus in principio omnium horarum canonicarum. Deus in adiutorium meum in tende ⁊cͣ. cum Gloria patri dici debere. Supplicationes maiores primus propter peſtem ſedandam: atqꝫ Stationes pro maiori parte inſtituit. Quid plura? Omneꝫ eccleſiaſtici officij inſtitutionem ipſe ſanctiſſimus pontifex inſtituit ⁊ approbauit. Ipſe adhuc monachus ſex monaſteria in Sicilia ex paternis facultatibus edificauit. Domumqꝫ ſuam Rome religioni dedicauit. Traianum imperatorem ab inferno liberauit. Pauperes preterea in domum paternam vndiqꝫ confluentes excepit Et in vita cibo potuqꝫ ſemper continuit. Fuit deniqꝫ vir hic omni laude dignus: ſi vitam: ſi mores: ſi doctrinam inſpicias: atqꝫ ſolertiam. tum in diuinis rebus: tum in humanis. Hic quoqꝫ Anglos ad fidem per quoſdam monachos probatiſſimos cō uertit. Et Ueſegothe heretici ad veritatis vnionem eius opera rediere. Confirmata hoc pacto omnia ex parte eccleſia. ſecundo Phoce imperatoris anno migrauit ad dominum: ⁊ in baſilica Petri collachrymantibus omnibus. 4º. idus Martit ſepultus fuit. Quo die etiā eius feſtum celebratur. Quo mortuo vacauit ſedes men ſes quinqꝫ ⁊ dies. 19. Tunica inconſutilis domini noſtri Ieſu Chriſti tempeſtate hac non procul ab Hieruſalem in Saphath oppido ab epiſcopis Gregorio Antiocheno: Thoma Hieroſolimitano: ⁊ Ioanne Conſtantinopolitano in quadam arca marmorea eo loci appoſita inuenta fuit. Hec ē que in morte domini(vt ſacra euangelij habet hiſtoria) vni militi obtigit. Uerum epiſcopi ipſi Hieroſolimaꝫ eam deferentes in eburnea ar ca collocauere. Bermigildus ꝗdam Uelegotharū ⁊ hiſpanoꝝ regis filius a Lemugildo pr̄e ꝑ id tēpus ī carcere truſus interfectꝰ ē: eo ꝙ Leādri hiſpalēſis ep̄i p̄dicatione ab Arriana impietate ad catholicā fidem ꝯuerſus fuiſſet. Nam cū Leander Permegildū catho licum declaraſſet eū affecit multis incōmodis Lemugildus. Sed ⁊ ip̄e paulopoſt egritudine correptus Leandro reducto de pecctato veniā poſtulauit. Et Ricarduꝫ ſecūdū filiū regē ꝯſtituēs catholicum chriſtianum effici procurauit. Auguſtinus ⁊ Miletus optimi monachi Angloꝝ ep̄i ⁊ apl̓i his temporibus a beato Gregorio pōtifice in Britāniā cū quibuſdā ꝓbatiſſimis monachis mititunt̉. Qui cū eo acceſſiſſent monitis ⁊ predicationibus totam inſulaꝫ ad Chriſti fidē perduxe re. Hi poſtmodū vt ſancti habiti ſunt: eorūqꝫ feſtū ſeptimo kalē. Iulij celebramꝰ. Agilulphus quartus longobardorum rex poſt Autharim ſuper longobardos regna uit annis. 25. Mortuo enim Authari rege cum Longobardi de electione futuri regis diſcordes eſſent: tandem ita concluſere: vt ille ex Longobardis regno potiretur quem Theodelinda ſibi virum eligeret. Que ſtatim hunc Agilulphum Thaurinenſium ducem virum bellicoſiſſimum: ⁊ adoleſcentia: formaqꝫ preſtantem ſibi ma ritum ⁊ Longobardis regem declarauit. Hic itaqꝫ ſuſcepto regno ſtatim cum Ca cano hunorum rege pacem firmauit: ipſo eam per legatos ex Panonia poſtulante Sequenti deinde anno intercedente Tridentinorum duce ſimiliter cum francoruꝫ rege pacem firmauit. Poſtea Munulphuꝫ inſule ſancti Iuliani ducem: ac Iangrulphum Veronenſium ac Gaydulphum Bergomenſiuꝫ duces(quibus tertio peper cerat) interemit. Bellum etiam cōtra romanos ſuſcepit: ac Romam per annum obſedit: multaſqꝫ clades illi intulit. Quo fretus auxilio ꝯͣoto Beneuentanꝰ dux: ⁊ ip̄e ruptis inducijs Caſſinenſe monaſterium(iuxta Benedicti prophetiā) inuaſit: ⁊ a fundamentis penitus euertit. Hic Patauium vrbem vallo tantum ⁊ foſſa ſine menibus munitam obſedit. Habebat tunc hec vrbs(a Totilla diruta) omnia edificia ex lignorum materia fabrefacta: eam tandem longobardi igne immiſſo omnino vaſtauere: ⁊ ſimiliter montē Scilicis. His geſtis cū eius filia ⁊ gener Godeſtaldꝰ apd̓ Parmā ciuitatē a Galenico romanoꝝ p̄fecto capti ⁊ Cōſtātinopoliꝫ miſſi fuiſſent. Agilulphus contractis vndiqꝫ copijs Cremonam obſedit: ⁊ tandem expugnatam ad ſolū vſqꝫ demolitꝰ ē: pariqꝫ modo Mantuā expugnās eā ſine muris dereliquit.

.X. Chriſti LLiber Manxiitius Tandeꝫ ⁊ hunc diuus Gregorius per interceſſioneꝫ Theodelinde religioſiſſime regine cui dialogorum libros ſcripſerat conuertit. Qui omiſſis idolis Chriſti fidem cum omnibus longobardis complexus eſt. ⁊ omnia eeleſiaſticorum bona re ſtituit: ⁊ ad labem diluendaꝫ eccleſias ⁊ monaſteria multa ſua impenſa fabricauit. Et apud Modoetiam oppidū inſigne in honorem Ioannis baptiſte templum ce leberrimum erexit. Eo deniqꝫ vita functo Adoaldum puerulum filium cū Theo delinda matre ſucceſſorem reliquit. Theodelindam autem reginam bauarorum regis filiam generoſitate ſanguinis cla ram fuiſſe conſtat: que ⁊ ſi etate inuenis: forma ſpectabilis: ac diuitijs abundās fu erit: moribus tamē ⁊ caſtitate ⁊ prudentia: eloquentia religioneqꝫ conſpicua fuit. Cuius quidem virtutibus Gregorius commotus: dialogorum librum ei conſcripſit. Cuiuſ lectione ipſa mota Agilulphi animum ad religionem ⁊ ad pacem cum omnibus longobardis conuertit: ⁊ mores vitamqꝫ eorum compoſuit. Sicqꝫ hec religioſiſſima femina multoꝝ bonorū cauſa fuit. Hec eniꝫ monaſterium celebre in honorem ſancti Colūbani apud Bobiū condidit et alia mōaſteria ⁊ ꝙͣmaxīe apd̓ Modoetiā in honorē Ioānis baptiſte a fūdamentis edificauit: eāqꝫ predijs ⁊ ua ſis aureis atqꝫ argenteis exornauit. In qua quidem baſilica corpus ſuū tumulari voluit. Ex illo ⁊ deinceps longobardi noſtri Ioannē baptiſtam in patronum pre cipuum ſuſceperunt. Romanus tertius Exarchus poſt Smaragdum a Mauritio imperatore Rauenā mittitur: cui copiaſ ingentes cōtra Longobardos tribuit. Hic ſtatim munitiſ Pa tauio: Cremona ⁊ Mantua ciuitatibus cū copijs Romam perrexit: ⁊ ibidē Lon gobardis ſtrage inflicta multas ciuitates ⁊ oppida recuperauit. Poſtea vero in omnem libidinem ꝓlapſus iāqꝫ v̓tutis ⁊ ingenij immēor factus cuꝫ longobardis ſentire cepit. Nec romanos amplius defendere voluit. Vnde ⁊ eodem anno mor tuus eſt. Et gallinicus ſuffectus. Gallinicus grecus Nomano quartus Exarchus ſuffectus prefuit annis. Hūc virū bonū: ⁊ ꝯtra Congobardos animatum fuiſſe tradunt. Sed cū res neglectas uide ret Gregorij pōtificis ſuaſu cū eis inducias fecit. Cūqꝫ Parmā poſtea inuaſiſſet. Et Agilulphi filiā cum viro noīe Gadeſcallo cepiſſet. Rauenāqꝫ duxiſſet Agiluphus ira ſuccenſus ſclauos in auxilium vocauit: ⁊ contra Romanos implacabile bellū ſuſcepit ⁊ oppida multa: multaſqꝫ vrbes euertit. Eoqꝫ anno Gallinicus mor tuus eſt. Et Smaragdus rurſus a Mauritio imperatore Italie Exarchus creatus eſt. Prodigia multa tempeſtate hac in grecia apparuere: que ſane futuras Mahumeti calamitates protendere viſa ſunt. Nam vno ⁊ eodem anno Cometes perlucidus Bizantij viſus eſt. Et puer quadrupes natus. necnon ⁊ apud inſulam Eelon duo marina monſtra omnino hūanam ſpēm habentia viſa ſunt ⁊ alia multa ꝯſimilia. ¶ Mahumetis vita. Pahumētes: alias Mahumetus Arabs: qui poſtea tanꝙͣ magnus dei pro pheta Sarracenis leges dedit: hoc āno ex nobili patre qui deos gentium adorabat. matre autem hebrea hiſmaelitici generis in Arabia naſcitur: qui poſtmodum etatis ſue anno vigeſimooctauo magnum excitauit in chriſtianos incendium. Nam cuꝫ verſutus ⁊ acris ingenij eſſet: ac inter chriſtianoſ diu conuerſatus omniuꝫ ſectas cognouiſſet nouam quandam ⁊ nephandam ſuperinduxit ſuperſtitionem: qua ꝓ pe modum noſtra extincta eſt religio. Auſuſ eſt etiam comparato ingenti exercitu Arabum Perſidas. Necnon ⁊ Romani imperij fines: videlicet Alexandriam: aliaſque Egypti vrbes infeſtare. Sed eius motus per Heradium imperatorem ci to repreſſi ſunt. Exinde ad verorum prophetarum imitationem: perſonam in ſe loquentis dei aſſumpſit: ſic premittens in libris quos condidit. Locutus eſt dominus ad Mahumetū prophetam ſuum dicens: Ut ſic vel diuine auctoritatis pō dus habere crederetur: qd̓ ab eo ſeductore confingebat̉. Cūqꝫ nō tm̄ ſubacti populi. ſed ēt lōginꝗ ad eū cōfluerent accēſus libidīe latius dn̄andi ſub ſue religiōis
Anno Mūdi

Anno Pūdi Ehriiti ¶ Liber Mauritius pretextu propagande tanquam ex dei precepto finitimas inuaſit gentes: arte: ⁊ aſtu efficiens quod armis non poterat. Unde cum Egyptum: Lybiā: ArabiāSyriam totāqꝫ ſubegiſſet vt religioſior uideret̉ ſubiectos populos ꝓprijs ritibꝰ abiectis in ſua ſuperſtitioneꝫ attraxit. Paganis quidem idolatriam inhibens iu deis iuxta ritū eorūdem cōceſſit circūciſionem. Nouas deīdeˡ quaſdā leges de ſuo confinxit teſtimonia de vtroqꝫ teſtamēto adhibēs quas Sarraceni ⁊ Turci vſqꝫ hodie ſuas leges appellāt. Unde ẜm iudeorū ritum Sarracenos iuſſit circūcidi: ⁊ ſuille carnis eſū ſuis ſequacibus interdixit. Ad imitādos quoqꝫ chr̄ianos crebras in aqua mēbroꝝ ablutiōes tanꝙͣ baptiſma ꝓ delictorum expiatiōe fieri inſtituit. Et vt ſeductos ita populos fortius ſibi irretiret ſtatuit ꝓ lege quod nouerat ho mini placere.ſ. ꝙ hō tot vxores ac cōcubinas habere poſſet: quot facultatibus poſ ſet ſuſtentare. Uxores ēt vſqꝫ ad quaternariū numerū de propria cognatiōe ſume re: ⁊ vſqꝫ quater repudiare: rurſuſqꝫ reſūere permiſit. Empticias v̓o ſiue captiuas quot vellet ꝗſqꝫ hr̄e cōcubinas ⁊ eas vendere liceret: niſi illaꝝ aliquā grauidā red didiſſet. Sobrietatē tamē in cibo potuqꝫ ſanciuit. Uiniqꝫ uſū p̄terꝙͣ incertis qui buſdā: ⁊ illis ſolēnibus diebus īterdixit. Unum deū omnipotetem oīum creatore coli iuſſit. Aſſerens Moyſen ⁊ Ioānem magnos fuiſſe prophetas. Sed Chriſtū oīum prophetarum maximum quippe qui diuīa. virtute nō humāo ſemine de virgine Maria ortus eſſet. Alcoranum librum Mahumetus auxilio Ioāni antiocheni heretici. Sergij Arriani: ac ēt cuiuſdaꝫ iudei aſtronomi cōpoſuit: in quo predicta oīa pro lege deſcripſit falſa quibuſdā veris īmiſcēdo aſſerēdoqꝫ Chr̄m ad celos eleuatū: ſed nō ociſum. Dixit p̄terea Iudā ꝓditorem dū Chriſtū quererent in ſpelunca in ſimilitudinem Chr̄i mutatū: ⁊ eius loco crucifixū. Per ſingulos quoqꝫ ānos ſuos ſequaces domum dei que eſt in Hecha or̄onis gratia ſi poſſēt adire iuſſit. Quo cōuenientes circuire deberēt cū ſimilibus veſtibus īduti: ⁊ lapides ꝑ media foramina parietuꝫ tāꝙͣ per diabolum lapidādo iactare. Hāc autem domum Abraam ꝓ filijs ſuis po tiſſimū ꝓ hiſmaelitis or̄oniſ cā cōſtruxiſſe ferebat. In eo etiaꝫ Alcorano legem tu lit: vt qui cū adultera fuiſſet dep̄henſus: lapidaretur. cū ſoluta aūt octoginta verbe ribus afficeret̉. Voluitqꝫ ut fur prīa ⁊ ſecunda vice v̓beribus tātum plecteretur. Tertia v̓o māus: ⁊ ꝗnta pedes p̄ciderent̉. Ijs aūt qͥ hec ⁊ alia legis ſue p̄cepta ſer uarēt: vt aſſeruit ꝓmiſit dominꝰ paradyſū ortū: videlicet deliciaꝝ: vbi nulla ītempe riei aūt īcōmodi afflictio: ſed oīum deliciarū fruitio perfecta erit. Naꝫ optati cibi ad vota ſuccedēt: pulcherrīas veſtes ad amictū: v̓gīes ad cōplexū: āgeli pulchri il li mīſtrabūt. Ijs autē ꝗ legem ipſā cōtēpſerint gehennam īfernūqꝫ comīatꝰ ē. Hic v̓o Mahumeteſ āno dn̄i. 732º. etatis ſue. 34º. mortē obijt: pꝰ quē prīcipatū inijt Calipha: cui ſucceſſit Achaly. Quo expulſo regnauit Aly: ꝯtra quē eo ꝙ ſuꝑſtiti oſus eēt nonū Calyphā egyptij ſibi ducē creauer̄: qd̓ in hodiernū ſeruat̉ diēPhoca Hoca vigeſimuſprimꝰ ꝯſtātinoploitanꝰ īperator pꝰ Mauritiū īꝑauit ānis ¶ p iꝫ. hic cū Cēturio eēt militari ſeditiōe imꝑator effectꝰ Mauritiū Auguſtū cū filijs Theodoſio: Tyberio: Cōſtātino ⁊ aduocato: alijſqꝫ cōplurimis 5797 598 īterfecit apd̓ Calcidonē: veniēſqꝫ ꝯſtātīopolī vt īꝑator receptꝰ magnaꝫ de ſe ſpem p̄buit. Rome quoqꝫ d̓claratꝰ ſuā ⁊ vxoriſ Leontie imagīes ī oratorio ſctī Ceſarij iter alioꝝ Auguſtoꝝ imagīes collocauere. Sꝫ reꝝ exitꝰ ml̓toꝝ fefellit opīone: q̄ ſue future ſegnitiei p̄ſagiū nomē accepit. Nā ſicut Pli. nono naturalis hiſto libro ait Phoca vitulus marinus nominat̉ ꝗ̄ pre ceteris animalibus grauiſſimo ſomno p̄mitur: qd̓ ſēſiſſe videt̉ Iuue. cū ait pro re magna in tertia ſatyra. Eripiūt ſonū dri ſo vituliſqꝫ marinis. Tāte.n. ſōnolētie ⁊ pigritie fuit Phoca: vt ꝑſaꝝ rex Coſdra grauiſſimis p̄lijs romanorom prouincias oppreſſerit: ipſamqꝫ ſāctam Hieruſaleꝫ abſtulerit: ⁊ in ea chriſtiāorū templa prophanauerit ⁊ diripuerit: lignumqꝫ domi nice crucis inde abſtulerit: ⁊ Iachariam virum ſanctuꝫ eiuſdem ciuitatis patriar cham captiuum abduxerit. Quas ob res cum etiam Phoca in ſuos maxīe deſeuiret: imperiūqꝫ eius negligentia indies deperiret ſenatus eius homicidia non ſuſtinens ad Heradium patricium in Aphricam mittit: vt Heradium filium

Anno Chriſti Mūci .X. ¶ Liber Phoca contra Phocam imperatorem deſtinaret. Quod ⁊ factum eſt. Nam Herodius nauigio veniens Phocaꝫ deuicit: quē māibus pedibuſqꝫ truncatis ⁊ lapide ad col lum ligato in mare proiecit. Papa. 67 Abinianus papa cuius patria ignorat̉: poſt Gregoriū ſedit āno vno: me Iſibus ꝗnqꝫ: diebus nouē. hic ꝯſtituit vt hore diei cū campanis pulſaretur in eccleſijs diſtinguerent̉ officij gr̄a: vt accenſe lāpades ꝯtinue in tēplis re 6 50 580 4 tinerent̉. Verū Gregorij ſāctiſſimi viri geſtis aliꝙͣtulum aduerſatus fuit. Nā cuꝫ eius pōtificatus tēpore fames inualuiſſet: inſtaretqꝫ pauperes vt Gregorij pieta tem emularet̉. Nil aliud reſpōdiſſe fert̉: ꝙͣ Gregoriū popularē famem affectanteꝫ eccleſia patrimoriū largitiōibus diſſipaſſe. Tāta inſuꝑ ira atqꝫ inuidia erga Gregoriū exarſit: vt eius libros exuri tentauerit. Unde ⁊ beatuſ Gregorius per viſuꝫ eūter dure redarguit: quartoqꝫ cū ſe corrigere nollet ab eodem in capite ꝑcuſſus expirauit. Cuius quidē cadauer veluti infamis ad pontē Miluium delatuꝫ in ba ſilica Petri ſepultuꝫ fuit. Hic tertius pōtificū fuit qui culpabili morte damnatus ſit. Et tunc ceſſauit epiſcopatus menſes. xj. ⁊ dies vigintiſex. Papa. 62. Onifacius tertius papa patria Romanus poſt Sabinianū ſedit menſibꝰ bocto: ⁊ diebus vigintiocto. hic Gratiano teſtante hīta ſynodo inſtituit ne O ꝗs ſub anathematis pena in locū demortui pōtificis aut epiſcopi ſubroga σ07 3806 retur: niſi tertia ſaltem poſt eius obituꝫ die: ut hēmus in canōe. 79. di. c. Nullum. Cōſtituitqꝫ vt nitidus pānus quod corporale dr̄ ſuper altari in cōſecratiōe poneretur: de cōſe. di. i. Hic ēt patriarchā cōſtantinopolitanū compeſcuit ſeſe prīcipem appellātem iubente Phoca vt Romane eccleſie omnes obedirent. 22. di. c. Reno nonantes. Qui tādē e viuis diſcedens in baſilica Petri ſepultus fuit. Uacauitqꝫ tūc ſedes menſem vnum ⁊ dies ſex. Papa. 59 Ouifacius quartus papa natiōe Marſus de ciuitate Taleria pr̄e Ioan¶ b Ane medico poſt Bonifaciū tertiū pōtifex creatus ſedit ānis ſex: menſibuſ 8. diebus. 12. hic tēplum ſancte Marie Rotūde quod veteres Pantheon G9 8977 appellabāt/ a Phoca imperatore impetrauit: quod etiā eiectis prius gētium ſimulachris quarto idus Maij in honorē beate Marie virgīs: oīumqꝫ ſanctoꝝ marty rum cōſecrauit. Quo facto ēt paternā domum in mōaſterium redegit ſuoſqꝫ fundos eidem in mōachoruꝫ uſū aſcripſit: ꝗbus ⁊ p̄dicādi: baptizandi ⁊ abſoluēdi po teſtatē tribuit. Indeqꝫ paulopꝰ diē extremū clauſit: ⁊ ī btī Petri baſilica ſepultꝰ fu it. ⁊ pꝰ ceſſauit ſedes(maxīe ob peſtē ⁊ īundātiā aqͣꝝ) menſes. 7. ⁊ dies. 25. Cacanus hunoꝝ ſiue bauaroꝝ rex: hoc āno apd̓ Auares hunos regnū accepit: qui magno cōparato exercitu ex Norico in italiā trāſgreſſus Forliuij ⁊ Uenētie ꝓuincias inuaſit: ac quoſdā longobardorū prefectos ita ſuperauit vt paululū abfue rit qn Forūiulij prouīciam obtineret. Siſulphus aūt eiuſdem prouīcie dux eū aggreſſus ē. Et commiſſo maximo prelio Cacanus victor euaſit. Et licet multos ex ſuis amiſerit prouīciam tamen ſtatuit. Rex vero parta uictoria: duceqꝫ īterfecto: audiens eius vxorem Romildam cum filijs Rodo aldo ⁊ Grimoaldo maxīs opibus in Forūiuliſ vrbe ſe cōtinuiſſe eo ꝓfectus eſt. Et ut Paulus hiſtoricus. liº. 5. tradit. dū vrbē obſidēs circūequiraret a Romildia ē menibus flauis criſpātibuſqꝫ capillis uiſus eius amore capta oratores ei miſit pollicēs ſe vrbē ꝓditurā mō eaꝫ in vxorē duceret. Promiſit ille ⁊ vrbē accepit: eāqꝫ ſtatī ita incēdit ⁊ euertit vt vix vrbis veſtigiū cerneret̉. Romildam vero vna duntaxat nocte ad ſe admiſit. Inde velut impudicam mulierem militibus ſuis paſſim proſtituēdam tradidit Quibuſ peractis acutum palum in medio campi fixit: in quo ⁊ ipſam Romildam per media crura confixit inguiens. Talem maritum decet me retriceꝫ crudelem habere. Eius aūt filie nō mr̄is libidinē: ſed caſtitatē zelātes ne ab hunis ꝯtaminarent̉ cru dorū pulloꝝ carnes īter māmas ſub faſcia ſibi appoſuere. Que ex calore putrefacte ſetidū exhalabant odorē. Cūqꝫ eas huni contingere uellēt fetorē nō ſuſtinere ualentes ab eis cum execratione recedebant. Ac ſic puelle nobiles barbarorum li ola hivalvlo ca lato bidinem euaſere: vtile ſeruande caſtitatis exemplum poſteris feminis mandan tes. Cacanus autem captiuos omnes in terram ſuam abduxit: vbi ⁊ puberes

IX. Gugiᵐⁿʰ ꝙbriū ¶ Liber Heraclius omnes interfecit: ac pueros uendidit. Traclius vigeſimuſſecundus cōſtantinopolitanus imperator poſt Pho h Acam imperauit anniſ. 27. hic vbi imperiū adeptus eſt: magnū comparauit 38i0 6ti Sexercitum: ⁊ Eleutherium patricie gentis cubicularium ſuū rei bellice ſo entiſſimum in Italiam miſit. Et ipſe contra perſas progrediens: multas prouincias ab eis occupatas in ſuam redegit poteſtatem. Nam perſaruꝫ ducem ſingula ri certamine vincens interfecit. Coſdram eorum regem oppreſſit: ⁊ ſiliuꝫ eius captum: baptizatumqꝫ in regnum reſtituit. Perſidem deinde ingreſſus turrim Coſdroe theſauris plenā cepit: ⁊ eoꝝ partem militibus dedit: ⁊ ꝑte in reparandis tem pliſ: que perſe diripuerant ac uaſtauerant deſignauit. Ipſe vero alia honuſtꝰ preda cum ſeptem elephantis hieroſolymam redijtꝭ crucem domini a perſis captam ſecum deferens: eoqꝫ loci reportauit: vbi ante ſuerat. Ob cuius rei memoriaꝫ exal tatio ſācte crucis dehinc celebrari cepta eſt. ꝯachariā quaqꝫ pr̄iarcham ⁊ alios a ꝑ ſis captos in patriā remiſit. Redienſ poſtmodum Cōſtantinopolim litteriſ ⁊ ocio delectatus ad aſtrologiam ſe contulit: ⁊ imperij res in ſuos duces reiiciens. luxui ſe immerſit. Mortua enim Eudoxia vxore ex partu quo Conſtantinum peperit: Mirtinam ex ſorore neptem inceſtuoſo ſibi matrimonio cōpulauit: ⁊ HHeraclinē filium ex ea ſuſcepit. Illaqꝫ paruo tempore defūcta eius ex primo viro filiā adoleſcētulam ſenex accepit vxorē. Et vt ſcelus ſceleri adderet quod ſepe cōtingit ī Enticianam delapſus eſt hereſim. Quamobrem in extremo vite tempore(vt nōnullitradūt Sarraceni ⁊ arabes) duce Mahumēto arma ſumētes ita eius duces ſuperarunt: vt perdita antiochia ⁊ hieroſolyma hominē primo feliceꝫ: mox infeliciſ ſimum reddiderint. Verum cum arabū ⁊ ſarracenorum impetum uideretꝭ cruceꝫ domini ex hieroſolyma Cōſtantinopolim apportari fecit. Tādem Theodoro pa tricio cognomine Caliopa ad regendum Exarchatum miſſo(morbo aque intercu tis: quam greci hidropiſim dicunt: obijt. Et tunc maxima imperij inclinatio aucta fuit. Papa. 70 Euſdedit papa natione romanus poſt Bonifacium quartum ſedit annis 4. Hic clerum mirum in modum dilexit ⁊ auxit: ⁊ tante(ſicut fertur) fuit ſanctitatis vt quendam leproſum ſibi obuium ſuo oſculo ſtatim liberauerit. Conſtituit autem Gratiano referente ne Patrimi filius puellaꝫ ex ſacro fō 5214 615 te a patre leuatam in vxorem ducere poſſet: ut habemus in canone. xxx. q. i. Huiꝰ tempore multi terremotus fuerunt: ⁊ ſcabies quedam ita ad elephantiam tēdens vt deformitate cognoſci homines non poſſent. Obijt deniqꝫ. 4º. ferme pontificatus ſui āno. ⁊ in diui Petri baſilica ſexto idus nouembris ſepultus ē. Uacauitqꝫ tunc ſedes menſem vnum: ⁊ dies ſedecim Siſebuthus Ueſegotharum Rex Ricardi Regis filius hoc anno regnare cepit: ⁊ regnauit annis trigintaſex. Hic chriſtianus effectus ſtatim plurimas hiſpaniarū ciuitates que ad Romanas defecerant recepit. ⁊ indeos in ſuo regno commorantes grauiſſimis penis ad fidem Chriſti conuertit. Nec multo poſt omnes HHiſpa nie ciuitates Romanis abſtulit. Ac tum demum conſtantinopolitani in hiſpania imperare deſierunt. ¶Uiri doctrinis excellentes. Iſidorus poſt Leandrum hiſpalenſis epiſcopus beati Gregorij pape diſcipulꝰ his temporibus propter virtutes ac crebra miracula maximo in precio fuit. Qui mul ta ad fidem pertinentia litteris commendauit. Scripſit autem hec que ſubiecta ſunt: videlicet. Ethimologiaꝝ li. 20. Prīci. Diſciplīa adiſcēde. Differētiaꝝ li. i. Inter deū ⁊ dn̄ꝫ Officioꝝ li. 2. Principium. Ea qͥ de officijs. De ſūmo bono li. 3. Sūmū bonū Ad ſororē Flo. li. 2. Prīcipi. Dn̄e ſācte Florētie. Alegoriaꝝ li. 3. Myſteria ſacre. De viris illuſtribus ⁊ de vocabulis grammatices. Giſtoriā quoqꝫ ad Adā uſqꝫ ad hec tempora ac etiā Longobardorum hiſtoriam. Et quorundam ſcōꝝ vitas. Bre uem quoqꝫ cōſmographiā: ⁊ de naturis rerum. ac ſuꝑ Pentatheucū ⁊ alia multa.

.X. Liber Beraclius Et cum ſanctus habitus ſit: eius feſtum celebratur. 14º. kalen. Februarij Ioannes monachus Gerundenſis epiſcopus: natione Ueſegothus ſimiliter hiſ panos in Luſitania prouincia ortus: Hac tempeſtate chriſtianam religionem: predicatione: ⁊ ſcriptis vbiqꝫ plurimum iuuit. Ferunt hunc: vbi ſapere aliquid per etatem cepiſſet: Conſtantinopolim profectum fuiſſe: a qua deinde grecis: ⁊ latinis lr̄is ſufficienter edoctus diſceſſit: ⁊ Euſitaniam rediens Arrianā hereſim qͣ tn̄ ibidē īualuerat facillīe ꝯfutauit. Ꝙobrē ī Barchinona ab hr̄ticiſ r̄legatꝰ ē. Cū āt ī patriā r̄diiſſet mōaſtertū ꝯdidit: ⁊ ml̓ta ꝯſcripſit: ac rōnē viuēdi mōachis d̓dit. Eutropius ſimiliter hiſpanꝰ ep̄s eruditꝰ vir ꝑ hec tēpora hiſpāoſ doctrīa ⁊ exemplo in fide cōtinuit. Cuiꝰ vitā v̓tutihus ⁊ miraculis illuſtrē Uerꝰ ep̄s luculēto ſermo ne deſcripſit. Eius feſtum apud hiſpanos ſexto idus Iunij celebratur. Inaſtaſius perſa mōachus per id tēpus pro Chr̄i noīe cum alijs ſeptuaginta paſſus ē a perſis. Nā poſt multa carceris vinculorum ac verbeꝝ tormenta que in Ce ſarea paleſtine fuerat perpeſſus ad vltimū decollatus ē. Cuius corpuſ poſtea Ro mā delatū ad aquas Salinas in beati Pauli mōaſterio repoſitū ē. Eius v̓o feſtiui tas cū beato Uincētio leuita. xſº. kalen. Februarij celebratur. Adoaldus Agilulphi regis ex Theodelinda filius poſt patrē cū matre Theodelin da regnauit annis. iō Huic pater ad q̄rendū p̄ſidium vix dū quadriēnio Theodo berti frācoꝝ regis filiā deſpondit. Qui ſuſcepto regno ob mr̄is prudentiaꝫ pacem cū omnibus longobardis ⁊ italicis per decennium quietiſſime tenuit. Quo in tēpore multa(vt diximus) eccleſijs donauit. Onifacius ꝗntus papa natiōe Cāpanus: pr̄e Ioanne. Poſt deus dedit: bſedit annis quinqꝫ ⁊ diebus. x. vir ſane ſingularis hūanitatis ac clementiequi ⁊ multa ꝯſtituit: vꝫ. Ne quis rōne delicti ad eccleſiā confugiēs a nem ne inde extrahi poſſet. Statuit iteꝫ ne acoliti martyrū reliquias attractare preſūe rent: cū ſit officiū p̄ſbyterorum. Mādauitqꝫ ut ſacrilegi vbiqꝫ anathematizarent̉. Uoluit itē vt teſtameta iuſſu principis facta vbiqꝫ valerent. Hic cū multa ſanctita te p̄ditus eēt: clericos religioſe viuetes vnice diligebat. Tādeꝫ cū nonnulla cemiteria extruxiſſet ac dedicaſſet defunctus eſt: ac in baſilica Petri multis cuꝫ lachry mis ſepultus. Ceſſauitqꝫ tunc epiſcopatus dies tredecim. Eleutherius grecus patricie gētis nobiliſſimꝰ Heradiſ imꝑatoris cubiculariꝰ: ⁊ rei bellice ſciētiſſimꝰ: hoc āno pꝰ Ioannē ⁊ Smaragdū Exarchos: ab Heradio nonꝰ Exarchus declaratus ſedit ānis. v. Qui ſtatī apd̓ Rauenā cōſiſtens ſeſe italie re gem declarauit. Sed cū Romanam vrbem peteretꝭ a ſuis militibus interfectus ē: ⁊ eius caput Cōſtantinopolim miſſum fuit. Cui Iſaurus ſucceſſit. Onorius primus papa natione Campanus: patre Petronio conſulari vi h Pro Bonifacio quinto ſurrogatus ſedit annis. xij. menſibus vndecim: diebus decem ⁊ ſēptem. Hic ſanctiſſimus fuit: ⁊ ſemicollapſum cleruꝫ doctri na ⁊ moribus renouauit. hic multas in vrbe eccleſias reſtituit: ⁊ beati Petri Baſilicam tegulis eneis e templo Romuli delatis cooperuit. Edemqꝫ ſancte Agnetis via Numentana extruxit. ⁊ ſancti Pancratij via Aurelia. ⁊ in Aquis Salinis ſā cti Anaſtaſij: cuius corpus ex perſide delatum Heradius eidem miſerat: ⁊ alias multas edes edificauit. Qui cum Pyrum patriarcham conſtantinopolitanum: qui Heradium imperatorem deceperat relegaſſet: vita deceſſit: ⁊ in Petri Baſili ca ſepultus fuit. Ceſſauitqꝫ tunc pontificatus mentes ſeptem: ⁊ dies. 18. Eagobertus nonus francorum Rex Lothario patre defuncto regnare cepit: ⁊ regnauit annis trigintaquattuor: quem ferunt bonis omnibus moribus fuiſſe predi tum. Arnulphus ſiquideꝫ Methenſium ep̄s ipſum in officio continebat. Hic beati Bionyſij martyris templum apud Pariſios condidit. Uerum anglis infēſus cum eis perpetuam ſuſcepit inimicitiam. Hic interceſſione Heradij imperatoris omnes iudeos qui in regno ſuo erant baptizare fecit. Arioaldus quintus Longobardorum Rex poſt Theodelinde obitum: deiecto eiꝰ filio Adoaldo adoleſcente regnare cepit: ⁊ regnauit annis duodecim. De quo niſ memoria dignum litteris maadatum inuenimus.
Anno Chirſti Mūdi Papa. 618 3817 Pape 6ꝝ 5821

Pūdi Ehriit ¶ Tiber Heraclius Papa. 73 Euerus primus papa natiōe romanus/ pr̄e Labieno poſt Honoriū ſedit F āno vno. Uir ſiꝗdē ſingularis pietatis ⁊ religiōis: paupeꝝ amator ī cala mitoſos benignꝰ: ac in oēs munificus. ⁊ ad reparādas collapſas eccleſias 5834 6 3º ſplēdidus. Obijt tādeꝫ: ⁊ in Petri baſilica ſepultus fuit. Quo mortuo ſedes vaca uit menſes. 4. ⁊ dies. xxix. Iſacius decimus Exarchus patricius cōſtantinopolitanꝰ hoc āno poſt Aleuiherium ſucceſſit. ⁊ multis ānis apud Rauenam ⁊ Romaꝫ primatū tenuit. Qui poſtꝙͣ Seuerum ẜm conſuetudinē cōfirmaſſet pontificem. Erat tunc conſuetudo vt nul lus papa coronaret̉ niſi prius ab Exarcho confirmaretur: ſtatī theſauros lateranē ſis baſilice exſpoliauit: quorum partem militibus conceſſit: ⁊ partem ſecuꝫ Raue nam detulit. Reliquam vero imperatori miſit. Papa. 74 Mannes quartus papa natione Dalmata: pr̄e Uenācio ſcholaſtico viro poſt Seueruꝫ ſedit anno vno: menſibus nouē: ⁊ diebus. 18. Hic ſuſcepto pōtificatu mādauit. Siꝗs res eccleſie aliqͣ temeritate īuadere p̄ſūeret ad L555 636 quadruplū redder̄ cogeret̉: vt hemus in canōe.i. q. 2 c. In ātiꝗs. Et cuꝫ eſſet ſingi laris pietatis ex reliqͥs theſauris quos Iſaciꝰ Exarchus in lateranēſi eccleſia reli querat: molta captiuorū milia per Iſtria ⁊ Dalmatiā a captiuitate redemit. Quibus expletis mortuꝰ ē. Et. 4º. idus Octobris in Petri baſilica ſepultus fuit. Et iū ſedes vacauit menſem vnuꝫ: ⁊ dies tredecim. Rhotaris ſextus Longobardoꝝ rex poſt Arioaldū regnauit annis. xvj. ⁊ mēſibus qͣttuor. Qui licet multis fuerit p̄ditus v̓tutibus. Arriana tamen labe īquinatus: ī quā ēt omnes fere lombardi p̄cipites corruere ita ut nulla fuerit eiuſ ciuitas ſubie cta: que duos nō hūerit ep̄os: vnum.ſ. catholicum: alterū arrianū. Et lꝫ ſepiꝰ a Ro manis pōtificibus reqͥſitus fuerit vt ab arrianiſ recederet nequaꝙͣ mutari ſe volu it. In re autē militari adeo preſtās fuit vt Ethruriam oēm ⁊ Lyguriam cuꝫ locis maritimis vſqꝫ Maſſiliaꝫ in ſuā redegerit poteſtatē. Tanti p̄terea fuit ingenij: vt leges que ſola mēoria in vſu hēbat in ſeriē quandā redegerit: ⁊ libꝝ ipſum adhuc extantem edictū appellari mādauerit. Ab illo.n. tēpore ⁊ ſupra longobardi ſine le ge fuerāt. Erat autem(ipſo in eodē codice referente) ānuſ ſeptuageſimuſſeptimus quo Lōgobardi Italiā conceſſerant: vt in eiuſdem prologo libri patet. Huic cum Theodorus Exarchus bellū aliquando īdixiſſet: nec ipſe recuſaſſet certamē adeo apd̓ Scultenā Mutine amnē acriter pugnatū ē: vt Exarchuſ ſeptē milia e ſuis eo in p̄lio amiſerit. Tādē ſine filijs defunctus ē: eiqꝫ Rodo aldus ſucceſſit. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Eligius Nouionēſis ep̄s his tēporibꝰ in precio ſuit. Cuius admirandā vitam multiplex ſignorū numerus commēdat. Qui cū primū aurifaber eſſet mūdo abrenun cians: monachum ſe ꝓfeſſuſ eſt: ⁊ multa poſtmodū monachorum cenobia extruxit Unde factum ē vt in gallijs infiniti ꝓpe modum efficerent̉ monachi. Cuius vita cū ab oībus mirifice laudaret̉: inuitus tandē ad Nouionēſem ep̄atum aſſūptus ē Ubi ꝙͣtum circa chr̄ianam religionē ꝓfecerit exitus acta ꝓbarunt. Beneficus cer te erga pauꝑes Chriſti: ⁊ bene de Chr̄i religiōe meritus fuit. Qui cuꝫ e vita ex ceſſiſſet īter ſāctos relatus ē. Eiuſqꝫ feſtū primo kalen̄. decembris celebratur. Aurea virgo ſanctiſſima Eligij ipſius diſcipula per ipſum tēpus apud Pariſios flo ruit. Cuius ſcītate ꝑmotus Eligius ipſam trecentis virgībus prefecit. Uincentius Beluacenſis epiſcopus(vt quidam ſcribunt) hiſdem temporibus ſanctitate ⁊ doctrina in precio fuit. Indocus quoqꝫ huic nequaꝙͣ inferior hītus fuit. Qui cū eēt Britonum regiſ filius ſpretis mūdialibus pompis in Eremū ſeceſſit: ⁊ cū ibidē aliꝙͣdiu vixiſſet in pago pontico tandem quieuit. Froſeus Hibernie regis filius cuꝫ duobus germanis ⁊ ſorore ancte Geltrude ꝑ id tēpus contēptis regni pompis monachus noīatiſſimus in gallijs habitus ē. Seraclion Traclion vigeſimuſtertius cōſtantinopolitanus imperator poſt Heradiū patrem imperauit cum Martina nouerca annis. 2. In locum tamen deF7 634 C mortui Heradiſ primo ſuffectus fuerat Cōſtantinus eiuſ filius: ſed qͣrto

Anno X. Chriſti Mūd ¶ Liber Heraclius imperij ſuſcepti mēſe inſidijs nouerce Martine: ⁊ Germani huius Heraclionis veneno extīctus ē. Mortuo igr̄ fratre Heraclion īperiū tenuit. Sed ſenatus populuſqꝫ cōſtātinopolitanus ꝓpter eoꝝ ſcelera in eos ꝯſurgēteſ: Martine linguaꝫ: Beraclioni vero naſum p̄ciderunt: eoſqꝫ de regno expulerūt. Heddorus papa pr̄e Theodoro ep̄o: grecus natiōe ex hieroſolyma oriun dus poſt Ioaneꝫ quartū ſedit annis. vj. men. v. diebus. 8. Qui ſuſcepto pōtificatu oīa que ad religiōis chr̄iane dignitatem ꝑtinere arbitrabaturꝭ curioſo circūſpexit aīo: maximeqꝫ erga pauperes mira vſus fuit pietate. Conſtitu it autē cerei paſcalis benedictionē fieri ſabbato ſancto. Cēſuitqꝫ neminē ſeparari debere ꝗ nupſerit poſt ſimplex votū: ſicut teſtat̉ Gratianus in canone. 27. di. c. Si uir uotū. Hic Pyrrhū patriarchā cōſtātinopolitanū. Sergiū ⁊ Cyrum hereticos exilio damnauit. Nam Pyrrhus Heraclionem inſtigauerat vt Conſtantinum interficeret. Vnde ⁊ poſtea a populo cōſtantinopolitano occiſus fuit. Theodor aūt ꝯuerſus ſcōrū corꝑa exornauit. ⁊ potiſſimū Primi ⁊ Feliciāi: vnāqꝫ baſilicam apd̓ pōtē Miluiū via flaminea edificauit. Quibꝰ ꝑactis defūctus ē. ⁊ ī Petri baſilica pridie idus Maij ſepultus. Et poſt ceſſauit eꝑatus dies. 52 6 40 5835 Onſtātius tertius ꝗ fuerat Cōſtantini filius vigeſimuſquartus cōſtanti nopolitanus īperator poſt Heraclionē patruū īperauit annis. 27. vir qui dem peſſimus: hereticuſqꝫ ac reipu. deſolator. cupidus quoqꝫ ⁊ ad oīa fa cinora ꝓlapſus: qui Paulū ep̄m in locū pyrrhi pr̄iarche cōſtantinopolitani here tici ſuffecit. Cuius ꝗdē auxilio ⁊ perfidia Cōſtātinus ipſe in hereſim ꝓlapſus eſt: vnde ⁊ Martinū papā exilio dānauit. Huius tēpore Exarchus in Italiā contra lōgobardos miſſus cū apud Scultenā Mutine amnē in prelio a Rothari rege fu ſus fugatuſqꝫ fuiſſet: Cōſtantinus deſperatione motus ſtatī cuꝫ magno exercitu Roma venit. ⁊ apud Apuliā Luceriā vrbē captā ac direptam ſolo equauit. Inde cū Romā cū. xx. milibus ingreſſus eēt qͣnta poſt die ad direptiones ſe ꝯuertit vni uerſaſqꝫ ſtatuas ex ere ⁊ marmore ad vrbis ornamentū poſitas diripuit: ⁊ oīa eccleſiaꝝ ornamēta ſuſtulit. Unde ⁊ auariſſimꝰ hō plus detraxit vrbi in ſeptē diebꝰ ꝙͣ barbari ātea in ducētis ⁊ ꝗnquagītaocto ānis. Et īde in malā rē abiens dū Sy racuſis eēt. ⁊ in balneo libidinibus vacaretꝭ occiſus fuit. Ceſarea perſaꝝ regis vxor hoc āno ignorāte viro cū paucis fidelibus Cōſtantinopolim cōceſſit vt ſacrum baptiſma perciperet. Quo audito perſaꝝ rex legatos cō ſtantinopolim ad imꝑatorē miſit qͥ vxore ab eo repeterēt. Quibus Ceſarea reſpō dit nūqͣ in patriā ſe rediturā niſi rex chriſtianꝰ efficeret̉. Hoc cognito rex cuꝫ. xl. hoīum milibꝰ ad imꝑatorē pacifice vēit. Qui ꝑbenigne ab eo ſuſceptꝰ vna cū omni buſ baptizatꝰ ē. Ac ſic multis mūeribꝰ ab ipſo donatꝰ ī patriā cū vxore redijt. Papa. 76 Artinus primus papa patria Tudertinus: pr̄e Fabricio poſt Theodorū ſedit annis ſex: mēſe vno: diebus.xxvj. Qui pōtificatu inito ſtatim Con ¶ſtantinopolim miſit qui Paulū patriarchā adhortarentur catholicā fidē obſeruare. At ipſe nō modo mōitis obteperare uoluit: ſed ēt legatos pōtificis in 645 5844 diuerſas inſulas Cōſtantij iuſſu relegauit. Quāobrē Martinus Rome ſynodū hūit cētūꝗͥnqͣginta ep̄orū. In qͣ Cyri alexādrini Sergi ⁊ Pyrrhi cōſtātinopolita norū patriarchaꝝ ꝯdēnationē innouauit: ⁊ Paulū patriarchatu priuauit. Unde Conſtantius imperator Olympium cubicularium ſuum Italie Exarchum ſtatim creauit mandans ei vt ſectam manicheoꝝ per oēm italiam extēderet. Marti numqꝫ pōtificē aut captū ad ſe mitteret: aut certe iugularet. Olympiꝰ itaqꝫ Romā cū veniſſet inuēta ſynodo nullum ſuum errorem ſuadere potuit. Ob quaꝫ rem li ctorē interpoſuit: q Martinū in eccleſia beate Marie maioris interficeret. Qd̓ il le ſubita cecitate ꝑcuſſus perficere nequit. Martino autem reconciliatus Olympius paulopꝰ vita deceſſit. Sed Cōſtatius iterato Theodorū exarchū in italiaꝫ mittens iuſſit: vt oīo Martinum pontificē ad ſe vinctū ꝑduceret. Ueniēs quoqꝫ Theodorꝰ Romā: cū ad pōtificē ſalutatū iſſet: ei ꝯfeſtī cathenas iniecit: ⁊ Cōſta tinopolim miſit. Indeqꝫ ad Cerſonā Ponti ciuitatē in exiliū actū fuit. In qͣ vrbe beatꝰ Clemens papa(vt diximꝰ) longe antea exulauerat: vbi ⁊ paulopoſt vitam

Anno Dūdi Chriſti ¶ Liber Cōſtantinus finiuit multis v̓tutū ſignis vſqꝫ in hodiernū diē refulgēs. Et ꝗͣa īter ſāctos relatus ē: eius feſtū decima die mēſis nouēbris celebrat̉. Hic aūt pōtifex ea in ſynodo cō ſtituit vt clerici comā oīo nō nutrirēt: vt hēmus in canōe. 24. di. c. Nō liceat. Mā dauit itē vt ſpōſi āte carnalē copulā a ſacerdote benedicerent̉. 24. di. c. Sponſus. Uetuit quoqꝫ neminē dyaconē ordīari niſi caſtitateꝫ ꝓfiteret̉.xxvij. di. c. Dyaco nus. Cēſuit īſuper clericū pꝰ emēdam in ſuā recipi debere dignitatē. v. di. c. Si ꝗs Uetuit p̄terea fidelibus chr̄ianis kalēdarum obſeruātias. 27. q. 7. c. Nō licet. Uetuit ēt chr̄ianis ī quadrageſima nuptias celebrare. 33. q. 4. c. Nō licet. Cōſtituit ī ſuper nil aliud p̄ter aquaꝫ ⁊ vinū ⁊ panē in ſacramēto altaris a ſacerdote offerri: de cōſe. di. 2. c. Non oportet. Precepit deniqꝫ ep̄is oībꝰ vt ſacruꝫ chriſma ſingulis ānis ꝯficerēt: ⁊ per oēs dyoceſis ſue eccleſias deſtinarēt: de cōſe. di. 4. c. Oī tēpore ep̄o. Eo igit̉ mortuo cū Rome ignoraret̉. 14. mēſes uacautt epiſcopatus. 6 49 Sarraceni ꝗ Egyptū īcolunt hac tēpeſtate freti diſcordijs oriētalis ⁊ occidētalis eo cleſie ex Alexādria cū ingēti claſſe ſoluētes maximā aphrice ꝑtē occuparūt. Inde Rhodiū inſulā ꝑueniētes vrbē ceperūt: coloſſūqꝫ fama celeberrimū: a quo vrbs primaria nomē hūit demoliti ſūt. Ex cuius ere(vt ſupra dictū ē) noningētos came los onerauere. Dehinc multis in Egeo afflictis īſulis in Siciliā nauigarūt: vbi ⁊ multa loca vaſtarūt. Ferūt ſarracenos in his tumultibꝰ ad centūꝗnquagīta hoīuꝫ milia de imperatoris exercitu interemiſſe. Hiſpāos quoqꝫ veſegothe ſibi ſubdide re infinita prope damna chriſtianis inferentes. Papa. 77 Ugenius primꝰ papa natiōe romāus: pr̄e Ruffiniano pꝰ Bartinū ſedit ānis qͣſi. 3. vir certe mire pietatis: religiōis: māſuetudīs ⁊ munificētie: qui GGratiano referēte ſtatuit vt ꝗlibet ep̄s carceres hr̄et ad pēitentias delin 58 50 6 31 quētiū clericoꝝ: vt hēmꝰ in decretis. 8ι. di. c. Sacerdos. Uoluitqꝫ vt iuxta eccl̓ias ſacerdotū domicilia ꝯſtituerēt̉. i2. q. i. c. Necceſſaria ē. Mādauit quoqꝫ mōachis vt qͣuis ex cā clauſtrū nō exirēt. 16. q. i. c. Placuit cōi. Uetuit īſuꝑ vt nullꝰ inuitus mōachꝰ ī mōaſterio teneret̉. 20. q. i. c. Siꝗ. Defūctꝰ deniqꝫ. 4. nonas Iunij in Pe tri baſilica ſepultus fuit. Et tūc ſedes vacauit mēſeꝫ unū: ⁊ dies vigintiocto. Rhodo aldus ſeptimꝰ lōgobardoꝝ rex Rotharis regis filius pꝰ pr̄eꝫ regnauit ānis qn̄qꝫ hic Gūdipergā regine Theodelinde filiā duxit vxorē: q̄ religiōis mr̄is muta ta: ſicut illa Modoētie: ſic ip̄a in Ticinēſi vrbe Ioānis baptiſte templū edificauit plurimo quidem auri ⁊ argēti apparatū. Ueruꝫ Rodoaldus rex in adulterio longobarde mulieris depreheſus a viro illius adultere occiſus eſt. Papa. 78 Itelianus papa ex oppido Seginenſi: ꝓuinciaqꝫ volſcoꝝ pr̄e Anaſtaſio v natus poſt Euſebiū ſuffectus ſedit ānis. i4. ⁊ men. ſex. vir ꝗdeꝫ optīus ⁊ diuini honoris admodū aſſiduus. Ꝙͣobrē ⁊ eccl̓iaſticā regulaꝫ cōpoſuit. 5253 6 54 cātūqꝫ ordinauit adhīta organi ꝯſonātia. hic Theodoꝝ mōachū optimū doctiſſimūqꝫ viꝝ in Angliā miſit: ⁊ cātuarēſi eccl̓ie ep̄m p̄fecit. Qui Theodorus āglos p̄dicatiōe ⁊ exēplo ī fide cōtinuit. Unde ⁊ libꝝ cōſcripſit: quo declarauit q̄ penitetia dilui unūquodqꝫ peccatū poſſet. De quo ēt ī iure canōico ꝑſepe fit mētio. Tan dem cū Uitelianus eccleſiā in oībuſ bn̄ gubernaſſet. vjº. kalē. febrū. defūctus ī bea ti Petri baſilica ſepultus ē. Vacauitqꝫ tūc ep̄atus mēſes. 4. ⁊ dies. xv. 6 56 Ariꝑtus octauus Rongobardoꝝ rex poſt Nhodo aldū ſucceſſit ⁊ regnauit āniſ. ix hic Gūdualdi filius ⁊ Theodelinde fr̄ fuit. Qui īter cetera apd̓ Ticinū oraculuꝫ Saluatoris ꝯdidit ⁊ varijs ornamentis inſigniuit ac fūdis dotauit. duoſqꝫ filios teſte Paulo li. 3º. reliquit ſucceſſores. Patheritē: ⁊ Gundibertū: quoꝝ tp̄re ⁊ lōgo bardi cū Nomāis pacē ſeruauere: ſed ml̓tis īter ſeſe cladibus agitauere. Grimoal dus.n. Beneuētanus dux Romoaldo filio Beneuēti duce relicto cū īgēti exercitu Papiā vēit. Partheritēqꝫ pueꝝ īde fugauit: ⁊ Gūdiꝑtum Mediolāo expulit: qͣs res intelligēs Clodoneus frācoꝝ rex cōdolēs adoleſcētiū īfortunijs magnū exer citū in italiā miſit vt adoleſcētes in regnū pr̄nū reſtitueret. Unde ⁊ in citrapada na regiōe cruētiſſima p̄lia cōmiſſa ſūt. Ueꝝ Grimoaldus uictor exiſtēs galloſ ita lia pepulit. Refert.n. Paulus hiſtoricꝰ li. 4º. c. vº. Hac rōne deceptos fuiſſe gallos Lōgobardi ſiquidē nō lōge ab Aſtēſi vrbe ſimulata fuga reꝝ oīum copia ac vini

Anno X. Chriſti Oūd ¶L iber Conſtantius maxīe plēa vaſa relīquētes delituerāt. Galli v̓o caſtra ingrediētes rati ſūt uerā fuiſſe hoſtiū fugā: ⁊ in oēm cibi potuſqꝫ uoluptatē ſeſe effuderūt. Quare ſuꝑuenietibus hoſtibuſ cū ſōno grauati paſſim ueluti pecora ſine cuſtode iacerēt ita ab hoſtibus ceſi ſūt ut uix ſuꝑfuerit nūcius qui tātā cladē Clodoneo regi nūciaret. σ6 5 Gūdipertus igit̉ Ariꝑti p̄dicti filius nonus lōgobardorū rex defūcto pr̄e regnauit ī Papia ānis. 2. hic vt p̄mittit̉ cū Partherite fre q Mediolanū ꝯtīebat ꝯtēdit. Papa. 79 Deodatus papa romāns pr̄e Iouiniano poſt Uitelianū pōtifex ſurroga tus ſedit ānis. 4. men. 2. ⁊ diebus. v. Fuit hic hō ſcītate ⁊ religiōe p̄ditus in delinquētes clemēs: in pauꝑes piētiſſimuſ: in hoſpites benignus: ⁊ erσ58 546 7 ga calamitoſos plurimū miſericors. Qui inito pōtificatū moaſteriū vbi ipſe vitaꝫ monaſticā duxerat cōfeſtim in Celio mōte edificijs ⁊ fūdis auxit. Eccleſias etiā nōnullas īſtaurauit: ⁊ ſupplicatiōes perſepe hūit ad abolēda ꝓdigia: q̄ ſepenūero ſuo tēpore apparuerāt. Tādē v̓o cū ē vita diſceſſiſſet collachrymātibꝰ oībꝰ ī baſili ca Petri ī vaticāo ſepultꝰ fuit. Et tūc ceſſauit ep̄atus men. 4. ⁊ dies. xj. 6σ9 58 6 8 Ezētius alias Miſſeſſus. xxv. cōſtātinopolitanus imꝑator imꝑauit mē. xvj. Hūc Cōſtātij imꝑatoris militē natiōe armenū fuiſſe tradunt: ꝗ domi ¶¶ Vnum ſuū fraude in balneo necauit. Hic Miſſeſſus dū imperiū in Sicilia ſibi vēdicat nō ſatis ꝯciliatis militū aīs a ſuꝑueniētibꝰ ex italia copijs atqꝫ aphrica interfectus ē. ⁊ oēs copie ad Cōſtātinū Cōſtantiſ filiū inclinate ſūt. Ueruꝫ cū oēs milites paſſim dilaberent̉ ſarraceni apd̓ egyptū hoc audienteſ magna cōpara ta claſſe totā Siciliā: ⁊ maxīe Si racuſanā ciuitatē occuparūt: ex qͣ maximā predāp̄ſertimqꝫ ea ornamēta q̄ Cōſtātius ex vrbe Roma ſecū tulerat in Alexēdriaꝫ de tulerūt. Cōſtantius enim(vt premiſſum eſt) multa vrbis Rome ornamenta Syra cuſas eo animo aduexerat vt inde Conſtantinopolim traiicerentur. Onſtātinus Cōſtātij filius vigeſimuſſextꝰ cōitātinopolitanus imperator pꝰ Miſſeſſuꝫ imꝑauit ānis. 17. hic ſuſcepto īperio Heracliū ⁊ Tyberium tr̄es ſuos in imperij cōſortiū accepit. Licet ſint ꝗ dicāt eoſdē fratres pueros: ne ad imperiū aſpiraret naribus mutillaſſe. Fuit hic vir catholicus: modeſtꝰ ac integerrimus. Nā eccl̓ias collapſas: qͣ ſub Heradio ab hereticis dirute fuerāt inſtaurauit. Sarracenoſqꝫ romāo imꝑio infenſiſſimos bello deuicit: ac vectigales reddidit. Et tādē inita pace cū rediiſſet Cōſtātinopolim grecos romane eccleſie iniuit ſynodū ſextā Agathonis pape rogatu cōgregauit. In qͣ permiſſuꝫ ē grecis ſacerdotibus vti vxoribus legitimis. latinis v̓o nequaꝙͣ. Deniqꝫ cū eēt bonis oꝑi bus plenus. 17º. imperij ſui anno apud Cōſtantinopolim vita deceſſit. Grimoaldus decimus lōgobardoꝝ rex Gundiperto expulſo regnauit annis noueꝫ 670 vir mediocris ſtature in quo(ſicut Paulus liº. 4º. refert) fuerūt multe tū corporis: tū aī dotes preclariſſime. Fuit eniꝫ corpore validus: capite caluo: promiſſa barba: atqꝫ aīo ⁊ corpore in rebus agēdis ꝓmptiſſimus. Prudētia quoqꝫ ⁊ conſilio nō ſo lū in rebus externis: ſed ēt domeſticis multū valuit. Nam q̄dā capitula perutilia Rhotaris regis edicto addidit: q̄ ⁊ ipſa legis formā poſtea accepere. Huius(vt p̄ miſimus) Rhomoaldus Beneuētanoꝝ dux filiꝰ fuit: cui Cōſtātiuſ imperator du rum mouit bellū. Eapropter Rhomoaldus Papiā legatos ad pr̄em miſit: vt ꝯtra imperatorē ſibi auxilio foret. Unde Grimoaldꝰ rex ſtatim magno cōparato exercitu ꝯtra Cōſtātiū ire ſtatuit: ac Lupo Foroliuianoꝝ duci regnū ⁊ oues cōmiſit. Lupus aūt rege digreſſo: italie regnū ſibi vendicare decreuit. Unde ⁊ in Ethruria ⁊ Emilia vltrapadana omnia tumultibuſ inuoluit. Quapropter Grimo aldus apud Beneuētum audiens) bauaros(duce Cacano pecunijs ⁊ pollicitationibus in Lupū cōmonit. Qui facto magno impetu mox a Lupo in ipſo primo cōgreſſu ſuperati ſūt. Ueꝝ ſequenti die preliū repetentes Lupum ſuperant ⁊ obtruncant: totūqꝫ Forūliuij diripiūt. Reuerſus v̓o Grimoaldus gr̄as Cacano egit ꝙ ſibi au xilia miſiſſet. ſuaſitqꝫ vt copias reuocaret. deinde clā in forum pompiliū. i. Imolaꝫ duxit: vlturus iniuriā: quā a Rauenatibus ibi acceperat: dū tranſiret in auxilium filij. Sabbato ſācto ex inopinato ciuitatē aggreſſus eſt: clerūqꝫ cū omni populo in terfecit: ⁊ vrbē ſolo equauit. Inde quoqꝫ Arneſcū Lupi filiū ad paternū ducatuꝫ

Anno Oūdi Ehriſi ¶ Liber Conſtantius aſpirantē apud Forūiulium cum multis ſclauis interfecit. Tandem ⁊ ipſe nono die poſt Flobotomiam in brachio factam: duꝫ arcu columbam ſagitaſſet: erupto denuo ſine intermiſſione ſanguine diem obijt: ⁊ apud Papiam in beati Ambroſij baſilica: quaꝫ ipſe ſua impenſa ſtruxerat ſepultus eſt. ¶ 7l Lotharius vndecimus francorum rex hoc anno Clodoneo patre defuncto regnare ceꝑit: ⁊ regnauit annis quattuor. Papa. 80 Onus papa natione romanus: pr̄e Mauricio genitus poſt Adeodatum b D ſedit anno vno: men. 2. diebus. v. Quo quidē āno maximi imbres fuere: ⁊ multi fulmībus afflati interiere: ⁊ frumeta in agris emarcuerūt. Unde ⁊ pōtificatū in maximis turbinibus ſuſcepit. Fuit tamē adeo doctrina ⁊ ſanctitate 3871 572 valens vt cleꝝ diuerſis diſtinxerit ordībus: diuerſiſqꝫ auxerit honoribus: ⁊ Rauenatū eeccleſiam a romana iādiu ſegregatā. ⁊ eā ob reꝫ Aliocephalim appellatā ſedi apoſtolice multa cū pace reduxerit. Theodorus eiuſdē eccleſie p̄ſes ⁊ ep̄s ſan ctiſſimus in hanc opīonē oēs reduxit. Hic ꝓpterea mōachos quoſdā Syros cum Neſtorianis ſenties damnauit: eoſqꝫ variis in mōaſterijs diuiſit. Hic ēt beati Pe tri veſtibulum quod paradyſum vocāt marmoribꝰ ornauit. Ac etiā eccl̓iam apoſto lorum via hoſtienſi: ⁊ beate Euphemie via Apia ſitam inſtaurauit. Et alia multa diuino honori contulit beneficia. X efunctus tādem in Petri baſilica ſepultus fuit. Et tunc epiſcopatus vacauit menſes duos. Gatho primꝰ papa ex Sicilia oriūdus: pr̄e romano Adeodato ſuffectuſ Papa. 81 ſedit ānis.. men. ſex: diebus. xv. hic mōachus exiſtēs ob maximā eius ſā ctitatē qͣrtus pōtifex ex moachis creatus ē. Vir certe tāte ſcītatis ⁊ perfe ctionis vt leproſū obuiū factum oſculādo ſtatī liberauerit. Tāte etiam clemētie: ⁊ 587 3 6 74 māſuetudīſ extitit vt neminē vnꝙͣ triſtem a ſe dimiſerit. Habuitqꝫ(vt p̄miſſum ē) imperatorē moribus ſuis nō diſſimilē. Quapropter Monothelitarū cā conciliū apud Cōſtantinopolim hr̄e conſtituit. Unde ⁊ eidē legatos: cū pōtificatū inijſſet Conſtantinopolim miſit: quoſ per benigne ſuſcepit. Adhortatuſqꝫ ē vt omiſſis al tercationibus ex equo ⁊ bono vnā eccleſiam de duabus facerent. Huius tempore poſt lune ⁊ ſolis eclypſim peſte grauiſſima apud Romā laboratum ē: que inter ali os Agathonem virum ſanctiſſimū quarto idus Ianuarij extinxit. Quo mortuo ceſſauit ep̄atus anno vno ⁊ men. 7. ¶ Synodoꝝ Apilogus. Synodus ſexta vniuerſalis ducētoꝝ ⁊ octogintanoue ep̄orum hoc āno apud Con ſtantinopolim intra palatiū imperatoris auctoritate Aōſtantini cōtra Machari um Antiochenū ep̄m: ⁊ Gregoriū cōſtantinopolitanū ep̄m: ⁊ eoꝝ ſectatoreſ. Acta ē aūt cā Monothelitarū qui vnā tantū in Chr̄o dicebat fuiſſe voluntatē: ad quaꝫ Agatho doctos chr̄iani noīs viros: vꝫ Ioannē portuēſem ep̄m: ⁊ alterū Ioanneꝫ romane eccleſie dyaconū miſit. Aderāt et p̄cipui defenſores: Gregorius cōſtātino politanus ⁊ Macharius antiochenus ep̄i. Et prefata hereſi cōdemnata Gregori us ſentētiam mutauit. Macharius v̓o pertinax dignitate ab oībus priuatus ē: et cū cōplicibus ſuis Romā relegatuſ ē. Anathematizando itaqꝫ greco ſermōe pr̄es nouē capitula ſcripſerūt: in quibus Auguſtini: Ambroſij: Hieronymi: Cyrilli: Athanaſij: Baſilij: Gregorij: Dyoniſij: ⁊ Hylarij ſentētia cōcluſū eſt duas naturas ⁊ obſeruationes in Chr̄o fuiſſe: ſicut patet per Gratianū. ij. di. c. Sexta ſynodꝰ. Quapropter Ioannes portuenſis octaua die paſce coram principe ⁊ Gregorio patriarcha. coraqꝫ vniuerſo populo conſtantinopolitano pro gratiarum actione deo exoluenda in baſilica ſancte Sophie miſſaꝫ latine celebrauit omnibus ꝗ aderant appprobantibus illum ſacrificandi morem. Primā autē vniuerſalē ſynodū Nicenā fuiſſe conſtat: que trecentoꝝ decē ⁊ octo pa trum ꝯtra Arriū ꝯgregata fuit: qui tres gradꝰ in trinitate pōebat. Pr̄eꝫ.ſ. maiore: filiū minorē: ſpiritū ſāctū creaturā. Hec āt Conſtātini prīcipis ⁊ Silueſtri pape: Machariſ hieroſolymitani Alexādri Alexādrini patriarche tēporibuſ celebrata fuit. Qui ꝯdēnantes eam hereſim ſtatuerunt. xx. canōes: quoꝝ auctor maxime p̄ fatus Alexander epiſcopus fuit. Euius quidē auctoritas par ē euangelij s. Secūda cōſtantinopolitana centūquinqͣginta patꝝ Gratiani ⁊ Theodoſij prīcipū

Anno Chriſti Oūdi ¶ Liber Conſtantinus ⁊ Zamaſi pape Cyrilli hieroſolymitani ⁊ Nectarij alexandrini temporibus con tra Macedoniū cōſtātinopolitanū epiſcopū. ⁊ Eudoxiū: qui negabant ſpiritū de um eē. Et hi omnes cōdemnata prefata hereſi ſtatuerunt canōes quattuor. Quo rum auctor maxime beatus Nectarius cōſtantinopolitanus fuit. Tertia Epheſina pucētorū patrum magno Theodoſio prīcipe ⁊ pontiſice Celeſti. no: Iuuenale cōſtātinopolitano ep̄o. ⁊ Cyrillo ꝯtra Neſtoriū cōſtātinopolitanuꝫ epiſcopū: ꝗ beatā virginē Mariā nō dei ſed hoīs tm̄ genitricē appellauit. vt.ſ. aliā perſonā carnis: aliā faceret deitatis. Hi. xv. capl̓a contra huiuſmodi blaſfemias auctore deo: eodemqꝫ ſancto Cyrillo anathematizando deſcripſerunt. Quarta calcedonēſis ſexcentoꝝ ⁊. xxx. patrū Leonis pōtificis ⁊ Martiani principis. Iuuenalis hieroſolymitani: ⁊ Anatholij conſtātinopolitani ep̄i tēporibꝰ ꝯtra Euthicen cōſtātinopolitanū abbatē aſſerētē Chr̄m poſt hūanā aſſūptionē non ex duabus naturis exiſtere: ſed ſolā in eo diuinam naturā permanere. Et hi quidem p̄ſcriptā hereſim condemnantes ſtatuerunt canones vigintiocto: quorum auctor maxime ſanctus Anatholius epiſcopus fuit. Quinta celebrata fuit Cōſtantinopoli ꝯtra Theodoꝝ mopſotenū ⁊ oēs hereticos qui Mariā virginē ſolū hoīem peperiſſe dicebant: nō deū ⁊ hoīem. Qua in ſyno do conſtitutum ē vt beata virgo Theotocos diceret̉: ꝗa v̓e deuꝫ ⁊ hoīem peperit. Hec autē Inſtiniani principis tēporibꝰ ⁊ Iulij pape domini Antiocheni: ⁊ Euticii cōſtātinopolitani hīta fuit. Qui oēs quattuordecim capitola anathematizando ſcripſerūt cōtra Theodori ⁊ ſociorum eius blaſfemias. Euerūt ⁊ alie. xxiiij. ſynodi: vt hētur in canōe. 13. di. Diuerſis temporibꝰ hīte: que tamē eiuſmodi auctoritatē quā ſex prīcipales ſynodi p̄dicte nō obtinuerūt: qͣs hic ¶ Utri doctrinis excellentes. breuitatis cā omittimus. Theodorꝰ Angloꝝ Archiep̄s: vir doctiſſimꝰ optimuſqꝫ ꝑ hoc tēpus apd̓ Angliam floruit qͥ inter cetera referete Paulo hiſtorico librū edidit in quo declarauit qͥ peni tentia vnūquodqꝫ peccatū dilui poſſet: ſed ⁊ cōmētaria in diuiniſcompoſuit. Damianꝰ quoqꝫ papiēſis ⁊ Māſuetus medio anēſis epiſcopi his tēporibus doctri na ⁊ ſāctitate plurimū valuere. Quoꝝ epiſtole ſextā ſynodum multū iuuere. In bus hec potiſſimū ſcripta erant. Hec eſt vera dei ⁊ hominis fides vt due credant in deo voluntates: dueqꝫ operationes. Seuerinus Agaunenſis abbas ad hec vſqꝫ tempora peruenit. Qui in uita pariter in morte multis claruit miraculis. Huius precibus Clodoneus francorum Rex adiutina ſua infirnitate liberatus fuit. Stella quaꝫ greci Cometē vocant eo āno per tres cōtinuos menſes apparuit: ⁊ plu 75 uie magne frequētiſſimaqꝫ tonitrua: qualia nūꝙͣ antea audita fuere. Que oīa maximas ⁊ ꝓximas clades indicauere. Unde mox vniuerſalis maxīaqꝫ peſtilētia ſub ſecuta ē: qua Papia primum fere depopulata: ⁊ per ānum derelicta eſt. Scribit.n. Paulus hiſtoricus liº. vº. his frequētibus pluuijs oēs ſegetes ꝯculcatas iterūqꝫ fuiſ ſe renatas: ⁊ ad maturā frugē ꝑueniſſe: ⁊ preſertī ī vrbibꝰ nr̄is ciſalpīe gallie. Theodorus duodecimus frācoꝝ rex hoc āno patre ſublato regnar̄ cepit: ⁊ regnauit ānis quattuordecim: vir callidi ⁊ aſtuti ingenij: nec cōſilio minꝰ ꝙͣ māu promptus qui multas tyrannides in regno exercuit. Hebroynum enim quendā nobiliſſimuꝫ habuit conſiliariū: cuius cōſilio oīa gubernabat qui magna in Auſtraſios inſolen tia vſus hunc ipſum regem cum ingēti exercitu aduerſus eos duxit. Sed Hebroy no a Pipino Auſtraſioꝝ regule interfecto deuictus rex fuit. ⁊ Pipinus gubernator regni ⁊ maior domus regie effectus fuit. Garimbaldꝰ Grimoaldi regis filiꝰ vndecimus lōgobardorū rex hoc āno adhuc pu 78 er pr̄e morte ſublato regni iura ſuſcepit: ⁊ regnauit mē. 3. Eo nāqꝫ tēpore Partha ris quē pueꝝ Grimoaldꝰ Papia pepulerat teſte Paulo hiſtorico liº. vº. cº. 34º. dum exul ex gallia in Britāniā traiiceret ī certa voce admonet̉: vt mortuo Grimoaldo regimen paternum repetat. Qua quidem voce permotus licet incertuſ haberetur auctor in italiam redijt: ac tertio menſe poſt Grimoaldi mortem regno paterno ſi nec oatentione potitus eſt.

Anno Oūdi Cbrint ¶ Liber Cōſtantinus Partharis igit̉ duodecimus Lōgobardoꝝ rex Ariꝑti quondā regis filius regnauit primo ānis.s. ſolus moxqꝫ cū Iuniꝑto filio ānis. i0. Uir ſane bonus ⁊ chr̄iane religionis amator qui mōaſteriū ſācte Agathe edificauit. Cuius vxor Rhodelinda eius exēplo permota glorioſe virginis baſilicā que ad ꝑticas dicit̉ extra vrbis mu ros extruxit. ⁊ maiora certe extruxiſſet: niſi Alachis logobardus. tridētinus dux illum perturbaſſet: qui elatus victoria: qͣ bauaros ingēti clade apud Bauzanum oppidū ſuperauerat in reges ſuos arma mouet. Verū Partharis cōparato exercitu hoīem primo impetu fudit: fugatqꝫ: clauſūqꝫ Tridēti aliꝙͣdiu obſidet: ⁊ in ip̄a noctu fuga inde abeūte Tridēto potit̉. Tāta autem Patharis huius clemētia fu it: vt ⁊ hoīem ad ſe redeūtem in gr̄am reciperet: ⁊ eū Brixianoꝝ ducem(ad Iuniperiti filij preces) crearet: reclamante tamen ſepius patre ꝙ in ſuam hoc Iunipe ritus faceret ꝑniciē qui hoſti ſuo ad regnādū vires preberet. Brixiana nanqꝫ ciui tas magnā ſemꝑ nobiliū lōgobardoꝝ multitudinē habuit. Nec in p̄ſentiaꝝ ſecus Is tādem ab hac luce ſubtractuſ: in Baſilica domini ſaluatoris quam Aripertus Papa. 8 eius genitor extruxerat: in Papia ſepelitur. To ſecūdus papa ſiculus natiōe patre Paulo: Agathoni ſucceſſit: ⁊ ſedit mēſibꝰ. x. ⁊ diebꝰ. 17. vir ꝗdē ſcīa ⁊ ſāctitate cōſpicuus. Cuius ſcripta ex 5878 679 tant elegātiſſima. Et vltra doctrinā ⁊ eloquētiam ſingularis religiōis pie tatis: clemetieqꝫ pontifex fuit. Qui oēs verbis ⁊ exemplo ad iuſticiaꝫ: ad fortitudi nem. hūanitatem: benignitatēqꝫ hortabat̉. Hic in celebratione miſſaꝝ pacis oſcu lum poſt agnus dei dari inſtituit. Cōceſſitqꝫ neceſſitate vrgēte oī die baptizare: ſicut hēmus in canōe de conſe. di. 4. c. Hi qui. Sextā quoqꝫ ſynodum ab Agathōe celebratā approbauit atqꝫ ſuſcepit: ⁊ eos anathematizauit quos illa ſācta ſynodus preſente Cōſtantino dānauerat. Inſtituit preterea. ⁊ quidem ſancte ne ad archie piſcopatuꝫ aſſumpti pro uſu pallij aliorūue officioꝝ quicꝙͣ eccleſie perſolueretur. Obijt deniqꝫ vir ſanctus. 4º. kalē. Iulij: quo die eiꝰ feſta celebrant̉. ⁊ collachrymā tibus omnibus in eccleſia beati Petri ſepelitur. Et tunc ſedes vacauit menſes yn decim ⁊ dies vnum ⁊ viginti. Papa. 83 Enedictus ſecūdus papa pr̄e Ioāne romano ciue natus poſt Leoneꝫ ſeb dit men. x. ⁊ diebus. 12. Is vnuſ fuit ꝗ merito oīum ſuffragijs inde mortui Leonis ſurrogari debuit. Nā ab ineūte etate Chro militar̄ cepit: ⁊ ī diui 5860 6 81 nis ſcripturis ab ipſa pueritia operā dedit adeo vt in ipſis ⁊ doctrīa ⁊ exercitati on ſingulariſ tūc hr̄et̉. ob cuiꝰ ſcītatē ꝑmotus īperator ad eū ſāctionē miſit: vt quē clerꝰ ⁊ exercitª romāus delegerit in papā nulla imꝑatoris aūt Exarchi expecta licētia eueſtigio cōfirmet̉: qd̓ diu obſeruatū ē. hic btī Petri: btī Laurētij ī Lucina btī Ualētini via flaminea: ⁊ v̓gīs dei gēitricis ad martyreſ baſilicas reſtituit: eaſqꝫ aureis ac argēteis vaſis: veſtibꝰ: alijſqꝫ ornamētis exornauit. Undecimo vero me ſe omnibus charus deceſſit: ⁊ apud ſanctuꝫ Petrum in vaticano ſepultus fuit idibus Iuni?. Et poſt vacauit ſedes menſes. 2. ⁊ dies quindecim. ¶ Ungarorum regni principium. Ungarorum. i. Bulgaroꝝ regnū per hoc tēpus exorit̉. Hi Bulgari ex Scythia nouiter egreſſi Thraciā primū inuaſerūt: quos cū imꝑator Cōſtātinuſ retardar̄ ten taſſet ab eiſdē inter Panoniā ⁊ Myſiam ingēti clade ſuꝑatus ē. Fugientiqꝫ pace̓ nō equis conditiōibus dederūt: per quā Panoniam ⁊ Myſiā conſecuti ſūt: vbi ꝑ octingētos ⁊ quattuor annos ſedes obtinent: non ſine magno reipu. chriſtiāe emo lumento contra Turcos aſſidua bella gerentes. Quibus primo Trebellius Rex regnauit: qui Iuſtinianū ab imperio deiectuꝫ poſtea armis in imperium reſtituit. Rarolorum etiam glorioſum nomen per hoc tempus cepit apud Francos. Erant autem duo frarres Auiterie duces. Unus Martinus: alter Pipinus cognomē to vetulus ſiue breuis. Hebroynus quidam eadem tempeſtate Theodoricū francorum regem pro ſuo libito gubernabat: qui magna in auſterios inſolentia uſus Theodoricū regē cum magno exercitu aduerſus eos mouit. Cōmiſſoqꝫ p̄lio coſdē duces fudit. Et Martinus ꝑ fraudē interfectus fuit. Et paulopꝰ ēt Hebroyno oc ciſo Pipinus reītegrata cum francis gratia: alium in locū Hebroyni a francis

Anno Liber .X. Chriſti Mūd Conſtantimas ꝯſtituit impetrauit. Inde cū intellexiſſet regem omnibꝰ apd̓ francos odio eē: ꝙ Ber tarij ignobilis cuiuſdam ꝯſilio ⁊ opera vſus fuiſſet ipſe regnū occupare ꝯſtituit. Et coactis in vnū ingentibus copijs traiecit in galliam: Theodorūqꝫ ac Bertariuꝫ ob uiam factos fudit: ac fugauit. Verū Bertarius ſalutē ſibi fuga queſiuit. Theodor vero vbi in regnum ſeſe recepit pacē obtinuit: ac Pipinū victorē regni gubernatorē ⁊ maiorem domus regie fecit. Et extunc apud Gallias francorum regibus a ſolita fortitudine ⁊ ſcientia degenerantibus ij qui victores eſſe videbantur regnum admi niſtrare ceperunt. Quippe cum celitus diſpoſitum eſſet ad ipſam francorum proge niem regnum deuoluendum. His autem geſtis Pipinus Nodeberto in officio ſuo ſubſtituto in Auſteriam redijt: que erat pars orientalium francorum: ⁊ ibidem regnauit annis. 2. 7. Dannes quintus papa Antiochenus: patre Cyriaco poſt Benedictuꝫ ſuſ Papa a0º fectus ſedit anno vno ⁊ diebus decem. Uir ſingularis religionis ⁊ manſuetudinis: qui ⁊ libellum de pallij dignitate compoſuit. Hunc Oſtienſis 542 5481 Portuenſis ⁊ Uiletrenſis epiſcopi conſecrauere in eccleſia ſancti Salnatoris: queꝫ quidem ritum ceteri poſtea ꝯſeruare. Obiſt autem quarto nonas Auguſti: ⁊ apud ſanctum Petrum ſepultus fuit. Onon papa paterna origine Thrax patre Benedicto poſt Ioannem pon Papa 85ꝰ tifex factus ſedit menſibus. xi. ⁊ diebus. 3. Uir quidem bonus ⁊ tāto prin cipatu dignus: propter quod a nonnullis Angelicus appellatus eſt. Erat 683 5882 enim veneranda canicie: ⁊ forme dignitate inſignis. Cunqꝫ romani Petrum archi epiſcopum. Exercitus vero Theodorum preſbyterum crari peterent. Theodorus exarchus Cononem ob eius virtutes(acclamantibus cunctis) cōfirmauit. Qui ini to pontiſicatu ſtatim in valitudinem incidit: qua ⁊ mortuus ē: ac ſepultus apud ſanctum Petrum. xiº. kalē. Octobris. Et ceſſauit ſedes quaſi. 3. menſibus. ¶ Ulri doctrinis excellentes. Ioannes Bergomenſis epiſcopus tempeſtate hac(Paulo hiſtorico lº. vjº. cº. vj.. teſtan te) floruit. Uir ſane eruditione fide conuerſatione ⁊ moribus inſignis. Cui ꝓpter egregias eius virtutes reges etiam ⁊ principes honoris gratia aſſurgere conſueuerant. Hic Iunipertum longobardorum regem ſalutis zelo ſepenumero arguebat. Qui cum aliquando regem hac de cauſa in conuiuio offendiſſet Rex ira parcitus ei ad hoſpicium reuertenti ferocem ⁊ indomitum equuꝫ: qui immenſo fremitū ſuꝑ ſe ſedentes terre allidere conſueuerat parari fecit: Cui cum ſanctus epiſcopus incidiſſet ita manſuetum reddidit: vt eum ſuaui inceſſu ad domum propriam vſqꝫ por tarit. Quod rex audiens ex eo ⁊ deinceps epiſcopū maximo honore proſecutus eſt equumqꝫ quē ſue ſeſſioni dedicauerat ei dono dedit. Necnon ⁊ Farrā villam reſti tuit: quam Alachis tyrannice abſtulerat. Leodegarius Auguſtudunenſis epiſcopus ⁊ martyr doctiſſimus quidem ac eloquē tiſſimus per hoc tempus iuſſu Theodorici francorum regis interfectus ē: eo ꝙ ip̄ꝫ ſepe tyrannidis arguebat. Audocus Rothomagēſis archiep̄us his tēporibus doctrina ⁊ ſanctitate nulli ſecundus fuit: de quo etiam apud Gallos mira leguntur Seda venerabilis preſbyter: greca latinaqꝫ lingua eruditus in extremo orbis angulo natus tempeſtate hac ꝓ chriſtiana religione multa ꝯſcripſit. Qui docēdo ⁊ predicā do vſqꝫ in ſenium oēs perſtrinxit terras: ⁊ adeo laborauit. vt ꝑ quinquagintanoueꝫ annos ⁊ docere ⁊ libros componere nō deſtiterit. Eapropter venerabis cognominatus ē. Hic circa annū domini. 734. etatis vero ſue. 72º. anno diē obijt: ⁊ in ſcōꝝ ca thologo ꝯputatus ē. Cuius ad Genuenſem maritimā vrbē poſtmodū delatum: in diui Benigni baſilica ꝯditum ē. Ferunt hunc hos edidiſſe cōmentarios. Suꝑ Marcū li 4 Suꝑ geneſiꝫ li i Suꝑ Tobiā li i De qͣoībꝰ li. reguꝫ li i Suꝑ Lucam li i Suꝑ Sāuelē li 4 Suꝑ pſalmos li i De tēporibus li i ꝯuꝑ epl̓as ca. li vij De tab̓. Moy. liz Suꝑ ꝑabolas li. i De luna Suꝑactꝰ apl̓oꝝ li i De Sal̓o. tē. li i Suꝑ catica cā. li v De geſtꝭ angloꝝ lii Suꝑ apocalip. li i Suꝑ Eſdraꝫ liꝫ De locis ſanctꝭ lii Et Emilias multas

Anno Oudi Ahuiū ¶ Liber Conſtantinus atqꝫ ſermones quibus gallici ſacerdotes vtuntur. Habuit hic duos germanos doctiſſimos: Strabonem.ſ. ⁊ Haymonem: quorūm alter pleraſqꝫ omilias eleganti ſer mone compoſuit. Alter Geneſim accuratiſſime commentatus eſt Ergius papa: natione Antiochenus: patre Tyberio natus Cononi ſucceſ P apa8 σª ſit: ⁊ ſedit annis. 14. menſibus. 8. diebus. 14. Uir magne doctrine ⁊ ſancti tatis: quam ob cauiam licet maxima cum altercatione: quia cum alij Theo5883 684 dorum: alij paſcalē archidyaconū poſtulaſſent in Cononis defuncti locuꝫ dei nutu ſuffectus ē. Quē Iuſtinianus imꝑator cū ſynodo ſue nollet acquieſcere ad ſe vinctū ꝑ Iachariam ꝓthoſpatarium ſuum Cōſtantinopolim trahere p̄cepit: ſꝫ milites ita F lici id admittere noluerūt: ⁊ niſi a pōtifice tutatus fuiſſet ab ipſis interfectus eſſet. Uerū cum pacem obtinuiſſet vir ſanctiſſimus ad eccleſiarū inſtaurationem manuꝫ appoſuit. Et Petri baſilicā ſemirutā reſtituit: multaqꝫ dona ei obtulit. Ihiqꝫ cuꝫ ba ſilicam reficeret partē dominice crucis reperit in arcula enea. Et beati Leonis pape corpus viliſſime iacens domino reuelante in honeſtiorem locum tranſtulit. Hic conſtituit vt Agnus dei ter ante fractionem panis Chriſti in eccleſia caneretur. Ęius quoqꝫ virtute ⁊ ſanctitate Saxones omnes fidem noſtram ſuſceperunt. Tādem vero in domino quieuit. ⁊.vjº. idus Septēbris collachrymantibus cunctis in Petri baſilica ſepultus fuit. Ceſſauitqꝫ tunc epiſcopatus dies. 50. Clodoneus Theodori regis filius. 13. fracoꝝ rex hoc anno pr̄e defuncto francis(per mitiēte Pipino) puer regnare cepit. ⁊ regnauit annis. 2. Quo mortuo Childeberiꝰ Theodori frater regnū accepit: ⁊. 14ꝰ. francoꝝ rex habitꝰ ē: ad quē Pipinus ex Auſteria preſumptā ꝯtinuans poſſeſſionem Grimoaldū filiū inſtituit rege domꝰ guber natorem: ⁊ ipſe interimi cū Suenis ⁊ Germanis plurima bella geſſit. Uſtinianus iunior Cōſtātini p̄dicti filius. 27. Cōſtantinopolitanꝰ impera Apſtinianus tor imꝑauit prima vice annis. x. Uir bonus: prudenſqꝫ ac elemoſynarū ꝑfuſor: qͥ ⁊ admodū Cōſtātinopolitanū auxit imperiū ⁊ multas ꝯdidit leges diuinamqꝫ religionē honorauit: huius tēpore Saraceni Lybiā ⁊ Aphricā inuaden 5865 6 86 tes oīa maris expoſita occupauere. Quibꝰ malis permotus Iuſtinianꝰ cū granden cōparaſſet exercitū in Saracenos ꝓrupit: tantūqꝫ terroris eoꝝ duci Aminelech incuſſit vt vltro pacē petierit: Aphricamqꝫ reſtituerit. Uerum haud multo poſt Iuſti nianꝰ ⁊ in deū ⁊ in hoīes multa incōſtantia vſus ē: ꝗ primo Saracenos: deinde Un̄ garos preter pacis federa ē adorſus: a quibꝰ tamē plus incōmodi accepit ꝙͣ intulit. Unde Cōſtantinopolim rediēs a ciuibꝰ omnibꝰ odio habitus ē: ꝙ p̄fecti vrbis ſeui tiam nō ꝯpeſcuiſſet: quodqꝫ Synodū habuiſſet: in qua ſextā ſanctā ſynodū quaꝫ pa ter eius fecerat infringere conatus ſit. Quapropter oī ꝯmota ciuitate Leōtius Pa tricius ſuadente Gallinico patriarcha plebe cōſtantinopolitanam in eum ad arma concitauit. Qui refracto carcere: multiſqꝫ eductis morti damnatis Iuſtinianū im perio deiecit: naribuſqꝫ mutillatū in exiliū apud Cherſonam ponti ciuitatem miſit ⁊ ipſe Leontius imperium inuaſit. Uannes ſextus papa: pr̄e patrono greco oriūdus poſt Sergiuꝫ ſedit annis 3. ⁊ mēſi. 3. Hic(vt multi aſtruunt) martyrio coronatꝰ ē: ſꝫ a ꝗbus non ſatis Papa 87ª ꝯſtat. Qui ⁊ beati Andree baſilicā in vaticano collapſam reſtituit: ⁊ beati Petri altare cum duabus columnis dextra leuaqꝫ exornauit. Atqꝫ ēt vt erat animo 693 18 4 pius ex erario eccleſie captiuos redemit: ⁊ in Samium cū pace remiſit. Mortuus tendem ad catacumbas via Apia apud ſanctum Sebaſtianum ſepelitur. Et tūc ſedes vacauit menſe vno: ⁊ diebus. xix. Eontius Patricius vigeſimuſoctauus Conſtantinopolitanus imperator pulſo Iuſtiniano imperauit annis 3. Hic vt diximus Gallinico patriarcha annuente cum vrbana plebe imperio potitꝰ ē: ⁊ Iuſtinianus deiectꝰ. Quod intelligens Aminelech Saracenorum admiratus mox Aphricam inuaſit xpſ 59 6 Aduerſus quem Leontius Ioannem Patriciū miſit: ⁊ oēs Saracenos ex Aphr ca exterminauit. Sed cum non ſperatet aduerſus magnas Saracenorum cōpiea Aphricam diu poſſe tueri ad imperatorem proauxilio impetrando reuerſus eſt. Quo recedente interim exercitus Tyberium quendam Conſtantinopolitanum

Anno LLiber Chriſti Mūdi Philippicus ciuē imperatorē ſibi creauit Qui mox cum exercitu Conſtātinopolim nauigauit: ca ptumqꝫ ibi Leontiū naſo ſicut ⁊ ille Iuſtinianū priuauit: ⁊ in carcerē coniecit. Iunipertus al̓s Coniptus Partheriti regis filiꝰ. i3. lōgobardoꝝ rex pr̄e defuncto ſo 6 96 lus regnauit ānis. 12. Uir eloquētiſſimus: ⁊ cūctis amabilis: oīqꝫ bonitate ꝯſpicuus ⁊ in bellis audaciſſimus: ꝗ̄ inter cetera apd̓ Ticinēſiuꝫ vrbē: vbi bellū ꝯtra Alachis geſſit: monaſteriū pulcherrimū in honorē beati Georgiſ extruxit. Tandeꝫ bona pa ce vita functus ꝯlachrimātibus vniuerſis lōgobardis: teſte Paulo liº. cº. i.º. apd̓ tem plum ſancti Saluatoris quod auus ſuus ſtruxerat ſepelitur. Tiber ius: Iberius vigeſimuſnonus Cōſtātinopolitanus imꝑator incarcerato Leon ¶t Itio imꝑauit ānis. 7. Hic Cōſtātinopolitanꝰ ciuis fuit: qui alio nomīe Abſi marus vocabat̉: qui ſuſcepto principatū Philippicū Nicephori patricij fi 599 5898 liū ſuū ad obtinēdū imꝑiū fautorē ī pōtū exulare iuſſit. Philippicꝰ.n. adoleſcēs cuꝫ ſe ꝑ quietē vidiſſe dixiſſet capui ſuū aquila obūbrari: qd̓ imꝑiſ p̄ſagiū videbat̉. Impator eū releganit. Ueꝝ cū ēt Iuſtinianū oliꝫ īꝑatorē apd̓ Cherſonā pōti relegatū ī terimere ſtatuiſſet. Id audiēs Iuſtinianꝰ ad Cacanū bauarū ꝯfugit: a quo honorifi ce ſuſceptꝰ cū eius filiā ſibi vxorē accepiſſet mox ēt eiꝰ auxº ī imꝑiū reſtitutus ē. Leo papa. 4ꝰ. pꝰ Sergiū: vt nōnulli affirmāt ſucceſſit: quē ī pōtificū ro. cathologo nō ponēdū eē dicūt: ꝗa ꝑ Patriciū romanū violēter intruſus fuit ſedit tn̄ annis. 4. Dānes. 7ꝰ. papa pariter cū Ioāne. sº grecꝰ: pr̄e Gregorio ſedit ānis. 2. mē. Papa ggꝰ 7. die. 18. Uir ſāctitate ⁊ eloquētia clarꝰ: ꝗ ī baſilica Petri oratoriū ī honorē dei genitricis extruxit. ⁊ ſc̄e Euphenie baſilicā reſtituit. Cemiteria quoqꝫ 704 5903 nōnulla: ⁊ p̄ſertiꝫ ſcōꝝ Marcellini: Marci ⁊ Damaſij pontificis exornauit. Al̓s et baſilicas picturis ⁊ ſanctorum hiſtorijs cultores redoidit. Obijt tandeꝫ omni graui tate preditus. 15º. kalen. decēbris: ⁊ in baſilica quam ipſe conſtruxerat ſepultus ē. Et tunc ſedes vacauit menſes.3. Uſtiniaꝰ iteꝝ oꝑe Eacani ꝯſtātinopoliꝫ reu̓ſus imꝑauit ānis.vj. qͥ cū primū Iuſtinianus adeptꝰ ē imꝑiū Tyberiū: ⁊ Leōtiū: a ꝗbꝰ fuerat imꝑio deiectꝰ ī carcere īne tos eduxit: ⁊ vtrūqꝫ ppº ſpectāte occidi iuſſit. Galinicū v̓o pr̄iarchā obceca7οσ 5963 tū Romā r̄legauit: Multoſqꝫ ex īimicis vario mōtꝭ genere ē medio ſuſtulit: pleroſqꝫ ī carcerē truſit: quoꝝ d̓ nūero quotidie aliquē ſupplicio afficiebat quotiēs trūcis naribꝰ murcū abſtergebat. Deinde ī odiū pōtici noīs vbi exulauerat Mauriciū pr̄iciū ⁊ Heliā ſpatariū Cherſonā cū claſſe miſit: ꝗ oēꝫ pubertatē ſupergreſſos interfecer̄t. Uerū d̓ priſtina vita ob calamitates perpeſſas nil immutauit: niſi ꝙ ro pontificē ve neratꝰ ē. Nā Coſtātīo pōtifici claſſeꝫ quo tutiꝰ Cōſtātinopoliꝫ veniret miſit rogās vt dignaret̉ ad ſe ꝓficiſci: qꝛ iam ex ml̓to tp̄e erat capiēs ſummū aliquē pōtificē vidē quo obtēperāte Tyberiū filiū Iuſtinianꝰ cū regio comitatū: ⁊ Cyrū pr̄iarchā cū oī clero honoris gr̄a vſqꝫ ad octauū lapidē ei obuiā miſit. Et pōtificē quidē vrbē ingreſuꝫ nō ſolū ꝯplexus ē. Ueꝝ ēt eiꝰ pedes venerationis cā exoſculatꝰ ē: oīaqꝫ pōtificuꝫ decreta ꝯfirmauit. Diſcedēs āt ab eo pōtifex hoīeꝫ adhortat̉: vt cū oībꝰ pace ꝯẜuet: ⁊ que paci ſunt maxime cū Ppilippico magni aī viro in cheronēſi inſula exulāti inqui reret. At Iuſtinianꝰ ꝯſilio pōtificis bn̄ monētis nō obtēperās interficiendi Philip pici cā claſſem in pōtū miſit. ⁊ cū Philippico dimicās ab eodem vna cū Tyberio fi lio vnico interfectus ē. Aphrica eniꝫ ⁊ Lybia ac Granate regnuꝫ his temporibus a Saracenis occupantur: ⁊ vſqꝫ in preſentem diem illis parent. Iſinius papa ex Syria oriūdꝰ Ioāni. 7º. ſuffectus tm̄ dies. xx. quo tp̄e maPapa. 85 gnū ſcyſma fuit: qui lꝫ an̄ pōtificatū ⁊ ī pōtificatu adeo pōdagra laboraret: 7οσ vt nō mō ambulare: verū nec cibū ſumere poſſet: tn̄ ita reipu. ⁊ vrbis rome curā geſſit: vt nil p̄termiſerit: qd̓ bonū paſtorē deceret. Verū ſubita morte correpi ſepultꝰ ē ī baſilica Petri. Et extūc ſedes vacauit menſem vnū ⁊ dies. 18. ¶ Uenetorum ducum initium. Paulꝰ luciꝰ primꝰ venetoꝝ dux hoc ip̄o ano(co a ꝯditiōe vrbis vſqꝫ ī id tp̄s ſb̓ tribūis 706 veneti habuiſſēt gubernatiōis formā) ꝑꝑfrequētes adu̓ſarioꝝ īcurſus r̄primēdos a veneto ppº.ſ. pr̄iarcha: ep̄is clēo: tribūis ꝓcēibꝰ ⁊ plebeis ī Eraclea: vt ciuis eracleanꝰ creatus dux ducauit annis 8. menſe vno: ⁊ diebus. v. Uir certe(vt aiunt) tanto

IX. Auatᵐᵐ piin ¶ Liber Iuſtinianus prīcipatū dignns ꝗ ſuſcepto magr̄atu fedus cuꝫ lōgobardis inijt: ⁊ Eraclee fines a plane maiore vſꝫ ad minorē ꝑduxit. Nā cū vſqꝫ in hoc tēpꝰ Ueneta ciuitaſ parui mo menti fuerit nūc extructa ⁊ ampliata indies vrbe: inſtructiſqꝫ claſſibus tanꝙͣ nobili ſimi viri huc atqꝫ illuc ꝓ exercēdis negociationibus ſuis nauigātes: cum perſepel ab emulis magnas paterent̉ inſidias: hunc ducem ſibi delegerunt. Onſtātinus papa natiōe Syrus pꝰ Siſinū ſedit ānis. 7. ⁊ die. 15. Uir eruPapa 90 c Iditiſſimus greca latinaqꝫ lingua. Cuiꝰ tꝑe Rome triēnio fame laboratū ē. In qͣ ꝗdē penuria pauperes ꝙ maxime iuuit. Un̄ ⁊ oēs pontificē iſtū ē celo miſſuꝫ acclamare ceperūt. Hic(vt p̄miſſuꝫ ē) ad Iuſtinianū imꝑatorē amoris gr̄a cō ſtātinopoliꝫ ſe trāſtulit. Inde Iuſtiniano defuncto Philippicū ſucceſſorē hereticuꝫ declarauit. Saxonūqꝫ reges duos: vt Paulus libº ꝙº ſcribit voti religioniſqꝫ cauſa Romā veniētes baptizauit: ꝗ regno abrenūciātes monaſteriū ingreſſi ſūt: vbi paulo poſt obiere. Nec multo poſt Conſtantinus morit̉: ⁊ in Petri baſilica tertio idus fe bruarij ſepelitur. Et ceſſauit epiſcopatus menſes duos Luithpertus quartuſdecimꝰ lōgobardoꝝ rex Iuniꝑti regis filiꝰ puer: cui pr̄ Aſpran dū tutorē dederat: regnauit me. 8. Ueꝝ Raginꝑtus Thaurinēſiū dux: quē Gūdiptus rex cū extingueret̉ a Grimoaldo reliquerat paruulū: de quo ēt ſupͣ dictū ē cū va lida manu venit aduerſus Aſprādū ⁊ Rhotariū Bergomate ducem: ⁊ apud oua riam vrbem cum eis conflixit. Quos cum in prelio ſuperaſſet Longobardorum re gnum inuaſit: ⁊ eo anno mortuus ē. Raginꝑtus igit̉. 15ꝰ. lōgobardoꝝ rex Luithperto ꝑuulo deiecto regnauit āno vno Aripertus Raginperti regis filiꝰ. 16. lōgobardoꝝ rex pꝰ pr̄em regnauit annis. 12. Uir iuſtitie ⁊ pietatis cultor: ⁊ ī pauperes munificētiſſimꝰ: qui zelo chr̄iane religiōis du ctus(vt Paulus liº. vjº. tradit) alpes cecias: ī quibꝰ Genua ē: ⁊ ꝗcquid ab ea ad alpes vſqꝫ galliaꝝ fines ꝯtinebat̉: btō Petro donauit. Hic iterato cū Luithꝑto rege ꝑuulo ⁊ Aſprādo tutore: alijſqꝫ ducibus apd̓ Papiā pugnauit: quos oēs fudit atqꝫ fuga uit: Luithꝑtūqꝫ regē ꝯprehēdit: quē nec ml̓topꝰ interfecit. Perſecutus ēt Rhotariū Bergomatū ducē ꝗ auſus fuerat regnū inuadere Laudū expugnauit: ⁊ Bergomū obſedit: eāqꝫ vici cepit: ibidēqꝫ illū ꝯprehēdit ac Thaurinū in ꝑpetuū relegauit: vbi paucis pꝰ diebꝰ vitā finiuit. Totā inſuꝑ Aſprādi familiā extinxit excepto Luithprā do ꝑuulo filio: q̄ iuſto dei iudicio p̄ẜuatꝰ ē. Ueꝝ Aſprādꝰ: ꝗ ad bauaroꝝ regē ꝯfugerat ip̄ius regis auxilio fretus ī Italiā deſcendit: ⁊ collatꝭ ſignis cū Ariperto dimicauit: ac victor euaſit. Aripertus aūt dū trepide onuſtus auro fugeret in Ticino flumi ne ſummerſus ē. Cuius corpus in Craſtinū inuentū ad ſaluatoris templuꝫ qd̓ Ari pertus proauus cōſfruxerat cum pompa perlatum ē. Hilippicus q ⁊ Dardanicus. z0. Cōſtātinopolitanus imꝑator pꝰ Iuſtinianū Philippicus imꝑauit āno vno ⁊ mē. vj. Uir ſani aī ⁊ ꝯſilij: ꝗ omniū cōſenſu ſuſcepto imꝑio yꝝ priarchā ī pōto relegauit: eo ꝙ bn̄ cū ro. pōtifice ſentiret: ī cuiꝰ locū Ioānē he 5909 710 reſiarchā abbatēſuffecit: cuiꝰ ꝗdē dogmata ſtatiꝫ Romā miſit iuſſitqꝫ vt oīuꝫ ꝯſenſu approbarēt̉. At Cōſtātinꝰ pōtifex habita ſynodo nō mō Philippici ⁊ Ioānis abbatꝭ opiniones īprobauit: ſꝫ et decreuit vt ſcōꝝ imagines ꝗ. vj. cōcilijs ab oībus ꝓbatꝭ in terfuerāt ī porticū beati Petri depingerēt̉: ip̄mqꝫ imꝑatore hereticū declarauit. ⁊ ꝯͣſtituit ne imꝑatoris hr̄tici nomē publicis ſcriptꝭ reciꝑet̉. veꝝ ab Anaſtaſio deiectꝰ e. Nāſtaſius cognomēto Arthemius. z1. Cōſtātinopolitanus imꝑator poſt Phi Anaſtaſius Ul ppicū imꝑauit ānis.3. Hic inito principatu ſtatiꝫ Philippicū oculis priuauit poſt hec ad ro. pōtificē lr̄as dedit ꝗbus catholice fidei ac ſexte ſynodi ſe acerrimū d̓ 39i0 711 fenſorē futurū pollicet̉. Inde cū ingentē claſſeꝫ Alexādriā miſiſſet eius duces in itꝭ nere rebellātes in Cōſtatinopolim arma retulere: Theodoſiūqꝫ quendā imperato rem creauere Qui ſtatim apud Niceam vrbem contra Anaſtaſiū ꝯflixit: eumqꝫ ſu peratum clericum ordinauit. 7k Dagobertus 15. frācoꝝ rex Chilꝑico pr̄e d̓functo ſucceſſit: cuiꝰ regni āno pº Grimoai dus Pipini filius ꝓpter qͣſdā ſecretas factiōes pariſiꝰ a Rothagalio leudiceſi dolo perēptꝰ ē: ⁊ ꝓ eo eius filiꝰ Theobaldus ꝑ auc̄teꝫ Pipini palatio regis p̄ficit̉: moxqꝫ Pipino rebꝰ humanis exēpto frāci ī Theobaldū irruūiſeoqꝫ fugato Ragūfredū ma

Liber Anno X. Chriſti Mūdi PPhilippicus iorē domꝰ ꝯſtituūt. Pipino āt ſuꝑſtes fuit Carolꝰ vnicꝰ filiꝰ: cui cognomē Martello fuit. Defūcto poſtmodū Dagoberto frāci Danielē quēdā ignote ꝓſapie clericū in regē erigūt: eūqꝫ Chilꝑicū tertiū noīant. Hūc Ragūfredꝰ ī Carolū Partellū duce re coegit: ⁊ maximis incōmodis ip̄m Carolū affecit. Sꝫ paulopꝰ Carolꝰ iniurias re ceptas vlturus ī Chilꝑicū regē ⁊ Ragūfredū guberuatorē duxit: atqꝫ ī agro camera cēſi p̄lio victos fugauit: ingētēqꝫ preda duxit ī Auſtriā. Carolus vero in Germania Clotarium quartum ſublimauit in regē. Et Ragūfredū vicit: cui adēpto principatu ſolā Andegauiā habitandā conceſſit. Mortuo v̓o Chilperico rege frāci Theodori cū quartū Dagoberti tertij filiū. Et poſt eum Clotariū quintū ad faſtū regiuꝫ ꝓmo uent. Carolus vero in Auſteria ſub Elotario quarto preeſt palatio. Regorius ẜus papa: pr̄e Marcello romano natꝰ. pꝰ Cōſtātinū ſedit ānis Papa yiꝰ z P16 mēſi. 9. diebꝰ ¶ Uir certe ſanctiſſimꝰ: tātaqꝫ erudiōe ac facūdia habitus vt facile ꝯuinceret male d̓ fide catholica ſentiētes: ꝗ inito pōtificatū ſta 713 5 012 tiꝫ menia vrbis ex ꝑte collapſa reſtituit: ⁊ tēpla Petri ac Laurētiſ exͣ muros inſtan rauit: atqꝫ idē ī alijs baſilicis affecit ⁊ eas muneribꝰ multis exornauit. Monaſteriū quoqꝫ via hoſtiēſi nō lōge a Pauli baſilica poſitū reſtituit. Necnō ⁊ beati Andree monaſteriū qd̓ Barbare nūcupat̉. Eius oꝑa Germani ad fidē ꝯuerſi ſunt. Hic Leo nē imperatorē hereticū habita ſynodo excōmunicauit: eo ꝙ ſctōꝝ imagīes non deſineret abolere. Deniqꝫ vir ſcūs poſtꝙͣ domū pr̄nā ī honorē ſancte Agathe dedicaſſꝫ ī eaqꝫ monaſteriū extruxiſſet: ac oēs ſuo exº ad v̓tutē ⁊ ſanctitatē incitaſſet. 3º. idus fe brū. migrauit ad dn̄ꝫ: cuiꝰ cōpꝰ ī Petri baſilica ſepl̓tū fuit. ⁊ tc̄ ceſſauit ſed̓s dies. 35. Marcellꝰ ciuis Eracleanꝰ ex clariſſima Funicaliū familia hoc āno apd̓ Eracleā oīuꝫ ſuffragijs Paulo Lucio ẜus venetoꝝ dux ſuffectꝰ ducauit ānis. 7. mēſi. 3. die. σ. de quo nil memoria dignū inuenimus. Uiri doctrinis excellentes. Bn̄dictꝰ mediolanēſiū archiep̄ˢ tēpeſtate hac. Paulo liº. 6º. cº. 24º. teſtāte ī tota Italia ī diuinaꝝ eruditionū ſchol̓ floruit: ac nōnulla ꝯpoſuit: qͥ rome ēt cāꝫ ꝓ papienſi ecc̄a egit: vbi d̓claratū fuit papiēſeꝫ ep̄ꝫ romāe ſedi tm̄ nō mediolanēſi ep̄o obtēꝑar̄ debe̓. Egidius natione grecus ꝑ hos dies ſciētia ⁊ miraculis clarus fuit: ꝗ(vt aiūt) in medi cinis librū de pulſu metrice ſcripſit: cuius principiū ingenij vires modicis conatibꝰ impar. Item de venis: cuius principium. Dicitur vena: qm̄ fit in renibus vna. Bonifaciū Magūtinū ep̄m his tēporibus floruiſſe ꝯſtat. ꝗ cū e Britānia ad hūc Gre goriū veniſſet ex monacho ꝓpter eius ſanctitatē epūs ſcūs ī Germaniā ad ꝯfirman dos ī fide populos miſſus ē: qd̓ ꝗdē p̄dicatione ⁊ exº ita egregie egit vt Magūtinꝰ ep̄us erectꝰ ſit. Poſtea cū ī aphrica v̓bū dei p̄dicaret ab īfidelibꝰ martyrio coronatꝰ ē. V9 5 1 Petroniꝰ al̓s petronax brixianꝰ ciuis: vir potētiſſimꝰ ⁊ religiōe īſignis hac etate(pau lo liº. 7º. referēte) apd̓ Gregoriū claruit: cuiꝰ pōtificis ſuaſu monaſteriū Caſſinēſe ſan cti Bn̄dicti ꝓpe derelictū ſua impēſa edificijs ⁊ monachoꝝ frequentia reſtaurauit anno poſtꝙͣ a lōgobardis deſtructū fuerat centeſimo duodecimo. Heodoſius tertius. z2ꝰ. Cōſtātinopolitanꝰ imꝑator ſuperato ⁊ tōſorato im Theoſoſius peratore Anaſtaſio. Imꝑauit āno vno. hūc ignobilē fuiſſe traduntꝭ quippe q̄ apd̓ publicanos ſcripta face̓ ꝯſueuerat. Verū ſuſcepto imꝑio catholice fi7i3 5914 dei emulator vt vir catholicꝰ eē cepit: qͥ ſtatiꝫ imagīes ſcōꝝ pr̄uꝫ a Philippico d̓molitas ī priſtinū locū reſtitui mādauit. Sꝫ anno imꝑij ſui pº a Leone. 3º. deiectus ac ſine leſiōe abire ꝑmiſſus: clericuſqꝫ ſcūs r̄liquū vite ſue priuata vita ī mōaſtēio ꝑegit. Eo tertiꝰ. 33ꝰ. ꝯſtātinopolitanꝰ imꝑator pꝰ Theodoſiū imꝑauit cū Conſtātino filio ānis. 24. hic ab hereſiarchis ſeductꝰ cū ī pōtificē ro. aꝑte īuehi nō poſſet te ſte Paulo liº. vjº. cͦ 26º. edictū ꝓpoſuit vt oēs ꝗ ſb̓ imꝑio ro. eēt apd̓ Cōſtātionopoliꝫ γίσ 5915 ſcoꝝ omniū imagīes ⁊ ſtatuas ē tēplis abraderēt: auferrētqꝫ affirmans ſe id face̓ ad tollēdā idolatriā: ꝗ v̓o ſecus feciſſet eū ſe ꝓ hoſte publico habiturū. At Gregoriꝰ pō tifex tāte impietati nō ſolū nō obtēperauit: ſꝫ ēt oēs catholicos admonuit: ne timore vl̓ edicto prīcipis ī tm̄ errorē vllo mō dilaberēt̉. Qua cohoͣtatiōe adeo italie populi aīati ſūt vt Paulū abfuerit qn̄ ſibi aliū d̓ligerīt imꝑatorē. Quominꝰ āt id fie̓t aucͣte ſua Gregoriꝰ obteſtari ānixꝰ ē. Rauene tn̄ tāta ſeditio orta ē: cū alij imꝑatori: alij pō tifici obtēperandū dicerēt vt in ip̄o tumultū Paulus exarchus cum filio occideret̉

Anno Oudi Ehuu ¶ Diber Leo tertius Mittitur deinde ab imperatore Euthichius Eunuchus qui pollicitationibꝰ ⁊ donis longobardos a pontificis beniuolentia ſeiungeret. Uerum id fruſtra tentatum ē. Leo rurſus diabolico ſpiritu incitatus omnibus mandat vt ſimulacra omnia ad eum deferant: vel incendant: non obtemperantes punit. Germanum patriarcham id potiſſimum improbantem in exilium mittit: ⁊ in eius locum Anaſtaſium male cū epiſcopo ſentientem ſufficit: quoniam poſtea ſupra habita Synodo priuauit: ⁊ ab officio diuino ſemouit: niſi adcatholicam fidem reuerteretur. Ipſum preterea impe ratorem admonuit: vt omiſſis erroribus veram tandem amplecteretur fidem: ⁊ ſan ctorum imagines abolere deſineret: quorum memoria exemplari ad virtutem excitarentur homines. Uerū cū in obſtinatione perſiſteret a Gregorio tertio imperio ſi mul ⁊ fidelium communione priuatus ē: ⁊ poſtremo excommunicatus interijt. 7i8 Carolus Martellus Pipini ſenioris filius hoc anno defuncto patre. Palatio regis Francie preficitur: regnauitqꝫ in Auſteria: ⁊ eo in magiſtratu annis vigintiſepteꝫ. Nam Pipinus duos filios habuit: videlicet Carolum hunc: ⁊ alium quo mortuo hic ſolus regnum ⁊ principatum tenuit multis tamen aduerſantibus maxime Eudone Aquitanie duce: ⁊ Clotario quinto rege. Sed eo mortuo Carolus hic totaꝫ Auſterie regni partem regens Saxoniam: Bauariam: Frixiam: Alemaniamqꝫ cōtriuit: ⁊ regno Maſſiliam adiecit. Ac per Gregorium papamˣ ad principatum voca tus cum intellexiſſet Saracenos ex Aphrica in Hiſpaniam traiectos omnem prouinciam depopulaſſe: atqꝫ inde ab Eudone in Galliam euocatos magnis itineribꝰ in hoſtem eccleſie cauſa auxilio Luithprādi Longobardis regis fretus profiſcitur ibidemqꝫ apud Turonem pugnandi occaſione ſuſcepta hoſtes contriuit. In eo aūt prelio Paulus hiſtoricus liº. 5º. cº. 48. ad. 3σ o. Saracenoruꝫ milia cecidiſſe ſcribit: ex francis vero mille tantum ⁊ quingenti deſiderati ſunt/ ſicut ⁊ ipſe Caroli littere ad pontificem ro. confirmarunt. Qua quidem victoria Saraceni Caroli beneficio a ceruicibꝰ hiſpanorum gallorumqꝫ expulſi ſunt. Carolus deinde in prouinciam regreſſus apud omnes in precio fuit. Atqꝫ poſtea Uaſconiam inuadēs regni totiꝰ obtinuit principatum. Extunc regia francorum poteſtas ad maiorem domus in omni bus fuit. Hoc duntaxat excepto: ꝙ qui rex dicebatur in Martis campum ſemel in anno curru inuectus: atqꝫ in eminenti ſedēs ſe populo ſpectandū prebebat: publica dona ei ſolenniter oblata ſuſcipiens maiore domus ante ſe ſtante: ⁊ que eo agenda erant anno populo nunciante. Ita rege domum reuecto maior domus cetera regn negocia adminiſtrabat: licet priuilegia ⁊ carthe regis nomine ſcriberentur. Hic tandem poſt clariſſimas res geſtas moriens Pipinū ⁊ Carolomanū reliquit filios. 7ri Urſus Ipatus ſimiliter Eracleanus ſecundus Uenetorum dux Marcello in Eraclea ſiue ciuitate noua ſuffectus ducauit annis. 9. Qui cum inſoleſceretꝭ multaſqꝫ ce des ac tyrannides indies exerceret ciuili obtruncatus ē: vbi Ueneti laborum ſuorū initia habere ceperunt: poſt cuius necem ceſſauit ducatus annis. 6. Et tūc reſuene ta per magiſtratus ⁊ milites agicepta ē. 72 Aſprandus Luithperti olim regis tutor decimuſſeptimus longobardorum rex ſupe rato Ariperto regnum obtinuit: ⁊ regnauit Paulo teſtante menſibus. 3. Uir ꝑ omnia egregius: cuius prudentie ruri equandi ſunt. Hic filium Luithprandum anteqͣ moreretur approbantibus omnibus regni ſucceſſorem reliquit. Luithprandus igitur Aſprandi regis filius decimuſoctauus longobardorū rex hoc anno ſuperſtite adhuc patre regnare cepit: ⁊ regnauit annis. zi. ⁊ menſibus. 7. Uir certe tanto principatu digniſſimus: ſi prudentiam: ſapientiaꝫ: conſiliumqꝫ quo piū rimum valebat inſpicias. Erat enim corpore giganteo ⁊ vaſto: ⁊ manu adeo promi ptus vt nemo eo pugnatior haberetur. Iuſtitia vero ac clementia ita inſignis habi batur vt difficile iudicaretur: qua in re maiorem promeretur laudem. Chriſtianiſſi mus etiam fuit: ⁊ multa templa tum Papie: tum alibi miro extruxit ornatu additis monaſterijs ⁊ predijs. Intraqꝫ palatium ſuum oratorium in honorem Saluatoris mundi conſtruxit: vbi ⁊ ſacerdotes ⁊ clericos multos inſtituit: qui die noctuqꝫ diui na exoluerent officia. Hic primo regni ſui anno donationem: qua beato Petro Arpertus rex Coccias alpes donauerat confirmauit. Uerū Rauenā diu ab Exarchis

Anno ¶ L iber X. Chriſti Oūdi Leo tertius poſſeſſa obſidens: tandem cepit: ac diripuit: ⁊ quicquid preclarum in ea fuerat Papiam detulit. Huic Carolus Martellus compater ⁊ amiciſſimus fuit: ac auxiliares copias contra Saracenos tranſmiſit. Pipinum quoqꝫ filium in ciſalpinam Galliam: vt ei capillum ex more ſuccideret tranſmiſit. Quem Luithprandus perbenigne ſuſcipiens collato ſacramento ad parentes multis donatum muneribus cū gaudio remiſit. Sed. 12º. regni ſui anno cupiditateᶠ latius dominandi allectus captis circunquaqꝫ oppidis Romam obſidere cepit. Quo timore Gregorius pontifex Ca rolum in auxilium poſtulauit: ad queꝫ Carolus confeſtimoratores miſit: rogās ne vrbem opprimeret: aut pontificem vexaret. Quo audito libenti animo Luithpran dus vrbem obſidione ſoluit: atqꝫ inde Sacharie pontificis hortatu romanis oppida ex Sabinis excerpta reddidit. Narniam preterea ⁊ Anconam ex Picentibus ⁊ ꝗ quid a longobardis. xxx. annis in Ethruria occupatum fuerat reſtituit. Uerum nō ita multo poſt rex omni laude dignus: etate grandeuus vite ſue curſum expleuit. Eiuſqꝫ corpus Papie in baſilica beati Hadriani collachrymantibus vniuerſis ſepultum fuit. Auguſtini patris noſtri ſanctiſſimum corpus hoc anno Paulo liº. vjº. cº. 45º. teſtāte qd̓ antea ducentis ferme ⁊ quinquaginta annis ab Ippone in Sardiniaꝫ fuerat trāſla tum: cum Uandali predabundi Aphricā vaſtarent: huius chriſtianiſſimi Luithprā di regis diligentia ex Sardinia Papiam delatum ē: ⁊ celeberrimo ipſis vrbis loco quod celū aureū dicebatur ab ipſo rege in beati Petri honorē extructo ꝯditū fuit. Peſtilentia maxima hoc anno Conſtantinopoli fuit: qua ſupra trecēta hominum mi lia(Paulo libº viº. cº. 4σ. referēte) periere. Cuius tamē triēnalis ſaracenorū obſidio fuit. Nam vt diximꝰ Saraceni a Carolo ab Hiſpania Galliaqꝫ expulſi rabieꝫ oēm ⁊ indignationem ex clade trecentoꝝ ſexaginta milium interfectoꝝ conceptam ī Cō ſtantinopolitanos verterunt: eorumqꝫ vrbem terra mari triennio obſidere. Sꝫ cuꝫ fame frigore peſte ⁊ bello multa paterent̉ incommoda obſidionē ſoluentes: ac ſi per territi abſeſſere. Qui inde digreſſi Bulgaros qui ſuper Danubium ſunt bello ag greſſi ſunt. Et ab hac etiam victi ad ſua rediere. Comete duo hoc anno Ianuario menſe per. xv. dies in celo viſi ſunt: quoruꝫ vnus ſo lem precedebat in mane: alter veſperi ſequebatur. Richoclus Phrixionū dux hoc anno ad predicationeꝫ Volfranij Senonēſis epiſco pi conuerſus vt baptizaretur. Cunqꝫ iam lauacro impoſuiſſet alterum retraxit dicens. Ubi nam plures ex patribus meis ſunt in inferno an in paradyſo? Et audiēs ꝙ in infernoſtatim intinctū retraxit pedē: Laudabiliꝰ inꝗt ē vt plures ꝙͣ pauciore horcinad oritei Fac c tem ſequar. Atqꝫ ita ſua fatuitate deluſus morte imp̄meditata eueſtigio raptꝰ fuit. Regorius 3ꝰ. papa: Ioāne patre Syro natus poſt Gregoriū ſecundū ſedit g O annis. x. mē. 8. die. 24. Uir plane ſingularis doctrine: ⁊ eloquētie: ⁊ taꝫ grePapa pri ca ꝙͣ latina lingua eruditꝰ: necnō ⁊ orthodoxe fidei acerrimus defenſor: ꝙ ob pietatem ⁊ humanitatē adeo Chriſti pauperes cōplectebat̉ vt nemineꝫ ſine ele 73 59 31 moſyna a ſe vnꝙͣ dimiſerit. Hic inito papatu ꝯciliū mille pene ep̄oꝝ Rome celebrauit: in quo Leonē(vt p̄diximus) imperio ſimul ⁊ fideliū cōmunione priuauit: eo ꝙ ſtatuas ⁊ ſantoꝝ imagines demolitus eēt. Declarauitqꝫ imaginū ſanctoꝝ veneratio nē eē licitam: ⁊ huiuſmodi ſtatuti violatores excōmunicationis ſentētia innodauit vt habet̉ in canone de ꝯſe. di. 3. cº. Perlatū. Hic oratoriū in Petri baſilica ꝯſtruxit: in quo de reliquijs fere omniū ſanctoꝝ recōdes ibidē quotidie celebrari mādauit. Ir canone quoqꝫ adiūxit hec verba: Quoꝝ ſolēnitas hodie in cōſpectu diuine maieſta tis tue celebrat̉ domine dominus noſter in toto orbe terraꝝ. Hic nōnulla tēpla vetuſtate ⁊ in curia collapſa inſtaurauit: necnō ⁊ multa monaſteria partim reſtituit: ⁊ partim a fundamētis extruxit ⁊ monachis repleuit: ꝗbus ⁊ regulā integre ſancteqꝫ xeꝰ xiij. viuēdi tradidit. Genia inſuꝑ vrbis multis in locis reſtituit. Idē fecit centuꝫ cellisᵐ iam prope deſertis. Tandē de deo deqꝫ hominibꝰ meritus. 4º. kalē. decēbris morit̉: ⁊ in Petri baſilica ſepelit̉. Et tunc ceſſauit ſedes dies. ix. Ueſegothi ⁊ Gothi oēs qͥ citeriorē Hiſpaniā ⁊ Galliā occupauerāt his tēporibꝰ teſte Paulo lº. vjº. auxilio carētes ī poteſtatē Caroli Martelli deuenere. Nā ⁊ Luithprā 34

Anno Pndi brici ¶ Liber Leo tertius dus rex huic bello pro Carolo multas copias miſit: Ac ſic Uelegothi ⁊ Gothi: qui trecentis quaſi annis in Italia: Gallia: Hiſpaniaqꝫ imperauerant funditus deleti ſunt preter paucos quos Barchinonenſes liberauerant. 937 Adeodatꝰ Eraleanus ciuis Urſi quondam ducis filius. 4ꝰ. Uenetoꝝ dux hoc anno ī Methamācho oīum ſuffragijs mutata magiſterij ſede: ⁊ militū noīe exploſo dux creatus: ducauit annis. xi. ⁊ mē. 2. Uir quidē auariſſimus: ⁊ ciuibus infenſus: ꝗ cuꝫ nimiū crudeſceret: multaſqꝫ tyrānides exerceretꝭ plebs Ueneta(annuētibꝰ nobilioribus) ad arma excitatur: ⁊ refractis palacij cuſtodijs eum deponit effoſſiſqꝫ oculis extra vrbem expellit. Onſtātinꝰ ꝗntus Leonis imꝑatoris filiꝰ. 34. Cōſtātinopolitanus impera Conſtātinus c l tor. pꝰ pr̄em ſolus imperauit annis. 33. Qui paternarū impietatū emulatorleges ⁊ patrū ſanctiones ꝓ viribus perſequi nō deſtitit: ⁊ ī omni vite ſue tē 5939 740 pore maleficijs ac magicis artibꝰ luxurijſqꝫ deẜuiuit. Inimicꝰ Chr̄i fidei: ꝗ ⁊ cleri cos multos monachos ac ſeculares catholicos Anaſtaſij heretici patriarche cōſtā tinopolitani ſuaſu interfecit: ad quē Paulus ro. poōtifex nūcios e Roma Conſtāti nopoliꝫ miſit: ꝗ̄ ipſum adhortarent̉: vt ſacras imagines reſtitueret: ⁊ a cedibꝰ ceſſa ret. Ꝙ ſi facere recuſaret eū anathematis vinculo innodarēt. At Cōſtātinꝰ ꝑtinax ſanas admonitiones ꝯtēpſit: ⁊ Sabinū Bulgarorū regem in demoliēdis ſacris ima ginibꝰ eius impietatē imītatū in gr̄aꝫ recepit: cū antea Bulgaros bello ꝑſecutꝰ eēt. Carolomanꝰ Caroli Martelli primogenitꝰ hoc anno defuncto pr̄e apd̓ Auſteriaꝫ ⁊ Sueuiā magiſtratū ſumpſit: ⁊ maior domꝰ regie dictus ē. Naꝫ Carolus pr̄ duos ꝑ ſe reliꝗt filios hūc vꝫ ⁊ Pipinū iuniorē: ꝗbus ⁊ regnū a ſe armis occupatū adhuc vi uens dimiſit. Carolomano huic natū maīori Auſteriā ⁊ Sueuiam. Pipino āt Bur gūdiam ⁊ Frācie partē tribuēs. Hic aūt. vº. ſui principatus anno deuotionis Romā cū paucis comitibꝰ ſe ꝯtulit: ibidēqꝫ Iacharie pōtificis ſuaſu dimiſſa regni gl̓ia man do abrenūciauit: ⁊ ab ip̄o Iacharia clericus ordinatꝰ in Caſſinēſi monaſterio vitaꝫ monaſticā egit. Uerū pꝰ aliqd̓ tēpus vna cū alijs monachis ad Iachariā pontificeꝫ e Caſſinēſi monaſterio venit: a quo p̄cibus obtinuit: vt liceret eis corpꝰ pr̄is ſui Be nedicti iam. 34. annis elapſis furtim vna cū corꝑe ſororis Scolaſtice a Gallis monchis ablatū repetere. Un̄ ⁊ Iacharias pōtiſex Carolomani p̄cibꝰ motus ad Pipinū regē litteras exhortatorias miſit: vt pateret̉ monachos corpus ſancti Benedicti ex Floriacēſi monaſterio exportare: qd̓ quidē rex(⁊ ſi moleſte) ꝯceſſit. Uerū floriacen ſes monachi dolētes ſe tanto pr̄e priuari or̄oni ſe ꝯtulerūt. Quapropter nūcij ꝗ cor pus deferre debuerāt cecitate percuſſi: ſine corpore ad ꝓpria rediere. Hūc Carolomanū cū deſiderius lōgobardoꝝ rex ex Caſſinēſi monaſterio in Galliā ad Pipinū fratrē regē: vt ei ī lōgobardos bellū diſſuaderet miſiſſet Pipinus nō mō eū nō exau diuit: ſꝫ indignatus in Uienēſi monaſterio relegauit: vbi paulopoſt interijt. Acharias papa: pr̄e Poſycronio greco oriūdus pꝰ Gregoriū tertiū ſedit anPapa 93 nis. x. mē. 2. die. 15. Hūc inter optimos pōtifices iure ꝯnumerāt ꝙ mitiſſimꝰ ſuauiſſimꝰ: gratioſus ac oī v̓tute preditꝰ fuerit: ac cleri populiqꝫ ro. amator. 5940 74 1 qī initio pōtifitatꝰ ſui oēꝫ Italiā bell̓ ardētē inueniēs v̓tute ſua ſctītate: ac prudētia ad ꝯcordiā perduxit. Poſtea ad tēpla ruinā minitātia reſtituēda manū apponēs ml̓ ta reſtituit: ⁊ late ranēſes edes auxit ⁊ exornauit. Petri baſilicā ꝯfractam inſtaurauit: eiqꝫ veſtē quā piniale dicimꝰ auro ⁊ gēmis diſtinctā ꝯdonauit: ī qua depicta erat polymito oꝑe natiuitas dn̄i nr̄i Ieſu chr̄i. Templis quoqꝫ ab ip̄o inſtauratis extri ctiſqꝫ fundos: vnde ſacerdotes viuerēt inſtituit. Cunqꝫ greca latinaqꝫ lingua eruditus eēt. 4. dialogoꝝ libros beati Gregorij ī grecū trāſtulit: ⁊ alia quedā ꝯpoſuit. Tā dem cū populū ſibi creditū ſancte ⁊ integre ꝑ decēniū gubernaſſet. Idibus Martij deo ſpiritū reddidit: ⁊ ī Petri tēplo ſepultus fuit. Et ceſſauit ep̄atus dies. 12. Aldeprādꝰ Luithprādi regis nepos. xix. lōgobardoꝝ rex: hoc ano defuncto auo ſuc ceſſit: ⁊ regnauit tm̄ mēſi. vj. Cui ſine liberis defuncto ſucceſſit Rachis Thaurinēſiū dux: ⁊ regnauit ānis. vij. vir certe oī ⁊ ꝑpetua laud̓ dignꝰ ad quē pōtifex ꝯacharias ſtatiꝫ ꝓ integrando pacis federe legatos miſit. Et cū eēt aīo pius ⁊ religionis amator ex aī ſentētia oīa ꝯprobauit ⁊ ꝯceſſit. Ac pꝰ aliqd̓ tēpus diuino

Anno ¶ Liber Chriſti Mūd. Conſtantinus numine tactꝰ regnū ſpreuit: ⁊ vitā monaſticā vna cū vxore ⁊ filijs complexus ē. Gabanus quintus Uenetoꝝ dux hoc anno Adeodato duce deiecto ab omni populo 74 0 in Mathemācū electus ducauit anno vno ⁊ mē. vj. Uir truculētus. ⁊ tāto magiſtra tu indignꝰ: ꝓpter cuius ſeuitiaꝫ tumultū exorto depoſitꝰ fuit: ⁊ effoſſis oculis exͣ vr bem expulſus. Unde Ueneti nouam regiminis formā ꝯſtituerūt: ⁊ cū duce alio creato duos tribunos annuales elegerunt: qui cum duce pari poteſtate ꝯſederēt. Dominicꝰ Monagariꝰ ſiue ſclauus ſextus Uenetoꝝ dux Gabano ī Mathemācum ſuffectus ducauit annis. v. Huic vt diximꝰ additi ſūt duo annui tribuni ꝗ pari potēſtate cuꝫ eo ꝯſedere: ꝗbus Iacharias pontifex ſb̓ anathematꝭ pena inhibuit ne ẜuos Chr̄i ſignatos ſaracenis(vt hactenꝰ) vendere preſumerent. Sꝫ ⁊ hic pꝰ ꝗntū annū in tumultū oculos cū ducatu amiſit. Sūt ꝗ dicāt hoc pꝰ annū ſui ducatus accidiſſe. Pipinus iunior Caroli Martelli filiꝰ cui ex morte pr̄is cuꝫ Carolomano eius fratre 748 Burgūdia ⁊ Frācie pars obtigerat cū iā Carolomanꝰ monaſteriū ingreſſus eēt do mꝰ regie vniu̓ſalis p̄fectꝰ ſcūs hoc anno regnādi cupiditate ductꝰ legatos ad Iachariā pōtificē miſit: rogās vt regnū Frācie aucͣte ſua ſibi ꝯfirmet. Regnabat tūc remiſiſſimꝰ ac ociociſſimꝰ Childericus rex: qd̓ regno nil p̄ter inane regꝭ nomē p̄ferebat. Pōtifex aūt auditis oratoribus annuit eius p̄cibus accepti bn̄ficij: ⁊ veteris beniuolētie mēor q̄ inter pōtifices ⁊ huius familie prīcipes interceſſerat: ⁊ ſic eius aucͣte vt patet ī canone. xv. q. v. cº. Alius. Frācie regnū Pipino huic adiudicatū ē: ⁊ extūc ex maiori domus: ꝗ poſt regē ſummus erat apd̓ frācos magr̄atus regis Frācie dein ceps a Pipino ẜo: eiuſqꝫ familia originē habuit. Chilpericus aūt a regno deiectus: ⁊ ī clericū tōſoratus/ vna cū vxore in monaſteriū truſus ē: vbi vſqꝫ ad mortē in quiete vixit. Atqꝫ ita Meroningoꝝ familia regnare deſijt in Gallia: q̄ vt p̄miſſum ē regnauit annis. 29σ. ſub regibus vno ⁊ viginti: quoꝝ noīa hec ſunt. Feramundus i an ii Lotharius item 8an 44 Clodoneus i5 an 4 ⁊an i⁊ Dagobertus 9 an iz Hildebertus 16 an ig Clodius Meroneus z an io Clodoneus io an27 Clodoneus i7 an 4 4 an 16 Lotharius alius ii an 4 Lotharius i an 2 Hildericus Clodoneꝰ chr̄ianꝰ an 30 Theodoricus i2 an 5 Chilpericus 19 an ſ Lotharius 6 an 2 Hildericus iz an k2 Th. odoricus 20 an 1j Chilpericus an 23 Theodoricus 14an iz Childericus ri an o ēt deinceps monachꝰ. 74 8 Pipinus itaqꝫ hoc anno deiecto Childerico a Iacharia pōtifice ī regē ꝯfirmatus regnauit ānis. 27. Quē ēt pꝰ annū tertiū Stēphanus pōtifex ī regē ꝯfirmauit: ⁊ vnxit ac ecc̄e ro. ꝯtra Aiſtulphū lōgohardoꝝ regē ꝯſtituit defenſorē: ꝗ ſtatiꝫ ad pōtificis p̄ ces ī Italiā venit: lōgobardoꝝ exercitū ſuperat. ⁊ Aiſtulphū Papie obſidet. Tāde pōtifex ꝯmotus malis ꝗbus Italia indies lacerabat̉ pacē Aiſtulpho obtulit mō ab lata ſibi reſtitueret. Ob quā rē Pipinus obſidionē ſoluēs ī galliā reduxit exercituꝫ: vbi collectꝭ copijs ſaracenos ind̓ expulit: perēptoqꝫ eoꝝ rege Gothiam Aquitaniā ⁊ Hiſpanie ꝑtē vi cepit ac Saxones ī amicitiā recepit: Cū aquitanis aūt quoad vixit diuturnū ei bellū fuit. Tandē ſenio ꝯfectus ac Patricius creatus eēt rerū geſtarum gloria ꝯſumata migrauit ad dominū relicto poſt ſe Carolo magno filio. Aiſtulphus. 2i. lōgobardoꝝ rex: hoc anno pꝰ Rachiꝫ germanū regnare cepit: ⁊ regna uit annis.8. q̄ ſuſcepto regno ꝓpter ingeniſ aſtutiā: ⁊ aī ferocitatē oībus arma intēta re cepit: ⁊ p̄cipue pōtifici ro. atqꝫ romanis nobilioribꝰ: quoꝝ ditionē armis ſibi vēdicare conabat̉. Oēꝫ.n. Italiā breui tēporis ſpatio vexauerat ⁊ Rauenā Exarchatus ſedē: magnāqꝫ Flaminee ꝑtē vi ceꝑat: qͥbus calamitatibus Stephanus pōtifex laceſſitus Pipini frācoꝝ regis auxilia poſtulauit: qͣ ēt cā ad ip̄m in Galliā ꝓfectus ē. Pipinus āt pōtificis p̄cibus motus cū maximas vndiqꝫ ꝯtraxiſſet copias ī italiā de ſcēdit. Aiſtulphūqꝫ apd̓ papiā eiꝰ ſedē obſidione cīgit: oppugnatqꝫ. Siephanus v̓o ꝓuīcie calamitatibus ꝑmotus pacē Aiſtulpho obtulit mō ablata reſtituat: ꝙͣobreꝫ Aiſtulphus oēs pacis ꝯditiōes accepit: ⁊ plurima ꝓmiſit: ꝑꝑ qd̓ Pipinus obſidionē ſoluit ac ī pr̄nā reu̓ſus ē. Arbitratuſqꝫ pōtifex Aiſtulphū ꝓmiſſa ẜuatuꝝ romā r̄greſus ē reſtitutionē ablatoꝝ expectaturus. Sed Aiſtulphus breui poſt ꝯtractis copijs M 2

Anno X. Pūdi Abric ¶ Liber Conſtātinus Romā rurſus obſidiōe cingit: oēꝫ ſb̓urbanū agrū deuaſtauit maiori detrimēto ꝙͣ an tea ꝑ trecētos. 44. annoſ poſtꝙͣ imꝑiū dec linare ceꝑat. Nā ind̓ ſcōꝝ ml̓toꝝ reliꝗͥas abſtulit ⁊ Papiā miſit: vbi decēti loco ī baſilicis collocauit. At Pipinꝰ iterū ī Italiā reu̓ſus Aiſtulphū ita obſidiōe cinxit: vt coegerit ip̄m priſtinas pacis ꝯditiōes accipere. Un̄ ⁊ romanis reddidit exarchatū: ⁊ omīa q̄ pōtifici ex romanis ⁊ Ethruſcis ceperat. Tādē pꝰ ml̓ta bella ī venatiōe apoplexia interijt: ꝗ lꝫ regni ſui principio nimis audax ⁊ ferox eēt: ī fine tn̄ moderatus fuit. Uir plane ml̓te lr̄ature: ꝗ̄ longobar doꝝ edicta ī leges retulit. Et cū multa ſcōꝝ corpora e Roma Papiā detuliſſet ad eo rū honorē multa tēpla ⁊ v̓ginuꝫ monaſteria erexit: in quibus ēt filias ſuas deo dedi cauit. Sūt qui dicāt ipſuꝫ apd̓ Brixiā monaſteriū ī honorē ſancte Iulie vni filiaruꝫ ꝯſtruxiſſe: eiqꝫ infinita dona in auro ⁊ argēto fundiſqꝫ contuliſſe. Eucherius lugdunēſis ep̄us hoc tꝑe clarus fuit: ꝗ ex nobiliſſimo ſenatoꝝ viro ortus ad religioſam vitā habitūqꝫ ꝯuerſus: diu intra ſpelūce cuiuſdā ſepta in or̄onibus ⁊ ieiunijs deo ſeruiuit: deinde apd̓ prefatā vrbē reuelāte angelo in pōtificali cathedra ſolēniter collocatus: multis claruit miraculis. Theodorus ticinenſis epiſcopus vir ſanctiſſimus: ⁊ multa litteratura clarus hac tem peſtate claruit: qui ⁊ nōnulla memoratu digna ſcripto mandauit: de quibus in canone fit mentio: ⁊ preſertim. 30. q 3. cº. Pitaciū. Papa 94 Tephanꝰ ẜus papa pr̄e Cōſtatino ro. natus pꝰ Iachariā pōtifex creatus ſe dit ānis. s. ⁊ mē. vno. Singularꝭ religiōis ⁊ prudētie vir. Cleri amator: ec 5951 852 cleſiaꝝ reſtitutor: doctorqꝫ ⁊ clariſſimus p̄dicator: necnō ⁊ pupiſloꝝ: vidua rūqꝫ acerrimꝰ defenſor. Hic(vt p̄miſſuꝫ ē) Aiſtulphū lōgobardoꝝ regē romanos agros inuadentē pº v̓bis ⁊ muneribꝰ(lꝫ fruſtra) conatꝰ fuit. Un̄ ⁊ ad Pipinū ī gallias ꝓ auxᵇ implorādo ꝓfectus ē: cui Pipinꝰ Carolū filiū adoleſcētē(ꝗ magnꝰ poſtea dictus ē) obuiaꝫ ad cēteſimū lapidē miſit. Et Pipinus ipſe rex ad tertiū lapideꝫ equo deſcēdēs: frenūqꝫ papalis equi regēs ad palatiū vſqꝫ perduxit. At pōtifex Pipinuꝫ ſtatiꝫ ī regē ꝯſecrauit: imperiūqꝫ ē grecis ad frācos trāſtulit: vt habet̉ exͣ de el̓. cº. Ue nerabilē: quā Leo. 3ꝰ poſtea ī integrū executiōi mādauit. Hic itaqꝫ foris pace obtēta ſynodū habuit: ī qͣ oues ſuas earumqꝫ paſtores recēſuit: ⁊ errātes in viaꝫ rectā re ducere cepit: vbi ⁊ ꝗd deceat ep̄ꝫ: ꝗd preſb̓rm: ꝗd deniqꝫ oēs ſacris iniciatos docuit tandē cū baſilicas quas Aiſtulphus ꝯminuerat reſtituiſſet: ⁊ de oībus benemeritꝰ eēt. 6º. kalē. Maij obijt: ⁊ in Petri baſilica ſepultus fuit: ceſſauitqꝫ tc̄ ep̄atꝰ dies. v. Mauritiꝰ Ghalbaius. 7ꝰ. Venetoꝝ dux: hoc āno Dominico Monagario duce abro to ī Methamāco bonoꝝ omniū ſuffragijs creatus ducauit annis. 16. Qui lꝫ nil tyrānicū pre ſe tuleri malū tn̄ ī vrbe intulit exēplū: qꝛ filiū ſuū ducatꝰ ꝯſortē aſſumpſit. Nec multopꝰ aliud ſcelus adiecit: ꝗ ita violētas in Gradēſeꝫ pr̄iarchaꝫ manꝰ iniecit vt breui ille ex flagellis illatis obierit. Hic aūt ſuſcepto magratu iterū venetā rē ad heraclianos trāſtulitꝰ ¶ Exarchatus regni finis. Rauena hoc anno ⁊ magna Flaminee pars ab Aiſtulpho lōgobardorum rege cap ta Exarchatus nomē ceſſat: ꝗ centū ⁊. σ 4. annis ī Italia durauerat a primo exarcho cuiꝰ magr̄atus incepit anno dn̄i. 389. vſqꝫ ad hoc tēpꝰ ſb̓. io. Exarchis: quoꝝ noīa ſūt hec. Patricius primꝰ. Gallinicus ẜus. Tertius Hyſantiꝰ Theodorus cognomento Caliopa. 4ꝰ. Martinꝰ olympus. 5ꝰ. ꝗ eo āno cū Siciliā deueniſſet interijt. Theodorus p̄dictus iterū. Ioānes Platyna(vt putat̉) cremonēſis. ꝰ. Theophilatiꝰ. 2ꝰ ⁊ Paulus. 9. ſed mox interemptus: quo mortuo Euthicius. xº. loco ſuffectus ē: ſub quo diuiſa Italia varie pugnatū ē. Ipſa aūt exarchatus appellatiōe ꝯtinebat̉ qͥcꝗd a Placētinis agri papiēſis finibus Padū inter Apeninū paludes ſtagnaqꝫ venetor ad Adriaticū pertinet ad Ariminū. In eo ſiquideꝫ exarchatu erāt ciuitates: vꝫ Ra uena ipſa ceſarea: Forliuiū: Forūpōpiliū: Forūcorneliū nūc Imola: Bononia: Mu tina: Rhegiuꝫ: Parma: ⁊ Placentia. Hec omnia Pipinus rex pontificiˢ ro. ſuperato Aiſtulpho donauit. Papa 95 Aulus primus papa romanꝰ: pr̄e Cōſtātino Stephano patruo ſurrogatus ſedit ānis. x. ⁊ mē. iº. hō mitiſſimus ⁊ clementiſſimus: q̄ Chr̄i edoctꝰ ex 5356 23 nulli vnꝙͣ malum ꝓ malo: ſꝫ ecōtrario bona ꝓ malis reddidit. Pupillorum

Anno Chriſti OūdLiber Conſtantinus. 5. quoqꝫ ac viduarū curā maxime ſuſcipiēs ēt elemoſynis frequētiſſimis ſuſtentauit. Hic corpus ſancte Petronille cū ſepulchro marmoreo his lr̄is notato. Petronille filie dilectiſſime ex via Apia ī Uaticanū deferri fecit. Cū aūt multas ī vrbe baſilicas vetuſtate collapſas reſtituiſſet morit̉: ⁊ in Uaticano ſolēni pōpa ſepelit̉: ceſſauitqꝫ tūc papatus anno vno ⁊ mēſe vno. ¶ Tarchorum regni principium. Turci Scythice gētes(vt diuus Hieronymus ſcribit) fuerūt ij quos Alexāder Ma cedo inter hyꝑboreos montes ferreis clauſit repagul̓. Hi tēpeſtate hac(vt Oihus hiſtoricus tradit) caucaſeas portas egreſſi cū Auaribus viris ferociſſimis bello ml̓ 758 tis ex vtraqꝫ parte interfectis: ꝯflixerūt. Et exinde pontū Cappadociāqꝫ trāſgreſſi ad reliquas finitimas gētes paulatim ſe infuderūt. Nec multopꝰ latronū more fui tiuis quibuſdā excurſionibꝰ vires ſibi vēdicātes occupatꝭ mōtibꝰ: ⁊ oportunis clauſtris Unde per occaſiones facile irruptiones fieri poſſent vſqꝫ adeo emerſere ⁊ ani mis ſb̓lati ſunt: vt palam iam pariqꝫ marte aduerſum finitimos de agri poſſeſſione certarēt. Et ꝓcedēte tꝑe nō ſolū potum ⁊ Cappadociā: ſꝫ Gallaciā quoqꝫ bythiniaꝫ Lychaoniā: piſidyā: vtranqꝫ phrygiā: Pāphiliā: Cilyciā: Cariam: ⁊ oēm Aſiam: q̄ minor vocat̉: vltra citraqꝫ Thaurū adoras vſqꝫ Ionie: ⁊ littora greci maris occupa rēt. Nec vnū quidē vt mō principē: ſꝫ alios atqꝫ alis duces ſequebant̉. Primo enim vt diximus in Aſiatica Scythia vltra hyꝑboreos mōtes: ⁊ Tharacūtas inſulas cō tra Aqullonis vbera ſedes patrias habuere. Viri truculenti: ⁊ ī cūctis ſtupris ac lu panaribus ignomīnioſi fornicaria comedētes q̄ ceteri abominabant̉. Iumētoꝝ: lu porum ac vulturum carnes: ⁊ quod magis horredū ē hominū ēt abortiua comedunt de quibus etiam locis ſuis dicemus: cum de eorum regibus tractabimus. Deſyderius. 22ꝰ. ⁊ vltimus lūgobardoꝝ rex Aiſtulpho rege defunco regnauit annis 18. Hic primo Ethrurie dux fuerat: qui cū audiſſet Aiſtulphi obitū ſtatim regnū in uaſurus vndiqꝫ lōgobardoꝝ copias ꝯtraxit. Et vt id obtineret ꝯtra Rachiſiuꝫ qui 759 monachi habitū ſumpſerat multa pōtifici ac romanis pollicitus ē. Quāobrem eos in ſentētiā ſuā traxit: ⁊ ita regnū in pace ꝯſecutꝰ ē. Eo quippe tūc lōgobardoꝝ virtus ob delitias lāgueſcere ceperit. At Deſyderius omniū adu̓ſarioꝝ mētu liberatꝰ a ſpō ſionibꝰ pōtifici ac romanis factis animū reuocauit: multaſqꝫ iniurias illis inferre ce pit. Un̄ pōtifex ad Carolū magnū reclamās rogat vt Deſyderiū admoneat ab infe rēdis iniurijs pōtifici cauere. Quod lꝫ Carolꝰ diligēter effecerit ꝯtineret tn̄ hoīeꝫ in officio armis nō potuit. Quinimo ꝯtractis vndiqꝫ copijs ī rauenates ditioni ro. obtēperātes mouit: ⁊ Fauētiā Comachū vi cepit. Qd̓ pōtifex Hadrianꝰ audiens primo De ſyderiū nūcijs adhortat̉ vt ſuis finibꝰ ſe ꝯtineret: nec eccleſie ditionē inua deret. Qui pōtificē nō audiēs Urbinū ⁊ Senegalliā: aliaſqꝫ vrbes occupauit: ꝗbꝰ malis motꝰ pōtifex ad Carolū de iniuria iterū reclamare cōpellit̉. Carolus v̓o De ſyderiū ꝑ legatos admonet: vt res iniuria ablatas pōtifici reſtituat al̓s ſe breui cū ex ercitu affuturū vt qd̓ ſpōte nollet: id vi facere cogeret̉. Parant̉ igit̉ vtrinqꝫ exercitꝰ ſꝫ Carolus mira celeritate vſus p̄miſſa copiarū parte: q̄ in trāſitu Alpiū Iouis mō te occuparet: ipſe aūt cū reliquo exercitu ꝑ mōtē Ciniſiū in Italiā deſcēdit. Fuſoqꝫ ac fugato Deſyderio: ꝗ ſe obuiā fecerat oīa lōge lateqꝫ populat̉: ⁊ capit. Ac Deſyd̓ rius deſperatis rebus tāto accepto incōmodo Papiā ſe recepit: vxorē ac liberis Ue ronā miſſis: q̄ haud multopꝰ in partes frācoꝝ venit. Nam Bertha Carolomani fra tris vxor: q̄ mortuo marito cū filijs ad Deſyderiū ꝯfugerat Uerone deditionē fecit. Aldegyſius aūt Deſyderij filius inde ad Cōſtātinopolitanū imperatorē ꝯfugit. Ca rolus v̓o e Roma Papiā rediēs. 6º. mēſe poſtꝙͣ obſideri ciuitas cepta ē ip̄a potitus ē. Deſyderiūqꝫ vna cū vxore ⁊ liberis cepit: quē regno ſpoliatū Lugdunū relegauit: ⁊ in Papia Mediolanoqꝫ frācos p̄fecit: ꝗ lōgobardos earū regionū vſqꝫ ad Alpes tendētiū fouerēt ⁊ in pace retinerēt. Atqꝫ ita anno ſalutis noſtre. 774º. ⁊ ꝗnto pōtificatus Hadriani regnāte apd̓ Cōſtātinopoliꝫ Cōſtantino. 5º. lōgobardoꝝ regnuꝫ conſumptum ē: quod per annos. 204. ſub vigintiduobus regibus dignoſcitur fuiſſe Longobardorum regū Epilogus. porrectū: quoꝝ noīa hec ſunt. Alboynus i an 4 Libertas ſine rege an io Agilululphus 4 an 25 5 an 10 Gaphon 2an 2 Autharim z an 7 Adoaldus M 3

Anno Pūdi Ebrici. Liber X. Conſtāiinus 53 Arioaldus 6 an k Garimaldus k2 an z Aſprandus is mē. 3 Khotharis 7 an 16 Patharis iz an 17 Luithprādus 19 an 31 Rhodoaldus 8 an f Iunipertus 14 an 12 Lachis 20 an 6 Aripertus 9 an 9 Leinpertus i5 an 8 Aiſtulphus ri an g Gundipertus io an i Raynpertus 16 an i Deſyderius 2 an 1g Grimoaldus ii an 9 Aripertus 17 an ii Carolus Pipini fracoꝝ regis filiꝰ: cui poſtea ex rebꝰ geſtis magno cognomē fuit: hoc anno pr̄e defuncto regnū accepit. ⁊ regnauit annis. 46. Reliquit aūt Pipinꝰ duos pꝰ ſe filios: Earolū hūc ⁊ Carolūmanū: ꝗ̄ pr̄is regnū īter ſe eꝗͥs portionibus partiti ſunt. Sꝫ Carolomano biēnio pꝰ defuncto. Carolus totiꝰ regni gubernacula rexit. Uerū Bertha Carolomani ꝯiunx Caroli vxori inuidēs ꝓpter amplitudinē mariti Adoarij cuiuſdā ꝯſilio vſa nulla vi ꝯpulſa cū filijs ad Deſyderiū regē ī Italiā ꝯfu git: qui eaꝫ ꝑbenigne ſuſcepit: eo ꝙ ſe tutiorē futurū hac rōe a galloruꝫ impetu exiſti mabat: ⁊ ꝙ francos propoſitis Earolomani filijs facilius arma in Carolum ſumpturos ſi quid ī ſe moueret arbitrabatur. Ioannes Chalbius Mauricij ducis filius. 8ꝰ. Uenetoꝝ dux hoc ipſo anno in Eraclea omniū ſuffragijs ꝯfirmatus ducauit ſolus annis. 19. Qui ab ineūte etate in nauali milititia ita enutritus fuit: vt dignꝰ eēt: quē pr̄ ceterꝭ an̄poneret. Uir certe mitis ingenij: ꝗ oēs dilexit: ⁊ neminē odio habuit. Honōis pr̄ie ꝓcurator ac d̓fenſor hītꝰ. Papa 9s Onſtātinꝰ ẜus papa natiōe rō. Stephano ſucceſſit ⁊ ſedit āno vno: ⁊ mē. vno. Hic ꝑ Cōſtātini imꝑatoris: ⁊ Deſyderij regis fauorē: fauēte ēt fratre eius To 5967 298 tōne Nepeſino duce: fauetibꝰ ēt ꝗbuſdā maliuolis largitiōe ⁊ pollicitationibꝰ corru ptis ex laico ī pōtificē aſſumptꝰ fuit: ꝙͣobrē multte ī eccl̓ia diſcordie coorte ſūt: ꝑ qͣs Philippus q̄dā ab alijs eligit̉ pōtifex: ꝗ ⁊ breui deiectus ē. Cōſtātinus āt hic ꝑtina citer egit: ac pōtificalia exercuit. Sꝫ poſtrēo ī tribꝰ foris: vbi ſancti Hadriani ī eccl̓ia ī clero ppl̓oqꝫ ꝯgregato Stephanus ſyculus ī pōtificē ē electꝰ. Qui vocatꝭ ex frācia ep̄is ꝯciliū laterani habuit: ī qᵈ Cōſtātinꝰ dānatꝰ ē: ꝗ ī monaſterio incluſus vitā priua tā egit: nec ml̓topꝰ ocl̓is priuat̉. Et ſunt ꝗ hūc inter pōtifices non numerent. Papa 97 Tephanꝰ itaqꝫ 3ꝰ papa Oliuo pr̄e ſiculo natꝰ d̓iecto ꝯſtātino d̓iecto ſedit ānis. 3ͣ. mē. 5. die. 28 Uir vtiqꝫ eruditꝰ ⁊ ī rebꝰ agēdis(maxīe eccl̓iaſticis) ſtrenuꝰ ⁊ ꝯſtās 5968 569 qͣ niſi pōtificatū iniſt ſtatiꝫ ē gallia p̄ẜtiꝫ: ⁊ italia ꝯgregata ſynodo Cōſtā. ꝗ papatū ī uaſerat: ⁊ cūtca q̄ ordīauerat abrogauit: ī ea ſiꝗdē ſynodo Gratia. r̄ferēte inſtitutū fu it: ne ꝗs d̓ cetero ꝑ gradꝰ eccl̓iaſticos aſcēdēs pōtificatū obire p̄ſume̓t ſb̓ anathematꝭ pēa: ſic hēmꝰ ī ca. 79. di. cº. Opoͣtebat. Proml̓gatū ē itē vt q̄ Coſtā. eiꝰ p̄deceſſor ī re ſa cra egiſſet: p̄ter baptiſmū ⁊ chriſma irrita hr̄ent̉. Sꝫ ⁊ alia ml̓ta ea ī ſynodo ꝯſtituta ſunt: ꝗbꝰ ꝑactis ſequēti die itū ē ꝓceſſionaliter ad ſanctū Petrū cū maxima deuotiōe nudis pedibꝰ ⁊ a pōtifice ⁊ a cūctis q̄ tū aderant. Tande hic verꝰ Petri ſucceſſor: ⁊ Chr̄i Ieſu verus imitator ꝯſumatis oībus q̄ ad paſtorē optimū ⁊ diligētiſſimū atti net. 5º. kalē. Ianuarij quieuit ī pace. Et ſepultꝰ ī Petri baſilica: ceſſauit ep̄atꝰ dies. 9. Adrianꝰ primꝰ papa ex pr̄e Theo. ſūme nobilitatꝭ viro pꝰ Stephanū ſedit ānis Papa 98 eꝫ. mē. x. die. 18. ꝗ ex magnitudīe aī: ꝯcilio: doctrīa: ⁊ vite ſcītate cuꝫ quouis optīo pōtifice ꝯꝑari pōt: cuiꝰ amicitiā q̄rēs Deſyderiꝰ rex fruſtratꝰ ē dicēte eo nō poſſe in 597i 772 eo ꝯfide̓: q̄ totiēs fidē fregit: ꝗbus rn̄ſis indignatꝰ Beſyderius ml̓ta eccl̓ie ītulit dāna vn̄ cū potifex ad Carolū reclamaſſet. Beſyde. e regno tādē eiectus ē. ⁊ pace d̓ lōgobardis ꝑta. 7. ſynodū trecētoꝝ: ⁊. 50. ep̄oꝝ habuit: ī qͣ primū Feliciana hereſis d̓ ima ginibus tollēdis abrogata ē: vt teſtat̉ Gratia. d̓ ꝯſe. di. 3. cº. Sexta ſancta. Hic ꝯſtituit vt laici ī ep̄oꝝ electiōe nullo mō ſe intromitte̓ p̄ſumāt: vt ī decretꝭ. 63. di. cº. Pullus lai coꝝ. Uetuit ēt infames ad ſacerdociū ꝓmereri. 6. q. i. cº. Oēs v̓o. Māduit itē clericoſ exͣ forū ſuū trahi nō poſſe. ii. q. i. cº. Clericus. Et cū a bello ſecurus eēt ad exornādaꝫ vrbem: ſacraſqꝫ edes animū adiecit. Et primo corpus beati Pauli laminis argētis incluſit: ⁊ altare beati Petri pallio auro intexto exornauit. Nōnullas quoqꝫ baſilicas vetuſtate collapſas reſtituit. Multos ēt aqueductus: turres: ⁊ vrbis muros ma gna impēſa inſtaurauit. Quibus ꝙͣdiligentiſſime expletis morit̉: ⁊ in Petri templo 6º. kalē. Ianuarij ſepulit̉. Et tunc ceſſauit papatus dies tres.

¶ Liber Chriſti Mūo .XI. Cōſtātinus. 6. Eo qͣrtus 35. cōſtātiopolitāus īꝑator poſt pr̄em Cōſttinū imꝑauit ānis..5. Leo. 4 cuius tēpore imperiū fere noīe vigebat. Nā illud in oriente barbari ꝯtinue occupabant. ⁊ romani iam a bello deſtituti ad gallos reſpiciebāt. Hic mor tuo pre q̄ de Bulgaris triūphauerat in Syriā expeditionē duxit. Sed leuibus fa 75 3 597 2 ctis excurſionibus: vbi hoſtes in ſe vēturos didicit: domuꝫ trepidus redijt: ⁊ ocio deditus ſe innūeris īmerſit flagitijs. Amauit aūt lapides p̄cioſos. Un̄ ⁊ coronaꝫ p̄cioẜ ornatā lapidibus ex ſacrario ſācte Sophie ſuſtulit: ⁊ capiti ſno īpoſuit: qͥ ꝑꝑ frigiditatē illū ad īteritū ꝑduxit. Huic Hyrena atheniēſis mulieꝝ omniū pulcher rima ⁊ pijſſima vxor fuit: que poſt eius mortē vna cū filio imperiū accepit. Cōſtātinus. 6 Qonſtātinus. vj. Ltōis ipſius imꝑatoris filius. 36. cōſtātinopolitāus im cperator defūcto pr̄e imꝑauit vna cū mr̄e Hyrene annis. io. Que quidem 773 5972 prudētiſſima ⁊ religioſa mulier fuit. hec ſtatim imꝑio adepto ꝯciliū ſcd̓m in Nicena vrbe trecētoꝝ ⁊. 30. ep̄oꝝ ꝯgregauit: in qͦ inſtitutū ē vt qͥ ſacraſ imagīes delēdas de cetero dicerēt: ꝑpetuo anatheate necterent̉. Sācitūqꝫ ē ſpūmſcm̄ a pr̄e ⁊ filioqꝫ ꝓcedere. Sꝫ nō tulit diu Cōſtantinus ſcm̄ mr̄is imꝑiū: qꝛ pr̄is flagitia ſb̓ ſecutus quorūdā flagitioſiſſimoꝝ ſuaſu nō multo poſt id decretū abrogauit. Cum igit̉ Cōſtātinus cū mr̄e. io. ānis īperaſſet: orta diſcordia mr̄i imꝑij admīſtrationeꝫ violēter abſtulit. ſoluſqꝫ ānis.5. imꝑauit. ⁊ Mariā duxit vxorē: cuius Theodoraꝫ cubiculariā ⁊ ācilla ardēs vt ea licētius potieret̉ vxorē in mōaſteriū detruſit. adul Nat p tta raterā v̓o īꝑiali corōa decorauit. Sꝫ ⁊ aliud addidit flagitiū: ꝙ multos nobiliū ſuoꝝ ſine cā excecauit aſſerēs eoſcū hyrene ꝯiuraſſe. Ouibuſ flagitijs irritati ciues H renē reuocarūt: q̄ reuerſa Cōſtantinū cepit: ⁊ effoſſis oculis in carcerē cōiecit: vbi merito tanꝙͣ parricida ⁊ ſacrilegus vitā finiuit. Mr̄ aūt ſola anniſ. 4. īperauit. Et audita Caro. magni fama legatos e Cōſtantinopoli in italiam miſit vt cū eo fedus hr̄et: īperiūqꝫ cū ſuis terminis diuideret. in qͣ quidē diuiſiōe Hyrene ea Italie ꝑs obuēit q̄ ad dexterā Neapolis incipit. ⁊ ad ſiniſtrā Māfredonia q̄ cum infero et ſupero mari clauditur: ac et Sicilia. Reliqͣ v̓o pars Carolo ex federe obtigit. ¶ Sanguis Chriſti Mantuanus. Iudeus quidam his tēporibus apud Syriam ira in chr̄ianos parcitus Chr̄i imaginē lancea ſuffodit: ex qͣ ilico ſanguis vbertim effluxit: quo ꝓdigio tremore corre ptus: ne ſāguis deperiret vas vulneri appoſuit: de quo cū nonnulli languētes lini uiſſēt: ⁊ ſāitatis beneficia recepiſſēt. Iudei ꝯpūcti ad fidē Chr̄i ꝯuerſi ſūt: queꝫ ſā guinē diuino diſponēte ꝯſilio Mātue allatū ferūt: vbi cū ꝓpter crebra miracula in precio hr̄et̉. Carolus īperator ad Leonē papā ſcripſit. ⁊ petijt ab eo d̓ hac re certificari. Leo igr̄ pō. cū. romāoſ moleſtoſ hr̄et ſūpta occaſiōe mātuā vēit: viſiſqꝫ fretibꝰ miracl̓is ip̄ꝫ chr̄i ſāg. apꝓbauit: ꝙ ⁊ n̄nulli alij pōti. effece̓. ⁊ nc̄ vſꝫ magͦ hr̄i p̄cio Auream laminam hiſde temporibus apud Conſtantinopolim in ſepulchro cuiuſdam inuētā fuiſſe tradūt: in qͣ ſcriptū erat. Chruſ naſcetur ex virgine Maria. Et credo in eum. Sub Conſtantino ⁊ Hyrene. O ſol iterum me videbis. Obelerius Antecius Methamaucēſis tribunᵈ nonꝰ venetoꝝ dux: hͦ āno ī Metha mauco oīuꝫ ſuffragijſ cr̄atꝰ c̄te ducauit ānis. 2. vir tāto īdignꝰ magr̄atū: ꝗ cuꝫ prīcipa tū adeptꝰ eēt miro odio in ciues exarſit: ſeditiōeſqꝫ ac tyrānides in vrbe ſuſcitauit. Un̄ ⁊ merito ab ipſis ciuibꝰ odio hītus ac pr̄ia pulſus Taruiſū ſe cōtulit: vbi ab exulibꝰ venet̓ iteꝝ r̄uocatꝰ dux d̓nuo creatꝰ fuit: ꝗ Btūꝫ fr̄eꝫ ducatꝰ ꝯſortē accepit. ſꝫ cū ſeditōes magꝭ ac magꝭ īdieſ ſuſcitaret: magr̄atū tādē d̓iectꝰ ī patibl̓o vitā finiuit. Beatus āt Obelerij ducis germāus decimus venetoꝝ dux poſt fr̄eꝫ ducauit annis tribus ⁊ diebus. 4 Huius inſtigatiōe cū Pipinus Caroli filius venetis belluꝫ in dixiſſet: eoſqꝫ apd̓ Taruiſiū ſuꝑaſſet: veneti cū Carolo ⁊ eius filio ꝑ federa ꝯuenerunt: ꝗbus federibus actū ē: vt Btūs apd̓ Methamaucū exularet. Has ob res veneti Fracleā deſtruxerūt: ⁊ multi Eracleani ciueſ in vrbē ꝯflixerūt. Et cū nūc vſqꝫ venetiaꝝ ciuitas ꝑui momēti fuiſſet Eracleani illam auxere. Quo anno etiaꝫ Aꝗ leienres deſerta Aquileia in venetiarum vrbem populariter cōmigrarunt: adeo vt tūc ſcd̓a vrbis ꝯditio fuiſſe dicat̉. Hi poſtea venetias vſqꝫ ī hͦ tp̄s gubernaue r̄t Angelꝰ Baduarius. xj. venetiarū dux hoc āno oīum ſuffragijs in Rino alto creatus 792

3R. Dudiᵐꝰ Epmi ¶ Liber Hyrene ducauit annis.18. hic inito magr̄atu palatiū in inſula Riuialti nunc extāſ edificare cepit. Et inde tertio anno cū eēt Eracleanus parthiciacuſ Era leā deſtructā reedi ficauit. ⁊ ciuitatē nouā appellauit: q̄ ⁊ nūc vſqꝫ ep̄atus rōne retinet nomē. Hic du os filios ducatus ꝯſortes aſſūpſit. ⁊ mōaſteriū ſācti ꝯacharie edificauit. ibiqꝫ eius reliquias collocauit. Tēplū quoqꝫ btō Hylario ſua īpēſa. In qͦ ēt ſe ſepeliri iuſſit. Eo. 3. papa Azulpho pr̄e romāo natus pꝰ Adrianuꝫ ſedit ānis. ro. men. 5. diebus. 9. hic ab ineūte etate ita diſciplina eccleſiaſtica erudituſ fuit: vt di Papa 88 ignus eēt qui ceteris p̄poneret̉. Erat p̄terea caſtus: integer: pudicus: facū dus: ⁊ doctoꝝ viroꝝ ac paupeꝝ amator: atqꝫ orphanorū pupillorūqꝫ ꝓcurator: ac defeſor: quidū alqn̄ cleri ꝓceſſionē a btō Gregorio inſtituta perageret: excitato tu C95 496 multū paſcalis primicerij: ⁊ Cāpuli preſbyteri machinatiōibuſ interceptus ē apd̓ ſācti Silueſtri edē: ⁊ multis v̓beribus ceſus: ac lingua oculiſqꝫ priuatus in carcerē cōiectus ē. Ueꝝ oīpotens deus mox illi viſū loq̄lāqꝫ reſtuit. Unde ⁊ poſtea Albi ni cubicularij ſui auxilio liberatus: ⁊ ad Petri baſilicā perductus ibi latuit: donec Uinigiſius Spoſetanoꝝ dux cū cohorte accerſitus ad Spoletanā vrbē perduxit Quo audito eiꝰ ⁊ albini domus direpte ſūt. Leo āt ꝓpe ad carolū d̓ īiuria ꝯqͣſturꝰ ī galliā ꝑrexit. Carolis āt auditis ſeditioſoruꝫ ī pōtificē: īiurijs pōtificē cū hōeſto comitatu Romā remiſit. Cui ad pōteꝫ Miluiū clerus cū īgēti gaudio cū oī popu lo obuiauit. Et nō multo poſt Carolus ꝓꝯponēdis rebus ſubſecutus ē: vbi ex om ni gallia ⁊ italia ep̄os ꝯuenit: ⁊ in Petri baſilica ſynodū hūit: a quibus aſtāte ppl̓o ⁊ clero de vita ⁊ moribꝰ Leōis ſn̄ias rogauit. Leo āt poͣti. offēſus id iudiciū ꝙma xime expoſtulabat. Sꝫ cū oēs affirmarēt ſedē apl̓icā caput oīuꝫ a nēie iudicari de bere: ipſe corā Carolo ⁊ vniuerſo cetu ſūpto ī māibus euāgelio: vt hēt̉ in canōe. 2. q 5 c. Auditū iureiurādo affirmabat ſe oīuꝫ reꝝ q̄ ſibi obiiciebant̉ inſontē eē. Pō tifex itaqꝫ infamia liber carolo aliquā relaturꝰ gr̄aꝫ: cū videret imꝑatores ꝯſtātino politanos egre id nomē tueri idibꝰ decē. āni ſalutīs nr̄e. 8oo. ī baſilica Petri pꝰ ſa cra ſolēnia po. ro p̄cibus carolū Rō īperatorē declaratū dyadēate decorauit accla māte ter ppl̓o. Carolo Auguſto a deo corō̓ato magº ⁊ pacifico imꝑatori vita ⁊ vi ctoria. Inūxitqꝫ eū pōti. vna cū Pipino filio: quē regē italie declarauit. Et ſic caro lus oblitteratū iā pene in italia Ro. īperiū reſūpſit. Aſſūptaqꝫ īperiſ dignitate Ca rolus nouas leges cōſcripſit qͣs ꝑ oēm romanū orbē iuſſit obẜuari. ⁊ poti. d̓cre. pu blico itidē mādauit vt ſolū caroli legeſ: ſꝫ ⁊ oīuꝫ īꝑatoꝝ ſollicite obẜuari monuit: vt hēmꝰ ī canōe. di. io. c. De epl̓iſ. voluit ite oībꝰ doctoꝝ ſcriptis ſūmoꝝ pō. decreta p̨̄ ponāt̉: vt di. 20. De libellis. Uetuit quoqꝫ ne qͣ eccīa ſiue ꝑrochia niſi ep̄i ꝓuiſione regeret̉. io. q. i. c. Regēda. mādauit p̄terea chr̄ianos nō pluribꝰ ſꝫ vno tm̄ patrimo ī bapº vti deber̄: vt d̓ ꝯſe. di. 4 c. Nō plureſ. Tādē hoſpitali permagnifico apd̓ ſcm̄ petꝝ extructo ac alijs multis tū ſpūalibꝰ: tū tp̄alibuſ eccleſie exhītiſ beneficijs morit̉: ⁊ ī Petri baſilica idibus iunij ſepelit̉. ⁊ tūc ceſſauit ſedes dies. 3. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Prulus lōgohardus hiſtoricuſ aꝗleiēẜ priarchatꝰ dyaco nꝰ: ac Teſyderio regi fāilia riſſimus per hͦ tp̄s doctrīa ⁊ eloq̄ntia floruit: quē cū Caro mag. cū De ſyderio rge captiuū in galliā duxiſſꝫ: poſtea ob īgeniſ magnitudinē eū ſū nō hūit ī p̄cio: vbi cū multo tp̄e ſtētiſſꝫ: poſtmodū dīna inſpirāte clem̄tia caſſinēſe mōaſteriū īgreſſuſ: oē vite ſue tp̄s maxīa cū ſcītate ꝯtriuit. hic Aldeꝑge Deſyderiſ filie: ⁊ Arachis eius mr̄is rogatu Entropiſ hiſtorijs li. 2. addidit. Rogatuqꝫ Earoli vitas ⁊ lectōes cui libet ſcōꝝ feſtiuitati ꝯuēiēteſ collegit. Hymnoſ ēt elegātiſſimos edidit: inter ques Ut q̄ant laxis elegātior hēt̉. Gl̓tas quoqꝫ epl̓aſ hūaītatꝭ plenas ad Carolū d̓dit. Iſuardū quoqꝫ monachū uirū in omni doctrina eruditiſſimū: hac tēpeſtate floſuiſſe cōſtat. Qui Euſebij ceſarienſis more Caroli magni iuſſu omnes actus ⁊ ſcōruꝫ le gēdas elegāti ſtilo collegit: ī vnūqd̓qꝫ volum̄ redegit qd̓ martyrologiū appellauit. Alqnus gallus Caroli ma.(vt aiūt) preceptor: uir greca latinaqꝫ līgua eruditus. nec nō ⁊ theologoꝝ phoꝝqꝫ ſui tꝑis prīceps: his tp̄ibꝰ apd̓ Caro. i agͦ ī p̄cio fuit ꝗ ⁊ Bōifacij magūtini ep̄i p̄ceſ or̄oeſ miſſaleſ: aliaqꝫ ecc̄aſtica offā(gothoꝝ ꝑſecutōe d̓ ꝑdita r̄fec̄: cuiꝰ roga tu Caro. gymnaſiū pariſiꝰ ē roma trāſtulit qd̓ ēt ab aihēiſ eo loci trāſlatū fuiſſe ꝯſtat. hic ad r̄ligionē chr̄ianā hoſ īfraſē̄ptoſ ꝑtin̄te ſedidit li. vꝫ.

Anno Chriſti Mūd .XI. LLiber Carolus De trinitate liꝫ. incipit. Gl̓oſo dn̄o Carolo De trinitate itē q̄ſtiōes. Incipit. Oeſi deratiſſimo filio. Speculoꝝ paruuloꝝ li. i. In ſcriptura. De rōne aīe li. i. Cariſſime in chr̄i charitate. Sētētiaꝝ li. i. Super eccl̓iaſticū li. i. De ꝓprietate nominū deo ꝯuenientiū. Tractatus Dn̄o dauid. Ad diſcipulos dialogoꝝ li. i. Super ge urſim li. i. De eccl̓iaſticis dogmatibus li. i. Credimus vnū deū. Super catica ca ticorum ⁊ ſuper Ioannem: ⁊ ſuper epiſtolas Pauli li. 3. Rolādus palatinus comes Caroli ex ſorore nepos mire magnitudīs ⁊ incōparabil̓ 799 fortitudīs vir. Cuius geſta cātatiſſima nr̄is tp̄ibus hēntur hoc anno: cū pyreneos Hiſpanie mōtes(ſic.n. a crebris igniū fulminibus illi mōteſ ꝯgnoīant̉) vna cū Ba rolo ⁊ ceteris ducibus trāſiret in guaſconū inſidias incidit: cū quibus in p̄lio inito licet acriter ſe tutati eēt. Rolādus tamē ⁊ Anſelmus Egibarduſqꝫ ſummi caroli duces poſt editā ingentē hoſtiū cedē cecidere. Uaſcōes tamen a Carolo ſuperati meritas perfidie ſue pēas dedere. Sūt tamē qui dicāt Rolādū ſiti nō vulnere pe riſſe. Poſt cuius interituꝫ paulo poſt in Rontiuallo multi chr̄ianoꝝ ꝯtra fidei nr̄e aduerſarios dimicāteſcecider̄. Inter quoſ ferūt. xv. reges ⁊ duces nr̄oſ deceſſiſſe Nicephorus Icephorᵈ patricius. 37ꝰ. ꝯſtātinopolitanus imꝑator: pꝰ Hyrenē imꝑauit n ānis. v. Hic egre ferenſ Hyrene imperium eā dolo cepit ⁊ in Leſbū īſulā relegauit: vir certe cupidꝰ ⁊ auarus ꝗ huius rei cā multos ciues leſit. Hic 497 5996 fedus iā ante per hyrenē cū Carolo initū per legatos renouauit. Cōtra hūc Aron Sarracenoꝝ admiratꝰ cū trecētiſmilibus in Aſiā duxit. At Nicephorus vt paceꝫ cōſequeretur trecenta aureorū milia in annos ſingulos promiſit. Cuiꝰ filius: queꝫ īpij ꝯſortē fecerat: cū pr̄na federa rupiſſet ab eiſdē ſarracēiſ ml̓ta īcōmoda accepit Taxillo bauarie dux ⁊ Deſyderij regis gener vxoris ſtimulis ꝯcitatꝰ qͦ die noctuqꝫ eū ꝗeſcere nō ꝑmittebatꝭ vt ſoceꝝ ē regno deiectū ⁊ in ẜuitutē detētū in libertatem armis reduceret hoc āno ſollicitatis hunis.i. vngaris ꝯtra carolū bellū mouet. Sꝫ Carolꝰ priꝰ ſua celeritate id cōfecit ꝙͣ īcohatū ſit Quo ꝯfecto Carolꝰ duci pacē pe tēti n̄ negauit: acceptꝭ tn̄ Theōe filio ſuo: alijſqꝫ ꝑmult̓ lectiſſimiſ iuuēibꝰ obſidibꝰ Aldegiſius Deſyderij filius ꝗ āte expugnationē Papie(vt dcm̄ ē) e citrapadanis ī greciā ꝯfugerat: hoc āno grecoꝝ auxº fretꝰ cū magna māu ad repetēdū pr̄nū regnū in italiā vēit. Sꝫ a frācis auſpicio p̄fectoꝝ ſuperatus multiſqꝫ ſupplicijs affectuſ vi tam finiuit. Quo mortuo ſuaſū ē Carolo vt oēs lōgobardos italia expelleret. Sꝫ Carolus cū pōti. Ro. prudētia vſus: cū id tutū neqͣꝙͣ videret̉: ꝙͣ multiſ italie ppl̓is ſāguine ⁊ affinitate ꝯiūcti eēt flatuit lōgobardoꝝ nomē ibi tm̄ remāere: vbi eius getis reges ſedē hūere: qd̓ nūc vſqꝫ a ꝯuicinis ꝓuīcijs ẜuatū ē. Et ſic iā vſqꝫ ad hūc articulū ꝑductū decimū libꝝ claudēdū iudicauīus: ⁊ qd̓ ſeꝗt̉ ī liº. ſeq̄nti uidēdū ē. Fratris Iacobiphilippi Bergo menſis ordinis fratrū Eremitaꝝ diui Auguſtini in omnimoda hiſtoria nouiſſime ꝯgeſta chronicaꝝ ſupplemētū appellata: Liber vndecimus feliciter incipit. Arolus igitur magnus pro ſuis Legregiis meritiſ ſingl̓ari gͦ oīuꝫ chr̄iāoꝝ libertatē fide: hoc āno.ſ. pōtificatꝰ Leōis ſūmi īꝑij dignitatē que quingētis ferme āniſgoī 60oe Cōſtātino magno fuerat amiſſa. ⁊ iā nimia vetuſtate oblittera cta egregia v̓tute ſua reſtituit occidēti. Et Auguſtus appellatus: īperatoriū nom̄ dignitatēqꝫ ſuſcepit: nō ſolū(vt p̄miſſū ē) aſſētiē te: ſꝫ ēt applaudēte ro. po. ⁊ īperauit āniſ. 14. cuiuſqͥdē vitā ⁊ for tiſſima bella ſe introducimus. Mortuo enim Pipino patre ⁊ Carolomano fratre ipſe totius regni gubernacula ſuſcepit. Et intelligens Himoldum olim Aquitanie regē viꝝ ſane potenteꝫ Aquitaniā ferme totā ad defectioneꝫ perduxiſſe: quā pr̄ eius Pipinus ſibi armis ſubiecerat: comparato exercitu ingenti celeritate Hi moldo obuiam progreditur. Cuius quidem conatus primo aduentu repreſſit. nec multo poſt eum ſuperauit. ⁊ regno eius potit̉. His confectis rebus: Adrianus ſū mas pōtifex: cū a Deſyderio rege opprimeret̉: Carolū ꝑ legatos mōet ut eccl̓ie

Anno IXI. Pidi Ebriti ¶ Liber Carolus Ro. auxilio eēt. Quibus v̓bis ꝑmotus Carolus in Italiā maturādū ſibi exiſtima uit. ⁊ alpibus ſuꝑatis in agꝝ thaurinēſē: ⁊ poſtea vercellenſē: vbi Beſideriꝰ caſtra poſuerat deſcēdit. Factaqꝫ vtrinqꝫ pugnādi potāte lōgobardi(magna ſuoꝝ parie amiſſa) in fugā vertunt̉. Feſyderius v̓o Papiā cū paucis trepiduſ ſe recepit. Sed nō multo poſt cū Carolus ꝑ Bernardū patruelē ſuū ſex mēſibus vrbē obſediſſet tandē deditione facta Beſyderiū cepit: ipſūqꝫ cū vxore ac filijs ſecū in galliam du xit: vt hētur in canōe. 23. q. 8. c. Hortatu ⁊ precibus Adriāi. Statīqꝫ omnes italie vrbes que ad Deſyderiū defecerāt recuperatas pōtifici reſtituit. Ob cuius rei glo riā Carolus ab pontifice magnifice p̄ſentibus ep̄is multis laudatus eſt preconijs ⁊ āpliſſimis inſignitus priuilegijs ac titulis in galliā ꝑrexit. Carolomani fr̄is vxo rem ⁊ liberos ſecū ducēs: quos quidē ſemꝑ precipuo in honore hūit. Reuerſuſ ex Italia Carolus nulla interpoſita mora in Saxones idolatras: qui ob eius in Ita liam diſceſſū rebellauerāt. bellū mouet: eoſqꝫ cū quibus ad. zo. ānos bella geſſeratꝭ vincit. ⁊ Ehriſti fidē oīo ſuſcipere coegit. Ueꝝ Saxonico durāte bello: multas in terim ſuſcepit expeditiones: quas ita ītegre admīſtrauit: vt per vniuerſū orbem fa ma manaret: ipſū nō ſine diuina ope bella gerere. Erat aūt Carolo in bellis geren dis hic primuꝫ prepoſitus finis: vt chr̄iane fidei legē: quātum in ſe eēt extolleret: ⁊ eius oēs aduerſarios euerteret. Cōuerſus v̓o in hiſpāoſa fide noſtra alienos pam palunā ⁊ Auguſtā nobiliſſimas ciuitates vi cepit. captaſqꝫ militibus diripiēdaſ cō ceſſit: nullo pacto ip̄iſ pacē daturuſ. niſi chr̄i fidē ītegre r̄ciperēt. In galliā tū quoqꝫ rediēs rebus bene ex ſētentia geſtis: dū pyrineos trāſijt in guaſconū inſidias inci dit. Quo in p̄lio licet acriter tutatꝰ ſit. Anſelmū tamē ⁊ Egybardū: atqꝫ Nolandū ſuū ex ſorore nepotē ſūmos in bello duces amiſit. Guaſcones deīde a Carolo tandem ſuꝑati defectiōis ac perfidie meritas dedere penas. Britones quoqꝫ qui ei mādata neglexerāt paulo poſt ſuperati ſūt. Beneuētanis p̄terea qui pōtifici Ro. bellū inferre ſtatuerāt. His auditis tantū timorē incuſſit: vt iureiurādo adacti pollicerent̉ ſe in poſteꝝ perpetuo ſub eccl̓ie ditiōe permāſuros. Vū aūt hec in Italia gerunt̉ Zaxillo Bauarie dux. ⁊ Seſyderiſ(vt dixius) gener ſtimulis vxoris cōci tatus hunis ſibi cōfinibus ſollicitatis bellū in Carolū mouel: quod quideꝫ Caro lus celeritate ſua prius pene cōfecit ꝙͣ incohatū fuerit. Huic ēt pacē nō negauit ob ſidibus āte receptis: cū idē tēpus ꝗdā Abdoriti: valataboꝝ: aliarūqꝫ barbarorum gentiū variis excurſionibꝰ: īcēdiis cedibuſqꝫ vexarent̉: opē a Carolo ꝓ ſocietatis iure petiere. Hos quidem vnico nuncio ſua auctoritate in officio continuit. Qui bus geſtis cū in magna gloria magniſqꝫ opibus eēt francoꝝ regnū. Carolus ſtatuit aduerſus vngaros: ꝗ hoſtibus ſuis auxilia ſubmīſtrauerāt bellū ſuſcipere. Hos cū multis viciſſet prelijs. tandē octauo āno poſtꝙͣ bellum inceperant penitus ſupe rauit. Nec cōſtat vllū vnꝙͣ bellū a Carolo geſtū in quo maior hoſtiū fuerit cedes edita: maiorqꝫ illo illata cladeſ. In eo nēpe(vt oēſ auctoreſ cōueniūt: ingentē vnga rorum multitudinē: ⁊ pene nobiliſſimū quēqꝫ eo bello abſūptum: maximaꝫ quoqꝫ vim auri atqꝫ argēti: ml̓tāqꝫ p̄cioſā ſuppellectilē quā huni varijs ex gētibꝰ direptā in ſuuꝫ regnū congeſſerāt a francis in galliam tranſlatam fuiſſe conſtat. Nec multo poſt rebellātibus vndiqꝫ multis rurſus Pipinū filium in vngaros miſit: quos grauibꝰ p̄lijſ ſuꝑatoſ ad deditionē ꝯpulit. Adelphōſuſ āt eo tp̄e auſterie ⁊ gallatie rex acceptis a carolo auxiliaribꝰ copijs ſuꝑatiſqꝫ ſarracēis Ulix bonā ciuitateꝫ vi cepit. Qui v̓o ī p̄ſidio Barchinone erāt audita adelphōſi victoria carolo ſe ꝯfeſtī dedūt. Superāt̉ ⁊ bauari ꝗ foroiuliāos uexabāt ab henrico caroli p̄fecto. Sꝫ ⁊ cū romāi aduerſus Leonē poti. ꝯiuraſſēt. ⁊ vrbe eū pepuliſſēt. Carolꝰ eo audito cōfe ſtim cū exercitu ī ituliā vēit: ⁊ oī tumultū ſedato pōtifice cū īgēti gl̓ia in ſedē reſtitr it: a qͦ ꝓ ſuis bn̄meritis Auguſtuſ ⁊ īperator appellatus: diadēate īꝑiali dōatuſ ē Accepta v̓o īperij ptāte in galliā ꝓficiſcēs incredibili hōre exceptus ē. Ferūt hec bella ſex ⁊ qͣdraginta annis quibus regnauit incredibili felicitate tum magnitudi ne quadam aī: tum etiam ingenij atqꝫ conſilij Carolum nō ſolū geſſiſſe: ſed ēt cōfe ciſſe Quibus regnū ſatis amplū a patre acceptū lōge maius poſteris ſuis reliꝗſſe Unde eā ſibi famaꝫ per vniuerſum mundū comparauerat: vt vndiqꝫ ad eum lega

.XI. ¶Liber Carolus tiones ꝯuenirēt: amicitiāqꝫ publice ac priuatī peterēt. Nōnulli auctores tradunt ⁊ p̄ſertim Iacobus de Uaragine theologus Genuēſiuꝫ archiep̄s in ſua chronica rē memoratū dignam: Carolū in lōgobardorū bello apud Genuā cōuentum habuiſſe: ibidēqꝫ ad p̄ces Cōſtātini imꝑatoris conſtātinopolitani claſſicos exercitꝰ cōtra Aphros ⁊ ſarracenos cōparaſſe: ꝗbus fretus auxilijs in barbaros hieroſolymam occupātes exercitū duxiſſe. profligatiſqꝫ inde Barbaris: ac ex oī prouincia pulſis: chr̄ianos ī hieroſolymā reſtituit. ⁊ firmis munitā preſidijs relinquēs Bizā tium ad Cōſtantinū imperatorē profectus magno ⁊ incredibili honore ſuſceptꝰ ē. Ibiqꝫ cū oblatos theſauros repudiaſſet multis ſāctoꝝ reliquijs donatꝰ ē. ac paujopoſt in galliam rediens corone domini noſtri Ieſu Chriſti partē: partēqꝫ dominice crucis: ⁊ clauū vnū ſudariū. necnō ⁊ beatiſſime v̓ginis. M. camiſiā ſecum detulit: ⁊ in baſilica Aquiſgrani trāſmiſit. Carolus aūt ob beneficium a genuenſibꝰ acceptū: cū eoꝝ ciuitas parum hūane a longobardis gubernata fuiſſet: eā cum ſum ma iuſticia ⁊ hūanitate gubernauit. Quibus ⁊ ducem ꝓ adminiſtranda ciuitate primū p̄fecit. Conceſſit ⁊ venetis ꝓprijs vti legibus. Ceterum enarratis Caroli magni geſtis. Nūc eius habitū: naturam: moreſqꝫ breuibus verbis recenſere ſti debimus. Fuit Earolus hic ſtatura procera: lato pectore: latis humeris: magnis oculis: naſo paulo eminentiore. Forma deniqꝫ ⁊ corporis pulchritudine adeo eximia vt decorē ſimul cū regia quadam maieſtate cōiunctum pre ſe ferre videretur. Habebat in voce ſplendorē ⁊ in inceſſu: totoqꝫ corporis motu ſummam dignitatē Promiſſā gerebat barbam. valitudine fuit ꝓſpera. ⁊ venationibus francoruꝫ more perſepe ſtudebat. Fuit p̄terea amicoꝝ ſtudioſiſſimus: pietate in parentes: amore ī filios: hūanitate in oēs alios ſuperabat. Mater ei Berta cōſtātinopolitani imperatoris filia fuit: quā ſemper ſūmo honore ac reuerētia habuit. Sororemqꝫ vnica erat incredibili amore dilexit. Deniqꝫ oēm familiam ſuā tanta complexus eſt charitate. vt quecunqꝫ accideret ſecum habere vellet. Fuit in remunerando largus: in puniendo mitis ⁊ clemens. in iudicādo equus: in gubernādo moderatus erga hoſ pites peregrinos: ⁊ omnes eos ꝗ paupertate nimia laborabant ſūma liberalitate profuſus. Cenobia(vt Alquinus ait) ad numerū litteraꝝ alphabeti fūdauit. extru xitqꝫ ac copioſe predijs dotauit. Adeo ēt cū per ociuꝫ ei liceret: ſtudio delectabat̉ litteraꝝ. Fuerat enī non modo latinis: ſed grecis quoqꝫ litteris ſufficiēter īſtructꝰ Filios quoqꝫ ſuos doctiſſimis hoībus erudiēdos tradidit: ⁊ filias: ne ocio torperent lanificio aſſueſcere iuſſit. Pontē opus egregiū quingentoꝝ paſſuum latitudīs apud Magūciam extruxit. Regias inſuꝑ edes varijs in locis ⁊ tēpora plurima edificauit. Et inter cetera Aquiſgrani vbi regni ſedes erat: tēpluꝫ maximis ſumpti bus beate. M. dicatū condidit. Rebus auteꝫ ita compoſitis dum Aquiſgrani eēt valitudīs cā ꝓpter aquas calidas que ibi ſcaturiunt: febre ac leterum dolore corre ptus morit̉ etatis ſue anno ſecūdo ⁊ ſeptageſimoꝗnto kalen. Febru. Salutis vero āno. 815º. Eius corpꝰ nō generis honore adhīto in tēplo beate v̓ginis qd̓ ipſe extruxerat ſepelit̉ hoc epygrāmate notato. Magni Caroli chr̄ianiſſimi: romanorūqꝫ imperatoris corpus hoc ſepulchro condituꝫ iacet. Fuit autem Carolus ipſe: ſi ei res tum domi: tum foris geſtas inſpicis tāte amplitudīs ⁊ integritatis imperator: vt poſtea neminem parem nedum ſuperiorem habuerit. Pipinꝰ Caroli filiꝰ natu maio eo ip̄o āno quo ⁊ pr̄ Auguſtꝰ appellat̉ ⁊ ip̄e a Leōe pō tifice ſolēni decreto italie d̓claratꝰ regnauit ānis. 13. vir clariſſimi nec pr̄i ī nullo diſ ſimilis: quē pr̄ āte ſuſceptā imꝑij dignitatē ī vngaros miſit: quos cito grauibꝰ p̄liſs ſuꝑatos ad deditionē ꝯpulit. Quo bello ꝯfecto a pr̄e in beneuētanos mittit̉: q Gri moaldo duce finitīos pōtificis vexabāt: eoſqꝫ ita ꝑdomuit: vt egre ſe mēibꝰ tuerēt̉ veꝝ cū ꝑ aliquot mēſes fruſtra eos oppugnaſſet. Theate ſe ꝯtulit: ⁊ oppiduꝫ vi ce pit: diripuitqꝫ atqꝫ īcēdit. Inde in Orthonā ⁊ Luceriā mouēs. tādē tīore ꝑculſas ī deditionē accepit: ⁊ Grimoaldū ducē ibidē cepit: quo capto nō ita multo pꝰ aī do lore perijt. Hūc ēt pr̄ Carolus in venetos ſibi īfideles falſo accuſatos miſit: qͥ Era cliam ⁊ Equiliū inuaſit. Unde multe eaꝝ familie nobilium venetias migrarunt: ꝙ Pipinus poſt multa bella egregie confecta Mediolani vitam finiuit.
Anno Chriſti Mūd

Anno Qūdi Ehriiti ¶ Liber IXI. Carolus Iuſtinianus particiachus duodecimus venetoruꝫ dux Angelo patri ſolus in Riuo alto ſuffragijs omniū ſuffectus ducauit ānis duobus ⁊ meſibus ſex. vir tāto magi ſtratu benemeritus: cuius tēporibꝰ veneta res creſcere cepit. Unde ⁊ rogatu Mi chaelis cōſtātinopolitani imperatoris claſſem nō modicā contra Mauros Sicili am occupātes miſit: quos tamē haud ꝓhibere potuerunt quominus magnā ip̄ius inſule partem vaſtarent. Cuius ēt tēporibus corpꝰ diui Marci euāgeliſte ex Ale xandria a mercatoribus venetijs delatū ē: vbi ⁊ poſtmodum in maxima venerati on habitum in celebriori vrbis loco in eius honore egregiū templum ipſe fundauit ꝙ frater ſuus Ioānes ſucceſſor poſtea perfecit. In quo multa dona ipſi germa ni duces ⁊ poſteri recōdidere. Et extūc primū ſenatus venetus Marci ipſiꝰ imaginem tanꝙͣ vrbis patroni in vexillis ſuis deferri ſtatuit. Hic beati Hylarij templum multis exornauit donarijs: ⁊ collocatis ibi ſacerdotibus qui diuina quottidie celebrarent/ prouentus multos quibus viuerent addidit: ibidēqꝫ corpus ſuum ſepeliri mandauit. ¶ Genuenſium ducum initium. Ademarus Caroli magni ⁊ Pipini Italie regis neceſſarius francorū comes: his tē poribus ad ipſis Auguſto ⁊ rege filio genuēſium dux primus p̄ficit̉: vir quideꝫ in gentis aī ⁊ belloꝝ tū terreſtriū: tū naualium ſciētiſſimus. Nā(ut dictuꝫ eſt) cū Se nua a Rhotario rege Longobardorum Romāis ablata. ⁊ inhūane diu ab ip̄is lō gobardis gubernata fuiſſet. Tādeꝫ in Caroli magni māus deueniēs cū ſumma iu ſtitia ⁊ hūanitate tam ipſe ꝙͣ reliqui imperatores galli per centum annos guberna uerunt. atqꝫ illi oēs ligurie ciuitates vna cum Corſica inſula ſubdiderunt. ⁊ Ademarum hunc illi ducē prefecerunt. Qui Ademarus dux magiſtratu adepto: cuꝫ in tellexiſſet Mauros Corſicā occupaſſe coadunato exercitu eo veloci curſu conceſſit. ⁊ impetu facto. 14. eorū naues cepit ⁊ demerſit. ac inſulā ab eiſdē mauris liberauit: quo ab eiſdē tandē interfecto Corſica nihilominꝰ a genuēſibꝰ conẜuata ē. Michael. 38. conſtātinopolitanus imperator hoc anno poſt Stauratium ſororium ſuum imperium aſſumens imperauit ānis. 2. Nam Nicephorus imperator prelio cū Bulgaris in ſuꝑiori Meſſia cōmiſſo ſuperatus occubuit. Et Stauratiꝰ eius fi lius in eodē prelio vulneratꝰ Conſtātinopolim reuerſus imperiū aſſumpſit. Queꝫ tertio imperij menſe hic Michael depoſuit ⁊ illi ſucceſſit. vir ſane pius ⁊ ſāctaruꝫ traditionū emulator. Qui ſuſcepto īperio in gallias oratores ad Ludouicū imperatorē trāſmiſit: conſulētes eū ꝗd imagībus fiendum cenſeret̉. quos Ludouicꝰ ad pontificē Romanū remiſit: cuius intererat ea decernere. Hic aūt cum aliꝙͣdiu ad uerſus Bulgaros preliās ſuꝑior fuiſſet. Poſtrēo apd̓ Andrinopolim victus: fuga tuſqꝫ: copias atqꝫ animū amiſit. Conſtātinopolimqꝫ reuerſus imperio ſe abdicauit ⁊ monaſteriū intrans religioſiſſime vſqꝫ ad mortem vixit. Ioānes particiachus tertiuſdecimꝰ venetorum dux poſt Iuſtinianū fratrē in Riuo alto ab oībus cōſtitutus ducauit ānis. 23. ⁊ diebuſ. ix. Hic eccleſiam diui Marcia fratre fūdatam perfecit. Cuius tēpore ducto exercitu a ſenatu veneto in Pethemanchum obelcuui Methem aucenſis nonus dux ibidē exul factus occiſus fuit. Et ciuitas ipſa Methemaucēſis deſtructa eſt. Quā ob rem Ioānes in Franciaꝫ vocatus acceſſit. Cuius abſētia ſenatus venetus Caſtellano ep̄o duobus ciuibus Riuialti curā adminiſtrationiſ reipu. tradidit: qui ⁊ vſqꝫ ad aduētū ipſius curā po teſtatis ducalis geſſerunt. Beniqꝫ ex Francia reuerſus: cuꝫ nimiū luxurie ocioqꝫ vacaret: ciuili tumultū ducatu deiectus ⁊ tonſoratus mōaſterium ingreſſus ē: vbi ⁊ reliquum vite ſue tempus in or̄onibus: lectionibus ac ieiunijs contriuit Bernardus Caroli magni nepos Pipino defuncto hoc ipſo anno a Carolo Italio rex declarat̉. Cui ⁊ mādat vt Ludouico eius filio imperij ſucceſſori in oībus obtemperet. Sed mortuo Carolo eius mādatiſ nequaꝙͣ obſeq̄ voluit. Inſtigātibus enī ꝗbuſdam ep̄is ⁊ ſeditioſis ciuibus ab imperio defecit: ac ciuitates quaſdam ⁊ populos in ſua verba iurare coegit. Quā ob cauſam Ludouicuꝫ imperatorem in ſe cōcitauit. ⁊ quoſdā copiarum ſuarū ductores cum valida manu in Italiam miſit. Quorū impetus cū Bernardus retardare conaret̉ in alpibus ſuperatus ē: vbi

Anno XI. Chriſti Mūdi Liber Carolus ſeditiōis auctores capti ſttatim necant̉. Ipſe āt Bernardus ꝙͣuis ſupplex veniaꝫ peteret. Aquiſgrani perductus capitali ſupplicio punit̉. Epiſcopi quoqꝫ tāti mali auctores: ſynodali decreto in mōaſterijſ relegātur. Regnauit āt Bernardus in ita lia annis nouem. Udouicꝰ ꝯgnom̄to piꝰ ſecūdus pꝰ Carolū galloꝝ imperatorē: hoc āno pr̄e defūcto cū Lothario filio ſuo imperar̄ cepit. ⁊ imperauit ānis. xxv. Qui aſſūpto imperio ꝯtra Uaſcōes qui ab imperio defecerāt. bellū indixit: cū quibus ⁊ grauiſſima bella geſſit: ſed in breui eos in ptātē ſuā redegit. Britōnes ēt res nouas moliētes armis in offō ꝯtinuit. ac poſtea ſarracēis Ceſareā Auguſtam 815 6014 incolētibus pacē cōceſſit. Quibus geſtis apd̓ Aquiſgranī ꝯuentuꝫ hūit: vbi ⁊ Lo thariū natu maiorē imperij ſociū ſibi delegit. Et Pipinū ſecundū Aquitanie Lu douicū tertiū Bauarie reges appellauit. Poſt ꝯtra Bernardū Italie regē ab imperio deficientē bellū moues eūdē ſuperat ⁊ interficit: quo tumultū ſedatoⁱ in ſaxo nes iterū ab imperio deficiētes: copias mittit: eorūqꝫ tyrānum Ueromarchuꝫ regnū affectātē: ⁊ ſecū aggredi auſū ſuperat ⁊ interficit. Bulgaros p̄terea panonias ī uadentes primo quidē repulit. Ueꝝ cū Naido aquitanie p̄fectus rebellaſſet: Ab deramani ſarracenoꝝ regis auxilijs fretus omittere tm̄ bellū neceſſe fuit. hanc ob rem Bulgari ꝑ panonias in Dalmatiā infeſto agmine penetrarūt. Sed āteꝙͣ Lu douicus in Naidonē mouiſſet magnā hiſpanie ꝑtē deficiētibus ppl̓is iā occupaue rat: dimiſſa circūqͣqꝫ claſſe: q̄ maritimas ciuitates vexaret. Soluſ aūt Bernardus barchinonēſis comes terra mariqꝫ vexatus in imꝑatoris fide permāſit. Lothari aūt pacata italia in galliā rediens: cū Ludouicus pr̄ Carolū: cui poſtea Caluo cō gnomē fuit natu mīmū: fr̄ibus ceteris in oībus p̄feret: inuidia ſtiūlatus Ludouicū pr̄em imperio depoſuit: ⁊ captū in cuſtodia recluſit. Ueꝝ eod̓ anno inter eos co uentione facta Ludouicus ipſe liberatꝰ imꝑio reſtituit̉. Erat autē ludouicus natu ra clemēs atqꝫ hūaniſſimꝰ: qui cū regni ⁊ eccleſie iura ſemper tutatus fuiſſet. xxvo. imperij ſui anno moritur. ⁊ in baſilica beati Arnulphi ſepelitur. Papa. ior Tephanus. 4. papa Iulio pr̄e romāo natus Leōi ſuffectus ſedit anniſ. 3 mē. 7. vir nobiliſſimis ortꝰ parētibꝰ: multe doctrine ⁊ integritatiſ pōtifex ꝗ. 3. pōtificatus ſui mēſe ad ludouicū in gallias ꝓfectꝰ ipſū apd̓ aurelianos inuxit ⁊ corōauit. Atqꝫ in ibi cāpulianis ſeditiōibus ꝗ tūc inualeſcebāt: ſedatis: cō 817 6016 poſitiſqꝫ italie rebus Romā redijt ſecū deferens crucē magne extimationis: qua Ludouicus imperator ſua impenſa beato Petro dicauerat. Moritur autem hic Papa. 103 ſactiſſimus pōtifex. ⁊ in baſilica Petri ſepelitur. Et tūc ceſſauit ſedes dies..xj. Aſcalis primus papa Bonoſi ciuis romani filius Stephano ſucceſſit: ⁊ p Pſedit ānis. 7. mē. 3. ⁊ diebus. 17. Hunc Stephanus pōti. dū viueret ꝓpter eiꝰ v̓tutē ac doctrinā mōaſterio btī Stephāi p̄fecerat. Inito v̓o pōtificatu 820 6019 mādauit cl̓icis ꝗbuſcūqꝫ ſub anathēatis pēa ne eccl̓iaſtica beneficia a quouis ſecu lari obtinere p̄ſūeret: vt hētur in canōe. 16. q. 7. c. Si quis cl̓icus. Hic ēt Lotharium italie regē a ludouico pr̄e cōſtitutuꝫ in baſilica btī Petri inūxit. Auguſtūqꝫ ap pellauit. Multa quoqꝫ ſcōrū corpora minus religioſe iacētia in vrbē cū magna ve neratiōe ītroduxit. hōeſtiuſqꝫ recōdidit. Et tēplū btē Praxedi a fūdamētis extru it: multa quoqꝫ ſcōꝝ corꝑa ibi ⁊ grecoꝝ ꝯgregationē collocauit. Ferūt ēt beate Ce cilie tēplū ab eo ꝯdītū: vbi tāꝙͣ in hōeſtiori loco ipſius v̓gīs. necnō ⁊ Ualeriāi Ty burciſ corpora locarent̉. Multas ēt baſilicas vetuſtate qͣſſatas reſtituit. ⁊ multos captinos perſolutis creditoribus liberauit. Tandē cū nullū religiōis p̄termiſiſſet exemplū ſeptīo pōtificatus ſui anno moritur. ⁊ in baſilica Petri ſepelitur. Michael iunior. 40. cōſtatīopolitanus imꝑator poſt Leonē a ſe interfectū imꝑauit ānis. 9. Nā Michael ſenior cuꝫ ſe īperio abdicaſſet Leo Pardi patricij filius illi 821 ſuffectꝰ ē. Qui Gruminū Bulgaroꝝ regē Andrīopoli potitū. ⁊ ī Cōſtātīopoli arma vertentē eruptiōe facta circa vrbis menia īterfecit: q̄ res orientale īperiuꝫ per aliqd̓ tp̄s pacauit. ⁊ cuꝫ īperaſſet anniſ s. ab iſto Michaele dōeſticoꝝ comite īter fectus ē. ⁊ īperiū eideꝫ Michaeli ꝑ arma ꝯmiſſū eſt. Qui ⁊ venetiſ accepto principatu: inhibuit ne mercimonia occidentis ī Aſiam perferent: eiſqꝫ mandauit: vt

Anno .XI. Oūdi Epric. ¶ Liber Ludouicus Papa. 104 claſſem in auxiliū ſiculorum mitterent. Ugenius ſecūdus papa natiōe Ro. patre Boemūdo natus paſcali ſubſti tutus ſedit annis. 4. Cuius tp̄e octauū ſciſma fuiſſe ferūt inter Eugeni60ι6 g33 Aum hunc ⁊ zinziniū quendā ꝓpter patrū diſcordias. Ueꝝ Eugenius propter eius religionē/ ſcītatē doctrinā hūanitatē atqꝫ eloquentiā oīum ꝯſenſu declaratur pōtifex. Et inito pōtificatu: cū Roma fame laboraret: frumentū adeo in vrbem introduxit: vt nullibi vilius ꝙͣ Nome annona vēderet̉. Paupeꝝ v̓o pupilloꝝ ac viduaꝝ cās ita tutatus ē vt ab omnibus pauperuꝫ pater appellaretur. Tandeꝫ in artibus his pōtifex hic optimus perſeuerans ab emulis(vt quidā aiunt) oculis excecatus martyrio coronatur. ⁊ in baſilica beati Petri ſepelitur. Aletinꝰ papa pr̄ia Ro. patre Leōtio natꝰ: Eugenio ſuffectꝰ ſedit diebus Papa. 105 40. ꝗ apd̓ Paſcalē ⁊ Eugeniū pōtifices ſcīſſimos a teneris āniſ enutritꝰ Adoctrinā ⁊ rōnē bene viuēdi vſqꝫ ad maturā etatē didicit. adeoqꝫ v̓tuoſuſ ⁊ ſanctus evaſit: vt cū tantū dyaconus eēt ſūmum pōtificatus gradum meruerit. 609 5 Creatus vero oīum cōſenſu pōtifex: nō ſecus ꝙͣ in priuata vita ſe hūit.ſ. in pieta. te: clemētia: ⁊ liberalitate: ita vt nulli maioꝝ in pontificatu ſecūdus ſit habitus. ve rū exigētibus fortaſſe hominū peccatis: qui tūc erat quadrageſimo pontificatꝰ ſui anno mortē obijt. ⁊ in beati Petri baſilica ſepultus eſt. Papa. 106 Regorius qͣrtus papa ciuis Ro. ⁊ patre Ioāne natus Ualētino ſucceſſit. h ſedit ānis. 16. vir nobilitate īſignis: ſanctitate claruſ: doctrina ⁊ eloquētia p̄cipuus: diligentia ac ſollicitudīe rebus in oībus admiratione dignus: ꝙ 600 41 corpus beati Gregorij trāſtulit. ⁊ vbi nūc iacet magnis cū ornamentis collocauit. Corpora ēt Se baſtiani ⁊ Tyburciꝭ ad baſilicā Petri tranſferri curauit. Hic roge tu Ludouici imꝑatoris omniū ſcōrum cōmemorationē in kalen. nouē. inſtituit ob ſeruandā: quam quidē celebritatem galli ⁊ germani primo obſeruare ceperūt. Obijt autem hic ſanctiſſimus Gregorius pōtificatus ſui anno. 16º. ⁊ in baſilica beari Petri ſepelitur. Et tunc ſedes vacauit dies. xv. Grandinē aūt mire magnitudinis ꝑ hec tēpora in galliā decediſſe tradunt: que pec cora multa: ⁊ nōnullos homines interemit. viſa eſt tunc quedā grando inter ceteras duriſſima longitudinis pedum duodecim exiſtens. S33 Centūcellenſis Ethrurie oppidū: qd̓ nūc ciuitas vetus appellat̉ his tēporibꝰ ab Aphris ⁊ ſarracenis in eiuſdē portū ex aphrica delatis occupata ⁊ bōis oībꝰ expolia ta exuritur. Iā pridē Gregorius tertius(vt ſupra dictuꝫ eſt) id oppidū pene deſer tum reſtituerat. Fuit hic locus in quo Adrianus imperator cētuꝫ edificauit cellas centū indicibus ibidē inſtitutis ꝓ audiēdis cauſis eo p̄ſente deputatas. Quo ī lo co diuus pr̄ Auguſtinus Eremitas ſāctos inuiſit. ⁊ ibidē nōnullos edidit libros: ipſe Retractationū ſuarum libro ꝯmēorat. Et ſūt qui dicant eundē libros de Trini tate ibidē incohaſſe. Hi aūt Sarraceni inde Romā ducentis vrbē oppugnauere. ⁊ incēſis ſuburbanis. ac beati Petri Pauliqꝫ baſilicis exuſtis: a Guidoue Lōbardie marchione cū longobardis ſuis ex italia pulſi ſūt. Qui ex italia recedētes Tarentū ⁊ Siciliā oēm inuaſerūt: quam magna ex parte occupato panormo vaſlauerunt. Bonifacius aūt Corſice comes cū auxilijs quorūdā Tuſcorū claſſe in aphri ca delatus: inter Uticam ⁊ Carthaginem quater cum eiſdem congreſſus tantam hominum ſtragem edidit: vt coacti ſint mauri ſuos ex Sicilia reuocare: qui pr̄ie laboranti opē ferrent. Hac itaqꝫ ratiōe Italia ⁊ Sicilia hoſtibuſ liberate ſūt. ¶ Bartholomei apoſtoli tranſlatio. Sicardus Beneuentarum prefectus huic bello preſens exiſtens: veritus ne ſāctiſſi mi Bartholomei corpus in barbarorum manus deueniret: illud ex Lypari Beneuentum tranſferri curauit. ¶ Uiri diſciplinis excellentes. Rabanus monachus ⁊ Maguntinus archiepiſcopus: Theologus clariſſimus ⁊ in ſignis poeta: per hoc tempus in proſa ⁊ carmine duobus dicendi modis plurimū valuit: qui ⁊ multos commentatus eſt. ⁊ edidit libros. Quorū tituli ſunt iſti:

Anno XI. Liber Chriſti Oūdi Ludouiens Super geneſim li 4 īcipit In prīciº fec̄ deꝰ Suꝑ epl̓am ad Ephe. De inſtitutione clericoꝝ li i Exodus exatus Super Exodum li 4 Super leuiticuꝫ li i Sequentis libri Ce laudibus ceucis Et ſuper paralipome. ⁊ machabeoꝝ cōmentatus eſt. Soper deutronomiūli i Super Mattheuꝫ li s Expectationē itaqꝫ hūit ⁊ ſermōes ad ppl̓m elegātes. Strabus eminētiſſimꝰ theologꝰ ⁊ ꝯmētator diligētiſſimus Rabani ipſiꝰ auditor. nec ip̄o p̄ceptore īferior ꝑ hec ēt tēpora in p̄cio fuit. Qui teſtāte Uicētio gallico ī hiſto riali ſpeculo hec que ſubiecta ſūt perpulchre commentatus eſt. vꝫ. Suꝑ libꝝ nūeri li i Super Regū li 4 Suꝑ Iudithli ⁊ Suꝑ heſtet li i Suꝑ librū ſapientie li z Suꝑ eccl̓iaſticū li io Suꝑ hiere. li i. Suꝑ machab. li 3 Suꝑ actꝰ apl̓orum li i De offōeccl̓ie li i Ad ludouicū īꝑatore ⁊ multa alia. Theophilus Aurelianēſis ep̄s vir genere: ſcīa ⁊ diſciplina p̄cipuus his ēt tēporibus ad Ludouicū imperatorē falio accuſatus carceri mancipat̉: vbi ⁊ nōnulla inſignia: ⁊ p̄cipue v̓ſus illos: qui in Ramis palmaꝝ ante fores tēpli cātant̉ cōpoſuit: vꝫ. Gloria lauſ ⁊ honor tibi ſit rex chriſte redēptor. Quibꝰ editis contigit imꝑato rem in feſto palmaꝝ illac iter facer̄: dū ep̄s illos decātaret. Quibus imperator de molitus epiſcopum optimum abſoluit. ⁊ ad ſuū ep̄atū cū gloria remiſit. Deuſdedit mōtis caſſini abbas vir religioſiſſimus hiſdeꝫ tēporibus ob ſctītatem ⁊ doctrinā in p̄cio fuit: quē tandē Sicardus beneuētanorū tyrannus captū ob dene 854 gatā pecuniam in carcere coniecit. Quo quidem in loco non ſine ſāctitatis ⁊ martyrij opinione mortuus eſt. Theophilus qͣdrageſimuſprimus cōſtātinopolitanus imperator Michaele iuniore mortuo: imperauit ānis. xv. hic eſt: quē Michael p̄dictus cū claſſe aduerſus ſarracenos miſerat nō auſus illis congredi a Petro venetoruꝫ duce ſexaginta Triremium claſſem obtinuit. Cui cōuinctus in ſarracenos duxit: illi vela ventis deder̄. Tarentina obſidione ſoluta. Sed caſu magis ꝙͣ virtute Sabbas ſarracenoꝝ dux cū chr̄ianiſ ꝯflixit: victorqꝫ oēſ venetoꝝ triremes cū militibꝰ aut cepit: aut demerſit Theophilus cum paucis Cōſtantinopolim fugit. Elati hac victoria ſarraceni oīa longe lateqꝫ populantes: cuꝫ Anchonam ciuitatem diripuiſſent: domumqꝫ redirent permittente deo fluctibus obruti ſunt. Petrꝰ Gradenicus Pola oriūdus qͣrtuſdecimus venetoꝝ dux Ioāni duci ſuffectus 836 ducauit ānis 29. hic ſuſcepto magr̄atū ſtatim Ioannē filiū ducatus conſortē fecit ⁊ eccleſiā ſancti Pauli in vrbe edificauit. Inde rogatus a Theophilo imperatore ꝑdicto ex ſenatꝰ cōſulto ſexagīta naues in ſubſidiū ꝯtra ſarracenos miſit: que oēs tandem a ſarracenis ſuperati: vel merſe vel capte fuerūt. Eo etiaꝫ regnante pꝰ predictam cladem quaſdā etiam naues mercimonijs onuſtas ē Syria venientes idē Sarraceni in ſinum tergeſtinum omnes interceperunt. ⁊ omnes mortales in illis repertos ad vnum vſqꝫ trucidauerunt. Is enim cum vir doloſus iniquus habere tur. Cuius intentio omnis ad rapiendum comprimendumqꝫ duceret̉. ⁊ omnia ꝑ nephas coaceruare anniteretur: ſeditione contra eum orta apud ſanctum Iachari am finitis veſperis obtruncatus eſt. ⁊ in eodem loco ſepultus. Sunt tamen qui di cant id filio Ioanni duci: non ſibi eueniſſe. Lotharius Otharius Ludonici imperatoris filius tertius gallorum imperator: imperauit cum Ludouico filio: quem imperij conſortem fecerat annis ꝗndecim. Huic Lothario Pipinus ⁊ Ludouicus: ac Carolus cognomēto s91 6040 Caluus fratres fuerunt. Sed Ludouico pio patre defuncto: pro Aquitanie re gno quod eoꝝ frater Pipinus iam deſunctus tenuerat decertar̄ ceperunt. Ludo uicus enim ⁊ Carolus contra Lotharium hunc eorum fratrem pro huiuſmodi partes acriter dimicarunt. In quo quidem prelio multi vtrinqꝫ cecidere. Lotharius tamen poſtremo victus ex agro Frontanici Aquiſgranum confugit. Indeqꝫ deturbatus inſtantibus hoſtibus Uiennā cum coniuge ac liberis ſe contulit. Inſe cuti etiam eo fratres cum exercitu ſunt. totumqꝫ comitatum in prelio Lotharius amiſit. ⁊ vix ſolus e trecentis equitibus a tanta ſtrage fuga prolapſus eſt. Sꝫ Ser gius pontifex his auditis totius regni interitum miſeratus ad eos placandos ex

Anno .XI. Dūdi Ehriſi Liber Lotharius Italia legatos miſit: qui vna cū regni proceribus pacis federa inter eoſ hoc pacte cōpoſuerunt: videlicet vt pars illa occidētalis regni q̄ a Britānico oceano vſqꝫ ad Moſan flumen ꝑtinet: Carolo Caluo obtēperet. Ludouico vero germania vſqꝫ ad Rheni fluēta. ⁊ ꝗcquid tranſrhenū genitor poſſediſſet cōtingeret. Lotharius aūt cū imperij titulo Romā obtineret cū Italia ⁊ ea parte gallie: que olim Narbonēſis nūc romana ꝓuintia vocat̉. addētes etiā eam parte que inter Scaldum ⁊ Rhodanū fluuios lothoringe nomē accepit a Lothario. Rebus ita cōpoſitis Lo tharius Ludouicū filiū ſuū regni ſociū aſciuit. Et cū ſenex effectuſ eēt. ⁊ ipſe inter filios regnū diuiſit. relinquēs Ludouicū imperatorē. Ipſe aūt ſuſcepto mōachoꝝ habitu. non ita multo poſt vitam cum morte mutauit. Papa. 107 Ergius ſecūdus papa ex Sergio pr̄e romāo natus: poſt Gregoriū ſedem beati Petri accipiēs ſedit ānis. 2. ⁊ mē. 3. hic cū prius Oſporci vocaretur ob deformitatē noīs mutare vocabulū coactus ē ⁊ Sergiū ſe appellari fe 60 5 846 cit. Et inde mutandoꝝ nominū ꝯſuetudo aſſūpta fuit. Ferunt hūc ex illuſtri familia natū a ſuis maioribuſ nō degeneraſſe Quippe q̄ nutritus fuerat a ſanctiſſimis pōtificibus Leone tertio Stephano quarto. ⁊ Eugenio ſecūdo: quoꝝ moribus ⁊ doctrina plurimū claruit. hic pōtificatu ſuſcepto in ornādis templis animuꝫ adie cit. ⁊ inter cetera baſilicas Silueſtri Martini vetuſtate collapſas reſtituit: ī eaſqꝫ multa ſcōrum corpora collocauit. Et iuxta baſilicā Silueſtri mōaſteriū a fundam̄ tis in honorē apl̓oꝝ Petri ⁊ Pauli conſtruxit: vbi iugiter res agebat̉ diuina. Re aūt publica optime ab Sergio iſto gubernata: pr̄ie pater apellatus ē: ⁊ moriēs in beati Petri eccl̓ia ſepelit̉. Et poſt vacauit ſedeſmenſes. 2. ⁊ dies. 15. Michael tertius Theophili imꝑatoriſ filiꝰ ſecūdꝰ ⁊ qͣdrageſimꝰ cōſtātinopolitanꝰ imꝑator pr̄e defūcto imꝑauit vna cū Theodora mr̄e ānis. ii. ⁊ poſtea ſolꝰ āniſ. 13. ꝗ imꝑio ſuſcepto legatos ad Nicolaū pontifice̓ Ro. ad inuiſenda apl̓oruꝫ limina mi ſit: quibus ⁊ patenā auream: calicēqꝫ aureū iuſti ponderis cū gemmis magne extimationis ornatum dono tranſmiſit. Quos legatos pontifex per benigne ſuſcipiēs etiam cum muneribus domum remiſit. Hic Baſilium quendam imperij conſortē fecit: qui paulopoſt vt ſolus imperaret: dolo interfecit. Papa. 108 Eo quartus papa mōachus exiſtens ex Rodulpho patre Romano natꝰ Sergio ſuffectus ſedit ānis. 8. men. 3. ⁊ diebus. 6. vir ſane in oī religione Innocētia: pietate: hūanitate: bōitate ac doctrina eccl̓iaſtica inſignis: cuiꝰ 6047 848 geſta p̄clara ſi cuncta ſcriberent̉. volumīs modū excederēt. Fuit preterea tante ſan ctitatis: vt or̄onibus ſuis baſiliſcū ſerpentē: cuius venenatu āhelitu perierant mul tile fornice ſācte Lucine depulerit. Cruciſqꝫ ſigno maximū illud incēdiū extinxit/ quod diu ꝑ domos ſaxonū ⁊ lōgobardoꝝ vagatū fuerat: ⁊ diui Petri Baſilice ap propinqͣbat. Ob cuius rei mēoriā mandauit aſſūptiōis octauas: quibus hoc mira culū patrauit: ꝑpetuo celebrādas. Hic vrbis menia ⁊ portas vetuſtate collapſaſ re ſtituit. ⁊ turres. 15. a fundamentis erexit. Quattuor coronatoꝝ corpora ſua diligē tia inuenit: ꝗbꝰ ſub altari collocatis eoꝝ templū inſtaurauit. ⁊ multa ſāctoꝝ aliorū corpora ibidē addidit. Dū his ſāctiſſimis vacaret rebus. Sarraceni cū magna claſ ſe ꝯtra ne apolitanos Romanoſqꝫ venere: contra quos pōtifex ipſe quanta potuit manuleis ſtatim auxilio fuit. Uerū ut ſanctū decebat pontificem primo āte deum or̄onē fudit dicēs. Deus cuius dextera beatū Petrū ābulantē in fluctibus ne mer geret̉ erexi. ⁊c̄. ⁊ ſigno crucis cōtra hoſtes facto pugnandi copiā ſuis fecit: qui pꝰ lōgū certamē hoſtes virili aīo ſuperarūt atqꝫ fugarūt. Indeqꝫ Romā cū gaudio re uerſus ſtatim Uaticanū menibus cinxit: ⁊ a ſe locū Uaticani leoninā vrbem ap pellauit. Cōſueuerāt.n. hoſtes ātea leui incurſione baſilicā Petri in Uaticāo ſpo liare. ⁊ propterea id pōtifex effecit. ⁊ vrbē quidē ip̄am quinqꝫ annis abſoluit. Po ſtea fores Petri a ſarracenis direptas ex ipſoꝝ ſarracenoꝝ manuaijs reſtituit. Tā dem repletus bōis oībus ad celeſtia regna volauit. Cuius corpus. 16º. kalē. Augu ſti collachrymātibus cūctis in beati Petri baſilica ſepelit̉. Et inter ſāctos relatus eo die eius feſtū celebrat̉. Et extunc ceſſauit epiſcopatus dies. 15. Alidulphus vngloꝝ rex chr̄ianiſſimus vir ⁊ Ro. eccl̓ie deuotiſſimus hoc anno re

XI. Chriſti Mūdi ¶ CIBer Ludouiens ẜs mare cepit. ⁊ regnanit annis. 7. Qui ob ſingularē religionē vniuerſā inſulaꝫ Ro. 350 eccleſie tributariam fecit. conſtituitqꝫ vt ſingula domus quot annis ſingulos argē pſi eccleſie perſomeret. Ludouicꝰ ẜꝰ Udouitus ſeūdus qͣrtus galloꝝ imperator pr̄e Lothario defuncto īpera uit annis. 2. i. Nā lotharius iā natus grādeuus ſūpto mōachi hītu. hunc dimꝑatorē deſignans cū exercitu in Italiā miſit. Qui nimia elatus felicita te. quocūqꝫ iter faciebat: oīa cedibus ⁊ rapinis inuolnebat. Ueꝝ cū Rome appro g56 60 55 pinquaſſet ei honoris gr̄a Romāi ciues obuiauerūt. Quāobreꝫ ferocitate depoſi ta mitior eē cepit: ꝙ ei p̄ter ſentētiā ingredi vrbē liceret: deductuſqꝫ cuꝫ crucibus ⁊ clero ad beati Petri gradus: pōtificē Sergiū offendit: ⁊ mutuis oſculis: mutuaqꝫ ⁊ data ⁊ accepta ſalutatione in octaua pēthecoſtes tp̄ibus btī Petri pariter ſūt ingreſſi: vbi pōtifex ip̄m Auguſtū deſignās corona imꝑij eū coronauit. Atqꝫ quicꝗd honeſti poſtulaſſet(quo citius ab vrbe diſcederet) facile cōceſſit. Ceſar igit coronatus ſtatī Roma egrediens: pacato agmine Papiā conceſſit: vbi deīceps omnem vitam ſuā Romā eundo ⁊ redeūdo contriuit. Seditiōes tamē ⁊ conſpirationes a Carolo filio ſuſtinuit. Quā ob cām multos in ciſalpina gallia prīcipes propter ſu ſpitionem interfecit. Edimūdus Angloꝝ rex hoc āno poſt Alidulphū anglis regnare cepit: ⁊ regnauit 857 annis. 14. vir quidē religione ⁊ ſcītate p̄cipuns: qui adanis īfidelibus multas ꝑferens īcurſiones. tandē vaſtata Anglia bello cōprehēſus martyrio coronat̉. Dannes ſeptīus papa anglicus natione: poſt Leone ſucceſſit: ⁊ ſedit āniſ duobus ⁊ men. 5. Hūc tradunt fuiſſe feminā q̄ adoleſcens admodū ex an glia athenas cū quodā doctiſſimo viro amaſio ſuo ꝓfectalibide bonaꝝ artium p̄ceptores audiēda tm̄ ꝓfecit: vt Romā veniens paucos admodū etiam in ſa cris litteris haberet pares. Ea enim legēdo: diſputando: docēdo: orādoqꝫ tantam 858 60 57 beniuolentiā ⁊ auctoritatē ſibi comparauit: vt mortuo Leone in eiuſdē locum(vt multi affirmant) omniū conſenſu pontifex crearetur. Uerū poſtea a familiari cōpreſſa grauidatur. ⁊ papa exiſtens peperit. Nā ex Uaticano ad lateranēſem Baſi licaꝫ aliquando ad letanias ꝓfecta inter coleſeū ⁊ ſanctū Clementē doloribus ciruenta pepererit. ⁊ eo loci mortua ē: atqꝫ ibi ſine ullo honore ſepultā ferunt: quam nonnulli inter pontifices non nūerant. Hanc ob rem pōtifices cōſpeuerunt quan do ad lateranenſē baſilicam ꝓficiſcūtur deteſtandi facinoris cā viam cōſulto decli nare. Et ad euitandos ſimiles errores: ſtatutū fuit ne quis de cetero in beati Petri ſede collocaretur prius ꝙͣ per foratam ſedem futuri pōtificis genitalia ab vltīa dyacone attractarentur. Papa. 109 Enedictus tertius papa natione Ro. patre Petro oriundus poſtea ſuffeI bctus ſedit annis duobus men. 5. ⁊ diebus. 6. qui ob vite ſcītatem merito Benedictus appellatus ē. Ferunt.n. in huius electiōe oēs patres ſic vna g60 6059 nimiter conuēiſſe. qd̓ viderctur tanꝙͣ ſydus a deo in terras miſſū Is autē flendo deuꝫ ac ſanctos teſtes faciebat ſe nequaꝙͣ dignū eē: qui tāte ſedi p̄ficeret̉. Sed oī bus acclamantibus ⁊ eius electionē approbatibus inuitus pōtificiū munus ſuſceQuod cū inijſſet perſepe ⁊ ieiunijs et orationibus vacabat: deum rogitās vt ſan cte ⁊ integre eccleſiam gubernare poſſet. Qui tante māſuetudīs: tanteqꝫ aīoſitatiſ fuit vt tā in magiſtratu ꝙͣ in priuata cōſtitutus vita carus omnibus ⁊ gratus vide retur. Nā quicquid in pōtificatu verbis inſtituit: facto ⁊ opere in omnibuſ ꝯproba uit. Opera miſericordie cupidiſſime perſoluēs: funeribus ſacerdotū ſēper intereē volebat viſitabat infirmos. alebat pauperes. deſperatos ac calamitoſos ꝯſolabat̉ Necnō ⁊ viduas: pupillos oppreſſoſqꝫ acerrime tutabatur. ⁊ his artibus oēm vi tam ſuam cōtinue deducebat. Multaſqꝫ eccl̓ias vetuſtate collapſas in vrbe reſtituit: eiſqꝫ ml̓ta dōa obtulit. Dādē vir ſāctus moriēs ſuum corpus āte fores eccl̓ie Papa. iio beati Petri ſepeliri mandauit. Et tunc uacauit ſedes dies. 15. Icolaus primꝰ papa patria Ro. patre Theodoſio pꝰ Benedictū ſedit an 563 6062 h Ln̄is. 9. mē. 2. ⁊ diebꝰ. 2o. Et ſūt ꝗ dicāt pꝰ hūc ſedē uacaſſe ānis. a. men. 7. ⁊ diebus. 20. Hic magno Gregorio in oībꝰ ꝑſimilis fuit: a teneris quippe

Anno Mūd Epriſi ¶ Liber .XI. Ludouicus ẜus annis bene ⁊ ſancte educatus extitit. Qui etiā Benedicti predeceſſoris ſui corpul ꝓprrijs manibus tumulo cōmendauit: queꝫ ⁊ poſt multas or̄ones: vigilias ⁊ ieiunia patres pōtificē licet abſentē creauere. Quo audito Gregorij more in Uaticanum fugiens vitandi honoris cā ſe latuit. Sed inuētū in atriū lateranenſe perduxe runt. nolentēqꝫ etiā in ſolio collocarunt apoſtolico. Deinde in baſilica Petri conſecratus ſumpta de more pōtificia corona: multa cū Ludouico Ceſare: qui p̄ſens aderat locutus ē: tū ad pontificatū: tum ad impetiū pertinētia Michael quoqꝫ cō ſtātinopolitanus imperator audita eius famna(vt p̄miſſum ē) viſendi gr̄a legatos cū muneribus Romā trāſmiſit. Aū aūt hio pōtifex poſt multas perturbationes a moleſtijs liberatus eēt: multas baſilicas reſtituit. Poſtea Ludouico approbante multa Gratiāno teſte inſtituit: ne.ſ. vllus ſecularis prīceps: aut rex ea que ſacerdo tum ſūt de cetero vſurpare p̄ſumerent: vt hēmus in canoe. io. di. c. Imperiū veſtꝝ Mandauitqꝫ vt decretales: epiſtole vim auctoritatis vbiqꝫ haberent. 19. di. c. Ro manorū pontificū. Uetuit itē ſub anathematis pena ne qui inferiores ſuperioribꝰ maledicerēt. ri. di. c. Submittit̉. Conſtitutionē preterea perpulchrā de romāo pō tifice deligēdo ordinauit. 23. di. c. In noīe domini noſtri. Mandauit preterea omnibus fidelibus ne miſſā ſacerdotis cōcubinarij audirēt. 32. di. c. Nullus miſſam Decreto quoqꝫ publico ſtatuit: ſi quis ꝓ papa ſe ingereret: niſi vnanimiter ab omab oībus eſſet electus: ut nō apoſtolicus: ſed apoſtaticus cenſeret̉. 79 di. c. Si ꝗs apoſtolice ſedi. Mandauit ēt iudicibus oībus nullā ſentētiam ferrent parte abſen te. 3. q. 9. c. Reuera. Noluit item decreto eodem vlluꝫ a ſede ſua deiici epiſcopum: ꝓpter infirmitatem. 7. q. i. c. Pontifices. Cōſtituit inſuꝑ nuptie non clādeſtine: ſꝫ publice celebrari. 30. q 5. c. Noſtrates. Voluit deniqꝫ vt in cena domini ſacerdoteſ ꝓpter ſolennitateꝫ inſtitutionis ſacramēti. Gloria in excelſis deo in miſſa canerēt: de conſe. di i. c. Gloria in excelſis. Noluit p̄terea baptiſmi ſacramentū irritari. ⁊ ſi a pagano mīſtraretur: de cōſe. di. 4. c. A quodā iudeo. Hic demuꝫ pōtifex in omni v̓tutis genere p̄ſtans: cū moreret̉ ex teſtamento mandauit ſuuꝫ corpus ad exēpluꝫ predeceſſoris ſui ante fores Petri templi ſepeliri ſanguinē apud Brixiā ciſalpine gallie vrbē hoc anno tres dies ⁊ noctes pluuiſſe fertur. Locuſte innūerabiles tēpeſtate hac in gallia apparuere: ſenes alas: ſexqꝫ pedes habētes: q̄ in caſtroꝝ acies turmatim volitantes vniuerſa queque viriditatē habētia vaſtantes queque omnibus cōſūptis in britānicū mare ſeſe p̄cipites dedere. Sed a vētiſ ī terrā reiecte aerē īfecerūt: ꝑꝑ qd̓ maxīa ⁊ gn̄al̓ hoīuꝫ mortalitas ſb̓ſecuta ē. Tyberis quoqꝫ flu. ⁊ ipſe hoc āno adeo romanā vrbē vexauit: vt non niſi lyntheri bus e vico ad vicū trāſire liceret. Unde ⁊ multe baſilice in Roma: ac p̄ſertim ſācti Laurētij in lucina ⁊ mōaſteriū ſācti Silueſtri cū vniuerſa illa regiōe ita occupaue rit ut diluuiū inſtar̄ putaretur: qua inundatiōe multe domus: multeqꝫ arbores euerſe ſint. Sata quoqꝫ Rome ⁊ in tota ciſalpina gallia diſſipata ſunt. ¶ Bulgarorum conuerſio. Bulgaroꝝ rex hiſdē tēporibus lr̄is ⁊ admōitionibus Nicolai pōtificis ad fidē chr̄i cū oī ſua ꝓuincia ꝯuertit̉: quibus ⁊ pōtifex ep̄os ac p̄ſbyteros deſtinauit: qui neophitos in fide ꝯfirmarēt: pulſo inde photino. Cuiuſ fraude idem bulgari in errorē delapſi fuerāt. Hoꝝ aūt rex tante fuit ꝑfectionis: vt maiore filio in regē ſubrogato ipſe monachoꝝ hītū ſuſceperit. Ueꝝ cū idem filius ſe ad idolatriam v̓tiſſet pr̄ reſūpta dignitate eū ē regno deiecit. ⁊ eius effoſſis oculis in carcereꝫ coniecit. Et iu niore filio in regnū collocato ipſe rurſus hītū reaſſūpſit. poſt mortē tamē regiſ pri mi Bulgari non ita multo poſt donis ⁊ pollicitatiōibus cōſtātinopolitarū ſacer dotū corrupti latinis ſacerdotibus pulſis grecos receperūt: que quideꝫ ſeditio ma lorum incendia inter grecos latinoſqꝫ ſuſcitarunt multa. Urſus particiacus Petro duce venetoꝝ merito obtruncato: cūctis applaudētibus venetis quintuſdecimus dux ſuffectus ducauit annis. 17. ⁊ men. 7. Hic autē anno tertiodecimo magr̄atuſ ſui Ioannē filiū ſuū ducatus ꝯſortē accepit. Qui vt vir in gentis aī ⁊ patrie amator maxīas res nō minus Italie ꝙͣ veneſtis glorioſus geſſit Quia ſarracenos ꝗ̄ Anconā ciuitatē ſpoliauerāt ⁊ incēderant: atqꝫ omneꝫ Italie

Anno XI. Chriſti Oūdi ¶ L iber Ludouicꝰ ẜꝰ. oram: que ab Ancona ad Idruntū vſqꝫ intercedit affixerant ab italia oīo pepulit atqꝫ ita ſua v̓tute italia omnis pacatiſſima reddidita fuit. Eo aūt ob clariſſimo fa cinore geſto: Baſilius grecoꝝ imꝑator ad gratificationē rei bene geſte: Urſuꝫ hūc ꝓthoſpartarium declarauit ſuum: ꝙͣobrē ⁊ ipſe dux accept. muneris gr̄as relaturus. Cāpanas duodecim magni pōderis imperatori Cōſtantinopolim dono mi ſit he quippe campane prime fuerūt quas greci habuerunt. Baſilius Michaelis imꝑatoris filius. 43. cōſtantinopolitanꝰ imꝑator hoc āno mor tuo pr̄e imꝑare cepit. ⁊ imꝑauit annis. 17. Huius rogatu pro Bulgaris nuper ac Chriſti fidem(vt diximus) ꝯuerſis Synodus apud oſtantinopolim Adriano pontifice ꝑmittente habita ē: vbi poſt longā ꝯtentionē Bulgaros(eo ꝯtradicente) Romane ſedi ſubiectos eſſe debere adiudicatum eſt. Papa. iii Orianus ſecūdus papa: Thalato patre romano genitus poſt Nicolaum ſuffectus ſedit annis. 5. ⁊ men. 19. vir ꝗdem liberalis: ⁊ in pauperes muni ficus. Cuius rei cā et nolēs pōtifex creatus ē. Et Ludouicus imperator 473 6072 hoc audito legatos ſtatim Ro. miſit. ⁊ huiuſmodi electionē approbans Romāos plurimū laudauit. Qui pontificatu aſſumpto: oīa que ad honorem dei pertinebāt circūſpiciens verbis ⁊ exēplo: atqꝫ auctoritate tū ſua. tū maioꝝ vnūquenqꝫ ad be ne beateqꝫ viuendū cohortatus eſt. Tandē autem cū ſeſe omnibus Chr̄i eccleſie hoſtibus quoad fieri poterat obieciſſet: cum mortuo Ludouico imperatore Caro lum filium inuncturus eſſet: moritur. ⁊ in baſilica petri ſepelitur. Et tunc ceſſauit ſedes dies duodecim. Papa. i12 Dannes octauus papa natiōe Ro. patre Gundo Adriano ſucceſſit. ⁊ ſedit annis. io. hic cū in initio ſui pontificatus Carolū ẜm qui tum Romā venerat: imperatorē inūgere decreuiſſet a Romāis capitur. ⁊ in vincula M9 69778 coniicitur. Sed adiuuātibus quibuſdā amicis ſuis fuga ꝓlapſus ad Ludouicum Balbū regem in Franciā ſe contulit: vbi per annū moratus ē. ⁊ ibidē inuncto Ludouico rege a Carolo tertio Romā vocatus redijt: eūqꝫ etiaꝫ inūctum imperij diademate ornauit. Hic apud Trecas vrbem conſilio hīto multa ad fideꝫ ꝑtinentia ibidē Gratiano referēte conſtituit. Et inter cetera ſtatuit ſiquis ſacerdos: aut lay cus homicidium perpetraret: nullatenus ad ſacros ordines admitteret̉. ⁊ nec miſſam celebrare preſumeret: vt hētur in canonē. F0. di. c. Miror. Statuit iteꝫ: Si ꝗs ſacrū de nō ſacro abſtuliſſet: aut nō ſacrū de ſacro: ſacrilegij pena mulctaret̉. i7. q. 4. c. Si ꝗs. Hic vir eruditiſſimus fuit: qui adhuc dyaconus exiſtes magni Grego rij vitam qͣttuor libris exarauit. Tādē mortuus in bti Petri baſilia ſepelitur. Arolus ſecundos cognomento Caluus Ludouici p̄dicti imperatoris fr̄ 77 697 6 quintus galloꝝ imperator ānno primo Ioānis predicti pape imperare ce pit ⁊ imperauit annis. 6. hunc Carolū caluū: cū Ioannes in principio ſui pōtificatus Auguſtum appellaſſet. Indignati filij ludouici cuꝫ multo exercitu in Italiā cōtra ipſum Carolū deſcēderunt: ut eundē patruū ſuum imꝑio ſimul ⁊ vita priuarent. Quibus auditis Carolus cū exercitu mox Ueronā properans. Tri dentinos ſaltus nepotibus occludere decreuit. Sed apud Mantuā langore corre ptus venenata potione: quā Sedechias Hebreus quo medico vtebat̉ dedit: mor tuus. Quo defūcto Ioannes poͣtifex totis viribus eius filium Ludouicū Frācie regē ſubſtituere īperatorē ſtuduit. Romani aūt proceres ab oībus ornatibꝰ obſtite re ne id efficeret̉ cupiētes Corolū tertiū Germanie regē imperatorem eſſe. In ea vero ſeditione cum non deeſſent qui Ludovico fauerent: pontifex a Romanis ca pit̉: ⁊ in vincula coniicit̉. Hic autē Carolus multa mōaſteria ⁊ et eccleſias multas condidit: ⁊ rem diuinam admodum auxit. Sarraceni ēt hoc tp̄e Cretā inſulā īgreſſi: ⁊ ea potiti ſtatī magna claſſe italiā ītrātes 87 9 vniuerſa q̄qꝫ vaſtauerūt ⁊ circūqͣqꝫ diſcurrētes mōaſteriū montis caſſini diripue runt: ꝓpter qd̓ vocatuſ Ioānes potifex: adiuuātibꝰ potiſſimū venetis: ⁊ alijs prīci pibus chr̄ianis magnā ſarracēoꝝ ꝑtem ex Italia ⁊ Sicilia expulit. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Ioannes ſcotus īgenij perſpicacis: vir ⁊ in diuinis rebus doctiſſimus huiꝰ Earoli

Anno .XI. Mād Ebri ¶ Liber Carolus ſus tp̄ibus in p̄cio fuit: qui ex Scocia in Franciā veniēs hyerarchiaꝫ Dyoniſij ipſius Caroli Ceſaris iuſſule greco in latinū trāſtulit. Poſtmodū libꝝ de nature diuiſio ne cōpoſuit. Sed ⁊ libꝝ de Euchariſtia cōſcripſit dānatū poſtea ī vercellēſi ſynodo ſub Leone nono celebrata. Demū hic: ſicut Uincētius refert liº. 24º hiſtoriarū ſuaꝝ a diſcipulis quos docebat ſtilis cōfoſſus īterijt. ⁊ martyr chr̄i hītus ē. Anaſtaſius ēt eccl̓ie Romane Bibliothecarius: ⁊ ipſe hiſdē diebus in p̄cio fuit: vir vtraqꝫ lingua eruditus: ꝗ ēt ſeptimā vniuerſaleꝫ ſynodū ⁊ hyerarchiā aliā Dyoni ſij. necnō multas ſcōꝝ vitas Caroli huiꝰ gr̄a in latinū elegāter ⁊ docte trāſtulit. Mimenus angloꝝ rex hoc anno poſt Edumūdū regnare cepit. ⁊ regnauit annis. 22. Qui dū galliā vaſtar̄ nō deſiſteret a ſācto Maureliōe interfectus ē. Quo mortuo Angli īter ſe de regno ꝯtendētes a crebris eoꝝ excurſionibus ceſſauerunt. ⁊ tātoꝝ malorum galli immunes fuerūt. qoci cgt Arolus tertius ꝯgnomēto groſſus ſextuſ galloꝝ impr̄. īꝑauit an. 12. hic gal c Ilie ⁊ germāie rex exn̄s a Ioāne pōti. vt ei liberius in vrbe Ro. viuer̄ lice ret imperiſ corona donaiꝰ ⁊ Auguſtus appellatus ē. Voluerat.n. vt dixi mus Inānes pōti. Ludouicū balbū ſuꝑioris Caroli filiū frācoꝝ regē imꝑatorē de clarare. Sed romāi ꝯturbati ip̄m pōti. in vinculis ꝯiecere. Quibꝰ malis ꝑmotᵈ pō tifex poſtꝙͣ Ludouicus. 2. ānis īperaſſet: ⁊ iā aſſūpto venēo obiiſſet: Carolū hūc inūxit. ⁊ ſolus īperauit annis. i0. Qui īperij diadēate ſuſcepto: in normāos ꝗ fran ciam ⁊ lothoringiā vaſtabāt bellū mouit: eoſqꝫ tā acriter ꝑdomuit: vt Redifredus eoꝝ rex pacē petere ⁊ chr̄i fidē cū oī ppl̓o ſuſciper̄ coactus ſit: quē imperator ī gr̄aꝫ recipiēs de baptiſmatis. fōte leuauit. Ferūt hūc Carolū poſt multa bella cū Nor manis panonibuſqꝫ ſtrenue geſta ita aīo ⁊ corpore debilitatū fuiſſe: vt ab optimatibus ſuis imꝑio deiiceret̉. Quo deiecto Lādobertus lūgobardꝰ in italiā apd̓ Ra uenā mox regnū occupauit: ꝑꝑ qd̓ tā ī gallia ꝙͣ ī germāia atqꝫ italia ml̓tiplicata ſūt mala. Ludouicus autem ⁊ Earolus magnus Ludouici Balbi filij: hoc anno francis regnar̄ ceperunt. ⁊ regnauit annis.5. Ioānes patriciꝰ Urſi ducis filiꝰ pͥꝰ pr̄iſ īteritū. i5 venetoꝝ dux electꝰ ducauit āniſ. 6. vir diſciplinis oībꝰ(vt aiūt) aprime eruditꝰ: nō ludis: nō iocis: aut voluptatibus ītētus: ſed doctrinā ⁊ iuſte viuēdi ex pr̄is ſui imitatiōe ſumēs. Cuiuſtāta fuit īgenij dexteritas: tātaqꝫ eloquētia: vt facile ꝗcquid vellet. ⁊ qd̓ nollet diſſuaderet. Nihil tamē niſi ſanū. ⁊ ꝙ iuſticiā ſaꝑet̉ ī ſēatu ꝓponēs: ppl̓i ſui cōmoda miꝝ ī modū curāt ſolꝰ Comaclū ciuitatē d̓ Rauēatibus ceꝑit. ⁊ ppl̓o adoidii. Nā ēt diuites in offōtinuit. pauꝑes pauit ⁊ fouit. ⁊ ciuitatē ml̓tis ī locis auxit. ⁊ eccl̓iaſ ſcōꝝ Cornelij ⁊ Cypriani in methamancenſi littore edificauit. Ueꝝ cuꝫ oīa bene ordinaſſet ſexto magiſtratus ſui anno voluntarie ſeſe ducatu abdicauit. Leo ⁊ Alexander Baſilij imperatoris filij qͣdrageſimuſquartus cōſtantinopolita nus imperator poſt patrem imperarūt in oriente annis. 17. Papa. ii3 Artinus ſecūdus papa natiōe gallus patre Palūbo poſt Ioānē octauum ſuffectus ſedit āno. i. ⁊ mē. 5. hic cū malis artibus pōtificatum obtinuiſſet 68g6 breuiter(⁊ merito) ī eo permāſit. Et ideo nihil dignū mēoria geſſit. Trianus tertius papa: Benedicto pr̄e Ro. natꝰ Martino ſuccedēs ſedit Papa. 114 āno.i. mē. 3. hic Gratiāo teſtāte ī initio pōtificatꝰ ſui. Statuit ne imꝑator d̓ cetero pōtifice creādo ſi aliquo mō ītromitteret ne ue ei anc̄taſ expeteret̉. ſꝫ voluit vt libera eēt cleri ſuffragia: vt hēmus in canōe. 62. di ꝑ totū. vnde ꝓpter 6959 43 eius aī magnitudinē clerus ppl̓uſqꝫ ro. maguā de eo ꝯcepit ſpē. Ueꝝ exigētibꝰ for taſſis hoīum meritis: qui tū erāt/ repētino tꝑ̄e ſublatus ē. ⁊ ingemiſcētibus cūctis ī brī Petri baſilica ſepelit̉. ¶ Normādoꝝ regni principium. Normania Galliarum regio a normanis nuperrime ad fidem conuerſis illam colētibus nomen aſſumpſit. hi enim vna cum Danis per galliā igne ⁊ ferro debachan tes a Carolo predico ita continuis prelijs attriti fuere: ut coacti fuerint Chriſti fidem ⁊ victoris leges accipere. Fuerat Carolo in animo omnino gentem hanc inquietam delere. Sed cum videret id non ſine ſuorum magna clade fieri poſſe

Anno Liber .XI. Ehriſti Mūdi Carolus tertius partem illam gallie illis ad incolendum ꝯceſſit: que vltra Sequanaꝫ flumen ē: ⁊ que hodie Normadia ab ip̄a gente vocat̉. Hac tn̄ lege ꝯceſſa: vt ſingulis annis vectigal frācie regibus aliquod afferēt: ne vi ſed Caroli imꝑatoris benignitate loca illa obti nuiſſe videret̉: Horū igitur prmus dux poſt Rhotifredū regē Robertus fuit: ꝗ genuit Gulielmū. Gulielmus Richardū. Richardus v̓o alium nomine Ricardū ſecun dū: ⁊ Robertū Guiſcardi ꝗ Apuliā: Calabriā ⁊ Siciliā(vt infra dicemus) denicit. ac Uenetos ⁊ Alexium grecorum imperatorē ſuperauit. Tephanus. 5ꝰ. papa: pr̄ia ro. pr̄e Adriano. poſt Adrianū pōtificiū accipiēs Papa iiſedit annis. 6. ⁊ diebus. 9. Hic ī multa perturbatione Normanoꝝ: Huno rū: ⁊ Italicoꝝ fuit: ſed multoꝝ viroruꝫ ſanctitate: ⁊ preſertim Luuhprādi 892 6991 ticinēſis eccleſie dyaconi: Uuldridi Bauari: ⁊ Berardi pictauincis ep̄i mirifice recreabat̉: quorum vita ⁊ moribus ita chriſtiana fides creuit: vt ⁊ monaſteria multa magnis ſumptibus ī vtraqꝫ gallia ſint ꝯdita Obijt aūt Stephanus ſexto pontifica tus ſui anno: ſepultuſqꝫ cum patribus ſuis in baſilica PetriPetrus candianus. 17. Uenetoꝝ duy anno pº huius Stephani pꝰ Ioannē ſuffectus: ducauit anno vno: ⁊ mē. 6. Uir ꝗdē preſtātiſſimꝰ: quē Sclaui vno ſuperati altero re integrato prelio apud Muranū interfecerūt: ⁊ ibi ī Gradēſi eccleſia a ſuis ſepultus ē. Quo mortuo Ioānes particiacus rurſus lꝫ inuitus ad magiſtratū aſſumit̉: ꝗ extinctis maximis ꝑturbationibꝰ cū ducaſſet mē. 6. iterū principatui abrenūciat. Petrus cognomēto tribunus. 18ꝰ. Uenetiarū dux: poſt Cādianū p̄dictū ſurrogatꝰ du 893 cauit annis. 23. ⁊ die. 7. Uir vtiqꝫ aīo ⁊ armis inſignis: q Ungaros ex Scythia pauloante in Panoniā delatos: ⁊ vniuerſam ꝓuinciā Uenetiā ferro ⁊ flāma vaſtātes ⁊ fedātes. nauali prelio aliquādo vicit: ⁊ in turpiſſimā fugā vertit. Nā cinitatē nouaꝫ hoc ē Heracliā: Elugiāqꝫ ⁊ ageris caput iam oīo populati fuerāt: ⁊ a Taruiſio vſqꝫ Mediolanum cedibus oīa fedarāt. Hic dux inter cetera monumenta. hanc ob rem partem vrbis Uenetiarū a riuo caſtelli vſqꝫ ad ſanctā Mariam in Iuban comuro cinxit: ⁊ canale maius cathena ferrea clauſit. Poſtremo pace vbiqꝫ parta moritur. ⁊ apud monaſterium ſancti Iacharie ſepelitur. Archangeli Michaelis apparitionē(vt eius legenda manifeſtat) huius Stephani pōtificis anno. 4º. in monte Gargano in Apulia iuxta Sypōtanā vrbeꝫ factā ſuiſſe conſtat: vbi ⁊ poſtea preclarū ſancti Angeli oppidū ob huiuſmodi memoriam vna cum templo edificijs: alioqꝫ apparatu clariſſimo ꝯditum eſt: ad qd̓ totius chriſtiani orbis populi maximo ꝯcurſu frequētare fertur. ¶ Ormoſus papa pꝰ Stephanū ꝗntū electꝰ ſedit annis. 5. ⁊ mē. 6. Hic cū Por tuēſis ep̄us eēt. Ioānis octaui pōtificis ſceuiciā veritus ep̄atuꝫ deſeruit: ⁊ Papa 116 lin galliā fugit. Sꝫ cū reuocatꝰ redire nollet anathemate notatꝰ eccleſiaſtica et dignitate priuat̉. hoc ideo(vt fert̉) ei accidiſſe: ꝙ eius ꝯiurationis ꝯſcius ⁊ auctor fuerit: qua Ioānes ip̄e pōtifex vincula ꝯiectus fuerit. Hac igit̉ ꝯtumelia permotus Formoſus ab vrbe diſceſſit: ⁊ iure iurando affirmauit ſe vnꝙͣ poſtea Roma: vel ad ep̄atuꝫ rediturū. Sꝫ Martinus Ioannis ſucceſſor ip̄m poſtea iuramēto ſolutū ī pa triam: ⁊ in ſuā reſtiruit dignitatē. Unde ad pōtificatū: nō ita multo poſt largitione potiuſꝙͣ v̓tute(ꝗbuſdā ꝯtradicētibꝰ) aſſumit̉. Hūc nil aliud memorie dignum egiſſe ꝯſtat: niſi ꝙ baſilicam Petri leui pictura exornauit ¶ Uri diſciplinis excellētes. Remigius altiſiodorēſis ep̄us: diuinarum ſcripturaruꝫ inſignis cōmentator: ꝑ hec q̄ dem tempora multa ad cōmune cōmodū cōmentatus ē: ⁊ potiſſimum in Oattheū euangeliſtam: ⁊ in Pauli epiſtolas Breno Ginginaci cenobij abbas pr̄ia Burgūdus ex quadā comitū clariſſima familia natus: his tēporibus ob ſanctitatē ⁊ clariſſimā doctrinā mirifice laudat̉. Gulielmus āt cognomēto piꝰ Aꝗtanie dux ⁊ Aluernie comes vir fide ꝯuerſationeqꝫ ac moribus ⁊ religione inſignis: his tꝑibus has ꝓpter v̓tutes maximo in p̄cio fuit. Qui cū virili ꝓle careret. Cluniacēſe monaſteriū ī pr̄no fundo Burgundie: in pago maſticēſi magnificētiſſimis inchoauit oꝑibus: ⁊ Brenonē predictū eidē loco abbatē prefecit deſignatis maximis prouentibus vnde monachi viuere poſſent.

.XI. Diqiᵐ xpiii ¶ Liber Arnulphus Rnulphus. 7ꝰ. galloꝝ imꝑator poſt Carolū tertiū. Imperauit annis. 12. hic GM 993 ¶ Caroli p̄dicti nepos ⁊ germanie rex fuit: quē Formoſus pōtifex a ꝑſequē Atibus iniuriatꝰ ī ſui tutelā ī Italiā euocauit: ibiqꝫ capta Bergomo ciuitate noſtra: eiuſqꝫ comite Ambroſio ſuſpēdione cato: Romā petij: ⁊ Formoſuꝫ ī priſtinā dignitatē reſtitutū ab eodē papa coronatus redijt ī frāciā. Hic primo quidē ſtrenue ſumptis armis Magūtinos debellauit. Inde in Normanos cū Danis alias Dacis ꝗ ꝑ. 40. annos galliam vaſtauerāt(adhuc rebellātes) mouēs magnis cladibus ꝑdomuit. Verū poſtea nimio ſucceſſu datus ita ſe voluptatibus immerſit: vt nō multuꝫ diſtaret a ſuo cognomēto. Vnde in oībus ⁊ p̄ſertiꝫ eccleſiaſticos ꝯtumax ⁊ rebellis eē cepit. Quāobreꝫ iuſto dei iudicio lōga infirmitate detētus: nullo medicoꝝ ſuffra gio defendi potuit quin pediculari morbo breui conſumptus fuerit Papa iiOnifacius ſextus papa: natione tuſcus mortuo Formoſo ſuccedens ſedit b diebus quindecim: Cuius res geſte propter breuitatem temporis nulle GM8 99 ſunt. Legitime tamen ⁊ recte creatus fuit pontifex. Mortuus vero in bea ti Petri baſilica ſepelitur Tephanus. 6ꝰ. papa: patria ro. Anagninꝰ ep̄us a Formoſo olī creatꝰ: ſedit Papa iis anno vno: ⁊ mēſi. 3. Qui creatus pōtifex tāto odio Formoſi nomē perſecū G 9pe tus ē: vt ſtatiꝫ eius decreta oīo abrogauerit ⁊ non mō actibꝰ eius deſceuit. Uerū ēt multa cū rabie ꝯcilio habito Formoſi ip̄ius corpus ē tumulo extrahi fecerit: tractūqꝫ pōtificalibus exui veſtimetis: ac ſeculari indui habitu: ⁊ poſtea abſciſis duobus dextre eius digitis in Tyberim proici: lycorūqꝫ ſepulture ſepeliri māda uit. Magnū quippe ⁊ inauditū hoc fuit ſcandalū. Tandem vero penitentia ductus (vt quidā volunt) relicto pontificatu monaſterium ingreſſus ē. Omanus papa poſt Stephanū ſubſtitutus ſedit mē. 3. ⁊ diebus. ri. Qui nō Papa ii9 ambitione aut largitionibus(vt multi ſui temporis) pōtificiuꝫ munus ob 6100 901 Vtinuit: ſed de more Petri eum adeptus ē. Verum tamē ⁊ ipſe ſcandala ſcādalis addidit. Qui pontificatu inito Stephani pontificis acta: decretaqꝫ improbauit atꝙͣ deſtruxit. Horum nempe pontificum intentio tota in alterius nominis ac dignitatis extinctione erat. Eodorus ſecundus papa: natione ro. ſedit diebus. 20. De iſto etiā ꝓpter bre uitatem tēporis nulla habet̉ memoria: niſi ꝙ creatus pōtifex: ⁊ ipſe in vijs Papa iro ſeditioſoꝝ pontificum ambulauit: qui nulla virtute preditus: poſtpoſito dei honore ꝯtimore Formoſi acta reſtituit: eiuſqꝫ ſectatores in precio habuit. Cōſtantinus Leonis imꝑatoris filius. 45ꝰ. cōſtantinopolitanꝰ imꝑator: poſt patrem imꝑauit vna cū Alexādro patruo ſuo annis 2. moxqꝫ ſolꝰ ānis. 39. Hic ignauia ⁊ pō tificū ſcādalis fretus Symbatichum prothoſpatarium in Italia cū exercitu magno tranſmiſit: ꝗ Beneuentum. 3º. menſe poſteaꝙͣ obſideri ceptum ē: in poteſtate ſua redegit a lōgobardis antea annis. 330. poſſeſſum. Verum tertio anno poſt Guido lōgobardus pulſis grecis vrbem recuperans denuo ad longobardos redijt. Elphredus anglorum rex: hoc ipſo anno regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 40. Uir tn̄ ingenio: tumqꝫ ſanctitate ac rebus benegeſtis inſignis: queꝫ ferunt hoc modo ſuum ꝯtriuiſſe tēpus. Octo enim diei horas in orādo: legendo: meditādo: ⁊ ſcribendo exo luebat. Alias octo in regni negocijs. reliqua vero in ſui corporis cura. Carolus cognomento ſimplex Ludouici Balbi filius: hoc anno francis regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 26. Sarraceni Aphricani ꝑ hoc ip̄m tēpꝰ Siciliam ⁊ Apuliā ingreſſi occupato Gargani mōte magnā hominū ac pecoꝝ viꝫ cepere: Quo audito Itali tumultuaria manu cō parata magnā ex hoſtibus edidere ſtragē: ⁊ predam omnem recuparauerunt. Ungari ꝗ ⁊ Huni gēs Scythica: q̄ ſuꝑioriqus diebꝰ e finibus magno numero egreſſa fuerāt: ⁊ ad ꝯſanguineos vngaros panonias incolētes ꝑuenerat cū eoſdeꝫ ꝓprijs ex puliſſet ſedibas: ⁊ ibidē crudeliter dominata fuiſſet. tēpeſtate hac hoſtili manu Ita liam(poſt germaniā ⁊ galliā) ita inuadūt: nemini nec pōtifice aut imꝑatore ꝓpe reſi ſtentibus: vt ferro ac flāma oīa quoquo ꝓficiſcerentur abſumerēt null etati aūt ſexui parcentes. Hi aliquādo carnibus humanis veſci ſoliti fuerant.

Anno ¶ Liber .XI. Chriſti Mūdi Arnulphus Oannes nonus papa: natione ro. poſt Theodoruꝫ ſedit annis. 2. Qui etiā ¶ ipſe ſuſcepto pōtificatu formoſi cauſam in integrū reſtituit: cōtradicēte in Papa iri magna po. ro. parte. Quamobrem multa in eū orta ē ſeditio: ꝗ timore ꝑterritus Reuenā ꝓfugit: ⁊ in ꝯcilio. 74. ep̄oꝝ ibi habito: ⁊ Sthephani res geſtas īpro bat: ⁊ Formoſi acta reſtituit: aſſerēs inique a Stephano iudicatū fuiſſe. Hic aūt pre ter ſcandala nihil aliud memorie dignum egit: niſi quod ſeditiones prope extintas reuocauit. Enedictus. 4ꝰ. papalnatione ro. poſt Ioannē ſuffectus ſedit annis. 3. Uir bclemētia ⁊ humanitate p̄clarus: ꝗ maxima cū laude: tum maxime in tantis Papa irr corruptis pōtificū moribus: vitā ꝯſtanter ⁊ ſ.ine infamie nota ꝑduxit. Uerū tn̄ nec ꝗdpiā ab ip̄o factitatū ꝯꝑtū habemꝰ: ꝙ magnoꝑe laudari poſſit. Acciderat ꝗpG 6195 enim illi etati ꝙ oīs virtus taꝫ in capite ꝙͣ in mēbris ex hominū ignauia ꝯſueuerat Eō. 5ꝰ. papa cuius patria ignorat̉: poſt Benedictū tantūmodo. 40. diebus ſedit: quo die ab eius preſb̓ro Criſtoforo familiari dominādi cupiditate aPapa ir3 lecto cū maxima ſeditione capit̉: ⁊ in vincula ꝯuicit̉: q̄ vidēs ſe honore ſpoꝗul 6106 liatū(⁊ maxime a familiari: cui multa ꝯtulerat beneficia) dolore aī paulopꝰ obiſt. Riſtoforus aūt deiecto Leone papatū inuadēs ſedit mēſi. 7. Qui ⁊ ip̄e ſic̄ pōtificatū malis artibꝰ adeptꝰ fuit: ita ⁊ male amiſit: ⁊ menſurā quā Leoni Papa 124 dn̄o ſuo mēſus fue̓at: ⁊ ip̄e recepit: qꝛ. 7º. mēſe pōtificatu deiectus: monaſticam vitā obiere cogit̉. Sergius aūt ſucceſſor eius poſtmoduꝫ cognita hoīs iniquita te illū e monaſterio traxit: ⁊ in vincula cōiecit: nec multo poſt ad maiorē ſui penaꝫ in artiore cuſtodia eum reuinxit: vbi ⁊ tandem miſerabiliter interijt. Ergius. 3ꝰ. papa natione ro. patre Benedicto ſedit annis. 7. mē. 3. ⁊ die. 15. Hic dyaconus exiſtens: Formoſi factionē ne pontificatū ꝯſequeret̉ proſePapa 125 entus fuit. Eapropter a Formoſo reprobatus ē. Sꝫ ⁊ ipſe ſuſcepto pontifi catu in Galliam profectus ē: Ibiqꝫ Lothariſ regis gratiam ⁊ beniuolētiā obtinens eius auxilio in Italiam rediſt: ⁊ Criſtoforū monachū papatus inuaſorē capiēs ī vin culis reuincit. Formoſi quoqꝫ acta iterū improbanit: atqꝫ in vltionē ſue iniurie eius cadauere ſepulchro tractū. capitali(ac ſi viueret) affecit ſupplicio. Corpus v̓o in tyberim trūcuꝫ proici iuſſit: tanꝙͣ ſepultura indignū. Omnes preterea per Formoſuꝫ ordinatos denuo admitti ⁊ ordinari mandauit. Ferunt tamen ipſum corpus poſt Sergi mortem a piſcatoribus inuentum: ⁊ in baſilicam Petri delatum: dunqꝫ funꝰ celebraretur ſanctorum imagines ibidem poſite cunctis cernentibus eundem corpus adorauiſſe: ob quam rem creditur Formoſum tali iniuria indignum fu iſſe. Ser gius autem lateranenſem baſilicā nuperrime vetuſtate collapſaꝫ reſtituit. Udouicꝰ eius noīs. 3ꝰ. Arnulphi imꝑatoris filius a francis ⁊ germanis pa tre ſurrogatꝰ. 8ꝰ. galloꝝ imꝑator: imꝑauit ānis. 6. lꝫ ad corona imperij ꝑue 908 61072 nire nō valuerit: ꝯfuſo exn̄te imperio. Dolebāt eniꝫ romani ⁊ vniu̓ſi Italie ppl̓i: ꝙ ī germaniā trāſfereret̉ imperiū: ꝓpterea ro. pōtifices trāſalpinos imꝑatores vſqꝫ ad Othonē primū deinceps imperij dyademate inſignire noluerūt. Fuerūt.n. hec tꝑa pōtificū ambitione: ⁊ ſeua(vt ita dixeriꝫ) eoꝝ tyrānide infeliciſſima Pōtifi ces eniꝫ poſt habito dei timore: ac diuino cultu inimicitias(nō minus) ac crudeles tyrāni inter ſeſe exercebāt: imꝑatores v̓o ignauie dediti: ab induſtria ⁊ imꝑatorij no minis dignitate defecerāt. Ludonicus igit̉ cū Berēgario Foroiuliano duce(ꝗ a lōgobardoꝝ regibus originē ducēs regnū paternū repetebat) armis decernēs: euꝫ pri mo quidē ſuperat: mox renouato prelio apd̓ Ueronam ciuitatē Ludouicus cū ingē ti ſuoꝝ clade capit̉: oculiſqꝫ priuat̉. Et ſic imperiū qd̓ annis centū decē. Caroli ꝓge nies poſſederat. ⁊ demum ad longobardos tranſfertur. Erengarius Foroiulianorum dux: ex Longobardorum regum ſtirpe pro ꝯ12 6iiii b ꝑgenitus ⁊ in bellicis artibus prudentiſſimus: hoc anno ſuperato apud Ue ronam Ludouico primus imperium in Italia ſibi vindicauit. Imperauitqꝫ annis quattuor. Non tamen Itali in diligendo imperatore concordes fuere: quia alij etiam Longobardi Guidonem Spoletanum ducem Italie regem declarauere: contra quem hic Berengarius bellum intulit: imperauitqꝫ ac demum

IXI. Hidi xpinj ¶ Liber Berētarius interfecit itidem feciſſe dicitur Ambroſio alio Bergomenſi comiti: ꝗbus interfectis Beringarius contractis in vnum copijs cum romanis etiam bellum geſſit: qd̓ quidem Landonis pontificis ro. prudentia cito fuit. Plurimas etiam concertationes cum Lamberto Guidois Spoletani ducis filio habuit: a quo vt nonnnulli affirmant(poſtꝙͣ ab vngaris cū quatnordecim armatoꝝ milibus apud Fortuliuꝫ fugatꝰ fuerat) apud Ueronam ſuperatus fuit. G auiſſima quippe tunc bella inter Italos Germanoſqꝫ ac Francos pro imperij poſſeſſione fuere: que non ſine multo prouin ciarum incommodo ⁊ multorum interitu extincta fuere. Ferunt hunc Berengariū a Landone pōtifice romano coronatum fuiſſe. Conradus alemanus/ imperauit in Gallia annis. 7. Sed nec ipſe inter imperatores 61i3 914 connumeratur cum non imperij coronam habuit: nec in Italia vnꝙͣ peruenerit: qui moriens coram regni ſui principibus Henricum Othonis ſaxonis ducis filium de ſignauit regem. Naſtaſius tertius papa natione ro. poſt Sergium pontificem ſurrogatus Prpa 126 ſedit annis. 2. ⁊ men. 2. Hic quidem modeſte ⁊ integre in pontificatu vixit: Na quo haud quicꝙͣ habetur quod merito reprehendi queat. Et certe hac ī 6114 915 re plurimum laudandus ē: ꝙ preter ſui temporis pontificum morem neminem eor qui ante ſe fuerunt in pontificatu vlla maledicentia proſecutus ē. Eaqꝫ innocentia moriens/ in beati Petri baſilica ſepelitur. Urſus eius nominis ſecūdus particiacus: decimuſnonus Ueenetorū dux legitimis ſuffragijs creatꝰ: dacauit annis. 19. In quo magiſtratu integre vitā duxit: ⁊ inquātum in ſe fuit. Reipub. ſemper ſue conſuluit: ⁊ inter cetera ab imperatore Conrado priuilegium obtinuit: vt Ueneti pecuniam ſignare poſſent. Erat vir catholicus ac religioſus amator: ꝗ cum omnia bene: recteqꝫ ex ſententia ordinaſſet. Officio abdicato monaſticam vitam apud ſanctum Felicem complexus ē: vbi poſtremo vitam finiēs multis claruit miraculis. 916 Ordo cluniacenſium ſub regula beati Benedicti: per hoc tempus in Burgundia in Maſticenſi pago ab Odone abbate viro ſancliſſimo initium ſumpſit. Iam enim eiuſdem ordinis monachi a primis eorum patris Benedicti inſtitutis plurimuꝫ de clinauerant. Quamobram Odo ipſe abbas feruorem ſeniſ mortuū excitauit: ⁊ multa ad monachorum inſtructionem ſcripſit: ac paulopoſt eo in loco in dn̄o quieuit. Ando papa natione romanus poſt Anaſtaſiuꝫ ſedit menſibus. 6. Cuius vita Papa 127 admodum obſcura fuit: ideo nil de eo memoria dignum habemus. Moriens autem in beati Petri baſilica ſepelitur. 9116 917 Erengarius eius nominis ſecundus: poſt Berengarium primum. Impera b Z uit in Italia annis. 7. Hoc autem cum Riſalpinam galliam tantum modo tueretur. Iter vngaris dedit: vt Ethruriam irent modo ſine vllo maleficio ſuorum tranſirent. At Ungari poſtea fedus non ſeruantes multis in locis deſceuierunt: ⁊ incenſis euerſiſqꝫ vrbibꝰ multis q̄ ipſi occupauerant: ingentē predā aſporta uerunt. Contra hunc Rhodolphus Burgundiorum rex hoſtili manu in Italiā de ſcendit: quem ⁊ deniqꝫ ſuorum fraude regno ſpoliauit: in cuius locum tribus annis regnauit. Ipſe autem Berengarius ad Ungaros confugit. Deinde Ungari poſt tertium annum Salardo duce in Italiam venientes. Et Brixiam: Bergomumqꝫ atqꝫ Papiam vi captas: ferro ⁊ igne magna ex parte vaſtarūt. Dannes huius nominis decimus papa: Sergij pape filius poſt LandoPapa irs nem pontificem ſedit annis. 13. menſibus. 2. ⁊ diebus. 3. Hic Rauenatium A preſul antea fuerat: ſed populi tumultū: quia epiſcopatum violenter occupauerat: epiſcopatu deiectus fuit. Poſtꝙͣ autem papatum adeptus ē contra Sarra cenos Italiam multis in locis occupantes vna cum Albrico Ethrurie marchione in auxilium vocato conflixit: quos ſuperatos ab Italia ſummouit. Quo facto Iones potifex in triumphi modum Romam redijt. Sed cuꝫ victoriaꝫ ex huius trium phis ſibi ſoli vēdicaret. Albrici odiū in ſe cōcitauit. Qua ex re magna quoqꝫ ſeditio inter ip̄m pōtificē ⁊ Marchionē orta ē: ita ⁊ pōtifex Marchionem expellerete roma. Indignatus autem Marchio Ortham munitiſſimum oppidum proficiſcitur.

Anno Chriſti Oūd. XI. Liber Berengaripe rabi ī vltionē pōtificis ⁊ romanoꝝ vngaros ī italiā inuitauit: q̄ ꝓuinciā ingreſſi plꝰ fere calāitatꝭ italie intulere: ꝙͣ antea ſaraceni. ⁊ lꝫ Albricꝰ cū vngaris pepigiſſet: vt tu ſcos intactos ꝑmitterēt minime tn̄ fedꝰ ẜuauerūt. Immo magꝭ cū ip̄is ſeuire pueros ac feminas v̓gines abducētes: ⁊ natu grādiores interficiētes. hac v̓o p̄di dulcedine il lecti vngari: frequēter poſtea Italiā repetebāt: nec ab eoꝝ incurſionibꝰ lūbardia no ſtra immunis fuit: ꝗbꝰ ꝯplurime vrbes ī ſolitudinē ſūt redacte. Eo ſi ꝗdē tumultū me nia vrbis nr̄e Bergomi ⁊ edes deiecte ⁊ eu̓ſe ſunt. Mātua ēt ferme tota deſtructa ē vn̄ ⁊ ad ꝑpetuā huiꝰ cladis mēoriaꝫ locꝰ vbi hactenꝰ ciuitas fuēat. Ungaria ēt nunc vſqꝫ nūcupat̉. Romani igit̉ hac ꝑmoti calamitate cū ferocē hoſtē ſuꝑare nō poſſꝫ Al bricum marchionem apud ortham oppidum cepere: ⁊ de eo ſupplicium ſumpſere. Ioannē v̓o ſeditione militari a Guidonis militibus captum: ⁊ in vincula ꝯiectū ene carunt. Cuiꝰ in locū alter Ioannes ſurrogatur. Uerū qm̄ vi ſedeꝫ Petri occupaue ratꝭe loco ſtatim deiectus inter pontifices connumerari non meruit. Hēricꝰ primus Othonis Saxonū ducis filius: hoc anno ī Germania imꝑare cepit: ⁊ imperauit annis. 18. Sꝫ nec hic inter imꝑatores ꝯputat̉ cū nō in Italia regnauerit: nec ꝑ pōtificeꝫ coronatus fuēit. Fuit hic ī coercēdis vngaris ⁊ boemis glorioſiſſimꝰ vir: cuiꝰ vxor Mathildis matrona mitiſſima: mire ſuauītatis ⁊ gr̄e mulier: oīumqꝫ virtutū ſplēdore illuſtrata: pauperū quoqꝫ ac cleri amantiſſima: de qua nōnulli ſcriptores mira ſcripſere: que ſua virtute ſaxonū familiā plurimū exaltauit. Ugo Arelatēſis comes imꝑauitī Italia annis. 10. Hūc Itali ꝯtra Rhodol ꝯr phū burgūdionū regē: ꝗ Berēgariū regno priuaueratꝭ in Italiā vocauere ¶Cui abſqꝫ ꝯtētione Rhodulphus cedēs: ī Burgūdiā ſe recepit. Hic v̓o ſuſcepto imꝑio/ ſuſpectos habēs: ꝗ ip̄m ī regnū vocauerāt multos in exiliū miſit: ꝗ ad Arnoldū Bauaroꝝ ducē cōfugiētes: illū ī Italiā duxerūt. Ueronēſes aūt eū intra menia ꝑbenigne recipiētes Italie regē vocauerūt. Uerū Hugo hic ī eū mouēs prelio ꝯmiſſo hominē ſuperās: Ueronā ſtatꝫ recepit. Tandē Hugo ꝯparaſſꝫ Stephani ſeptimi pōtificis mutilati iniurias vlciſci in ipſo apparatu morit̉. Papa ir Eo. 6ꝰ. papalnatiōe ro. hͦ anno pꝰ Ioānē. io. legitimis ſuffragijs pōtifex creatꝰ Iſedit mē 6. ⁊ die. 15. Uir vtiqꝫ bonꝰ ꝗuil tyrānicū ī vita pre ſe tulit. Immo reuo So Guo care ciues ad ꝯcordiā temeritate ac ſtultitia prioꝝ pōtificū adhuc tumultuātes: ꝯpo nereqꝫ res italas pacare externū hoſtē: ꝓpulſare Barbaros a ceruicibꝰ Italie cona tus ē. Sꝫ dū ī his laudabilibꝰ oꝑibus v̓ſaret̉. 6º. pōtificatꝰ ſui mēſe morit̉: ⁊ in beati Petri baſilica ſepelit̉ Rodolphus Burgundie dux: qui Hgoni Arelatenſi in Italia ceſſerat: hoc anno frācis regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 2. Papa izo Tephanꝰ. 7ꝰ. papa natiōe ro. pꝰ Leonē ſedit ānis. 2. mē. iº. ⁊ die. 12. Cuiꝰ ꝗdē vita māſuetudīs ac religiōis plēa fuit: morit̉ āt ⁊ ī btī Petri cū pr̄ibꝰ ſuis ſepelit̉. 931 6130 Spireneꝰ boemie dux: vir inſtitia ⁊ religiōe īſignis: hͦ tꝑe Hērici germāoꝝ regꝭ ſuaſu primꝰ chr̄i fidē recepit: qͦ fcō vna cū fid̓ oꝑibꝰ ⁊ cōpiſs actꝰ ēt rex appellatus ē. Ugibertꝰ vir ſāctitate īſignis ⁊ Lothorigi ꝓuincie prīceps: hiſdē tꝑibꝰ ſctīs aſcribit̉ o iter cetera v̓tutꝭ ſue oꝑa gamaltēſi cēobiū ī frācia ꝓpria īpēſa magnis oꝑbꝰ exſtruxit. Uinceſlaus Spirenei Boemie regis filius/ a pr̄is bonitate nequaꝙͣ degenerans: his quoqꝫ tꝑibꝰ a Boleſtao fratre ꝑꝑ regni cupiditatē ſeditioſe interimit̉. Sꝫ eiꝰ poſtea ꝯprobatata vita: ⁊ pꝰ mortē editꝭ miraculis in ſcōs referri meruit. Sed Otho germa noꝝ rex hāc necem inultū eē paſſus non ē. Nam eidem Boleſlao multis illatis cladibus: ⁊ ſuperato eo: eam prouinciam in ſuam redegit poteſtatem. Sāguinis fons: hͦ āno Uincētio gallo ⁊ Philiberto hiſtoricis teſtātibꝰ Genue vrbi 932 maritime ī loco Fōtanelle ꝑ diē integrā largiſſime effluxit. Future calāitatꝭ vrbi indiciū demōſtrās: qꝛ eodē āno ſaraceni ex Aphrica ſoluētes ī Italiā venere: ⁊ ethru riā pꝰ omneꝫ populātes: ⁊ Genuā ip̄eꝫ graui obſidiōe p̄ſſaꝫ tādē ceperunt: quā cū ho ſtili modo diripuiſſent: trucidatis oībus ꝗ arma induerāt. Impuberes ac mulieres claſſe abduxer̄t: ⁊ ingēti p̄da ditati domū regreſſi ſunt. Verū genuēſes(vt Iacobꝰ theologus ſcribit) comparata tumultuaria claſſa: magnaqꝫ manu illos ſtatiꝫ inſequē tes. edita de hoſtibus ſtrage predam omnem ⁊ iſſiberos reduxere.

Anno Qūdi Ebriit ¶ Liber IRI. Berētarius tertius Ludouicus Caroli ſimplicis filiꝰ hoc anno poſt Rodulphum francis regnare cepit ⁊ regnauit annis. 16. Uiharius eius nominis ẜus Hugonis predicti filiꝰ: defuncto pr̄e imperauit in Italia annis. 2. Hic romanorū amicus extitit. vnde cū Otho Hēricfilius ꝯtra romanos amitteret̉ ingredi: adu̓ſante iſto magne cedes vtrinqꝫ commiſſe ſunt. Eius vxor Adalinda fuit: que poſtea Othoni nupſit. Papa iꝝ Dānes. xiꝰ. papa ro. natione Stephano ſurrogatus ſedit annis. 4. mē. x. ⁊ die i bus. xv. ⁊ pꝰ ceſſauit diebus. 12. de quo nil memoria dignū habetur. 61ꝝ 933 Petrus Cādianus hoc anno ſuffragijs omniū. xxꝰ. Uenetoꝝ dux treatꝰ ducauit annis.4. hic ꝑ debilitatē imperij ⁊ Italie occaſionē nactus primꝰ Uenetoꝝ potētiā in lyburnis ⁊ dalmatis auxit: ac etiā(Genua nuꝑ a ſaracenis ſpoliata) in mari ſuꝑ oēs Italos potētiores eē ceperūt. Hic aūt cū Albertus Berēgarij tertiſ filius: ꝗtuꝫ Ra uēne p̄erat auxᵇ Comaclētiū ⁊ Iuſtinopolitanoruꝫ mercatores ſuos infeſtaret: Ira ſuccenſus ꝯparatis ꝓpere multis nauigiſs. Comaclū veniēs expugnauit: ⁊ captum diripuit atqꝫ ſuccēdit. Inde in Iuſtinopoliꝫ mouēs eaꝫ ſimiliter diripuit ⁊ exuſſit. Quibꝰ malis permoti Iuſtinopolitani vt pacē cōpararēt eidē Petro duci ſucceſſoribuſqꝫ ſuis centum amphoras. ix. ſingulis annis exoluere polliciti ſunt. Erengarius huius nominis tertius. primi Berengarij ex filia nepos: hoc 6234 935. eanno in Italiam veniens mortuo Lothorio imperio potitur: ⁊ imperauit cum Alberto filio ſuo annis. xi. Uir certe acri animo: ⁊ induſtria princeps. Qui cum apad Ungaros exul eſſet: ⁊ militaretꝭ audiēs Henricum Bauarie duceꝫ Ungaros ſuperaſſe: qui vniuerſam Citrapadanam oram occupabant cum magno exercitu in Italiam deſcendit. Quam ob cauſam Henricus ſibi timens relicta Ita lia in Auſteriam ſe recepit. Berengarius autem eo effugato cum Italiam obtinuiſſet imperatoris nomen ſibi indidit. Et Albertum filium Italie regem nuncupauit. Cunqꝫ italos nimium premere cepiſſet. Alumba Lotharij imperatoris vxor mulier ſi quidem famoſa eidem pro viribus reſiſtere conata ē: propter quod indignatꝰ Berengarius eam comprehendere fecit: ⁊ in Garda veronēſis agri oppido carceri mācipauit: ſola ancilla eidem pro ſeruitio conceſſa: ⁊ hoc ne Papiam dotalem vrbeꝫ repetere aut alienare poſſet. Ꝙ videntes Italie proceres hominis ſuperbiaꝫ: quia omnia ſibi ꝯtra ius: faſqꝫ vēdicaretꝭ vna cū Agapito pōtifice ro. Othonē Germanie regē in Italiam vocāt. ꝗ per Forū iulij cū quadraginta armatoꝝ milibus ingreſſus. Berēgariū ⁊ Albertū regno Italie deturbauit. Alūdaꝫ v̓o Lotharij relicta e carce re eductā vxorē duxit. Indeqꝫ diſcedēs hac moderatione vſus ē: vt ꝯpoſitis rebꝰ in ter pōtificē ⁊ Beregariū. eidē Berēgario ⁊ Alberto ſuꝑatis veniā dederit: ⁊ lōbar diā oēꝫ ⁊ Romādiolā(Aquileia ⁊ Uerona except̓ꝭ) gubernādā ꝑmiſerit. ⁊ Otho in Germaniā cū Alūda reu̓ſus ex eadē vxore filiū ſuſcepit: cui Otho ī ẜo poſtea appel latio fuit. Berēgariꝰ v̓o paulopꝰ ꝯtra Atthonē quēdā Canuſſe oppidi dominuꝫ: eo ꝙ Alūdā liberaſſet bellū indixit: ⁊ ip̄m eo in oppido diu obſedit: dū v̓o tribus) ⁊ eo ampliꝰ) annis eū oppreſſiſſet Attho tedio affectꝰ. Othoni tyrādē Berēgarij ſignifi cauit. Quāobrem Otho ꝯtra Berengariū Italiā ingreſſus: pꝰ lōgas ꝯcertatiōes: ⁊ plurimas cedes tandē in poteſtatē accepit: ⁊ ſtatim alterum Conſtantinopolim. alterum vero in Auſteriam relegauit: vbi ambo vitam finierunt. Papa i3r Eo ſeptimus papa: natione rō. Ioanni ſuccedens ſedit annis. 3. menſi. vi. ⁊ diebus. x. Qui aſſumpto pontificatū nil memoria dignum poſt ſe reliquit. Mortuus vero in Petri baſilica ſepelitur. (137 938 Petrus Urſi particiati ducis filius hoc eodem anno primus ⁊ vigeſimus Uenetia rum dux communibus ſuffragijs creatus: ducauit annis.3. de quo etiam nil memorie dignū habere potuimus. Petrus autem Candianus huiuſce gentis ſecundus condam Petri Candiani ducis filius: poſt Petrum predictum legitimis ſuffragijs ſecundus ⁊ vigeſimus dux creatus: ducauit annis. 17. Eodem anno ſol per aliquot dies veluti ſanguinem emanans apparuit: ⁊ ſtatim apud Uenetias ꝙͣmaxime etiam alibi repentine plurimorum ho minum mortes ſubſecute ſunt.

IXI. Liber Berengarius terius Tephanus octauus papa natione germanus: ſedit annis. z. men. 4. ⁊ die. 15. Hic cum pontificatum ſuſcepiſſet: ita romanorum ſeditionibus vexatꝰ ē: vt nil memoria dignum ab eo geri potuerit: quin tam turpiter ab eis mutilatus: tamqꝫ ignominioſe truncatus extitit: vt quoad vixit in publicū prodire non auſus fuit. Eo mortuo ceſſauit epiſcopatus dies. x. Conſtantinus predicti Conſtantini filius. 46. Conſtantinopolitanus imperator. poſt patrem imperauit annis. 12. Cōtra hūc nobiliores plebem conſtātinopolitana tumultuarie ꝯcitauerūt: eoqꝫ deniqꝫ capto abraſe capte: ⁊ Barba in inſulā quanda relegauerunt. Uerum non ita multo poſt romanus eius filius ſeditioſos ciues ea tā tum turpitudine affecit: qua ipſi patrem affecere. Artinus tertius papa: patria ro. ſedit annis. 3. mēſi. vj. ⁊ die. 14. Uir quidemanſuetiſſimus ⁊ placabilis fuit: qui omiſſis bellorum contentionibus to tum ſe religioni abdixit: templa reſtaurans: ⁊ pauperes mira pietate fouēs moritur tandem: ⁊ Petri eccleſia ſepelitur. Gapitus eius nominis ſecundus papa natione ro. poſt Martinū ſedit annis. ix. menſi. vij. ⁊ die. x. Hic Othonem Germanie regem in Italiam(vt diximus) contra Berengarium vocauit: cuius ope inter pontificem hunc ⁊ ipſum Berengarium compoſite ſunt. Fuerat hic vir valde innocens: ⁊ reipublice chriſtiane amator ſingulariſſimus. Qui defunctus cum patribus ſuis in beati Petri baſilica ſepelitur. Uiri diſcipſinis excellentes. Racherius monachus ⁊ veronenſium epiſcopus: tēpeſtate hac multa compoſuit: hic ab Hugone imperatore ſuperioribus diebus apud Papiā exilio damnatus fuerat: eo ꝙ aperte nimiumqꝫ in eius mores inueheretur Maiolus monachus cluniacēſium abbas: vir vtiqꝫ ſanctus hiſdeꝫ temporibus in clu niaco monaſterio magnū ſui apud poſteros vita ⁊ miraculis exemplum reliquit. Bruno coloniēſis ep̄us. Othonis primi germanꝰ tēpeſtate hac ob vite ſanctitatē maximo ī p̄cio fuit: ꝗ preter doctrinā maximā ⁊ ſanctitatē. Monaſteriū celeberrimum apd̓ Coloniā ſb̓ titulo beati Pāthaleonis martyrꝭ fundauit: ⁊ maximis impēſis ꝑfe cit: atqꝫ coloniēſi epiſcopio ducatꝰ dignitatē cōtulit: ⁊ alijs complurimis exornauit beneficijs. Antropormothitarū hereſis ꝑ hoc ipſum tēpus in Cytrapadana ꝓuincia ꝙͣmaxime ſurrexit: ſꝫ parū durauit: qꝛ Racherius p̄dictus Ueronēſis ep̄us doctiſſimꝰ vir ⁊ ce teri ꝯprouinciales ep̄i viriliter occurrētes exterminarūt. Dicebāt̉ aūt Antropormo thite: vt Gratianus. 24. q. 3. ſcribit ꝓ eo ꝙ quadam ruſtica ſimplicitate domini habe re humana mēbraſque in diuinis libris ſcripta ſunt arbitrabant̉. Antropos enim grece latine interpretatur homo: ignorātes vocē domini qͥ ait: Spiritus ſanctus eſt deus. Incorporeus enim ē. Nec enim mēbris diſtinguit̉: nec corporis mole cēſet̉. Paraſſuꝫ ꝗdē nobilis ⁊ vetuſta ciuitas olim a quodā Parnaſio troianoꝝ principe in Glara abdua ꝯdiia huiuſmodi Antropormothitarū hereſi infecta his tēporibus ſa nis patrū monitis nō obtēperās: eam ob hereſim circūuicinas ciuitates catholicas armis ꝯtinuo vexare nō deſiſtebat. Que cū bn̄ monētibꝰ parere voluiſſet. Mediolanēſiū archiep̄us cū reliquis ꝯprouincialibꝰ ep̄is motꝰ. Uicinarū vrbiū catholicos ad arma ꝯtra eaꝫ aucͣte apl̓ica ꝯcitauerūt: quā demū captā. ppl̓is diripiēdā conceſſerūt: ⁊ ſb̓a vniuerſa inde ablata ſuccēſo igne adeo ip̄am euerterūt: vt vrbis veſtigiuꝫ penitꝰ nō remaneret. Uident̉ adhuc alique ip̄ius vrbis ruine: eius aūt nōnulli ciues cū catholicis bene ſentientes. Cremā oppidū haud procul ab eo loco extruxerunt: quod poſtmodū in Gremonēſiū contumeliā Federicus barbaroſſus imperator mi rum in modum auxit. Huius aūt dyoceſis agrū Archiep̄us mediolanentiū: ⁊ Placentinus cremonēſiſqꝫ ep̄i inter ſeſe partiuere. Vnde Triuiliū: Uailatū: ⁊ Fulcaria inſula mediolanēſi obuenit: Caranacium vero ⁊ ipſius cremenſis agri pars: Cremonenſi epiſcopo. Reliqua vero Placentino declarata ſunt. Eo etiam in loco adhūc prepoſitura dignitas extat: que nonnulla confert beneficia. Ex hac autem ciuitate clariſſime comitum fumilie ſcilicet de Curte: ⁊ de Camiſano(vt tradunt) emet ſere. Sunt tamen qui dicant hāc ciuitatem Hērici tertij temporibꝰ equatā fuiſſe.
chrteᵐ graac Papa i3 942 6141 94 4 Papa iz. 945 6144 949 clag

Anno .XI. Oūdi Ebriiu ¶ Liber Berētarius tertius Lotharius Ludouici frācoꝝ regis filius hͦ anno frācis regnare cepit: ⁊ regnauit an nis. 32. Quo āno tāta fames fuit ī gallia: vt vix ppl̓i vel ī hūano cibo ſuſtētari poſſēt. Petrus Petri Candiani ducis frater: hoc anno poſt fratrē coībus ſuffragijs. 23. ve netoꝝ dux electꝰ: ducauit annis. xvij. ⁊ die. 6. Hic cū vxorē noīe Ioāne haberet: in monaſterio ſancti Sacharie monachari coegit: vt Hugonis Ethrurie Comarchi ſororē honeſtius ducere poſſet: ex qua filiū ſuſcepit. Quāobrem indignati affines aduerſus eū ꝯſpiratione facta in ip̄m populos ꝯcitauerūt: ꝗ̄ eundēʳ deijcere cupientes: cū ille ſe in pallatio tueret̉: iniecto igni pice ⁊ ſulphure mixto ip̄m ⁊ filiū cū vxo re ac palatiū ⁊ eccleſias ſancti Marci: ſancti Theodori: ſancte Marie in Iubinaco: ⁊ pluſꝙͣ trecētas ciuiū domus ꝯbuſſerūt. Ducis aūt cadauer ad macelluꝫ ꝓbroſe delatum: mebratim ceſum ē. Eius tempore Othone ꝯcedente eccleſia Gradēſis pa triarchalis etiam venetiarum declaratur. Papa 136 Dannes. i2ꝰ. papa: natione lūbardus Alberti(vt aiunt) Italie regis filius Agapito ſuffectus: ſedit annis. 7. mē. x. ⁊ diebus. v. Hic Octauianus pri6 58 955 mo vocabat̉ hō ſane ab ip̄a adoleſcentia oībus probris ⁊ ſceleribus ꝯtami natus: ⁊ magis venationibus ꝙͣ or̄oni deditus. Cuius quidē indignitate moti cardinales lr̄is Othonē regem obſecrant: vt clerū populūqꝫ ro. e Ioānis iſtius manibꝰ liberare conet̉: aliter de chr̄iana fide actū eē. Interim dum Otho exſpectaret̉ re peiudices patefacta: Ioānes pōtifex ira percitus duos cardinales cepit: ⁊ huic naſuꝫ illi v̓o manū abſcidit. Otho itaqꝫ in Italiā ingreſſus Romā acceſſit: ⁊ a Ioanne ho norificētiſſime ſuſcipit̉: ab eoqꝫ(vt quidā tradunt) coronat̉. Inde ꝯpoſito aliquātulum ciuitatis ſtatu: ꝯuocatiſqꝫ italicis ep̄is conciliū indixit: quoꝝ iudicio vita homīs peſſima diiudicaret̉. Sꝫ partinax in turpitudinibꝰ Ioānes. Roma fugiēs in mōtibꝰ dilituit. Nec ꝓpterea pernicioſiſſimus vir a malis pedē auertit: ſꝫ in ꝓpoſito perſiſtēs cū in adulterio tandē deprehēſus fuiſſet confoſſus interijt. ¶ Sciſma decimum ⁊ vndecimum. 90 Depoſito Ioāne pōtifice: populus ac clerus ro. Leone romanū ciuē: lateranenſis eccleſie dyaconū pōtificem creauit: ⁊ elegit quē Otho ꝯfirmauit: quo ꝯfirmato ſtatim Otho ad Spoletū ſe trāſtulit. Verū eo abſente po. ro. a ꝯſanguineis Ioannis inſti gatus: eiecto Leone Ioānem reuocauit. Leo aūt ad Othonē Spoletū ꝯfugit: quē dum reuocare ēt per arma preparat Ioānes prefocat̉. Nec ꝓpterea eo mortuo ſedi tio leuata ē. Immo romani ī eius locū Benedictū ſubrogāt: ⁊ ab imꝑatore ꝯfirmari ꝯtendūt. Et cū ille recuſaret: nihilominus in beati Petri ſede ꝓ pontifice ꝑtinaciter locarūt. Indignatꝰ ea de re Otho coegit roma. abrogato Bn̄dicto Leone ſuciꝑe. Enedicus ꝗntus papa ro. natione ex ſedictiōe ab ijs ꝗ Ioanni cognatione Papa. 13v ac factiōe ꝯiūcti fuerāt pōtifex creatus: ſedit mē. 2. ⁊ die. v. Sꝫ Otho eius electionē nequaꝙͣ approbās(immo ro. id maxīe ſuppliciter expoſtulantes) a ſe repulit ⁊ ferro: flāmaqꝫ oīa vaſtādo q̄ circa vrbē erant ꝯpulit deiecto Benedicto Leonē ſuſcipere. degitqꝫ ſacramēto nil earū rerū imitaturos: quas ipſe imꝑator in re pōtificia ꝯſtituiſſet. Cōpoſitis itaqꝫ hoc modo rebus. Otho in Germaniꝫ redijt: Benedictūqꝫ ſecum duxit: qui non multo poſt dolore animi apud Hayſpurgaꝫ vbi relegatus fuerat. moritur. Eo itaqꝫ eius nominis octauus papa: a clero populoqꝫ ro. pontifex creatus Papa i3g ſedit anno vno: ⁊ mē. 4. Hunc(vt dictū ē) in locū Ioanis electuꝫ. Romani 6i60 96o abrogātes Benedictū ſuffecerūt: qua ex re Otho iratus ꝯpulit eos Leonē ſuſcipere. Qui ſtatim inito pōtificatu ad reprimēdā romanoꝝ maliciaꝫ qui ſuos paſſiꝫ intrudebāt. Othonē ip̄m coronauit: ⁊ vniverſalē Auguſtū declarauit: oēmqꝫ eligēdi pontificis auctoritatē a clero populoqꝫ re. abſtulit. ⁊ Gratiano referente in ip̄m Othonē tranſtulit: vt habemꝰ in canonē. 6. di. cº. In ſynodo. Et nō mō imperiales titalos. Uerū ēt oēs donationes ꝑ Iuſtinianū Carolūqꝫ imperatores eccleſie ro. factas. Leo Othonij ⁊ eius ſucceſſoribus ꝯceſſit ⁊ Italiam ab inuaſoribꝰ defenſarent: ſicut habetur in decretis eadem di per totum. Nicephorus Conſtatini imperatoris filius. 47. Cōſtantinopolitanus imperator p patrem imperauit in oriente annis. x. Hunc ciues ꝑ factionē regno pulſum. Otho

Anno .XII. Chriſti Oūdi ¶ Liber Otho primus egregius adoleſcens primi Othonis filius: annuente patre in regnum reſtituit: ⁊ confirmauit. Eapropter Nicophorus ſororem ſuam Theophaniam iam a patre Cōſtantino primo pactam: ſed poſtea denegatam in matrimoniū ei ꝯfirmauit. Fratris Iacobi Philippi Bergomēſis ordinis Eremitarū diui Auguſtini in omnipellata Liber moda hiſtoria nouiſſime congeſta Chronicarum ſupplemen duodecimus feliciter incipit Mperiū tituliqꝫ imperiales a ro manis: longobardiſqꝫ ac a gallis ablati: ab Othoneqꝫ nūc ſuſce pti: hic primū in Germania tranſferūtur: vbi nuncuſqꝫ ꝯſeruantur. Et qm̄ deo auxiliāte hoc in loco in Germanoꝝ imperiuꝫ de uenimus: nō alienū videt̉ ꝓ huius excellentiſſime dignitatis co gnitione conſcribere quo potiſſimum tēpore hoc imperatorium nomen: quod intanto habitum ē precio: initium ſumpſerit. De quo quidē altius repetētes ſic habetur: Romā vrbem(vt ſupra dictū ē) reges gubernabant: ꝗ nullis obnoxi legibus: domi popu Elum: exercitū foris ꝓ ſuo arbitratu regebant: ⁊ nūc belli: nunc pacis artibus rem ro manam hac arte plurimū auxere: eoqꝫ nutriēdo perduxere: ⁊ bonam libertatis frugem maturis iam viribus ferre poſſet. Tarquino deinde ſuperbo ꝓpter immodera tam dominādi licētiam regno exacto regia poteſtas prorſſus in vrbe ceſſauit. Sub conſulibus poſtea ac dictatoribus: Conſulariqꝫ poteſtate tribunis ꝗ fuerūt populo magiſtratus: ⁊ res: ⁊ nomē emerſit imperij: Aphrica enim pene tota magnaqꝫ Aſie parte vltra Armeniā ⁊ Caucaſum monteꝫ armis ſubacta. Europe vero hiſpanijs Gallijs: Grecia: Tracia: alijſqꝫ ſubinde regionibus bello domitis: longe: laieqꝫ romanorum opes patuere. Hoc tam amplo(vt ſuperius expreſſum ē) ꝑ quadringētos ⁊ ſexaginta annos: ab vna repu. parto auctoqꝫ imperio: frui deinde per inteſtina ar ma non licuit. Quoꝝ cauſa atqꝫ initium diximus ex immoderata regnandi cupidita te ⁊ certamine factionum ortum fuiſſe. Imperatores hinc creari cepti: qd̓ ante caſtroꝝ armorūqꝫ nomē fuit: id tanꝙͣ inteſtino vigēte bello intra menia inductuꝫ ver bo quidem legitima poteſtas re aut vera dominatio erat. Qui enim repu. occupata romanis dominabant̉. Imperatores ſe appellari: nō ſolū equo ſed etiam libenti ani mo patiebant̉: qꝛ imperatoriuꝫ nomē ⁊ gratius ⁊ tolerabilius Rome erat ꝙͣ quiſꝙͣ titulus ꝗ dominationis ſpecieꝫ pre ſe ferre videret̉. Erat quippe imperatoria digni tas apud priſcos romanos longe inferior regia dignitate. Cur autē poſtea hoc imperatorium nomē in tāto habitū ſit precio: cauſam fuiſſe exiſtimo: quia cū illi ꝗ reipu. ro. totiqꝫ pene terrarū orbi dominabant̉ ſe imperatores nūcuparēt: forte poſteriores credidere: ſicut illi potētia ceteros alios anteibāt: ſic ēt nomē quo vtebantur reliquis oībus anteponēdū eē. Hinc talis opinio orta deinde multis tēporibꝰ inuēte rata obtinuit vt imꝑatoria dignitas alijs excellētior haberet̉: ſꝫ ab initio ꝗdeꝫ ſingu lis imperātibus cū Marcus Lucius(vt diximꝰ) primus alijqꝫ poſtea ſimili exēplo ducti ſibi ꝯſortē imperij delegiſſent: duo interdū principes eodē tꝑe exſtitere: q̄ ſe ro manoꝝ nūcupabāt imꝑatores. Poſtea v̓o ꝙͣ Cōſtātinus magnus relicta Roma ad oriētē ſeceſſit factū ē ꝯſuetudine vt diuiſum oriētis illd̓ hoc occidētis diceret̉. Uaſta ta deinde a Gothis Italia imperiū vſqꝫ ad Carolū magnū in occidēte ceſſauit. Ca rolo magno poſta imperiſ dignitatē occidēti reſtitutā: vſqꝫ ad Ludouicū Arnulph filiū imperiū apd̓ gallos nō paruum habuit incremētū. Uerū poſtea principū gallorū ignauia ſplēdor ille ro. imperij in obſcuras tenebras ꝯuerſus ē: atqꝫ ita imperiuꝫ quo annis centū frāci potiti fuerāt demū in lōgobardos noſtros trāſlatū ē. Indige tibus poſtremo noſtris duce tam preclari noīs in germanos duce Othone Henrici regis filio trāſlatū ē. ⁊ vſqꝫ in preſens obſeruatum ē. Germani enim tēpore romanoꝝ modici aūt nullius fuerūt precij: ⁊ ꝓpterea veteres ſcriptores pauca de eis ſcripſere: ꝙ ipſa germanoꝝ ꝓuincia ꝑ tēpora Augiſti Ceſan ro. imperio cepit eē ſubiecta: ⁊ ideo pauca in ea rebus geſtis illorū tēporum ſimilia

Anno Oūdi Chrini Liber .XII. Otho primus ꝯtigit fieri. Et ſi quid forte memoria dignum ab eis geſtū fuit. Scriptores(vt credi derim) ꝓpter nominuꝫ illarū gentiū barberiem ſcripto mādare nequiuerūt. Ferūt tamē Plinium ⁊ Samonicū hiſtoricos aliqua de germanis ſcripſiſſe que antiquor negligētia interiere. Cornelius aūt tacitus de germanoꝝ legatis Nomam tempore Popei magni miſſis ſic inquit: Intrauere Pōpei theatrū: quo magnitudinē populi viſerent illic ꝑ ocium. Neqꝫ enim ludicris ignari oblectabant̉ dum conceſſum canee diſcrimina ordinum quis eques vbi ſenatus percūctant̉. Aduertere quoſdam cultū extraneo in ſedibus ſenatoꝝ: ⁊ qui nam forent rogitantes: poſtꝙͣ audierūt ea rum gentium legatis id honoris datū: que virtute ⁊ amicitia romana precellerent nullos mortaliū armis ⁊ fide ante germanos eſſe exclamant digrediunturqꝫ: ⁊ inter patres conſidunt: quod cōmuniter viſentibus exceptum. ¶ Germanie deſcriptio. Germanie igit̉ regio(ꝓ more ſuſcepto) poſt Scythiam inferioreꝫ inter Danubium ⁊ Rhenū fluuios: oceanūqꝫ concluſa ē. A ſenptētrione aūt ⁊ occaſu oceano cingit̉: ab ortu Danubio: ⁊ a meridie Rheno finit̉. Hec in duas diuiditur partes ſuperiorem videlicet ⁊ inferiorē. In quarū ſuperiore ſunt Saxones ab Eleucis Rheno diuiſi vbi oceanum influit: quibus quaſi ſemper bello ꝯtendunt: Ducatus. i. Bauaria: Ai ſteria: Sueueuia: Boemia: ⁊ Alemania ſecus Lēni fluētia cumania ⁊ alie nationes ſunt. In inferiore aūt Germania ab Albio flumine ad oceanum protenſa: que circa Rhenum ꝯſiſtit ſunt Albia: Daunia: Noruenia: Ruſſia: Marcomādia ⁊ alie nationes. Ferunt vniuerſam Germaniā. 54. gentes habitare vt Anſimari: Quadungri: ⁊ alij ferociſſimi ⁊ indomiti animi: quarum immanitas etiaꝫ in ipſis vocabulis hor rorem ſignificāt Tho igit̉ primus germanoꝝ imperator. Nērici condaꝫ regis ex Mathilda G6i 963 o filius: hoc anno poſtꝙͣ in Germania decē ⁊ octo annis regnauit. Imperio ſuſcepto imperauit annis. 12. Uir vtiqꝫ chr̄ianiſſimus: ⁊ eccleſie ro. amator ac acerrimus defenſor. Qui domito Boleſlao boemoꝝ rege: ⁊ Hugone pariſiēſiuꝫ comite ſuperato ēt aduerſus vngaros germaniā vaſtātes pluribꝰ diebꝰ decertauit: eoſqꝫ tandē ad internitionē deleuit. Tres quoqꝫ eo in prelio eoꝝ regulos captos ad eum a militibus ſuis perductos: cū ob clemētiā ſeruare conaretur Germani eo ꝓhi bente ſuſpēdio necarūt. Ad quē tot victorijs glorioſum duo cardinales litteras miſerūt: orātes vt ro. eccleſiam aduerſus Ioānem. ⁊ Italiā aduerſus Berengarium ⁊ eius filiū Albertū liberare dignaret̉. Qui in Italiā cū ingenti manu ingreſſus eos e regno deturbauit: ⁊ paulopoſt cū in ſentētiam perſecutionis perſiſterēt: denuo in Italiā veniēs eoſdē captos in poteſtatē accepit: ⁊ in Greciā aliū. Aliū v̓o in germaniā relegauit. Inde quoqꝫ Ioannē papā minus religioſe viuentē pōtificatu ſummo uit: ⁊ Eeonem(vt diximus) popalo ſuadēte pōtifice creauit. Alia ēt digna laude facinora inuictiſſimus hic imperator geſſit: que breuitatis cauſa omittimus. Fuerat enim mitiſſimi ingenij ⁊ ſingularis clemētie vir: ⁊ adeo ſaluatoris noſtri imitatori vt nulli vnꝙͣ malū ꝓ malo reddiderit: ſed econtra bona ꝓ malis perſepe reddebat. Suſcepta deniqꝫ imperij dignitate ⁊ ſingulis ꝓpe annis ex Germania in Italiā fre quētabat. Dthonē filiū ex Alunda vxore ſuſceptū. ſenex tandem Rome imperij cō ſortem creauit. Quo facto in Germaniā ꝓficiſcens ſenio confectus Uienne morit̉: cuius corpus in Madebirich Germanie vrbem delatum in templo ſancti Mauritij: quod ipſe ſumptuoſiſſime ſtruxerat ſepelitur. Papa. 139 Oannes eius nominis tertiuſdecimus papa natione Narnienſis Leoni ſuffectus ſedit annis. 6. menſibus. ii. ⁊ diebus. 15. Hunc romani plurimum 665 91 perſecuti ſunt: dederuntqꝫ operam: vt comes campanie eum in lateranenſi eccleſia caperet: ⁊ in Adriani molem: atqꝫ in Campaniam vinctum perduceret. Sꝫ cum idem Campanie comes nomine Iofredus cum filio a Ioanne capuanorū prin cipe trucidatus fuiſſet. Ioannes hic pontifex poſt vndecimum ſue calamitatis men ſem: liberatus Romam redijt. Eam ob rem indignatus Otho cum filio ſuo paratiſ ſimum exercitum ex Germania ad vrbem reduxit: vbi ⁊ conſules ro. ac prefectum cum decurionibus duodecim cepit: ⁊ in carcerem coniecit: qui ſcilicet omnes captu

Anno .XII. Chriſti Mūdi Liber Otho primus re ⁊ ignominie pontificis cauſa fuerunt. Cōſules auteꝫ in Germania deportari mā dauit. Decuriones omnes laqueo ſuſpendi: ⁊ prefectum nomine Petrum malorum omnium auctorem cum ignominia per publica vrbis loca tractum ac virgis ceſum ī Germaniam miſit. Mortuo deniqꝫ Ioanne iſto ſedes vacauit dies tātum. 13. Sclaui qui Adriani pontificis eius nominis tertij temporibus/ fidem Chriſti ſuſceperāt: hoc anno in Italiam traijcientes Sarracenos ingēti elade ſuperatos e Gargano monte deiecerunt. Ungari quoqꝫ Sclauorum virtute permoti ſtatim Sarracenoruꝫ reliquias ita attriuere(Conſentia recuperata iam ab hoſtibus capta ⁊ ſuccenſa) vt Othoni magni Othonis filio: eo cum exercitibus a patribus miſſo. haud difficile fuerit reliquias bellorum abſoluere: Grecoſqꝫ qui cum Mauris federa inierant grauiſſimis prelijs Papa 140 e Calabria ⁊ Apulia eiecerit. 969 6168 Enedictus ſextus papa natione romanus Ioanni in pontificatū ⁊ calamib tatibus ſucceſſit: ſeditqꝫ anno vno ⁊ menſibus ſex. Qui ⁊ ipſe a Cincio ciue romano captus in caſtellum ſancti Angeli truſus vitam finiuit. Ioannes Nicephori imperatoris filius: quadrageſimuſoctauus Conſtantinopolita nus imperator: hoc anno patre ſb̓lato imperauit in oriente annis ſex: de quo nil me moria dignum habemus. Papa igi 669 Onus eius nominis ſecundus papa patria roma. Benedicto ſurrogatus ſedit anno vno ⁊ menſibus ſex. Multe modeſtie ⁊ integritatis vir fuit. Et proptere a nulla iniuria affectus aut ignominia annotatus eſt. Qui tandeꝫ Papa. 14 moriens in beati Petri baſilica ſepelitur. 972 6171 Onifacius ſeptimus papa: cuius patria ⁊ cognomen ob ignobilitatē retice b Etar: ſedit menſibus ſex: ⁊ diebus duodecim. Hic cum malis artibus pontifi catum adeptus fuiſſet male etiam amiſit: quia bonis ciuibus in eum conſpirantibus relinquere vrbem coactus eſt: indeqꝫ recedens ablatis. Petri theſauris Conſtantinopolim aufugit. Tandem ibidem diuenditis: que ſacrilegio abſtuleratꝭ Romam rediſt. ⁊ dum nil obſtantibus bonis viris: maxime Ioanne cardinale pro ficeret adiuuantibus quibuſdam pernicioſis viris. Ioannem cepit ⁊ oculis priuauit. Ipſe vero non multo poſt tantorum malorum timore perterritus turpiter vitaꝫ Papa ifiniuit 973 6172 Enedictus ſeptimus papa: natione romanus: ſedit annis octo: menſibus quinqꝫ. Hic annuente Othone ſene: Di honem eius filium cum Theopha nia vxore apud Lateranenſem eccleſiam coronauit: multoſqꝫ ſedicioſos ci ues in vrbe cepit: ⁊ carcerali pena eos damnauit. Synodum etiam Remenſem con tra francorum regem celebrauit: vbi Gilbertuꝫ ſeditioſum virum ⁊ Necromantem damnans Arnulphum epiſcopum a Gilberto pulſum in integrum reſtituit. Ethgarus Anglie rex poſt Ultheſcanum patrem hoc ipſo anno quo ⁊ Benedictus Anglis regnare cepit: ⁊ regnauit annis nouem. Uir per omnia chriſtianiſſimus: de quo habetur: ꝙ inter cetera virtutis ſue opera: ſingulo pene anno monaſteriuꝫ vnū cōſtruebat. Petrus Urſeolus poſt Petrum Candianum hoc anno vigeſimuſquintus Uenetotorum dux cunctis applaudentibus ſuffectus: ducauit annis duobus. Uir quidem optimus: pietatiſqꝫ ac religionis amator: necnon ⁊ pupillorum ac viduarum protector: de quo ſic habemus: ꝙ perſepe clanculum per ſe ſuoſqꝫ familiares: pauperum ⁊ egrotantium cubicula inuiſebat: eorumqꝫ inopiā verbis ⁊ elemoſynis ſuſtentabat Hic Gradum ciuitatem inſtauratam muro cinxit: ⁊ eccleſiam ſancti Marci ⁊ alias eccleſias incendio conflagratas inſtaurauit: ⁊ non procul ab ea hoſpitale pro paupe ribus extruxit. Poſtmodum ducatui abrenuncians in diui Michaelis monaſterio monaſticum habitum ſuſcepit: vbi paulopoſt miraculis corruſcans beato fine quie uit. Eius autem exemplo Ioannes Maurocenus monachus ductus monaſterium Otho ẜus ſancti Georgij magnis impenſis amplificauit Tho huiuis nominis ſecundus: ſecunduſqꝫ Germanorum imperator. quē 975 6174 Opater Otho magnus conſortem imperij eſſe voluit: quemqꝫ Ioannes ier

Anno .XII. Pūdi Chriſi ¶ Liber Otho ẜus tiuſdecimus vna cuꝫ Theophania vxore in lateranēſi eccleſia coronauerat: hoc an no patre defuncto imperare cepit: ⁊ imperauit ſolus annis. 17. Uir quidem optimꝰ ⁊ romane eccleſie acerrimus defenſor. Qui ante adeptum īperium. Nicephorum Conſtantinopolitanum imperatorem pulſum in regnum ingenti virtute reſtituit: ac confirmauit: cum quo accepta eius ſorore Theophania vxore pacis federa confir mauit. Hic poſt patrem in Germaniam rediens cum Henricum Bauarorum ducem ſibi rebellem offendiſſet: ſtatim bello ⁊ armis domuit. Indeqꝫ in Lotharium Francorum regē Lotharingiā romani imperiſ prouinciam occupantem mouit.; ⁊ Franciam cum ingenti manu ingreſſus(Lothario rege ſuperato) Laudunenſium Sueſionumqꝫ agris vaſtatis. Pariſiorum ſuburbia incendit. Rediens tamē apud Auxoniā fluuium non parum incommodi accepit. Poſtea vero maiore exercitu cō parato in Italiam cum coniuge venit: vbi prius Dalmatia vaſtata. Nomam petijt. Ibidem etiam maioribus copijs coactis. apud Baſentellum(cum Cōſtantino ⁊ Alexio imperatoribus grecis) qui Calabriam ⁊ eam Italie partem: que ad Siciliam vergit occupauerant cōflixit: vbi ⁊ pene amiſſo exercitu vniuerſo ad internitio nem ſuperatus: turpi fuga in ſcapham conſendit: ⁊ a Piratis quis eſſet ignorantes captus in Siciliam perductus eſt. Ibiqꝫ cognitus pecunia promiſſa liberatus eſt. Siculi autem(ſumpto de piratis ſupplicio) hominem cum honorato comitu Romam miſerunt. Eoqꝫ loco cum Otho hic in romanos: qui primi ex prelio fugerant vlciſci non auderet. In Beneuentanos paris culpe reos conuerſus vrbem cepit ⁊ incendit. Tranſlato inde Bartholomei apoſtoli corpore: ⁊ in inſula Rome collocato: non multo poſt ibidem ipſe Otho obijt: vbi ⁊ in veſtibulo beati Petri quem Pa radyſum vocant in ſepulchro prophiretico quod adhuc introeuntibus ad ſiniſtram apparet honorificentiſſime ſepultus ē. Uitalis Candianus vigeſimuſquintus Uenetorum dux: hoc anno poſt. P. Urſinel lum legitimis ſuffragijs creatus dux ducauit anno vno. Hic Petri quarti Candiani ducis interfecti Germanus fuit. Qui inito magiſtratu ſtatim in langorem decidit: propter quod dignitate ſe abdicans religionis habitum ſuſcepit. Poſt cuius cōuerſionem dolore grauatus: quarto die vitam finiuit: cuius corpus in monaſterio eodem ſancti Hylariſ ſepultum fuit. Conſtantinus Ioannis imperatoris filius: quadrageſimuſnonus Conſtantinopolitanus imperator: poſt patrem vna cum Alexio ⁊ Emanuel fratribus imperauit: ſed quantum inuenire non potuimus. Hos autem fratres Baianus Bulgarorum prin ceps(magice artis peritus) ita bello vexauit: vt ab capienda eorum regia paululum abfuerit: ⁊ hoc grecorum ⁊ ipſorum principum negligentia: qui ipſam prope dereliquerant. Inita tamen inter eos fuerunt federa(licet non equa) ⁊ pax compoſita eſt. Horum filij Andronicus: Iſaucius: Alexius: Nicholaus: Mortulphus: Blando nius: Henricus: Petrus: ⁊ deinde Robertus ſucceſſerunt: quorum tempora nō ha bentur. Et propterea orientales imperatores: deinceps omittemus. 978 Tribunus Memnius: vigeſimuſſextus Uenetorū dux: hoc anno inde mortui Uita lis locum ſuffectus: ducauit annis quatuordecim. Hic monaſterim Uenetijs in ho norem diui Georgij martyris a fundamentis proprijs impenſis extrui fecit multis additis prouentibus ad monachorum vſum ⁊ neceſſitatem. Tandem orta ſeditione vrgente populo: magiſtratu ſe abdicare coactus eſt: ⁊ monaſticam vitam obire cogitur: vbi ⁊ ſexto poſt die vita functus in ſancti Iacharie monaſterio ſepelitur. Papa 144 Dannes eius nominis quartuſdecimus papa: natione Papienſis. Benedi 61g0 98 1 cto ſurrogatus: ſedit menſibus octo. Hic poſt aſſumptum pōtificatum mē ſe tertio a romanis capitur: ⁊ in caſtello ſancti Angeli diligenti cuſtodia includit̉: vbi tamdiu pedore carceris ⁊ inedia maceratus fuit donec vitā cum morte turpiter mutaret. Quo mortuo ⁊ in baſilica Petri ſepulto ſedes ceſſauit dies io. Papa 145 Oannes preterea decimuſquintus papa patria romanus: Leone preſbytero patre natus: ⁊ ipſe poſt mortem predicti ſedit menſibus quattuor. Hi

Anno Chriſti Mūdi .XII. Liber Otho ẜus pantificatu aſſumpto miro odio in cleros exarſit. Unde ⁊ ipſe merito ab ipſis clericis ⁊ alijs miro odio habitus ē. Maxime vero ꝙ diuina: humanaqꝫ omnia cognatis ⁊ affinibus elargiebatur: poſtpoſito dei honore ⁊ romane ſedis dignitate quem certe errorem vſqꝫ ad noſtra tempora perueniſſe cernimus. His deniqꝫ erro ribus ac rapacitatibus inuolutus deo ſic volente. 4º. pōtificatus ſui mēſe moritur. Et in baſilica Petri cuꝫ reliquis ſepelitur. Papa 146 ¶ Oannes etiam ſextuſdecimus papa natione romanus: poſt eumſuffectus ſedit annis decem: menſi. ſex: die. i0. Uir certe tāto magiſtratū digniſſimꝰ 98 ꝯig1 ¶vtpote in re militari expertus: ⁊ inſigni doctrina preſtantiſſimus: qui ⁊ nō nullla eleganter edidit. Deinde a Creſentio conſule romano vrbis imperium ſibi vendicare conante ſeditionibus agitatus: eius cupiditati cedens in Ethruriā abijt. Sed Creſentius cognita pontificis indignatione: qua iratus Othonem contra ſe cum exercitu in Italiam vocabat. ipſius pontificis cognatos ⁊ amicos qui in vrbe remanſerant ad pontificem rogatum mittit: vt omiſſa accerſendi Othonis cura ad vrbē cū poteſtate redeat. Precibus igitur ſuorum motus Ioannes ad vrbem prode unte obuiam Creſentio cum vniuerſo populo venit. Et introducto pontifice Creſentius cum vniuerſis ſeditioſis pontificis pedibus prouoluti veniaꝫ petiere. Atqꝫ ita in concordiam redacti vitam ſimul cum quiete duxere. Cometes his temporibus apparuit future calamitatis iudicium: ⁊ propterea ſtatim in Italia ⁊ fame ⁊ peſte diu laboratum eſt: ac etiam Beneuentuꝫ ⁊ Capua in Apu lia terremotū concuſſi ſunt. ¶ Uiri ſanctitate excellentes Adalbertus alias Albertus Pragēſis epiſcopus/ natione Boemus: hoc tempore ob precipuam eius ſanctitatem maximo in precio habitus fuit: qui diuino impellente ſpiritu ex Boemia in Panoniam deſcendens: ⁊ Stephanum Ungarorum regem cum vniuerſo populo ad baptiſmi gratiam perduxit: ⁊ omnes prouincie eiuſdem epiſcopos ad bene de deo promerendum verbo ⁊ exemplo inſtruxit. Exinde profe ctus in Pruſiam dum fidem Chriſti ꝙͣdiligentiſſime predicaret martyrio coronatus eſt. Ualdericus Amburgenſis epiſcopus: ⁊ ipſe religione ⁊ ſanctitate ac doctrina per hoc tempus clariſſimus fuit. Odilus Cluniacenſis abbas: vir doctrina ⁊ ſanctitate vite inſignis per id quoqꝫ tem pus floruit: qui inter cetera ſue ſanctitatis opera: Commemorationem omnium de functorum poſt feſtum omnium ſanctorum in Burgundia primum adinuenit ⁊ inſtituit: quod quidem inſtitutum ad omnes eccleſias Ioannes hic ſextuſdecimus tranſmiſit ⁊ approbauit. Adeoboldus quidam Ultraiacenſis epiſcopus hiſdem quoqꝫ temporibus floruīt: ⁊ multa in laudem virginis Marie ⁊ ſancte crucis conſcripſit. Albo etiam Floriacenſis abbag(q̄poſtea in Uaſconia ob fidem Chriſti paſſus fuit) tempeſtate hac doctrina religione ac ſanctitate vite plurimum claruit. Edoardus Anglorum rex: ⁊ ipſe tum ſanctitate clarus fuit: qui poſtea nouerce ſue dolis ac fraude interfectus martyrij palmam etiam adeptus miraculis claruit Stephanus item primus Ungarie rex tempeſtate iſtac Adalberti Pragenſis epiſco pi predicatione conuerſus ⁊ baptizatus: multis claruit ſignis. Qui poſtea vna cum Galla vxore Henrici poſtea imperatoris ſorore chriſtianiſſima vniuerſam Panoniam Chriſti iugo ſubiugauit. Alpharabium Arabum inſignem philoſophum hiſdem temporibus viguiſſe: multaqꝫ ſcripſiſſe tradunt: de quibus pauca apud latinos habentur commentaria. Auedadis ſimiliter Arabs philoſophus hiſdem temporibus floruit: ⁊ nonnulla edidit: ⁊ ꝙ maxime in Ariſtotelis libros commentaria. Cedaldus Canuſſi Regij oppidi comes per hoc ipſum tempus Atthone patre de

Anno .XII. Dūdi Abriſu ¶ Liber Otho ẜus functo in eius locum ſucceſſit: cui Ioannes hic pontifex ob benemerita in eum collata/ Ferrariam vrbem poſſidendam conceſſit. Hic vir religionis amator Ceno bium celebre in agro Mantuano in honorem diui Benedicti edificauit: quod poſtea glorioſa Mathildis eius filia perfecit magnis adhibitis ornamentis ⁊ prodijs ad monachorum victum. ¶ Marchionatus Montiſferrati principium. 918 4 985 Alaramus quidam) vt multi teſtantur) Saxonie ducis filius ex regia ſtirpe procrea tus. preſtantis animi ⁊ ingenij vir: primus huiuſce familie in Monteferrato domi natum tempeſtate hac eſt: ⁊ Marchionatus dignitatis fundamenta iecit. Hic qui dem Alaſiam vnicam Othonis huius ſecundi imperatoris filiam furtim duxerat vxorem. Cui tandem non tam affinitate ꝙͣ rei militaris ſcientia: qua ceteros preſta re videbatur non modo Montiſferrati regionis: ſed maioris etiam pedemontium partis Otho ipſe ſocer: genero huic ⁊ filie dominium conceſſit. Et paulopoſt etiam totius Italie regimen commendauit. Sunt qui dicant hunc Alaramum ob innumeras eius in omni genere virtutes ab Othone Alaſie eius filie inſtitutorem ⁊ magiſtrum conſtitutum fuiſſe. Euius amore capta Alaſia cum annos pubertatis attigiſſet: timens ne pater ſe alteri in coniugium traderet. Alaramum adoleſcenteꝫ forma vtiqꝫ elegantem precibus ⁊ lachrymis exoraſſe: vt illam furtim vxorem doceret. Quibus precibus tandem metus Alaramus(forte deo ſic volente) mutatis veſtibus regia adoleſcentulam clanculum abduxit: vxoremqꝫ accepit. Qui tamdiu vili ⁊ deſpecto habitu in mōtibus dilituere quoaduſqꝫ tres genuere filios. Poſtre mo in paternam gratiam recepti huiuſce regionis Montiſferrati ac totius pene pe demontis dominatum(ſicut dictum eſt) adeptus eſt. Huic itaqꝫ Alaramo Othone adhuc viuente nati fuerunt ſeptem liberi. Quorum primum Gulielmum nomine iam patre ſublato Otho Auguſtus loco patris Marchionem conſtituit. Reliquis vero fratribus ⁊ nepotibus hos dominatus tradidit: videlicet Saluciarum Marchionatus Sauone: Ceue: Inciſe: Ponzoni: ⁊ Boſchi cum eorum pertinen tijs conceſſit. Gulielmo autem primo genito conſors fuit Helena ducis Gloſeſti fra tris Richardi Anglorum regis filia: ex qua Bonifacium ſuſcepit filium: virum ma gnanimitate quidē ceteros Combardie principes longe precellentē. Qui Mariaꝫ Philippi Francorum regis filiam duxit vxorem: ex quibus Gulielmus cognomēto ſenex natus eſt. Gulielmus v̓o hic Iuliā Conradi Auguſti ſororem accepit vxo rem. Qua ſumpta mox cum Conrado ſocero ſuo ⁊ Philippo Francorum rege ad Hieruſalem cum regno recuperandum conceſſit. In quo quidem bello Gulielmus vir magnanimus complurima de ſe bellice artis prebuit experimenta. Ex quo Gu lielmo tres celeberrimi prodiere filij. Quorum primus Gulielmus ſimiliter cogno mento longaſpata. Raynerus alter: ⁊ tertius Bonifacius dictus eſt. Sed ⁊ filiam nomine Iordanam genuit: quam ⁊ Conſtantinopolitano imperatori tradidit vxorem. Gulielmus autem longaſpata propter magnitudinem: ⁊ eius innumeras virtutes ab vniuerſo tamen populo tum Balduino leproſo eius nominis quarto Hyeroſolymitano rege in principem ⁊ campi ductorem eligitur: quo nemo certe ea tempe ſtate preſtantior aut dignior ad propugnandos hoſtes videbatur. Erat autem Bal duino regi Sibylla ſoror Emerici regis primogenita ac totius regni(poſt fratreꝫ) heres. Quam Balduino huic Gulielmo Marchioni viro preſtantiſſimo in vxorem collocauit. arbitratus ſi opus eſſet ipſum cum alijs principibus chriſtianis

.XII. ¶ Liber Otho he rei ſue laboranti opem ſtatim allaturum. Is itaqꝫ cum eiuſdem regni gubernacula ſuſcepiſſet: multaqꝫ preclara facinora contra Saladinum Soldanum geſſiſſet: pau lopoſt e vita migrauit. vno tantum ſuperſtite filio Balduino relicto. Balduinus autem hic puerulus(eius genitore Gulielmo defuncto) cū auo ſuo Bal duino remanſit. Cui ⁊ Auus regni dyadema impoſuit. Ac ſic primus omnium ex genere Montiſferrati coronam geſſit. Uerum Balduinus hic(Balduino eius Auo defuncto) non diu ſuperuixit. Octauo enim menſe poſt auum adhuc puer obijt. Raynerius vero Gulielmi predicti frater Curamariani Emanuelis Conſtantinopolitani Imperatoris filiam duxit vxorem. Et Theſſalie regnum dotis no mine accepit. Hic ſuperſtite adhuc puero Balduino patris loco regni hieroſo lymitani ſuſcepit gubernacula(Bonifacio tertio eorum fratre Montiſfrerati relicto Darchione) ꝗ cū maxima claſſe Hieroſolymā petens: vt Balduino eius ex fratre nepoti contra Soldanum opem ferret ipſum Balduinum puerū mor tuum: ⁊ Sibyllam ipſius pueri matrem Guidoni de Luſignano nuptam inuenit. Sed ipſo Bonifacio manus cum Soldano conſerente capitur. ⁊ cum Gui done in Damaſcum perducitur. Conradus autem ⁊ Gulielmus fratres Bonifacio ipſi filij fuerunt. Quorum primus Conradus magna comparata claſſe qua patrem captiuum redimeret: vento rum vi Conſtantinopolim applicuit. Cunqꝫ Grecorum imperatorem obſeſſum cerneret: eum obſidione liberauit. ⁊ in priſtinum ſtatum reſtituit: omnibus ita compoſitis Hieroſolymam venimus. Omnia a Soldano erepta preter Soram vrbem inuenit: quam etiam terra: mariqꝫ oppugnabat. Sed Conradus accinctus fortitudine omnem Soldani deleuit exercitum. Quo pacto etiam Bonifaciuꝫ genitorem: ac Guidonem captiuos redemit. Quibus ex geſtis maximuꝫ reportauit triumphum. Hic propterea Conradus Heliſabeth Sibylle regine ſororem accepit vxorem: ex qua vuam duntaxat ſuſcepit filiam. Et tandem poſt inenarrabiles victorias ibidem partas vita functus eſt. Bonifacium igitur genitorem copiarum belli ducem in demortui filij locum ſta tim ſibi delegerunt. Qui cum ad loca ſancta tranſfretaret: cum Conſtantino. politano Imperatore: quem iam obſidione liberauerat: bellum geſſit. Quo ſuperato: Theſſalie regnum adeptus eſt: vbi poſtea rex conſtitutus Margaritam Ungarie regis filiam poſt primam accepit vxorem. Guliemus vero Conradi frater: ⁊ Bonifacij natu ſecundus: Bonifacium ge nuit. Eui Bonifacio conſtantia Amedei Sabandienſis Comitis filia vxor fu it. Ex qua vnus tantum genitus fuit filius: patris nomine nuncupatus. Uir ſa ne prudens: ⁊ in re militari peritiſſimus: qui ſua virtute Uercellas ⁊ Eporodiam. ac nonnulla opida ſuo adiecit imperio. Et ipſe Beatrici Hiſpaniarum Regis filie matrimonio iunctus eſt. Ex qua Ioannem vnicum filium: ac tres genuit filias. Quarum prima Andronico Conſtantinopolitano Imperatori. Secunda Alphonſo Regis Caſtelle filio. Tertia domino Urſo de Urſinis Nomano patricio tradita eſt. Ioannes vero earum frater Margaritam Sabaudienſem duxit vxorem. Ex quibus nulli relicti ſunt liberi. Unde factum eſt ibi Alaranij primi Marchionis genus per lineam maſculinam deſcendens defecerit.
Anno Chriſti Oūdi

Anno XII. Mūdi Chriiti ¶ Liber Othor Maſculina igitur linea illuſtriſſime Montiſferati familie conſumpta: ex totius Montiſferati prouincie conſenſu miſſa eſt legatio ad ſereniſſimum imperatorem Adronicum Conſtantinopolitanum pro filio: cui ex debito materne ſucceſ ſionis Montiſferati regnū debebatur. Quibus Andronicus ipſe cōfeſtim The dorum primogenitū ſuum ad quē iure primogeniture ſue cōſtātinopolitanū imperium pertinebat conceſſit. Theodorus iataqꝫ hic: ſuſcepta vxore primo filiam nomine Uiolantam ⁊ Ioānem in rebus poſtea bellicis preſtantiſſimum: ⁊ ingēti magnanimitate precipuum genuit qui multa in prelijs facinora geſſit. ⁊ Aſteſem ciuitatem occupās iuri ſuo adiecit. Inde cum multo armatus eſſet milite. Inſubribus vexatis opem nō modicam tulit. Quo preſidio inſubres eueſtigio de aduerſarijs victoriā conſecuti ſūt. Ac per hoc Uicecomitum domus in regno ſuo ſtabilita eſt. Ioānes autem ip̄e Theodori filius Heliſabet quōdam Maiorice Reginā duxit vxorem: ex qua duos genuit filios: videlicet Gulielmum ⁊ Theodorum. Sed Gu lielmo cum exercitu Neapolim profecto: ibidemqꝫ extincto Theodorus natu mi nimus adhuc puerulus Motiſferati regnum ſuſcepit. Theodorus item eius nominis ſecūdus duas accepit vxores: quarum Bari Galliarum ducis filia Ioānem Iacobum ⁊ Sophiam filiam genuit: quam quidem fi liam Cōſtantinopolitano Ceſari affini ſuo matrimonio copulauit. Secunda ve ro vxor huius Cheodori pedemōtium principis gnata fuit. Que ſterilis exiſtēs mortuo marito mox apud Albam vrbem ſuam monachaleꝫ habitū ſuſcepit. Ioānes Iacobus igitur patre defūcto a Sigiſmundo Imperatore Marchio ⁊ vi carius generalis Imperij in Italia mox cōſtituitur. Uir ſane prudētiſſimus: ⁊ rei militaris exercitio gnarus. Qui Philippomarie Mediolanēſium duci con tra hoſtes maximo fuit adiumēto. Hic Ioannam Amidei primi Sabaudienſium ducis ſororem duxit vxorem. Que eidem quattuor genuit filios: ſcilicet Ioannem: Gulielmum: Bonifacium: ⁊ Theodorum ſācte Romane eccleſie preſbyterum cardinalem: omnes ⁊ ſi litteris ornatos: tres tamē natu maiores arma ſumma cum laude tractarūt. ⁊ etiam in preſētiarum tractāt. Sed ⁊ duas quoqꝫ genuit filias. Quarum prima Cypriorum regi coniugio copulata fuit. Secunda vero Salutiarum Marchioni. Ioannes deniqꝫ primogenitus. vir forma elegantiſſimus: eloquentia: liberalitate: manſuetudine: ac in omni vir tutis genere preſtans: patris loco ſucceſſit. Qui ⁊ ipſe Margaritam Alouiſij Sabaudienſium ducis filiam/ duxit vxorem. Qui ambo ſine prole cum odore bonorū operuꝫ ad dominū mīgrātes. Gulielmum eius fratrem habuit ſucceſſorem maximi animi virum. ⁊ bellice artis certe exercitatiſſimū. Qui tū Mediolanenſiū: tū Uenetroū copiaꝝ dux exi ſtens multa ſtrenue geſſit. Quiqꝫ ⁊ Alexandriā Ciſalpine gallie ciuitatē cū vni uerſo agro occupauit: ⁊ cepit. Hic ē ille Gulielmus pientiſſimus: ꝗ adhuc viuēs maximo ſue ditioni fuit emolumento. Quippe: qui non ſolum ſuam ditionem a quibuſdam ditionibus liberam fecit. Uerum etiam ipſam ſeruauit illeſam. Et non modo ſeruauit: ſed mirum in modum ⁊ edibus: domibuſqꝫ: ac monaſterijs: hoſpitalibus auxit. Arces quoqꝫ ⁊ oppida nonnulla erexit. Caſale inſuper regni ſui ſedē olim Burgū: nūc Sixti quarti pōtificis maximini cōceſſione urbē effecit: quam etiam nouis muris ⁊ fortiſſimis cinxit. Ciues preterea omnes non modo diuitijs: ſed quadam modeſtia ⁊ vrbanitate euexit. Hec quippe ſunt que de illu

.XII. Liber Otho ẜs ſtri clariſſimaqͣꝫ Montiſferati geneologia ſine tp̄e habuimus queqꝫ ⁊ hyic operi nō īmerito mādanda putauimus: vt preſentes ac futuri perdiſcāt hanc illuſtrem: celebremqꝫ familiam ceteris italie tum genere: tū virtutibus diuitij ſqꝫ ac gloria lō ge preſtitiſſe: cum cōſtet hos principes in quouis vite genere probatiſſimos chr̄ia niſſimoſqꝫ ſemper extitiſſe: dignoſqꝫ vt inter clariſſimos prīcipes merito connume rare poſſint. Et ne exiſtimes eos in tāto rerum culmine pietatis ac religiōiſ officia pretermiſiſſe Scito eorum impēſa infraſcripta celeberrima opulētiſſimaqꝫ monaſteria fuiſſe cō dita: magniſqꝫ prouentibus aucta: quibus tum religioſi tum peregrini alerentur: quorum primum fuit mōaſterium ſiue Abbatia apud Senciam olim ciuitatē: nō procul ab alpibus in regione pedemontium in honorem diui Iuſti ordinis ſanct Benedicti habēs in prouētibus ad duo aureorum milia cum iuriſdictione ⁊ domi nio duorum oppidorum. Pōaſterium aliud ſiue prepoſitura in delphinatu apud alpes ſub titulo diui Lau rentij ordini regularium ſācti Auguſtini dicatum. Cui tria caſtella cuꝫ ruſticis p̄ dijs ad fratrum ſuſtentationem collata ſunt. Ex quibus percipiūt ſingulis annis ducatos. rooo. Pōaſterium aliud non longe ab auguſtana pretoria ſub titulo ſācti Urſi ordini ſi militer regularium diui Auguſtini habēs ex ꝓuētibus ducatos. roοo. Ponaſterium etiam ſiue Abbatia apud Eporediam vrbem ſub titulo ſācti Petri ordini ſancti Benedicti dicatuꝫ habēs in prouētu quot ānis. 1500. Pōaſterium preterea celeberrimum ſub titulo ſācti michaelis de la ſtella apd̓ Aulianam oppidum nō longe ab alpibus miro ſumptū fabricatum habēs in ꝓuentu per ſingulos ānos ducatos. 60οo. Mōaſteriuꝫ quoqꝫ ſub titulo ſācti Benigni ordini beati Benedicti dicatum nō lōge ab Thaurinēſi vrbe habēs ex prouētibus ſingulo āno ducatos. roοo. Pōaſteriū inſuper in Monteferato in ſcī Ianuarij loco ſub eiuſdē ſācti martyris titulo ſabrefactum ordini beati Benedicti dicatum: habens in prouentibus ducatos. 1500. Pōaſteriū ſimiliter in Mōteferato ſub titulo ſācti Uictoris martyris cōdituꝫ: or dini ſācti Benedicti habēs ex prouētibus ſingulo āno ducatos. 1000. Monaſterium in Mōteferato ſub titulo ſancte Marie de Locedio conſtructum: ordini ciſtercenſium dicatum: habens ex prouentibus per ſingulos annos ducatos. 60oο. Monaſteriū deniqꝫ in mōteferato in vezulano ſub titulo ſcē Marie edificatū: ordi ni canōicoꝝ regulariū diui Auguſtini dicatū habēs ex prouentibus ſingulo anno ducatos. 60o. Hoſpitale quoqꝫ permagnificum chriſtianiſſimus ſuperſtes princeps Gulielmus: vltimo preter cetera monaſteria ab eo in vrbe Caſale inſtaurata ⁊ condita noſtris temporibus eadem in vrbe Caſale ſua impenſa: ⁊ opera extruxit: quodqꝫ maximis prouentibus auxit. Quibus ⁊ peregrini: ⁊ egroti: ⁊ vulgo concepti nutriri poſſunt. Ludouicus vltimus Francorum rex: ex Caroli magni genere natus: hoc āno fran cis poſt Lotharium patrē regnare cepit. ⁊ regnauit anno vno. Hic autem(ut fran cororum teſtantur chronice) Blanthiam quandam nomine duxit vxorem: ex qua nullos omnino ſuſcepit filios. Quam nihilominus cum vnice diligeret̉. Ugoneꝫ Strenuiſſimum militem: quem in maiorem domus regie preelegerat: ad ſe accerſitum: iureiurando aſtrinxit. Eius mandata perpetuo obſeruaturum. Quo facto Rex confeſtim graui morbo correptus: vxori regnum donans: mandat: vt Ugōi p̄dicto ſe mr̄imonialiter ꝯiūgat: qd̓ ⁊ factū ē. Nā eueſtigio rege defūcto: Ugo ⁊ regīa mr̄imonialiter ſe ſe copulati ſūt. Ac ſic frācoꝝ r̄guū qd̓ penes Pipini ge nus ānis ferme ducētis remāſerat ī Ugonē iſtū trāſfūdit̉. Un̄ ⁊ ī hͦ. Ludouice oē
Anno Chriſti Oūd.

Anno LII. Oūdi Gbriiti ¶ Liber Otho. i Caroli magni genus quo ad reges defecit. Quorum nomina ⁊ tempora(licet ha beātur confuſa) hic more noſtro epilogando ponēda cenſuimus. Pipinꝰ magnꝰ primꝰ an. 17. Arnulphus g an. i. Carolus magnꝰ Odo pariſienſis an. 47 an. ii Ludouicus piꝰ Carolꝰ ſimplex an. 25. io an. 26 Carolus caluus Rodulphus. an. 34 an. Ludouicus balbꝰ an. 2. Carolus quintus k2 an. 25 Ludouicꝰ ⁊ carolꝰ 6. Lotharius an. 5. an. 3 Carolꝰ imꝑator. 7. an. 5. Ludouicus 14 an. i. Otho. 3. Tho tertius ſecundi Othonis filius tertius germanorum Imperator ꝓꝰ o ¶ pattrem maxima cuꝫdifficultate imperator creatus imperauit annis de cem ⁊ octo. Hic a parētibus in virtutibus ⁊ eccleſie Romane defenſione G9 99 non degenerans multa bella ſtrenue geſſit ꝓpter que mirabilia mūdi cognomen accepit. Qui poſtea quam creatus fuit imperator: priuſꝙͣ Romam peteret ad co ponedas germanorum res vndecim cōſumpſit annos. Indeqꝫ Romam profetus a Gregorio quinto imperij corōa redimitus. mox in Apuliam peregrīationis ⁊ orationis gratia profectuſ eſt. Cūqꝫ per Beneuentum Romam rediret corpꝰ ſancti Paulini epiſcopi ſecum tranſtulit. Ibi quoqꝫ Greſentium Romanum conſuleꝫ qui Ioannem quendam placentinum epiſcopum natione grecum virum vtiqꝫ ſce leſtum ⁊ pernicioſum contra Gregorium pontificem creauerat. in Adriani mole quam ipſe magnopere fortificauerat: que poſtea ab ipſo Creſentio Creſentii caſtellum appellatum eſt vua cum eodem Ioanne adulterino pōtifice diu obſedit. ⁊ tādem captum multis confoſſum vulneribus interfecit. Ioānem vero pōtificem effoſſis oculis pōtificatu ſimul ⁊ vita priuauit. Tādem pacata Italia cum in Ger maniam redire decreuiſſet. Rome veneno a Romanis necatꝰ diem obijt. Cuius corpus in Germaniā reportatum fuiſſe ferūt. In huius nanqꝫ Othonis tertij cre atione maximam fuiſſe difficultatem tradūt. Quia Othone ſecūdo mortuo: cum alij in cōſultatione noui creādi imperatoris Othonem hūc alij Henricum Baua rie ducem primi Othonis ex fratre nepotem expoſcerēt: cum Creſcentinuū Numetanum virum conſulare italos ad reſumēdum imperium annitenter cernerent: omnes in Othonem hūc conſenſere: quorum quidem ſentētiam Benedictus pōti fex qui tum ſuererat approbauit. Petrus vrſinellus Petri quōdam ducis viri ſāctiſſimi filius eo ipſo anno īde mor tui Tribuni memi ducis loco vigeſimuſſeptimus venetorum dux ſurrogatus ducauit ānis decem ⁊ octo: hūc ſane virum humillimum clemētiſſimumqꝫ fuiſſe tra dunt: quēqꝫ in vita nil pretermiſiſſe: qd̓ ad honorem dei ⁊ ad reipublice ſue bonuꝫ pertinere cerneret. Mortuus tādem ad eius ipſius ſingularem comprobādaꝫ hu militalem: omni poſtpoſita ambitiōe corpus ſuum in atrio templi ſancti Iacharie ſepeliri voluit. Ugo itaqꝫ magnus cognomento caputius Ludouico francorum rege defūcto hoc anno eius regnum obtinuit ⁊ regnauit ānis quattuor. Sunt qui dicāt hunc Ugo nem ducem ⁊ pariſienſium comitem primum fuiſſe. ⁊ ob rei bellice ſtrenuitatema Ludouico Rege in maiorem domus electum. Huic autem Robertus tyrannus pater fuit: quem Dantes poeta Ilorentinus in tractatu de purgatorio capitulo vi geſimo. v̓. Chiamato Macellarium fuiſſe dicit. Hic autem Francorum regnum non ea obtinuit amplitudine: qua Pipinus ⁊ ceteri poſſedere. Tunc enim omnis Tranſalpina gallia Auſteria ⁊ magna germanie pars francorum finibus claude bantur. Sed tranſlato in ſaxones imperio: non modo germania ⁊ heleucia: ſiue Squada: ⁊ magna Belgice pars: quinimmo Burgundie regnuꝫ: quod Aralaten ſe dicitur: in imperium ceſſit. Regorius eius nominis quintus papa natione Saxonus: patre Otho ¶ ne Bruno ātea vocatus. poſt Ioānē ſextumdecimū pōtifex creatꝰ ſedit
Papa. 147 69

.XII. ¶ Liber Otho. 3. annis duobus ⁊ menſibus quinqꝫ. Hic huius Othonis tertij conſanguinens fuit Et propterea eo iubente aſſūptus ē. Qui pōtificatū inito: ⁊ Othone in germania exiſtēte Romanorum. ⁊ potiſſime Creſentiſ conſulis ſeditionibus agitatis in Ethruriam primo. deinde in germaniam ad ipſum confugit. Go abſente interī Ere ſentius conſul Ioannem placentinum epiſcopum virum ſubdolum ⁊ pecunioſum pōtificē creat ⁊ Ioānē. 17. vocat: qͦ creato Creſētiꝰ ꝯgnito inde imꝑatoris aduētuvrbis menia ⁊ portas quamdiligentiſſime obfirmat. Molemqꝫ Adriani munit: mopter quod deinceps ea moles nō Adriani: ſed Creſentij arx appellata ē. Suꝑ neniēte poſtea imperatore cū exercitu magno Creſētiū ip̄m cū Ioāne adulterino papa cepit. Truncatoqꝫ Creſentio Ioānem ⁊ vita ⁊ pontificatu priuauit. Grego riūqꝫ cōſanguineū ſuū reſtituit. Unde ⁊ Gregorius vt imperij dignitas apd̓ Germanos ſuos ꝑpetuo remāeret. Synodo ꝯgregata fanctionē tulit de imperatore de ligēdo q̄ vſqꝫ in hodiernū diē ſeruat̉. Eo deniqꝫ mortuo ſedes vacauit dies. 15. Dānes huius noīs. i7.ꝰ papa adulterinus: viuēte adhuc Gregorio p̄dicio cū eēt ep̄s placentinus corrupto Creſentio cōſule ꝑ factione pōtificatuꝫ occupās ſedit mē. io. Et in eius morte āteꝙͣ Gregorius reſtitueret̉: ſedes vacauit dies. 20. Hic(vt diximus) potentia Creſentij Ro. cōſulis fretus: quē grādi pecunia ę Cōſtantinopoli ſecū allata corruperat pōtificiū munus obtinuit. Sꝫ quia vt fur ⁊ latro non per oſtium in ouile ouiū intrauerat. Ideo poſt decimū mēſem poſtquam pontificatum ſibi uſurpauerat: tanꝙͣ latro ⁊ proditor ignominioſe interijt. ¶ Electorum imperij inſtitutio. Othone itaqͣꝫ tertio per ſucceſſione non ſine difficultate(vt dictum eſt) imperatore creato. Gregorius p̄dictus ex eadē gente cognoſcens imperij ībecillitatem ⁊ fortu ne varietate: vt diutius apud Germanos ſuos ſumma īperij maieſtas remaneret: hoc anno ſtatutū tulit de imperatore deligendo: quod vſqꝫ ad hoc tēpus ſeruatum videmus: videlicet vt in futurum non per ſanguinis ſucceſſionem imperium duce retur: ſed per ſolos germanos proceres vna cū quibuſdā panonie principibus. prin ceps deligeretur: qui Ceſar ⁊ romanorum rex appellaretur. ⁊ tū demum auguſus haberetur: ſi eum Ro. pontifex cōfirmaſſet: vt plenius habetur: exͣ de elec. cº. vene rabilē. Hos autē imperatoris eligendi auctoritatē pº habuiſſe archiepiſcopuꝫ maguntinū: Archiepiſcopum treuerenſem. ⁊ Colonienſē italie nomine: alij vero due Germanie gallieqꝫ nominibus. His additi ſunt quattuor principes Brandeburgē ſis marchio: imperatoris poſt electionē camerarius. Palatinus comes. qui dapes Saxonie dux qui enſeꝫ imperatori defert: ⁊ Bohemie rex pincerna: quem his additum ferunt ad tollendas electorum diſcordias. ¶ Uiri diſciplinis excellentes. Robertus magni Ugonis regis filius hoc anno francis poſt patrem regnare cepitr 996 ⁊ regnauit annis. 34. Uir certe iuſticia: fortitudine: modeſtia ⁊ religione inſignitus. Qui licet rei militaris admodum ſtudioſus extitiſſet: tamen vbi per ociū licebat: ita dei templa frequentabat: diuinaqꝫ officia celebrabat: ac ſi deo in ſacris cō ſecratus fuiſſet. Et cum etiam doctrina inſigni eruditiſſimus eēt multa compoſuit. ⁊ ꝙͣ maxime ſequentias multas: e quibus precipua habetur illa que incipit: Sā cti ſpiritus adſit nobis gratia. ⁊ O iuda ⁊ Hieruſalem: atqꝫ alia multa edidit. Hu ius tanta fuit religio: vt quotiens ſibi per ocium liceret: horas canonicas vna cuꝫ canonicis in choro caneret. Qua pietate ⁊ virtute hoc miraculuꝫ ab eo factum fu iſſe ferunt: vt cum aliquando oppidum quoddam obſideret: atqꝫ horas ſuas ipſe exſolueret ſine pugna aliqua oppidi ipſius menia corruiſſe tradunt. ⁊ irruentibus ſuis oppidum obtinuiſſe. Nobertus etiam Garnotanus epiſcopus hiſdem temporibus doctrina ⁊ vite ſācti tate in precio fuit: quiqꝫ multa edidit. ⁊ canendi modū meliuſculum reddidit. Ogo Adeburgenſis Othōis miles hoc āno ab ipſo Othone Auguſto ex germāia
Anno Chriſti Mūc Papa. 148

Anno .XII. Mūdi Ebriiti ¶ Liber Otho. 3. in Ethruriam procurator mittitur. vir quidē optimus: ⁊ iuſticie ac pietatis cultor qui adeo iuſte integreqꝫ prouinciam rexit: vt optimi principis deſydetium nemi ni ꝓuincialiū reliquerit qui cum ſex annis eo in magiſtratu prefuiſſet tandem apd̓ piſtorium deficiens ethruſci oēs ad eum confluentes non ſecus ac publicum parentē luxere nullo vero genere honoris funeri eius adhibito. Cometes in celo hoc eodem anno viſus ē. ⁊ multa variaqꝫ alia prodigia apparuere: atqꝫ terremotus maximus fuit: quo multe vrbes concuſſe fuerunt. ⁊ multa mala ſubſecuta ſunt. Papa. 149 Ilueſter eius noīs ſecūdus papa natione gallicus Gilbertus antea voca tus Gregorio ſurrogatus ſedit annis. 4. menſe vno ⁊ diebus. 8. Hic malis artibus pōtificatu obtinuit. Ab adoleſcentia.n. monachus exiſtēs reli 6196 995 cto monaſterio: ſe totū diabolo tradidit: atqꝫ Hyſpalim hiſpanie vrbē bonarū artium cā peruenit. Fuerat.n. doctrine admodū cupidus. Qua in re tantuꝫ profecit vt breui optimꝰ doctor ſit hītus ⁊ Othonē Auguſtū Robertūqꝫ regē: alioſ quoqꝫ inſignes viros habuit diſcipulos. Quorū ope primo Remēſis. deinde Rauenatis archiepiſcopus fuerit factus. poſtrēoqꝫ romanus pōtifex adiuuāte diabolo ſit cor ſtiturus. hac tamē lege vt poſt eius obitū totus illius in aīa ⁊ corpore eēt: cuiꝰ frau dibus tantā adeptus erat dignitatē. Poſt hoc queſiuit Gilbertus a diabolo ꝙͣdiu in pontificatu victurus eēt? Reſpōdit. Quādiu(inquit) in hieruſaleꝫ non celebra beris viues. Poſtrēo anno pōtificatus ſui quarto: dū quadrageſimali tēpore ī baſilica ſācte crucis in hieruſalem Rome ſacrificaret fato ſe moriturū ſtatim cognouit. Unde penitentia ductus errorē ſuum corā populo confeſſus ē. rogauitqꝫ oēs: vt corpus ſuū diabolicis artibus ſeductū membratim detruncarent. diſiectumqꝫ: ac laceratum ſuper currum imponerent: ⁊ eo loci ſepelirent: quo ſponte ab eꝗs vectum foret. Ferunt itaqꝫ dei nutu: vt ſcelerati diſcant apud deū venie locū ſibi reli ctum eſſe modo in vita penituerint: equos ipſos ſponte ad lateranemſem eccl̓iaꝫ perueniſſe: ibiqꝫ ſepultum fuiſſe Papa. 150 Dannes eiuſdem nominis decimuſoctauus papa: cuius cognomen ⁊ pa tria ignoratur poſt Silueſtrum ſedit men. 5. de quo propter pontificatꝰ 6r0o 1001 breuitatē nil geſtū mēoria dignū hētur: niſi ut aiūt. Ꝙ cōmemorationeꝫ omniū defunctorū poſt feſtum omniuꝫ ſanctoruꝫ ab Odone cluniacenſi abbate in Burgundia iādiu inſtitam ab vniuerſa eccleſia obſeruandam approbauit. Papa. 151 Danues decimuſnonus papa patria Ro. huic ſuffectus ſedit annis. 4. ⁊ 4 Qui pontificatu ſuſcepto ad ocium conuerſus nil geſſit/ memoria dignū. Sepultus fuit āt in baſilica Petri. Et poſt ceſſauit ſedes dies. 19. ¶ Malateſtarū familie procurſus. Malateſtarum vetuſtiſſima ⁊ regia flaminee prouincie familia his temporibus ob plurima in Othonem tertium collata beneficia ⁊ ſeruitia magnis ab eo prelata eſt priuilegijs ⁊ gratijs. Hi enim a germanis originem ducentes: ex illis fuerūt theutonicis Malateſtis: qui Flaminee prouincie partem ab ipſo Auguſto deſidenteꝫ occuparunt. ⁊ Ceſene vrbi in primis frenum impoſuerunt. Deinde Arimino: ml̓ tiſqꝫ locis potiti ſunt. Hec clariſſima ⁊ regia familia poſtmodū in ſuos creuit ortꝰ ⁊ quanti ſēper maieſtatis: ꝙͣteqꝫ glorie italis fuerit multis ⁊ admirandis teſtimo nijs dignoſci ⁊ videri pōt. Cū in ea multi clariſſimi principes: fortiſſimi imperato res: grauiſſimi doctiſſimiqꝫ ſenatores enerſerunt. Hinc enim(vt ceteros omittā) Maſtinus: Pādulphus: ⁊ Galeotus principes omni virtute ornati fuere. Ortiqꝫ eodem Galeoto Carolus Malateſta. ⁊ Pandulphus ſecundus: qui ambo inter etatis ſue principes primariſ fuerunt habiti. Nam Galeotus eorum pater aī v̓tute preſtantiſſimus fuit: eccleſieqꝫ Ro. obſequentiſſimus: ac contra Carolum quar tum imperatorem tempore Innocentij ſexti acerrimus defenſor fuit. Quamobrē idem Innocentius pontifex eundem vicarium ſuum perpetuum ac eius ſucceſſores in ariminenſi vrbe confirmauit. Carolus vero eius filius vir bellice artis pe ritiſſimus. ⁊. M. Catōni romano ſimillimuſ. Cuius īnumera magnifice geſta apd̓ Florentinos venetoſqꝫ ſcripta teſtant̉. Pandulphus eius frater fuit vir prudētia

Anno .XII. Chriſti Mūdi ¶ Liber Otho 3º clarus: armis clarior: auctoritateqͣꝫ clariſſimus: qui poſt multa apud Mediolanē ſiū primū ducem fortiſſime geſta Bergomū ēt ac Brixiā clariſſimas vrbes in ſuā redegit poteſtatē. eaſqꝫ ciuitates ſua liberalitate: et munificētia clariſſimis edibus ac ſacellis exornauit. Palateſta vero tertius frater eiſdem fratribus nulla ratione virtute inferior fuit. Eiſdē quoqꝫ ſucceſſit. 6. Robertus Malateſta: queꝫ integra fides: precipua religio. incredibilis feruor: ac morū cōpoſitio beatuꝫ ac miraculis claruꝫ effecit. Hinc etiā ſingulare monile: ⁊ precioſiſſima gēma Baptiſta emicuit: matrona certe pudi ciſſima: que doctrina: ingenio ⁊ eloquētia nemini ceſſit. Ob cuius v̓tutē ⁊ clariſſimaꝫ doctrinā. eruditiſſimi etiā oratores: vtpote Leonardus ⁊ Carolus Aretini ⁊ ceteri ſui tēporis viri doctiſſimi tractus multos eidē tradider̄. Hinc ēt Sigiſmū dus Malateſta: ꝗ a patrijs moribus aliꝙͣtuluꝫ degenerās Nomane eccleſie rebel lis ⁊ infenſus fuit: ꝓpter quod Pius ſecūdus pōtifex maximus oīa p̄ter Ariminum: ⁊ circūquaqꝫ ſpatio triū miliū paſſuum abſtulit. hoc aūt anno ꝗ eſt. 1482. de ſecit preſtantiſſimus ⁊ in armis magnificus imꝑator Robertus eiuſdē Sigiſmū Papa. 152 di ex pellice filius: ꝗ aī conſtantia ⁊ corꝑis robore(vt infra dicēus) īſignis fuit. Ergius eius noīs quartus papa poſt Ioannē ſuffectus ſedit ānis. 2. ⁊ mē Iſibus. 6. hic natiōe Ro. patre Partino ortus fuit. Uir ſanctiſſime vite: grateqꝫ cōuerſationis: cuius tāta fuit prudētia: vt toto ſuo pōtificatu nil 1004 920 3 cōmiſſū ſit: ꝙ merito reprehēdi poſſit. In deum enim omnem mentē conuertens (quod certe facere deberēt oēs pōtifices) oīa bene ⁊ integre gubernabat. Huius enim cōſilio Italie principes cōpoſito federe: pellere ē Sicilia ſarracenos cōſtitu erūt. Vnde ⁊ Gulielmus Tācredi magni Normādie ducis filiꝰ adiuuātibus Cāpano ⁊ Salētano principibus: illos e Sicilia breui tēporis ſpatio expulit. His ge ſtis cū Italia. ⁊ fere totus terrarum orbis fame ac peſte laboraret Sergius vir ſā ctiſſimꝰ vita exceſſit. ⁊ in Petri tēplo ſepultꝰ ē. Quo mortuo ſedes vacauit dīes. 8. Henricus primꝰ Enricus primꝰ. 4ꝰ germāoꝝ īꝑator hͦ āno ab electoribꝰ p̄dc̄is Auguſtꝰ de h claratus imperauit aunis. 19. ⁊ mēſibus.§. Hunc primū Bauarie ducem fuiſſe cōſtat. virū vtiqꝫ optimū atqꝫ ſāctiſſimū: vxorēqꝫ habuiſſe: q̄ neqͣꝙͣ 1004 6203 mariti laudibus pietate: religiōe: hūanitateqꝫ cederet. Hic igit̉ ẜm Gregorij pon tificis inſtitutionē Ceſar ⁊ Auguſtus creatus aliꝙͣdiu in gallijs occupatus/ ſuuꝫ in italiā diſtulit aduētū. Cōpoſitiſqꝫ ibidē rebus Romā venit. ⁊ imꝑij coronam ab Benedicto octauo accepit. Acceptaqꝫ corona ſtatim in Capuā a ſarracenis oc cupatā mouit: quos etiā repentino impetu inde expulit. ac Bubagnanū grecoruꝫ ducē qui Mauris fauerat acerrimo bello adeo perſecutus ē: vt euꝫ quoqꝫ Appu lie finibus eiiceret. Ita aūt caſte hic ac ſācte cū vxore Simegūda vixit: vt vterqꝫ ī morte miraculis claruerit. Nā nil in vita pretermiſerūt. qd̓ ad honorē dei ꝑtinere cernerēt. Deniqꝫ hic cū poſt multa bella in Bohemia: Germāia: Italiaqꝫ ſtrenue geſta ſoli deo ſeruire vellet Bābergenſē fūdauit ep̄atū. ⁊ Sorore Stephano Un̄ garie regi matrimonio collocata migrauit ad dominū: magno de ſe apud oēs reli cto deſyderio. Qui ⁊ poſt mortem multis miraculis claruit. Gulielmus normanus cognomēto Ferrabac. Calabrie: ⁊ Apulie comes hoc anno loo 5 diē obijt. hic primū cū Romandiolā ⁊ Ethrurie partē ab pr̄e Tancredo milite ge neroſiſſimo occuptā poſſideret audiēs Sarracenos Calabriā ⁊ Apuliā ꝓuincias premere. Inuitatus a Michaele cathalaico imꝑatore cōſtantinopolitano vna cuꝫ capuano ⁊ Salernitano prīcipibus ⁊ Malochio ꝗ ꝓ imꝑatore ipſas ꝓuinciaſ gu bernabat expeditionē in Siciliā ſūpſit: pactiōe cū imꝑatore ipſo adhīta: vt quadri fariā oīa capta diuiderent̉. Profectꝰ itaqꝫ Gulielmꝰ cū p̄dictis ducibus pulſis īde Sarracenis. Sicilia oīo potitꝰ ē. Sed Malochus p̄dā ineqͣliter diuidēs Siciliaꝫ ꝓ iꝑatore ſuo retinuit. Diſſiūlauit illā īiuriā Gulielmꝰ. Sed paulopꝰ traductis in Italiā copijs ſuis in Apuliā delatus magnā illius parteꝫ ſibi ſubiugauit. Qui vt ſede haberet ī qͣ ſuoꝝ mulieres: pueroſqꝫ ac impedimēta oīa tuta cōſeruaret. Mel phim vrbē arduo ⁊ natura cōmunito loco edificauit. Quo audito Michael im perator ſtatim magnis ꝑ legatos ex grecia Siciliaqꝫ: atqꝫ italia ꝯgregatis exerci

Anno Pūdi Chriſti Papa. 15. Gro6 100
.XII. ¶ Liber Henricus primus tibuſ in Gulielmū ⁊ Normanos duci curauit. Cōmiſſoqꝫ ingēti p̄lio apud Oliuē tem Apulie oppidū Gulielmꝰ cū ſuis ſuꝑior victorqꝫ euaſit. ⁊ Apulie dominatuꝫ accepit. Huic autem Gulielmo(vt diximꝰ) Tancredus Normanus miles pr̄ fuit. Uir generoſi aī ꝗ apud Normādiā galliaꝝ ꝓuinciā duodecim ex duabus vxoribꝰ genuit filios: vbi cū eorū ſūptibus pōdere pͥmeret̉. nouas q̄rere ſedes conſtituit. fortunāqꝫ meliorē: ⁊ opes meliores alio in loco viribus ſibi ⁊ ingenio facere confi ſus. Beſerta Normādia in italiā perueniēs primū in Romādiola ſubſtitit: eoqꝫ in loco cōſiſtens filij tāta ⁊ talia contra Salernitanū ⁊ alios principes geſſere facino ra: vt eos uiros fortes preſtantiſſimoſqꝫ ſuo malo ſenſerint omnes. Drogo aūt Gulielmi p̄dicti fr̄: ſiue ut alijs placet filius eidem in Apulie comitatu ſucceſſit: contra quem imꝑator grecus Melem ducē cum exercitu miſit. ⁊ facto in Drogonē īpetu pene ipſo īpetu eū expulit. Sed ſtatim īſtaurato exercitu: ſuꝑatis grecis amiſſa recuperauit. Hic deniqꝫ cum ſeptem annis comitatum tenuiſſet mo riens Gotifredum fratrem habuit ſucceſſorem. Enedictus eius noīs octauus papa: poſt Sergiū ſurrogatus ſedit āniſ. ii. ſ Fmen. ii. ⁊ diebus ri. natione ꝗppe Tuſculanus pr̄e Gregorio fuit: qui oībus in rebus Henrici ceſaris defēſione vtebat̉. Sꝫ eo defūctole ſede pulſus ē. Verum inita poſtea cum inimicis concordia. pulſoqꝫ adulterino pōtifice: in vrbē cū dignitate regreſſus ē. Nec multo pꝰ morit̉. ⁊ in Petri baſilica ſepelitur. Petrus quidem Damianus refert ep̄m quēdā die quadā vidiſſe in ſolitudīe Be nedictū hūc papā equo nigro īcedente: eūqꝫ inter cogaſſe quid cauſe eſſet cur mortuus nigro veheret̉ equo? Reſpōdiſſe dicit: grauiter īquit torqueor. Quibus di ctis: Benedictū hoīem rogaſſe: vt pecunias quas ipſe occultaueratꝭ ſuo noīe pauperibus erogaret. Nam que antea elemoſynaꝝ noīe date fuerant nihil ei profuerunt: quia ex rapiniſerant. Fecit mandatum epiſcopus: ſtatimqꝫ epiſcopatū ſe ab dicans monaſticaꝫ vitam complexuſ eſt. Otho vrſinellꝰ. 28. venetoꝝ dux īde mortui Petri germāi loco ſuffectꝰ ducauit āniſ 19. vir ꝗdē a puero magnaīus eloquētiſſimuſqꝫ: ob cuius eloquētiā ⁊ magnanimi. tatē p̄ter morē anno etatis ſue decimooctauo dux ⁊ princeps ꝯſtitutus fuit. Cuiꝰ virtute ⁊ induſtria ferūt Sarrace nos Barū Apulie oppidū obſidētes īterfectos fuiſſe. ac oppidū ea victoria obſidione liberatū. Eo cōfecto bello: cuꝫ ſiatuiſſet hie roſolyme laboranti contra Turcos auxilio eſſe Adrienſes hoſtes eum detinuere. Quamobrē indignatuſ Otho oēm vim exercitus ſui in eos vertit. Atqꝫ apd̓ Lau retum tāta eos clade perdomuit: vt dies ille vltīus ciuitati viſuſ fuerit. Unde nec poſtea Adriēſes amplius finitimis bellū inferre auſi ſūt. Hic autē ex ſenatus conſulto: Gradū ciuitate a Pepo Aquilienſi patriarcha nuperrime dolo captaꝫ ⁊ de ſtructā reſtituit ⁊ inſtaurauit. Uerūtamē ano magr̄atuſ ſui ſextodecimo(exigenti bus forte demeritis ſuis) exilio ꝑpetuo apud Conſtantinopolim dānatus ē. ¶ Prodigia multa. Luna hoc anno in ſanguinem verſa ē. ⁊ terremotus fuit magnus. Inſuper ⁊ facula ardēs inſtar turris cū magno fragore decidit. Mare quoqꝫ littus egrediens complurimas ſubmerſit vrbes. Quibus malis cōfeſtim in Italia. ⁊ in toto terrarū or be valida fames ſubſecuta ē. Pauloqꝫ poſt in Italia tāta peſte laboratum ē: vt plu res mortuiqꝫ ſuperſtites hr̄ent̉. Quā quidē calamitatē in Lothoringia gallie ꝓ uincia fons ſaluberrime aque: tum in ſanguinem verſus indicauit. i015 Dieruſalē ciuitas ſancta hoc anno a turcis: ſarraceniſqꝫ direpto domini ſepulchro capit̉: qui tēplū montis ſyon ⁊ Bethleem violātes mahumētee ſpurcitie dedicauere. Uerū poſtmodū anno ſalutis noſtre milleſimo quadrageſimo nouo Leone eius noīſ nono pontifice procurāte. Conſtantinopolitanus imperator id domini cum ſepulchrum diruptum reſtiui fecit Gilla regina matrona ſiquidē ſcīſſima Henrici Ceſaris ſoror: ⁊ Stephāi panonū regis vxor: de qua dictū eſt: hiſdem tēporibus adiuuante Alberto pragenſi ep̄o. primo Stephanū regem virum ſuum poſt oēs regni ſui populoſ Chriſti fidem ſu ſcipere fecit. Erat quippe regīa hec pietate: innocentia: benignitate: religiōe: gi

Anno Liber .XII. Chriſti Oūdi Conradus ⁊ hoſpitalitate adeo inſignis vt poſt mortem crebris claruerit miraculis. ⁊ inter ſanctas ſit relata. Onradus natione Suenus quintus germanoꝝ imperator hoc āno bien c nio poſt Henrici mortē in eius locū legitimis ſuffragijs poſt multaꝫ con iori orro tentionē Auguſtus ⁊ imperator creatus imperauit interregno ſupputato annos. zo. Uir certe in re militari p̄ſtās: qui apd̓ Henricū imꝑatorē diu militie dux fuit: cū quo etiā multa bella ſtrenue geſſit. Hic vbi magiſtratū iniuit coactiſ ꝓ pere copijs in Italiā deſcendit. ⁊ in Helyprandū mediolanēſium principeꝫ duxit qui Mediolanū ⁊ reliquas Lōbardie ciuitates ab imꝑio deficere ꝓcurarat. Ue niens itaqꝫ Conradus cū valido exercitu Mediolanū obſedit: ſuburbiaqꝫ incen dit eo aīo vt urbem quoqꝫ vniuerſaꝫ ſibi rebellem igne cremaret. Sed virtute ⁊ magnanimitate Belyprandi. necnō ⁊ hortatu colonieſis antiſtitis id ei ſuadentis obſidionē ſoluit: ⁊ inde receſſit: cū ille intra miſſarum ſolennia beatū Ambroſiuꝫ vrbē ⁊ populos tuentē vidiſſet. Romā itaqꝫ profectus a Ioāne pontifice imperij corona coronatus eſt. Qua accepta in ſclauos vngaroſqꝫ ſtatī ducit. ac eos breui perdomuit. Quibus feliciſſime geſtis nōnullas ⁊ quidē perutiles tulit leges: īter quas hec vna fuit: vt quicūqꝫ princeps pace infringer̄ tētaſſet capitis pena plecte retur. Hac rōne motus Lapolduꝫ quendam germanie comitē acerrime perſecu tys ē: ꝙ ab eo turbādi ocij ⁊ quietis initiū ortū fuerat. Qui ſibi cauēs cum vxore: ⁊ liberis in ſolitudinē confugit: vbi ⁊ diu p̄timore incognitus dilituit. Nūcioſ pre terea miſit qui grecis ⁊ normanis inter ſe de regno Apulie cōcertantibus ab ar mis diſcedere imꝑarent. Romāis quoqꝫ excidiū interminatus ē: ſi diutius quēad modū ceperant pontifices Ro. ſeditionibus vexarent. Dannes vigeſimus papa Benedicto ſuffectus ſedit ānis. 9. ⁊ diebus. 9. Papa. 14 hic patria Ro. patre Gregorio portuēſi ep̄o natus nullis iniciatus ſacra mentis pōtificium munus ſuſcepit: quē poſtea romāi ſeditiōibus ⁊ aꝑtis iorr 6rri p̄lijs plurimū vexauere. Sed Cōradi Ceſaris auctoritate ⁊ potētia liberatuſ fu it. Cuius quidem vita mirifice ab omnibus laudatur. Poſt huiuſ autē mortē Ro mana ſedes vacauit dies. 8. Helyprādus Facij Anglerie Comarchi filius hoc anno patre ipſo humāis rebus exepto ex totius ſenatus populiqꝫ conſenſu Mediolanēſiū regni habenas ſuſce pit: eoqꝫ in principatu vixit annis. 32. Uir quidē eo cōſilio atqꝫ ea v̓tute prudentiſ ſimus: vt in toto italie orbe ei par nō reꝑiretur: Qui cū maxime in ſingulari certa mine oblectaret̉: fortiſſimoſ etiā propugnatores ſepenumero deuincebat. Quē cū Cōraduſ poſt multa ab eo facinora ſtrenue geſta intuituſ fuiſſet: ipſū īgenio dexte raqꝫ plurimū valere adiudicauit. ⁊ a Stephano panonū rege aliquādo interroga tus: qualē fore Helyprandū mediolanēſem putaret? Uelleꝫ(intꝗ) tā ferax ſcīa rei militaris ⁊ v̓tute corꝑis ſeculū hr̄emꝰ vt aliquoſ helyprādo nō ex iiuria p̄ferr̄ poſſemꝰ. hic igr̄ helyprādꝰ cū Mediolāo: ml̓tiſqꝫ vrbibꝰ īꝑaret. ac tū rei militariſ ſcientia ꝙ tum regni magnitudine āte alios haberet̉: effecit(vt ita dixerim) totiꝰ or bis reges in ſe vno oculos cōiicerēt. huic autem Coradus Ceſar bellū implacabi le indixit. ⁊ contra eū omnes confines regulos concitauit. Sed poſtꝙͣ Mediola num diu Conradus obſediſſet Baneriū quendā neceſſarium ſuuꝫ mire magnitu diniſ ac fortitudiniſ virum: quē quaſi Achillē: aut hectorē omnes helyprandi copi as ꝓfligatuꝝ ſperarent cōtra eundem helyprandum accerſiuit. Cum hoc tādem helyprandus communi decreto ſingulari certamine extra Mediolanum pugnauit: atqꝫ poſt longa diraqꝫ certamina ipſum Baneriū gygātem helyprandus ꝑ me dias pectoris crates perforauit. Cūqꝫ eo vulnere ex equo lapſus fuiſſet: cōfeſtim ip̄m ruentē intercepit: ac ꝓprio gladio iugulauit. Poſt cuius ruinam Conradꝰ imperator die ſecunda cuꝫ lachrymis e Mediolanenſium finibus cuꝫ omni exercitu ꝓfugit. Soluta itaqꝫ obſidiōe helyprandus contra confines regulos: quos cum Conrado Ceſare contra eum conſenſiſſe conſtabat arma commouit. Sed oībus veniam petentibus: ipſe(vt erat animo pius) benigne ſuſcepit. Tandē vero Con rado Ceſare mortuo: helyprandus cuꝫ contra Henricum imperatreꝫ eius ſucceſ

Anno Mūdi Chriſti
.XII. ¶ Liber Conradus ſorem ingermaniā profecturus eēt febribus conſumptus interijt. Quo mortuo humatus ē cū maximis vulgi lachrymis. ⁊ patrie pater appellatus eſt: quē mr̄es per annum planxerunt. ¶ Genealogia Uicecomitum Anglerie. Helyprandus itaqꝫ hic Anglerie comes: Mediolaniqꝫ prīceps Faciuꝫ(vt dixius) patre habuit. Anglerie comarchum. Cui Facio(ſicut Mediolanēſium chronice habent) pr̄ fuit Opizzo vir bellice rei ꝑitiſſimus: qui ſub Othone primo feliciter militauit. Opizzoni aūt pater fuit Atto totius Italie generalis imperator. Cuiꝰ pater Adibertus fuit. Qui fuit Berengarij. Qui fuit Ugoni. Qui fuit Berenga rij. Qui fuit Guidonis: cuiꝰ innumera magnifice geſta apd̓ clariſſimos ſcriptores comperiunt̉: licet ad manus noſtras nō peruenerint. Hic ſatus a Bernardo Anglerie comarcho patreꝫ habuit regē. Deſyderij autem pater Aiſtulphus: qui fuit Rachi: qui fuit Peridei: qui fuit Gualuagni Anglerie comitis. hi oēs ꝓſpere perſepe geſſerunt. ⁊ tamen ab alienigenis multis cladibus afflicti: etiam ab ipſis An glerie comitibus fuere. Angleriam autem ciuitatem fuiſſe conſtat. ⁊ a Mediolano longe miliario quadrageſimo in Ripis verbani laci in altis montibus. ⁊ in preruptis rupibus magna ex parte inacceſſibilibus ſitam nēo dubitat. Quam quidem ciuitatē poſt troianaꝫ cla dem quidā Troīanorum princeps profugus nomine Anglus condidit. ⁊ a ſe Angleram noīauit. eā ſiquidem populoſam ⁊ amplam: vt ex eius ruinis coniici pōt fuiſſe videtur. Hanc quippe gothi funditus euertere. ⁊ nec poſtea vniꝙͣ coaluit. De qua Stephanardus chronicus his verſibus ſic loquitur: dicens. Anglerie vicina lacu munitur ⁊ arcis Preſidium: ligures hec quam tenuere coloni Urbs antiqua fuit: antiquis diruta bellis Ipſa redacta ſolo: pauca contenta colono Nobilitatis habens priſce veſtigia ſeruat. Delubra que reficit prope menia ſparſa per agros Hoſtibus eſt vllis vix expugnabile caſtrum. Eoqꝫ loci adhuc caſtellū in tumulo poſituꝫ eſt: quod noſtris adhuc tēporibus Uicecomites Mediolanenſes ſumma cum diligentia cuſtodiunt. Et ſubeſt adhuc burgum non ignobile. ¶ Anglerie reges. Anglus itaqꝫ iunior Angli eius conditoris filius: vrbe a patre condita in ea primuꝫ regnauit. Cui Abida ſucceſſit. Deīde Phiſoch rex poſt quē Philus eius filius: q̄ genuit Punecium regem. Punecius autem Elimach. Elimach vero Albanicuꝫ. Albanicus autem Semebundum. Semebundus Albanicum alium: ſub quo Ro mulus vrbem Romā condidit. Poſt Albanicum autem regnauit Aſcanius: quo tempore Numa Pompilius Romanis imperauit. Aſcanius autem genuit Gale remundum regem: qui Tuſciam ſuo adiecit imperio. Poſt quem Elimach ſecundus regnauit mediolanēſibus ⁊ Ethrurie regnis: qui genuit Rachium. Rachius autem rex genuit Beloueſium: qui multis inſtructus militibus tanta virtute pugnauit: vt ad poſtremū totius ferme Italie regno potitus ſit. Quo in regno Briginus eius filius ſucceſſit: qui genuit Bruniſeduꝫ regem: qui animi virtute contra gallos: Romanoſqꝫ congreſſus victor glorioſus euaſit. Bruniſedus autem Fala ramundum genuit. Falaramundus vero Bridomarium. Bridomarius autem Luciū: quo tempore magnus Pompeius ⁊ Iulius Ceſar ciuile bellum geſſere. Sub hoc regium dyadema Anglerie. ac Mediolanenſiū regibus ceſſauit. Uber tinus diende ex Anglerie familia ſurrexit vir viribus fortis: qui ingentem draco nem apud Mediolanum populo ſpectante claua ſoluſ interfecit: poſt quem maxi mus apud Mediolanum magiſtratum ſucepit. Maximus autem genuit Milonem Atletham illuſtreꝫ: qui ſupra humanas vires feciſſe dicitur. Crotonenſi Mi loni perſimilis: qui Thaurum in olympico certamine ictu nude dextre occidiſſe traditur. ⁊ per ſtadium in humeris ſine fatigatione portaſſe: totumqꝫ die quo illū mactauerat comediſſe. Nec vereor hūc aſſerer̄ fuiſſe: de quo Ualerius de mortibꝰ

Anno . XII. Chriſti Hūdi ¶Liber Conradus non vulgaribus meminit. Qd̓ ⁊ Gellius noctium Atticarum libro decimoꝗnto affirmat: dicēs ipſū demum exitum habuiſſe miſerādum: poſt queꝫ eius filius Ro landus ſurrexit: virtute ⁊ fortitudine pr̄i equalis. nec Rolādo palatino inferior: q apud Angleriam oppidū ſuum pugnaciſſimam arcem ſtruxit. ⁊ puteum profūdiſſimū effodit: qui nunc vſqꝫ Rolādi magni puteus nūcupatur. Poſt hunc Medio lanenſes ⁊ Anglerie Comites ſubſtitere: vſqꝫ ad Gualuagnum Anglerie Comi tem: ⁊ Mediolani principem. De quo in genealogia huiuſce familie paulo atē di ximus. Petrus ex gēte gradeniga familia nobili natus: hoc āno bonis omnium ſuffragijs ioro vigeſimuſnonus venetorum dux creatus ducauit ānis qͣttuor. De quo nil memoria dignum habere potuimus: Sed quarto ducatus ſui ano ſeditione orta ducatu deiicitur. Et Cōſtantinopoli in monaſterio tāquam in carcere perpetuo damna tur exilio. Arſus autem gradenſis patriarcha Petro magiſtratu abiecto hoc āno populo aſſē iozo ciente trigeſimus dux ſurrogatus ducauit āno vno: qui licet a priore vita nequaꝙͣ declinaret: vrēte tamen cōſciētia: ſciens neminem poſſe duobus dominis ſeruire euoluto āno: cōgregato cetu: ſponte magiſtratu ſeſe abdicauit. Henricus ſuperioris Roberti filius filij Ugonis magni. hoc āno poſt patreꝫ Fran cis regnare cepit. ⁊ regnauit annis triginta: De quo nil memoria dignum habemus. Dominicus vrſeolus hoc āno patriarcha ducatu ſe abdicāte: adeo ducatus dignita ioz1 tem exoptauit: vt nil ambitione ⁊ fraude pretermiſerit: quod ad eam rem cōſequē dam pertinere arbitrabatur. Unde ⁊ his artibus etiam per arma ducatum obtinuit. ⁊ trigeſimuſprimꝰ venetorꝝ dux cōſtitutꝰ tertio die Rauenā metu populi cō fugit: vbi paulopoſt morbo contracto vitam finiuit. Uominicus gradenigo vir ſenex ⁊ fere decrepitus: eo ipſo āno quaſi euoluto Ui ſeolo pulſo: bonorum omniū ſuffragijs trigeſimuſſecūdus dux venetorum creatuſ ducauit ānis decem ⁊ mēſibus qͣttuor: princeps ſane grauis ac ſapiētiſſimꝰ. Qui omniū conſenſu magnam ſynodum in vrbe indixit. ⁊ cōuocauit: vbi cōſtitutum fu it: ne quis venetorum dux ſibi conſortem: aut ducatus ſucceſſorem nec facere pre ſumeret: aut fieri permitteret. Uidebat enim veteranus ⁊ ſapientiſſimus prīceps iam vnumquēqꝫ factioſum: ⁊ prepotētem eo deueniſſe: vt corruptus ſuffragijs tā tam dignitatem in ſenatu obtinere velle. Obiens tādem bonia ſenectute in ꝯacha rie monaſterio ſepelitur. Enedictus eius noīs nonꝰ papa natiōe Tuſculanꝰ: patre Albrico Bene b Edicti octaui nepos Ioāni ſuffectus: ſedit anis decem: mēſibus quattuor: ⁊ Odiebus nouem. Hūc Romani tā quam ignauum: ⁊ nullius precij virum e ſede deiecerunt. Eiuſqꝫ loco Ioānem Sabinum epiſcopum ſufficiunt. ⁊ Silueſtrum tertium appellant. Quo poſt nouem ⁊ quadraginta dies pulſo denuo Benedictus reſtituitur. Is autem poſt mēſem ⁊ dies viginti vnum: cum cerneret ſe iterum ſubiturum eadem diſcrimina Ioanni archidiacono ſācti Ioannis ad por tam latinam: qui poſtea Gregorius ſextus eſt appellatus: pontificium munus vel vendidit: vel permiſit. Hāc ob rem Benedictus merito ab omnibus eſt accuſatus ⁊ diuino iudicio damnatus. Nam poſt mortem eius cuidam ipſe Benedictuſ mō ſtruoſus apparuit: a quo interrogatus cur taꝫ horrēdus ⁊ deformis videretur? Quia(inquit) In vita ſine lege: rationeue vixi. Ideo volente deo ⁊ beato Petro apoſtolo: cuius ſedem oībus probris infeci. Imago mea plus feritatis ⁊ beſtialita tis habei ꝙͣ humanitatis. Haimericus Ungaroꝝ rex Stephaui regis ex Gilla filius his temporibus vna cū ſponſa ſua virgo exiſtens migrauit ad dominum: qui propter frequentata eiꝰ miratula ſanctus habilus eſt. Gerardus patricius venetus panonum epiſcopus. uir utiqꝫ optimus atqꝫ doctiſſi mus. hiſdem etiam temporibus martyrium ab hoſtibus chriſtiane religionis eꝗſ
Papa. 155

Anno Mūdi Obriſū ¶ Tiber .XII. Conradus ſimo pertulit animo. Nam ferunt hunc ſāctiſſimum pōtificē ad currum ligatū ex altiſſimo mōte in preceps datum ⁊ laceratum fuiſſe. 1034 Rodulphus vltimus Burgūdionum rex: cum annis multis regnaſſet hoc āno cuꝫ plurimas ſuorum ſeditiones compreſſiſſet. nec tamē quietem naciſci poſſet: Con radi imperatoris fidei ſe promittēs regnum illi Burgūdionum ſubmiſit. Quod qͥ dem imperator in prouinciam redegit. Et Burgundia poſtmodum longo tempore imperialis dicta eſt. 1038 Andreas Stephani regis ſecundus filius panonum rex hoc anno ſenio iam confe ctus aſſentiente Bebla eius fratre Salonem filium regem facit. Qui ſtatim Andrea patre mortuo: a Ladiſlao Beble filio regno pellitur. Comitus: alias Ciuitus Anglorum rex per id tempus voti ⁊ religiōis gratia Ro mam profectus: qui voti compos effectus: ſtatim in patriam redijt. ⁊ filiam ſuam Henrico Cōradi filio in matrimonium locauit. ¶ Uiri doctrinis excellentes. Campanus inſignis doctor maximuſqꝫ aſtronomus. hac tempeſtate in precio fuit: qui nōnulla accuratiſſime ſcripſit. ⁊ errorem aliquātulum in Ptolemei aſtronomi calculatione inuenit: videlicet quo ad lune motum. ac in nōnullis alijs. Guido Aretinus celeberrimi nominis muſicuſ hoc tempore claruit: qui canēdi mo dum in ſacris meliuſculum: videlicet per flexuras digitorum notas dinumerando reddidit. Enricus eius nominis ſecundus Conradi filius: ſiue vt alijs placet ge68 999 ner ſextus germanorum imperator: poſt Conradum Ceſar ⁊ Auguſtus electus imperauit ānis decem ⁊ ſeptem. Qui aſſumpto imperio magnuꝫ comparans exercitum ſtatim aduerſus Oldericum Bohemorum regem dubio marthe pugnanit. Repetito deinde altero anno certamine: Oldericum prelio ſu perauit: cepitqꝫ: ⁊ ſibi tributarium factum incolumem dimiſit. Mouēs deinde in Ungaros inter ſe de regno diſſidentes Salonem a Ladiſlao pulſum in regnum reſtituit. ¶ Poſtmodum cum multi pro pontificatu cōtenderent. Romam cum ma gno execritu ad componendam pacem venit. Ubi ſynodo cōgregata Benedictuꝫ nonū. Silueſtrū tertiū. ⁊ Gregoriū ſextū abdicare ſe pōtificatu coegit. Sindegerūqꝫ Bambergēſem epiſcopū ꝗ Clemēs ſecūdus dictus eſt creauit: a quo ēt mox imperij corona accepit. Quo facto Romāos in verba ſua iurar̄ cōpulit: vt de cete ro pōtificū electioni nequaquā ſe inter futuros: niſi de mādato imperatoris id fa cere cogeretur. Diſpoſitis hoc modo rebus. Capuam proficiſcēs: multos milites ſecū aduexit: qui Sarracenis regioni infeſtis reſiſterēt. Atqꝫ inde in Germaniam regreſſus ibidem tēplum celeberrimuꝫ in honorem beati Georgij martyris Bam bergi condidit. Quod cum cuperet in cathedralem Baſilicam conſecrari annuen te Benedicto octauo ſingulis annis ipſam eccleſiam daturam Romano pontifici centum argenti marchas cum vno equo phalerato repromiſit. Quod quidem donuꝫ Leo nonus poſtea ab imperatore accipiens: ipſi Bambergenſi eccleſie tributum remiſit. Uincentius auteꝫ gallus: ⁊ Partinus ſcriptores de huius Henri ci ortu miraculoſo: diuinaqꝫ promotione hiſtoriam admiratione dignam compoſuere: quam ſi credimus. Mirabilis profecto deus in omnibus oꝑbus ſuis. Papa. 156 Ilueſter eius nominis tertius papa: patre Laurentio Romano natus in locum Benedicti expulſi ſurrogatis nō niſi ſex ⁊ quinquaginta diebus ī pontificatu manſit: quia poſt quinquageſimumſextum diem Benedictus factione ſuorum reſtitutus fuit. Eo enim tunc pontificatu venerat: vt qui plus lar gitione ⁊ ambitione valeret: is tantummodo gradum obtineret. Hic primo Sabinus cardinalis. fuerat. Et(vt ferunt) largitionibuſ contra Benedictum pōtifex creatus eſt. Sed quia non per oſtium in ouile ouium intrauit. Ideo vt fur ⁊ latro merito pulſus eſt. ⁊ Benedictus denuo reſtitutus. Ac ſic omnia in tumultū exi ſtentia: modo vnum: modo alium Romani appetebant.

Anno .XII. Chriſti Pūdi Liber Henricus Papa. 157 Regorius ſextus papa ſedit in ſciſmate ānis duobus: ⁊ mē. 3. Hic autem in eccleſia ſancti Ioannis ad portā latinam Archidiaconus exiſtēs: pōtificatū(vt dictum ē) a Benedicto nono accepit Quāobreꝫ Henricus Co ſar habita ſynodo: ⁊ Genedictum nonum. Silueſtrūqꝫ tertium. ac hūc Gregoriū 1039 6238 abdicare ſe pōtificatu coegit. ⁊ Clementem ſecundū pontificem creauit. Hunc tamen nōnulli virum optimū. ⁊ bene de eccleſia dei meritū fuiſſe dicūt: cū ſedē apoſtolicam labefactatā ſua virtute ⁊ animi magnitudine reſtituerit: quia latrones e medio ſuſtulit. ⁊ eccleſie ditionem recuperauit: prius tamen exceratiōibus ⁊ inter dictis admōitos. poſt vi ⁊ armis domitos. Hāc obrem a multis homicida ⁊ ſāgui nis humāi appetētiſſimus hītus eſt. necnō a cardinalibus facinoroſus p̄dicatus: ꝓpter quod in egritudine cōſtitutus qua ⁊ mortuus ē. Gcegorius hic cardinales omnes ad ſe vocauit: eoſqꝫ verbis ⁊ rationibus caſtigās: id ſe iuſte feciſſe retulit: ꝙ ipſi liuore iniquitatis ⁊ crudelitatis feciſſe reprehedebant. Et vt me verum di dixiſſe ſcire poſſitis: inquit. Cum mortuus fuero corpus meum ante fores eccl̓ie ſiſtitote vectibus obſeratas. Si porte nutu diuino aperiētur: me dignum chriſtia na ſepultura cenſetote. Sinaliter corpus meum vna cum auima damnatū: quo vo lueritis eiicitote. Mortuo itaqꝫ pōtifice cardinales mādata ipſius fecer̄: ⁊ cohor to ſtatim graui uento porte aperte ſunt. corpuſqꝫ cuꝫ admiratione omnium ⁊ maPapa. 158 gne ſanctitatis opinione introlatum eſt. Lemēs eius nominis ſecundus papa Bambergenſis epiſcopus Sinda gerus ātea vocatus: viuentibus adhuc Gregorio: Silueſtro: ac Benedi 1049 624 c to pōtificibus. Henrico Ceſare imperāte ac iubente in ſynodo(deiectis alijs) pōtifex creatus ſedit mēſibus. 9. ⁊ diebus. 7. Nec poſt euꝫ ſedes vacauit: ꝗ illo viuente Damaſus in pōtificatu ſucceſſit: quem tamē in Auguſti iuſſu creatuꝫ Papa. 159 Romāi veneno e medio ſuſtulere. Amaſus igitur papa natiōe Bauarus: nullo populi cleriqꝫ conſenſu pōti d Nficatum occupauit: ſeditqꝫ diebus. 23. Adeo enim hec corruptela inoleue rat: vt cuicūqꝫ ābitioſo liceret: Petri ſedem occupare. Sed deuſ maliuole ambitioſe in ceterorum exemplum obſtitit: quia tertio ⁊ vigeſimo pontificatꝰ ſui immo tyrannidis ſue die mortuus eſt. Dominicus trigeſimuſtertius venetorum dux: ex nobili Contarena ſamilia ortus 1042 hoc āno in dominici demortui ducis loco ſuffectus: ducauit ānis. 25. ⁊ mēſibus. 9. hic aūt ex ſenatus ꝯſulto Graduꝫ ciuitatem a Pepo Aquilienſi patriarcha nupe auctoritate ⁊ cōſenſu Benedicti pōtificis captā atqꝫ ſpoliatam ⁊ diruiam eiuſdē etiā pōtificis auctoritate eādem inſtaurauit. Huius autem prudentia cōpertū ha bemus in toto ſui ducatus tempore nil cōtra ſenatum venatum: remqꝫ publicam ſuam molitum fuiſſe. Hic etiam inter cetera ſue virtutis ⁊ pietatis opera mōaſterim ſācti Angeli in vrbe ⁊ propinquo loco in littore maris monaſterium ſācti Nicolai. In quo tādem plenus dierum ſepeliri voluit. Papa. 160 Co eius noīs nonus papa natiōe alemanus poſt Damaſum pōtifex ſuffe ctus ſedit ānis 5. mēſibus. 2. ⁊ diebus. 6. Mortuo enim Damaſo pontifice Romani ad imperatore uſqꝫ in Saxoniam miſere: rogantes ſibi opti 1049 9248 mum pontificem dari. Quibus ſtatim Baunonem epiſcopum Tullenſem virum bonum ⁊ ſimplicem obtulit. Qui cum Romam per Ueſuntium ciuitatem in pon tificali habitu peteret Abbas Cluniacenſis. ⁊ Ildebrandus monachus. Suaua Ethruſca vrbe oriūdus forte obuiauerunt. Qui eum veluti Apoſtatam corripien tes ſuaſerunt: vt papalia ornamenta omnino deponeret ab imperatore non habē te poteſtatem conceſſa. Eumqꝫ peregrini habitu indutum Romam duxere. Qui ad cardialium: cleriqꝫ ac populi conſpectu perductus: ſe velut incautum accuſauit: qui paruerit imperatori. Rogauitqꝫ ne Petri ſedem diutius vacare finerent. Clerus autem Ildebrando monaho ſuadente/ Baunonem ipſum in pōtificem elegit Leonem nonum vocatum. Qui Aldebrandum monachum ⁊ dyaconum ilico cardinalem creauit. Hic certe fuit vir pietate: innocentia: benignitate: gratia

Anno Mūdi Cbriſu ¶ Liber .XII. Henricus ⁊ hoſpitalitate adeo inſignis: vt eius domus ſemꝑ ꝑegrinis ⁊ pauꝑibus patuerit. Qua ex re contigit ſemel ate fores ſuas leproſum pauperem inuenire: quem pre mi ſericordia collocari in lecto ſuo mādauit. Maneqꝫ facto nuſꝙͣ pauperem inuētum fuiſſe. Unde creditum fuit Chriſtum illum fuiſſe: qui pauperis nomine eo loco recubuit. In rebus preterea ad religionem pertinētibus tāta diligētia vſus eſt: vt mādauerit clericorum domicilia iuxta templa cōſtrui: ſicut habemꝰ in canōe. i2. q. i. c. neceſſaria. Dāte deniqꝫ auctoritatis ⁊ reuerētie: vt pre ceteris pōtificibus ſuis monitionibus conſtātinopolitanum imperatorem impulerit ſepulchrum domini a barbaris iam ſeptem ⁊ triginta ānis diruptum reſtituere. Moritur autem mira culis clarus: ⁊ apud ſanctum Petrum ſepelitur. ¶ Uiri diſciplinis excellentes. Ugo rluniacēſis abbas vir preter doctrinā genere: pietate: religiōe: clemētiaqꝫ inſignis: hoc tempore in Odilonis abbatis loco ſubſtitutus nōnulla perſcripſit eruditione digna. Lafrancus eximius doctor natiōe papienſis Anſelmi doctoris preceptor hiſdeꝫ tē poribus in gallijs inſignis fuit Qui cum apud Pariſium legēdo: ſcribēdo: diſputā doqꝫ clariſſimus haberetur: ſcholis abrenūcians ad propria remeauit: vbi ⁊ maxima cuꝫ humilitate quoad vixit: deo tanꝙͣ Eremita ſeruiuit. Hic pre ceteris ſintillarum librum cōtra Berengarium compoſuit. ⁊ alia multa edidit. Berēgarius autem natione Toronēſis: Andeganēſis archidyaconus per hec tem pora(cū diu ſāctitate ⁊ doctrina inſignis fuiſſet) ob doctrine ſue amplitudinē prīo confuſus in Euchariſtie ſacramēto turpiter errauit. Poſtea vero diuina illuſtratꝰ gratia erroreꝫ ſuum publico concilio Uercellis habito emēdauit: vt habemus in decretis de cōſe. di. 2. c. Ego Berēgarius. Emēdatione facta: ſtatim ſophiſtice diſcipline ſtudio omiſſo: primo omnia pauperibus erogauit. Poſtmoduꝫ labore ma nuum ſuarum victum ſibi queſiuit: ac ſāctiſſime vixit. Theobaldus nobilis francus his temporibus apud Uicētinos doctrina ⁊ vite ſan ctitate in precio fuit. Hermanus quoqꝫ cōtractus patria alemanus ingeniſ preſtātiſſimus: vir tempeſta te hac multos edidit hymnos. ⁊ in honorem virginis Marie nōnullas celebreſqꝫ cōpoſuit laudes. Sed ⁊ de quadratura circuli multa docte ⁊ acute deſcripſit. Gothfredꝰ Tancredi normani filius: hͦ āno Drogone ⁊ Hunfredo eiꝰ fr̄bꝰ priꝰ de functiſ in Apulie comitatu ſubſtitutus ē. Quo etiā anno Guaimaro Salerni prin cipi etiam normano a ſuis interfecto Giſulphus ſurrogatus ē. Qui paulo pꝰ Beneuentum vrbeꝫ Ro. pontifici ſubiectam occupauerunt. Aduerſuſ quos Leo pon tifex cum auxilijs imperatoris profectus: in prelio ſuperatus: ⁊ cum aliquibꝰ cardinalibus captus fuit ¶ Normani tamen: ſicut decuit chriſtianos principes maxima vſi in pōtificem reuerentia eum cum omnibus ſuis Romam cum honore remiſere. Quam ob liberalitatem pontifex ſua auctoritate eiſdem Normanis ea gibernanda permiſit: quecunqꝫ de italia tunc temporis tenebant. Quo facto Goth fredus fato functus Bagelardum filium reliquit heredem i05 Cōcilium vercellenſe hoc anno Leonis pōtificis iuſſu celebratur. In quo Beren garius Andeganenſis archidyaconus eccleſiaſtici cuiuſdam erroris auctor damnatus: ⁊ poſtmodum illuſtratus eſt. i053 Theodora virgo clariſſima ꝯoi quondam imperatricis vxoris Michaelis Etheri achis conſtantinopolitani imperatoris ſoror hoc anno Conſtantino monachō eiꝰ cognato imperatore vita functo. Imperij dignitatē duobus annis prudentiſſime adminiſtrauit. Qua obeunte Michael cognomento nouicius per arma factus eſt imperator. Qui eodem anno ab Iſacio Comiano deiectuſ imꝑio monachus ē eſ fectus. Iſacio itē poſt quattuor annos per arma pulſo Conſtantinus cognomine

Anno ¶ Liber .XII. Chriſti Mūd Hēricus Dioclizim acepit imperium. Ictor ſecundꝰ papa: natione Alemanus ex Bauari oriundus. Leoni ſufPapa 161 fectus: ſedit annis. r. menſibus. 3. ⁊ diebus. 14. Hic omnium conſenſu ponti fex electus ⁊ confirmatus. ſtatim magnam ſynodum Florentie habuit: in 1054 6253 qua quidem multos epiſcopos tum ſymonie: tum fornicationis cauſa epiſcopatu priuauit clerumqꝫ admonuit: quid maxime ad ſe pertineret: propoſita pena: iſs qui leges canonicas tranſgrederentur. Dandem ad extremam horam veniens ibidem obdormiuit in domino. Et poſt ſedes vacauit dies vndecim. Othus Anghrie comes Mediolaniqꝫ princeps vnicus Belyprādi gnatus: hoc anno patre defuncto adoleſcens in regnum ſucceſſit: regnauitqꝫ annis. 55. Qui pater ne non inmemor virtutis: inter primos illius ſue tenelle etatis adoleſcentes efflo 1055 ruit. Erat enim magni ingenij: maximeqꝫ rerum gerendarum ſcientie ad paceꝫ qui dem ⁊ ad bella ꝑutilis: ⁊ ꝙͣmaxime ad litterarum ſtudia inſignis. Sceptro itaqꝫ paterro ſuſcepto omnibꝰ vno animo fuit: atqꝫ diuites egenoſqꝫ vno ordine habuit. Alexandrum pontificem natione Mediolanenſem maximo in honore ac tutela ha buir: cuius auxilio ⁊ potentia Cadolus Siſmaticus pontifex: cum toto eius exerci tu in fugam verſus eſt: ⁊ eius caſtra conflagrata. Inde ab omnibus eius virtute co gnita. galliarū principes ꝓ terre ſancte ſubſidio in ſynodo apud Turonem congrega ti ad Othum hunc litteras ꝯdedere: vt ⁊ ipſe tanto apparatui agxilio foret. Qui pō tifici: ceteriſqꝫ regibus vno annuit animo. Hieroſolymamqꝫ cum reliquis in belluꝫ profectus eſt. Dumqꝫ cura eādem cum reliquis chriſticollis hyemaret vrbem. Volux quidam nomine tranſiordanem princeps: eo viſo vt erat animo audax. Ipſum Othum per interpretem ad ſingulares congreſſus inuitauit: que res ab eo facillime exorta eſt. Ac ſic deniqꝫ ſextam poſt diem ambo ad duellum proceſſerunt. Eo tunc Othus hic ſeptem in ſcuto ſerta geſtabat inſculpta: quia ſeptem fortiſſimos pugna tores vnica gladiſ ſulminatione proſtrauerat. Volux vero aliter ornabatur. Nam ex eius cono Uipera enea ſurgebat: miris inuoluta atqꝫ implicata ſpiris: que infan tem exornatum aduſqꝫ coſtas deuoraſſet: humeri autem ⁊ brachia extabant. ⁊ bipatenti ore pene vociferare videbatur. His igitur inſignibus ambo in campum ꝓceſſere. Et primo quidem occurſu Othus Volacem principem ab equo precipitem dedit: ⁊ ſtatim claua eleuata illi adeo cērebrum confregit: vt per ſolum vniuerſum ſpargeretur. Quo mortuo Othus illi galeam exiuit: ⁊ eius vniuerſa ſpolia reporta uit. Cunqꝫ Mediolanum redijſſet inſigne illud Chriſto ⁊ templo obtulit: atqꝫ ſibi ſucceſſoribuſqꝫ ſuis eam viperam pro inſignio portandam perpetuo tranſmiſit: quā vſqꝫ in hodiernum diem Mediolanenſes principes: ⁊ reliqui vicecomites geſtare cernuntur. Tandem vero ab Hieroſolymis regreſſus: duꝫ imperatorie res fluctuarent: ⁊ Mediolani res aliquantulum perturbate equa lance per ipſum ſedate fuiſſent: a ſuis excitatus: coacto magno exercitu in Germaniam contra duos exercitus commigrare propoſuit. Sed re nundum cepta immatura ſublatus eſt morte: ac cum ingenti totius vrbis dolore/ in diue virginis. M. templo ſepultus. Hic Lucretiaꝫ genere Francam duxit vxorem: ex qua Andream genuit filium. Enricus huius nominis tertius. Henrici predicti filius ſeptimus Germanorum imperator: hoc anno patre defuncto: licet adoleſcens imperare ceDenricus 3ꝰ pit: ⁊ imperauit annis quadragintaocto. Uir in bono leuis: ⁊ ī malo pertinax. Qui ſpreto immortali deo: contēptaqꝫ chriſtiana religione a patrijs moribus 1957 6156 auerſis: calcem ⁊ cornua contra dei eccleſiam ſuperbe nimiumqꝫ erexit. Quamobrē Stephanus: ⁊ reliqui ſui temporis pontifices ſucceſſores eum hereticum affirmarunt: ea maxime de cauſa: ꝙ ſummorum pontificum auctoritatem: potētiamqꝫ ſemper diminuere: ⁊ ſubuertere ſtatuiſſet. Hic a Nicolao ſecundo vna cum Agnete eius vxore imperiſ coronam accepit. Ea propter eius pontificatus tempore ob beneficium acceptum. Nil contra eccleſiam molitus eſt. Sed Nicolao defuncto contra Alexādrū ẜꝫ ſciſmata ſuſcitauit. ⁊ Cadolū parmēſeꝫ ep̄ꝫ reclamāte Agnete vxo reſ potificem creauit: cuius rei cauſa multa ſcandala: multeqꝫ cedes hincinde exorte

Anno XII. ebudi Ebriiti ¶ Liber Henricus tertius ſunt. Cognito autem poſtmodum errore ſuo. apud Mantuam vrbem Henricus veniam ſupplex expoſtulauit: ⁊ obtinuit. Alexandro deinde mortuo Gregorius eius loco ſuffectus hunc eundem Henricum ſtatim admonuit: ne deinceps eccleſia ſtica beneficia per ſymoniacam cupiditateꝫ alicui committeret. Euius ſanis admenitionibus non modo nō obtemperauit. Uerum etiā Agnetem imperatricem bene monentem ab adminiſtratione omni depulit: que Romam profecta nō diu dolore animi ſuperuixit. Tum v̓o Gregorius tantam nō ferēs iniuriaꝫ Henricū ip̄m omni regia adminiſtratione ⁊ dignitate priuatū anathemate notauit. Cognita Gregorij cenſura. Hēricus per litteras ſupplex veniā precat̉: cuius precibus motus pontifex Canoſſum agri Regiēſis oppidū ad Pathildim comitiſſam ex Uercellis ſe cōtulit. Illucqꝫ Henricus cum oībus copijs propere acceſſit. Qui ſtatim depoſito impe riali ornamēto nudis pedibꝰ ſuper glaciem ꝑ triduum veniam precabat̉: cui demuꝫ pontifex Mathildis ipſius ⁊ Adelai Sabaudienſis comitis interuētu veniaꝫ pre ſtitit: ⁊ abſolntionis beneficiū eidem impendit. Pace itaqꝫ iureiurādo firmata. Im perator Papiam verſus iter fecit: vbi paulopoſt pacis federa abrūpēs rebus nouis ſtudere cepit: ⁊ quorundā ep̄oꝝ ſeditionibus concitatus Gregorium pontificem de ponere ſtuduit. Quibus rebus Alemani principes indignati: ſtatiꝫ poſt habito Hē rico Rodulphum Saxonie regē: ipſinſqꝫ Henrici ducem. virū vtiqꝫ modeſtiſſimū imperatorem creant: ꝗ coactus/ imperij gubernacula ſuſcepit. Qua ex re indignatꝰ Henricus: multos tum ſeculares: tum eccleſiaſticos viros interfecit. Et habito epi ſcoporum male ſentientiū ꝯuentu. Gibertum olim rauenatē archiep̄m contra Gregorium pōtificē creat: Elementemqꝫ appellat. Rodulphus aūt apud Saxoniā exer citu comꝑato in eum mouet: ⁊ maximo prelio cōmiſſo Henricus ſuperat̉. Qua cla de adeo perterritus fuit: vt vix. 17º die repertus ſit. Quo quidem tēpore germani Henricū eius filiū eiuſdem nominis quartum: in locum patris ſufficiūt. Qui ſimul poſtea coniunctis copijs in Italiā veniētes Clementē ſecum abducūt: ⁊ Romā ho ſtili animo intrantes. prophanata Petri baſilica: demolitoqꝫ porticu. Gregoriū pon tificem in Adriani mole aliquādiu obſedit. Sed cū ferre oppugnationem pontifex non poſſet: ad Guiſcardū Apulie ducem ꝓ auxilio miſit. Qui concitus magno cum impetu Romā venit: ⁊ Hēricus pauefactꝰ ī Germaniā cū ſuo Clemēte ꝯfugit: vbi ſi niſtro Marte cū Saxonibus ⁊ Nodulpho dimicās: quattuor militū milia amiſit: ꝗbus incommodis eccleſiam dei perturbare deſtitit. Uerum pernicioſiſſimus non deſtitit multos Germanie Galieqꝫ principes prelijs laceſſere: vt eos a ſancta hiero ſolymorum auertere expeditione. Tandem vero malorum ſuorum penas debitas dedit. Quia iunior eius filius in ipſum excandeſcens: maximiſqꝫ probris afficiens apud Leodium bello ſuperauit. Qui victus aufugiens vitā cum merore egit. ⁊ tandem cum dedecore vitam finiuit: Spireqꝫ ſepultus eſt. Tephanus nonus papa: natione lothoringus. Caſſinenſis abbas ⁊ Fede bapa 162 ricus antea vocatus: eo ipſo anno quo ⁊ Henricus pontificatum adeptus ſedit menſibus quattuor. Qui ſtatim vt pontificatum inijt. curauit vt Me diolanenſium eccleſia: que a Romana ducentis ferme annis ſe ſubtraxerat. prima inter alias eam maiorem: ſuperioremqꝫ cognoſceret: que etiam nūcuſqꝫ perſeuerat. Tandem eo Florentie defuncto in cathedrali baſilica ſepultus. ē. Enedictus decimus papa: natione campanus Ueletrēſſs epiſcopus: hoc anno quorundam nobilium factione diſſentiente clero: Stephano ſuffectꝰ Papa 163 ¶ O ſedit menſibus octo: ⁊ diebus viginti. Et quoniam non per hoſtium: ſed 6257 1058 per vim ac largitionibus intrauerat: ab Ildebrando pontificatu deiectus Uiletras exulatum abijt. Icolaus eius nominis ſecundus papa: natione Sabandienſis nomine Ge rardus Florentinus epiſcopus omni vita probatus: abrogato Benedicto Pap 164 non legitime creato. Senas propter bone vite famaꝫ a cardinalibus ⁊ epiſcopis canonice electus: ſedit annis tribus: menſibus ſex: ⁊ diebus vigintiſex. Qui etiam ſuſcepto pontificatu Sutrium ſtatim conceſſit: vbi cum concilio habito Benedictum pontificatū ſe abdicare omnino coegit. Inde Romam proficiſcens

Anno .XII. Chriſti Oūd ¶ Liber Hēricus tertius Secundum apud Lateranum concilium habuit: in quo vir prudens formam ponti ficum romanorum a cardinalibus eligendorū inſtituit: ſicut habemus inter decreta di. 23. cº. In nomine domini. In eodem quoqꝫ concilio reuocatum ab errore Beren garium Andeganenſis eccleſie dyaconum ferunt. Hic(vt dictum eſt) Henricū imperatorem ⁊ Auguſtum declarauit: eumqꝫ imperij corona coronauit. Moriens de niqꝫ ceſſauit epiſcopatus dies. 12. Bonifacius Mathildis cōmitiſſe pater: vir quideꝫ nobilis ac potentiſſimus: hoc an 1059 no apud Mantuam ciuitatem ſuam diem obijt: ibidemqꝫ maxima cum pompa ſenelitur. Hic ē Luca vrbe Ethruſca: vel potius agro illius oriundus fuit: ꝗ propter ingentes eius in omni genere virtutes atqꝫ diuitias: Beatricem Henrici ſecundi imperatoris ſororem habere promeruit: ⁊ multas ciuitates obtinuit. Quo mortuo ipſa Beatrix eius coniunx illuſtris femina magiſtratum Mantue: Ferrarieqꝫ ac Canuſſij oppidi quindecim annis tenuit: vbi eius filiam Mathildim rite: dilige terqꝫ ſecundum legem domini: bonarumqꝫ litterarum inſtruens. moribus virtutibuſqꝫ omnibus informauit. Hec eniꝫ cordata mulier duo fundauit monaſteria Fri rionarie: videlicet in agro Lucenſi ⁊ Canuſſinum in Regenſi celeberrimum: quibꝰ ⁊ predia multa ad fratrum ſuſtentationem contulit. Demum ⁊ ipſa infirmitate correpta decimaoctaua die aprilis plena operibus bonis obdormiuit in domino: Piſiſqꝫ ſepulta. Robertus cognomento Guiſcardus. Gotfredo fratre eius hoc anno defuncto: Cui ipſe Robertus frater Calabrie ⁊ Apulie comitatum ſponte dederatꝭ egre ferens ꝙ Bagelardum filium comitatus heredem inſtituiſſet pulſo Bagelardo nepote Apu liam ⁊ Calabriam occupat: adiecta etiā Troia: que pontificibus Romanis parere conſueuerat. Quamobrem indignatus pontifex non nihil Roberto ſuccenſuit. Ue rum cum poſtea pontifex Nicholaus a capitaneis Rome quos noſtro tēpore Ba rones appellant agitatus Guiſcardum ad Aquilam vrbem parum ante conditaꝫ in colloquium accerſiuit: vbi cum Guiſcardus Beneuentum ⁊ Troiam: ⁊ cetera que iurium eccleſie tenebat reſtituiſſet. Papa illum terre Apulie: ⁊ omnium que in Ita lia obtinebat. Sub ducatus Apulie titulo legitimum inſtituit poſſeſſorem. Quo facto Guiſrardus in capitaneos ducens Romanos proceres eos omnes edomitos pōtifici parere fecit. paulopoſt Guiſcardus eccleſie romane vectigal factus auctus animis Gulielmum fratrem Apulie preficiens: ipſe in Calabriam duxit: ⁊ breui tē pore vna cum fratribus totam Teatinam: que nunc Aprucij regionem occupauit: ⁊ Ganfredo fratri gubernandam tribuit. Indeqꝫ reuerſus Calabros Brucioſqꝫ: ⁊ omnia que in ipſo regno erant in ſuam fratrumqꝫ poteſtatem redegit. Et tunc primum Calabrie Apulieqꝫ fratrum conſenſu appellari Robertus cepit. Alexius Conſtantinopolitanus imperator: hoc ipſo anno romano cognomēto Dio gene patre defuncto in imperium ſuccedens: imperauit annis quaſi. 15. Cuius tem pore Conſtantinopolitanum imperium a Sarracenis adeo imminutum eſt: vt vix Traciam: Gallaciam: Pontum: Theſſaliam: Macedoniam: ⁊ Achaiam obtinere poſſet: e quibus prouincijs. nunc Turci: nunc Sarraceni aliquid quotidie ſibi ſubtrahebant. Ludouicus Henrici regis francorum filius: hoc anno viuente adhuc patre Franciſ iobo regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 14. Monſtrum feminei ſexus: hoc anno in Britannico pago naſcitur: quod ad integraꝫ prouectum etatem ferunt in Umbilicum fuiſſe vnitum: ſupra vero geminatum ha bens hominem. Lexander eius nominis ẜus papa: natione Mediolanēſis Lucenſis ep̄us Papa. 165 ra ¶ Anſelmꝰ antea vocatus ob humanitateꝫ: humilitatēqꝫ ac doctrinā abſens Nicholao pōtifici ſurrogatus: ſedit annis. ii. ⁊ men. 6. Qui magiſtratū ſu 1063 626 1 ſcepto Roma perrexit: ſed longobardi ep̄i: Guiberto parmēſe adnitente congrega ti. Indignū eſſe dicētes: aliunde ꝙͣ ex Italie paradyſo.i. Combardia pontificeꝫ eligendū eſſe ab imperatore Henrico obtinuerūt(diſſentiēte Agnete vxore) vt papaꝫ eligerēt. Illi autem coacto concilio Cadolum parmenſem in antipapam elegerunt.

Anno IXII. Oūdi Epriiū ¶ Liber Hēricus tertius Cui omnes lōgobardi(preter Mathildim ⁊ virum eius) obediuere. Qui Cadolus a capitaneis vocatꝰ circa Romam manentibꝰ in prata Neronis deſcēdit: ⁊ bis contra Alexandrum armata vi pugnauit: vnde ⁊ multi ex vtroqꝫ exercitu cecidere irrumpentibus vero Othone Mediolanenſium principe ⁊ Gotfredo Mathildis viro Eadoli exercitus ſuperatur. Tandem Henrico imperatore intercedente conciliū Mantue indicit̉: in quo Sciſmate compoſito Alexander confirmatur: ⁊ Eadolo veniam petenti ignoſcitur: vbi etiam multa ad eccleſie vtilitatem Gratiano referente conſtituta ſunt. Et primo ne quis omnino miſſam ſacerdotis concubinam habentis audire preſumat: vt habetur in canone di. 32. cº. Preter hoc. ⁊ gi. di. cº. Si quis a modo. Voluit tamen vt preſbyterorum filij auctoritate apoſtolica iniciari poſſent: vt. 56. di. cº. Apoſtolica auctoritate. Mādauit quoqꝫ vt ꝗa ſymoniaco ſcien ter ſacros ordines ſuſciperet deponi omnino debere: vt. i. q. i. capitulo De cetero. Uetuit item monachis intra clauſtra exiſtentibus clericorum officia admitti. 16. q. i. capitulo Iuxta calcidonenſem. Uetuit preterea clericis omnibus eccleſiaſtica beneficia a layco obtineri. 16. queſtione 7. capitulo Per laycos. Statuit quoqꝫ ne quiſ excōmunicatus alium excōmunicare poſſet. 24. queſtione.i. capitulo Audiuimus. Hic Romam proficiſcens: dum Auca iter faceret: maiorem eccleſiam beato Martino dicatam eius epiſcopus fuerat: ſacris ſolennibus adhibitis conſecrauit: ⁊ eius canonicos ob beniuolentiam ſpeciali priuilegio mitra inſignitos reddidit. Multis quoqꝫ priuilegijs: vt in eorum annalibus habetur: ciuitatem inſigniuit. Cunqꝫ Ro mam profectus eſſet: vndecimo pontificatus ſui anno moritur. Et in lateranenſi eccleſia ſepelitur. Ingens fames ⁊ lugubris peſtis: hoc anno per totum terraruꝫ orbem fuit. Dominicus Siluius trigeſimuſquartus Uenetorum dux: hoc anno inde mortui Do minici contareni loco omnium bonorum conſenſu creatus: ducauit annis tredecim ⁊ menſibus quinqꝫ. Hic Nicephoro imperatori: qui Michaelem ⁊ Andronicum eius filium ab imperio Conſtantinopolitano deiecerat cognatus ⁊ amiciſſimus fuit. Cuius intuitu contra Rogerium Apulie ducem Dyrachium obſidentem nō modicam claſſem miſit: ab cuius obſidione Rogerium ipſum reppulit: magno illato acceptoqꝫ damno: eam ob rem male geſtam Dominicus a populo ducatu priuatus fuit. Hic Nicephori ipſius imperatoris ſororem admodum delicioſam duxerat vxo rem: que tandem diuino(vt ita dixerim) iudicio percuſſa adhuc viuens toto computruit corpore. ¶ Ordo Uallis vmbroſe hic incipit. Ioannes Gualbertus patria Florentinus monachꝰ deuotiſſimus. Uallis vmbroſe religionis ordinator ⁊ princeps: hoc anno miraculis clarꝰ emorit̉: quā ob cām ꝑualo poſt Gregorius huius nominis ſeptimus pontifex/ eum in numerum rettulit ſanctorum. Hic patre Gualberto milite Florentino natus: hac de cauſa(vt ex eius hiſtorijs habemus) ad religionem ſe contulit. Cum inimicitias aduerſus finitimos gereret: qui fratrem ſuum occiderant: die quadam ex agro Florentiam rediens armatorum manu ſtipatus oportune in eum qui fratrem interfecerat non procul a mo naſterio diui Meniati montani incidit. Qui cum ſe circunuentum videret: nec ſpes vlla ſalutis ſibi proponeret ad Ioannis Gualberti pedes procidit. ſupplex per Ieſum Chriſtum crucifixum petens ſibi veniam dari: ⁊ fraterne cedis culpaꝫ ignoſci. Quibus precibus commotus Ioannes omne illud quod ſuſceperat odium de fratris nece ſtatim infregit: ⁊ facinus omne condonauit. Nec eo ꝯtentus: ſed cū vterqꝫ in diui Meniati tēplo ante Chriſti effigiem crucifixi ꝯſtetiſſent: deo inimicū obtulit: ⁊ Ghriſti exēplo ductus crimen omne remiſit. Que res ꝙͣ deo accepta fuerit mi raculo declarauit. Nam illico cunctis qui ibi aderant cernentibus ea crucifixi ima go motu capitis illud comprobaſſe viſa eſt. Quod quidem poſteris pro celeberrimo miraculo ea crucifixi effigies vſqꝫ in hanc etatem demonſtratur. Talis itaqꝫ miraculi monimento vir ſanctus religioni. ſe ſtatim contulit: ⁊ vt Eremita in eam Apennini partem: que Uallis vmbroſa dicitur. Seceſſit vbi vite ſanctitate dei in ſi gratiam maiorem expertus eſt. Primus illius ſacris ordinis illis in locis templum

Anno Chriſti Mūd .XII. LLiber Hēricus tertius poſuit: a quo poſtea multa alia loca nomen ⁊ originem duxere. ¶ Uiri diſciplinis excellentes. Detrus damianus ecccieſie romane cardinalis preſbyter: ī diuinis ſcripturis eruditiſſimus. His temporibus eas ob res in precio fuit: qui ⁊ nonnulla edidit opuſcula laude digna. Petrus quoqꝫ alphonſus genere iudeus Moyſes antea vocatus: per hoc ipſum tem pus iudaiſmo relicto baptiſmi ſacramentum ſuſcepit: ⁊ librum per modum dyalogi elegantem compoſuit: in quo contra iudeos ⁊ Sarracenos egregie diſputat. Albateribus natione Arabs medicus clariſſimus tempeſtate hac floruit: qui libros Galieni in linguam Arabam conuertit: Serapione teſte cꝰ 197º. Ioannes medicus cognomento Serapio: per id tempus de ſimplicibus medicinis mire perſcripſit: ⁊ librum Breuiarij de morbis arcendis: ⁊ quoniam a ceteris roſas collegit. Serapio cognominatus fuit. Serapio enim roſeum ſonat: vt teſtis eſt Plinius libro duodecimo cͦ 3º. Iſaach Benimiram medicus Salonmonis medici filius: ⁊ ipſe tempeſtate iſtac in medicina de febribus: de vrina: ⁊ de ſtomacho ſcribit. In philoſophia etiam de ele mentis ⁊ de diffinitionibus tractatus compoſuit. Papa 166 Regorius eius nominis ſeptimus papa: natione Ethruſcus patria Saonenſis patre Bonicio. Ildebrandus monachus antea vocatus: poſt Ale1073 6272 xandrum pontificem ſuffectus: quarto kalendas Maij ſedere cepit: ⁊ ſedit annis duodecim: menſe vno: ⁊ diebus quattuor. Uir certe deo ⁊ hominibꝰ gratus: prudens: iuſtus: clemens: pauperum: pupillorum: viduarumqꝫ patronus: ac eccleſie romane contra hereticorum improbitatem: ⁊ malorum principum potentiam res eccleſiaſticas per vim occupare conantium vnicus ⁊ acerrimus defenſor. Qui pontificatu adepto ſtatim Henricum inperatorē admonuit: ne deinceps largitione corruptus epiſcopatus: ⁊ beneficia eccleſiaſtica alicui per ſymoniacam prauitatem committeret. Cuius quidem admonitioni ſuadēte Giberto Rauenatis eccleſie archiepiſcopo Henricus obtemperare noluit. Immo Gibertus vir ſeditioſus contra Gregorium hunc Cincium Romanum ciuem: prefectiqꝫ vrbis filium: virum vtiqꝫ temerarium concitat. Qui ſtructis inſidijs in natalis deo nocte celebrantem ponti ficem cepit: ac ſecum cum dedecore trahens in turri quadam munitiſſima recluſit. Sed die ſequenti Romani facinore cognito: Cincium perſequuntur: ⁊ pontificem liberant: turrimqꝫ funditus euertunt: ⁊ edes Cincij ſubuertūt. Sed ⁊ viris ac mulieribus de eius familia nares trucant: ⁊ Cincius in Germaniam ad Henricum confugit. Tum Gregorius tantam iniuriam diuine maieſtatis cauſa non diutius fe rens: Gibertum ⁊ clericos cum Henrico ⁊ Cincio ſentientes dignitatibus ⁊ bene ficijs priuauit: ipſum quoqꝫ Henricum omni regia dignitate priuatum anathemate notauit. Sed poſtmodum Mathildis interuentū apud Canuſſium oppidum ſuum eccleſie reconciliauit. Verum paulopoſt Henricus pacis federa abrupit: qd̓ Gregorius audiens Synodo habita primo Giberto ſub anathematis pena inter dixit: ne epiſcopali munere fungeretur. Indeqꝫ maiorum decreta ad reſcindendam ſymonie labem pertinentia confirmauit: aliaqꝫ multa ea in ſynodo Gratiano teſte conſtituit. Et primo clericis iniciatis interdixit vxores habere: aut cum mulieribus habitare: niſi quas Nicena ſynodus: aut ceteri canones permiſere. Sed cum id ſacerdotes paruipenderent: precepit papa: vt nullus chriſtianus audiret miſſam ſacerdotis concubinarij: ſicut habetur in decretis. 32. di. cº. Preter hoc. Ea item in Synodo epiſcopis interdicit ſub anathematis pena epiſcopali aut ſacerdotis munere fungi: qui fornicationi clericorum ſuorum conſentiunt: vt. 83. diſtinctione cꝰ. Si quis epiſcopus. Declarauit preterea epiſcopos qui decimas laycis non clericis diſcribunt fore ſymoniacos: vt prima queſtione tertia: capitulo Peruenit ad nos. Gecreuit item ac auctoritate apoſtolica confirmauit: vt qui de cetero epiſcopatum vel aliquod aliud beneficium eccleſiaſticum a layco acceperit: in clericorum numero nullo modo cenſeatur. 16. queſtione. 7. capitulo Si quis: ⁊ capitu. Inueſtituras: Mandauit quoqꝫ fidelibus chriſtianis diebus ſabbatinis carnes non manduca

l rij. o Lōdi Epriit ¶ Liber IXII. Hēricus tertius re de conſe. di. 5. cº. Quia dies ſabbati. Uetuit quoqꝫ monachis carnis eſum: de cō ſe. di. 5. cº. Carne cuiꝙͣ monacho. Tum vero Henricus iratus magis ꝙͣ monitus. habito conuētu epiſcoporum male ſentientium Gibertum olim Rauenatem epiſco pum a Gregorio ſummotum pontificem creat: clementemqꝫ appellat. Qui vna cū Henrico Romam veniens Gregorium diu in Adriani mole obſedit ⁊ afflixit: donec a Guiſcardo Apulie duce liberatus ē: qui cum eodem Salernum vadens ibi dem p ie indomino quieuit. Mathildis comitiſſa nobiliſſima ⁊ optima femina: per hoc tempus cum ro. eccleſia bene ſentiens virtute ⁊ rebus bene geſtis clara ⁊ inclyta habetur. Hec Bonifaciſ proceri nobiliſſimo viro e Luca oriundo ⁊ Beatricis(vt diximus) Henrici primi imꝑatoris filia fuit. Que pꝰ patrē ⁊ matrem in dn̄o Luce: Parme: Regij: Ferrarie ⁊ Mantue: ac eius partis Ethrurie: quam nunc Petri patrimonium vocamus ſucceſſit: ⁊ primo Gorifredum nomine in Italia potentiſſimum principem duxit mari tum: ⁊ cum eo quidem ipſa illuſtris mulier: non modo Richardi ⁊ Gulielmi Apulie ducum: ſed ⁊ Henrici Ceſaris potentiam cōtra pontifices exercentē repreſſit: ⁊ multotiens que de eccleſiaſtico iure acceperant reſtituere coegit. Ueruꝫ Henricus filius Henrici Ceſaris in Italiam a patre miſſus cum apud Parmam Mathildiꝫ ſuperaſſet: ⁊ Gotifredum interfeciſſet. Ipſa mulier mortuo viro Azonē Marchio nem eſtenſem: qui prioris cōſanguineus fuerat: ⁊ ſibi quarto gradu cōiunctus erat: ignorans accepit virum. Et cum per aliquot menſes illi ꝯcubuiſſet: re cognita Gregorium conſuluit quid agere deberet? cui pontifex imperauit: vt ab eius conſortio abſtineret: ac ſic diuortio facto orationibus ⁊ vigilijs deo ⁊ romane eccleſie militare ſtuduit. Tandem anno ſalutis noſtre. iii3º. etatis vero ſue ſexageſimonono ī Bō deno pago agri Mantuani: operibus bonis plena migrauit ad dominum. Ferunt hanc cordatam ⁊ illuſtrem feminam cum apud Bondenum natalitium Chriſti ſolenniter celebrare ſtatuiſſet: ad eam viſitationis gratia magnum quendam pr̄em nomine Poncium Cluniacenſem abbatem perueniſſe. Qui pro ſuo more ab ea reuerenter ſuſceptus eſt. Et dum in natale domini officium nocturnum dectantaretur. Comitiſſa ad id officium perrexit: ſed immenſum gelū noctis adeo eius membra diriguit: vt mox reuerſa domum lecto decumberet. Superueniente deinde apa ritione domini iterum licet meliuſcula miſſam audiuit: atqꝫ iterum lecto diſcubuit. nec deinceps vnꝙͣ conualuit. Succreſente deniqꝫ langore ſeruos ⁊ ancillas omnes liberas eſſe voluit. Uaſa vero queqꝫ aurea ⁊ argentea: veſtes quoqꝫ omnes precioſas eccleſijs condonauit. Mātuanum inſuper monaſterium ab ipſa pro maiori par te ſua impenſa auctum: ac Canuſſinum Frixionariumqꝫ monaſteria: ⁊ alias baſil cas predijs ⁊ alijs donarijs amplificauit. In extremis vero cōſtituta: omni Chriſti ſacramenta ab Anſelmo ep̄o deuote ⁊ reuerenter ſuſcepit: ac vniuerſum eius patri monium beato Petro ex teſtamēto ꝯdonauit: quo facto in domino quieuit. Eiuſqꝫ corpus nullo honoris genere: qd̓ impendi magno principi poſſit nō adhīto ab vniuerſis clericis ⁊ populis ad ſanctū Benedictū Mātuani agri delatum: Mauſeolo quod ēt nūc extat ſepelit̉. Uaria tn̄ de eius morte ⁊ vita ab auctoribꝰ referunt̉. Gibertus antipapa: hoc anno ab Henrico Ceſare habita ep̄oꝝ male ſentientium ſy nodo: ꝯtra Gregoriū in Germania pōtifex creatur: ⁊ Clemēs appellat̉: ꝗ mox vna cū Henrico: ⁊ eius filio ꝯiunctis copijs ī Italiā veniens pellere Gregoriū annixus ē. Romam igitur ꝓfectus Leoninā vrbē capit: ⁊ Petri Pauliqꝫ apoſtoloꝝ baſilicas vna cū Henrico prophanat: vrbēqꝫ totā in deditionē ſua recepit. Quapropter Gre gorius ſibi nō fidēs in Adriani mole ſe recepit: vbi aliquādiu euꝫ obſiderūt: donec Guiſcardꝰ ꝗ ī Apulia dominabat̉ eū liberauit. Gibertꝰ āt cognito Guiſcardi aduētu ꝓcurātibꝰ bononiēſi mutinēſi ⁊ cremonēſi ep̄is ab Hērico īꝑatore ī lateranēſi baſili ca coronat̉. Quo facto ſtatiꝫ Senas ꝓficiſcit̉. Ibidēqꝫ tādiu cū Auguſto māſit quo ad Gregoriꝰ ſuꝑuixit Gregorio v̓o defuncto Gibertus in Albā Marſoꝝ vrbē ſe trā ſtulit: ⁊ ibi vſqꝫ ad paſcalis pōtificis tꝑa ml̓tis cū ſeditionibꝰ māſit. 8º. v̓o paſcalis an no Gibertꝰ maloꝝ oīuꝫ caput morte ſb̓itanea correptus ſcelerū ſuoꝝ penas luit. hic autem Gibertus ex Parma vrbe originem duxit: quem Agnes Genrici tertiſ vxor

Anno Chriſti Mūd.XII. Liber Hēricus tertius tanꝙͣ inſignē virū Italici regni gubernatorē fecerat. Qui primo Cadolū ciuē ſuū ꝯtra Alexadrū pōtificē ſb̓ſtituere ꝓcurauit: ⁊ poſtmodū ab Alexādro veniā poſtulas lꝫ omniū maloꝝ auctor extiterit. Rauenatis tn̄ eccleſie poſtea ip̄m archiep̄ꝫ ꝯſtituit. Ande ad pōtificatū viaꝫ querēs ꝯtra Gregoriū pōtificē ml̓ta mala ſēꝑ machinatꝰ e. raitalis falero. 35ꝰ. venetoruꝫ dux: hoc anno Dominico Siluio a Guiſcardo Apulie dnce ſuperato ⁊ a patribꝰ in carcerem cōiecto eius loco ſuffectus. ducauit annis. 13. 1082 ⁊ mēſi. 4. Hic reꝑatā illico claſſem ad Alexiū Conſtātinopolitanū imperatorē du rit: ꝗ imperator etiā a Guiſcardo ad Saſium ꝯgreſſus vna cuꝫ claſſe veneta fractus quidē ⁊ fugatus fuit. Indeqꝫ inchoata hieroſolymoruꝫ expeditione hic ex ſenatus cōſulto claſſem ducentarū oīs generis nauiū prefecto Michaele Uitalis Michae lis ducis filio tranſmiſit: que quidē claſſis nō venetoꝝ militia tantū: ſed ex omni or he chriſtiano plena fuit: ⁊ cū Genuēſibꝰ iuncta tamdiu perſeuerauit: donec Hiero ſolyma capta fuit: ꝓpter qd̓ ⁊ Balduinus rex eiſdē Uenetis ⁊ Genuēſibꝰ ampliſſi ma priuilegia ea in Hieroſololymoꝝ vrbe conceſſit. Eo item ducante: tēplum ſancti ¶ Barci iterū cōflagratum inſtauratur: ⁊ in eo tandē ſepelitur. Hoc anno oīa iuxͣ curſum ſolis ⁊ lune cōpleta ſunt: ſicut in. 15º. imperij Tiberij Ceſaris anno: a quo anno vſqꝫ in p̄ſentē duo magni Cycli fiūt: ꝗ̄ ſunt anni. 1064 Papa 167 Actor tertius papa: mōtis Caſſini abbas. Deſyderius antea vocatus. Gre ¶y gorio ſurrogatus: ſedit anno vno: ⁊ mē. 4. Qui pōtifex factus ſtatim Gre 1085 6284 gorij pōtificis partes ſuſcepit. Quā ob cauſam Henricū imperatorem ſibi conſtituit inimicū: a quo etiam veneno in calice miſſo ſublatus eſt. Rogerius Guiſcardi ducis Apulie natu minor: hoc ip̄o anno Guiſcardo pr̄e in Caſ ſiopa inſula defuncto. Boemūdo fratre maiore abſente in Apulie ducatu ſucceſſit: ⁊ regnauit annis. 25. Qui vbi ducatū inijt. Capuā ⁊ quicꝗd inde vſqꝫ ad Tyberim ad potificē pertinebat: vi abſtulit. Boemūdus aūt natu maior e grecia ſuperueniēs cū Rogerio ꝓ ducatu ꝯtēdere cepit. Quāobrē Urbanus pōtifex ſynodo habita pre cepit eis ab armis ī loco ditiōis eccleſie abſtinere: hac: vꝫ ꝯditione: vt Rogeriꝰ Boe mūdo Apulie parte permiſſa ip̄e reliquā hr̄et partē. Boemūdꝰ āt ea parte minime ꝯtētus: Rogerio fratre in Siciliā ꝯtra Sarracenos ꝯtēdente: Melphiꝫ furto occu pauit: qua occupata accēſus glorie cupiditate: relicta Melphi paulopꝰ in hieroſoly moꝝ expeditione cū ceteris ducibꝰ cu. i2. delectoꝝ hominū milibꝰ ꝓficiſcit̉. Cuiꝰ vu tute ⁊ aī p̄ſtātia ꝑmotꝰ frater: arma depoſuit: ⁊ oīa ſecū voluit eē cōia. Filiūqꝫ ſuuꝫ Tācredū pugnādi cupidū belli comitem frater tradidit. ¶ Uiri diſciplinis excellētes. Raſis medicus natione penus: hoc tempore viguit. Cui alij Bachilo nomē fuiſſe tra dūt. Sꝫ Auicēna ī 3. fen. tertij canonis ti. 3º. cº. 7º. Meamēthū eū appellat: q̄ ī Almā ſoria vrbe vixit: vbi in lingua Arabica ex omnibꝰ ante ſe medicine auctoribꝰ infraſcripta volumina collegit: vꝫ. De medicinaꝝ correctione Antidotariū: De cura mor borum iuncturarum librū continentē omnem medicine ſcientiā. libruꝫ Almanſoris ad regem eius nominis: De morbis pueroꝝ libruꝫ vnum: Diuiſionū librum vnum. In aſtrologia aphoriſmorum. In alchimia libros duos: ⁊ alia multa. Brimo vir ſanctus: ⁊ clariſſimus theologus: natione Colonienſis: Cartuſienſis ordi nis inſtitutor hiſdē tēporibus in gallijs legēdo: diſputādo: ac ſcribendo clarus fuit. Hic Urbani pontificis apud Pariſium preceptor fuit: qui abrenunciatis ſcholis: quas regebat: cum ſeptem doctiſſimis viris in Eremum Carthuſie ſeceſſit: Ibiqꝫ monaſterio ſtructo. Carthuſie ordini initium dedit. Anſul gallatie rex: hoc anno cum in toto ferme terrarum orbe fame laboratum eſſet occaſione hac Toletum Hiſpanie vrbem multis annis obſeſſam de Sarracenis ce pit: ⁊ iam chriſtianis tradidit incolendam. Prodigia quoqꝫ ml̓ta hiſdē tꝑibꝰ fuiſſe ferūt: qꝛ aues dōeſtice ſic̄ galline: anſeres ad mōtana ꝯfugiētes facte ſunt ſaluatice ⁊ ſilueſtres: ⁊ piſces tuꝫ fluuiales: tum mariti mi magna ex ꝑte perierūt. Terremotus ēt ī Sicilia tam magnꝰ fuit: vt Syracuſana vrbs ꝯcuſſa ſit: ⁊ maior baſilica dum veſpere celebrarentur corruerit: oēs ꝗ ibi aderant ꝯterriti ſint: duobus tantur ſuperſtitibus dyacono ſcilicet ⁊ ſb̓dyacono.

Anno IXII. priit ¶ Liber dpdi. i§ viaa⁊ haf̓ F.l. I Hēricus tertius 3M lxo Ordo carthuſienſium in Gallijs in dioceſi Gratiano politanenſi: hoc anno a Brimoio86 ne Theologo ⁊ ſancto viro initium ſumpſit. Qui Bernardo teſte inter omnes eccleſiaſticos ordines primatuꝫ(non ratione temporis) ſed rigoroſitatis ſemper tenuit. Et propterea ſpecioſiſſimam eccleſie columnam eum appellat. Papa 168 Rbanus ſecundus papa: Oddo antea vocatus Cluniacenſis monachus. Uictori defuncto ad quintum menſem ſuffectus: ſedit annis. 13. ⁊ menſibꝰ 62g6 1084. Uir quidem doctrina ⁊ ſanctitate precipuus: qui oꝑe ⁊ exemplo ac etiaꝫ ſcriptis eccleſiam dei contra hereticos confirmauit: cuius plurime ad Mathildim extant epiſtole: eiuſqꝫ hortatu poſteaꝙͣ in Melphim concilium habuiſſet: cum Ro me nullum quietis locum haberet. Placentiam venit: vbi ⁊ ſynodum habuit: in qua execrationem in heni icum ⁊ Gibertum antipapam ab Gregorio factam confirma uit. Licentiam quoqꝫ quorundam eccleſiaſticorum ea in ſynodo teſte Gratiano mirifice compeſcuit. Statuit namqꝫ vt ordinatio epiſcopi ſine titulo facta ſtatim irrita fieret: vt legitur in decretis. 70. di. cº. Sanctorum canonum. Voluit item vt omnino beneficijs carerent: qui poſt dyaconatum vxoribus vacarent. 32. di. cº. Eos qui. Uetuit inſuper epiſcopis altaria ſiue prebendas(vt fieri ſolebat) alicui vendere.i. q. 3. cº. Queſitum. Inhibuit preterea ſacerdotibus alterius ſubditum ad penitentiā admittere. 9. q. i. cº. Placuit. Inde vero Mathildi comitiſſe vale dicens in Gallias tranſmigrauit: vbi de ſalute fidei cogitans. concilium apud montem clarum Aluer nie conuocauit: ⁊ expeditionem in Sarracenos pro Hieroſolyma recuperāda per ſuaſit: ⁊ trecenta hominum milia cruceſignauit. Statutum eo in concilio fuit: vt hore de beata virgine Maria a clericis quottidie exoluerent̉. Uetuit quoqꝫ regulari bus canonicis monachos fieri: vt patet. 19. q. 3. cº. Mandamus. Quo facto ſtatiꝫ Ro mam redijt: vt compoſitis in Italia rebus: Italos quoqꝫ principes ad eam rem ani maret. Sed maximis ſeditionibus a Ioanne pagano viro ſeditioſiſſimo cepit exag tari. Quapropter timore correptus in domo Petri leonis ciuis potentiſſimi biennio ſe continuit. Mortuo deniqꝫ Ioanne liberior factus ad componendum eccleſie ſtatum animum adiecit. Et archiepiſcopum Mediolanenſem pulſum: eo ꝙ ab vno tantum contra ius fuerat conſecratus in gratiam recepit: ⁊ pallium humiliter peten ti cum integra poteſtate remiſit: hoc idem ⁊ Toletano epiſcopo fecit. Tandem vir ſanctiſſimus. 4º. kalen. Auguſti moriens in ſancto Petro ſepelitur. Et poſt vacauit ſedes dies. 16. Uitalis Michael trigeſimuſſextus Uenetorum dux Falero ſuffectus ducautit annis. z. ⁊ menſibus. 3. Uir vtiqꝫ armis ⁊ nauali peritia ſtrenuus. Huic Piſani: qui tū maximis florebant fortunis execrabile bellum indixerunt. Et cuꝫ quinquaginta armatis triremibus contra Venetos deſcenderunt. Quibus Michael vt erat ingētis animi vir medio in equore Piſanis occurrens tanta eos occidione affecit: vt ex tanta claſſe vix due ⁊ viginti triremes euaſerint. Relique vero aut exuſte ſunt: aut in principis poteſtatem deuenere. Alia etiam facinora egregia princeps hic ſtrenue geſſit. Et ſubſidiariam claſſem in expeditionem hieroſolymorum miſit. ¶ Hieroſolymorum recuperatio. Petrus quidam Eremita natione Gallus prudentiſſimus ⁊ incomparabilis ſanctitatis vir: hoc anno ex Syria in Galliam reuerſus. Urbanum pontificem adijt. Et ad ſuſcipiendū bellum contra Chalipham hieroſolymorum regem ſtimulauit. Hinamqꝫ eremita cum ſuperioribus annis Hieroſolymā deuotionis cauſa perexiſſet ⁊ ibidem Simonem patriarcham tanꝙͣ vile mancipium a Barbaris haberi cerneret dolore animi motus confeſtim in Europam ad Urbanum pontificem romanū ſtimulandum perrexit. Quapropter ſynodo apud montem clarum in gallijs ꝓ ſub ſidio terre ſancte celebrata/ totam pene Europam contra eundem Chalipham prouocauit. Et primo in eandem expeditionē Gotifredus ⁊ Balduinus cognomen to Bolionus gallatie Comarchi: Raymundus ſancti Egidij comes: Hugo magn Philippi Francorum regis frater: Roberti duo: quorum Normandie alter: alter vero Flandrie comes erat. Stephanus Carnoti comes ⁊ Podienſis epiſcopus. Sed ex Siſalpina gallia Othus magnus Mediolanenſiū princeps: ⁊ Boemūdus
1095

Anno Pūdi Chriſti.XII. ¶ Liber Benricus3 Rogeriſ Sicilie ducis frater: cum duodecim milibus electorū viroruꝫ profecti ſuūt Uitalis quoqꝫ Michael dux venetus filium ſuum cum claſſe ſubſidiaria miſit: Sꝫ ⁊ Genuenſes cum triremibus quadraginta auxilio fuere: qui omnes vno animo pō tifici ſummo annuere. Unde a pontifice Adamurus epiſcopus totius exercitus moderator deſignatus eſt. Erant autem eo in exercitu ad trecenta hominum milia cruce ſignati: In quibus Petrus hic eremita ducem ſe multis exhibens: per Alamaniam ⁊ Ungariam verſus Hieroſolymam perrexit. Alij vero trāſmiſſis Alpi bus per Italiam fuerunt. Ac ſic regnum Hieroſolymitanum: ⁊ ipſa Hieroſolyma: anno ſalutis milleſimo nonageſimonono ē manibus Caliphe Barbari excepta eſt. Cum eo namqꝫ pro defenſione aderant. Volux vir in armis ſtrenuus: qui tranſior danem dominabantur: ⁊ omnes barbarorum reges: necnon ⁊ Belzeth Auxientis filius. Qui omnes maximo cum dedecore(non ſine ingenti vtriuſqꝫ cede) a chriſti colis tandem fuſi ⁊ fugati ſunt. Caliphas vero(vt breuibus vtar) deniqꝫ ſub muro rum ruina mille confoſſus vulneribus interijt. Raynaldus autem alemanorum dux in ipſa expeditione Petro eremite ſocius: hoc anno duo oppida in agro Niceno ſcilicet Exeregorgon ⁊ Ciuitum cepiſſent. ſubita 1097 turcorum irruptione concluſi Petrus per legationis ſpeciem ſine militibus fugit. Raynaldus vero exercitus dux: abnegata Chriſti fide deditioneꝫ fecit. Reliqui au tem cū ſiti laborarēt: a turcis trucidati ſunt. Que res conſtantinopolitano impera tori gratiſſima fuit. Ordo Ciſtercienſium hoc anno a Roberto venerabili religioſo Mollionenſi abba te primo in Burgundia excitatur: quem Urbanus papa ſtatim ſua auctoritate ſub i098 diui Benedicti regula confirmauit. Nam idem Robertus vir ſanctus cum viginti ſuis monachis relicto primo monaſterio: vt diſtrectius patrum inſtituta: ⁊ regulam monaſticam obſeruaret in Cabillonenſi dyoceſi Ciſtertij ſollitudinem adijt: ibīqꝫ nouum ordinem ex veteri inſtituit: ⁊ a loco Ciſtercienſium ordinem nuncupauit. Qui ⁊ breui in omnibus poſtmodum mirum in modum creuit: viroſqꝫ innumerabiles diſciplinis: ⁊ vite ſanctimonia protulit: de quibus infra dicemus. Orde laphus falero trigeſimuſſeptimus venetorum dux: hoc ipſo anno bonorum om nium ſuffragijs: poſt Uitalem Michaelem dux creatus: ducauit annis. 19. Preſtā tiſſimi ingeniſ ⁊ animoſitatis vir. hic quintodecimo magiſtratus ſui anno maximo ⁊ ingenti exercitu comparato in Dalmatiam abnauigauit: ibiqꝫ multis bellis ſtrenue geſtis: multas comprehendit vrbes: ac paulopoſt in prelio interfectus Uenecias eius corpus delatum apud ſanctum Marcum maxima cum pompa ſepelitur. Eo namqꝫ ducante ſcilicet anno centeſimo ſupra milleſimum duo incendia Uenecijs excitata ſunt: quibus parochiales eccleſie multe ſimul cum parochianorum domibus arſerunt: quo etiam tempore Methamaucenſis ciuitas ipſo incendio atqꝫ maris inundatione vaſtata: ⁊ pene ſubuerſa eſt. Eoqꝫ tempore terremotus ſuperue niens vrbem vndiqꝫ afflixit. ¶ Hieroſolymorum regni apud chriſtianos principium. . v G6 i. Gothfredꝰ Gallatīe comes: hoc anno Hieroſolyma a chriſticolis capta: vno omniuꝫ 1o99 CI.II chriſtianorum principum conſenſu. humeris etiam in regiam a militibus omnibus delatus. Rex Hieruſalem decernitur: regnauitqꝫ anno vno. Qui licet regni tituluꝫ non abnuerit: coronam tamen auream reiecit: dicens indignum eſſe hominem chri ſtianum illic regio ⁊ aureo dyademate vti: vbi Chriſtus rex regum ſpineam coronam pro humani generis redemptione pertulit. Suſcepto itaqꝫ regno contra Clementem Babyloniorum principem apud Aſcalonem mox profectus ipſum cum tri ginta milibus interfecit. Aſcaloneqꝫ recepta tantum auri ⁊ argenti ibi deprehēdit: quantum vnꝙͣ alio loco deprehenderat. Indeqꝫ cum fratribus ſuis mira felicitate victorie vſus. Et Iopē ⁊ Ramulā vrbes obſedit expugnauitqꝫ: atqꝫ alias ſimiliter vrbes. Veruntamen poſt captam multo labore Hieroſolymaꝫ eo anno Gothfredꝰ febri correptus moritur ⁊ ibidem ſepelitur. Antiochia Aſie ciuitas olim Reblata dicta ab Anthiocho rege dominatore dicta vrbs ſiquidem potentiſſima: duorum muroꝝ ambitu circundata: Petriqꝫ appoſtoli

Anno .XII. Oūdi Opriſu ¶ Liber Henricus 3ꝰ ſedes: hoc anno a Boemūdo viro clariſſimo poſt duraobſidionē capit̉. Pyrrho An tiocheno ciue prepotente ingreſſum vrbis prebente. Nam Pyrrhus idem cuꝫ mul ta de Boemundi virtute accepiſſet: eius colloquiuꝫ expetijt. Et admiratus viri vir tutem: ciuitatem ſe illi traditurum ſpōſpondit: ſi ſibi dominum retineret. Boemundus autem a proceribus chriſtianis ſibi vrbem concedi obtinuit: ⁊ nocte quadam conſtituta Pyrrhus aperta porta ingreſſuꝫ Boemundo prebuit: ⁊ ſic ciuitatem obtinuit. Ingreſſi itaqꝫ vrbem chriſtiani omnibus fere pepercere. Caſſianus autem vrbis rex ad loca mōtana confugiens ab Armenijs trucidatus eſt. Hic Petrus(vt dictum eſt) patriarchalem tenuit ſedem. Et Theophilꝰ ex ea oriundus fuit: ad queꝫ Lucas euangeliſta apoſtoloruꝫ actus ſcripſit: vbi ⁊ ſeptimus a Petro antiſtes fuit. Hec enim vrbs mille annis ſub chriſtiano imperio floruit. Sub eiuſdemqꝫ patriarcha centum quinquagintatres epiſcopi fuere: ⁊ in illa vrbe trecente ſexagintaſex eccleſie. Lancea qua Chriſti latus a Longino milite tranſfixus fuit: hoc eodem anno Antio ar Xli jxa chie in eccleſia ſancti Andree ipſo releuante reperta eſt. Quam Boemundus ⁊ ceteri chriſtiani ſumma cum reuerentia ſuſcipientes: de cetero tāqꝫ optimum vexilluꝫ in exercitu contra hoſtes pretulere. Cuius deuotione ⁊ fiducia ſtatuerunt cum cor bana confligere: cuius exercitus vicinos Antiochie montes occupabat. Miſſiqꝫ ſunt Petrus eremita ⁊ alius ad Corbanam: vt prelium denunciarent: ſed eo renue te. Chriſtiani nihilominus(cum fame perierent) confligere ſtatuerunt. Et ieiunio inſtituto: orationibuſqꝫ peractis/ ad prelium cum ſacra lancea perrexerunt: quod maximo ardore commiſſum eſt: ⁊ centum milia hoſtium ceciderunt. quindecimqꝫ milia camellos ceperunt. Tantamqꝫ ab inde predam chriſtiani abduxerunt: vt ab extrema inopia ad ſummam rerum omniū vbertatē ob lancee miraculū venerint. Papa 196 Aſcalis eius nominis ſecundus papa: natione Italus: e Flaminia prouin cia: patre Creſcentio Raynerius antea vocatus Urbano ſubſtitutus: ſedit 6299 l100 annis. 18. menſibus quinqꝫ: ⁊ diebus ſeptem. Hic etiam monachus exiſtēs nolens ac latitans pontifex creatur. Qui eccleſie dei prope labenti: quorundam ſeditionibus conſulturus copias ſuas in Gibertum antipapam malorum omnium ca put mittit. Sed Gibertus non multo poſt ſubita morte correptus interijt. Pacata tum eccleſia: Paſcalis inge̓. ij magni atqꝫ animi vir: a religione ad arma conuerſus adiuuantibus amicis. Caſtellanam vrbem ⁊ Beneuentanam ab hoſtibus occupa tas vi ⁊ armis recepit: his ⁊ alijs facinoribus ſtrenue geſtis: in Ciſalpinam profici ſcitur: vbi ad Guardaſtallum agri Cremonenſis oppidum conuentu multorum principuꝫ ⁊ epiſcopoꝝ habito: De homagijs: De pheudis: De ſacramentis laycis antea exhibitis exhibendiſue: magna eſt habita ratio: ibidem quoqꝫ Gmilie vrbes videlicet: Placentiam: Parmam: Regium: Mutinam: ⁊ Bononiam Rauenati ec cleſie ⁊ Metropoli: que diu romano pontifici rebellis fuerat: amplius non ſubeſſe conſtituit. Atqꝫ cum intelligeret ſacerdotes gallos non ita integre(vt decebat) vitaꝫ ducere eo profectus apud Trecas conuentum habuit: ⁊ redactis ad laudabiliorem vitam ⁊ cultum eccleſijs: in Italiam propere redijt: vbi intellexerat omnia ſeditionibus perturbari. Verum haud multo poſt: compoſitis in Italia rebus: ad bellum Aſiaticum litteris ⁊ nuncijs omnes chriſtianos principes animauit. Tandem vero cum recuſaret confirmare epiſcopos: quos Henricus tertius contra ius faſqꝫ pro li bidine: quibus voluiſſet conceſſerat: vna cum cardinalibus ab eodem Henrico in cacerem truditur: nec inde prius eductus eſt: ꝙͣ omnes in epiſcopatu cōfirmaret. Atqꝫ hoc modo rebus compoſitis imperatorem denuo coronauit. Necedente vero ab Italia imperatore paſcalis concilium apud Lateranum habuit: vbi omnia que Henrico promiſerat reuocauit: aſſerens non libenter: ſed coacte in Eeſaris ſententiam veniſſe. Hic Nome quindecim baſilicas conſecrauit: aliaſqꝫ nonnullas reſtituit. Mortuus deniqꝫ in Conſtatina baſilica decimoquinto kalendas Februarij maxima cum pompa ſepelitur. Balduinus eius nominis primus Gothifredi regis frater: hoc anno fratri in hieroſo lymorum regno ſecundus rex ſurrogatus: regnauit annis. 18. Mortuo enim Gothi

Anno Chriſti. Oūdi .XII. Liber Henricus 3º fredo rege Sarraceni magnos exercitus recuperande Hieroſolyme cauſa eo dedu rerunt. In quos Balduinus parum conſulte fertur conflictus: ⁊ Boemundus in eo prelio captus: ⁊ Bleſenſis ⁊ Burgundie comites occiſi ſunt. Rex vero turpi fuga Hieroſolymam repetiſt. Nec tamen auſi ſunt Sarraceni vrbem obſidere. Boe mundus autem in Aſia Gothifredi cognita morte ſtatim relicta Antiochia Hieroſolymam ſe contulit. Ueritus ne quid mali accideret idem fecerunt Burgundie comites: poſtea nihilominus interfecti. Tancredus autem Boemundi nepos An tiochiam conſecrauit: ⁊ Boemundum patruum poſtea triennio in carcere maceratum multo auro redemit: ⁊ Antiochiam illi ſumma cum fide reſtituit. Quo audito Balduinus hic in Acon ducem ſtatuit: vocauitqꝫ Genuenſes ⁊ Uenetos in auxilium: qui cum octuaginta roſtratis: ac pleriſqꝫ triremibus venerunt. ⁊ Acon vr̄ hem terra mariqꝫ acriter oppugnans vigeſima die cepit: ⁊ Sarracenos qui eo tuen de yrbis gratia venerant fudit atqꝫ fugauit. Indeqꝫ egyptios ſecundo prelio ſupera uit: ⁊ Calipham eorum regem interemit. Conradus Henrici Leſaris filius: hoc anno Iulio menſe moritur: ⁊ Florentie maxi iior ma cum gloria ſepelitur. Hic ſuperieri anno patris ſcelera execrans ab eodem deſci uit: ⁊ Mathildi cōmitiſſe adheſit. cuius conſilio Rogerij Apulie ducis filiam duxit vxorem. Stella inſolita: hoc anno prima quadrageſime ebdomoda feria ſexta circa veſperum in auſtrum ⁊ occidentem lucere viſa eſt: ⁊ per dies vigintiquinqꝫ eadem hora ſemꝑ lio5 ſplenduit: cui ingens trabes viſa eſt ex oriente occurrere: poſt hoc in cenaꝫ domini viſe ſunt due lune parum ante diem vna in oriente: ⁊ altera in occidente. Genuenſes etate hac nauali gloria prepotentes: hoc anno(teſte Iacobo theologo) de nuo cum ſexaginta triremibus in Syriam profecti. Tripolim primo ⁊ Gibelletum ac Ceſaream vrbes a Mahumetanis diu occupatas ingenti virtute comprehende runt: quibus ſpoliatis ⁊ barbaris interfectis vrbes Balduino regi tradidere: Qui bus ſtrennue geſtis cuꝫ Cathino ſmaragdino impreciabili gemma: alijſqꝫ maximis ditati ſpolijs cum gaudio ad propria rediere. Hac etiam victoria: ⁊ triumpho ferūt precurſoris domini cineres ex Mirea vrbe ſecum Genuam detuliſſe. ¶ Uiri diſciplinis excellentes. Iuo clariſſimus canonum doctor: ⁊ Carnotenſis epiſcopus: tempeſtate hac apd̓ gallos in precio fuit: qui ⁊ inter cetera ſue virtutis opera: poſt Iſidorum hiſpalenſem ii07 apoſtolica abreuīauit decreta: eaqꝫ in vnum collegit volumen: ac poſt eum quidam Hugo cathalaunenſis epiſcopus: poſt quem deniqꝫ Gratianus. Hildebertus Cenomanorum epiſcopus: vir ingenio diuinus ipſa eadem tempeſtate Heroico elegiacoqꝫ carmine plurimum valuit: qui Uincētio gallo referente) tribulationes multas: vinculaqꝫ apud Romam pro Chriſto ſuſtinuit: vbi epiſtolas elegantes plurimas edidit: atqꝫ verſus quoſdam elegātiores de exilio ſuo: librū quoqꝫ per pulchrum de tedio huius vite querimoniā ſui ipſius: partim metrice: partimqꝫ proſaice compoſuit. Orationem deniqꝫ ad trinitatē pulcherrima: ⁊ aduerſus quoſdam de euchareſtia ⁊ alia multa edidit. Ruffus ſiue Arnulphus abbas ⁊ Lugdunenſis epiſcopus: per id ipſum tempus(teſte Ioachim abbate) in gabijs predicatione ⁊ doctrina ac ſanctitate plurimum valuit: qui poſt beatum patrem Auguſtinum canonicorum regularium ordinem ī ga lijs inſtituit: ibidemqꝫ multis fundatis monaſterijs: cuꝫ eſſet egregius chriſtiane re ligionis predicator: in Italiam veniens: etiam Chriſti paupertatem ⁊ integerrimaꝫ vitam ad ipſius imitationeꝫ omnibus propoſuit: ⁊ multos ex nobilitate romana ad ſe traxit: quem tanꝙͣ verum Chriſti diſcipulum: atqꝫ prophetam multi ſequebant̉: ⁊ ad celum vſqꝫ eum tollebant. Unde in Ethruria quam maxime alijſqꝫ in locis multa regularium monaſteria erexit. Uerum cum Rome acerbe nimium in lechuco rum laſciuias inueheretur: ⁊ eorum pompam improbaret ab eiſdem occiſus eſt: nec vnꝙ tamen tanti erroris auctores inuenti fuere. Anſelmus lucenſis epiſcopus vir doctrina ⁊ ſanctitate inſignis: Mathildiſqꝫ comitiſſe confeſſor: ⁊ pater eiſdem temporibus floruit. Hic operam dedit: vt monaſteriū Q 2

Anno Qūdi Ebriſt ¶ Liber .XII. Henricus 3ꝰ ſancti Benedicti iamdiu in Mantuano agro inchoatum Pathildis impenſa magnifice perficeretur: vbi ⁊ poſtmodum defunctus iacuit. Cum autem ibidem mira culis continuis in dies clarior haberetur: poſt aliquod tempus timentes mantuani ne a vicinis furtim ſurriperetur in baſilicam cathedralem Mantue tranſtulerunt: vbi nuncuſqꝫ miraculis fulget Anſelmus quoqꝫ Eāthuarienſis epiſcopus bonitate vite ⁊ ingeniſ acumine ⁊ ipſe in Anglia claruit: hunc auctores ſcribunt tanti apud Anglos preci habitum: vt breui ex monacho abbas: ⁊ ex abbate Canthuarienſis archiepiſcopus ſit factus. Qui ⁊ infraſcriptos edidit libros: videlicet. Incipit De fide trinitatis li i. Quotiēs dn̄i Pro inſipiēti diſputatō li i. Dubitanti De imagine mūdi li i. Ad inſtructiReſpōſo ꝓ inſipiente li i. Qm̄ nō me onem De p̄deſtinatiōe ⁊ li. ar. li i. Nunc ergo De veritate li i. Qm̄ deum De ꝯcordia p̄ſciētie p̄deſtinationis ⁊ greDe libero arbitrio li i. Qm̄ libe. ar. De tribus illis queſtionibus De caſu dyalogi li i. Illud apl̓i De beatitudine celeſti li i. De incarnatione v̓bi li i. Dn̄o ⁊ patri Cur deus ⁊ homo De ꝯceptū virginali li i. Gū ī oībꝰ re. Meditationum De azima ⁊ ferraento li i. Anſelmus Suꝑ cātica cātitoꝝ De ſpū ſctō ꝯtra grecos li i. Negat̉ a gre. De grammatico Monologion li i. Si ꝗs vnam De cruce li i. Et de ſanProſologion li i. Ea nūc cto Ioanne baptiſta ac ſermones mulDe gr̄a ⁊ libero arbi. li i. Reſtat nūc Enricus quartus predicti Henrici filius: octauus Germanorum imperaHenricus 4º htor. hoc anno imperare cepit: ⁊ imperauit annis viginti. Hic patrem captieuauit: ⁊ multis probris(dei iudicio) maximis affecit. Cuius rei cauſa tri E97 1108 ſtem pater emiſit animam. Quo mortuo rebus in Germania ordinatis: in Italiam cum exercitu venit. Cuius quidem aduentus non ad modum Paſcali gratus fuit: ꝙ multas baſilicas in bellis euertiſſet: ⁊ epiſcopatus cui placuit demandaſſet. Miſ ſis autem ad pontificem legatis iureiurando interpoſito pollicetur ſe pacato agmine vrbem ingreſſurum: epiſcoporumqꝫ inueſtituras renunciaturuꝫ: ſicut habetur in canone. 63. di. Ingreſſus igitur vrbem cum benigne a ſummo pontifice fuiſſet exceptus: paternum volens imitari exemplum Paſcalem ⁊ vniuerſos eccleſie prelatos per fraudem intercepit: eorumqꝫ bona in ſuorum predam conuertit. Qua propter populus romanus in tentonicos ſeuit: ⁊ tandem eos ex vrbe eiecit. Imperator autem in circuitu vrbis Rome edificia incendio conſumpſit. Nec propterea romanos ſibi alicere potuit: donec papam ⁊ cardinales reſtitueret. Henricus vero hoc cū mo do a pontifice inueſtituras extorquere conaretur nihil perfecit cum ille morteꝫ po tius ſuſtinere vellet. Sed ciuium ſuorum incommodis motus quecunqꝫ Ceſar poſtularat confirmauit. ⁊ per notarios conſcribi voluit. Hoc modo rebus compoſitis dimiſſiſqꝫ captiuis omnibus Imperator a pontifice coronatur. Hanc ob rem Henricus voti compos factus in Germaniam redijt. Sed Paſcalis eo abſente ſtatim cō cilium habuit: vbi que promiſerat reuocauit. Henricus autem anno imperij ſui decimo: rurſus in Italiam veniens. Romam pontifice abſente ingreditur. Ibiqꝫ concedente populo: ⁊ aduerſantibus patribus: cum rite coronari nō obtineret. Mauri tium quendam ſue partis archiepiſcopum euocauit: ⁊ ab eo ſibi coronam imponi iuſſit. Tandem vero ad cor rediens/ iura eccleſie pro quibus cum pontificibus contenderat in Calixti papa manus reſignauit: ⁊ abſolutionis beneficium ab eo prome ruit. Poſtremo moriens cum patribus ſuis apud Spiraꝫ ſepelitur. Ad cuius tumu lum tale inſcriptum fuiſſe epythaphium ferunt. Filius hic pater: hic aaus: hic proauuus iacet iſtic. Lodouicus francorum rex: Philippi predicti regꝭ filius: hoc anno patre ſublato fran cis regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 22. Andreas Anglerie comes: Mediolaniqꝫ princeps vnicꝰ Othi principis filius: ho

Anno Liber .XII. Chriſti Mūdi Henricus 4º ipſo anno defancto patre etatis ſue anno decimooctauo eidem in principatu ſucce dens regnauit annis. 45. Hunc tante fuiſſe equitatis ferūt: vt neqꝫ precio: neqꝫ precibus: aut amictia a vero iudicio flecti vnꝙͣ potuerit. Malos ita affecit ſuppliciſs vt crudelitatis nomen conſequeretur. Bonis autem bona ⁊ donaria munificentiſſi me prebebat. In hoc patri diſſimilem fuiſſe tradunt: ꝙ bella ſummopere fugiebat: ⁊ paci ac tranquilitati totum ſe inherebat. Hic poſtꝙͣ Henricus quartus patrē Hē ricum Ceſarem in vinculis poſuiſſet: ac Modoetiam poſtmodum Dediolanum ad eum perueniſſet: ⁊ ab Iordano archiepiſcopo coronatus fuiſſet ab ipſo imperatore confirmationem dominij Mediolani ⁊ aliarum ciuitatum conſecutus eſt. Tāti quippe illius fuiſſe in ſuſcipiendo imperatore apparatus ferunt: vt imperator ip̄e maximam in admirationem aduceretur. Contra hunc aliquando Petrus qui in vr be Cremona ſceptrum tenebat arma ſuſcepit: ⁊ in fines. Brixienſes vſqꝫ peruenit. Cōtra quem congreſſus Andreas ipſum Petrum ⁊ eius ſequaces primo impetu fu dit: ⁊ in turpiſſimam fugam conuertit. Quo Mediolanum redeūte ab vniuerſo po pulo rei militaris ſcientiſſimus habitus ē. Poſt dies āt aliquot comēſes ciues ſuum in ſeditione pretorē turpiter occiderūt. Quod cū Andreas intellexiſſet indignatiōe ꝯmotus ſubito coactis copijs Eomū acceſſit: ⁊ frepidātibus ciuibus ab eiſdeꝫ exce ptus ē ⁊ ciuiū cognita inſolentia vrbem primo militibus in predaꝫ dedit: ac paulopꝰ ſolo equauit: que tūc in mōte ſita erat: ⁊ ciues in inferiorē vallem deſcendere coegit. vbi ipſe aliam in cancri formam in ripis laciedificauit. Indeqꝫ etiam Laudum pōpeanam vrbem ſibi rebellem. 25. die Maij anno ſalutis noſtre. iiri. penitus euertit. Unde Laudēſes ciues per annos. 49. ſine vrbe murata ſtetere. Deniqꝫ papa Alexandro preſulante noua laudēſis fundata fuit. Hic anno ſalutis. i123º Adelai ſabbau dienſis principis duxit vxorem: ex qua Gualuagnum ſuſcepit filium mira corporis pulchritudine ⁊ magnitudine conſpicuum. Tandem vero immatura morte vite finē faciens in templo diui Ambroſij ſepelitur Piſani his tēporibus nauali gloria admodū potētes Paſcalis pōtificis hortatu: ex in iiir ſulis balearibus: quas ante occupauerant in Sarracenos mouent: ꝗ chriſtianoꝝ lit tora infeſtabant. Qui mox ingenti claſſe comparata in hoſtem ꝓfecti ſunt. Verum dum apud vada volaterana ventū expectarent. Lucenſes ſtatim deſtitutam eoꝝ vi bem defenſoribus inuadunt: quā quidem Florentini piſanoꝝ precibus moti pulſis lucēſibus acerrime tutati ſunt: ob quā rempiſani de ſarracenis victores domum re deuntes. Florētinos duabus prophyreticis columnis donant: que adhuc ad portaꝫ ſacelli beati Ioannis baptiſte viſuntur. Pontremulū nobile nūc Ethrurie regionis oppidum in apenini radicibꝰ iuxta Ma tram fluuium cōſtitutum: hoc anno ab Henrico imperatore diripitur: ⁊ ſubuertit̉: eo ꝙ ei Romam proficiſcenti tranſitum prohibere preſumpſerit. Quam ob cauſam in Ethruriam ingrediens omnibus terrori eſſe cepit. Sanguis hoc anno idibus Iunij in agro Emiliano ⁊ Flaminiano pluit. Dominicus Michael. 38ꝰ. dux Ordelafo falero ſuffectus: ducauit annis. ii. preſtātis animi ⁊ eloquētie vir: ac moribus oībus inſignis. Hic ex ſenatꝰ ꝯſulto(Balduino re ge capto) rogatꝰ a ferramūdo hieroſolymitanoꝝ priarcha: ac ēt hortatū Calixti pō tificis ducētoꝝ nauiū claſſem armauit: ⁊ ad Iopē ſtatim delatus: quam Sarraceni Babyloniſ cū ſeptingētarū nauiū claſſe p̄mebant: diſiectis: fatigatiſqꝫ ſarracenis ⁊ multis eoꝝ captis ciuitatē obſidione liberauit. Itū ē ēt vna cuꝫ patriarcha in Tyrū qua priꝰ ſepe a chr̄ianis tentatā vnꝙͣ obtinere potuerāt. Quaꝫ hic ſtrenuꝰ dux nō in crueta victoria recepit: ⁊ hieroſolymoꝝ regno adiecit. Uerū Emanuel grecoꝝ impe rator Ralotohani ſuffectꝰ tantā victoriā chrianis inuigēs venetoꝝ ſenatui p̄cepit vi huc Dominicū ducē ſuū reuocarēt. Cui Dominicus obtēperās ira ſuccēſus: Rhodū: Chiū: Samū: Mythelenē: Andrūqꝫ imꝑatoris inſulas diripuit: ⁊ Mothonū ſpoliatū cōmuniuit. Spalatrū ⁊ Traguriū ab vngaris eripuit: ⁊ ſenatꝰ ſui dominio adiecit: Domūqꝫ reuerſus lapidē ſuꝑ quo chriſtus apud Tyrū ſediſſe fertur ſecū at tuſii: Theodori quoqꝫ martyris corpuſ ex Rhodo Uenecias ꝯportauit. Hec eniꝫ tā ta ac talia facinora celeberrimꝰ dux intra trigeſimū quā ꝓfectus fuerat mēſem feliciſ Q 3

.XII. Anno Oīdi Ebriſii ¶ Liber Henricus 4ꝰ ſime geſſit: eam obrem multa priuilegia a Balduino hieroſolymoruꝫ rege obtinuit: Aandem vita functus Venecijs in ſanctorum Ioannis ⁊ Pauli templo ſepelitur: ad cuius tumulum tale epygrāma inſcriptum vidimus. Terror grecorum iacet hic ⁊ laus venetoꝝ Interitus ſyrie meror ⁊ vngarie Dominicus michael quem tenet emanuel Qui fecit venetos ī pace manere ꝗetos Dux ꝓbus ⁊ fortꝭ: quē totꝰ adhuc colit orbis Donec enim viguit: patria tuta fuit. Prudens conſilio ſummus ⁊ ingenio Quiſqs ad hͦ pulchrū veniēs ſpectareCernuꝰ aīuꝫ flectere ꝓteruū.(ſepulchꝝ. Iuſtus acta viri declarat captio tyri: Elaſius ẜus papa: pr̄e Creſentio ciue Caietano Paſcali ſucceſſor factus ſe Papa ivo dit anno vno: mēſi. 5. Hic a teneris ingenue edoctus. doctꝰ in mōte Caſſino religionis documēta ſb̓ Odriſio abbate ſanctiſſimo ꝑdidicit. Uir vtiqꝫ ſan6317 iiis ctiſſimus: ⁊ omni laude digniſſimus: ſi vitam continentiſſimam: ſi mores: ſi doctrinam inſpicias. Nam conſtanter ⁊ ſancte multis in procellis humanarum perturba tionum vixit. Unde Cincius fregipanis patricius romanus vir potentiſſimus: qꝛ contra ius voluntatem pontifex creatus fuit. Ira percitus eum ſtatim comprehendit: ⁊ in terra deiectum calcibus ⁊ pugnis primo contriuit: ac poſtmodum in vincula coniecit. Verum a pupulo romano confeſtim liberatus a clero de more coronat̉: Perſequente deinde illum Henrico imperatore in gallias confugit. Ibiqꝫ a Cluniacenſi abbate ſplendide ſuſceptus: cum in monaſferium perueniſſet: pleureſi correptus moritur: atqꝫ ibidem intra Cenobij limina ſepelitur. Balduinus eius noīs tertius ex noſtris hieroſolymoꝝ rex: vno ⁊ eodē anno cū Gela ſio papa regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 13. Hic prioris Balduini ꝯſobrinus fuit: c ſecūdo regni ſui anno Gazin turcoꝝ minoris Aſie ducem: cū magnis copijs hiero ſolymā petētē: bello ſuperatū cōiecit in carcerē. Sequēti anno regem damaſci ex improuiſo hieroſolymā cuꝫ exercitu hoſtili animo petentē fudit: fugauitqꝫ duobus hoſtium milibus ceſis ac mille captis: triginta tanttum de ſuis amiſſis. Verum ⁊ ipſe ſuperueniente Balach parthorum rege vna cum proceribus ſuis captus ⁊ in vin culis coniectus fuit. Sed precio poſtmodum redemptus Hieroſolymam rediſt: ⁊ chriſtianam rempublicam iam labentem re integrauit: Antiochiamqꝫ hieroſolymitano regno adiunxit. Aſcalonitarum regem hieroſolymitanos infeſtantem vnico re pulit prelio. Et Balduinum Bamaſci regulum idem moliētem tribus prelijs fudit: multis paſſim pecudum more ceſis. i119 Ordo premonſfratenſis ſub diui Benedicti regula: hoc anno in Laudunenſi dioceſi patre Norberti Colonienſi inicium ſumpſit. Qui autem ordo hic fuerit nobis non conſtat: ¶ Prodigia multa Porca hoc anno in leginſi parochia enixa eſt porcellum hominis faciem habentem: pullus quoqꝫ galline eodem anno quadrupes natus eſt. Hiemſqꝫ aſperrima fuit: ⁊ ſtatim valida fames ſubſecuta eſt: ac mortalitas hominum ſueſqꝫ animalium agreſtium ⁊ domeſticorum. Strages quoqꝫ auium mutuo concer tantiū extitit. Terremotus preterea apud Italiam quadraginta dierum ſpatio per durauit. ita vt villa quedam pergrandis de loco ſuo corporaliter ſit mota ⁊ alibi tra ſportata. Ordo templariorum militum(vt multi affirmant) ſub Gelaſio iſto apud Hieroſolymam initium ſumpſit. hi hieroſolymis non longe a domini ſepulchro primum habi tantes peregrinos ingenti caritate ſuſcipiebant: eoſqꝫ per loca ſacra armati ducebat ⁊ reducebant: quo eis ſine vllo maleficio loca inuiſere liceret: hos vita: fide: ⁊ gra tia: multi peregini mirum in modum commendabant: ⁊ elemoſynas donariaqꝫ largiſſima conferebant. In primo mantellis albis cum cruce rubea incedebant: ⁊ vſ plurimum omnes ex Gallia emerſerant: quibus ⁊ beatus Bernardus abbas regu lam compoſuit. Uerum tempore Clementis quinti pape: cum a noſtris ſcitum fuiſ ſet illos ad Sarracenos defeciſſe: ⁊ in multis vitijs(propter rerum abundantiam) prolapſos fuiſſe: qui a chr̄ianis comprehenſi fuerunt interfecti ſunt: ⁊ non modo in Aſia: ſed etiam in gallijs: cum ignominioſe nimium viuerent: a Pilippo Franco

Anno Chriſti Mūd .XII. Liber Henricus. 4º rum rege(concedente ſummo pōtifice Romano) exterminati ſunt: eorumqꝫ bona opulentiſſima partim Rhodijs militibus qui inſulam paulo ante occupauerant: ⁊ partim nouis religioſis tributa fuere. Portus veneris oppidū noſtro tēpore nō ignobile in ligurorum finibus non longe a Luna olim vrbe euerſa in maris littore tempeſtate hac cōtra Piſanos a genuen ſi populo extruitur. ⁊ eiuſdem populi colonia efficitur. Primo nāqꝫ lune portus nomen accepit. Sed poſtmodum Uenerij epiſcopi ſanctiſſimi viri corpore ē luna illuc de lato conſecratus: portui veneris nomen dedit. In eius nanqꝫ inſule ſupre mo faſtigio etiam veneris olim templuꝫ fuiſſe dicitur. Id enim terminus genuen ſium finium nunc habetur. Templum maius genuenſis vrbis maritime in honorem diui Laurentij martyris conditum hoc ipſo āno a Gelaſio pontifice maximo ſolenni Pompa dedicatur. ⁊ multis priuilegijs ⁊ indulgentijs maximis exornatur. Nam idem pontifex cuꝫ eo perueniſſet: ⁊ ſui diſceſſus ab vrbe Romana rationem reddidiſſet: a genuenſibus perbenigne exceptus eſt. Et propterea ipſemet vniuerſo adſtante populo eam ba ſilicam dedicauit. ibidē cū indulgentiis cineres precurſoris domini ⁊ mirea nuper allatos cōdidit. Pada. 171 Aliſtus ſecundus papa: vienenſis archiepiſcopus: natione Burgundus: ī Gallia a cardinalibus qui ibi aderant Gelaſio ſubſtitutus ſedit annis.5. ⁊ men. io. Hic ex regum Francie Anglie ⁊ Alemanie Proſapia oriundus iuo 615. fuit: ⁊ Guido antea vocatus: iuris ciuilis ⁊ ſacre theologie doctor: qui nō prius pō tificatum acceptare voluit: quam cardinalium rome exiſtentiuꝫ cleriqꝫ ⁊ populi cō ſenſum obtinuiſſet. Quo habito: Romam venit: ⁊ magno honore deſyderioqꝫ ex ceptº Beneuētū ſe ſtatī trāſtulit: ſacramētoqꝫ nouo illarū prouinciaruꝫ principibuſ adactis ⁊ maxīo Gulielmo Rogerio genito Roberti Guiſcardi filio Appulie duce. Indeqꝫ Romā rediens legatos ad Henricum imperatorē qui pacē cū eo firma rent miſit: atqꝫ rurſus Beneuentum rediit. cauſa illius itineris fuit. Ꝙ Gulielmꝰ Appulie ⁊ Calabrie dux/ Alexiſ imperatoris greci filiā ducturus vxorem: cū Cōſtantinopolim uauigaſſet curam terrarum ſuarum huic pontifici reliquit. Cumqꝫ ibidem multos ſuorum amiſiſſet ⁊ ipſe tandē egrotus Romam relatus ē: vbi valitudine re integrata. apud lateranum noningentorum patrum conciliuꝫ celebrauit: in qua decretum eſt militie ſupplementa ⁊ auxilia mitti: ne chriſtiani qui in Aſia erant/ capto Balduino opprimerentur: vnde ⁊ venetos magna claſſe in hoſteꝫ per mouit. In eamqꝫ claſſem vt Iacobus de voragine ſcribit Genuenſes ſeptuaginta onerarias naues miſere. Quā ob rem Caliſtus aliquid quietis ab externis rebus nactus: baſilicas multas refecit: ⁊ vrbis menia inſtaurauit: atqꝫ arces omnes muniuit: necnon ⁊ aquam in vrbem induxit: multaqꝫ donaria eccleſiis dimiſit: tandē quoqꝫ de deo deqꝫ hominibus benemeritus: anno quinto decimoqꝫ mēſe pontificatus ſui quieuit in domino. Birdinus natione hiſpanus antipapa ab Henrico contra Gelaſium creatus: cui Benedicto nomen datum fuerat: hoc anno pontificis nomen etiam contra Caliſtum vſurpare conatus: quorundam tyrannorum auxilio fretus Sutrii ſe conti nens: ⁊ romanos incurſionibus vexat ⁊ peregrinos ad vrbeꝫ accedentes ſpoliat. Quo audito Caliſtꝰ repēte copijs ꝯꝑatis p̄miſſo cū expeditiſſimo exercitu Ioāne Cremēſi ſācti Griſogoni p̄ſb̓ytero cardīali: ipſeqꝫ ſubſequēs. Burdinū hoſtē vin cunt: ⁊ Sutriū vrbē capiūt. Ip̄m quoqꝫ Burdinū retrorſū facie v̓ſa cū cauda ī manibus camelo impoſituꝫ in triūphi ſpēm Romā cū magno plebis ridiculo ducunt: quem pontifex vita donatū in monaſterio incluſit: vbi etiā vitā finiuit. ¶ Uiri diſciplinis excellentes. Pontius cluniacenſis abbas vir ſanctitate ⁊ doctrina inſignis his temporibus ob induſtriam ⁊ doctrinam Rome multo in precio fuit. Quamobrē ⁊ eius familia ritate pōtifices ſui tp̄is mirifice delectati ſūt. Petrꝰ ēt archiep̄ſ ꝯſtātīopolitanꝰ per id ipſū tēpus eruditiōe: fide: cōuerſatione ⁊ moribus inſigniſſimus fuit. Cui Ca liſtus papa ꝓpter beati Iacobi deuotionem archiep̄atus dignitatē contulit. Et

Dudlo gpimū ¶ Liber .XII. Benricus. 4º Emerētianaꝫ prouinciam ei ſubeſſe iuſſit. Hic cum beatiſſime virginis Marie de uotiſſimus eſſet: nonnulla in eius laudem compoſuit. ⁊ potiſſimum Salue regina miſericordie compilauit. Berdardus etiam clareuallenſis abbas. ⁊ ipſe ſua vita: ſuaqꝫ doctrina hec tempora feliciora reddidit: qui ex Caſtellione Burgūdiorum oppido nobili genere ortuꝫ duxit: vbi cū vigeſimū ſecūdum attigiſſet annum: vna cū triginta ſocijs(relicta domo) in ciſtercienſi mōaſterio religioniſ habitum ſuſcepit. In quo breui ſpatio tan ti precij ob ſāctitatem maximam ⁊ doctrinam haberi ceptus eſt: vt Clareuallenſis monaſteriſ ab omnibus creatus ſit abbas. Cui quidem loco maxima cum gloria per ſex ⁊ triginta annos prefuit. Qui preter laudabilem vitam: ⁊ ſanctitatem maximam iufraſcripta ingenij ſui reliquit monumenta. videlicet De conſideratione ſuiipſius ad Eugeniuꝫ papaꝫ li 5 Incipit Subijt animum. De cāticis cā. ml̓tos ẜmōes li gꝫ īcipit Nobis fr̄es De diligeᵇ d̓o. li i Uiro iluſ. De p̄cepto ⁊ diſpenſatione li 7 Qua mente De amore dei lii Aſcēdāꝰ Qe gratia ⁊ libero arbitrio li i Loquēte me. Meditationū li i Ml̓ti ml̓ta De duobꝰ gradibꝰ hūilitatis li i Rogaſti me. De regīe fāilie lii Gratioſo. De duodecim gradibus ſuꝑbie li i Primus itaqꝫ De gradibus noue militie tēpli li i Nouuꝫ militie De colloꝗo Symōis ad Ieſuꝫ lii Dixit Symon Petrus Ad Innocētiū papā ꝯtra he̓ſes li i De contemptu Super Miſſus eſt. Omel̓. 4. Miſſus eſt angelus Super Qui habitat. Omel̓ 16. Conſydera labo Exortatorium quoqꝫ de paſſione ⁊ reſurrectiōe ſcripſit: ac varias epiſtolas nūero 14 5. vnam potiſſimum ad genuenſes qua eos carpit. Unde ⁊ in epiſcopum ſuum poſt Tyraldum epiſcopum ſibi delegerunt. licet pontifex Caliſtus ob vniuerſaliſ eccleſie bonum eis renuerit confirmare. Scripſit ⁊ preterea apologeticū: ⁊ ſermo nes multos in ſolennibus habitos. Ugo de ſancto Uictore canonicus regularis: vt multi affirmant pariſienſium doctor hac ipſa tempeſtate ibidem floruit. Qui preter ſanctitatem de qua mira legū tur: tū docēdo: tūqꝫ ſcribēdo infraſcripta poſt ſe reliquit opuſcula. Et primo. De ſacramentis li i. Incipit ArDe. 3. volūtatibꝰ ī chr̄o li i. Querꝭ d̓ vo. duum perfectio De ptāte ⁊ volūtate dei li i Querit̓ d̓ De medicina anime li i. Hō microcos De inſtitutiōe nouitioꝝ lii. Quia fr̄eſ De meditatione li i. Meditatio ē De diſciplina mōachoꝝ li i. Diſciplīa. De incarnatione v̓bi li i. Quidā fuerūt De amor ſpōſi ad ſpōſā li. i. Ibi mihi De ſapientia chriſti li i. Querittꝭ d̓ aīa ad montem De ſb̓a dilectionis li i. Quotidianuꝫ De ſacra ſcriptura ⁊ eius ſcriptoDeanima li 7. Multi multa ribus li i. Lectorē dīnarū De clauſtro anime li 4. Rogaſti nos Expoſitio dominice orationis iteDe archa Noe li 5. Prīcipiū īpla. li i. Inter oīa que Diaſcolon li 6. Omnium exSpeculū eiuſdem li i. De ſacra. petendarum De ꝗnqꝫ libris moyſi li i. Sciendū ꝙ De virtute orandi li i. Quo audior ⁊ De beniamin eiuſdē. li i. Spūal̓ di. De archa Noe iteꝝ li 2. Loquar de ſe Miſteriū eccleſie li i. Oportę vDe vanitate mundi li 3. O munde imSuꝑ cātica cāticorum li i. In princimunde pio laborrū De laude caritatis li i. Iam multos Suꝑ regula auguſtini li i. Hec p̄cepta De cantico virginis li i. Maximaꝫ hāc Beſtiarum eiuſdem li. i. Leo for. De dominica or̄one li i. Septem ſunt Ezechielis expoſitio li i. Oltꝭ dīne De ſeptem donis li i. Scriptum eſt De differētia dīne ac hūane theologie De conſcientia li i. Fomꝰ hec in qͣ ſuper celeſtem hierarchiam capituDe volenti nubere li i. Fum te la quindecim li i. Iudei ſigna Confeſſio eiuſdem lii. Solꝰ ſolitudīe Epythoma in phiām Incipit Sepe nobis. Sermones quoqꝫ innumerabiles elegantes ⁊ doctos compoſuit.

Anno Liber .XII. Chriſti Mūd Papa. 172 Henricus. 4 Dnorius ſecūdus papa natiōe Imolēſis Oſtiēſis ep̄s: Lābertus ātea vo hcatus Caliſto ſuffectus ſedit annis 5. menſibus. 3. ⁊ diebus. 3. Qui ⁊ ſi ob ſcuro loco natus: litteratura tamē ⁊ moribus tāto magiſtratu dignus fuit: 1126 6325 Ingreſſū tamē nō eque bonū fuiſſe ferūt: quia quorundam ābitione potiꝰ ꝙͣ oīuꝫ bonoꝝ cōſenſu inijſſe pōtificatū. Et quidē pontifex effectus ſtatim cardīales quodam inſignes viros creauit: quoꝝ opera poſtea magnis in rebus vſus ē. Tādē v̓o cū pontificatū recte per qͥnquiēniuꝫ gubernaſſet: cūctis collachrymātibus morit̉. ⁊ in lateranenſi baſilica ſepelitur. Gulielmus Rogerij ducis filius Apulie ⁊ Calabrie dux. hoc a Rogerio cōſobrino 1126 poſtqꝫ regnaſſet ānis. 16. principatū deiicit̉. ⁊ apud Salernitanū principē ſine here dibus morit̉. ⁊ in eo oīs Roberti ⁊ Guiſcardi familia ꝑ lineam maſculinā defecit. Is Gulielmus Cōſtātinopolim abiēs Alexij imꝑatoris filiā in matrimoniū promiſſam ducturus: Calabriā ⁊ Apuliam ꝓuincias ſuas Faliſto pontifici(vt diximus) cōmendauit. Sed Rogerius altero genituſ Rogerio: eiꝰ ex materna linea cō ſobrinus Sicilie comes nihil pōtificē veritus Calabriā inuaſit. ⁊ prius dimidiaꝫ cepit ꝙͣ pōtifex de ferēda ope potuerit cogitare. Ac ſic bonꝰ Gulielmus vxore fru ſtratus: ac dominio deiectuſ apud Salernitanū principē deniqꝫ ſine filijs obijt. Rogerius autem Sicilie ⁊ Apulie poſtea rex: qui(vt p̄fert̉) tyranice Apuliā ⁊ Ca labriam a Gulielmo predicto abſtulit. hoc anno Gulielmo morte ſublato nō ſe vltra Apulie ⁊ Galabrie ducem Sicilieqꝫ comitem: ſed Italie regem appellare fecit. atqꝫ eo in regno vigintitribus annis regnauit. Hūc Innocētius eius noīs ſecū dus pontifex cum in Galucio oppido aceriter obſideret. Gulielmus eiꝰ filiꝰ Calabrie dux vnico liberauit prelio: atqꝫ pontificē cū multis cardinalibus cepit: quē non ita multo poſt Rogerius hac modeſtia vſus liberum eum eſſe voluit. Quam obcauſam deinceps quod voluit a pontifice hic facile obtinuit preter regni titulū. Uerum cum poſtmodum Innocētius Roma pulſus eſſet: ab Anacleto adulterino papa vtriuſqꝫ Sicilie rex deſignatur. Qua ex re copijs ⁊ armis ac animis auctus: claſſe per Aphricam tranſiens multas comprehēdit vrbeſ. ⁊ Tuneſij reguū ſibi fecit tributarium. Inde in greciā traiiciens Corcyrā inſulam. Coryni humqꝫ Thebas: atqꝫ Euboiam de Emanuelis imperio ſubſtulit. Delatuſ quoqꝫ Conſta tinopolim ſuburbia eius vidēte imperatore incēdit. eiuſdēqꝫ imperatoris edes ali ꝙͣdiu oppugnauit. Uerū poſtea in Siciliam rediēs: in venetorū manus incidit. et ex ſuis triremibus ad viginti amiſit: ſalutemqꝫ ſibi fuga queſiuit. Et tādem panor mi moriēs: Gulielmum filium habuit ſuccceſſorem. Hyems aſperrima hoc anno fuit: in qua multa peccora: homineſqꝫ frigore periere: exuſtiſqꝫ frugibus miſerabilis ſubſecuta eſt fames. Genuenſium victoria. Genuenſes Piſanis intenſi: qui ſibi maris imperium ob naualis glorie potentiam vendicarant. hoc anno contra ipſos implacabile bellum ſuſceperunt. ⁊ octoginta triremium: triumqꝫ maximarum nauium: aliorumqꝫ trigintaquinqꝫ lignorum ma xima comparata claſſe Piſas vſqꝫ perueniunt. Et per Arnum fluuium ingredie tes: terra: mariqꝫ urbem oppugnantes: multas clades eiſdem intulere. Quamobrem Piſani iureriurando neceſſitate compulſi: Genuenſium mandatis parere ſpōponderunt. Inde digreſſi Genuenſes Plumbinum Piſanorum oppidū ceperunt. Quo funditus euerſo. viros ac mulieres omnes abduxere captiuos. Superiori etiam anno(Iacobo theologo referēte) genuēſes cum ſeptē triremibus) vniuerſis mirātibus) duas ⁊ viginti Piſanorū falcatas naues cū ſexaginta eorum tri remibus ceperant. ⁊ Genuam cū captiuis in triūphi modū perduxerant. Otharius nonus germanorum imperator: hoc anno in demortui Henri ci loco legitimis ſuffragijs ceſar creatus: imperauit annis. ii. Qui impeIrator factus: Innocentium papaꝫ a Petro antipapa Roma pulſū in Lothoringiam gallie apud Leodium reperijt: a quo cum ſuis diſceſſus rationē audi uiſſet: hominē conſolatus eſt. ⁊ iureiurando ſpopōdit ſe illū tutū cū oībꝰ in vrbē re ducturū. Et cōfeſtim magno cōparato exercitu in Italiam cum pontifice veniēs
1i28 632

.XII. cbidiouo p.iin ¶ Liber Lotharius Romam ingreditur: ⁊ pontificē nullo contradicēte in lateranum perduxit. miraqꝫ felicitate omnia ad ſanitatem cōfeſtim redegit. Cuius beneficio deuictus Innocentius ip̄m imperij corona exornauit. Qui mox in germaniā ad cōpeſcēdos Bohemorū motus redijt. Et his quidē ſuperatis iterum cum exercitu in Italiā repetijt: ac Romanoꝝ ſeditiones ſuppreſſit. Rogerium Apulie inuaſoreꝫ breui Italia pepulit. licet poſtea negligentia pōtificum oīa recuperauerit. Hic autem Lothari us: multe prudētie ac clemētie princeps fuit qui ī toto ſuo imperio nil geſſit: quod merito reprehendi potuerit. Familiaritate quippe ſāctorum virorum(⁊ p̄ſertim Bernardi abbatis) mirifice delectatus fuit. Qui tādem de deo: deqꝫ hoībus benemeritus in patriam iter faciens Uerone defecit. Nnocētius eius noīs ſecūdus papa natiōe Ro. patre Ioāne de regione Papa. 173 trāſtyberim Honorio ſurrogatꝰ ſedit ānis. 14. mēſibus. 8. ⁊ diebus. 8. hic pōtificatu ſuſcepto ſtatim in Rogerium Apulie regem mouet. A quo pꝰ dira vtriuſqꝫ prelia ipſe pōtifex cum his cardinalibus qui cuꝫ eo erātꝭ captus fuit. 6328 1129 Sed Rogerius reuerētia ⁊ modeſtia vſus: paulopoſt ipſum liberuꝫ fecit. At pontifex Romam rediēs: vbi Petrū Ro. ciuem antipapam creatū. ⁊ omnia ſeditiōibꝰ plena cerneret. reſqꝫ ipſas ad cedē multorū ſpectare videret ſponte ceſſit. Et prīo quidē Piſas adnauigauit. deinde Genuā: a quibus oībus piientiſſime ⁊ munificē tiſſime ſuſceptus in Frāciam tuto preſidio perductus ē: vbi a beato Bernardo vi ro ſāctiſſimo. ⁊ a cūctis principibus qui tum beatum Barnardum maxima vene ratione proſequebātur: qui apud Motem claruꝫ eius rei gratia cōuenerant ma gnifice ſuſcipitur. Eoqꝫ loci celebrato concilio Petrū antipapam cuꝫ ſectatoribus ſuis condēnauit. In belgis deinde altera ſynodo habita in italiā vna cum Lotha rio imꝑatore redijt. Celebratoqꝫ apud Placētiam cōcilio Piſas ſe contulit: quaꝫ ciuitate cū genuēſi populo iā pridem diſcidētem ad pacem tandem redegit. Hiſ ge ſtis Lotharius cū magno exercitu vna cum pontifice vrbem ingreſſus) nuſꝙͣ apparēte ātipapa) Innocentiū in lateranū perduxit. atqꝫ ita factioſos. ⁊ Rogerium Sicilie regē ad ſāitatē redegit. Uerū dū ꝗetura reſp. chr̄iana putaret. Ecce roma ni contra pontificē cornua erigentes. Senatores more ātiquo creauere: qui rēpu. romanam: ditionemqꝫ ad ſeculares ꝑtinētem gubernarēt. Unde pōtifex vt ⁊ his reſiſteret apud lateranū aliud conciliū habuit. ⁊ Gratiano teſtāte conſtitutionem edidit. ne quis laicus manū violentā mitteret in clericū: ſicut hēmus in canōe. 17. q. 4. c. Si ꝗs ſuadēte dyabolo. Mādauit itē in Remēſi ſynodo ſubdyaconibus: ⁊ ſupra ſub beneficioꝝ priuatiōe continēter viuere: vt ēt legitur intra decreta. 28. dic. Secernimus vt hi. vetuit preterea ne quis ep̄s in eccleſiaſtico beneficio ſibi ſucceſſorē ſubſtitueret. 8. q. i. c. Apoſtolica auctoritate. Tandem milleſimo centeſimo quadrageſimotertio defunctus apud lateranum ſepelitur. Setrus pollanus trigeſimuſnonus venetorum dux eodem anno: quo ⁊ Innocētiꝰ bonorum omnium ſuffagijs creatus ducauit annis. 18. Uir certe concilio ⁊ manu promptus: qui ex ſenatuſconſulto Emanueli grecorum imperatori contra Rogeri um Sicilie regem admodum fauit. Quapropter inſtructa claſſe. Corynthū. The bas. Euboyam. Corcyramqꝫ inſulaꝫ ex imperio grecorum ab ipſo Rogerio rege occupatas ipſe recepit. ⁊ viginti ipſius triremeſ vnico prelio debellauit ac ſubmer ſit. Iuſtinopolim quoqꝫ vrbem a Iuſtino ſecundo conditam venetis acquiſiuit. Tandem in claſſico bello magnanimus uir cecidit. ⁊ Uenetias delatus in monaſterio ſancti Cypriani de Muriano ſepultus fuit. Petrus romanus ciuis Petri quondā Leonis viri potētiſſimus filius hoc āno dū Innocētius pōtifex ī bello captus eēt: a quibuſdaꝫ ſeditioſis antipapa creatur: ⁊ Anacletus appellat̉. Qui mox in pōtificatu intruſus: vt ſeditioſos quoſqꝫ alliceret: vniuerſas vrbis baſilicas theſauris expoliauit. ⁊ a baſilica Petri crucifixum aureū ⁊ coronas pendētes abſtulit. Inſuper ciboriū qd̓ ſanctus Leo papa extruxerat deſtruxit. vnde tātā pecūiarū vim ꝯflauit: vt facile largītiōibꝰ ſceleſtiſſimum quēqꝫ ī ſuā ſn̄iaꝫ traheret. veꝝ plātula quā non plātauit celeſtis agricola cito eradi cata ē. Quia Lothario ſuꝑueniēte: ip̄m cū eiꝰ factiōe ad ſanitate redegit. verūtn̄

Anno .XII. Liber Chriſti Mūd Lotharius in ſuo ſenſu obſtinatus moritur: ⁊ occulte ſepelitur. Cardinales autem eius ſtatiꝫ ad miſericordiam pontificis confugierunt. Aulco. 4. hieroſolymorū rex Balduini p̄cedētis gener. ⁊ Andeganēſiū comes. hoc eodem anno regnare cepit. ⁊ regnauit annis. ii. Hic vbi hieroſolymā ⁊ eius regnū auxilio ⁊ virtute duorum filiorum acerrime tutatus eſt. ⁊ inter cetera virtutiſſue llz1 opera turcos agrum perſicum incolentes perſepe fudit. ⁊ non ſolum fudit: ſed etiā ad tria milia eoꝝ vnico impetu interfecit. totidemqꝫ cepit. Hic vero tandem: duꝫ quadam vice leporem nimiū concite inſequeret̉: caſu eꝗ corruit. ⁊ mortuus e. Ludouicus p̄cedētis Rudouici filius. hoc eodem āno pri in regnum francorum ſuc ceſſit. ⁊ regnauit ānis. 48. Qui regni ſui quartodecimo vna cum Cōrado Ceſare cum ingenti multitudine ad expugnationem terre ſancte in ſubſidium chriſtia norum(quia ibidem ſedulo ferebatur deficere) tranſijt. Ueruꝫ cum per Syriam ſine ordine ſui pergerēt: fame oppreſſi eodem ano demum redijt. ¶ Archiepiſcopatus genueſiū hic incipit. Iyrus genuēſium ep̄s: hoc āno: vt Iacobus Theologus ſcribit ex ep̄o primus ge 1133 nuēſium archiepiſcopus apud Cornetum ab Innocetio cōſtituitur tribus Corſi ce inſule epiſcopis cum Bobienſi ⁊ Brumacēſi atqꝫ Nolēſi illi pare iuſſis. ſeditqꝫ idem vir doctus: ⁊ ſingularis virtutis preſul poſtmodum annis. 20. Nā genuēſes tū maritimo bello prepotētes Innocētium eūdem pōtificem a Petro adulterino pōtifice pulſum: vna cū piſanis ⁊ Lothario imperatore Romam ē gallijs tute ꝑduxere. ⁊ in ſede cum pace reſtituerunt Quo beneficio deuictus pōtifex prīus in ter genuēſes ipſos ⁊ Piſanos pace firmata genuēſem epiſcopum: qui Mediolanē ſi ſuberat archiepiſcopum creauit. Piſanis quoqꝫ eodē loco ⁊ tēpore archiep̄m dedit tribus alijs Corſice epiſcopis: ⁊ populoniēſi ſibi ſubmiſſis. Calor diurnus ⁊ eſtuans hoc āno tantā in ciſalpina gallia ſiccitatem dedit: vt frugibus ſiccitate exiccatis miſerabilis fames vbiqꝫ ſequeret̉. Atqꝫ ex eo multis ī locis terra fomite īmixta maximo populoꝝ terrore flammas emitteret. Vnde non ita multo poſt lugubris ⁊ miſeranda peſtis in toto pene orbe ſubſecuta eſt. Ex qua Celeſtinus ſecundus: ⁊ Lucius ſecundus ſummi pontifices interiere. Templū maius in hac noſtra vrbe Bergomi in honoreꝫ beate dei genitricis Marie in medio vrbis foro iuxta cathedralem baſilicam iudicibili prope tum impen ſa:tum artis elegantia ex lapidibus quadratis ⁊ ſectis a cōciuibus noſtris ob mi ſericordiam ipſius dei genitricis(hoc eſtuanti tempore implorandam) hoc āno ce ptum eſt. atqꝫ inde per tempora eximia pulchritudine conſumatum. Eo nāqꝫ tem pore cunctis fame ac peſte laborantibus: Bergomenſeſ noſtri fundato(vt ita dixe rim) miſericordie templo: etiam miſericordie loca nonnulla ad elemoſynas clam ⁊ aperte pauperibus erogandas extruxere: que vſqꝫ in preſens tanta cum religiōe: ⁊ pietate in vnū collecte excreuit: vt in tota italia eidē ſimiliſ locuſ nō inueniat̉. ¶ Uiri doctrinis excellentes: Baliardus natione gallus: philoſophus peripateticus multarum ſcientiarum eruditiſſimus: vir his temporibus in gallijs floruit. Qui cum aliquando de fide noſtra in quibuſdam non recte ſētiret: Ludouico rege preſente: quorundam epiſcoporum: abbatumqꝫ congregata ſynodo rationibus euidentiſſimis victus: non modo ſui erroris ſententiam mutauit. verum etiam monaſticam induit vitam. ac deinceps vna cū quibuſdā diſcipulis in deſerto loco ſanctiſſime vixit. Gilibertus philoſophus e Britannia oriundus: eo etiam tempore magno in precio habitus eſt: vir tante doctrine ꝙ ob ſcientiatum varietatem illis in locis vniuerſalis appellatus eſt. Ricardus de ſancto Uictore monachus preſtabilis doctrine vir ⁊ ſine vlla dubita tione acutiſſimus diſputator per hec quoqꝫ tempora Pariſij clariſſimus fuit: qui infraſcripta grauiter ⁊ copioſe compoſuit: opuſcula.ſ.

Anno XII. Dūdi Ehriiū ¶ Liber Lotharius De trinitate pulchre li 6 Incipit Si ad ſublimiū. De ſpū blaſfe. li. i. Que ī euāº. De ptāte ligādi ⁊ ſoluēdi li. i. Quecūqꝫ ligauis. De verbis apl̓i li. i. Querꝭ quoº De dr̄a pc̄c̄i moͣtal̓ ⁊ vēia li. i. Qm̄ qōni tue. De ſtatu homīs li. i. Oē caput. De ptāte iudiciaria. li. i. In regeneratiōe. Suꝑ Danieleꝫ. li. 3. Ꝙd illud. De duodecim pr̄iarchis li. i. Beniamin ado. Hūit ⁊ ẜmōes ad ppl̓m elegātes Onradus ſecūdus genere Sueuus decimus germāoꝝ imꝑator LothaCōradus ẜus rio ſuffectus: imꝑauit ānis. 15. Qui primo Bauarie dux: ⁊ Henrici qͣrti nepos princeps inclitus ⁊ clemēs fuit. hic a diuo Barnardo abbate ad hortatus in ſarracenos crucē vna cū Ludouico frācorū rege ⁊ Alphōſo Hiſpāie 6338 1139 ac Henrico Anglie regibus: alijſqꝫ prīcipibus ſūpſit. Unde magno cruce ſignato rum cōparato exercitu Cōſtantinopolim peruenit: vbi ab Emanuele grecoꝝ im peratore precibus cōpellit̉: vt nullo cōparato comeatu Iconiū oppidū optime ha bitatum ſtatim duceret. polliceturqꝫ ſe oīa que exercitui erāt neceſſaria p̄ſtituruꝫ. Obſeſſū eſt igit̉ oppidū natura ⁊ artificio munitū. Sed cū ſceleſtus imꝑator greca vſus infidelitate Gipſū farine īmiſcuiſſet: ⁊ ex ea re pāiſ cōficeret̉: quo chriſtianꝰ exercitus aleret̉: tot ſtatī milites periere: vt obmiſſa obſidiōe in Thraciā ſecedere oportuerit. Tādem hieruſalē perueniēs: multa circa Bamaſcū geſſit prelia. Cūq magnis conatibꝰ eā obſideret. ⁊ milites fame ſitiqꝫ laborarēt. nō ſine ꝯtūelia obſi dionē ſoluit. ⁊ d̓minutis varijs caſibꝰ exercitibꝰ ī europā cū Luduico r̄uertit̉. Ac ſic Cōradus āteꝙͣ benedictionē imperialem recipere potuiſſet e vita diſceſſit. Edeſſa Meſopotamie vrbs ab hebreis Arach vocata. hoc ipſo āno ab Alaphtur co capit̉: vbi occiſis oībus fidē Chriſti negare recuſātibꝰ: etiā nobiles matronas ſuper altari ſācti Ioannis baptiſte: quod ſciebat a noſtris precultum fuiſſe ſtupra uit. Ca vrbs Rages ad quā Thobiā filiuꝫ ſuū Gabello miſiſſe(ſacra Thobie hiſtoria tradit) quaqꝫ Thadeus apoſtolꝰ ad fidē Chriſti cōuertit. ⁊ in qua btī Tho me oſſibus decorata Albagarus rex regnū obtinuit: qui.ſ. Abagarus datis ad Ie ſum epl̓is: ſcripta māu dei reſpōſa percipere meruit: que a tēpore euerſiōiſ quattu or ⁊ quadraginta annis chriſtianis paruerat. Balduinus huius noīs tertius: quartus hieroſolymoꝝ rex: Fulco patre defuncto: regno ſuſcepto regnauit ānis. 24. Hic Cōradi imperatoris expeditione auctus: Aſcalonā diua chriſtianis obſeſſā vi cepit. Et Gazā antiquiſſimā vrbē penitus de relictā reedificauit. ⁊ fratribus tēplarijs ad inhabitandā cōceſſit. Tanti quoqꝫ aī ⁊ magnitudīs fuit: vt etiaꝫ turcoꝝ ſatrapas hiericontinos opprimētes aggredi au ſus. Ex quibuſ prelio ſuperatis qͥnqꝫ milia interfecit. Et deinde Noradinum Da maſcenorum militie principem hieroſolymorum agros infeſtantem magna clade affectum vſqꝫ in Damaſci menia perſecutus fuit. Papa. 174 Eleſtinus ſecūdus papa: natione Tuſcus ex ſācte Felicitatis caſtro natꝰ Guido ātea vocatus in Innocētij locū oīum cōſenſu pn̄tifex creatꝰ ſedit mēſibus. 5. Hic beatus in hoc tātūmodo dici poteſt: ꝙ nullis ſeditionibꝰ 634 4 1145 toto ſuo pontificatu vexatus fuerit. Propter hāc(vt arbitror cauſam) quia vbiqꝫ peſte laboratum eſt: ex qua etiam ipſe menſe quinto defecit. ⁊ in lateranēſi Baſili ca ſepultus fuit. Papa. 175 Ucius tertius papa: natione bononiēſis: patre Alberto poſt Celeſtinuꝫ ſedit men. ii. ⁊ diebus. 4. Hic tituli ſācte crucis in hīeruſalē preſbyter car dinalis fuit: quaꝫ quidem baſilicam ferme totam collapſam reſtituit. ⁊ ini 634 5 1146 to pontīficatu nil p̄termiſit: quod ad expeditionē hieroſolymitanam admoduꝫ ne ceſſariam pertinebat. Verum ⁊ ipſe peſte abſumptus in Baſilica lateranenſi ſepelitur. Ioannes de temporibus ſic dictus(vt chronice tradunt) hoc eodem anno in gallij ſ moritur: qui. 36 i. annis vixerat: quem Caroli magni armigerū fuiſſe ferūt. ¶ Moneta genuenſibus conceditur. Genuenſes hac tempeſtate cum ditione diuitijs ac gloria clari admodum haberen tur a Conrado Ceſare iſto: ſignandi pecunias priuilegium obtinuerunt: cū ipſius Conradi nota: ꝙ nunc vſqꝫ ad eos fideliter ſeruatum ē. Nam vſqꝫ ad hoc tēpus

Anno Chriſti Mūdi .XII. ¶ Liber Cōradus ẜs (vt Iacobus ait) niſi papienſi moneta ⁊ brunetis vſi fuerant. Papa. 176 Ugenius tertius papa natiōe Piſanus ſācti Anaſtaſij abbas: quē beatꝰ Bernardus monachū fecerat: poſt Luciū pontifex electus ſedit annis. 8 mēſibus. 7. ⁊ diebus. 20. Hic intelligēs Romāoruꝫ conatus qui ſenatores ſuos ꝯfirmari oīo volebāt. Ad farſenſe mōaſteriū noctu in Sabinos abijt: ibiqꝫ 1147 6346 cōſecratus ſtatim Romam redijt: ⁊ moleſtātes romāos moleſtare cepit: qui pace petita magiſtratū ſe abdicarunt. Sed paulopoſt intelligēs doloſe contra euꝫ age re romāos: tyberi delabitur. Quē romani nō ſecus ꝙͣ Gelaſiū olim iniectis ꝑſecu ti ſunt. Ille aūt Piſas ⁊ deinde in frāciam nauigauit: vbi reꝑto Bernardo patre ſuo ad Ludouicū frācie regem ſe cōtulit: eumqꝫ cruce ſignauit. ⁊ multos cum eo in turcos ⁊ ſarracenos animauit. Inde Romā regrediēs a romanis cū magno apparatu ⁊ eximia oīum caritate exceptus ē. Ueruꝫ cum Tybur recreādi animi gr̄a conceſſiſſet: nō ita multo poſt vita ibidem functus eſt. Romamqꝫ delatus in baſili ca beati Petri ſepultus eſt. Dominicus Mauroceno quadrageſimus venetor eo āno quo ⁊ Eugenius oīum conſēſu creatus ducauit ānis. 7. Hic verus: ītegerqꝫ ac aꝑtus vir fuit: ꝗ ſine ſimulatione ⁊ fictione chr̄ianā religionē quoad potuit intus ⁊ extra excoluit: atqꝫ claſſem ſubſidiariā in auxiliuꝫ chrianorum in Aſiā miſit. Bella.n. inuitus ſuſcepit. Sꝫ edificādi ſtudio vel emētem curaꝫ adhibuīt. Quamobrē vrbem venetā maximis edificijs ſua ⁊ cōmuni impēſa exornauit. Et inter cetera ſācti Marci turrim campanariam excitauit. ⁊ ſuo hortatu ⁊ exēplo hoſpitale in canalis orphanni ripa edi ficatum fuit. Et licet in tāto faſtigio collocatus eēt nunꝙͣ tamē litterarum ſtudiuꝫ intermiſit. Moriens tandem apud ſāctam crucem ſepelitur. Genuēſes hoc āno Cugeniſ pape hortatu cētum ⁊ ſexaginta triū lignorū claſſē con l149 tra ſarracenos ⁊ turcos qui crebris infeſtabant incurſiōibus: chriſtianos armaue runt: ⁊ vna cum Barchinonēſi in Armariā profecti turcos ⁊ barbaros hoſtili aīoinuaſere. cōſertoqꝫ cū eis prelio diu ⁊ acriter(maxima cum vtriuſqꝫ cede) pugna tum ē. Uerū tādem genueſes ſuperiores exiſtētes ipſis barbaris ingētem cladem intulere. Quo in prelio ad viginti hoſtium milia fuerunt interfecti. Ex vtroqꝫ v̓o ſexu decem milia capta referūtur: quos omnes(vt Iacobus ſcribit) Genuaꝫ in tri umphi modū perduxere. Aliud quoqꝫ ſimile facinus eodē ipſo āno apud Tortoſam vrbem peregere. Unde genuēſes eorum ſpolijs ditati: domū regreſſi ex ip̄is ſpoliorū manubijs multa donaria tū in auro: tū in argēto eoꝝ eccleſijs obtulere. Noruegia prouincia hiſdem quoqꝫ temporibus vinati predicatione albanēſis ep̄ad Chriſti fidem cōuertitur: ob cuius beneficium ⁊ virtutē poſtea Anaſtaſio qͣrto defūcto: maximo omnium conſenſu pontifex creatus. Adrianus quartus ap pellatus eſt. ¶ Uiri diſciplinis excellētes. Gratianus ſācti Proculi monachus: patria ethruſcus tēpeſtate iſtac apud Bononiam ob eius ingeniſ magnitudinem maximo in precio fuit. atqꝫ ibi decretorum librum compoſuit. Cuius principium eſt. Humanum genus duobus regitur. Qd̓ quidem celebre opus Engenius approbauit. ⁊ legendum publico gymnaſia inſti tuit. Eūdem autem librum in tres partes diuiſit: videlicet diſtinctiones: canſas: ⁊ de cōſecrationibus. Primam autem partem in vnam ⁊ cētuꝫ particulas diſtinxit Secūdam in trigintaſex cās. ⁊ tertiā de conſecratiōe nūcupauit. eo ꝙ itaiā īceꝑit. Et hāc quoqꝫ īquinqꝫ diſtīctiōes diuiſerit. De quibus hi extāt verſus. Una cuꝫ centū diſtinctio ſit tibi prima. Ac trigintaſes cauſe ſunt parte ſecunda. Hūc finit ⁊ cōplet: dictio quina. Petrus lūbardus ex Nouaria vrbe(vt ferunt) oriūdus pariſiēſis ep̄us ꝑ id quoqꝫ tēpus apd̓ Pariſiū inter doctos nō ſolū etatis ſue: ſed prioꝝ ſeculorum litteris or natiſſimus. ⁊ bonitate vite: atqꝫ ingenij acumine clariſſimus fuit. Qui quattuor ſentētiarum libros accurate docteqꝫ ſcripſit. Cuius principium eſt. Cupiens aliquid de pecunia: Sed ⁊ pſalterium ⁊ Pauli epiſtolas gloſauit. Sermōes quoqꝫ nōnullos doctos ⁊ elegantes ad populum habuit.

Anno Oūdi Chrin ¶ Liber .XII. Conradus ẜs Petrum preterea cognomēto Comeſtorē predictorum(nō carne) ſed virtute fratrē ipſa eadēqꝫ tempeſtate in gallijs floruiſſe affirmāt: ꝗ vtriuſqꝫ teſtamēti hiſtoriam diligēter explanauit. Cuius principiū eſt. Imperatorie maieſtatis. Alia etiam nō nulla edidit. Sed ⁊ verſus quoſdā in laudem beate virginis Marie cōpoſuit. ii5 o Auicēna quoqꝫ hiſpalēſis medicus eminentiſſimi ingenij vir. De cuius vita nil cer tum ferme habetur his temporibus floruit. Quem Meſue ⁊ ꝯoar medici Aboa lim vocāt. hūc vulgo Bythinie regem fuiſſe ferūt. ⁊ ab Aueroi venenatum dicūt Sed āteꝙͣ periret Aueroim īterfeciſſe: hic excellētiſſime ſufficiētie libruꝫ ſcripſit: in quo oēm logycam: oēmqꝫ naturalē philoſophiā multis libriſ complexus ē. Me thaphyſicam etiā accuratiſſſme enucleauit. diſtīctiuſqꝫ pre ceteris ⁊ ſcientiꝰ. Poſt oēs medicos in lingua arabica: cū reliquorum medicorū ſcripta vidiſſet: medicinaꝫ oēm in quinqꝫ libris deſcripſit in quibus ſe Galieni interp̄tem appellat. Scripſit ⁊ de viribus cordis. De Tyriacha. Te diluuijs. Cāticorū etiā librum edidit. De Alchimia ad Aſſem philoſophū. Inſuper ⁊ liber quidam de colica ei aſcribit̉. Auerois cognomēto cōmentator medicus ⁊ philoſophus apud Cordubam hoc tē pore: vt ex libro celi cōſtat floruit: queꝫ quidē librum ipſe cōpoiuit. Hic in oēs fere Ariſtotelis libros ſcripſit. ⁊ adeo excellenter: vt cōmentatoris cognomentuꝫ ꝓme ruit. Scripſit hic de ſubſtantia orbis. De ſectis librumqꝫ medicine collegit. atqꝫ d̓ Tyriacha: ⁊ de diluuijs: ac alia multa. Ioar ēt medicus cognometo ſapiens: vt ī quītodecimo tractatu ſui Tyaſeri capl̓o 3º. ⁊ in liº. 2º. cº. 5º. ipſe teſtatus eſt hiſdē quoqꝫ tēporibus fuiſſe. ⁊ cū Aboali. i. Auicena in carceribus fuiſſe meminit. hic Taſyrū medicine librum ad quēdam regē dedit: atqꝫ conſilia quedam ſcripſit. Dicitqꝫ ſe volumine ampliſſimo totam euoluiſſe medicinam. Ricardus cluniacenſis monachus diſertiſſimus vir etate hac ⁊ ipſe claruit: qui hiſtoriam horum temporum eleganti ſtilo conſcripſit: quem multi ſcriptores plurimum laudant Papa. 177 Naſtaſius quartus papa ex Benedicto ciue romāo natus: ſācti Ruffi vi letrene dyoceſis abbas. Eugenio pōtifici ſuffectus: ſedit āno vno: mēſibꝰ 4. ⁊ diebus. 24. vir quidē pietiſſimus: ⁊ multe miſericordie inſignis ꝗ cuꝫ o3 3 3in tota ferme Europa fame ⁊ peſte laboraret̉: clam ⁊ aperte largas pauperibꝰ ele moſynas etiam extra romanam vrbem prebebat. Hic pontificatu adepto mox calicē pulcherrimi operis pōdo marchaꝝ. 20. ⁊ alia donaria lateranēſi baſilice cōdonauit. Palatiū quoqꝫ egregium apud ſāctaꝫ Mariā rotundā breui edificauit. Re ligioſis viris plurimū fauit: eoſqꝫ priuilegijs: alijſqꝫ gratijs communiuit. ⁊ ꝙͣmaxime Gulilmū eremitarū ſancti Auguſtini olim aquitanie ducē ſūma deuotiōe cō plexus ē: vt infra dicemus. Multa enim tū ad dignitatem eccleſie: tūqꝫ ad ornatuꝫ vrbis facere ſtatuerat: niſi immatura morte preuētus fuiſſet. Tādem viam vniuer ſe carnis ingreſſus in lateranēſi baſilica ſepulchro prophyretico ſepelitur. Alphonſus hiſpanie rex eo ipſo anno quo Anaſtaſius pōtificatum inijt ab expeditione hieroſolymitana rediēs ſtatim emoritur. Et in eius loco ſāctius natu maior ſucceſſit. pauloqꝫ poſt Ferdinandus frater qui in Arabia ꝓ chriſti nomine bellan do interijt. Cui Alphonſus eius filius ſucceſſit. Nec quantum quiſqꝫ eorum regnauerit compertuꝫ habemus. Thomas cantuarienſis archiepiſcopus cum iura ⁊ eccleſiaſticas dignitates: quas ſibi publica poteſtas vſurpauerat reſarcire ⁊ in ſtatum publicum reuocare annixus fuiſſet: hoc āno(vt aiūt) poſt exilium: dāna: contumelias: ⁊ obprobria. poſt ēt parentū ⁊ amicoꝝ proſcriptionem martyrio coronatus eſt Quod quidem ſcelus ex coniuratione Henrici Anglorum regis factitatum affirmaretur. Ipſe rex con feſtim ſe falſo accuſatum per oratores apud Alexandrum pontificem iuramento purgauit. Sed Alexander papa cognitis crebris beati Thome miraculis: euꝫ con feſtim in ſanctorum numerum aſcripſit Federieꝰ primi ¶ Edericus primus cognomento Barbaroſſa natiōe Sueuus vndecimus ger 6352 115 manorum imperator poſt Conradum germanuꝫ ſuum imperauit ānis 37.

Anno Chriſti Pūdi .XII. Liber Federicꝰ primꝰ Qui ſtatim Lombardiam īgreſſus Terdonam vrbem tunc inſignem non obtemperantem aliꝙͣdiu obſedit. ⁊ tandem vi cepit ⁊ diripuit: qua ſpoliata magna celeritate Romam contendit. Ingreſſuſqꝫ vrbem ſalutato ex more Adriano pontifice ab eodem imperij corona apud Petri baſilicam exornatur. Verum dum pontifex imperatorem coronare ſtatuiſſet: ne ꝗd tumultus excitaretur. Leonine portas claudi mandauit. Ex quo po. ro. indignatione commotuſ vi per Adriani pontē in vaticanum erupit. Imperatoriſqꝫ familiam inuaſit ac cecidit. In quos mox vltio facta eſt ab exercitu īperatoris: q̄ in pratis Neronis caſtra habebat: multoſ enī ro manorum cecidit: ⁊ captiuauit. Sed īperator lenitus precibus pōtificis: captiuos īcolumes dimiſit. Nec ita multo poſt: dum in germaniam rediret Cremonam ob ſedit: eamqꝫ multis īcurſiōibus lacerauit. Mortuo deīde Adriano pontifice: ſuc ceſſori eius Alexādro admodum aduerſari cepit. Unde ⁊ quattuor pontificeſ ſciſ maticos contra eundem ſucceſſiue creare fecit: quorum ſeditionibus eccleſia Ro mana fere ſubuerſa eſt. His īiurijs permotus Alexander. Federicum hūc ⁊ ſciſmaticos oēs pontifices anathematis vinculo colligauit. Quamobrem Federicus omnem eccleſie ditionem pulſo Alexādro occupauit. oēmqꝫ fere ciſalpinam vaſta uit. Sed dum in pontifice crudeſceret. ac in ciſaſpina gallia nimis ſene imperaret. Gualuagnus Mediolani tunc princeps: cuius vrbem poſt euertit: adiuuātibus ſocijs ciuitatibus eius copias ita frequētibus prelijs attriuit: vt cum pontifice pa cis federa libēter inire coactus ſit. maxime ꝙ Otho eius filius a Sebaſtiano venetorum duce captiuus tenebatur. Quamobrem imperator Uenetias ad Alexādrum pontificeꝫ veniēs depoſito imperiali veſtimento in ianuis baſilice btī Mar ci populo ſpectante humi ſe proſtrauit. ⁊ veniam ſuppliciter expoſtulauit. Qui ſu ſcepta penitētia: paceqꝫ iureiurādo firmata. ⁊ ītegra obedientia promiſſa: abſoluti onis beneficiuꝫ promeruit. ⁊ eccleſie Ro. reconciliatus eſt. His ex ſententia bene ⁊ optime geſtis: Federicus magno exercitu comparato in Aſiam expeditionem ſumpſit. Et per Ungariam iter faciēs/ tandem Conſtantinopolim peruenit: vbi Iſaach grecū imperanteꝫ inuenit: qui Federici potentiam veritus traiicere boſphorum hortatus eſt. Tranſmiſſis itaqꝫ copijs: Federicus ⁊ Philomenaꝫ vrbē de Turcis cap. t. ⁊ agrum Iconio adiacentem populatur. atqꝫ multa prelia ⁊ bar barorum cedes ſtrenue gerens Armeniam minorem in ſuam redegit poteſtateꝫ. Uerum dum lauandi cauſa rapidum amnem inexplorato īgreditur: tandem in vn dis ſubmergitur. eiuſqꝫ funus a filio reꝑtum: Tyruꝫ delatum: ibidem cum maxīo luctu ſepelitur. Poſt cuius mortem exercitus eius vna cum filio in anthiochenum agrum delatus: partim morbo: partim fuga conſumptus eſt. Fuerat enim Federi cus hic magnanimus: largus: ſtrenuus: facunduſqꝫ. ac in omnibus ſemper glorioſus. De cuius geſtis etiam infra dicemus. Uitalis Michael quadrageſimuſprimus venetorum dux: Dominico Mauroceno duci ſurrogatus ducauit annis. 17. Hic tandem a populo ſuper palee pontem anno etatis ſue. 70º. obtrūcatus fuit: ꝙ claſſem peſte infectam in vrbē introduxiſſet. Quo mortuo eius corpus apud ſanctum Iachariā ſepultū perhibet̉. Gualuagnus Anglerie comes ⁊ Mediolanenſium princeps vnicus Andree principis filius: hoc anno patri ſuccedēs regnauit annis vigintiſeptem: Qui ab paren tis equitate minime exorbitauit: preter ꝙ bellum pace ſemper carius habuit. Di xit enim nunꝙͣ ſe curſum acturum: niſi ſi aut in hoſtes rueret: aut fugientes inſeq̄ retur: quod bene patre mortuo oſtendit: quia de nihilo ꝙͣ de bello gerendo meditabatur ¶ Unde primo ſuo congreſſu in laudenſes mouit: papienſes lacerauit. ⁊ Cremonenſes pari mulcta affecit. Poſt contra Nomenſes qui predictis ciuitati bus preſidia tulerant properauit. eorumqꝫ ciuitatem perturbauit. Deinde congregato exercitu in Gulielmum Montiſferrati principem duxit. Quem Caſali obſidione concluſit. eo vſqꝫ eum perduxit vt pre fame muli mures ⁊ herbe quaſ pecudes non guſtāt ei pro ſummis delitijs fuerint. Tandemqꝫ ne fame deficeret deditionem fecit: ⁊ eo eum omnibus capto pro ſeruis habuit. Contra Federicuꝫ deinde imperatorem qui eum Mediolani obſederat multotiens dimicauit. Cuiꝰ

Anno .XII. Pīdi Ebrit ¶ Tiber Federicus prim legiones perſepe diſpſſipauit. Et lꝫ pro vrbe cūſeruāda multa incommoda ⁊ dāna atqꝫ vulnera in corpore ſuo pertulerit. nunꝙͣ tamē aīo conſternatus fuit. Poſt mul tas deniqꝫ cōcertationes iudeis(vt aiūt) ciuitatē prodentibus ingreſſi ſūt germāi: vbi Ceſar tātam exercuit crudelitatem: vt nō etari aut ſexui pepercerit: ſed oēſ cedi ⁊ ꝓ ſeruis haberi mādauit. Ablateqꝫ fuerūt Mediolanēſium opes ſuccēſe domus diruta menia. pregnātes diſiecte: pueri ſaxiſ illiſi: ſacerdoteſ multi viui diffoſ ſi ſūt. Capta igit̉ vrbe: ſoloqꝫ equata: Gualuagnus cū Ioāne vrbis ep̄o: ac multis vicecomitū familia captis in germaniā ad perpetuos carceres relegat. Hunc enim Gualuagnū captuꝫ Federicus(vt aiūt) triduo ad modū canis ſub mēſa tenuit. Sꝫ hic multos poſt euolutos ānos fractis cōpedibus ⁊ cuſtodibus īterfectis in italiā ſed ruſtico hītu redijt: vbi cōuocatis mediolanēſium ciuibus adiuuātibus ſocijſci uitatibus ac grecoꝝ imꝑatore ab integro ciuitatē repoſuit atqꝫ muniuit Tādeꝫ an no ſalutis noſtre. iig2º hic Gualuagnus inuictiſſimus princeps cūctis eius filijs de functis ex nimio dolore egritudine cōtracta die ꝗnto quo egrotare cepit vitaꝫ cū morte mutauit. Quo ſine virili ſobole defūcto Mediolanēſes per ſenatum more populi Romāi ſe ſuaqꝫ rexere. atqꝫ ita per duos ⁊ quinquaginta ānos vſqꝫ ad Tu rianorum tyrānidem ſeruatum eſt. Papa. 178 ¶Drianus quartus papa: monachus gēte Anglicus Anaſtaſio ſuccedens: ſedit ānis. 4. ⁊ menſibꝰ. io. hic ab Eugenio tertio in Noruegiā cardinalis miſſus ꝓuinciā illam chriſtianā effecerat. erai enī predicator egregius: qͥ 6355 ti5 ¶ Iuſcepto magr̄atu minis ⁊ p̄cibus a romāis tētatus fuit: vt liberā vrbis admīſtrati onem cōſulibus relinqueret: quod ſe facturū conſtātiſſime recuſauit. Quā ob cau ſam populus indignatus cardinalē vnuꝫ multis vulneribus affecit. Unde pōtifex eos acerba execratiōe ⁊ interdicto ꝑſecutus ē. Itidē fecit in Gulielmuꝫ Sicilie re gem qui multas eccl̓ie vrbes occuparat. Verū poſtea eum pōtifex in gratiā receptum oīa erata peꝑcit. Hic romanā ditionē nō parū auxit. ⁊ circa lacū ſācte Criſti ne ml̓ta caſtella muiuit ⁊ p̄dia a comitibꝰ coemit. ⁊ Radicophanū oppidū muriſ tur ribuſqꝫ inexpugnabilibꝰ cōmuniuit: primuſqꝫ pōtificū vrbē veterem inhabitauit quā ēt menibꝰ cultiorē reddidit: vbi aliquādo moratus Romā reuerſus ē. Sed ma lignam conſuluꝫ conuerſationem odio habens. Agriguanum petijt. ibiqꝫ moriēs corpus ſuum Romam delatum in beati Petri baſilica ſepelitur. Gulielmꝰ Rogerij regis filius ſecūdus Sicilie ⁊ Appulie rex: hoc āno pr̄i in regnū ſucceſſit. ⁊ regnauit ānis. i2. alij aūt. 15. regnaſſe dixerūt. Hic defūcto pr̄e mox Be neuētana ſuburbia. Caperanūqꝫ ac Banchū in Hernicis de eccleſia occupat. ꝑt qd̓ Adrianꝰ pōtifex eū graui anathemate notat. Sed paulopoſt Gulielmꝰ ubi ītel lexit Emanuelē greoꝝ imꝑatorē. 5. milia libraꝝ auri pōtifici obtuliſſe ⁊ Gulielmū italia fugatuꝝ: ſi tres maritimas Appulie ciuitates ei ex federe ꝑmitteret. Eo ar dito ſtatim Gulielmus ad miſericordiā pōtificis recurrēs: ei oīa reſtituere promiſit q̄ de eccleſia abſtulerat. ⁊ vltra alia nōnulla oppida tradere: romāoſqꝫ rebelles ſubigere: ac cū tēpore auꝝ qd̓ grecus obtulerat ꝑſoluere: ſi abſolutus in vtroqꝫ regno cōfirmaret̉. Que res pōtifici admoduꝫ placuit. Ueꝝ quidā cardinales auari tia ducti id bonū impediuere. Gulielmꝰ aūt indignatus mox cū paratiſſimo exercitu Appuliā ingreſſus(copijs grecoꝝ ⁊ apulloꝝ p̄lio ſuꝑatis) omnia vaſtare cepit. Quaobrē Apuli ⁊ Salertini ei deditionē fecere. Pōtifex v̓o cardinalibus indignatus: ꝗ malū ꝯſiliū dediſſent. Gulielmū ad ſe vocatū in gr̄aꝫ recepit: ⁊ vtroqꝫ regno eū inueſtiuit: adhibito prius ſacramēto ſe nil deinceps molituꝝ qd̓ Roma nam eccleſiam offenderet. Unde eo ⁊ deinceps ſingulis annis Appulie reges ve ctigal pontifici romano perſoluere conſueuerunt. Gulielmū etiā eremitā ordinis noſtri virū ſāctiſſimum olim Aquitanie ducē. ⁊ Pi ctauienſiū comitē ꝑ hec quoqꝫ tēpora in gallia miraculis claruꝫ fuiſſe conſtat. Hic a beato Bernardo a primeuo ſufficiēter edoctus: dū cūctis celſior eēt morteꝫ ſibi p̄oculis ſemꝑ ꝯſtituit: timēſqꝫ ne aliquādo morte ſubitanea raperet̉: ſūptis ſeculi pōpis. in eremū ſeceſſit vbi ſub diui Auguſtini regula Chr̄i ꝑfectus cepit eē diſci pulus. Qui ꝙͣto altior fuerat in honoris cacumine: tāto ſe huilius ſubdidit ſub cō

Anno Mūd Chriſti .XII. ¶Liber Federieꝰ primꝰ ditoris ſui regimine. Et ſicut ātea loricatus barbaros ⁊ hoſtes ꝓpulſare conſuenerat. ita in deū cōuerſus loricam ſuper nudū induēs crebris or̄onibus vigilijſ: ie iunijs diſcipliniſqꝫ corpus ſuuꝫ afflixit quibus armatus preſidijs hoſtes ſpūales ac peccata colluctādo ſuperauit. Hāc ob rem cū plurimi nō modo ſeculares: ſed ⁊ einſdē ordīs eremite atqꝫ alij priuati quibus vite eius fama nota fuerat ad eū con fluebāt. bonūqꝫ pr̄em ⁊ doctorē: ordiſqꝫ īſtauratorē ꝑuo adhuc ſub Tigurio boni obſeruabāt diſcipuli. Is cū videret Circiſtenſium ordinem in gallijs modico tēpore mirū in modum auctū ⁊ maximo in p̄cio hītum ſuūqꝫ eremitaruꝫ ordinem adeo in oībus labefactatum diruptūqꝫ atqꝫ vaſtatum vt nulla quaſi religiōis facies in eo videretur. Collabētia videbat monaſteria collapſa oratoria: deẜtos ortulos. Quid pluraˢ̉ laborātem oīum religioſitatis caritate ⁊ inopia ordineꝫ offen dit: nullum ferme religiōis indicium in eo videbat̉. Ordiniſ itaqꝫ ſui calamitate ꝑ motus animū ad inſtauranduꝫ ordinē componendoſqꝫ religioſoꝝ ſuorum mores: ita adiecit vt breui cōualeſcēs ex multitudine religioſoꝝ ⁊ monaſterioꝝ a ſe reſtitutorum meliorē faciē ordo ipſe eremitarum diui uguſtini in gallijs pre ſe tulerit. Hanc ob rem ordo ipſe ea in regione: cum non modo patreꝫ: veꝝ ēt ordinis cō ditorē appellauit. Unde deīceps ordinis fr̄es: non Auguſtini. ſed Gulielmite vul go appellauit. Hic.n. cōceſſione Anaſtaſij pontificis: ac Adriani eius ſucceſſoris: relicta Eremo ciuitates incolere cepit. ⁊ primū monaſteriuꝫ apud Pariſiū ſub mē dicitatis titulo extruxit: ꝙ etiā Cartuſienſis frater in ſuo faſciculo tēporum conte ſtatus ē. Huius autē precipuus diſcipulus Albertuſ gallus fuit: qui viuendi modū ſua doctrina ⁊ vite ſāctitate ordinem auxit ⁊ in fidē continuit. Hic ſiꝗdem Guliel mitarum titulus in gallijs vſqꝫ ad Innocētij quarti pontificis tēpore perſeuerauit. Uerū eo mādante poſthabita eius denoīatione. ⁊ oībus diui Auguſtini Eremitis ad ciuitates vbiqꝫ accerſitis idem pontifex Innocentius oēs ſub vno titulo ęremitarum ſancti Auguſtini appellari voluit. Erunt forte qui adurato iam calcibus tramite exorbitet ⁊ clamēt: quoniā temerarius religioſus ſum: eo ꝙ preſumaꝫ hoc in loco dicere quo multis incognita ſūt: vt hūc ordinis eremitaꝝ diui pr̄iſ Au guſtini fratreꝫ fuiſſe dicere auſim. Sed ſi veterum pontificū ānales ⁊ ſcripta(ꝓutdiligēti cura fecimus) ipſi ꝑlegerint. Nec dubito quin cōperiant me hoc in loco. ⁊ vbiqꝫ vera dixiſſe. Qui ſi religioſi ſint: aut taceāt: ⁊ eos peniteat: aut certe ꝑlegāt cum inter alia crimen hoc minime deceat religioſum. Hereſis vuldenſium ſeu paupeꝝ de Lugduno ꝑ hoc ip̄m tēpus initiū ſumpſit. Cu ius quidē auctor quidā Uualdo noīe lugduneſis ciuis fuit. Is cū diues admodū eēt relictis oꝑibus ſuis: ⁊ pauperibus erogatis dyabolica ductus ſuaſione euāgelicā paupertatē omnimode ſeruare conſtituit. Unde ⁊ nonnullos vulgares libros cum quibuſdā ſanctoꝝ dictis ſibi conſcribi procurauit? quas non ſane intelligēs ſuo inflatus ſpū predicando apoſtolorum officium ſibi vſurpare curauit. Congregatiſqꝫ innumerabilibꝰ ferme diſcipulis multos errores diſſeminare cepit. p̄latos ac clerum aſpernando. Monitus vero reſpondit. Obedire oportet deo magis ꝙͣ hominibus. Sed tandem veluti hereticus ⁊ contumax anathematiſ vinculo inno datus patria propellitur. Que reſ facta eſt in laqueuꝫ magnum maximūqꝫ ſcanda lū ſimplicioribus viris. nec adhuc multis in locis ipſa eius fatuitas extincta ē. ¶ Uiri diſciplinis excellētes. Ioannes carnotenſis epiſcopus: vir doctrina ⁊ eloquentia clariſſimus his temporibus in precio exiſtens librum de curialibus ⁊ philoſophoꝝ nugis cōpoſuit. Ioannes etiam Meſue filius medicus qui Meſue fuit filius Hanech fili Hali: fili Abdele regis Damaſci: ⁊ ipſe hiſdem temporibus in medendis langoribus cla rus exiſtēs. De medicinarum ſolutiuarum rectificatione librum ſcripſit. Aliumqꝫ Antidotarij: quem appellauit: Grabadin edidit. De curis quoqꝫ morborum orſus eſt ſcribere. Sed cum a capite cepiſſet: ſcribens de morbis cordis interiſt. ⁊ manchum opus reliquit. verum an chriſtianus fuerit ignotum eſt. Et licet tā q̄ fidelis ⁊ bonus domini appellet: nuſꝙͣ tamen Chriſtum nominat. Ioachim abbas maxime doctrine ⁊ excellens ingenij vir: hac ipſa tēpeſtate apud
1159

Anno Oūdi Chriſ ¶ Liber .XII. Federicus primꝰ Calabros clarus fuit qui prophetico ſpū(vt aiūt) plenuſ exiſtēs futura qͣſi preſentia diſſeruit. Is aliquādo ab Othone Auguſto interrogatus ꝗd ſibi de expeditio ne ſarracenoꝝ ſperādum eēt: Reſpōdit nōdum adeē tēpus quo Hieruſalem recuperari poſſit. Itaqꝫ chr̄icolas nō valde ꝓfecturos. Hic nōnulloſ in ſacris codicibꝰ edidit commentarios: ⁊ ꝙͣmaxime in Apocalipſim multa p̄dixit futura. Librum etiam cōtra Petrum lumbardum compoſuit: qui poſtea damnatus fuit: ſic patet ī principio decretalium. Lexāder tertius papa natiōe Senenſis a vigintiduobus cardīalibꝰ mor Papa. 179 tuo Adriano electus ſedit ānis. ri. ⁊ diebus. 19. vir ſtrenuis ⁊ excellētiſ aī in eius aūt electiōe maxima ſeditio Rome exorta ē. Duo.n. pontifices cō ſtituti ſūt: quoꝝ vnus hic. alter vero a tribus ꝓfanatus cardinalibus victor eſt ap 6 i160 pellatus. Qui inter ſe diſſentiētes Uictor ad Federicum imperatorē. Alexander vero ad Gualuagnum mediolanēſium principem. ⁊ Philippū frācorum: atqꝫ Hen ricum Anglorum reges cōfugit. Quam ob cām Federicus tres alios contra Ale xandrū ſucceſſiue pōtifices creauit.ſ. paſcalem primo poſt Caliſtuꝫ. deinde Inno centiū: qui oēs in ſua execratiōe mala morte periere. Alexāder itaqꝫ talibuſ circū datus ſeditiōibus: cū ēt Federicus omnē ferme ditionē eccleſie occupaſſet: hortan te Philippo frācorum rege: ⁊ Gulielmo Sicilie rege in galliā contēdit. Ibidemqꝫ in Claromōte ꝯcilio hīto. Federicū ac Uictorē: eorūqꝫ ſciſmaticoſ ꝯpliceſ anathe matizat. Quapropter Federicus turbatus: deſtructis Mediolano alijſqꝫ multis Italie vrbibus in germaniā cōceſſit. Mortuo aūt apud Lucā vrbē Uictore an tipapa. Guido Cremēſis a ſeditioſis ſurrogatur: quē Paſcalem appellāt. Interiꝫ Alexāder ab amicis ſuis conſulibus Romais ex gallia reuocatus Ciſalpine gallie populi in libertatis ſpem erecti ſūt. ⁊ in Federicū ſeuiſſime imperāteꝫ arma ſumūt. atqꝫ eiꝰ p̄ſidia ex arcibꝰ deiiciūt. Quo cognito Federicꝰ magno cū exercitu in Italiam venit. ⁊ vlciſcendi iniurias(vt ipſe dicebat) occaſione nactus in Romam mouet. Pontifex autem imperatoris vires perhorreſcens poſt durā vrbis obſidio nem: ⁊ execrabiles vtriuſqꝫ partis cedes decimoſeptimo pontificatus ſui āno: coꝗ ſui veſtibuſ ſūptis. eo in hitu UVenetias ꝓfugit. ⁊ ad monaſteriū virginis de carita te(pauloāte a Marco Iuliāo cōditū) ꝓfectus ē ab incolis acceptus ordulo p̄fici tur. Poſt aliquot v̓o menſes: cū quidā noīe Comodus eū cognouiſſet: ꝯfeſtim Se baſtiano duci Uenetijs adeē pontificē Ro. retulit. Qui mox ſenatu coacto ad pō tificis diuerſoriū ꝓfectus ē. Cōpertoqꝫ pontifice in deſpecto hītu eū cuꝫ crucibuſ multoqꝫ apparatū in diui Marci delubrū perduxit. Cūqꝫ pontifex āte altare ex more ſediſſet: ip̄m principē ⁊ oēm benedixit populū. Imꝑator vero armata claſſe ad repoſcēdū pōtificē ꝑ Othonē filiū miſit. Qui cū Sebaſtiāo duce ꝯgreſſu facto ſuperat̉. Captuſqꝫ Otho venetias adducit̉. Sed nō multo pꝰ eo ꝓcurate pax ꝯpo nitur. Alteraqꝫ ſecuta ē die: Federicus venetias ingredit̉. Quo ingreſſo ea inita ſūt federa: vt Roma ⁊ q̄ ditiōis eccleſiaſtice erāt pōtifici redderet. ⁊ qͥcꝗd ille ꝓ ꝑ petratis ſceleribꝰ īiūgeret: paciēter ꝑferret. Eodē igr̄ die Alexāder in ianuis tēpli diui Marci exiſtēſ: vniuēſo aſtāte ppl̓o iuſſit imꝑatori: vt ſe humi ꝓſterneret: quo ꝓſtrato pōtifex ceſariſ collū pede cōprimēs ait: Scriptū ē: Suꝑ aſpidē ⁊ baſiliſcū ābulabis ⁊ cōculcabis leonē ⁊ draconē. At Federicꝰ: Nō tibi inꝗt: ſed Petro: cui ſucceſſor es pareo. Et pōtifex. Et mihi ⁊ petro. Ac ſic inter imꝑatorē ⁊ pōtificem pace cōpoſita: Imꝑator cū bōa venia Cōſtātiā ſe conferēs. ibi et pacis federa cuꝫ oībus Ro. imꝑio ſubditis ꝑcuſſit: q̄ pax conſtātiana nūcupta ē: ⁊ ꝓ lege hīta apud nr̄os allegat̉. Abiēs āt venetijs pōtifex cū Gulielmi ſiculi triremibus tredecim ⁊ qͣttuor venetis ob acceptū beneficiū ꝗbuſdā īſignibꝰ: ac muneribꝰ venetoꝝ: ducem atqꝫ ſenatū(de quibꝰ īfra dicēuſ) exornauit. Cūqꝫ tertio pōtifex Romā ꝓfectꝰ eēt: prodēte obuiā honoris gr̄a ppl̓o ſtatī apd̓ lateranū cōciliū celebrauit: tu maxime vt mores curie iā nimia licētia labefactatos cōponeret: tum etiam vt alia ad chri ſtianā rempublicam neceſſaria conſtitueret. Quibus geſtis: dum poſt longos labores iam quieturus videretur anno pontificatus ſui primo ⁊ vigeſimo Rome moritur.

Anno ¶ Liber .XII. Chriſti Qn̄d Federicus prums Alexandria Ciſalpine Gallie ciuitas inter Aſlenſem vrbem ⁊ Papiam apud Ronretum Tanaro amni adiacentem(centra Ticinenſes imperatori: ꝯtra Gualuagnuꝫ ⁊ pontificem fauentes) a Mediolanenſibus aliſſqꝫ ſocijs ciuitatibus: hoc anno cōmuni conditur impenſa: qua cognita ab Alexandro pontifice Alexandria nominatur. Ad quam incolendam quindecim hominum milia ex cōuicinis ciuitatibus ſunt miſſa: quibus ⁊ viritima diuiſi ſunt agri: atqꝫ ad edificāduꝫ partita ſunt in vrbe loca. Anno deinde quinto condite vrbis. Alexader pontifex(priuato prius Papiēſi epi ſcopo pallij ⁊ ferende crucis dignitate) noue vrbi epiſcopum dedit. Mediolanū metropolis ⁊ regia ciuitas: hͦ anno pꝰ ſeptē annoꝝ obſidionē: a Federico capta multis interfectis viris ac mulieribꝰ ⁊ paruulis in Germaniam miſſis ſolo equauit: qua diſſipata ⁊ ſpoliata: Federicus ad perpatuā rei memoriā aratrū ſemel hūc ad illuc duci: atqꝫ ſalē ſpargi ꝑ eam iuſſit: eius aūt populū in ſeptē portarū tribꝰ diuiſum: in ſeptem loca decimo abinde miliario habitare coegit. Rodolphus aūt co loniēſis epiſcopus huic euerſioni cū imperatore preſens affuit: ⁊ tria magoꝝ corpo ra: que Euſtorgius Mediolanenſis epiſcopus vir ſanctiſſimus ē Conſtātinopoli Mediolanū trāſtulerat: ⁊ ipſe rapuit: ac inde ſecū Coloniā cū gaudio tranſferri fecit. Gualuagnus aūt Mediolanēſium princeps paulopoſt e ꝯpedibꝰ Federici aufugiēs ī Italia venit: ⁊ coadunatꝭ ciuibꝰ ſuis Mediolanuꝫ ab integro adiuuātibꝰ vicinis ciuitatibꝰ ⁊ Emanuele grecoꝝ imꝑatore cū maxima gl̓ia repoſuit atqꝫ muniuit. Serdonā ſil̓iter ciuitatē ab eodē Federico ſpoliatā ⁊ dirutā atqꝫ ſuccēſam idē Gualuagnꝰ reſtituit atqꝫ muniuit. ⁊ apd̓ Albiate oppidū ponteꝫ perpulchrū extruxit. Secuſam pedemontiū tunc ciuitatem in Ciniſij montis radicibus poſitā Idē Fede ricus dum ex Gallia in Italiam per eundem montem deſcenderet: dolo cepit ⁊ bonis omnibus ſpoliatam diruit: nec poſtea vnꝙͣ coaluit: cuius ep̄atus in Taurinēſeꝫ tranſlatus eſt. Eo tamen loco adhuc caſtrum non ignobile extat. Spoletum Umbrorum ciuitas: cum Alexandro pontifici faueret: his tumultibus ⁊ ipſa a Federico Ceſare iam tertio deſtruitur: ex qua(primum ſacris virginibꝰ violatis) omne hominum genus in ſeruitutem redigi precepit. Hāc Theodoricus primus Gothorum rex diu poſſedit: ⁊ in ea ampliſſimas edificauit: ſed alij qui eidem regi ſucceſſerunt Gothi eaſdem deſtruxerunt: ⁊ menibus euerſis vacuam reliquerunt. quam poſtea Narſes Eunuchus denuo refici fecit. Ea ciuitas Longobardo rum ducum ⁊ principum celeberrima ſedes fuit. Et etiam ſtante romane eccleſie fe licitate theatrum fuit. Habet hec ipſa ciuitas arcem omnium Italie munitiſſimam: ⁊ que edificiorum pulchritudine preter alios nuperrime(vt vidimus) a Dominico gentili ricio Genuenſi Patricio ⁊ comitis Hieronymi Riarij ſororio ibidem preſidēti ornatiſſima eſt reddita. Hanc quippe antiquiſſimam fuiſſe conſtat. Quam qui dem ciuitatem Liuius libro vigeſimo: Coloniam a romanis deductaꝫ ſuiſſe ſcribit. Ad quam cum Hannibal poſt Tranſimeni pugnam perueniſſet: a Spoletinis turpiter repulſus fuit. Crema oppidum nobile omniumqͣꝫ Italie celeberrimum(diu ante conditum) tempe ſtate hac a Federico ceſare poſt afflictam diu ⁊ laceratam Cremonā in eius dānū: opprobriūqꝫ muro: ⁊ arce ꝓpe inexpugnabili: necnon ⁊ foſſis: edibuſqꝫ edificauit ⁊ cultius reddidit: quod propter agri bonitatem multi ex conuicinis ciuitatibus ac ca ſtellis in eo confluentes incoluerunt. Unde pre multitudine populorum vrbis formam ⁊ vrbanitatem poſtmodum conſecutum eſt. Almericus. 6ꝰ. Hieroſolymoꝝ rex. Balduino fratri in regnuꝫ ſucceſſit. ⁊ regnauit an nis. 12. Uir ꝗdē ſtrenuus ꝗ primo regni ſui anno Droguntē Egyptioꝝ duce in prelio (edita ingēti cede) diuinitꝰ ſuꝑauit: quo ſuꝑato Alexādriā obſedit: quā Tiracunus Soldani turcoꝝ regꝭ p̄fectꝰ Soldano ꝑ fraudē ſb̓traxerat. Alexādrini āt cū nullo pa cto chr̄ianis ſb̓ici vellēt. Almerico ſe hac ꝯditione cōmiſere: vt pulſo tyrāno in Sol dani poteſtatē per ſuas manus reducerent̉. Almericus itaqꝫ ingēti pecunia recepta Soldano vrbē reſtituit. Sed cū pecuniam pactam non in integrum preſtaret: in eū ducens Carras nunc Cayrum vrbē potentiſſimā obſedit: ꝗ ꝙͣuis ſpe pociunde vi bis non careret. Accepta item ingenti pecunia obſidionē ſoluit. Monens deinde in
1166

XII. Dudiᵐᵐº gpum ¶ Liber Federicus primus Aſcaloniam: eam paulopoſt re infecta reliquit: ꝙ comeatibus indigere. Domum ve ro regreſſus non diu ſuperuixit. Gulielmus eius nominis ſecundus: magni Gulielmi filius/ tertius Sicilie ⁊ Apulſe rex hoc anno patre defuncto regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 25. Uir quideꝫ pacis ⁊ quietis amator: qui cum regnum ſuſcepiſſet audito Alexandri pontificis diſcrimi ne magnam ſtatim pecunie vim ⁊ triremes duas paratiſſimas eidem miſit quas in greſſus pontifex ſalutem ſibi fuga queſiuit. Indeqꝫ maxima claſſe comparata cōtra turcos latinis in Aſia infenſos traijciens omīa perturbauit. ⁊ Theſalonicam Ma cedonie vrbem vi cepit: ac multas Grecie ⁊ Tracie vrbes variſs calamitatibus af fectas partiꝫ cepit: partimqꝫ diripuit nuſꝙͣ occurrēte Andronico tūc imperāte: ſub lato autem Andronico ⁊ pace cum Iſaac firmata mox cum quadraginta triremibꝰ in Syriam cum Conrado Montiſferrati Marchioni traiecit: ꝗbus p̄ſidijs adintus turcos illata clade ſuperauit. Inde in Tyrum mouens Saladinum vrbem obſi dentem repulit. Ac ita mari pacato proficiſcentibus in Aſiam chriſtianis omnifariam annonam miniſtrauit: ac poſt paucos dies Panormi ſine filijs defecit. Sebaſtianus zianus ſecundus ⁊ quadrageſimus Uenetorū: hoc anno Uitali Mi chaeli duci ſuffectus ducauit annis. 7. Uir ſapientia probitate religione ac potentia inſignis. Qui ducatu ſuſcepto ſtatiꝫ predeceſſoris ſui homicidas animaduerſus eſt. Inde cum Federico Ceſare ob ſummi pontificis tutelam ⁊ defenſionem duruꝫ ſatis ſuſcepit bellum. Et Othone eius Federici filio eo in bello tandē capto: ⁊ Ue netias perducto. Tandem/ eius interuentu inter pontificem ⁊ imperatorem cōpoſita eſt. Ob cuius beneficium pontifex idem Sebaſtiano: eiuſqꝫ ſucceſſoribꝰ ac Se natui Ueneto hec ipſa priuilegia ꝯtulit. Et primo eideꝫ funale candidum: quod ſolis pontificis ro. portandum conſuetudo concedit largitus eſt. Itē ꝙ plumbo eoruꝫ epiſtolas ſigillarent: quod tantum ſummis pontifibus licitum eſt. Tertio eidē prin cipi vmbrellam conceſſit que eſt ornamentum galero ſimile. Quarto Uenetorum principi tertiam ſedem in theatro fieri fecit: cum prius due tantum eēt in papa theatro ſedes: quarum dextram pontifex ſummus. ſiniſtram vero Ceſar teneret. Demum in aſcenſione domini in templo beatiſſimi Marci. plenariam indulgentiā per petuo duraturam conceſſit. Deniqꝫ Sebaſtianus completis ī magiſtratu ſex annis in langoreus cadens deuotionis cauſa in monaſterio diui Georgij maioris ſe defer ri fecit: vbi poſt annum Aprili menſe e vita feliciter migrauit: vbi ⁊ ſepulchro marmoreo: quod ſibi viuens in clauſtro ꝯſtruxerat ſepultus iacet. l172 Saladinus Egypti rex/ Noradino Sarracenorum rege: hoc anno defuncto eius loco tanꝙͣ vir fortiſſimus ab omnibus ſurrogatur. Qui ſtatim egyptiorum rege capto atqꝫ occiſo. Egyptum ⁊ Syriam omnē ſuo adiacet imperio. Deinde in chr̄ianos mo uens primo ⁊ ſecūdo prelio a Balduino rege leproſo ſuperatur: comparatis denuo copiſs. contra Emanuelem grecorum imperatorem mouet: quem ſimulata fuga in anguſtas conualles protractuꝫ ſuperat ac capit. Deinde anno ſalutis noſtre. i187º. ꝑ diſcordias Guidonis luſignani principis: ⁊ Raymundi tripolitani principis: de re gno Hieroſolymitano poſt Balduinum leproſum contendentes: poſt maximam chriſtianorum ſtragem ipſam Hieroſolymam cepit: quaꝫ chriſtiani reges poſt Gothifredum regem per annos octo ⁊ octuaginta poſſederant. Si quidē hic Saladinus clariſſimus fuit. Cui nil aliud ad ſummam defuit laudem: niſi chriſtiani nominis caracter. Qui moriens mandauit in ſui funeris tropheum tale ante corpus ſuum deferri ſpectaculum. Pannum videlicet nigrum in lancea ſpenſum: cui precederet preco clamans. Saladinus Aſie dominator ex tanto regno: tantiſqꝫ opibus. Moriens nil aliud ſecum defert. Soles tres hoc anno nonis Septembris in occidēte ſimul viſi ſunt. Et poſt duas ho ras ceteris deficientibus: qui medius fuerat ſolus occidit. Similiqꝫ modo proximis annis tres lune apparuere. Terremotus etiam circa hoc tempus. pluribus annis nonnullas quaſſauere prouincias: ⁊ ꝙͣmaxime Syriam atqꝫ Ciliciaꝫ: in quibꝰ multe vrbes diu mutarunt: quedāqꝫ cum magna populorum ſtrage corruerunt.

Anno ¶ Liber .XII. Chriſti Mūd Federicus primus Balduinus eius nominis quartꝰ Almerici ſuperiors regis filius. ſeptimus hieroſoly 117g morū rex poſt patrē regnauit annis. 6. Qui licet vehementi laboraret lepra: regnū tamen conſtantiſſime: ac prudentiſſime gubernauit. Nam Saladinum virum fortiſ ſimū duobus deuicit prelijs: vno ſcilicet apud Aſcalonem. altero apud Tiberyade: vxorem nullam propter lepram duxit: duas tamen ſorores habuit: quaruꝫ natu ma ior Sibylla totius regni heredem fecit: quam ⁊ Gulielmo cognomento longaſpata Pontiſferrati Marchionis filio nupſit: qui Gulielmus iuſſu Balduini multa ac preclara cōtra Sarracenos geſſit facinora: ſed paulopoſt aeris intemperie Gulielmus ip̄o vno tm̄ ſuperſtite filio Balduino nomine paruulo e vita migrauit. Philippus francorum rex Ludouici ſuperioris filius: hoc anno poſt patrem francis 1179 regnare cepit: ⁊ regnauit annis. 44. Hic ſuſcepto regno: cū audiſſet Hieroſolymaꝫ poſtmodum a Saladino captam. Clemente pontifice ro. admonente cū multis chri ſtianorum principibus Syriam adnauigauit. Cunqꝫ Ptolomaidem vna cum Rychardo anglorum rege ſe recepiſſet: ac inde Hieroſolymam repetituri eſſent: ambo de Hieroſolymitano regno contendere ceperunt. Demum Philippus hic indignatione permotus ſimulata infirmitate in Europaꝫ(dimiſſo Rychardo) regreſſus ē. vbi in regnum ſuum introgreſſus: reliquum vite ſue tempus in pace conſumpſit. Fe runt hiſtorie hunc Philippum orationibus religioſorum miraculoſe natū fuiſſe: qꝛ cum Ludouicus pater iam ſexagenarius liberis careret p̄cepit populis vniuerſis ⁊ religioſis ꝙͣmaxime ſui regni dominum inſtanter orare: vt ſibi filium concedere di gnaretur: quo facto ſequenti anno hunc Philippum genuit filium. Henricus Anglorum rex vir ſtrenuus: hoc ipſo anno diem obijt. Cui cum aliquādo beati Thome archiepiſcopi mors imputaretur: mox oratores ad Alexandrum pon tificem Romam ad ſe purgandum miſit. Quibus cum pontifex non facile crederet duos cardinales ad rem inueſtigandam in Angliam miſit: quibus rex dimiſſo Hibernico bello quo erat intentus honoris cauſa apud Normandiam occurrit: req diſcuſſa: ad hoc ventum eſt: vt Henricus iuramento(cum non ſatis conſtaret de facto) ſeſe purgauerit: promiſeritqꝫ penitentiam agere pro nece ſancti viri. Cuius ⁊ ſi fuiſſet inſons atqꝫ inſcius: occaſionem tamen preſtitiſſe viſus ſit: quia illum viuentē non honorauerit. Additum eſt preterea: vt ducentos milites Heroſolymam mitte ret: qui ſuis auſpicijs: ſuaqꝫ impenſa per annum contra Sarracenos ibi dimicarēt: vtqꝫ ipſe triennio cum quanto poſſet exercitu contra Barbaros bellū gereret: liber tatemqꝫ eccleſiaſticam in ſuo regno tueretur: appellationibus ad curiam ro. factꝭ nō aduerſaretur. Quibus iureiurando firmatis. Anglici regui titulum in ſe ſuoſqꝫ he redes tranſferri meruit. Hinc factuꝫ eſt: vt Anglici reges a romano pontifice regni iura recognoſcant. Laurus Maripetrus quadrageſimuſtertius Venetorum dux. Sebaſtiano duci om nium bonorum ſuffragijs ſuffectus: ducauit annis. 14 Uir optimus magniqꝫ conſi liſ: ⁊ tanto magiſtratu digniſſimus: qui Henricum Dandulum virum ſtrenuum propter violatum a grecis ius gentium ad Emanuelem imperatorem legatum miſit: quem Sceleſtus imperator greco vſus ingenio captum tam diu candentia enea coegit inſpicere: quoad oculorum aciem amitteret. Eapropter infenſi Ueneti cum gallis copijs iuncti. Conſtantinopolim grecis ſuſtulerunt. Quibus omnibus bene a ſe geſtis cum hic Laurus deo deſeruire cuperet: magiſtratui tandem ſeſe abdicās in monaſterio ſancte Grucis monachi habitum induit: vbi quoad vixit: domino in omni bono opere deſeruiens vſqꝫ ad mortem perſeuerauit: ibidemqꝫ demū plenꝰ bonis operibus in pace quieuit. Alexius Emanuelis grecorum imꝑatoris filius: hoc anno patre defuncto in imperiū licet adoleſcētulus ſucceſſit. Cui Andronicū grecū regia ꝓgenie natum pater tutore dedit: q̄ aliquot an nis imperiū ſapiēter: ⁊ ſumma cū laude adminiſtrauit: cuiꝰ ēt ꝓcuratione Philippus frācoꝝ rex/ Agnetem filiam adoleſcēti vxorem dedit. Uerū vt aſſolet humana cupiditas poſt aliquot: empus Andronicus pulſis latinis: ꝗ pue ro admodū fauebant: necatoqꝫ in vndis puero: Conſtantincipolitanū imperiuꝫ ſibi vſurpauit ⁊ primarios qui in vrbe erant ciues omēs interfecit.

XII. Mūdi Ehriiū ¶ Liber Federicus primus Ucius eius nominis tertius papa: natione Lucanus poſt Alexandrum Papa i go pontificem: ſedit annis quattuor: ⁊ menſibus duobus. Hic auteꝫ optimus 63g1 1182 vir ſuſcepto pontificatu cum conſulum nomen ē romana republica abolere amitteretur: ab vrbe eiectus eſt: ⁊ eius fautoribus Romani in ſeditionē verſi oculos effuderunt. Unde pontifex Ueronam veniens: ibidem propter acceptam tam inſignem a romanis contumeliam habito concilio: ⁊ ipſorum licentiam improbauit: ⁊ principes chriſtianos adhortatus eſt: vt noſtris in Aſia pro fide Chriſti labo rantibus ſuccurreretur. Dum autem ob hanc rem nuncij vltrocitroqꝫ mitterentur: ibidem pontifex emoritur: ⁊ magna adhibita pompa ante altare cathedralis eccleſie ſepelitur. Hic lucenſibus ſuis a Federico imperatore licentiam ſignandi pecuniam obtinuit: pro vt ſatis in Lucana ciuitate a nobis ſupra expreſſum eſt. Terremotus ⁊ portenta hoc anno ferme vbiqꝫ fuere: ita vt Antiochia ⁊ Tripolis: ⁊ Damaſcus magna ex parte corruerint. Cathina quoqꝫ Sicilie ciuitas prorſus eue ſa ſit: in qua circiter viginti hominum milia ſint oppreſſa. In ea etiam Sicilie inſu la contra aquarum naturam Pelagus retroceſſit: ⁊ hominum ferme quinqꝫ milia peremit. In Italia quoqꝫ grandines ouis anſeruꝫ groſſiores ceciderunt. Hieroſolyme vltima captiuitas Guido luſignanus Sibylle Balduini leproſi ſororis maritus: hoc anno mortuo Ba duino leproſo: atqꝫ eius nepote Balduino paruulo Gulielmi Montiſferrati filio ex Sibylla ipſa ſuſcepto: octauoloco regnare cepit: ⁊ regnauit annis duobus. Uiuente namqꝫ Balduino leproſo ⁊ Sibylla ad ſecundas nuptias tranſlata Balduinus rex nepoti ſuo paruulo conſulturus. Guidoni ipſi: ac Raymundo tripolitano principi tutelam dedit: hac tamen lege: vt quoad Balduinus paruulus pueritiaꝫ ſu pergrederetur. regnuꝫ gubernarent. ⁊ poſtmodum ipſi nepoti traderent. Sed Bal duino ſene defuncto. Tripolitanus comes non potuit pueri curaꝫ ſuſcipere. Sibyl la Guidoneqꝫ prohibentibus: ſed nec quidem diu ſuperuixit puer: qui octauo men ſe poſt patrem mortuus eſt: cuius mortem tamdiu mater occultauit: donec largitionibus ac blandicijs in ſententiam ſui ipſius deductis patriarcha ⁊ proceribus Gui donem creari regem obtinuit. Tulit eam iniuriam grauiter Raymundus princeps. Unde inter ipſos Guidonem ſcilicet ⁊ Raymunduꝫ maxime orte ſunt diſſentioneſ in qua Raymundus Saladino adherens maximum detrimentum Guidoni ⁊ reli quis chriſtianis acquiſiuit. Quamobrem Saladinus comparato ingenti peditum equitumqꝫ exercitu: primo Ptolomaidem: inde Aeonem: poſt Beritū ⁊ maritima omnia occupauit: poſtmodum in Aſcalonem ducens: ipſam ad deditionem coegit: captis Guidon ⁊ templi magiſtro. Uerum qui in preſidio Aſcalone erant: deditio nem his conditionibus fecerunt: vt Guidonem ac templi magiſtruꝫ redderēt: poſt hec Saladinus Hieroſolymam oppugnare cepit: ⁊ quidem acriter: quam demum hi qui in preſidio erant deſperatione magis ꝙͣ oppugnationum metu adducti ea cō ditione deditionem fecere: vt cum ſuppellectili: quam ſinguli humeris ferre poſſent abire permitterentur. Facta eſt autem deditio ſecunda Octobris die: anno nono ⁊ octuageſimo poſtꝙͣ chr̄ianorum fuerat. Migrantes chr̄iani Heraclium: patriarchā ⁊ clerum facto agmine ſecuti ſunt: ⁊ pars Antiochiam: pars Tyrum aūt Alexandri am petijt: ⁊ inde in Siciliam quiſqꝫ traiecit. Saladinus itaqꝫ Hieroſolymam ingreſſus. Campanas primum turribus deiecit. Dehinc baſilicas omnes preter Sa lomonis templum prophanauit: quod priuſꝙͣ īgrederetur: aqua roſea lauit. Manſere tamē hieroſolymis chriſtiani: aſyatici: ſyriani: armeni: iacobite: geordiani: ⁊ gre ci vſqꝫ in preſens permittente Saladino. Rbanus tertius papa: natione Mediolanenſis patrę Ioanne ex gente no Papa i gi v bili Cribella Lucio ſuffectus: ſedit anno vno: ⁊ menſibus quaſi vndecim Qui ꝙͣprimum pontificatum inijt: reuocare ad concordiā chriſtianos prin 638 5 1186 cipes: ⁊ ꝙͣmaxime in Iſia annixus eſt. Und̓ prmo ſui pontificatꝰ anno comparāde claſſis gratia: ne Hieroſolyme caperentur Uenetias profectus eſt: ſed audita Hieroſolymorum captiuitate chriſtianorumqꝫ miſeria ex dolore animi accepto in itine re apud Ferrariam obijt: ibidemqꝫ ſepultus fuit:

Anno Liber .XII. Chriſti Mūde Federicus primus Andronicus autem grecus regia ſtirpe procreatus: hoc etiam anno Alexium impera tor em̄ adoleſcentem interfecit. Nam idem adoleſcens imperator dum in aquis ſaxa di animi cauſa paruo nauigio huc atqꝫ illuc dilaberetur eum in mare precipitem de dit atqꝫ necauit: ⁊ aſſumpta purpura: imperium vſurpauit. Quo ſuſcepto aliud faci nus non minus paruum priori addidit: quia omnes imperiſ proceres: quorum virtu tem ſuſpectam habebat. breui turpiſſima ſuſtulit morte: alioſqꝫ multos exilio damnauit: propter quod ⁊ diſs ⁊ hominibus odio eſt habitus. Quamobrem conſtantinopolitani neceſſitate compulſi. Iſaac quēdam etiam regia progenie natum ad imperium vocarunt. Qui ſtatim fauentibus conſtantinopolitanis Andronicum prelio ſuperatum varijs cruciatibus interfecit. Conradus Bonifacij Montiſferrati Marchionis filius: hoc anno ex Italia in Syriam profectus ab Iſaac Conſtantinopolitano imperatore claſſe permaxima accepta in Saladinum ducens eius exercitū(ingenti cede edita) fudit atqꝫ fugauit. Itidem in turcos fecit: ⁊ multos eorum nobiles captiuos abduxit. Quam ob cauſam Bonifacium eius patrem a barbaris pridem captum: ⁊ in vinculis coniectum redi mere meruit. Tam diu deinde pro fide chriſtibidem pugnauit: quoaduſqꝫ vitā cuꝫ ingenti gloria exegit. Hic tamen vnum mali exempli peregit opus: ꝙ Iſabelē Bal duini ſororem ſibi affinitate coniunctam cū Tyri apud eum ageret rapuit. ⁊ vt hieroſolyme regni titulos ſibi vſurparet: cum ea alio iam viro tradita matrimonium violenter conſumauit. Papa igr Regorius octauus papa: genere Beneuentanus. Vrbano ſummo omniuꝫ g conſenſu ſuffectus: ſedit diebus tantummodo. 57. Hic pontificatu inito pa iiga 6357 ri ardore contra barbaros accenſus ſtatim Piſas profectu. Genuenſes ac Piſanos: dum compoſuiſſet: lege adiecta: vt in Aſiam pro tuenda religione chriſtiana ducerent. Erat tunc etiā Piſanus populus bello maritimo ad modum potens. Sed dum hec ardentiori cura vir ſanctus ageret: Piſis moritur: ⁊ ibidem cum ingēti luctu ſepelitur. Lemens tertius papa: patre Ioanne romano ciue natus. poſtea pontifica Papa is3 c tum accipiens: ſedit annis duobus: ⁊ diebus. 16. Hic etiam ſuſcepto ponti ficatu: confeſtim de bello in Sarracenos ducendo edictum proponit: poſt modum nonnulla edificia in vrbe extruxit: ⁊ clauſtrum apud ſanctum Laurentiuꝫ extra muros edificauit. Edeſqꝫ lateranenſes vetuſtate collabentes nō mediocri im penſa reſtituit: ⁊ eiꝰ templum muſino opere exornauit. Necnon ⁊ quorundam cleri corum morres non ſatis probatos ſeueritate ſua emendauit. Atqꝫ cum Tancredo Apulie tyranno bellum geſſit. Tandem moritur: ⁊ in Lateranenſi baſilica cuꝫ ingē ti pompa ſepelitur. Bonifacius Mōtiſferrati Marchio Conradi predicti viri clariſſimi pater: hoc anno a Barbarorum captiuitate liberatus: poſtꝙͣ Theſſalie regnū ab imperatore gre corum obtinuiſſꝫ ab vniuerſis chriſticolis in ſanctam expeditionem proficiſcentibꝰ vniuerſalis omnium imperator communi conſenſu declaratur. Conuenerant enim innumerabiles principes a Clemente excitati in vrbē Sanſon: vt arma pro criſtiana religione ſumerent. Inter quos precipui fuere Federicus imperator: Philipp Francie rex: Ricardus rex Anglie: ⁊ Oddo Burgundie dux: cum multis archiepi ſcopis ⁊ epiſcopis Ueneti quoqꝫ ⁊ Piſani paratiſſimas direxere claſſes. Friſones preterea ⁊ Dani triremes quinquaginta: ⁊ frandrēſes duodecim armauere. Hi omnes communi conſenſu Bonifacium hunc Theſſalie regem generalem campi ducē ea in expeditione creauere. Hinc autem Alexius grecorum imperator Cretam inſu lam(preter Theſſalie regnum) condonauerat: quam cuꝫ pecunijs indigeret: ſuadē tibus amicis Venetis vendidit: quibus pecunijs diu contra hoſtes dimicauit. Tancredus Sicilie rex: hoc anno mortuo ſine legitimo herede Gulielmo a preceribꝰ 1187 inſule in eius loco ſufficitur: nec ꝙͣtum regnauerit conſtat. Hūc tamē ferunt ex dāna to coitu genitū. Unde cū Sicilie regnū ad ro. eccleſiā iure decidiſſet Clemēs pōtifex ſua iura repetiturꝰ: ſtatim copias eo miſit. Quibus dum Tancredus reſiſteret.

Anno .XII. Mūdi Ehriiti ¶ Liber Federicus primus Nam rapinis ⁊ cedibus repleuit. Quas ob res mortuo Elemente: Celeſtinus ſucceſſor eius egre ferens ipſuꝫ regno Sicilie potiri: hac aſtutia vſus. Cōſtantiam Ro gerij regis filiam ē monaſterio panormitano occulte traxit: eamqꝫ(licet profeſſam) Henrico ſexto vxorem dedit: hac conditione vt regnum Sicilie: ⁊ vltra faruꝫ ei do tis nomine repeteret: feudatario cenſu pontifici reſeruato. Henricus igitur comꝑarato exercitu in Tancredum mouet. Cuius aduentū territus Tancredus Neapoli ſe contulit: ⁊ incluſit. Quem poſt multam obſidionem interfici curauit. Cui Gulielmus filius ſucceſſit. Ordinem humiliatorum hiſdem temporibus: quam maxime in Ciſalpina Gallia ini tium hoc modo ſumpſiſſe ferunt. Cum Federicus barbaroſſus totam Ciſalpinam (vt diximus) varijs incommodis ⁊ vexationibus laceſſeret infinitos prope viros cum vxoribus ⁊ liberis in Germaniam perpetuo exilio damnauit: Ibiqꝫ cū multis annis ſtetiſſent: vt iam exiliſ eos tederet. Tam viri ꝙͣ mulieres veſtibꝰ induti albis ad imperatorem humiliter acceſſere. Quorum quidem humilitate Ceſar permotꝰ annuit ſuplicantibus: ⁊ vnumquenqꝫ in patriam ſuaꝫ redire permiſit. Reuerſi itaqꝫ (⁊ forte voto hac ipſa de cauſa emiſſo) multi vna cum vxoribus eo in veſtitu dealba to caſtitatem ſeruare volentes in vnum conuenere: qui deo gratias agentes nil aliud cogitare deinceps: niſi deo puro ⁊ integro corde deſeruire. In vnum itaqꝫ hac religione multi conuenientes. Cum didiciſſent prophetam dixiſſe: Labores manuuꝫ tuarum: quia manducaſti beatus es ⁊ bene tibi erit. Facultates ſuas lanificio expoſuerunt: atqꝫ illi exercitio(poſt crebras orationes) ſummopere inſiſtere ceperunt: ꝓ pter quod tum facultatibus: tum etiam perſonarum numero mirum in modum bre ui creuerunt. Procedente deinde tempore ob vite ſanctitatem ⁊ religionem ab ſum mis pontificibus priuilegiati ⁊ ſacris ordinibus iniciati: regulam beati Benedicti profeſſi ſunt. Henricus 5ꝰ Enricus eius nominis ꝗntus Federici p̄dicti filius: duodecimꝰ germanoꝝ h Nimperator: hoc anno patri ſurrogatus imperauit annis. 8. Hic tertij impeG ii9e rij ſui anno a Celeſtino.3º. in ſolennitate Paſcali celebrata pōtificis corona tione: poſt tridie coronat̉: eiqꝫ conſtantia Rogerij filia nuper e monaſterio educta nuptui traditur: Siracuſa ⁊ Cathania vrbibus ſibi dotis nomine aſſignatis. Que ⁊ ipſa etiam inter cetera preclara ſue dotis munera centū ⁊ quinquaginta equos re galibus veſtibus ornatos obtulit. Quibus beneficijs motus Hēricus Tuſculanū agrum ſtatiꝫ Celeſtino tradidit: qui mox receptus a romanis dilaceratus ē. His ge ſtis Henricus ⁊ Cōſtantia Neapolim obſederunt: ſed peſte exercituꝫ incidente: re infecta in Alemaniam abierunt: iſto interim Tancredus ⁊ eius filius Gulielmus ab exercitu(capta Neapoli) interfecti ſunt: captiſqꝫ duabus Tācredi puellis in ger maniam cum multo populo exilio perpetuo dānate ſunt. Nec cōtentus Hēricus ꝙ in puellas virgines ſeuierit: ſed pleroſqꝫ etiā epiſcopos ad ſe ductos cauſa indictale ſummis turribus precipitare iuſſit: pleroſqꝫ varijs mortibus interficere fecit: ꝓpter que ſcelera Celeſtinus pōtifex indignatus: eum ſacris myſterijs abdicauit: quem poſtmodum in gratiā recipiens: ad ſe in Italiam vocauit: ⁊ Cōſtantia vxor eum ſe cuta eſt: filium ſecum afferens quatriennium: quem preter opinionem nimis annoſa pepererat. ⁊ hic ſecūdus Federicus perſecutor eccleſie poſtea fuit. Atqꝫ ita hic Hē ricus paruo labore capta Neapoli ſcitra ⁊ vltra Farum regnum accepit. Inde etiaꝫ a pontifice vocatus ad bellum Aſſyaticū eum hortatur. Sed cum per ſe Hieroſolymam petere nō poſſet: Archiep̄m Maguntinū ⁊ Saxonie ducem cum magnis cō pijs deſtinauit. His geſtis in regnum redijt: moxqꝫ Meſſane egrotare cepit: cogni taqꝫ ſui morte ꝓpinqua vxorem ⁊ filium ad Innocentium pontificē Romam mittens: eos ſibi commendauit. Philippum vero germanum Ethrurie ducem quantū in ſe fuit. Romani imperij: ⁊ gubernationis regni Sicilie quouſqꝫ filius adoleuiſſet adminiſtrationem retinere queſiuit: ⁊ deinde Panormi obijt. Ricardus Anglorum rex: hoc anno exercitum in Syriam traducit: ⁊ cum Philippo francorum rege(vt diximus) copias ⁊ caſtra coniungit. ſimulqꝫ contra Saladinum apud Ptolomaidem proſpere bellum gerunt: propter quod Saladinus de redenda

Anno .XII. Ehriſti Oūdi L iber Henricus quintꝰ Dieroſolyma chriſtianis cogitauit. Sꝫ cū inter ſe de principatū ꝯtenderent. Philip pus indignatus relicto negocio in Europam reuerſus ē. Rycardus nihilominꝰ bellum ſtrenue proſequit̉: quod cū Guido luſignanus Hieroſolymoꝝ rex a Saladino pulſus hominis v̓tutē ⁊ magnanimitatem deprehendiſſꝫ(accepta ab eo Cypri inſu a eidem ſtatiꝫ hieroſolymoꝝ regni iura permiſit. Eapropter Anglici reges ſibi eū titulum adhuc vſurpant. Auctus igitur animo Rycardus obſidere Hieroſolymam inſtituerat: ſed ſuperueniēte hyeme: ⁊ dilabētibus paſſiꝫ maritimis copijs ſentētiā mutauit: ⁊ cum Saladino pace compoſita: cū in patriam tandem rediret ab hoſtibꝰ capitur. Redemptus autem ingenti pucunia: Demum in Angliam profectus ē: ⁊ cū francorum rege ſeꝑe dimicauit. ¶ Brixianorum contra Cremonenſes victoria. Cremonēſes hoc anno idibus De cēbris: Brixianos in quiete agētes in Olij fluminis ripis infenſe adoriuntur: eorūqꝫ agrū hoſtili animo ſpoliāt: indeqꝫ ꝓgreſſi: ⁊ Ci uidatum agri Bergomēſis oppidū aggredientes igne ⁊ ferro vaſtant Qua iniuria laceſſiti Brixiani Bergomēſibus ⁊ Mātuanis ac Placētinis iuncti Leonuꝫ more in hoſtes ruūt: ⁊ vniuerſos fuſos in turpiſſimam fugā vertūt: eorūqꝫ plurimis inter fectis: ſpoliatiſqꝫ caſtris victoriā reportarūt. Indeqꝫ eorum vexilla cū Corocio abducentes Brixiā perducunt: ⁊ in cathedrali eccleſia ad pertuam facti memoriam ſu ſpendunt. Cuius quidem trophei pertica adhuc extal ſuſpēſa. Eleſtinus tertius papa: natione ⁊ ipſe rō. Clementi ſurrogatus: ſedit ānis Papa is 4 c l 6. men. 7. ⁊ diebus. ii. Uir quidem optimus: qui ſtatim Henricuꝫ imperij orona exornauit: eiqꝫ Conſtantiaꝫ e monaſterio eductaꝫ in matrimonium 1191 6390 collocauit: ⁊ quoad vixit nil pretermiſit quo Hieroſolyma recuperaret̉. Et licet in multis belloꝝ ſumptibus opprimeretur: edes tamen egregias apud ſanctū Petrum ⁊ Lateranum extruxit. Obijt tandem cūctis pre deſiderio lachrymantibus: ⁊ ī Pe tri tēplo ſepelitur. Ueterbiū Ethrurie oppidū: hoc anno ciuitatis nomen a Celeſtino pōtifice ſumpſit. Cuius eccleſiam cum cathedralem conſtituiſſet. Tuſcanenſi ac centum cellenſi eccleſijs preeſſe voluit. Arricus Dandalus patricius venetus quartus ⁊ quadrageſimꝰ venetoꝝ dux: Lau1194 ro duci omniū ꝯſenſu ſuffectus: ducauit annis. 12. Uir ꝑ omnia glorioſus: qͣ tum eloquētia: tum moribus plurimū valuit. Qui auctoritate ſenatus claſſem non modicā in hieroſolymoꝝ expeditione cuꝫ reliquis principibus tranſmiſit: cui claſſi prefecit archiep̄m Rauenatem: Iaderāqꝫ quarto rebellaniē venetis recuperauii. Cōſtanti nopolim cū Gallis vi cepit: ⁊ Cretam inſulam a Bonifacio mōferrato maximo p̄ cio emptā imperio ſuo adiecit: ſed ⁊ alia beneficia complurima quoad vixit ſenatui contulit. Moriens tandem in atrio ſancte Sophie maximis cū lachrymis ſepelit̓. Saphandinus Saladini Egyptiorum regis frater: eo anno. Saladino ipſo apud Da maſcum defuncto regnum accepit. Diuiſerat enim Saladinꝰ ſilijs regnū nulla huic Saphandino parte reſeruata. Quamobrem indignatus fratis filios regno pepulit ſoluſqꝫ in poſterum regnauit. Sed quantum regnauerit non ſatis cōſtat. ¶ Cypri regnum hic incipit Guido luſignanus genere Gallicus hieroſolymoꝝ ꝯdam rex a Saladino ſuperioribus annis pulſus: hoc anno(hieroſolymoꝝ regni iuribus Rychardo Angloruꝫ re gi permiſſis) Cyprū inſulam ab eodē Rychardo in recūpēſationē recepit: atqꝫ hoc i195 modo inſule ꝓpter eius antiquā regiſ nominis dignitatē: regni titulum dedit: ſibiqꝫ ac poſteris ſuis vſqꝫ in annū dn̄i. 1460. ꝑ annos ducētos ſeptuagintquinqꝫ obtinuit ea nāqꝫ inſula olim cadētibus rebus ro. diu ſub grecoꝝ imperio fuit: quos paulo an te ſupra dictus Rychardꝰ Angloꝝ rex cū inſula hoc modo deiecit. Cum enim idem Nychardus Hieroſolymā cum claſſe peteret: tēpeſtate coactus Cyprianū portū ingreſſus ē: ſed cū a grecis repelleret̉: arma que in Barbaros parauerat: in ipſos v̓tit: eiſqꝫ inſulā abſtulit: quā firmo ſuoꝝ preſidio munitā Guidoni huic hieroſolymoꝝ regi ꝑmiſit. poſt varias aūt regū ſucceſſiones ad duos fratreſ regnū peruenit: quoꝝ alter Petruſ nomine claſſe inſtructa cū cathelanis galliſqꝫ Alexandriā vrbē inuaſit

Anno Didi Chrini ¶ Liber .XII. Benricusq ingreſſuſqꝫ vrbem mediam diripuit. Inde igni appoſito preda ingenti ditatus aufugit. Qui paulopoſt inſule ingreſſum a fratre proprio interfectus eſt. De huius āt regni ſucceſſu ⁊ progreſſu infra dicemus cum de regibus ſuis paſſim tractabimꝰ. Papa. 185. Annocentius tertius papa: patria campanus: patre Trāſimūdo Ananino ex infima plebe nato: papatum poſt Celeſtinum accipiens: ſedit annis. 1g. G57 1198 men. 4. ⁊ diebus. 24. Uir certe in omni genere vite probatiſſimus atqꝫ doctiſſimus. Qui a primeua etate Pariſius litteris operam dedit: vbi tantum ꝓfecit: vt poſtmodum multa librorum volumina compoſuerit. Scripſit enim inter cetera li bros tres: vnum de miſeria conditionis humane. ſecundum de miſſa: ⁊ tertium de baptiſmi ſacramento. Sed ⁊ ſuper pſalmos penitētiales tractatus habuit: edidit ⁊ ſermones temporibus ac diebus ſolennibus accommodatos. Decretales antiquas compoſuit: ſanciuitqꝫ ac obſeruari mandauit: in quibus multas improbat hęreſes: ſicut in voluminis principio habetur. Eius autem opera ⁊ impēſa hoſpitale ſancti Spiritus conditum ⁊ magnis prouentibus auctum fuiſſe conſtat. Baſilicam ſancti Siſti vetuſtate collabentem reſtituit: vniuerſis eccleſijs: que in vrbe erant pro conficiendis calicibus: argenti libram vnam dedit: ⁊ altare beati Petri plurimum orna uit: verum dum Peruſiſ tollende diſcordie cauſa: que inter Genuenſes Piſanoſqꝫ vigebat: profectus eſſet ibidem in pace quieuit. Hic ordinem noſtrum eremitarum ſancti Auguſti ſub tutela apoſtolica primum ſuſcepit: ſicut patet ex indulto: quod in cipit: Solet annuere. Ioannes Angloꝝ rex: hoc ipſo anno Rychardo eius fratre ex telo catapulte interfecto: Anglie regnum ſuſcepit: cui cum poſtea Ludouicus francoꝝ rex maximum intuliſſet bellum. Ioannes auxilio diuino vſurus: ſtatim Angliam Hyberniamqꝫ ro. eccleſie vectigales fecit. Nam centum auri marchas quot annis ſe eidem ſoluturuꝫ ſi ab eius impetu(dominus liberaret eum) pollicitus eſt. Et victoria parta: poſtea aliquādiu ſeruatum eſt. Ioannes bonus natione Mantuanus: ordinis eremitarum ſancti Auguſtini inſtaurator ⁊ pater: hiſdem temporibus cum multis annis in Flaminia(ꝙͣmaxime) ⁊ vm bria vitam religioſam ducens multa cenobia erexiſſet: ⁊ religionem ipſam labefactatam verbo ⁊ exemplo erexiſſet: apud Mantuam reuerſus: miraculorum gloria clarus habitus eſt: de cuius vita multa ⁊ incredibilia(quaſi non credētibus) ſcripta habent̉: que ſi oīa enarrare vellē: ordinis ſuſcepti ⁊ voluminis modū excederem: ſꝫ hec pauca ad multorum edificationem ſcripta ſufficiant. Mortuo namqꝫ eius pr̄e: Hic Ioannes bonus cum eſſet etate floridus per annos multos lubricis hyſtrionibus inheſit. Quod mater que Bona vocabatur animaduertens preces cum lachry mis ad dominum indeſinenter effundebat. Cuius preces dominus ſuſcepit: ⁊ filiuꝫ pereuntem graui morbo percuſſit. Cunqꝫ Ioannes bonus vite ſue diſcrimen haud parum pertimeſceret: votum vouit: ſi priſtine ſanitati redderetur: deo in habitu religioſo ſe perpetuo deſeruiturū. Qui vbi ſanitatem adeptus eſt: cū diligentē ꝯfeſſio ne vrbis ep̄o feciſſet matre iam defuncta oēs ſb̓e eius facultates vendidit: ⁊ pauperibus erogauit. Nihil ſibi oīo reſeruans. Sicqꝫ nudus ⁊ Chriſti ſpe ac fide armatꝰ ſtatim in Flaminiam haud procul a Ceſena vrbe ſb̓ quodā ſpecū cōceſſit: vbi mirū ī modum corpus ſuū affligēs: maximū ſibi ſanctitatis nomen ꝯparauit. Indeqꝫ ſuſce pto religionis eremitarū habitu adeo in principio carnalibus incēdijs pulſatꝰ fuit: vt parū abfuerit: quin a ꝓpoſito ſancto retrocederet. Sꝫ miles Chriſti manum mit tēs ad fortia doloris incēdio: carnis extinxit incēdiū. Nam arūdinē ſuſcipiens ī mul tas diuiſit particulas: eaſqꝫ peracutas ſub vnguibus infigens taliter ſuꝑ lapidē con tudit: vt vſqꝫ ad ſummitate digitoꝝ infigerent. Quo vehementiſſimo dolore exani mis in terrā cadēs tribus diebus noctibuſqꝫ eo modo permāſit. Uerū pius dn̄s ſer uuꝫ ſuuꝫ nō deſeruit. ſed ꝑ viſum ei apparēs adhortatus ē euꝫ dicēs: Quia bene cepiſti optime vitā ꝯſumabis: nec deinceps vllo pulſaberis vitio. Elapſaqꝫ viſione oī prorſus dolore alienū ſe ſenſit. ⁊ gr̄as deo agens immēſas credibili poſtmodū abſtinētia vſqꝫ ad mortē corpus ſuū afflixit. Eius aūt exēplo ꝑ totā Flaminiā ⁊ Umbriā nō mō eremite ſꝫ ⁊ ſeculares ad eū ꝯfluxere: quē et pr̄em ducēqꝫ ꝯſtituere. Audiēs

Anno .XII. Chriſti ¶ Liber Henricus quintꝰ autem tunc celebre nomen beati Gulielmi olim Aquitanie ducis in Galliam ordinem eremitarum diui Auguſtini labefactatum moribus ⁊ inſtitutis ac edificiſs plu rimum inſtauraſſe eius exēplo incenſus innumerabilia pene per Flaminiā ⁊ Umbriam ordinis ſui erexit monaſteria: qua propter ad eum tanꝙͣ patrem omnes certa tim currere ceperunt eremite. Quod ille cernens magis exemplo ꝙͣ verbo ordinis inſtituta reſarcire ⁊ reſtituere curauit. Eam ob rem aucta religione in eiſdeꝫ prouin cijs extunc(vt fit) ab ipſo inſtauratore ⁊ reformatore fratres zābonite non diui Au guſtini vulgo appallare cepit. Tādemqꝫ cum annis quinquaginta ⁊ eo amplius in Flaminia manſiſſet diuino nutu in patriam reuerſus plenus operibus bonis extra Mantuam ſibi monaſterio a ciuibus conſtructo migrauit ad dominuꝫ. Cuius ſanctiſſimum corpus intra vrbem tranſlatuꝫ in monaſterio ſancte Agnetis ſummo ſer uatur honore: ad cuius tumbam magna quottidie ſigna fiunt. Huius autem ſancti viri ⁊ patris Ioannis boni inter celebres: preſtanteſqꝫ diſcipulos: Seraphicū Frā ciſcum(ſanctiſſimi ordinis minorum conditorem) fuiſſe conſtat. Sed nec dubitetꝭ quin forte ignaris huius rei execranda plurimum talis videatur ſcriptura: quibus omiſſa Uicentij: Gallij: Hiſtorici teſtificatione: qui ⁊ ſi trigeſimo ipſius hiſtoriaruꝫ libro cꝰ 98º. referat diuum Franciſcum fuiſſe eremitam. ⁊ cum baculo pedibuſqꝫ cal ciatis ⁊ corrigia cinctum inceſſiſſe: non tamen huius diſcipulum fuiſſe conteſtatus eſt. Hoc nos vno veriſſimo comprobamus teſtimonio: ꝙ apud Mantuam vbi ſanctiſſimum viri ſancti extat corpus: ⁊ relique veſtimentorum eius reliquie. Tabellariſ ēt inter antiquiſſimas monaſterij ſcripturas cirographum aliquando viſuꝫ eſt conteſtans beatmm Franciſcum de Aſiſio profeſſionem eremiticam emiſiſſe in ma nibus fratris Ioannis boni eremite Mantuani. ¶ Uiri diſciplinis excellētes. Papias lumbardus in latina lingua egregie eruditꝰ: per hec tēpora floruit. Qui preter vocabula latina: que in ordinem redegit: etiam de ordine dicēdi optime ſcripſit: atqꝫ epiſtolas accuratiſſimas elegantes compoſuit. Hlymandus Frigidi montis monachus: ⁊ ipſe in Gallijs) in agro beluacenſi: religio ne ⁊ doctrina clarus fuit: qui diligenti cura de omnibus rebus geſtis chronicam ab initio mundi vſqꝫ ad hec tempora compoſuit Gnernerus alias Hyrnerius illuſtris vir: iuriſqꝫ ciuilis conſultiſſimus: per id ipſum tempus Rome ⁊ Bononie docendo maximo fuit in precio. Qui teſtāte Odifredo legum doctore in. l. ius ciuile. ff. de iuſti. ⁊ iure. primus omnium ſine doctore leges ciuiles aperuit: ⁊ gloſas addidit. vnde iuris lucerna cognomentum promeruit: eo ꝙ eius ſcientie primus illuminator extiterit. Placentinus etiam celeberrimus iuriſperitus tempeſtate iſtac fuit: qui ipſo referēte ſuper. C. de inſtitutionibus apud Peſſulanum montem ſummam ſuam non minus doctam ꝙͣ vtilem edidit: que incipit: Cum eſſet Mātue. Ioannes Boſianus patria Cremonenſis Azonis preceptor: ⁊ ipſe Odifredo teſte ī l. i. in princpio. ff. hoc ipſo tempore ſummam breue ſuꝑ pandetis cōpoſuit: quā ideꝫ Odifredus vētoſam nominat. Conſcripſit tamen ſuꝑ. C. lecturā perutilem. Martinꝰ ſil̓iter boſianus ⁊ Cremonēſis eiuſdē ꝓfeſſionis doctor: de quo(vt aiūt) in gloſis perſepe fit mētio ipſo tēpore floruit: que ēt Angelꝰ de Peruſio ob ingeni magnitudinē lucernam iuris ⁊ mundi ſpeculum appellat. Azonē preterea pr̄ia Bononiēſem: virū vtiqꝫ inſigne: ac nobilis: magniqꝫ ingenij con ſultiſſimum Ioānis boſiani auditorē: his diebus clarū fuiſſe ꝯſtat. Qui in legibus optimos ꝯfecit apparatus: ſummāqꝫ celebrē edidit: que apud oēs magno habetur ī precio. Additiones preterea in nonnullis ſummis inſertas fecit. Poſt ſummam ma gnos etiam apparatus ſuꝑ Digeſto veteri ⁊ Codice edidit. Hunc Azonem Baldꝰ in lege contractus. C. de fi. inſtru. fonteꝫ legum ⁊ electionis vas velut alter Paulus ¶ Explicit Liber duodecimus. fuiſſe dixit. Fratris Iacobi Philippi Bergomenſis ordinis fratrum Eremitarum diui Augu. ſtini in omnimoda hiſtoria nouiſſime congeſta. Chronicarum ſupplementuꝫ appel lata. Riber Certiuſdecimus feliciter incipit.
Oūd

Anno .XIII. abidi Ebrini ¶ Liber Anrico igitur mortuo maxima in ter electores orta eſt diſſenſio: cū alij Philippū Suſanie principem ⁊ Ethrurie ducem Henrici Germanum: quem idē Hēricus moriens filij Federici tutorem reliquerat. Alij Othonē 6399 ir00 Saxonie regem Lotharij olim imperatoris pronepotem elegiſſent. Innocentius vero pontifex: quia ꝯſtabat Henricum ⁊ Federicum patrē ꝯtra ro. inſaniſſe eccleſiam. Othoneꝫ impera torē pronunciauit. Philippus vero ira ſuccēſus: arma parat: ac Scōtra Othoneꝫ Philippo francoꝝ rege fauēte in expeditioneꝫ prodit. Otho quoqꝫ compoſito exercitu vna cū Ioanne Anglorum rege pugnandi copiam facit: fiuntqꝫ ſingularia certamina: poſtremo cum Innocētis omnes excom municaſſet: qui Philippicas partes ſequerentur: res ad ſanitatem reducitur. Pace autem facta. Philippus romanoꝝ imperator fieri curat. Obtentoqꝫ in Germaniaꝫ imperio. Tertiuſdecimus Germanoꝝ imperator deſignatur: ⁊ imperauit annis. 9. quem poſtmodum Altigranus Turingie princeps(multis in ſuā ſententiā tractisʳ circunuenit ⁊ interfecit. Quo ſublato pax conſecuta eſt. Federicus eius nominis ſecundus Henrici imperatoris ex Conſtantia olim monacha profeſſa vxore/ filius defuncto patre paruulus in Apulie regnum ſucceſſit: cuiꝰ mater Conſtantia cum videret ob mortem viri cuncta tumultū repleri: preter conditionem ſexus Sicilie regnum eis Farum ⁊ vltra ad propulſandam vim hoſtium firmo preſidio communiuit. Ordo Carmelitarum: per hoc ipſum tempus in Syria apud Carmelum montem ab Alberto hieroſolymitano patriarcha inſtituit̉: cui regulam ſuo iure confectā obſeruandam primo tradidit. Ipſiuſqꝫ ordinis fratribus habitū conſtituens. Capuaꝫ ſu periorem ex ſyrico largis virgis albis.ſ. ⁊ griſeis circulataꝫ more Helye ꝓphete(vt tradunt pro habitu deferendam conceſſit. Quē tamē ordineꝫ(a multis impugnatū ⁊ aliquando perſecutum) cum Honorius pontifex eius nominis quartus non ſatis probatum conſpiceret deuotione motus: primo ſui pontificatus anno(mutatis pri clamydibus circulatis ob honoreꝫ virginis Marie in albas) ſub titulo v̓ginis Ma rie de monte Carmello confirmauit ⁊ approbauit. ¶ Imperium grecorum in gallos tranſfertur Balduinus natione gallus Flandrēſis comes: hoc anno Alexio Conſtinopolitano imperatore: ⁊ Iſaac eius filio morte ſublatis: grecorum imperiū trāſtulit in gallos: ⁊ imperauit annis. 5. Diſcordātibus enim de imperio Iſaac imperatore ⁊ eius fratre Alexio viro vtiqꝫ perditiſſimo: ꝗ̄ cū eſſet Iſaac etate minor: tamē eum indulgētiſſime tractabat: adeo vt Petri imperij nomē nihil ei deeſſet. Quemqꝫ ēt ſua teme ritate a turcis captū idem Iſaac ingenti pecunia redemit. Sed is peſſimus vir poſt ingētia beneficia fratrem dolo cepit: ⁊ excecatū miſit in carcerē. Idem quoqꝫ in Ale xium eius filiū duodecim annos agentē feciſſet niſi fuga: ſaluteꝫ ſibi queſiuiſſet: quo audito Philippus francoꝝ rex Balduinū hunc Flādrie comitem ⁊ Henricū ſancti Pauli: ⁊ Ludouicum Sabandie ducē cum exercitu Uenetias miſit: ⁊ cū eiſdē Ue netis copias iungens. Cōſtantinopolim tandē applicuerūt: quam ſexaginta ⁊ octo dies ſumma vi oppugnātes tandē ceperūt: ⁊ in ſuā poteſtatem cū vniuerſo imperio redigerūt. Capta igitur vrbe proceres predicti cū Bonifacio mōteferrato Theſſalie rege quindecim viros ex omni eorum exercitu delegerunt: qui vrbis imperatorem ⁊ patriarchaꝫ aſſumerent: eo ſcilicet pacto: vt ſi imperator Venetus non eſſet: ipſi veneti patriarcham haberent: quem romanus pontifex cōfirmaret. Quamobrem Balduinus hic facto ſcrutinio: ſumma concordia ab omnibus imperator decla ratus. ⁊ Thomas Maurocenus Uenetus in patriarcham aſſumptus: ſtatim nouū imperatorē inūctum coronauit. Eo itaqꝫ coronato: proceres vniuerſa imperiſ domi nia(preter Andrinopolim) intra annum recepere. Quibus geſtis quarta pars opp dorum captorum Uenetis aſſignata ē: que omnes inſulas Egei maris continebat: ī inter quas Creta ⁊ Euboya: quam Nigropontū dicimus: ⁊ alie minores erant: ſꝫ

Anno XIII. Chriſti Mūd ¶ Liber quia Creta nomine Bonifacij tenebatur(ab Iſaac iam ſibi dono data) Balduin imperator eum Theſſalie regem confirmatū hortatus eſt: vt accepta pecunia Cretam Venetis relinqueret: quod ⁊ factum eſt: ac ſic Ueneti Cretam vſqꝫ in preſens obtinuere. Thomas autem patriarcha Romam confirmatarus veniens Grecoruꝫ eccleſiam Innocentio tertio ſubiectam omnibus fecit. ¶ Tartarorum regni principium. Oauid quidam ignobili familia natus Tartaroꝝ gͣctis rex vir quidē magnanimis: ꝑ hec tempora ex iudici montibus vna cum omnibus ſue ditionis viris ac mulieribꝰ hoſtili animo egreſſus: per vicinas vrbes predas ex ſpolia multa exegit: quibus allectis inde parthos petijt: pariqꝫ terrore Mediā: Aſſyriam: Perſiam: Armeniam: ⁊ Sarmatas non logo tēpore peruadens circa Medolis paludis littora conceſſit: Ibiqꝫ accolis ſuis ſedes cōſtituit. Petrus zianus Sebaſtiani quondā ducis filius: quadrageſimuſquintus Uenetoruꝫ 1204 dux: poſt Arricū: vel Henricum creatus ducauit annis. 22. Hic Corciraꝫ nunc Eor phū dictum: Motonum: Coronūqꝫ inſulas in Uenetoꝝ redegit poteſtatem: Sꝫ cū obire publice oīa nō poſſet: priuatis etiam ciuibꝰ negociū rei maritime dedit: ꝗ mul tas inſulas occupauere: inter que fuere Galipolis: Naxo: Paromola: Herinea: Andro: Euripus: Tinaſmichole: Schyron: Scopulus ⁊ Stalimenus: atqꝫ alie multer Cretā etiam paulo ante a Bonifacio mōteferrato emptam rebellantē armis in fide cōtinuit: eamqꝫ in Colonie formā redegit: miſſis eo ciuibus: ꝗ Cretenſes in officio ꝯtinerent. Hic ſacellum in ſancti Marci pallacio ad honorē diui Nicolai miro ornatu extruxit. Cōſtantiam Tancredi Sicilie regis filiam duxit vxorem: ex qua etiā complures ſuſcepit filios. Cunqꝫ poſtremo ſenio confectus eēt: dn̄io ſe abdicās pau lopoſt vita exceſſit: ⁊ apud ſanctum Georgium maiorem Venetijs in ſepulchro pa terno ſepultus eſt. Hēricus natione Gallus: hoc anno Balduino eius fratre defuncto: in imperio Con ſtātinopolitano ſuccedēs: imperauit annis. ii. Hic ſuſcepto imperio vna cū Bonifa cio mōteferrato Marchione: ⁊ Theſſalie rege Andrinopolim vrbem diui obſedit quo audito Ualachi gens olim romana vltra Danubiſ rip̄am ſita: Bulgariſqꝫ vici na cū magnis copijs accerſiti Andrinopolim duxere. Qua ob cauſam Heniicus ⁊ Bonifacius obſidione ſoluta. Conſtantinopolim mox petiere. Dominicꝰ vir ſanctitate doctrina ac virtute omni incōparabilis atqꝫ religionis quaſi matutinuꝫ ſydus in caligura Hiſpanie pago natus: ꝑ hoc tēpus ex canonico regu i207 lari ordinis diui Auguſtini adeo vocatus: aſſumptis ſecum duodecim fratribus ſo cijs predicatoꝝ ordinē incredibili feruore inſtituit: quo diuinitus inſtituto: ab glorioſa dei genitrice Maria etiā religionis ipſius habitum accepit. Cuius pater exi ſtens: cū procurante Innocentio tertio pontifice ſummo hereſim apud Toloſaꝫ ab ortam mira celeritate compeſcuiſſet: atqꝫ alia plurima virtutis ⁊ ſanctitatis opera infatigabiliter vbiqꝫ geſſiſſet: ab Honorio pōtifice tertio(vt infra dicemꝰ) ip̄ius ordinis ꝯfirmationē obtinere ꝓmeruit: quo ꝯfirmato cū innumerabilia pene monaſte ria erexiſſet. tādē anno ſalutis noſtre. i23º. apd̓ Bononiā ſciētia ⁊ miraculis clarus: nonis Auguſti migrauit ad dn̄m: quē poſtea Gregorius nonus in ſanctorum nume ro aſcripſit Frāciſcus ex Aſiſio ortus diui Ioānis boni Mātuani eremite diſcipulus: vir vtiqꝫ Seraphicus atqꝫ diuinꝰ. pr̄ ⁊ ordinis minoꝝ inſtitutor ⁊ dux: hoc ip̄o anno terrena oīo deſpiciēs Chriſtū in oī vita ſecutꝰ ē. Hic quippe religionis habitū a beato Ioā ne bono eremita ſuſcepto: vt eius ꝓfeſſionis cyrographo ꝯſtat: cū aliquādiu pedibꝰ calciatꝭ ⁊ corrigia cinctꝰ inceſſiſſet: ſentētie dominice maxime memor dicētis: Qui nō renūciat oībus q̄ poſſidet ⁊ habet: nō pōt eē meus diſcipulus: atqꝫ illud ꝙ diſcipulos ad predicandū mittens p̄cepit: vt neqꝫ aurū vel argentū poſſideant: aut ne pe ram vel ſacculum: neue virgam ſiue calciamenta: aut certe duas tunicas haberent: abiectis oībus tunicā incultā ⁊ cōtemptibilē fune precintam induens: nouū mox or dinem ꝯſtituit: ⁊ velut Sol in orbe radians chriſtianā religionē plurimum illumi nauit. Cunqꝫ fratribus nouā regulam dediſſet: ⁊ Mhriſti ſtigmatibus inſignitꝰ eētꝰ

Anno .XIII. Oūdi Fprin ¶ Liber Otho 4º apud Aſſium vrbē ſuam anno ſalutis. i227. quarto nonas octobrias migrauit ad dominum: quē biennio poſt: auditis crebris eius miraculis Gregorius nonus magno prius ob eam rem ꝯuentu habito in numerum ſancttorum ſtatim retulit. Tho eius noīs quartus Saxonie dux: hoc anno cū Philippus imperator 640s 1209 o a comite palatino interceptus fuiſſet. Imperator a germanis electus im perauit annis. 3 Qui ſtatim Romā ꝓficiſcens ab Innocētio pontfice coro nat̉: quo facto in romanos ſeuire ac ꝯtra eos pugnare cepit. Sed bello aliquandiu ſedato ex vrbe pulſus ē: ꝓpter quod ſtatim ꝯtra pōtificis voluntatē ⁊ ip̄ius iniuriā in Federicū adoleſcentē imperatoris filiū expeditionē ſumpſit. Quarto multis eiuſ regni Sicilie oppidis vi captis: ⁊ regnū ipſum occupauit: ꝓpter qd̓ pōtifex eodē an no ꝯcilio Rome habito: cū ab imperio abrogauit. Eius enim ꝓpter vaphrū ingeniū Otho Italie carus: nec acceptus erat. Unde auxiliātibus in primus oībus Italie principibus. pontifex eidē maximam intulit cladē: quo fuſo ⁊ fugato: de eo breui vi ctoriam obtinuit: ex quo factū ē vt Boemie rex: ceteriqꝫ electores Federicū ſecūdū Sicilie regem vigeſimū agentē annū romanoꝝ imperatorē deligerent. Otho auteꝫ paterno regno ꝯſulturus in Germaniā e veſtigio rediſt: vbi poſtea a Philippo frar corum rege apud Belgas ſuperatus: ac tandē interfectus ē. Uerum ꝓpter diſſenſio nē deligēdi imperatorē: Itali neqꝫ precedentē Phillippū: neqꝫ hunc Othonē ad nu merū imperatoꝝ admittūt: preter id tantum temporis: quod inter coronationem ⁊ depoſitionem huius Othonis interfuit: per reliquum vero tempus eorundem imperatorum vacaſſe imperium ſcribunt. Eſtenſium Marchionum ortus. Oldrandinus primus Eſtenſium Marchio. ⁊ Ferrarie etiam(vt aiunt) princeps: vir nobiliſſimus: ⁊ in bellicis rebus admodum ſtrenuus: eloquentiſſimuſqꝫ ac virtu tibus plurimis ornatꝰ: hoc anno cum eſſet etate grandeuus Ferrarie diem obijt. Hic enim patrem Obizonem habuit: qui fuit Reginaldi: qui fuit Azonis Mathil dis glorioſe comitiſſe maritus: quem quia prioris viri conſanguineus fuerat: ⁊ ſibi quarto gradu coniunctus erat ignorans acceperat virum. Mandante Gregorio pō tifice ſeptimo repudiauit. Hec enim preſtantiſſima Eſtenſium familia(vt ex chroni ca Pauli Marri elicere potuimus) vna cum comitibus ſancti Bonifacij ſemper ve tuſtiſſima ac inſigniſſima fuit: que ex troianorum principe Marco(qui in Ciſalpina Gallia vrbem ex ſuo nomine condidit) origineꝫ duxit. Bonifacius autem ſancti Bonifaciſ comes: Uerone ⁊ multorum oppidorum nobiliſſimus princeps: eo ipſo anno cum Oldrandino Eſtenſe viam vniuerſe carnis ingreſſus eſt. Ricardinus vero comes ipſius Bonifacij gnatus patri ſuccedens regnauit annis vi ginti. Hic itaqꝫ apud Ueronam magiſtratu ſuſcepto: gubernationeꝫ reipublice immutare ⁊ reformare cepit. Quamobrem multos diuerſe factionis principes: ⁊ potiſ ſimum nobiles de Monticelles viros potentiſſimos tum in exiliū egit. Qui nobi les infenſi: poſt aliquot annos: ⁊ ipſi inſidias Ricardino tendentes: tādem anno do mini. 1231º. ipſum conprehenderunt: ⁊ perpetuo carceri mancipauerunt: ⁊ vniuerſis comitibus Uerona pulſis: vrbis dominum ſibi vendicauerunt. Sed nec ipſi quidē deficiente preſidio diutius in dommino perſtiterunt: qͥa ab aduocatis viris potentiſſi mis eiecti: vrbis dominium per quinqꝫ annos eis reliquerunt Azo preterea Eſtenſium Marchio Oldrandini primi Marchionis filius patri ſuc ceſſit. Uir ſane catholicus: ⁊ eccleſie romane acerrimus propugnator: atqꝫ defenſor: qui contra Federicum imperatorem romane eccleſie perſecutorem quoad vixit durum geſſit bllum: quamobrem cum Ferrariam que ab eccleſia romana ad imperatorem defecerat: recepiſſet ipſam Gregorius pontifex nonus eidem ⁊ ſucceſſoribus eccleſie nomine gubernandam commiſit. Ipſam quoqꝫ vrbem Mathildis comitiſſa Uenetorum Rauenatiumqꝫ auxilio ab Hērico tertio eccleſie hoſte occupatam ſibi ſubegerat. Et ꝓpterea de inceps vſqꝫ ad hunc Azonem. Marchiones Eſtē ſes ea in vrbe amicitijs ⁊ diuitijs potentiſſimi fuerunt.

Anno Liber .XIII. Chriſti Oūd Federicus ẜus Edericus eius noīs ſecūduſ tertiuſdecimꝰ germāoꝝ īꝑator: hoc āno Otho ne p̄dicto imꝑij titulis priuato ab electoribus eius loco ſurrogatus: ⁊ ab k 6411 Honorio pōtifice corōatꝰ imꝑauit ānis. 33. Quo coronato: ⁊ ꝯfirmato eo pōtifice ꝓcurāte in Sicilie regnū reſtitutꝰ ē. Sed a maioribus ſuis mīme degenerans: vbi imꝑator appellatus ē: ilico in romanā eccleſiā inſanire: oīaqꝫ lacerare ac rape cepit: ꝑꝑ qd̓ anathēate notatus/ imꝑij dignitate priuatus ē. Sed ille flocipendens pōtificis maieſtatē āplius ꝙͣ ꝯſueuiſſet crudeſcere cepit. Et p̄latos ex gallia redeūtes in liuorē pontificis a piſanis pyratiſ apud Melorā inſulā intercipi iuſſit atqꝫ ſubmergi. Indeqꝫ Henricū filiū ꝓpter ſuſpitionē affectati regni in carcerem trudi ⁊ mactari fecit. Peniqꝫ cū ml̓tas italie ciuitates ſtudio partiū: guelphoꝝ vꝫ ⁊ gibellinoꝝ impleſſet atqꝫ ex hoc multas vrbes que pontificis partes ſequebātur vexaſſet in Appuliā traiiciēs graui morbo laborare cepit. Cunqꝫ conualeſcere cepiſſet: a Manfredo filio ex ācilla ſuſcepto: quē Tarenti p̄fecerat: ſuffocatus interiſt. Hic ſceleſtus quoad vixit: auo Federico Barbaroſſo immanior fuit. ⁊ multa ī Honoriū pōtificē ⁊ Gregoriū nonū machinatus ē: ꝑꝑ qd̓ multis fuit agitatus ca lamitatibꝰ. Et prīo: ꝗa Hericū filiū ſuū quē ſibi Cōſtatia regiſ Aragonū filia vxor peperat(vt dixiuſ) ſuſpitōe affectati regni ſiue(vt alij volūt) zelotipie zelo ī carcer̄ necauit. Inde apd̓ Parmā vrbē p̄lio ſuꝑatuſ: coronā ⁊ ditiſſima impedimēta. ⁊ de cem milia milites ferro occiſos amiſit. Alterqꝫ filiuſ legitimo matrimonio ex eadē vxore genitus noīe Eniſius a Bononiēſibus quoruꝫ infeſtabat agrum occiſus ē. Hic Conradum filium: quem ex Iola Ioānis hieroſolymitani regis filia vxoreꝫ ſuſceꝑat: rerum omnium ſuarū reliquit heredem: quem nihilominus idem Manfredus veneno ſuſtulit. Himilinus ſarracenorum apud Aphrycam dux. Uir quideꝫ fortiſſimus: hoc anno maxima claſſe comparata in citeriorē hiſpaniam traiecit. ⁊ primo apud Tolletum vrbem inſignem ſtatione firmata eādeꝫ infenſiſſime oppugnar̄ cepit. Indeqꝫ vni uerſam hiſpaniā peruagatus: oīa cedibus ⁊ populationibus ꝯpleuit. Qua calami tate reges Caſtelle ⁊ Aragonie: Portugallie: ac Nauarie comiti: copias ſimul iur xere. ⁊ contra Sarracenum congreſſi maximam de eo victoriā conſecuti ſunt: qui nil eidem preter Granatam reliquere. Almericus quidā hereticus. vir ſane callidus ⁊ doctꝰ: hoc āno eā ob rē apud galliain p̄cio exiſtēs(a dyabolo ſeductus) inſanire ⁊ delirare cepit. ⁊ inter ceteros ſue verſanie errores affirmabat ideas q̄ ſūt in mēte diuina. ⁊ creare: ⁊ creari: cum in mēte diuina: teſte patre Auguſtino nil niſi eternū ⁊ incommutabile ſit. Ricebat p̄ terea nullum peccatum imputari poſſe in caritate conſtitutis. Quibus erroribus apud Pariſium damnatus: cuꝫ ſectatoribus ſuis exuſtus eſt. Symon comes Pontiſfortis vir chriſtianiſſimus hiſdē hereſum tumultibꝰ in p̄cio maxīo fuit: q̄ inter cetera ꝯtra hereſes iſtas velut alter Carolꝰ magnus. nō tm̄ ver borū diſceptatiōibꝰ cum ep̄is ali ſqꝫ doctiſſimiſ viris ⁊ btō Dn̄ico diſputātibus ſed etiam armis fortiter egit: quem ad centum milia hereticorum cum octo milibus catholicis fudiſſe ⁊ fugaſſe ferunt. Synodus maxima hoc anno apud Lateranum ab Innocentio pontifice pro recuperanda Hieroſolyma celebratur: vbi interfuerunt mille ⁊ trecenti prelati cū hie roſolymitano ⁊ Conſtantinopolitano patriarchis ¶ Affuere etiam alij greci ⁊ ro mani imperij legati. Regum quoqꝫ Hieruſalem. Francie. Hiſpanie. Anglie ⁊ Cy pri oratores. In qua multis habitis conſultationibus nihil aperte diſcerni potuit Uerum nonnulla decreta ibi relata fuere. Quibus tam laycorum ꝙͣ clericorum mores componerentur. Cruciferorum etiam ordo ea in Synodo ab ipſo Innocentio reſtituitur. Eo nanqꝫ tempore Albanienſium peſtifera hereſis ſurrexit. Que quidem tantam in populo Romano: cleroqꝫ ſeditionem induxit: quantam vnquaꝫ antea. Quamob

IXIII. Pudiᵐʰ. Ebrnū ¶ Liber Federicus ſecūdus rem pontifex multos cruce ſignatos impulit: contra eos arma ſumere. Quibus deuictis: cruciferorum ordinem iam ſopitum ⁊ pene extinctum inſtaurans multis priuilegijs ⁊ gratijs mirū in modū auxit. Eidē auteꝫ poſtmodū ordini In nocentius quartus deuotione affectus: apud Lugdunū exiſtens regulam edidit: ⁊ eiſdē religioſis obſeruādā tradidit. atqꝫ crucē ſēper ipſis religioſis in manibꝰ por tare precepit. Ipſius aūt ordinis auctorem ⁊ ducem beatū Quiriacum epiſcopuꝫ ⁊ martyrem tempore Helene imperatricis primum fuiſſe tradunt. Qui cum a Iu liano apoſtata cum innumerabilibus chriſtianis paſſus fuiſſet. idem ordo ad nihilum ferme vſqꝫ in preſens tempus redactus eſt. Petrus altiſiodorēſis Henrici imperatoris filius tertius gallorū in imperio cōſtan tinopolitano imꝑator: hoc āno patre ſublato imperiū ſuſcipiēs imperauit ānis. 9. Qui ſuſcepto imperio confeſtim vna cū Iola vxore Romaꝫ veniens ab Honorio tertio imperij coronā apud ſāctum Laurētium extra muros accepit. Qua ſuſcepta vna cū Ioāne cardinali de colūna legato a pōtifice declarato: ad res Aſie reformādas cum copijs ab Innocētio pontifice excitatis mox trāſiuit. Is enim Pe trus venetis in receſſu promiſit. Syrachium vrbē a Theodoro Epyrotarum du ce dolo captū recuperare. Miſit ergo Iolem imperatricem ⁊ cardinalem cōſtantinopolim. ⁊ ipſe Syrachium petijt: quā pluribus diebus oppugnauit. Sed cum ob munitionē vrbem capere nō poſſet: ſoluta obſidione ſub fide publica Theodo ri predicti: terra iter faciens in teterrimis mōtibus dolo ab eodem Theodoro ca ptus ī obſcuriſſimum carcerem coniectus eſt. ⁊ dum biennio in carcerem detineretur: Ioles vxor imperium prudenter adminiſtrauit. Onorius tertius papa: Americo ciue romāo genituſ Innocētio ſucceſſit h Qꝛ ſedit ānis decem: ⁊ mēſibus. 7. ⁊ diebus. i3. Uir ſane doctus(⁊ vt paſto rem decet) optimus. Qui pōtificatu inito īperiales titulos Federico ſecūdo contulit̓. Verum cum poſtmodum eccleſiaſtica iura ſibi vſurpaſſet: anathe64 6 k217 mate ab ipſo pōtifice primo notatus etiam īperij dignitate priuatus eſt. hic Petrum Altiſiodorenſem Cōſtatinopolitanum imperatorem coronauit. Ordines predicatorum ⁊ Minorum cōfirmauit. Ordinem vero noſtrum Eremitarum diui Auguſtini(prout innocētius fecere) protegēdum ſuſcepit hieroſolymorū regeꝫ Ioānem noīe ex Aſia Romam veniētem benigne ſuſcepit. Quem ⁊ multis mune ribus donatum in Angliam remiſit. Baſilicam diui Laurētij extra muros: ⁊ baſi licam ſācte Uiniane. necnō ⁊ Petri ſāctaſāctorum reſtituit. Edeſqꝫ Marij edificauit. ac decretales multas ipſe compoſuit. Et cum in omnibus bene: optimeqꝫ vitam duxiſſet. Tadem moriēs in baſilica ſācte Marie Maioris ſepelitur. Predicatorum ordo velut nouum ⁊ ſplēdidiſſimum ſydus: inter dēſiſſimas peccato rum tenebras a beato Dominico diuinitus ſub regula diui Auguſtini nouiter inſtitutus hoc āno poſt multas improborum impugnationes. Tādem ab Honorio pontifice: ipſo patre ⁊ fundatore Dominico inſtāte: ⁊ procurante auctoritate apo ſtolica approbatur ⁊ confirmatur. Increbuerat enim tūc ex hereticorum multitudine: ⁊ imperatorum temeritate: tāta clericorum ⁊ improborum virorum licentia vt nulla religionis facies in eccleſia dei cognoſceretur. Dixiſſes enim eo tunc om nes non modo chriſtianos: ſed etiam clericos ⁊ monachos in italia: aut inquilinos eſſe: aut ex extrema omnium nationum fece eo commigraſſe. Chriſtianorū itaqꝫ Dominus Ieſus Chriſtus turpitudine ⁊ calamitate commotus hunc potiſſimum ordinem predicatorum ⁊ minorum in vrbibus excitauit: vt collabētem chriſtianam religionem erigeret. ¶ Uerum quia luſco quidem illuceſcente ſoleetiam aer qui lucidus eſt nebuloſus videtur. Iccirco multi: quorum vita mala erat: ordines hos damnantes: ⁊ improbantes in eos proſilire ceperunt. ⁊ quo dam inſano liuore parciti: eos tanquam mendaces: ⁊ illuſores affirmabant. Et vrbibus pellendos eſſe dicebant. Vnde ⁊ eorum ſupplicationes: ⁊ preces ab ſynodo lateranenſi reiecte fuerūt. Et quia(vt ſcriptura ait) nō ē ſapī a: nō ē ꝯciliū

Anno Liber .XIII. Chriſti Oūd Federicus ẜus cōtra dominum Honorius primo ſui pontificatus āno in viſione diuū Dominicū cum multitudine fratrū in lateranēſi eccleſia vidit ip̄amqꝫ collabēteꝫ hūeris ſuſte tātem intellexit: vir optimus eā viſionē fore diuinā: ꝙ dominus nō materialem ec cleſiā: ſed catholicā collabētem per hunc ordinē erigere decreuerat. Ideo a ſe Ho minico ſtatī accerſito vna cū ꝯſēſu patrū ordinē hūc approbāſ ꝯfirmauit: ⁊ inter me dicātes ſupremū conſtituit. Hūc autē ordinē veluti fluuiū velociſſimū ex lucidiſſimo fonte Auguſtino emanatū ꝑpulchre tygridi tertio fluuio e paradyſi terreſtris fonte emanato cōparare poſſumus. Nā Tygris fluuius ẜm Ioſephū Vilach dr̄: quod ſonat acutū: eo ꝙ inter mundi flumina velociſſimus ⁊ impetuoſus ſit. Ita ⁊ hic ordo inter ceteros ꝯtra hereticos ꝙͣmaxīe extinguēdos impetuoſiſſimus audaciſſimuſqꝫ habitus ē. Dominicus āt cōfirmato etiā omni ratione ordine ſuo ſuperuixit annis ſex. Appropinquāte aūt exitus ſui die illud Ioānis apoſtoli ī apo calipſi dixit. Qui ſitit veniat ad Tygridis fluuiū velociſſimuꝫ. ⁊ qui vult accipiat aquā vite gratis. Quibus dictis ſponſus ⁊ ſponſa dicūt: Ueni: ⁊ migrauit ad dominuꝫ. Ip̄m aūt ordinē Raymūdus doctor Barchinonēſis ipſius diui Dominici cōſors ⁊ ſucceſſor. Poſtea vita ⁊ doctrina: atqꝫ ordinatiōibus mirū in modum auxit. Qui autē hūc ordinē: eccleſiamqꝫ dei ſāctitate ⁊ exēplo: ac ſcriptis cōtra hereti corū dogmata confirmauerūt p̄cipui fuerūt poſt Raymundū Petrus martyr Ue ronēſis: Thomas de Aqno: ⁊ Uincētius Ualētinus inter ſāctos relati. Reliꝗ āt Petrus de Tarātaſia Innocētius ꝗntus appellatꝰ. ac Benedictꝰ vndecimus pape. Ugo cardinalis Biblie poſtillator. Robertus anglicus. Nicolaus. Vgo gallꝰ Io. Dominici qui de cōceptione v̓gīs tractatū edidit. ⁊ Io. de Turecremata cardinales oēs: qui Io. p̄dicti multa ediderūt. Albertus aūt magnus Ratiſpon̄. ep̄us cū Durando: Petro de palude. Iacobo de Uoragine. Iacobo de Luſana. Marti no qui Martinianā cōpoſuit. Ultrico argētino. ⁊ Herbrodo bergomēſi ep̄o: atqꝫ Antonino florētino archiep̄o. Emerſer̄ etiā iſto in ordine alij innūerabiles docto res: quorū de nūero precipui fuere. Rogerius ⁊ Albertus brixiēſes: qui nonnulla edidere. Sed ⁊ Ioānes pariſiēſis. Bernardus de Glaromōte. Gulielmꝰ de Alco no. Ugo de Argētina. Thomas anglicus cū multis. Rayneriꝰ ⁊ Bartholomeus de Piſis. Uincēt iuſ burgūdus hiſtoricus. Petrus galluſ: qui cathologū pontificū ⁊ Bartholomeus Tridētinus qui legēdas ſāctoꝝ: atqꝫ Philippinus ferrariēſis hiſtorici. Habuit quoqꝫ ordo hic Guidonē Ariminēſem. Eonradū Eſculanū. An gelum de Bononia. Iacobum de Beneuēto: atqꝫ alios propemodum innumerabiles. Se quibus omnibus loco ſuo dicemus. DHieruſalē hoc āno a Cordirio magni Soldāi filio(obſidētibꝰ Damiatā chr̄ianis) fūditꝰ ꝗnta vice euertit̉: tēplū dn̄i tm̄mō ītegro relicto. Et cū ſepulchruꝫ dn̄i Ieſu violar̄ ſtatuiſſꝫ chr̄ianoꝝ p̄cibꝰ ab ſcelere ꝓhītꝰ ē. Capta āt Damiata a chr̄ianis in ſolēnitate purificatiōis: eo āno euoluto ī eiuſdē v̓gīs natiuitate ꝓ redēptiōe captiuoꝝ chriſtianoꝝ barbaris reddita fuit. Ludouicꝰ Philippi frācoꝝ regis filiꝰ: pr̄e hͦ āno d̓fūcto ī locū eiꝰ ſucceſſit. ⁊ r̄gnauit ānis. 4. hic.n. ſuſcepto regno ſtatī teſtam̄tariā pr̄is volūtatē adīpleuit: ꝗ Ioaniⁱ anglorū regi nuꝑ e hieroſolymana expeditiōe reuerſus. 60. milia libraꝝ argēti pariſi enſiū reliq̄rat. ⁊ totidē militie tēpli. Tātūdēqꝫ magr̄o hoſpitalis hieroſolyme. Ordinē aūt fratrū minorū hoc anno tertio kalen. decembris Honoriuſ pontifex diſ ficillime tandem confirmauit. Nouerat enim antiquus hoſtis hunc ordineꝫ in eccleſia dei futuꝝ feraciſſimuꝫ fore. Nam cum et ipſe ex fonte Auguſtino tanꝙͣ fluuius(vt p̄miſſū ē) emanauerit: optīe Eufrati fluuio cōparandū puto. ⁊ quideꝫ pulchre. Eufrates enim frugifer ſonat. ⁊ inter ceteros fluuios mēoratu plurimo celebris extat. Sic ⁊ ordo iſte: licet inter mēdicantes velut Euphrates inter quattu or flumina vltīus cēſeat̉. tamen ⁊ nūero: ⁊ fructu plurimo memoratu celebris ha betur. Hunc ſane ordinem diuus Franciſcus tanquam voluptatis ortum confecit: in quo quietius: ac ſecurius a mundi fluctibus ſe longatus: ſoli deo vacare poſſet. In quem quidem ortum Franciſcus ipſe beatus primo introiuit: vt re liquos ſpiritualibus ⁊ doctrine gratie aquis irrigaret. Ibidē ergo cōſtitutuſ diui

Anno .XIII. Mūdi Ehriit ¶ Liber Federicus ſecūdus no afflāte ſpiritu: celeſtem(vt ita dixerim) vite formam: ac regulam compoſuit: ac deſcripſit: ſeruādamqꝫ filios: ⁊ cōfratres ſuos verbo pariter ⁊ exēplo edocuit. Re gula aūt ⁊ vita fratrū minoruꝫ(vt ipſe ait) hec eſt. Domini noſtri Ieſu Chriſti ſan ctum euāgeliū obſeruare: viuedo in obediētia ſine ꝓprio: ⁊ in caſtitate vſqꝫ ad mor tem. Et cum innumerabiles ex hoc ortulo emerſerint viri qui ordinē ſignis ⁊ virtutibus ac dignitatibus decorarint: cū eos ꝓ viribus hoc in oꝑe mēorie trader̄ ve lim breuitati ſtudentes ad ordinis dignitatē exornādam: hos ſcilicet Ludouicuꝫ epiſcopum: Antonium Ulixbonēſem: Bonauēturam cardinalē: ⁊ Bernardinum ſenēſem inter ſanctos relatos. ⁊ Nicolaum eius nominis quartum. Alexādrū q tum: ac Sixtum quartum ſuperſtitem pontifices maxīos poſuiſſe hic ſat eſt. Glata virgo ſāctiſſima diui Frāciſci diſciplinis erudita his potiſſimū temporibus apud Aſiſiū vrbem ſuā: virtute ſāctitatis ⁊ gr̄e maxīo in precio hīta tanꝙͣ apis argumētoſa vberes ⁊ mellifluos virginū fructus in domini agro cū diuo eiꝰ pr̄e Frā ciſco ⁊ ipſa ꝓducere ſategit. Propter quod ⁊ Honorius ac Gregorius ſūmi potifi ces eam honoribus ⁊ gratijs plurimum proſecuti ſūt. Et cuꝫ ſācte vſqꝫ ad vite exi tum perſtitiſſet. Alexander quartus eam in ſanctarum cathalogo aggregauit. Heliſabeth quoqꝫ Ungarie regis filia Lathigraniqꝫ Turingie comitis vxor. ⁊ ip̄a ꝑ id tēpus bonis v̓tutibus a Gregorio pōtifice erudita tot ꝓtulit manipulos opeꝝ quot ab eo ſuſcepit ſemina p̄ceptorum: que ſpōſo Chriſto copulari deſyderās ter reni ſpōſi declinauit ꝯſortiū. Et mūdane glorie depoſitis veſtimētis: contēptaqꝫ di uitiarū ipſius iactātia: ſe mūdo prorſus ignobilē fecit. Ac tāꝙͣ cananea de fluxū ter rene ſolicitudīs liberata totis ſe viribus pietatiſ oꝑibus cōtulit: in ꝗbus optīe vſqꝫ ad mortem perſeuerans nō ſine ſanctitatis opinione quieuit in pace. Quamobrē Gregorius nonus in ſanctarū numero aſcribi mādavit. Iacobus teupullus patricius venetus quadrageſimuſſextus Venetorum dux: hoc āno Petro ꝯͣiano duci ſuffectꝰ ducauit āniſ. 20. ⁊ men. 8. Uir ſane deo ⁊ hoībus ca rus. Iuſticie amator: paciſqꝫ auctor ⁊ cōſeruator. Religioſorum etiam viroruꝫ mu nificus ⁊ protector. Propter quod fratres p̄dicatores: ⁊ minores ſummo cum deſyderio in vrbem perduxit: quos etiam mira liberalitate fouit. ac baſilicam ſancto rum Ioānis ⁊ Pauli martyrum ſūptuoſis operibus in formā que nūc cernitur ꝓ prijs impēſis redigere fecit. ⁊ eā ordini predicatorum excolēdam cōceſſit. In cuiꝰ valuis ſuum tādem corpus ſepeliri p̄cepit. Huius precibus ſenatuſ venetus. 25. tri remes Balduino gallo cōſtantinopolitano imperatori cōtra Uatarum grecuꝫ mi ſit. Qui ſuperato hoſte quattuor ⁊ viginti de eius claſſe intercepit. ⁊ vrbem obſidione liberauit. Propter quod Balduinus imperator ſenatui ſpōgiam ⁊ lāceam quibus dominus ⁊ ſaluator noſter Ieſu Chriſtus hinc potatus: inde vulneratuſ fuit: ⁊ crucis ligni maximam partem dedit: ⁊ ingentē pecuniam ſuſcepit. Hic cum Gregorij partes contra Federicum tueretur: ab eodem oppreſſus: maximis calamitatibus affectus fuit. Papa igꝰ Regorius nonus papa: natione Anagninus de Proſapia Innocentij ter tij pape Honorio ſuffectus: ſedit annis quattuordecim: ⁊ mēſibus. 3. Hic ſuſcepto pōtificatu Honorij predeceſſoris ſententiam in Federicum pro 6426 1227 latam confirmauit: ꝙ ad recuperandam Hieroſolymam proficiſci nollet. Propter quod Federicus inimicitias aduerſus pontificem ſtatim conſtituit. ⁊ cōꝑato exer citu in eum mittit: eūqꝫ in vrbe obſidens: magnam patrimonij partem occupauit: ac Romanos pene omnes pecunia corrupit. Bonis itaqꝫ a pontifice deficientibꝰ pontifex delatis per vrbem ſupplicando apoſtolorum capitibus populuꝫ ad com miſerationē in ipſum commouit: ac ſic tumultuantes Romanos in ſuā ſententiaꝫ traxit. Et adeo ut eos impulerit ꝓ eccleſia ⁊ pōtifice crucē ⁊ arma ſuſcipere. ac ve nientē Federicū ab vrbe ſūmouere. Federicus aūt ira ꝑcitus: ml̓tos captiuos va rijs cruciatibꝰ interfecit: ac multas eccl̓ie vrbes diripuit: ⁊ eaꝝ muros euertit: atqꝫ alia loca ferro ⁊ flāma vaſtauit. Quamobrem Gregorius concilium de abrogando Federico celebrauit. Sed re ab ipſo Federico cognita: vias omnes terra: mariqꝫ precluſit. Et quoſdam cardinales ac prelatos adiuuantibus Piſanis ſuis

Liber .XIII. Federicus ẜs in mari cepit ⁊ in carcere cōiecit. Qua ex re tātum dolorē Gregorius contraxit: vt nō diu poſtea ſuperuixerit. Hic Heliſabeth Ungarie regis filiam X ominicū predicatoꝝ ducem. ⁊ Antonium ordīs minoꝝ fratrem vltimo ſui pontificatꝰ anno in ſāctos retulit. Genuēſes ⁊ venetos ad co̓cordiam reuocauit: vtqꝫ deinceps in bellis gerēdis vtriſqꝫ impēſe cōes eſſent. ⁊ ſigna vtriuſqꝫ viciſſim ferrēt. Qui tādē multis qͣſſatus erunis quartodecimo ſui pōtificatus anno moritur. Terremotus maximi eo āno repente exorti. ⁊ adeo grādes: vt in montibus ſaluijs ad quinqꝫ hoīum milia periſſe dicant̉. Quo āno Friſia regio a marinis fluctibus pene tota ſubmerſa ē: vbi ad cētum milia hoīum demerſa refer ntur. Suardorum clariſſima Bergomēſium familia e germania tempore Federici Bar baroſſe delati quibuſqꝫ idem Federicus ciuitatis dominiū imperij noīe gubernā dum commiſerat: hoc anno ab Acoleis ⁊ lazaronibus potentiſſimis viris pro ec cleſia dominio ⁊ vrbe propellitur. Nam eo tempore ſeuiēte Federico predicto in ciſalpina gallia multos nobiles extores fecerat: ⁊ ſuos germāos in eorum bonis ⁊ loco ſuffecerat: inter quos hāc familiam diuitijs tum potētiſſimam ſurrogauīt vi bi prefecit. Eo enim tūc multe italie ciuitates iniere. Inter quas Cremona: Bergomum: Parma: Regium: Mutina: ⁊ Papia vſqꝫ ad hūc Federicum in imperij partibus ſtetere. Ludouicus predicti Ludouici regis frācorom filius hoc eodē āno: cum eſſet ānorū 1 frācis regnare cepit. ⁊ regnauit ānis. 4i. hic cum eſſet chriſtiane religiōis ardē tiſſimus emulator vigeſimo regni ſui anno copioſo chriſtianorum exercitu cōparato vna cum Roberto ⁊ Carolo fratribus contra ſarracenos nauigauit: qui primum Hanyata capta: ⁊ varijs inde preliſs cū ſarracenis proſpere geſtis ab eiſdē tādem ſuperatus ⁊ captus eſt. Pro cuius redēptione Danyatam reddi opus fuit. Poſtꝙͣ etiam ſepe ⁊ ſepius cum eiſdem ſarracenis proſpere dimicaſſet(morbo in exercitu ſuo preualēte) vna cum Ioāne filio ⁊ Martino patriarcha. ac nonnullis regni ſui proceibus interijt. Qui dum īfirmitate grauatus lecto decumberet. Gra tias deo agēs: ꝓ ſe ⁊ exercitu ſuo orans dicebat. Fac nos queſumus domine deuſ proſpera mūdi deſpicere: ⁊ nulla eius aduerſa formidar̄. Indeqꝫ: Eſto(inquit domine propicius plebi tue ⁊ quaꝫ tibi facis eē deuotam benigno refoue miſeratus auxilio. Poſtremo dum morti appropinquaret ſuſpiciēs in celum dixit. Introibo in domum: ⁊ adorabo ad templum ſāctum tuum: ⁊ cōfitebor nomini tuo. Quibꝰ dictis: beatum celo reddidit ſpiritum. Quem Bonifacius octauus ꝓpter frequen tia eius miracula in ſāctos retulit cōfeſſores. Eo nāqꝫ mortuo: Carolus eius fr̄ ni hilominus cōtra ſarracenos claſſem non modicam cum ſubſidiarijs legiōibus in aphrycam ꝑduxit. Sed cum vi peſtilētie cepta proſequi nō poſſent: ꝗbuſdam cō ditionibus ſarracenis impoſitis re infecta rediere. ¶ Uiri diſciplinis excellētes. Antonius patria hiſpanꝰ Ulixbona ciuitate oriūdꝰ ordīſqꝫ mīorū fr̄: vir vtiqꝫ ſanctus: hoc āno Patauij īfinitis clarꝰ miraculis morit̉. ⁊ a Gregorio pōtifite magno eas ob res ſtatī in ſctōrū ꝯfeſſoꝝ refert̉ ꝯſortiū. Et cū inter religioſos nō ſoluꝫ ſue etatis: ſed ēt prioꝝ ſeculorū oībus lr̄is ornatiſſimus eēt: ſacraꝝ lr̄arū archa cognominari meruit. Et cū Tholoſe: Bononie: Patauijqꝫ theologiam egregie docuiſ ſet ſermones de huiuſmodi re nō paucos edidiſſe fertur. Acurſius florētinꝰ iuriſcōſultꝰ doctiſſiūs vir ⁊ Azonis auditor: hac ip̄a tēpeſtate vt ip̄e ī autētico teſtatꝰ ē floruit: ꝗ cū eēt bōaꝝ artiū ſtuoijs ornatꝰ: ac ēt ſapīa reipub. gubernāde plurimū īſignitꝰ: totū iuris ciuilis corpus primus gloſis ornauit. Bartholomeus Brixianꝰ clariſſiūs decretoꝝ doctor. ⁊ ipſe hiſdē tp̄ibus additiōes ad Decreti gloſas eo quo nūc hēntur ordīe fecit. Nōnullaſqꝫ diſptatiōes ī decre taliū libris ꝯpoſuit: que rē ipſam mirifice aperiunt: ſicut ipſe in queſtionuꝫ ſuaruꝫ prīcipio teſtatus eſt. Scripſit preterea epiſtolarum volumen: ac chronicam de Ita lie vrbibus: ⁊ ꝙͣmaxime Brixie ⁊ Bergomi. Odefredus preterea beneuētanus doctor: Azoniſqꝫ auditor: hac ipſa tēpeſtate: cuꝫ eēt eruditiſſimus vtriuſqꝫ iuris doctor in eiſdem vtiliſſimū opus cōpoſuit.
Anno Chriſti Mūd

Anno AII. Mūdi Ehriiū ¶ Liber Federicus ſecūdus Ugo Barchinonenſis: ordinis predicatoꝝ generalis magiſter ⁊ ſācte Sabine cardinalis preſbyter: vir moꝝ ⁊ vite ſāctitate ac doctrina inſignis ꝑ hoc ipſū tēpꝰ Gre gorio potifici in quinqꝫ decretaliū libris cōponēti: auxilio plurimū fuit. Et per ſe in Biblia gloſas addidit. ac ſūmā de caſibus perutilē confecit. Hic ⁊ ſi cardinalatus dignitate ſublimatū ſe videret: nō tamē ob acceptā digītatē a priore vita nūꝙͣ deceſſit. Sed cum boni propoſiti obſeruātiſſimus eēt: etiā ordinis conſtitutiones ſub regulari obſeruantia in ordinem redegit. k33 Hanibal quidam Ro. ſacerdos e gente hanibala vir doctus ⁊ callidus atqꝫ hereticꝰ hoc āno Nome ſua hereſi fretus. tātas in populo Ro. ſeditiones ſuſcitauit: quātaſ vllo vnꝙͣ tempore hic callidiſſimus vir cū nonnullis ſacerdotibus male ſentiens auctor fuit: vt populus Ro. in eccleſiam dei ⁊ pontificem Nomanum coniuraret. Sed diuina vltio cito eum hoc modo compeſcuit: Quia ſtatim Tyberis fluuius ſupra modū excreſcēs multa romāis intulit dāna. ⁊ tanta mox peſtis ſubſecuta eſt vt decimus quiſqꝫ vix ſuperfuerit. Verum cum pontifex poſt peſtem Romam rediiſſet: populo romano ignouit: ⁊ Hanibalem ē ſenatorio ordine deiecit. Conuictoſqꝫ de hereſi facerdotes ad ſaniorem partem venire curauit. Ezelinus ⁊ Albertus de romano in Marchia taruiſana viri omnium potentiſſimi ex Alemania orri: hoc āno cum primum ſupra quadrageſimū vite ſue Ezelinꝰ age ret annū: acceptis a Federico Ceſare copijs magnaꝫ in citrapādana Lūbardia ⁊ Romandiola ſibi comꝑauit tyrānidē. Nā Carariēſes ex Baſſiano. ⁊ marchiones Eſtenſes ex agro paduano. ac Monticellos ⁊ ſācti Bonifacij comites ex Uerona ⁊ eius agro pellere ⁊ extinguere ꝓpoſuit. Et primo pulſis ⁊ fugatis ſancti Bonifacij comitibus Ueronam obtinuit: qua capta celeri curſu in patauinos mouit. Et cum Sylicis arcem occupaſſet: ſtatim Patauio proditione potitus eſt: ex qͣ ſta tim preſtātiores familias expulit: inter quas cū cararienſiū familiā preſtātiſſimaꝫ ſuſpectā haberet multos ipſius nece: multoſqꝫ exilio dānauit: eorūqꝫ paruulis teſti culos ⁊ oculos offodit. mulieribus etiā māmas demutillauit: ac nullis Innocētie locum reliquit: ꝓpter quod vrbe effugiētes ſparſim errauer̄ per orbē. Quidā(vt aiunt) in Bergomēſiū alpibꝰ deliteſcētes oppidulū Carariā extruxere. Quibus geſtis etiā Uincentiā ſuo adiecit imperio. Indeqꝫ cū Cremonēſibus: Mantua nis ac Ferrariēſibus federe inito etiam aduerſus Tiſonem Brixiane vrbis dominum pugnauit. ⁊ eo breui interfecto ipſius vrbe potitus ē: In qua ea crudelita te deſeuit: vt pregnātes exſcindi infātuloſ concremari: viciari virgines oēſqꝫ inter fici iuſſerit. Eo quoqꝫ tumultū effracta ſunt tēpla: ⁊ eaꝝ direpta ſunt bona. Ueꝝ vigeſimo ſue tyrannidis āno cū oēm ferme Uenetiam crudelem in modum dilace raſſet. ⁊ etiā Mediolanum vrbē regiam ſuo adiacere imperio tentaſſet. Oēs vici ne ciuitates ꝓpter hominis ſeuitiā cum mediolanenſibus fedus percuſſere. Quo comperto: Ezelinus cū ingenti exercitu Abduā fluuiū repēte traiicit: ⁊ Eaſſianuꝫ oppidum occupat: vbi ſtatione firmata crebris excurſionibuſ vniuerſū inſubrium agrum vaſtat. Bartinus autē Turianus mediolanenſium: ⁊ ipſe tyrannus furor̄ accenſus cum reliquis ſocijs ciuitatibus armis iunctus: Ezelinū ē finibus pellere annixus ē. Sed cum eo pluries pugnās: eum tandē in fugam turpiſſimam vertit: ac eo vulnerato multos ex ipſius exercitu interfecit. Ezelinus autem vulneratum ſe videns: ⁊ exercitum ſuum turpiter fuſum perpendens: apud Suncinuꝫ oppidū perductus deſꝑatione motus vulnus ſuum diſerpſit ⁊ vitam euomit. Cuius corpus(licet anathemate ⁊ deſperatione notatus) ibidem extra eccleſiā hōeſto ſepul chro conditum eſt. Ciſalpine vero ciuitates ex peſſimi tyranni morte in libertatē redacte aduerſus Albertuꝫ eius fratrem apud Taruiſium dominantem exercitū ducunt: quem paulopoſt vna cum vxore ſex filijs duabuſqꝫ filiabus interemerūt Et filij quidem primo a Taruiſinis ante patris conſpectum trucidati vxor ⁊ filie concremate. Ipſe autem poſtremo membratim conciſus eſt. Ferunt hunc Ezelinum ex materna linea ab rabioſorum comitum ethruſca familia: atqꝫ ex Ezelinō patre tertio: cui cognomentum fuit monacho duxiſſe origineꝫ. Cuiusª ēt pater Ezelinus ſecundus fuit: quiqꝫ ⁊ ipſe patrē Gzelinum de Holondia theutonicoꝝ

Anno Liber XIIII Chri Oūdi Federicuſ. 2. gente habuit: qui ſub Othone tertio in Italia ordines duxerat. Idem nāqꝫ Ezelinuſ propter ſeuiſſimaſ crudelitateſ a ſe geſtaſ. recte ſe rabioſoruꝫ ſtirpe natū fuiſſe cōteſtatuſ ē. ¶ Turrianorum principatuſ hic incipit. Ioannes mediolanenſiū ciuiſ ex vetuſtiſſima nobiliſſimaqꝫ turrianorū familia natuſ: hͦ āno cū ꝑ annoſ multoſ in mediolanēſi vrbe odia inteſtina aluiſſꝫ. Mediolani īperio potituſ eſt. ir36 ⁊ regnauit anniſ. 15. qui vt dominio lōgiuſ potiretur. indieſ pleroſqꝫ ex nobilioribuſ cōfict crimibus accuſabat: ⁊ ita alioſ iugulabat. alioſqꝫ preſertī vicecomiteſ vrbe pellebat: verū cū in Federici exercitu īꝑiū duceret āno ſalutiſ nr̄e. 1251º. Ceſarē ipſū in Parmā exercitū duce ꝯpulit: quā cū biēnio obſidēſ laceraſſet. Erūpētibuſ legato apoſtolico ⁊ Matheo mediolanēſi qui ī ea p̄ſidio erat cuꝫ reliquiſ parmēſibuſ ſtragē maximā ī Federicū ⁊ Ioānē hūc fecere: quē ēt captū occiderūt. fugiēteqꝫ Federico cū germaniſ oībuſ vſꝫ ad victoriā nouaꝫ ciuitatem a ſe conditam ꝑſecuti ſunt: igreſſiqꝫ nouā vrbē ⁊ crudeliſſima occidione de germaniſ facta. ea cū oībuſ opibuſ legatuſ ⁊ matheuſ potiti ſunt. In ea nāqꝫ coronaꝫ maximi precij ⁊ aurea multa vaſa ſuſtulerunt. Federicuſ āt fugiēſ in agrū cremonēſē ſe ꝯtulit neqꝫ auſuſ ē intrare vrbē: cuiuſ ciueſ magno numero apud victoriā īterfecti fuerant. Decrętaliuꝫ libri. ad ſimilitudinē quinqꝫ corporiſſenſuſ: hͦ anno a gregorio pōtifice/ adiuuan te raimundo Barchinonēſe viro doctiſſimo poſt Innocētiū tertiū in ordinē rediguntur: 1337 ⁊ in partes quinqꝫ ſubdiuidūtur: In quarū prima De ſūma trinitate ⁊ fide catholica: De ꝯſtitutionibuſ: De reſcriptiſ: ac de iudicijſ eorūqꝫ officijs tractat: In ſecūda v̓o de iudicijſ ⁊ cohoꝑantibus ad iudicia: In tertia v̓o de vita ⁊ honeſtate clericoruꝫ: In quarta de ſpon ſalibuſ ⁊ matrimonijs. Et in quinta de peniſ ⁊ criminibuſ tractat: d̓ quibuſ extāt v̓ſuſ. Prima ꝑſ officia parat eccl̓iaqꝫ miniſtroſ. Dat formaꝫ rite nubere quarta docet: Altera dat teſteſ reliqua iudiciorum: Ultima de vitijſ ⁊ peniſ tractat eorū. Tertia de rebuſ ⁊ vita preſbyterorum/ Guelphoꝝ ⁊ Gibellinoꝝ ortuſ Guelphorum ⁊ Gibellinoruꝫ ꝑnicioſiſſima nomina ad totiūſ italie īteritū ex duobuſ alema niſ fratribuſ. ꝑ hͦ tēpuſ tumultuantibuſ adinuicē pōtifice Ro. ⁊ Federico īperatore ab ipſo Ceſare piſiſ exiſtente inuēta fuiſſe conſtat. Cū.n. Federicus Gregoriū pōtificē hoſtili aīo inſequeretur: ⁊ oēſ italie ciuitateſ in tumultū exiſterent: eaſqꝫ diuiſiſſet: ſcire volēs qui ſecuꝫ ⁊ qui cū eccleſia ſentirēt. Nō mō ciuitateſ: verū ēt ⁊ caſtella ac familiaſ(vt ita dixeriꝫ) filioſ cū patre/ ⁊ fratrē cū fratre tū pͥmū in duaſ ꝑteſ diuiſit. Et hec quidā noīa apud piſtorienſeſ populū audita ſunt. Cūqꝫ alteri factiōi quidā noīe Guelph. alteriqꝫ Gibel theutonici fratreſ fauerent. Guelph.n. eccleſie ſauebat: ⁊ Gibel īperio ab ipſis duobꝰ deincepſ hꝰ ꝑniciei noīa indita ſūt: vnde florētini pōtifici fauēteſ: nobiles ſuoſ Gibelliniſs ꝑtibus fauēteſ in exi liū mittūt. Quo facto piſani qui īperio fauebāt ⁊ ipſi eueſtigio Guelphoſ vrbe ſua propellunt: quarū exēplo multe ciuitateſ itidē fecere. Senēſeſ āt florētinorū odio ⁊ aretini peruſinoruꝫ ꝑ federa ſe ſubmiſerūt. Piſani v̓o īperatoriſ beniuolētia ⁊ pn̄tia tumidi: cū didiciſſēt ab īperatoriſ exercitu mediolanū ⁊ reliquaſ ciſalpine ciuitates preter Bononiā ⁊ Parmaꝫ captaſ ⁊ vaſtataſ fuiſſe ac multoſ earū nobilioreſ in Siciliā exilio actoſ ſtatiꝫ cētū triremiū claſſeꝫ aduerſuſ Genuēſeſ armauere: que ab ipſiſ genuēſibus apud Corſicā fugata: ī portū ſe recepit. veneti qui claſſē ī auxiliū Genuēſiū parauerāt. Polaqꝫ piſanorū dictiōiſ muriſ ī aliqua ꝑte aꝑuerat. Cum apud Girachium victoriam Genuenſium intellexiſſent: reuerſi Polā igni ferroqꝫ vaſtant. Balduinuſ ſeſextuſ ex galliſ cōſtātinopolitanus īperator. mortuiſ pͥuſ petro altiſiodorenſi. Theodoroqꝫ ac Ioāne grecis īperatoribuſ. hͦ āno ꝯſtātinopolitanū īperiū ſuſcipiēſi īperauit āniſ. 20. Hic cū biēnio īperiū tenuiſſꝫ egreqꝫ ſe ab hoſtibus tueretur. erarij īopia ductuſ venetiſ filiū propͥuꝫ ob eſ mutuo acceptū pignore dedit. ⁊ lāceā ſpōgiāqꝫ Chriſti eadē ſub ꝯditiōe tradidit: quaſ poſtea Ludouicuſ frācoruꝫ rex a venetiſ ipſiſ permittēte Balduino redemit. Verū ēt hic ⁊ plūbū ex ſacriſ edibus ablātuꝫ/ eiſdē vēdidit. Defūcto āt Gregorio pōti. cuꝫ nulla ei ſpeſ eēt hieroſolyme recuperande: cuꝫ Toleſano comite in Italiaꝫ ad Fe dericū qui tuꝫ Parmaꝫ obſidebat venit: ⁊ tantuꝫ precibuſ valuit: ꝙ īꝑator cardinaleſ capti uoſ dimiſerit. In iſto autē finiſ fuit latinoruꝫ īperij apud grecoſ qui ꝑ annoſ. 58. cōtinuati Eleſtinus quartuſ papa: gente Caſtellionea mediolanēſi/ Gregorio ſuffectuſ ſedit Idiebuſ. 18. ⁊ poſt ſedeſ vacauit. 2i. mēſibuſ: cuꝫ ꝑ capturaꝫ cardinaliuꝫ electio dilata Fuerit: hic ſane vir vita/ ſcīa ⁊ prudētia inſigniſ plurimuꝫ fuit: cuiuſ ſētētia hec fuit Difficiliuſ inquit) in ſecundiſ rebuſ ꝙͣ in aduerſiſ eē moderatuꝫ: hic tantuꝫ eloquentia va luit: vt Federicū īpulerit(dimiſſa eccleſia) cōtra mauroſ trāſfretare: ꝙͣuiſ nōdiu in ſentētia
Papa. 188. 1241 6490

Anno Pūdi Chri Papa. 189. 6443 124 4 1246
.XIII. ¶ Liber Federicꝰ. 2. manſerit: qꝛ ſtatim ī Italiam nō ſine dedecore redijt. Dum enim Federicuſ contra Mau roſ pugnaret: Celeſtinꝰ vita exceſſit. Sarmate ppl̓i qui ⁊ Tartari hͦ āno ex ꝓfundo paludiſ meotidoſ īgēti multitudīe fines ſuoſ egreſſi agmīe biꝑtito Europā primo. tū Aſiam cedibꝰ ac rapiniſ repleuerūt. Sꝫ qui Aſiā petiere/ Seorgianā/ ſuperiorēqꝫ Armenia ꝑuagati Iconiū vſqꝫ turcoꝝ regiā peruenere. Alia vero manuſ Batone duce Poloniam ⁊ Ungariā populati ī Germanoſ deflexere: ⁊ multiſ cladibꝰ eaſ ꝓuinciaſ affecere: hoſ dixit Pliniꝰ ī. vio. na. hiſ. ſuiſſe Medoꝝ ſobolē. hi populi. ⁊ idē Pli. liº. hiſto. 4º. ait. ex ꝓfundo paludiſ Meotidoſ īcipienteſ: regionē verſuſ Boreā itinere dieꝝ quindecim īcolebāt: exilē quidē ac tenuē. Sꝫ felicibꝰ ⁊ īfelicibꝰ arboribꝰ refertiſſimā. Floriꝰ tn̄ ī. 3º. liº. dicit. nihil p̄ter niueſ ⁊ raraſ ſiluaſ eoſ haberi quibꝰ ē tanta barbarieſ ꝙ pacem non intelligant. Nnocētiꝰ quartꝰ papa: Symbalduſ antea vocatꝰ: gēte Fiſchea: comitū lauanie: pr̄ia Genuenſiſ tādē cardinalibꝰ Amalphi a Federico detētiſ ī libertatē redactAnagnie pōtifex creatꝰ: ſedit āniſ. ij. ⁊ menẜ. 3. vir doctiſſimꝰ ⁊ aī virtute p̄ſtātiſſi mꝰ. Cuiꝰ electionē eā obrē Federico īgratā fuiſſe tradūt: ꝙͣuiſ amiciſſimꝰ electꝰ fuiſſet cō gratulātibꝰ tn̄ reſpōdit. Bonū ſe cardinalē amicū/ ī accerrimū hoſtē ro. pōtificē ꝑmutaſſe: hic itaqꝫ pōtificatu inito. Balduino grecoꝝ īperatore īterueniēte/ de īeundo pace cū eodē Federico mētionē fecit. Sꝫ cū didiciſſet ſibi a Federico ipſo paratꝰ eē īſidias ſubito Geni am cū triremibꝰ duabꝰ ⁊ viginti/ a ꝯciuibꝰ ſuiſ miſſiſ ꝓfectꝰ ē: vbi magno omniū applauſu ſuſceptꝰ īde ī franciā nauigauit. Exceptꝰ quoqꝫ ſūma cū veneratiōe Lugdunū petijt. ibiqꝫ ꝯciliū celebrauit āno vꝫ. 1249º In quo oīum ꝯſenſu Federicū īperio ⁊ regio titulo pri uauit: ꝑꝑ ꝙ Federicꝰ ira parcitꝰ. edeſ villaſqꝫ cognatoꝝ Innocētij diripuit ⁊ euertit. Inde maiori rabie ſuccēſuſ: ad arma ꝯuerſuſ: ⁊ Pycenū vmbriāqꝫ: ac ceteraſ ꝓuinciaſ eccl̓ie ſubditaſ a pontifice diſcedere fecit: ac bononiā ſtudio pͥuauit: qd̓ paduā trāſtulit. Cūqꝫ tā dē Federicꝰ vita functꝰ eēt: ⁊ ob eiꝰ morteꝫ bella ī italia plurimū extincta fuiſſent. Hedimū dū Cātuarienſem ep̄m: ⁊ Petrū pr̄ia veronenſem ordiniſ p̄dicatoꝝ nuꝑ īterfectū: ibideꝫ ī ſanctoꝝ numero redegit. Idē fecit de ſancto Straſlao Craconēſi ep̄o: ab iniquo pͥncipe ꝑempto: qui ī vita ⁊ ī morte miraculiſ claruit. Cuiꝰ decretū fuit: vt octaua natiuitatiſ vir giniſ Marie ſinguliſ anniſ celebraret̉: Cardinaliū ſedeſ iāpridē vacuaſ viriſ optimiſ re pleuit. Quibꝰ ⁊ mādauit: vt cū ī publicū equitarēt: rubēte Galero vterent̉: ꝙ nūcuſqꝫ ẜuatū ē. Deniqꝫ cū Romā veniſſet: īde a ꝓceribꝰ regni Sicilie vocatꝰ. Neapoliꝫ petijt: vbi be nigniſſime exceptꝰ: aliquādiu īmoratꝰ ē. Et dū ſperaret toto regno breui potiturꝰ: illic obi it: ac ibidē ī baſilica diui LLaurentij ſepultꝰ ē Hic doctiſſimꝰ vir īter cetera ſue doctrine mo numēta apparatū ſuꝑ Decretalibꝰ edidit celeberrimū aliū itē apparatū ꝯpoſuit: queꝫ Autēticas vocat. De iuriſditiōe īperij ⁊ auctoritate pōtificiſ ꝯͣ Petrū vineā ſcripſit: quē libruꝫ Apologeticū noīauit. Sororibꝰ quoqꝫ ſancte clare regulā ꝯpoſuit: quā eiuſdē ordiniſ vltra mōtane ſororeſ cōiter ſeruant Ordine nr̄m Eremitaꝝ diui Auguſtini ⁊ reliquoſ mēdicati um ordineſ plurimum dilexit: quoſ quidē apoſtoliciſ fauoribꝰ ⁊ pͥuilegijſ ac mira bn̄ficentia quo aduixit ꝓſequi nō deſtitit: vt ex eoꝝ īdultiſ apparet. Imperatoris abrogatio Federicꝰ Ceſar hͦ āno apud Lugdunū gallie Synodo ab Innocētio pōtifice hīta ꝑꝑ ꝯtumaciā ⁊ pōtificū ꝑſecutione oīum ꝯſenſu īperio ⁊ Regniſ Sicilie ⁊ Apullie pͥuat. Pꝰ cū iuſ depoſitionē vacauit īperiū āniſ. 18. Allemani enī pͥncipeſ Federico depoſito Altigranū Turīgie pͥncipē mox Romanoꝝ Germanorūqꝫ regē deſignarūt. Quē Corradꝰ adolo ſcēſ Alemanie rex a Federico genitore pͥdē īſtitutꝰ: regni poſſeſſiōe armiſ ꝓhibebat: queꝫ tn̄ multi cruce ſignati iuuare curabāt. Cui breui mortuo ſuffectꝰ ē Gulielmꝰ Olādie comeſ Sꝫ ⁊ hic dū ꝯͣ Friſones īpudētiꝰ pugnaret occiſuſ ē. Quāobrē decē ⁊ octo āniſ vacauit im perium. Marinꝰ maurocenꝰ: ſeptimꝰ ⁊ qͣdrageſimꝰ venetoꝝ dux. Iacobo Teupulo duci ſuffectꝰ ducauit āniſ. 3. ⁊ mēẜ. 7. vir certe gl̓ia diuitijſqꝫ ac aī gnͣoſitate ſplēdidꝰ: necnō ⁊ iuſtitie amator ac doctoꝝ viroꝝ cultor: hic cū doctiſſimꝰ eloquētiſſimꝰ hitꝰ eēt: doctrinā ſꝑ cū prudētia ⁊ religiōe ꝯiūctā hēbat. Cꝰ quidē acta aī magnitudinē p̄ſe ferebat. Adeoqꝫ integer fuit: vt ſemꝑ ī partiēdiſ reipu. dignitatibꝰ ⁊ honoribꝰ quātū licuit cōiſ oībus fuit. Eiꝰ āt rogatū In nocetiꝰ papa pͥmicerio ſancti Parci pōtificalibꝰ vti īſignibꝰ ꝯceſſit: ꝓpter cuiuſ excellenti am primuſ ducum cum ducalibuſ inſignibuſ in porticū ſancti Marci ſepeliri meruit. Sēricꝰ Riuola nobilis Bergomēſiū ciuiſ a Federico Ceſare cū vniuerſa gn̄is ſui familia ꝑ

Anno Liber XIII. Chri Pūdi Federicuſ. 2 factionē vrbe pulſuſ: hͦ āno ob eiꝰ preſtantiā a pōtifice ro multiſ muneribꝰ donatꝰ. Matua ne ēt vrbiſ p̄tor eccl̓ie noīe deſignat̉. Qui cū rebꝰ belliciſ exercitatiſſimꝰ eſſet: vt cognouit Ecelinū tyrānū Guelphoſ eccl̓ie ſtudētes Brixia expuliſſe: ⁊ agrū Mātuanū crebriſ ex curſiōibꝰ īdieſ deuaſtare: vrbēqꝫ arctiſſima obſidiōe obſidere ſtatuiſſe. Cōgregato ciuium ſuoꝝ exercitu ꝯͣ Ecelinū apud Hoſtiliā Veronēſiſ agri oppidū ꝯgreſſuſ illū cum vniuer ſo exercitu fudit: ⁊ multiſ ipſiꝰ exercitꝰ ceſiſ maximā de hoſte victoriā reportauit. Raynerꝰ ꝯenuſ: octauuſ ⁊ quadrageſimꝰ venetoꝝ dux Marino ſuffectꝰ ducauit āniſ. 16. hic pͥmꝰ ducali bireto Frixiū aureū honeſtādi magr̄atꝰ cā addidit: vrbē pluribꝰ edificijs alijſqꝫ 1250 ornamētiſ excoluit: pōtē ī riuo alto ſtruxit: ⁊ plateaſ optime ſtrauit. Cuiꝰ tꝑe cruentiſſima bella īter ip̄m ⁊ Genuēſeſ oriri cepta ſūt: vnde Genuēſeſ Piſaniſ iūcti armata claſſe vene tias ꝓperat: ⁊ Uenetoꝝ naueſ littoraqꝫ depredāteſ. vrbē ēt obſidione arctiſſima cinxere. Raynerꝰ āt dux vrbe exiēſ ꝯͣ genuēſeſ p̄lio ꝯgreſſuſ ē: ſꝫ ab Hērico de Malea comite Ge nuēſi ꝯflictꝰ ⁊ captꝰ ē: ita vt pauciſſimi fuga ſaluari ex venetiſ potuerīt: quē Rayneriū ī carcerē ꝯiecit Quibꝰ maliſ venetoꝝ reſpu. plurimū labefactata ē. Nā tum Euboia. i. Nicro pontū ⁊ Cōſtātinopoliſ eiſdē a greciſ cū vniuerſiſ que ī grecia poſſidebant ſublate fuere. Cretā āt Genuēſeſ duce Hērico predicto ſuſtulerūt. Tādē Raynerꝰ multa pecunia a ſena tu redēptꝰ paulopoſt morit̉ ⁊ apud predicatores ſepulchro marmoreo ſepellit̉. Petruſ pr̄ia veronēſiſ ordiniſ fratrū predicatoꝝ egregiꝰ predicator ⁊ catholice fidei accerri muſ defenſor. hoc āno p̄die kal̓aſ Maij ob catholice fidei defenſionē: dū a lario lacu ſiue Cumano Mediolanū rediret. apud Barlaſinā oppidū ab Arrianiſ hereticiſ īterceptuſ martirij coronā adeptꝰ ē: quē ēt ſequēti āno Innocētiꝰ pōtifex ī ſanctoꝝ martyruꝫ numero aggregauit. ¶ Ulri doctriniſ excellēteſ. Iacobꝰ Balduini clariſſimꝰ legū īterpreſ: dn̄i Odofredi p̄ceptor: his tꝑibꝰ ipſo dn̄o Odofre do teſtante floruit. Qui ſuꝑ toto Codice celeberrimum opuſ confecit. Bernardꝰ Cōpoſtellanꝰ ſacerdoſ eruditiſſimꝰ: iurꝭ vtriꝰqꝫ vir. Innocētijqꝫ qͣrti capellanꝰ hͦ ipſo tꝑe ipſiꝰ Innocētij diligētia excitatꝰ: librū ī pͥº decretaliū edidit: que apparatū vocāt. Uicētiꝰ Galluſ pr̄ia Burgōduſ hiſtoricꝰ: ordiniſ p̄dicatoꝝ frater: ꝑ hͦ tp̄ſclaruit ⁊ inumera bileſ hiſtorias tā morales ꝙͣ hiſtoricas ml̓tis ſub voluminibꝰ ꝯp̄hēdit: atqꝫ alia multa edidit ⁊ ꝙͣ maxime de laudibꝰ diue ac glorioſe virginiſ Marie tractatū celeberrimū ꝯfecit. Martinꝰ Scotꝰ Ciſterciēſiſ(vt aiūt) ordiniſ frater magne doctrīe ⁊ ſingulariſ vite vir/ per hec tꝑa Rome ī p̄cio fuit. Qui ēt hiſtoriā breuē ꝯpoſuit: quā Martinianaꝫ appellauit. Alexander de Uilla dei ordiniſ minoꝝ: ſacrarumqꝫ litterarum profeſſor: per hoc tempꝰ in grāmatica librum edidii: quem Doctrinale dei nominari voluit. Alexāder de Ales Pariſiēſiū irrefragabilis doctor: ⁊ ipſe hec tꝑa clariſſima reddidit Qui ī vltīo vite ſue ob eximiā ſapiētiā ⁊ p̄cipuā eiꝰ deuotionē: minoꝝ hītū ſuſcipere voluit. hic ex mādato Innocētij pape ī Theologia ſūmā admodū copioſā ⁊ celebrē edidit. quā ī ꝑteſ qͣt tuor diuiſit. Preterea vniuerſum ferme nouū ⁊ vetuſ teſtamētum poſtilauit: propter quod fonſ vite appellari promeruit. Guido Bonatꝰ aſtrologꝰ: ꝑ idē tp̄ſ ī Syderalibꝰ diſciplinis vniuerſo occidēti notiſſimꝰ ⁊ celeberrimꝰ fuit. Cui adeo ea ī facultate oīa aꝑta fuere: vt nil apud eā illi īcognitū fuerit. Cōraduſ Federici ex Iola filia Ioānis hieroſolimitani regiſ vxore filiꝰ: quē pr̄ reꝝ oīuꝫ re liquerat heredē: hͦ āno ē Germania ꝓfectꝰ: nullo deteritꝰ pr̄ne pͥuatiōiſ exēplo regnū Si cilie violēter īgreſſuſ ē: ⁊ Neapolim accedēſ cū ciueſ excōicato deditionē facere recuſaſſēt vrbe ꝑ obſidionē famēqꝫ potitꝰ menia multiſ ī locis apperuit. Ciueſqꝫ preſertim pͥmarioſ male tractauit: eo tn̄ āno morte ſublatuſ ē: veneno vti credit̉ extinctuſ Māfredo fratre ꝓ curante. Hic ēt muroſ Capue euertit. ⁊ Aquinū nobile oppidum incēdit. Anciani qui populo Florētinorum dicerēt hͦ eodē āno mortuo Federico creant̉. Ipſi enim florētini Iederico eoꝝ inimiciſſimo qui pl̓imū eoſ vexauerat defūcto) ī libertatē ſeſe ver dicateſ. ⁊ guelphoſ ab ipſo Ceſare eiectoſ ī pr̄iam reducēteſ: rēpu. reformarūt. vnde ⁊ duo decim Ancianoſ creauere qui Gibelliniſ reſiſterēt: ⁊ populo iuſ dicerent. Māfredꝰ. Federici īꝑatoriſ ex ꝯcubina filiꝰ: mortuo Corado fr̄e: Sicilie regnum obtinet: ⁊ regnauit aniſ. 13. Hic ꝙͣuiſ ab Alexº pōti. admonitꝰ: ne quidꝙͣ ꝯͣ eccl̓ie ditionē moliret: accerſitiſ tn̄ multis Saraceniſ.(cū excōicatꝰ ab Alexº fuiſſꝫ: ⁊ aduerſuſ eū paratiſſimū exer 1254 citu miſiſſet) ipſiꝰ pōtificiſ copiaſ partim occidit ⁊ ꝑtim cepit: aſſerēſ ſe fr̄is demortui legitti mū fore heredē. Indeqꝫ pecunia habūdāſ quā ex ſuoꝝ cedibꝰ ⁊ regni direptione cumulanerat: ⁊ multoſ ex Aphrica Saracenoſ ⁊ Florentie aliarūqꝫ Lōbardie vrbiū extoreſ: qui

Anno .XIII. Mudi Ep Liber Federicꝰ. 2. tūc multi erāt mercede ꝯͣduxit: quo fretuſ exercitu iterato Alexādrū papā cuꝫ ignominia repulit. Ea victoria elatꝰ. Neapolitanoſ acriuſ vexar̄ cepit: ac ī Ethruria ꝑtiū factiōeſ excitauit: ⁊ facta cū Senēſibꝰ conuētione. Florētinoſ pōtificiſ ꝑteſ defendēteſ iuxta flumen Arabiā ita ꝯtriuit: vt Gibelliniſ vrbē relinquere ſint coacti. veꝝ paulopoſt cum Gibellini Guelphoſ e medio tollere ſtatuiſſēt: ea re motꝰ Iordaniſ copiaꝝ Manfredi p̄fectꝰ Guel phiſ reſpirādi facultatē dedit. Eā obrē vrbanuſ qͣrtꝰ ſtatiꝫ Carolū ſācti Ludouici regiſ frā coꝝ fr̄eme Gallia ꝯuocauit: ⁊ eo regni Sicilie citra vltraqꝫ fretū rege declarato ꝯͣ Māfredū obiecit. Caroluſ itaqꝫ ſuꝑatiſ alpibꝰ ī Ciſalpinā Ethruriāqꝫ d̓ſcēdēſ oēſ Guelphoſ ſecū Romā ꝑduxit: quibꝰ comitātibꝰ tandē Beneuētū ꝓfectuſ ē: ibiqꝫ facta pugnandi copia multiſ vtrinqꝫ interfectiſ. Manfredum Caroluſ occidit. Groſſonij Arabica gēſ: hiſdē tꝑibꝰ ſiue āno. Soldano Babilone īpellēte: diuerſiſ ī lociſ agitati Hieroſolimā petūt: ⁊ ī tēplarioſ hoſpitalarioſqꝫ ꝯgreſſi: ſepenumero male mulctatoſ repreſſerūt: veꝝ cū Hieroſolimā muriſ carētē īuaſiſſēt: de chr̄ianiſ multā occidionē ꝯfece rūt: ⁊ ſepulchrū domini quouiſ turpitudiniſ genere fedarunt. Cexāder. 4ꝰ. papa: natiōe Cāpanꝰ: pr̄ia Anaginꝰ: Innocētio ſurrogatꝰ: ſedit an Papa. 190. niſ. 6. ⁊ mēẜ. 6. Magni aī ꝯſilijqꝫ vir: qui Māfredū Sicilie regē ⁊ Ecelinuꝫ de Rumano: alioſqꝫ tyranoſ ꝑſequi: vbiqꝫ nō timuit. Sꝫ ⁊ īter genuēſeſ ⁊ venetoſli 64 54 155 teſ ꝯpone ānixuſ ē. Hic btāꝫ Clarā diui Frāciſci ꝯdiſcipulā ī ſctāſ retl̓it. ⁊ libelloſ quoſdā ꝯͣ mēdicātiū pauꝑtatē editoſ aboleuit: pauꝑibꝰ ⁊ p̄ſertim Religioſiſ bn̄ de chr̄iana religiōe meritiſ bn̄ficꝰ ⁊ liberaliſ fuit. Et ꝓpterea ex viſiōe qͣ beatū pr̄em Auguſtinū vidit. Uniōeꝫ fratrū Eremitaꝝ diui ipſiꝰ Auguſtini: a p̄deceſſore ſuo īchoatā ipſe ꝑfecit. Ordinēqꝫ ip̄m (relicta eremo vrbeſ pete̓ ⁊ īhabitare coegit: vt ⁊ ipſi doctrīe v̓bo pariter ⁊ exº necnō ⁊ ꝯfeſ ſiōiſ audiēde actu(ſic̄ ⁊ ceteri) ſalutiſ fructū afferre poſſēt. In eodē quippe ſtatu ordinē ip̄ꝫ ꝯfirmauit: quibꝰ ēt vna cū p̄dicatoꝝ minorūqꝫ ordinibꝰ multa pͥuilegia exēptiōes ac īdulge tiaſ ꝯtulit: quoſ mira beniuolētia ſūmaqꝫ deuotiōe ꝓſecutꝰ ē: ⁊ earūdē religionum viriſ do ctiſ admodū fauit. ⁊ ad cardinalatꝰ ep̄atꝰqꝫ dignitatē ꝓuexit: ſic̄ in annalibꝰ nr̄iſ reꝑit̉. hic tandē cū Uiterbiū ꝯceſſiſſet pacē īter genuēſeſ ⁊ venētoſ ꝯpoſiturꝰ cū ea ī re diu vexaret̉ tedio aī vt fert̉) morit̉: ⁊ ī eccl̓ia ſancti Laurētij honorifice ſepellit̉. Quo mortuo ſedeſ vacauit mēſeſ. 3. ⁊ dieſ. 4. Hic nōnullaſ Decretaleſ epiſtolaſ edidit. ⁊ aliqͣ alia que īgeniū eiꝰ oſtendunt compilauit. Imperij electoreſ hͦ āno de īꝑatore deligendo ꝯtendēteſſbiffarie diuidūt̉. In qͣ diuiſiōe du oſ īꝑatoreſ.ſ. Ioānē Caſtelle regē: ⁊ Nodulphū Cornubie comarchū Angl̓oꝝ regiſ fr̄eꝫ elegerūt. Sꝫ neuter ꝯfirmatꝰ: īterregnū adhuc ī aliquot annoſ prorogat̉. ¶ Diſcordie Genueſium ⁊ Uenetoꝝ principium. Diſcordie ⁊ liteſ ꝑmaxīe īter Genuēſeſ ⁊ Uenetoſ: ex quodā Aſie monaſterio. hͦ āno iniciū ſūpſere: q̄ adeo peſtifera ꝯtagiōe ꝯualuere: vt reſ ipſa ciuitatibuſ ipſiſ ppl̓m ꝑnicioſiſſima fuerit: deinde vniuerſe chriſtiane religiōi ī laqueū magnū malūqꝫ diabolū ꝓuenerit. nā cū Genuēſeſ: Ueneti: ac Piſani. ꝑ ānoſ qͣttuor ⁊ ſexaginta Ptolomaidem ⁊ Tyꝝ vrbis ditiſſi maſ poſſediſſent: ibiqꝫ oēſ oriētiſ ⁊ occidētiſ ꝯtrectabāt mercaturaſ. hi treſ ppl̓i cōi decreto īter ſe ī ptholomaida Areaſ: Uicoſ: Pretoria. ⁊ cetera queqꝫ tpl̓iſ exceptiſ) diuiſerunt. ne.ſ. quicꝙ iurgij īter eoſ oriri poſſet: hͦ v̓o āno īter ipſoſ maxīa orta ē ꝯtētio ꝑꝑ monaſteri um ſc̄i Sabe abbatiſ: qd̓ vtraqꝫ ꝑſ ſibi vēdicare q̄rebat. Sꝫ Genuēſeſ quidē freti beniuoli tia vrbiſ p̄fecti. excluſiſ venetiſ monaſteriū capiēteſ ⁊ ī arcē muniētes ſibi retinuer̄t. Que reſ duoſ ppl̓oſ p̄potēteſ alienauit. Erat tūc Philippꝰ galluſ ī vrbe p̄fectꝰ: qui nec eoſ cōponere curauit: ſꝫ Venetoſ populariter. ptholomaida abire p̄cepit. Ueneti aūt Tyꝝ ſe cō ferēteſ: Piſanoſ ad ſe tractoſ: ſpreto federe ꝯͣ genuēſeſ irritarūt: ⁊ cū Māfredo Sicilie rege aduerſuſ Genuēſeſ feduſ inijerūt. Quibꝰ p̄ſidijs freti Ueneti ꝯͣ Genuēſeſ arma ſūpſerūt: ⁊ maxīaꝫ eoꝝ claſſē ī ptholomaide portu īcēderūt: ⁊ monaſteriū eodē īpetu euerterūt. Qua calamitate Genuenſeſ iritati magiſꝙͣ p̄teriti: ꝯꝑata denuo claſſe apud Tyꝝ Uenetꝭ occurrūt: vbi auctiſ vtrinqꝫ copijſ: Tyꝝ cōem belli ſedē delecta fuit. Ueneti aūt iūctiſ ſibi Piſaniſ eo loci genuēſeſ īgēti clade ſuꝑarūt: ⁊ captiſ eoꝝ quinqꝫ ⁊ vigīti nauibꝰ ſb̓merſiſqꝫ: Tyꝝ ⁊ ptholomaidā redeūteſ: oīa Genuēſiū edificia diruūt. Indeqꝫ Genuēſiū ciuibꝰ eiectiſ eoꝝ bona diripiūt. Quā ſane cladē quā moleſte Alexāder ſūmꝰ pōtifex ꝑtulerit: quāqꝫ moleſte Genuēſeſ exitꝰ acta ꝓbarūt. Statī. n. Genuēſeſ cuꝫ Paleologo greco federe inito Cōſtātinopolim ⁊ Cretā: alia queqꝫ grecie loca Uenetiſ ſuſtulere: atqꝫ alia infinita ꝓpe¶ Paleologoꝝ imperij pͥncipium. modū mala eiſdē ītulere.

Anno ¶ Liber XIII. Chri Mūdi Federicuſ. 2. Michael paleologuſ grecꝰ Theodori Uatari grecoꝝ: vt appellabāt īꝑatoris affinitate con iūctꝰ: pulſiſe Grecia galliſ ac venetiſ: duobuſqꝫ filijs Theodori ꝑuuliſ quoſ idē Theodo ruſ ex feſtō ꝯmēdatoſ reliquerat īterfectꝭ: īꝑiū ſibi d̓ſūpſit ⁊ īꝑauit āniſ. 45. Hic āt Paleo k6 6 logꝰ vir īgēt̉ ſpūſ: mortuo Theodoro vatari apd̓ Andrinopolim duobꝰ ſuꝑſtitiſ filijs ꝑueruliſ relictiſ īꝑiū ⁊ regnū tutorio noīe gubernādū ſuſcepit: ⁊ ml̓ta magr̄atu ſuſcepto ī latinoſ aggreſſuſ ē. Gt pͥº oīuꝫ Gulielmo frācigine Achiani ⁊ ꝓximaſ grecie regiōeſ obtinēti p̄lio ꝯgreſſuſ eū ſuꝑauit: captiuūqꝫ Andrinopolim ꝑduxit: ⁊ verſā ī pōtū regionē: vt r̄cipe ret exercitū miſit. Balduinꝰ v̓o īꝑator ꝯſtātinopolitanꝰ copiaſ qͣſ hūit nauibꝰ īponēſ: ſtatī ad ipſiꝰ ore pōtice defenſionē miſit. Interim Greci qui erāt ꝯſtātinopoli odiēteſ latinoſ vi eoꝝ moſ ſꝑ fuit: eoſ īde eicere ꝯſtituere: ⁊ ꝯiuratiōe inita Paleologū admonuē: vt ciuitatē recipere ſe p̄pararet: ⁊ nocte vrbiſ porta a ꝯiuratiſ refracta ꝯcubia Paleologū admiſerūt. Balduinꝰ v̓o ⁊ Pāthaleo Iuſtinianꝰ pr̄iarcha repēte ſuppellectile rapta cū ſuiſ oībꝰ ad Eu ripū ꝓfugierūt: Paleologꝰ vrbe potitꝰ ad īꝑiū aſpirāſ īpietatiſ ⁊ ſceleris ſui fūdamēta iacer ſtuduit: qꝛ pueroſ Theodori fidei ſue ꝯmiſſoſ īterficere curauit. Imꝑiūqꝫ aſſumpſit: ⁊ lati noꝝ īꝑij finiſ fuit: apd̓ Cōſtātinopolī ꝑ ānoſ octo ⁊ quinqͣgīta ꝯtinuati. Ueneti aūt nihilo minꝰ Paleologū bello agitare ꝑſeuerabāt. quē vi ⁊ armiſ tyrānide deturbaſſēt niſi illū genuēſeſ ſūmiſ coatibꝰ ꝓtexiſſēt. Exīde greci paleologi cētū ⁊ nonagītaqͣttuor ānoſ īꝑauer̄t vſqꝫ ad ānū dn̄i. 14 54 quo āno ipſa hꝰ ſceleſtiſſimi ⁊ īfidi hoīs cognatio tātū īꝑium tātāqꝫ dignitatē ſuiſ ꝑditiſſimiſ moribꝰ ī turcoꝝ manibꝰ ꝓlabi ꝑmiſerūt: qꝛ Mahūetꝰ othomanꝰ turcoꝝ pͥncepſ ab Cōſtātino tūc īꝑatorē vrbe ſublata eū cuꝫ vniuerſiſ eiuſ ſatrapiſ captoſ decapitare fecit. Michael āt Paleologꝰ capta vrbe Beneficij genuēſiū nō īmemor: qͥ ei ea ī re auxilio fuerāt theſauꝝ ꝑmaximū eiſ ꝯtulit: ⁊ Perā vrbē ſatiſ ꝓpinquā conceſſit. Martinꝰ Turrianꝰ natiōe mediolanēẜ fr̄ Ioānis quē ī parmēſi bello īterfectū fuiſſe diximꝰ hͦ ipſo āno apd̓ Mediolanū ſeditōe fc̄a expulſiſ vicecomitibꝰ ⁊ valuaſoribꝰ: vrbiſ ſe tyrānū effecit: ⁊ duobꝰ tātūmō āniſ regnauit: hic tyrānide inita cū ītellexiſſet Ecelinū de Rumanō pollicitatiōibꝰ capitaneoꝝ ⁊ valuaſoꝝ vrbē occupare velle: ⁊ cū qͥnqꝫ milibꝰ equitū ea d̓ cā ad Caſſiani pōtē ꝑueniſſe. Statī cū exercitu mediolanēſiū via īdirecta Sōcinuꝫ petijt. Ibiqꝫ ab Azone eſtēſi: ⁊ Boſo douariēſi ac Ubertīo palauicio auxilijs expoſtulatiſ Ecellinū īter Caſſianū ⁊ vicūmerchatū ītercluſit: ⁊ fc̄o ꝯgreſſu Ecellinū vulneratū iaꝫ octoge nariū cum oī exercitu cepit: ⁊ Socinū ꝑduxit: vbi paulo poſt īterijt: quo mortuo oēſ ciuitates ab eo oppreſſe libertatem cōſecute ſunt. Mirabiliſ ppl̓oꝝ ꝑegrinatio: hͦ āno vbiqꝫ fuit q̄ a peruſiniſ īcipiēſ: nō ſoluꝫ italie ppl̓oſ: ſꝫ ē exteroſ ita ꝯmouit: vt lōgiſ agminibꝰ: crucē cū laudibꝰ ſequenteſ ad ꝯuicinaſ ciuitateſ miſericordiā ⁊ pacē ꝯclamantes ſuppliceſ ꝯmearent. ¶ Uiri diſciplinis excellenteſ. Hēricꝰ cardīalis hoſtiēſiſ: cogͦmēto hoſtiēſiſ: vir hūani diuiniqꝫ iurꝭꝑitiſſimꝰ: hͦ tꝑe eā obrem apd̓ Alex. pōti. maxīo hr̄ ī p̄cio: Qui ſuꝑ toto decretaliū titulo lecturaſ ꝑutileſ edidit. Sꝫ ⁊ ſūmā admiratiōe dignā ī vtroqꝫ iure ꝯpoſuit: quā trāſalpini Cōpendioſam vocāt. Odofreduſ legum īterpreſ celeberrimuſ: hiſdē tꝑibuſ floruit: qui ea ī diſciplina nōnulla cōpoſuit: ⁊ ꝙͣmaxīe ſuꝑ Codice Digeſtoqꝫ lecturaſ ꝯſcripſit accuratiſſimaſ. Aymonē Anglicū ordīſ mīoꝝ: gn̄alē mīſtrū: theologū ſciētiſſimū cū ſupͣdictꝭ floruiſſe ꝯſtat qui īter cetera ſui īgenij monumēta. Alexādri pape iuſſu Breuiariū correxit ⁊ rubricauit. Gualterꝰ pictauiēẜ ep̄ſ: ⁊ luculetiſſimꝰ doctor ordiniſ minoꝝ: hac ēt tēpeſtate: doctrīa ⁊ vite ſcitate īſigniſ fuit: qui ſuꝑ ſn̄iaſ opꝰ nō vulgare edidit. Sꝫ ⁊ Quolibeta ac tractatꝰ in ſacriſ lr̄iſ ꝯpoſuit: ac ēt Alex. iuſſu ẜmoeſ ꝑutiles ad ſtatꝰ fec̄: quoſ idē pōtifex ꝑlectos approbauit Ubertinꝰ palauicinꝰ comeſ vir vtiqꝫ domi nobil̓: hͦ āno(ſuꝑſtite adhuc Ezelino de Rumāo tyrāno eiꝰ ī oībꝰ belliſ ſocio) Cremōe ⁊ Placētie auxilio: gibellīoꝝ dn̄iū occupat: ⁊ magno factiōiſ ſue coadunato exercitu: vna cū Ezelino ī legatū aplicū mouēſ apd̓ Gābarā brixia ni agri oppidū maxīaꝫ guelphiſ ītulit cladē ⁊ ip̄ꝫ legatū ac brixianū ep̄ꝫ captoſ ſecū abdu xit. Legatꝰ āt poſtmodū liber effectꝰ ītercedēte Boſſo douario cremonēfi ciue/ cū turrianiſ ⁊ Hērico riuola Mātue p̄fecto fedꝰ inijēſ ēt ip̄ꝫ Ubertinū ab Ezelino ſe iūgē curauit Tāte tn̄ verſutie Ubertinꝰ hic fuit. ꝙ lꝫ gibellinā factōnē vbiqꝫ extollēt ꝯͣriāqꝫ depͥmeret approbāte tamē vtraqꝫ factiōe ēt Brixia potitꝰ ē. Propoſuerat quoque ⁊ Mutina Regiū qꝫ ac Bergomū ſuo adicere īꝑio: ⁊ feciſſꝫ quidē niſi Ferariēſiū ⁊ Bononiēſiū Guelphoꝝ ꝯſiliū obſtitiſſꝫ. Fuerat.n. hic magni aī ⁊ ꝯſilij vir: cuiuſ facinora ſtrenue geſta ſcripta legunt̉. Eāqꝫ obre cū oēſ ferme Ci ſalpine ciuitateſ ī ſuā pelexiſſꝫ ſententia. Carolo franco in Siciliam venienti manu valida reſtitit. Tꝫ

129 1 .XIII. Inno Pudi Eha ¶ Liher Federicꝰ. 2. Chiuꝫ egei marꝭ īſula: hͦ āno ruēte iā paleologoꝝ īꝑio ī genuēſiū manꝰ hͦ mō ꝑuenit. Nā ve neti Michaelē paleologoꝝ īpugnāteſ ⁊ virili aīo ꝯpͥmēteſ: cū deicē cepiſſēt: ad genuenſeſ venetiſ inimicoſ refugit: qui eū adiuuāteſ ⁊ venetoſ repͥmēteſ obſidiōe ſoluta. Chiū ſibi ꝯquiſier̄t: quā nūcuſqꝫ nō ſine magͦ diſcrimīe ꝯͣ turcoꝝ īpetū defēſar̄t: lꝫ a quibuſdā āniſcitra Mahumēti turcoꝝ pͥncipi tributaria ſit effecta. Olī hͨ īſula magnā claſſē hūit: ⁊ īperij marꝭ ꝑ dieſ mſ̓toſ ſibi dignitatē vēdicauit. Indeqꝫ illiꝰ caſuſ ſꝑ varij fue̓. In ea maſtix naſcit̉: q̄reſ: genuēſibꝰ maximū affert emolumētū. In ea quippe Aruiſij ꝓmōtoriū ē: a quo te ſte Pli. li. 14. naͣ. hiſt. optīa deducebāt̉ vina q̄ aruiſia dicūt̉. Uir. ī Daphni: Uina nouum fundam calatiſ aruiſia nectar. Rbanꝰ. 4ꝰ. pͣp̄: natiōe Gallꝰ: ex Trecacēſi vrbe natꝰ. Alexº ſuffectꝰ ſedit āniſ. 3. mēẜ. i. Papa. 191. ⁊ diebꝰ. 4. Hic ⁊ ſi hūili loco natꝰ p̄ſtāti tn̄ ⁊ elegāti lingua fuit: q̄ aliqn̄ laceſſitꝰ ꝙ vil pre ortꝰ eēt: Rn̄dit: nobilē viꝝ nō naſci/ ſꝫ fieri v̓tutꝭ ⁊ nobilitatꝭ ē. Hic itaqꝫ pōtificatu ſuſce 64 61 1262 ptoſe galliſ ſtatī militeſ ꝯuocauit: quoſ Māfredo dicionē eccl̓ie vexāti obicēt. Cꝰ poſtea ī ſtitutū fuit ſolēnitatē corꝑiſ chr̄i cū ꝓceſſiōibꝰ ⁊ octauiſ a ꝯͣctiſ fidelibꝰ celebrari: eiuſqꝫ offi ciū ex veterꝭ teſti figuris ꝑ diuū Thomā aquinatē cēſuit eē fiendū. Ml̓taſ.n. pōtifex hic aī moleſtias ob pͥncipū tyrānideſ ⁊ ꝑtialitatū factiōes ꝑtulit: qͣꝝ tēdio Peruſij vitā cū morte mutauit. Cuiuſ quidē corpuſ ī diui Laurētij fano ſepultū fuit. Ob cuiuſ mortem ceſſauit ep̄atuſ menẜ. Hic ordineſ mendicāteſ fauoribus ac priuilegijſ pl̓imum iuuit. Philippꝰ Martini turriāi filiuſ: hͦ āno pr̄e defuncto: ī tyrānidē mediolanēſiū eidē ſucceſſit ⁊ regnauit āniſ. 3. vir quidē aīo illiberali ⁊ ruſtico qui magr̄atū ſuſcepto ſtatiꝫ ī cremonēſeſ ꝓdiuit Couo oppido capto: ip̄ꝫ diripiēdū militibus dedit. Indeqꝫ pace īterueniēte pōtifi ce vrbāo cū cremonēſibuſ ꝯfecta Bergomū ī ſuā redegit ptātē: ac nouariā expulſa Torni elloꝝ familia ſuo iuri conquiſiuit Comēteſ: hͦ āno īſigni magnitudīe ſupͣ treſ mēſeſ apparuit: quo pͥª apꝑāte Vrbanuſ pontifex īfirmari cepit: ſꝫ eadē ipſa nocte qͣ Urbanuſ obijt: ⁊ ipſe extinctuſ eſt. Albertuſ magnuſ: natiōe Suenꝰ Rathiponēſiſ ep̄ſ: ⁊ ordīſ p̄dicatoꝝ ꝓfeſſor: hiſ tꝑibꝰ pariſiꝰ clariſſimꝰ fuit: vir ſane tāte doctrīe: vt nēo ei an̄ponēdꝰ ſit: ꝙͣobrē ⁊ magni cognomentum adeptꝰ ē. Qui cū ꝑ ml̓toſ ānoſ Colōie ⁊ Pariſiꝰ publice theologiā ⁊ phīaꝫ legiſſet: ⁊ infini toſ ꝓpemodū ꝯquiſiſſꝫ diſcipl̓oſ. tādē octogeſimū etatꝭ agēſ ānū Colonie. i2go. ſalutiſ nr̄e āno morit̉. Qui cū eruditiſſimꝰ eēt: oīa fere Ariſtotel̓ oꝑa optime comētatꝰ ē: ac ſuꝑ qͣttuor ſn̄iaꝝ libroſ accuratiſſīe ſcripſit: magnāqꝫ biblie parteꝫ expoſuit. Euāgelia p̄terea ⁊ Pauli epl̓as declarauit. Sūmā quoqꝫ theologie īchoauit ſꝫ nō ꝑfecit. De ꝑuiſ v̓o naͣlibꝰ libꝝ ꝯpo ſuit. Edidit ēt Coeuiſ libruꝫ ī quo quidē reſ naͣles theologie ꝙͣtū fieri pōt ꝑ ſil̓eſ oſtēdit. Leme̓ſ. 4ꝰ. papa: natiōe Narbonēſiſ. Euido fulcadij ātea vocatꝰ: Urbāo ſurrogatꝰ: Papa. 192. ſedit āniſ. 3. mēẜ. 9. ⁊ diebꝰ. ri. hic pͥº iuriſcōſultꝰ totiꝰ Gallie ſine ꝯtētiōe pͥmꝰ fuit vxorē hūit a qͣ ⁊ liberoſ ſuſcepit. Qua defūcta pͥº Podiēſiſ: deīde Narbonēſiſ ep̄ſ ꝓmotꝰ: pꝰ mo 6464 1265 dū cardīal̓ factꝰ: deniqꝫ ꝑꝑ doctrina ⁊ ſcitatē abſēſ peruſij pōtifex d̓ligit̉. hic ꝓphīe ſpū ple nꝰ: ml̓ta p̄dixit an̄ꝙͣ fieret. Eiꝰ āt oꝑa ⁊ īduſtria pax īter Hēricū Anglie regē ⁊ Symonem mōtiſfortiſ comite: ac īter florētinoſ ⁊ ſenēſeſ ceteroſqꝫ italie ppl̓oſ ꝯfecta fuit. quoſ ēt quo ad vixit ſua auc̄te ī ꝓpoſito ꝯtinuit. Atque Ednigē Polonie duciſſaꝫ viduā miracul̓ clarā ī ſctāſ retulit. Reliquū v̓o vite ſue tp̄ſ ī ieiunijſ: vigilijſ: or̄onibuſ: alijſqꝫ oꝑibuſ boniſ cōtri uit: quibuſ p̄ſidijſ pōtificatū optīe admīſtrauit. Moriēſ deniqꝫ magno de ſe apud oēſ reli cto deſiderio Uiterbij ſepelit̉. Quo mortuo cū dignū eidē cardinales nō īuenirēt maxima cōtentio exorta eſt: ꝑꝑ ꝙ vacauit ſedeſ duobuſ anniſ. Bōdegar Soldanꝰ: hͦ āno egyptij regnū ſuſcipiēſ regnauit āniſ. 12. Qui ſuſcepto regno chr̄i ānoſ Syriā inhītātes ſtatī debellauit. Indeqꝫ hoſtili aīo ī Armeniā ꝓfectꝰ: ⁊ ibidē chr̄ia noſ ꝑſecutꝰ ē. poſt modū Anthiochiā hītatoribꝰ vacuā ꝯp̄hēdēſ vniuerſā ferme deleuit. Se ptē poſtea āniſ decurẜ iterato Anthiochiā īuadēſ: eā cruētiſſima ſtrage affec̄: vn̄ ⁊ vniuerſū exercitū ſuū p̄da onuſtū cū ducētꝭ captiuoꝝ milibꝰ ī egyptū reduxit. Deniqꝫ dū ꝯͣ Aſſy rioſ pugnaret: ab eiſdē ſuꝑatꝰ ⁊ grauiſſime vl̓neratꝰ: Damaſcūqꝫ delatꝰ: meſtā effudit aīaꝫ Capreolū Agri brixiani caſtellū frequētatiſſimū ⁊ nobiliſſimū: hͦ āno a Carolo Sicilie r̄ge 126 5 adiuuātibꝰ Guelphiſ brixiāiſ ab Vbertio palauicio Brixia pulſ iſ: capit̉ ⁊ inde hītatoribuſ pl̓ſiſ: eoꝝqꝫ bōiſ ī p̄dā datꝭ fūditꝰ euertit̉. Carolꝰ.n. ſic̄ p̄miſimꝰ ē Gallia ꝯͣ Māfredū ī Si ciliā vocatꝰ: cū ī Ciſalpinā deſcēdiſſꝫj Ubertinꝰ palauicinꝰ tū Brixie ⁊ aliaꝝ ciuitatū dn̄ſ a Māfredo rogatꝰ Carolo veniēti reſiſtē ⁊ ītinera p̄clude̓ ſtatuit. Sꝫ Caroluſ magno ſatꝭ Guelphoꝝ exercitu ꝯꝑato ī Vbertinū apd̓ Cap̄olū mouit ⁊ eiꝰ agrū vbi ſtatiua poſuerat

Anno .XIII. Chri Mūdi ¶ Liber Rodulphuſ pͥº lōge lateqꝫ ppl̓atꝰ ē: deniqꝫ fc̄a pugnādi copia pꝰ ml̓toꝝ vtriꝰqꝫ cedeſ. Carolꝰ ſuꝑior fc̄uſ oppidū ſtatī cep̄ ⁊ euertit. ex hac qͥppe clade illi r̄giōi Frācie curte nomē īditū fuiſſe reor. Caroluſ Ludouici ſtancoꝝ regiſ fr̄ hoc āno Māfredo Sicilie rege īterfecto a Clemēte pō tifice ſicilie rex decl̓atꝰ r̄gnauit āniſ. 17. Iſitaqꝫ a Clemēte pōtifice ꝯͣ Māfredū ex gallia accitꝰ ſtatī alpibꝰ ſuꝑatiſ in Ciſalpinā deſcēdit: ⁊ Palauicino in agro Brixiano ſuꝑato ⁊ ca p̄olo mōteqꝫ claro eiuſdē agri caſtelliſdirutꝭ ꝑ Flāineā eū in nūaͣbilibꝰ factōis Guelphe mi litibꝰ trāſiē Romā vſqꝫ ꝑuenit. Indeqꝫ Bn̄uentū ꝓfectꝰ cū Māfredo ꝯgredit eoqꝫ cū vni v̓ſo eiꝰ exercitu ſuꝑato captū īterfecit. Quo īterfecto ſtatī Beneuentū dedentibꝰ ſe vltro ci 1267 uibꝰ cepit. atqꝫ ita paulo poſt Sicilie ⁊ Apulie regnū vniuerſū in ſuā ptāteꝫ redegit. Cōpo ſitiſqꝫ ī Apulia ⁊ Sicilia rebꝰ eueſtigio Viterbiū cū vniuerſo exercitu ad pōtificē ſe ꝯtulit. vbi audiēſ Corradinū adoleſcētē Cōdradi ſueui nepotē ī Italia a gibelliſ ꝯͣ Guelphoſ fuiſ ſe vocatū: ī ethruriā gibellīos dōiturꝰ ilico mouit. Sꝫ cū multa ibidē moliturꝰ videret̉ a ſuiſ ꝓpere ī regnū ꝯͣ Corradinū vocatꝰ ē. Ibidēqꝫ magna de hoſtibꝰ ſtrage edita Corradinuꝫ ip̄ꝫ cepit: ⁊ capitali ſnīa pūiuit: ⁊ rurſū vniuerſū regnū ſine ꝯtrouerſia in ſuā ptātem ſtatī re degit. Atqꝫ ita Romā veniēſ in lateranēſi baſilica rex hieruſalē ⁊ Sicilie hac ꝯditōe decl̓at̉ vt ſigul̓ āniſ pheudi noīe qͣdragīta milia aureoꝝ numū eccl̓e romāe ꝑſoluerꝫ. Quo ī regnū ꝯfirmato: pacē cū piſaniſſtatī inijt: ⁊ cū eiſ in Aphricā ī ſubſidiū Ludouici germani regiſ traijecit. ibiqꝫ Ludouico ex peſte mortuo īuento cū Tunici rege pacē ac lege cōpoſuit: vt ꝑ petuo āniſ ſingul̓ ſibi ſucceſſoribuſqꝫ ſuiſ tributū aliqͥd pēderet. veꝝ cū in regnū reuerſꝰ eēt Sicilia ab eo defecit. ⁊ petro aragonēſi ſe ſubdidit. Sꝫ cū Petrꝰ regnū debellaret: a pōtifice romāo grauiſſiſcēſurꝭ dānatꝰ ē. Galli.n. ſui eo in regno mulieꝝ pudiciciā laſiue nimiū. ⁊ pe tulāter ꝑtētātes ſiculi oīum pene vrbiū ac oppidoꝝ ppl̓i ꝯiurarūt: ꝙͣ pͥmū die ꝯſtituta adue ſpaſcente cāpanis ſignificari cepiſſꝫ ꝯfodiēdoſ eē a ſingul̓ galloſ ītra mēia reꝑtoſ. qd̓ quō eſ ſet: nō mī crudeliter ꝙ ꝯſtāter factū dn̄io galliſ publice abrogato. Petrꝰ hic Aragonū rex accerſitꝰ ē: qͦ audiētiꝰ ea rōne id regnū accepit: ꝙ illd̓ Cōſtantie vxori hereditario pr̄iſ Mā fredi iure dicerꝫ ſibi dēri. Deniqꝫ ⁊ ip̄e Carolꝰ morit̉ Neapoliqꝫ ſepelit̉. Huic iō hieroſoli moꝝ regnū declaratū fuit: qꝛ Maria antiochie pͥncipiſ filia cui id r̄gnū debebat̉ qd̓ Ugo eiꝰ nepoſ occupauerat̉ illd̓ Carolo huic regi donauerat. Laurētius Tepullꝰ dux Iacobi p̄dicti ducꝭ filiꝰ qͣdrageſimꝰ nonꝰ venetoꝝ dux ī Raynerij de mortui loco hͦ āno oīuꝫ ꝯſēſu ſuffectꝰ ducauit aniſ. 7. men. 2. ⁊ diebꝰ. 5. magne certe hūani jx67 nitatꝭ: modeſtie: iuſticieqꝫ vir fuit: ſꝫ paciſ amator ꝯẜuatorqꝫ hītꝰ ēt ī ꝓxīoſ ⁊ maxīe pauꝑeſ cōuſ ⁊ bn̄ficꝰ extitit cui allecte Carie ciueſ venetiſ ſeſe vltᵇ ſubdider̄. Huiꝰ q̄ppe oꝑa ēt ſena tꝰ venetꝰ ꝓcurāte philippo francoꝝ rege miſſis Cremonā legatꝭ pacē cū Genuēſibꝰ ad quin quiēniū annū vſqꝫ ꝯpoſuit. Nā antea īterſe magniſ cladibꝰ vt p̄miſſū ē decertauerāt. De niqꝫ hic clemētiſſimꝰ prīcepſ moriēſ in pr̄no ſepulchro apud fratreſ p̄dicatores ſepelit̉. Taionꝰ qͥdā frater cuiꝰ ordīſ ſilit̓ ex Bocacioꝝ nobili familia natꝰ. hͦ ip̄o āno cū factōiſ Guel phe caput hr̄et̉ ꝯꝑato ſibi ſatꝭ hone ſto exercitu adiuuantibꝰ ēt Guelphis Cremonēſibꝰ ī bri xiāis duxit vbi pꝰ multoſ gibellīoꝝ ꝯflictꝰ pulſiſ inde palauicini p̄ſidijs Brixia tādē potitꝰ ē. cūqꝫ ēt cremonēſes ſocioſ ſuſpectoſ hr̄et eoſ paulopoſt ex vrbe d̓pulit. qui īdignabūdi re cedēteſ eueſtigio cū placētiniſ laudēſibuſqꝫ ī ip̄iꝰ fr̄iſ Brixianoꝝqꝫ ꝑniciē feduſ īierūt vn̄ ſe quēti āno ianuaͣio mēſe Cremonēſeſ ip̄i cū ſocijs cītatibꝰ tuml̓tuarie oīa brixiāoꝝ caſtella ī olij fluīſ ripis ꝯſtituta: vꝫ Canēdū: Senigā: pōteuicū: vrceaſ: ⁊ Barchū crebri īcurſiōibꝰ yexar̄t ac cedibꝰ ⁊ īcēdijſ crudelē īmodū d̓ſtruxerūt. Regnauitqꝫ idē fr̄ iā ī vrbe tribꝰ āniſ. Corradinuſ Cōradi ſueui īpr̄iſ ex filio nepoſ: hͦ āno a gibelliniſ ꝯͣ guelphoſ in italiā vocatꝰ cū maxīo alemanorum ſuorum exercitu veronā pꝰ: deinde papiā venit: Indeqꝫ ꝑ Garratē 1268 ſiū oppida ad mare genuēſiū trāſijt: ac in piſana claſſe ī agꝝ lucēſē ꝑductꝰ magnā ibidē va ſtitatē fecit. Ibi quoqꝫ maiore ex lōbardia ⁊ romādiola gibellinoꝝ exercitu ꝯꝑato adiuuā te ēt Guidon ferat rano comite qui ad eū magnaſ copias adduxerat ſtatī Mareſcallū Ca roli regꝭ apud Aretiū p̄lio ſuꝑatū interfecit: quo mortuo Romā cōceſſit. Erat tn̄ pontifex Uiterbij. quē cū trā ſeutē adoleſcētē viderit: ꝓphetica voce dixit ipſū tā ꝙͣagnū ad cedē d̓ duci. cūqꝫ Romā appropinqͣſſꝫ Hēricū ſenatorē regꝭ caſtelle germanuꝫ ad pōtē Miluiuꝫ cū ppl̓o ro. obuiā hūit: ⁊ ab eodē tanꝙͣ īꝑator exceptꝰ ī capitoliū deductꝰ ē. Dimiſſoqꝫ Ro me Guidone ferētano: cuꝫ Hērico ⁊ cuꝫ oī exercitu ī Regiuꝫ ꝓꝑauit: ac cū carolo cāpeſtri lo co pugnauit. ml̓tꝭ qͣꝫ vtrīqꝫ ceſiſ: tādē corradī exercitꝰ fūdit̉. Hericꝰ āt ſēator cū cedē maxīaꝫ d̓ alēanis viderꝫ rōanis d̓ducētibꝰ ad tuta ꝯfugiēſ euaſit. corradiꝰ v̓o ⁊ auſt̓ie dux ẜuoꝝ hītu

Anno Mūdi Chri
Liber XIII Rodulphuſ. fugiētes ad auſcurā ꝑuenerūt: vbi ad diē ꝯmiſſi p̄lij octauā recogniti ſūt: captiqꝫ ad Caro lū ꝑducti: ⁊ deīde ſecuri ꝑcuſſi vitā finiere. Carolꝰ āt victoria potitꝰ regnuꝫ oē recuꝑauit. Sarraceni hͦ ipſo āno ex aphrica ſoluēteſ vtraſqꝫ hiſpaniaſ oppͥmūt. Sꝫ chriani cruce ſigna ti ī eoſ irrumpētes magna cede profligunt. Couū nūc frequētatū cremonēſe oppidū bergomēſi agro. hͦ eodē āno bergomēſibꝰ īfenſum. ab eiſdē cū maxīa cremonēſium cede capit̉: ⁊ direptiſ oppidanoꝝ boniſ fundituſ euertit̉. ¶ Uiri diſciplinis excellenteſ. Bonauētura de Balneo regio īſignis theologꝰ ⁊ albanēſiſ cardīalis ep̄ſ: ac ordīſ minoꝝ gnͣa liſ miniſter: hiſ tꝑibꝰ p̄ter ſctītatē maxīaꝫ īgenij gr̄a ⁊ auctoritate magna p̄ditꝰ clariſſimuſ hītꝰ ē: Qui p̄ceteriſ luculēter ⁊ copioſe tu ſuꝑ qͣttuor ſniaꝝ libroſ ſcripſit Poſtillaſqꝫ ſuper Lucā ꝯpoſuit ⁊ Apollogiaꝝ librū. De ſex diebuſ: edidit quoqꝫ de ꝯtēplatiōe libruꝫ..i. De ſex Aliſ ẜaphī li. i. ac regl̓ā nouicioꝝ. Diuiqꝫ Frāciſci hyſto. maiorē.ſ. ⁊ mīorē ꝯpilauit: or diniſqꝫ ꝯſtitutiōeſ ordīauit: eaſ obreſ ⁊ ꝑꝑ eiꝰ frequentata miracula: cū ēt cor ipſiꝰ(incinera to corꝑe īcorruptū īuentū fuerit. Sixtuſ qͣrtuſ potifex hͦ āno qui eſt octuageſimuſſecunduſ ſupra milleſimū ⁊ qͣdringenteſimū ī ſanctoꝝ potificum numero retulit. Ioānes de Rupella eiuſdē ordinis minoꝝ ꝓfeſſor: vir īter doctores ſui tꝑiſ celebriſ tēpeſtate hac floruit: qui ⁊ ipſe ſuꝑ qͣttuor ſn̄iaꝝ libriſ accurate ſcripſit. Robertꝰ d̓ ruſia ipſiꝰ quoqꝫ ordīſ mīoꝝ doctor: ꝑ ip̄ꝫ quoqꝫ tp̄ſ ī p̄cio fuit: ⁊ grauit̉ copioſeqꝫ ſuꝑ ſniaſ ſcripſit. Sꝫ ⁊ ſui ordinis declaratā fr̄i Symoni gn̄ali miniſtro trāſmiſit regulā. Thomaſ ēt aquinas Alberti magni diſcipuluſ ⁊ p̄dicatoꝝ ordinis doctor angl̓icꝰ ac ſue etat pacutiſſimꝰ vir: hiſdē tꝑibꝰ apd̓ pariſioſ pͥmū ī doctrīa locū tenet: hūc ſciētiſſimū viꝝ ex inſi gni comitū familia apud Apulliā originē duxiſſe tradūt: qui ī ipſiſ īfantie rudimentiſ: dei gr̄a p̄ditꝰ: ordinē diui Dn̄ici īgreſſuſ: religioſāqꝫ vitā īfinē vſqꝫ exegit: ⁊ p̄ter doctrinā etiā miraculoꝝ gl̓ia claruſ: tandē apud mōteꝫ caſſinū delatuſ āno ſalutiſ nr̄e. 1273 migrauit ad dn̄m: quē poſtmodū Ioāneſ. r2ꝰ. ꝑꝑ crebra eiꝰ miracula ī ſāctoꝝ ꝯfeſſoꝝ ⁊ doctoꝝ numero aggregauit: hic īfraſcriptoſ poſt ſe tractatuſ ⁊ libroſ a ſe editoſ reliquit: vꝫ Cōtra grecoꝝ errores ad Urbanū. 4. li. i. InDe naͣ maͣe trac i Quoniā de pͥncipijſ. Libellum. cipit. De elemētoꝝ mixtiōe traci Dubiū apud Decl̓atōꝫ articuloꝝ ꝯͣ eoſdē. li i Btūſ petrꝰ. De occultiſ ne oꝑbꝰ tra i quoniā ī qͥbꝰ dā De p̄ceptꝭ ⁊ lege amor li i Tria ſūt hō De motu cordiſ traci quoniā oē qd̓ De eccleſie ſacramētꝭ li i Poſtul auit De inſtantibꝰ traci Quoniā oēm Expoſitio ſimboli.ſ. Credo li i pͥncipiū qd̓ ē De qͣttuor oppoſitiſ trac i quoniā qͣttuor Reſpōſio d̓. i2. articul̓ trac.i. īcip̄ pº ꝯſiderādū De demonſtratōe trac i Ad habendā De..4ꝛ. articul̓ rn̄ſio trac. i Reuerēº ī xp̄o pr̄ De Fallacijſ traci quoniā logica De. 63. articul̓ rn̄ſio traci lectiſ litteriſ. De ꝓpōnibꝰ modalibꝰ trac i Qꝛ ꝓpoſitio De. 6. articul̓ alijs rn̄ſio traci Cariſſimo. De naͣ accidētiſ trac i quoniā oīſ cognitō Ee verbo trac i Ad intellectū De naͣ generis trac i quoniaꝫ oīſ creatura De verbo iteꝫ trac i Uid̓amꝰ quid De potentijs aīe traci vt adiutoriuꝫ De naͣ verbi ⁊ intellectꝰ trac i Quoniā d̓ naͣ De tempore traci Sic̄ vult ph̓ſ De angeliſ trac i Quia ſacriſ. De formaꝝ pl̓alitate trac i quoniā ſāctū ē De vnitate ītellectꝰ trac i Sicut omneſ De naͣ ſyllogiſmoꝝᵐ trac i quoniā ē ſcir̄ De ꝑfectiōe xp̄iāe religiōiſ trac i xp̄iane reliSūmam logice li i Quoniam De vite ſpūal̓ ꝑfectōe trac i Quoniā q̄dā De ſēſu reſpectu ſingliū lii circa ꝯſidera Pro īpugnāteſ religionē trac i Ecce inimici De īuentione medij li i quoniā pͥncipiū De regimīe pͥncipu traci cogitāti mih De naͣ luminiſ lii Conſiderandū De regimīe iudeoꝝ trac i Excellētie tue De naͣ loci li i Ad ſciēdū naͣm De forma abſolutōiſ traci libello ꝑlecto. Primā ꝑtem ſcd̓e totiꝰ theologie continē Expō decretal̓: Firmiter trac i Saluator queſtioneſ i20. Expō decretal̓. Dānamꝰ trac i Expoſita Scd̓am ꝑteꝫ ſcd̓e hn̄teꝫ queſtioneſ 189. De ſortibuſ traci poſtulauit Tertiā ꝑteꝫ ẜe ꝯtinēteꝫ queſtioneſ 90. De Aſtroꝝ iudicijſ traci Quia petiſti Priuꝫ ſcriptū ſnīaꝝ hēns di. 98 ⁊ que. 8De eternitate mūdi trac i Suppoſito ẜꝫ Scd̓m ſcriptum ſnīaꝝ hēnſ diſ. 9 4 De fato traci Querit̉ de Tertiū ſcriptū ſnīaꝝ hn̄s di 40. ⁊ qōeſ 48 De īdiuinatōiſ pͥncipio trac i Quoniā due Quartū ſcriptū ſnīaꝝ hn̄s diſtinctiōeſ. Fo. De eſſe ⁊ eēntia traci Quoniā ꝑu ⁊ queſi ioneſ .508. De pͥncipijſ nature traci Quoniā q̄dā Sūmam contra gēntileſ libroꝝ qͣttuor

L Ier .XIII. Rodulphuſ De potentia dei qōneſ habētes qōneſ decē. Volumē opuſculoꝝ habēſ libroſ. 52. Qōnes de v̓tutibꝰ in cōi. Qō de vniōe v̓bi. Aureū opuſ ſuper quattuor euangelia. Qōnes de aīa: quaꝝ articuli ſunt. 2o. Suꝑ epl̓as Pauli. Suꝑ Iſaiā. Hieremiā Qōnes de ſpūalibꝰ creaturꝭ: Qd̓ libeta duo. Sr̄ Iob. Sr̄ cātica can. Sr̄ Dionyſium. Compendium theologie. Suꝑ Boetiuꝫ: ac ſuꝑ oēſ Ariſtoteliſ ac Prophyrij libroſ. Sermoneſ preterea dominicaleſ ⁊ feſtiuoſedidit: ac deniqꝫ officium corporiſ chriſti de mandato Urbani pape quarti. Petrus de Tarantaſio Burgunduſ natione ordiniſ predicatoꝝ digniſſimuſ apud pariſioſ theologuſſpoſtea pōtifex max:(vt infra dicet̉) hiſ tꝑibꝰ predicādo docēdo ⁊ ſcribēdo/ maxīoqꝫ in precio habitꝰ ē. Qui in ſacriſ codicibꝰ nonnulla vtilia cōſcripſit: ⁊ ſuꝑ ſētētiaꝝ libroſ multa vtiliter declarauit. Petruſ quoqꝫ hiſpanuſ medicuſ pr̄ia vlixbonēſiſ poſtea tuſculanuſ epiſcopuſ. ac deinde ma ximuſ pon. hac ipſa tēpeſtate in precio exiſtenſ canones quoſdā ad medicinā ꝑtinēteſ edidit: atqꝫ libꝝ queꝫ theſaurū paupeꝝ vocāt cōſcripſit: Ferūtur ⁊ eiꝰ ꝓblemata ad imitationem Ariſtoteliſedita. Philippuſ ſancti Ludouici regiſ filiuſ. hͦ āno pr̄e ⁊ germano in Aphrica defunctiſ: ibidē ēt exiſtēſ regiū munꝰ ſuſcipienſ regnauit anniſ 15. Uir certe vite ſāctimonia pr̄i perſil̓iſ: qui apud Aphricā cū exercitu exiſteſ ob nimiā militū ſuoꝝ/ ex peſte ſtragē ac ēt pietate ⁊ vitā de ꝯtagiōis cā ꝑmotꝰ dimiſſa Aphrica ī italia adnauigauit: ⁊ viterbiū vna cū Carolo auū culo ſuo Sicilie rege ſtatim ad cardinaleſ ī ꝯclaui ꝯſtitutoſ ſe ꝯtulit: ⁊ eiſdeꝫ pr̄ibꝰ ex more ſalutiſ. Cremonā īde ꝯceſſit: vbi aliquātulū ſubſiſtēſ: pacē īter Genuenſeſ ⁊ Uenetoſ Gre gorio. poti. nuꝑ creato: ⁊ Laurētio venetoꝝ duce ꝓcurātibꝰ ad qͥnquēniū vſqꝫ ꝯpoſuit hic ad imitationē pr̄iſ ml̓ta ⁊ laudabilia ꝓ fide chr̄i: tu domi: tū foris exegit pietatꝭ oꝑa: ⁊ īter ce tera mēoratū digna: btē. M. magdalene corpꝰ maſilie iā ātea a btō Maximīo ī villa ſui noīꝯditū ornatorie ſepl̓chro ⁊ maior ſacello exornauit: eiꝰqꝫ cap̄ ſeorſū ī theca argētea r̄cludēſ Regoriꝰ eiꝰ noīſ. xꝰ. natiōe placētinꝰ ex vicecomitū familia Mediolāo pulſa Theobal dꝰ ātea vocatꝰ pꝰ lōgā ꝯtētionē pōtifex creatꝰ ſedit āniſ. 4. mēẜ. 2. ⁊ diebꝰ. io. Uir certe īoī vita clarꝰ: prudētia vꝫ reꝝ gerēdaꝝ: fortitudīe aī qͣ oīa ꝯtinebat hūanitate: clemētia: ac ī chr̄i pauꝑeſ benignitate: qͥbꝰ v̓tutibꝰ ornatꝰ p̄ter ꝯſuetudinē Laudēſiſ archidiaconuſ ⁊ in Aſia ꝑegrinatiōiſ gr̄a exiſtēs Uiterbij a cardinaliū collegio pꝰ lōgā ꝯtētionē pōtifex creatꝰ ē. De quo qͥdā ſic iquit: papatꝰ munꝰ tulit: archidiaconꝰ vnꝰ. Hūc pr̄eꝫ pr̄um/ fecit diſcordia fratꝝ: hic vt ſctōſ potifices decet pacꝭ amator. ⁊ parcialitatū factiōibꝰ oīo alienꝰ ad ꝯponen dā pacē int̓ genuēſeſ ⁊ venetoſ magniſ īter ſe cladibꝰ diu affectoſ aīuꝫ ſtatiꝫ adiecit. qͣ in re Philippi fracoꝝ regꝭ vſuſ ē prudētia. Ea ꝯfecta cū Florētiā vna cū Carolo Sicilie regeꝫ acceſſiſſꝫ gibellioſ a guelphiſ pulſoſ reduci ī vrbe curauit: veꝝ cū eo abſēte eoſdē iteruꝫ vr̄ be eieciſſēt: oē iuſ florētiniſ īterdixit. Deīdeqꝫ ad Lugdunū galliaꝝ vrbē ꝓ celebrādo gnͣa le ꝯcilio ſe ꝯtulit. Ad qd̓ Paleologꝰ grecoꝝ īꝑator ꝓfectꝰ iā terciadecima vice cū Ro. eccle. vnionē fecit. Et quidā ꝓceres tartari cū ſecuti ſacrū baptiſma receꝑūt: ⁊ Rodulphꝰ Aſſani comeſ ī īꝑatorē ab electoribꝰ electꝰ fuit. Hic p̄terea doctiſ viriſ pl̓imū fauit. quoꝝ nōnulloſ ad cardinalatū ꝓuexit. maxīe v̓o Bonauēturā ordīſ mīoꝝ gnͣalē mīſtrū viꝝ doctū ⁊ ſcītate īſignē: ⁊ Othonē vicecomitē affinē ſuū Mediolanēſiū creauit archiep̄m. Abſolutoqꝫ con cilio ⁊ redeuntē pōtificē Alphūſuſ Caſtelle rex apud Bellocadoꝝ Gregoriū ꝯuenit: conqueſtꝰ de īꝑio Rodulpho tradito. Sꝫ a pōtifice placatꝰ. Iuſ oē Rodulpho ceſſit. Trāſienſ deniqꝫ iuxta F orētie menia: rogatꝰ pontifex īterdictū tollere renuit. Et apud Aretiū dieꝫ obijt: cuiuſ corpuſ claruiſſe miraculis affirmatum eſt. Iacobꝰ Cōtarenꝰ quinqͣgeſimꝰ Uenetoꝝ dux Laurētij tepulli loco oīum ꝯſenſu hͦ eodem āno ſurrogatꝰ: ducauit aniſ. 8. ⁊ menẜ. 5. Uir quidē pacificꝰ ⁊ qͥetꝰ. Cꝰ tꝑe ſenatꝰ Uenetuſ p̄teripſiꝰ volūtatē: cū noua vectigalia ī Adriatico ſynu exigere ſtatuiſſꝫ: cū Bononiēſibuſ qui toti flaminnie p̄erāt duꝝ bellū ſuſcepit: cūqꝫ triēio fere cū Bononiēſibꝰ varia fortuna decertaſſēt: demū oēſ feſſi pacē ea lege ꝯpoſuerūt: vt Bononiēſes Caſtello qd̓ ī hoſtio padi ꝯſtruxerāt diruto: cū quibuſdā rebuſ eductionē ſibi reſeruatiſ Uenetiſ ipſa cuſtodia dimit terent. Quibꝰ tādē ꝑturbationibꝰ motꝰ pͥncepſ magr̄atu ſeſe abdicauit. Synodꝰ maxīꝰ: hͦ āno Lugduni a Gregorio pōtifice īdicit̉: quo ⁊ paliologꝰ grecoꝝ īꝑator cū magno co mitatū ꝓfectꝰ ē: vbi cū ml̓ta ſapiēter diſputata fuiſſēt. Rhodulphus Corn ubie co marchꝰ ꝯͣ Ioānē caſtelle regē Romanoꝝ īꝑator ꝓnūciatꝰ ē. Et greci de ꝓceſſione ſpūſſācti cū Ro. ec. ꝯuener̄t. In ea quoqꝫ Synodo pōtifex Rodulphū Ceſarē ⁊ Philippū frācorū
Anno Chri Mūdi Papa. 193. xxji 630
1273

Anno Mūdi Chri 647 233 Papa. 19 4 64 15 Papa. 195. Papa. 196.
XIII ¶ Liber ¶ Rodulphuſ. regē īpulit: vt ab ītegro ꝯͣ Mauroſ ꝓ recuꝑāda hieroſolima menia caperēt. Ml̓taqꝫ ibi de creta fuer̄t ad electionē ſūmi pōtificiſ: ⁊ ad chr̄ianā religionē ꝑtinētia. Quo ī loco dn̄s Bo nauētura cardīaliſ albanēſiſ ⁊ ordiniſ minoꝝ gnͣaliſ miniſter obdormiuit ī domino. Hodulphꝰ Cornubie Comarohꝰ decimuſſeptimꝰ Germanoꝝ īꝑator: hͦ āno oīuꝫ electoꝝ ſuffragijſ ī lugdunēſi Synodo Ceſar creatꝰ imꝑauit āniſ. 19. vir certe cui ¶ Onil deeſſe videbat̉ ad excellētiaꝫ laudiſ. Robuſtiſſimo q̇ppe ⁊ pulcherrimo corꝑe fuit: ſꝫ ⁊ ꝯſilij magnitudīeqꝫ aī ac egregia liberalitate extitit decoratꝰ. Hic cōditiōe hac ab electoribuſ creatuſ fuit īꝑator: vt ſeq̄nti āno corone accipiēde cā Romā pete̓t. Qui pͥncipi bꝰ obtēꝑāſ. Romā ad pōtificē ꝯceſſit: a quo lꝫ nō coronā īpij tn̄ iuſ oē ſuſcepit. In Germaniā īde ꝓficiſcenſ ꝯͣ Ageſilaū Bhoemie regē ſtatim expeditionē ſūpſit: ⁊ pugna cū eo ꝯſer ta: ſuꝑatū ip̄m cepit: ac veluti viliſſimū mācipiū in villibuſ officijs ſibi ſeruire coegit. veruꝫ poſtea cū ī regnū reſtituēſ eidem filiā ſuā vxorem tradidit. Nnocētiꝰ quītuſ papa: natiōe Burgūduſ. Petrus Tarētaſiēſiſ antea vocatꝰ: ex p̄ dicatoꝝ ordīe theologuſ īſigniſ. Aretij pōtifex Gregorio ſuffectꝰ: ſedit mēẜ. v. ⁊ Idiebuſ. 2. Qui pontificatu ſuſcepto: ſtatiꝫ Florētinoſ ab īterdicto Gregorij abſouit. ꝙ cū Ethruſciſ pōtificiſ iuſſu pacē ꝯfeciſſēt. Traxiſſetqꝫ genuēſeſ ⁊ venetoſ ī ſuā ſentētia de vita ⁊ ſanguīe decertāteſ. niſi repētina morte preocupatuſ fuiſſet. Erat. n̄ p̄ter do ctrina qua(vt diximuſ) pl̓imuꝫ valebat: vir optimuſ: de quo multa bona ſperari poterant. Mortuuſ deniqꝫ Rome ī lateranēſi baſilica ſepellit̉. ¶Drianus quītꝰ papa: natiōe Genuēſiſ. Innocētij qͣrti nepoſ. Ot hobonꝰ antea vo catuſ: Innocētio ſuffectꝰ: ſedit diebꝰ. 40. vir certe magni aī: qui mox Uiterbium acceſſit: vt Caroli potētiā qui tūc Rome erat ꝯminueret: ꝙ certe feciſſꝫ niſi morſ obſtetiſſꝫ: nā ⁊ eccl̓ie ditionē ab eodē Carolo: alijſqꝫ tyrānis tutiorē reddidiſſꝫ: ac Gregorij ꝯſtitutionē de pōtifice eligēdo ī meliorē formā redigiſſꝫ. Obijt āt Uiterbij: ⁊ in ꝯuentu fratrū minoꝝ ſepultuſ fuit: vacauitqꝫ ſedeſ poſt eū dieſ. 28 Dāneſ. riꝰ. papa: natiōe portugalēſiſ Petruſ medicꝰ antea vocatuſ. poſt Adria nū Uiterbij ex Tuſculano ep̄o pōtifex creatꝰ: ſedit mēẜ. 8. vir admodū doctꝰ: ſꝫ ſine prudētia: v̓biſ tātūmō ꝓmptꝰ: ſꝫ ī rebuſ agēdiſ īfractuſ ⁊ timiduſ: hac tn̄ ꝯmēdatiōe dignꝰ. ꝙ īopeſ benefic jſ ⁊ pecunia ſēꝑ iuuit. Hic Michaelē paleologū admonuit. ni ſi ꝓmiſſam ẜuaret vnionē Carolo regi īꝑiū daret. veꝝ cū ſe ſemꝑ victuruꝫ ſibi polliceret̉. idqꝫ oībuſ p̄dicaret: ecce ſubito dū Uiterbij ī p̄cioſo thalamo luderet domuſ cadēſ ipſe ī ter ſaxa obrutuſ īterijt: quo defūcto vacauit ſedeſ mēẜ. v. ¶ Uicecomiteſ in regno reſtituuntur. Otho vicecomeſ Mediolanēſiū archiep̄ſ: que diximꝰ a Gregorio p̄p̄ affine ſuo: archiep̄m creatū: vir ꝗdē ī tꝑalibꝰ magnuſ: ī ſpūalibuſ v̓o īeptuſ: hͦ ipſo āno ē Mediolano Turrianiſ tyrāniſ pulſiſ. Mediolaneſe dn̄iuꝫ vi ⁊ armiſ ī vicecomiteſ ſuoſ iteꝝ reduxit ⁊ regnaui ipſe āniſ. 9. Mediolanēſiū.n. pͥncipatuſ poſt Philippū Turrianū ī Neapoleonē eiuſ filiū venerat: qͥ ſuſcepto pͥncipatu/ ſimultates multas cū Othone iſto archiep̄o ⁊ Boſio de Do uaria Cremone dn̄o: alijſqꝫ vicecomitibuſ. capitaneiſqꝫ ac Uauaſoribuſ ſꝑ geſſit. Quāob rē ⁊ Othonē archiep̄m/ cū oībuſ amicis ſuiſ tadē eiecit. Otho āt vt erat aīo gn̓oſo fauēte Ioāne pōtifice. alijſqꝫ ſocijs ciuitatibuſ arma cepit. ⁊ cū Neapoleone ipſo ꝯgreſſuſ haud ꝓcul a Mediolāo ip̄m cū multa gnͣis ſui familia: ⁊ Pōtinū de Amatiſ Mediolanēſiū p̄torē cepit ⁊ īterfecit. Quibuſ īterfectiſ vrbē armata manu ingreſſuſ. oēſ Neapoleniſ amicoſ(direptiſ eoꝝ boniſ) fugauit. Atqꝫ ita denuo Mediolanēſe regnū ī vicecomitū familia relatū ē. Nā a Gualuagno vltimo vicecomitū duce vſqꝫ ad id tp̄ſ vicecomiteſ ꝑānoſ cētū ⁊ decē exuleſ ⁊ inglorij extitere Quoſ tn̄ Nomanuſ imꝑator nō duceſ: ſꝫ vicarioſ dūtaxat dici voluit vſqꝫ ad Galeaceū pͥmū ducem. Otho itaqꝫ hic archiep̄ſa populo nobilitateqꝫ ſic vicariuſ electuſ: magnificentiuſ poſtea vireſ extēdere cepit: ac multaſ vrbeſ paſſim ſuo ¶ Uiri diſciplinis excellēteſ. imperio ſubiecit. Gulielmuſ placētinuſ ciuiſ ⁊ medicuſ celeberrimꝰ: tēpeſtate hac Uerone vbi publico ſalario agebat floruit: hic librū de Chyrogia ibidē edidit: ⁊ vniuerſam medicinā poſtea qͣttuor libri ſaccuratiſſime comprehendit. Gulielmuſ Burādi cognomēto Speculator natiōe ꝓuincialis Oſtiēſis auditor: ⁊ canonū p̄ ſtātiſſimuſ doctor hͦ tꝑe ſic̄ ipſemet ī Speculo ſuo: ī titulo de feudiſ teſtatuſ ē. Sūmā ꝑuti lē ꝯpoſuit: quā Speculū appellauit: a qua ⁊ Speculatoriſ cognomētū accepit. Alid̓ quoqꝫ volumē edidit. qd̓ rōnale diuinoꝝ officioruꝫ inſcribit̉ opuſ ſane diuinum.

Anno Liber .XIII. Chri Mundi Rodulphuſ Iacobus de beluiſo peritiſſimuſ iuriſ vtriuſqꝫ doctor cum ſupradictiſ floruit. ⁊ inter cetera ad Nouellaꝝ ⁊ Autenticoꝝ libris multa eleganter addidit. Sꝫ ⁊ ſuper feudiſ ſcripſit atqꝫ multas eiꝰ diſputationes ſcripto mandauit. Ioānes gualnenſiſ ordinis minoꝝ pariſienſiſ doctor ⁊ natiōe Anglicꝰ ꝑ hoc ipſum tp̄ſ apd̓ pariſioſ ob eiuſ diuinā doctrinā maxīo ī precio fuit. ⁊ eam obrem: Uite arbor nūcupatꝰ ē. hic īter cetera ſūmam ꝑ grandē quam vniuerſalē appellauit cū alijs decē ⁊ octo tractatibuſ ꝯpoſuit: aliaſqꝫ multas poſtillas ſacriſ codicibuſ ⁊ ꝙ maxime ī apocalipſi addidit. Ioānes Guara eiuſdē natiōiſ ⁊ Inſtituti theologꝰ ⁊ Scoti p̄ceptor: hec eadē tꝑa clariſſima reddidit: qui ob īgenij magnitudinē ſuꝑ qͣtuor ſniaꝝ libroſ: ⁊ alioſ tractatꝰ ꝯpoſuit. Sulielmū ēt dela Mara ipſiꝰ ſacri ordiniſ viꝝ ī ſacriſ lr̄iſ eruditiſſimū hiſ tꝑibus aſcribūt. Qui ſuꝑ ſn̄iaſ pulchre ſcripſit: ⁊ dn̄i Bonauēture operibꝰ aliquid addidit. Atqꝫ ꝯͣ beatum Thoma Aquinatē nuꝑime defunctū Corectoriū ꝯfecit: quibꝰ ī rebꝰ ſe doctiſſimū oſtēdit. Rigalduſ Remēſiſ archiep̄ſ ipſiꝰ ordiniſ ꝓfeſſuſ ⁊ moderator ꝑ hec ipſa tꝑa multa ī ſacriſ litteriſ luculenter edidit. ē quibꝰ maximā apud oēſ ꝯſecutꝰ ē laudem. Papa. 195. Icolauſ tertiꝰ papa: natōe ro. ex illuſtri Urſinoꝝ familia natꝰ: Gaietanꝰ antea vo ¶ catꝰ. poſt Ioānē tandē nō ſine magna patrū ꝯtentiōe pōtifex creatꝰ. ſedit āniſ. 3. ⁊ 1277 6476 men. 8. Magni aī ⁊ ꝯſilij vir. ſꝫ ⁊ moꝝ ac vite ſanctitate integer: amator ⁊ cultor riroꝝ doctoꝝ: quippe qui ī partiēdis dignitatibꝰ ⁊ honoribꝰ oībꝰ cōiſ fuit. Cuiuſ prudentia factum eſt: vt flaminea tota cū Bononia. ⁊ Rauēne hexarchatꝰ que imperatoribuſ iamdiu ſuberant: in eccleſie poteſtate redacte ſint. Sed ⁊ ſenatorium munuſ quod principibꝰ ⁊ re gibꝰ eccleſia demandare conſueuerat: ipſe ſoluſ obiuit. Edificijs ꝯplurimiſ Romā ipſe ex ornauit: ⁊ inter cetera apud ſanctū Petrū. Edeſ percomodaſ ⁊ leporariū quod viridariū vocant: muriſ altiſſimiſ cinxit: in quo ⁊ ſepiuſ venationi ſe occupabat Baſilicas vero Pe tri ⁊ Pauli vetuſtate collabenteſ reſtituit: ⁊ quaſdam edeſ ī laterano iādiu inchoatas perfecit. Ferūt eum religioniſ obſeruatiſſimū fuiſſe: ⁊ diuina ſacrificia religioſiſſime ⁊ cuꝫ la chrimiſ(vt bonum decet pontificem) perſepe ſacrificaſſe. Multaqꝫ ad cleri populiqꝫ chriſtiani vtilitatem ꝑtinētia ꝯſtituiſſe. Nō caruit tamē in tantiſ laudibuſ reprehenſione: quia ſuoſi vt fit nimium amauit. qꝛ Bartoldū nepotē ſuū Romandiole comitē ꝯſtituit. ⁊ alium nepotem latinum cardinalem in Ethruriam legatum miſit: qui vbiqꝫ Gibelliniſ reſtitutꝭ Florentie ⁊ ceteriſ vrbibuſ eccleſie magiſtratuſ prolibito impoſuit. propoſuerat enim hic duoſ regeſ ex domo vrſina vnum in Ethruria ⁊ alterum in Lombardia creare. Sed duꝫ hec perficere excogitaſſet in Suriano oppido exiſtenſ appoplexi correptuſ: tertio pontifi catuſ ſui āno interijt. Cuiuſ corpuſ Romam delatum in Petri baſilica ſepelitur. Et poſt vacauit ſedeſ menſeſ. 5. Raymūdꝰ ex Turriana nobili familia Mediolanēſi natꝰ. Comēſiſ vrbiſ ep̄ſ ⁊ Aquiliēſiſ priarcha: hoc āno nō modica factionis ſue apd̓ Modoeciā oppidū expeditiōe ſūpta ꝯͣ vi cecomiteſ ī mediolanēſi agro hoſtili exercitu ꝓſilijt: ⁊ oīa cedibꝰ: rapiniſ: īcēdijſqꝫ īuoluit Quibꝰ maliſ ꝑmoti Mediolanēſeſ Douarēſiū ⁊ Palauicinoꝝ familiaꝝ tū potētiſſimarū auxilio freti: e Mediolano tumultuarie erūpēteſ. Raymūdū ep̄m cum exercitu ſuo apud Gorgon olā ⁊ Uaprū ꝯuenerūt: vbi diu ⁊ acriter cū maxīa vtriuſqꝫ exercitꝰ occidiōe pugnauere. Sꝫ Turrianoꝝ exercitꝰ tādē a mediolanēſibꝰ fuſuſ ad tria milia vna cū Carpone Turriano viro clariſſimo ceſa ſunt. oānes Dādulo patriciꝰ venetꝰ: Iacobo ꝯtareno magr̄atu ſponte ſe abdicato quinqͣgeſimꝰ pͥmꝰ venetoꝝ dux creatꝰ: ducauit āniſ. 9. ⁊ menẜ. 7. hic ex ſenatꝰ decreto grauiſſimū belluꝫ ꝯGenuēſeſ reitegrauit: ⁊ aduerſuſ Anconitanoſ: qꝛ Mercimonia ī Sclauoniā ꝯͣ ꝯuētio neſ eoꝝ vexerāt bellū mouit. veꝝ cū vrbē opugnare ſtatuiſſet: ab eiſdē Anconitaniſ cladē nō modicā accepit. Tandē v̓o cōmināte Nicholao pōtifice ab vrbiſ oppugnatiōe deſti tit: ⁊ vltro citroqꝫ multiſ illatiſ acceptiſqꝫ īcomodiſ: ipſo pōtifice ꝓcurāte: equiſ ꝯditiōibꝰ ī ter vtrāqꝫ ciuitatē pax ꝯpoſita ē. Hic ppl̓m obtinuit: vt veneti ducatoſ ſignare poſſent: qd̓ hucuſqꝫ ſignare nequiuerāt. Tandē mortuꝰ apud fratreſ predicatores ſepellitur. Sicilia īſula hoc āno a Carolo Petro Aragonēſi defecit: vbi apullie pͥncepſ Caroli ipſiꝰ fi 1282 liꝰ uauali p̄lio ab aragonū regiſ filio cū ml̓tiſ captꝰ ī apulliā ducit̉ ⁊ carceri mancipat̉. Hec eīm īſula vt iā ſemel dictū ē) olim italie ꝯiūcta fuit: ſꝫ terremotu agēte: ea ꝑſ vndiſ ītermedijs ſine requie fluctuātibꝰ ab italia diuiſa fuit. Et ꝓpterea Uirgiliꝰ ī tertio eneidos dixit. Hec loca ī quondā ⁊ vaſta ꝯuulſa ruina. Tātū enim lōginqua valet mutare vetuſtaſ. Diſſi luiſſe ferūt: cū ꝓtinuſ vtraqꝫ telluſ: Una foret. ⁊c̄. que ſequitur.

Anno Mūdi Chri Papa. 198 948 1283
XIII ¶ Liber Rodulphuſ. Hannibalū īter Romanas familiaſ clariſſima familia ⁊ ſine ꝯtentione primaria: hoc eodeꝫ āno ſede(ex Nicholai morte) vacante: ipſiꝰ fautoribꝰ adiuuantibꝰ: Urſonoſ vrbis dn̄ium occupantes ab vrbe pepulere. Dū enī cardinaleſ ī ꝯclaui eſſēt. Ricardꝰ ex ipſi? Hanibaluꝫ familia preerat ꝯclaui. Iſ enim vt erat aīo p̄ſtāſ: ſtatim Urſum Nicholai pape mortui ne potē Uiterbienſi p̄tura deiecit: ꝙ huiꝰ familie accerrimꝰ hoſtiſ eēt. Qd̓ audiētes duo cardinaleſ ex Urſinorū familia: īpediebant ne electio fieret niſi vrſuſ in p̄tura reſtitueretur. Quaobrem Viterbienſes Ricardū ſecuti ꝯclaue tumultuarie ingreſſi cardinaleſ capiēteſ in vinculiſ ꝯijciunt. Qd̓ vbi Rome ſcitum ē: eadem ēt Hānibalum factio Vrſinoſ omneſ ab vrbe pellit. Quapropter ſeditiones multe multeqꝫ cedeſ ⁊ īcendia multa ſubſecuta ſūt. Sꝫ nō multo poſt Urſini preualentes Hānibaleſ eiecere. Artinꝰ eiꝰ nomīs qͣrtꝰ papa: natione Turronenſiſ: Symō antea vocatꝰ: tandē poſt ¶¶Vlogā ꝯtētionē Nicholao Uiterbij ſuffectꝰ: ſedit āniſ. 4. ⁊ men. vno. Vir optimꝰ ⁊ ſanctitate p̄cipuꝰ. Qui pōtificatu inito ſtatim ī die reſurrectiōiſ dn̄i ſex cardinaleſ creauit ⁊ Carolū Sicilie regē ad ſe venientē e Senatoria dignitate deiectū ī ipſam reſtituit: eiuſqꝫ iſtantia Paleologū ꝯſtantinopolitanū imperatorē pacta Lugdunēſiſ ꝯcilij nō ẜuantē: ⁊ Petrū Aragonēſem ꝯͣ iuſ faſqꝫ Siciliā occupantē anathemate notauit: ⁊ eiꝰ regnū ī p̄daꝫ (illud occupare volentibꝰ) ꝯceſſit. Bellum ēt ī flaminia ꝯͣ Foroliuianoſ ab eccl̓ia deficien teſ geſſit. Quoſ ēt breui adiuuante Guidone mōtiſfeltri ī fide recepit. Demū multiſ vexatuſ curiſ: Peruſium profectuſ ē: vbi ſtatim morbo ꝯͣcto emorit̉: ⁊ ī maiori eccleſia ſepellit̉: vbi multiſ fulxit miraculiſ. Puerulus villoſus ⁊ Urſoꝝ more vnguliſ armatuſ. his tꝑibꝰ ex ipſiꝰ Partini conſobrina na ſcitur. Quā obcauſam Martinuſ rubore perfuſuſ omneſ Urſorum imagineſe domibuſ ſuis abradi fecit. Piſcem marinū leoniſ effigiem habentē hoc ipſo āno apud centū cellaſ menſe februario ca ptū fuiſſe tradunt: quem ē mari extrahenteſ vllulatū ⁊ planctū hoīſ dediſſe ferūt. ⁊ ad pō tificem ī vrbe veteri perlatum: vniuerſoſ in ſtuporem ſui conuertit. Turrini celſiſſimā quā Torratiū vniuerſi vocant: hoc āno Guelphi Cremonēſeſ ea ī vrbe tu maxīe p̄ualētes vna cū celeberrimo tēplo ī medio vrbiſ foro adiuuātibꝰ alijs huiꝰ factōiſ ciuitatibꝰ edificare ceperūt: quā quidē maxīo cū gaudio ītra duoꝝ annoꝝ ſpacio indicibili prope īpēſa ꝑfecerūt. Eodē āt āno Rodulpho Ceſare ī Ciſalpinā veniente Gibellina ꝑſ ī peratore fauente Guelphoſ vrbe eiecit: ⁊ Guelphi pͥncipatū cuꝫ torratio ſuꝑbiſſimo ſimul a miſere. Carolꝰ ſecūdꝰ Caroli Sicilie regiſ filiꝰ defuncto pr̄e hͦ āno ī regnū pr̄i adoleſcētulꝰ ſucceſſi ⁊ regnauit aniſ. 25. hic galloꝝ ſuoꝝ exercitu fretꝰ ꝯͣ Petrū Aragonenſem mouit: ⁊ pꝰ mul toꝝ vtriuſqꝫ ꝑtiſ cedeſ. Petrū ip̄m tandē vulnerauit. quo vulne paulopoſt īterijt. Et dein cepſ ī regno quieuit. Quīto eīm regni ſui āno cū vngarie rex ſine prole defeciſſet ex here ditate vxoria ipſiꝰ regnū accepit: ⁊ Carolo pͥmogenito ſuo ꝯceſſit. Tādē qͣdrageſimo etatiſ ſue ano morienſ qͣtuordecim filioſ ex Maria ipſa vxore regiſ vngarie filia noueꝫ mareſ ⁊ quinqꝫ femellaſ reliquit: quoꝝ notiores fuere Caroluſ cognomēto Martelluſ vnga rie titulo inſignitꝰ: Ludouicꝰ qui ordinis minoꝝ fuit: ⁊ ī ſanctoꝝ numero agregatꝰ extitit. ⁊ tertiuſ robertuſ: qui illi ⁊ pr̄i in regno ſucceſſor fuit. Philippꝰ Francoꝝ rex: cognomento pulcher: Phi lippi regiſ filiꝰ: hͦ āno pꝰ mortē pr̄iſ Fran ciſ regnare cepit: ⁊ regnauit̉ āniſ. 29. Hic ꝯͣ Edouardū angloꝝ regē grauiſſimuꝫ bellū gerēſ ml̓ta dāna ⁊ clades ſuſcepit īnumeraſ. Et Bonifaciū octauū potificē maximū ꝑꝑ ipſiꝰ arrogātiā apd̓ Anagniā ꝑ Saraꝫ collūnēſē capi ⁊ ī carcerē trudi fecit. Tēplarioſ īſuꝑ mili teſ(eoꝝ gn̄ali magr̄o: exuſto ml̓tiſqꝫ eoꝝ crudelit̓ īterfectiſ)e regno ſuo eiecit. Iudeoſ p̄terea( direptiſ eoꝝ boniſ) ob auaritiam ſuam ⁊ quedam maleficia ē ꝓuincia ſua cuꝫ ſinguliſ veſtimentiſ expulit. Fulgineū vmbrie ciuita ſ: olim a Tudertiniſ edificata ⁊ poſtea a Lōgobardiſ funditꝰ exci ſa hoc āno(iādiū īſtaurata) a Peruſiniſ īuadit̉. quā poſt durā obſidionē vi capiēteſ: eiꝰ me nia aliqͣ ex ꝑte deſtruxerunt. Quāobrē a pontifice ſacriſ īterdicti: cū pene noīe: magnaꝫ ꝑ ſoluiſſent pecuniam veniam accipere meruerunt. ¶ Seruorum ordiniſ initium. Philippus religioſiſſimꝰ vir: Seruoꝝ virginiſ Marie pͥmꝰ qͣſi īſtitutor ⁊ auctor: hoc ip̄o an nō octauo kal̓aſ Septēbriſ miraculiſ claruſ nō lōge a Florētia vrbe quieuit ī pace: vir quidem optimꝰ: qui ex Iacobo pr̄e Florētino mr̄eqꝫ Albanda natꝰ. ⁊ aprime diſciplin iſſuffi

Anno ¶ L iber XIII. Chri Mūdi Rodulphuſ. cienter edoctuſ ex medico pͥmo eremiticā vitā ſuſcepit: indeqꝫ diuīo oraculo monitꝰ hāc ẜuo rū v̓ginis Marie religionē ſub diui ip̄iꝰ pr̄iſ Auguſtini regula v̓bo ⁊ exēpſo ꝯſtitutōibꝰ additꝭ in formā pͥmuſ redegit. quā q̇deꝫ religionē ⁊ ordinē a ml̓tiſ īprobatū: Bn̄dictꝰ poſtea vndecimꝰ ⁊ Bonifaciꝰ ac vrbanꝰ ſextꝰ ac alij pl̓imi ſummi pōtificeſ approbarunt: ⁊ pͥuilegijs exem ptiōibuſqꝫ ml̓tiſ munierūt ⁊ īter mēdicāteſ cōnumerauerūt. ¶ Uiri ex diſcipliſ excellēteſ Thadeus Florentinꝰ celeberrimꝰ medicꝰ: hiſ tꝑibꝰ apud Bononiā claruſ exnſ velut alter hip pocrates ab oībuſ hītuſ ē qui oīa hippocratiſ ⁊ alioꝝ ī medicīa pͥncipū obſcura egregie dete xuit atqꝫ p̄ceteriſ explanauit. ⁊ que ad manꝰ hēnt̓: hec ſūt. Expoſitio Afforiſmoꝝ hippocratiſ ⁊ ꝓnoſticoꝝ eiuſdē. Duaſqꝫ expōnes diuerẜ tꝑibus ſuꝑ librū Galiēi qui dr̄ Microte gni: hͦ ē mīor arſcitē librū de ẜuanda ſanitate: ⁊ ad variaſ valitudīeſ ꝯſilia Itē expōeꝫ ī libro accutoꝝ hippocratiſedidit ac ī Iſagogis Ioānitij. Et demū octogēariꝰ Bononie obijt: hic ob celebrē eiꝰ famā in nuaſ cumulauit diuitiaſ: cū.n a pͥncipibꝰ italie ꝯuocaret̉ quīquaginta aureoſ ꝓ diurna mercede hēre volebat Ab honorio v̓o ſūmo pontifice aliqͣdo vocatꝰ nō pͥuſ accedere voluit: ꝙͣ centū aurei illi ī diē ſtatuerent̉. vnde liberatꝰ ex grauiſſima īfirmitate pōtifex. x. milia illi aureoſ ꝯdonauit Guido de Baypho Bononienẜ archidiaconꝰ vir vtriuſqꝫ iuriſ eruditiſſimꝰ. ⁊ ip̄e ꝑ hoc tp̄ſ multa copioſe ⁊ ornate in pontificio iure ꝯſcripſit: ſꝫ eiuſ opuſ potiſſimū laudat̉: qd̓ ī decre toꝝ libꝰ ꝯmētatuſ ē. qd̓ Noſariū appellauit. Id.n. opuſ(ip̄o teſtāte ī Ianuario menſe anni iz00. ꝯpleuit. Sextum etiā decretaliū poſtea explanauit. Garſiaſ hyſpanꝰ luculētiſſiꝰ legū explanator tēpeſtate hac viguit: ⁊ ſr̄ d̓cr̄talibꝰ opꝰ vtile edidit Egidiuſ romāuſ ordīſerēitaꝝ diui Auguſtini gnͣaliſ pͥor ⁊ Bituricēẜ archie p̄ſ ac pͥmas aqui tanie declaratꝰ. hiſ tꝑibꝰ ob īgenij excellentiā theologoꝝ princepſ appellatꝰ ē: qd̓ quidē conijci pōt ſi a curioſo lector eiꝰ voluīa ꝑſpiciāt̉. hic ſcūſ vir ex illuſtri colūnēſiū rōanoꝝ fami lia natuſ cū longo tꝑe ordinē ſuū oēꝫqꝫ eccl̓iaꝫ doctrīa ⁊ moribꝰ illuſtraſſet pl̓imo quoqꝫ labore p̄ceptor ſui bti Uhomē aquīat oꝑa apd̓ pariſioſ defenſaſſet tandē miracul̓ claruſ btō fine quieuit Quo ſcītatꝭ merito Btūſ doctor appellatꝰ ē hic: hec que ſubiecta ſunt edidit librorum volumina.ſ. De corpore xp̄i trac i Incip. Qꝛ inter cet̓a. Cōpēdiū thelogie li. 6. Ueritatiſ theo. De mēſura angeloꝝ traci Qō de mēſura. Sr̄. 4. li. ſnīaꝝ lec. tra i Cupientes aliquid De cognitōe angeloꝝ trac i Nō vtꝝ āgeluſ. Quolibēta ml̓ta pͥncipiū Qoneſ ꝓpoſite. Se gradibuſ formaꝝ traci Queſitū ē d̓ deo. Correctoriū corruptori btī thōe: qꝛ d̓traxiſiꝭ De eē ⁊ eēntia trac i Queſiſti vtꝝ. Sr̄. 3. li. de aīa trac i Ex Romanorum De gn̄one ⁊ corruptōe tra. i Aīa vt teſtat ph̓ſ. Suꝑ 8. phiſicoꝝ trac. i Naturali ſcientia De formatōe corꝑiſ hūani traci ī quo ponūt̉ Sr̄ li. Eleucoꝝ trac i. Ex illuſtri. De pcc̄o originali traci Ego ſū puluiſ Sr̄ oēſ Ariſto. li. trac i Ph̓ſ ī ẜo phyſicorū. d̓ ſp̄deſtiatōe ⁊ p̄ſcīa ⁊ īferº tra i Nobili militi De medio dēmonſtratōiſ trac. i Oēſ hoīeſ. De refectōe mortuoꝝ trac i Quō ē Sr̄ li. Rhetoricoꝝ tr̄i Edidit quoqꝫ Exame Theoricā de eē ⁊ eēntia trac i Dē eē vl̓ ē. ron li. 2. De ītellectu poſſibili. De laudibꝰ di De diſtīctōe articuloꝝ fidei tra. i. Queſiuiſtꝭ. uine ſapīe d̓ diuīa ſapīa ī btōſ. De caractere. De fide catho. expō tra i Firmiter credimꝰ. De bona fortuna. Sr̄ id oē qd̓ ī mūdo eſt. De canōe miſſe expoſitio traci Cui marthe. De ſubiecto theologie. De eccl̓iaſtica ptāte De regimine pͥncipū trac i Ex regia ⁊ ad Bonifaciū papā libroſ treſ. Suꝑ cātica De renūciatōe pape trac i Nō eī placebitᵐ canticoꝝ Suꝑ epl̓aꝝ ad rōanoſ. Suꝑ prima Suꝑ primum ſnīaꝝ tra i Candor ē enīᵐ ad corinth. ſcripſit p̄terea ſermones ꝑut ileſ Suꝑ ſcd̓m ſnīaꝝ trac i Quoniā eaᵐ ꝑ totū āni circulū ⁊ alia multa que videre nō Suꝑ tertiū ſnīaꝝ trac i Exiui a patreᵐ merui ¶Piſanoꝝ ſirageſ Piſani viri potentiſſimi hͦ āno mēſe Iulio coactꝭ vndiqꝫ copijſ aduerſꝰ Gēuēſeſ bellū mouēt ⁊ ingēti īſtructa claſſe ī Genuēſiū portū irrūpēteſ magna lygurie ꝑtē depopulati ſt̓ vbi nul 128 5 li ſacro aūt priuato loco ꝑceꝑūt. Lūqꝫ ī eoꝝ portu ꝑ aliquot dieſ obuerſati fuiſſēt ⁊ miſſilia argentea genuēſibꝰ īmiſiſſēt eoſ ad pugnā elicere conati ſūt. Genuēſeſ v̓o qui iā claſſē ſuā ī portū retraxerāt: pugnā detractauere dicenteſ: eoſ ī portuſ ſuoſ regredi: qꝛ ī ꝓximo augu ſto ad eoſ pugnādi gr̄a ſe ꝯferēt. Genuēſeſ itaqꝫ(vt Ioāneſ villanꝰ Florentinuſ refert) ſe quēti Auguſto mēſe cū triginta ⁊ centū triremibus atqꝫ alijs minoribuſ ligniſ p̄ſtātiſſimo aīo Piſaſ ꝑuener̄t: ⁊ apd̓ Melorā iſulā piſano portui vicina ꝯgreſſu cū Piſanis facto: maxima cedeſ hinc ⁊ īde fc̄a ē: vbi ēt ml̓ti vulnerati ml̓tiqꝫ vndiſ obruti fuere: Genuenſeſ po

Anno Pūdi Chri Papa. 199. S4 85 1266 Papa. 2o0. 6487 1288
.XIII. ¶ Liber Rodulphuſ ſtremo ex ea pugna ſuꝑioreſ effecti cū qͣdragītanouē triremibuſ ⁊ ſexdecī milibus hoſtiū d̓ ſideratis diſceſſere. Vnde maximuſ piſiſ meror ⁊ luctꝰ effectꝰ ē: qꝛ nulla domuſ ſine funere relicta ē. Que reſpiſāoꝝ viris adeo euernauit. vt deincepſ priſtinā gl̓io nomē nūꝙͣ recuꝑa re potuerint. Hoc quippe iuſto dei iudicio ꝯͣ piſanoſ actu ē. Qꝛ eo loci vbi piſaniſ ip̄iſ tran ſalpinoſ p̄latoſ Federici ẜi iuſſu mariniſ fluctibꝰ obruerāt. ibidē tanta clade affecti ſunt. Dnoriuſ qͣrtuſ papa. natōe ro. ex Sabelloꝝ domo natuſ. Iacobꝰ ātea vocatuſ maͣ tino pontifici ſuffectuſ ſedit āniſ. 2. ⁊ mēſe vno: pontifex certe omī vita ꝓbatuſ: ⁊ xp̄iane religionis amātiſſimꝰ: magniqꝫ ꝯſilij ⁊ prudētie vir: cuiꝰ tāta fuit prudētia vt ſoluſ ꝓprie plura videret ꝙͣ omēſ ſimul qͥ in vrbe aderāt. Hic egregias domoſ in Auentino monte vbi hītabat extruxit. ⁊ multoſ ad id faciendū inuitauit. Hic Petrū Aragonēſem regē qui Sicilie regnū occupauerat anathemate notauit: ⁊ Martini p̄deceſſoriſ ſui ī terdicta ꝯͣ ip̄m Petrū ꝯfirmauit. Nec nō ⁊ in Guidonē Feltranū flamineā oēm ꝯͣ iuſ ve xantē bellū mouit. quē breui ſuꝑatū ꝓuinciā ip̄am ꝯfeſtī reſtituit. Hic carmelitaꝝ ordinē ī lateranēſi ꝯcilio nō ſatiſ ꝓbatū ꝯfirmait: ⁊ multiſ priuilegijs ꝯmuniuit. Quibꝰ geſtiſ nō diu ſuꝑuixit: ſed ẜo pontificatꝰ ſui āno moriēſ ex ſācta Sabia auētini mōtiſ ad baſilicā btī Petri delatꝰ ſepulchro marmoreo magna pōpa ſepellit̉. Quo ſepulto vacauit ſedeſ menẜ. x. Lucenſeſ his tꝑibus duodecī milibus numū auri Rodulpho īꝑatori ꝑſolutiſ ſeſe in ab īpera toꝝ ditiōe in libertatē vendicarūt. Nā Rodulphuſ ip̄e cū ꝯꝑande pecūie admodū ſtudio ſuſ eēt. cancellariū ſuū ex gente fliſca(liberatꝭ Genuenſibꝰ ⁊ Sauonēſibꝰ) ī ethruriā miſit: qui ppl̓oſ omneſ ⁊ eoſ potiſſimū qui ſe pecunia redimeret liberoſ faceret. Florentini etiā ſex milibꝰ auri numū p̄ſoluenteſ in oīmodā libertateꝫ ſe reddiderūt: qui libe ri oīo facti ſtatī magr̄atuꝫ queꝫ prioreſ Artiū vocāt(adito vexillifero iuſtīe creauere: ⁊ eoſ publiciſ edibꝰ īcluſere: nec aliud quicꝙͣ ꝙͣ de rep. cognitare iuſſi ſūt. Et hic quidem magiſtratuſ ad noſtram vſqꝫ etatem in florētia perdurat. Icolauſ. 4. pp: natōe picenuſ: e ciuitate Aſculana Hieronymꝰ ātea vocatꝰ ordīſ minoꝝ ꝓfeſſuſ: poſt Honoriū ſurrogatꝰ: ſedit āniſ. 4. ⁊ mēſe. i. Uir quidē lr̄aꝝ diuinaꝝ humanarūqꝫ eruditiſſimꝰ: qui ſuꝑ quattuor ſnīaꝝ libriſ multa edidit. Sed ⁊ in veteri ac nouo teſtō tractatꝰ ꝯpoſuit: ⁊ p̄ter doctrinā multe bonitatiſ ⁊ integritatiſ pon tifex fuit: oēſ.ſ. pariter amādo. qui nec pluſ affinibꝰ ⁊ cognatiſ ſe debe̓: ꝙͣ alijs boniſ arbitrabat̉. Et ꝑꝑea ex oī fere religiōe cardinaleſ creauit: ⁊ vrbē romanaꝫ pulcherriſ edificijſ exornauit. Sꝫ preſertiꝫ apud ſactā Mariā maiorē vbi ipſe habitauit: ipſiuſqꝫ baſilica vna cū Iacobo colūna cardinali reſtituit ac ēt āteriorē ⁊ poſteriorē lateranēſiſ baſilice inſtaura uit. Hic multoſ militeſ ī Aſyā ad tuēdā ptholomaida ꝓpͥo ere trāſmiſit: alioſqꝫ plurimoſ cruce ſignatoſ mittere ānixuſ ē: Deniqꝫ cū vrbē romana ciuilibꝰ diſſidijſ agitare cerneret ⁊ īcēdia cedeſqꝫ pl̓imaſ ꝑferre vidēt: tedio aī ꝙ male oīa cedere ſibi vidēt: ꝙqꝫ: pluſꝙͣ pōtificem decebat: ī vnā ꝑte declinauerat: mortē Rome obijt: ⁊ apud ſcāꝫ Maria maioreꝫ ſe pellitur. Quo mortuo cardinaleſ vt lib̓iuſ electioneꝫ facerent: Peruſiam migrarunt. Nec duobuſ anniſ tribuſqꝫ menſibuſ in electione concordare potuerunt. Matheuſ ⁊ Ioāneſ vicecomiteſ Thebaldi viri honeſtiſſimi filij. hͦ āno Othone archiep̄o patruo vita functo: mediolanēſiſ vrbiſ roſtra atqꝫ abenaſ receꝑūt. quorū īꝑiū nō admodū durū fuit. Matheꝰ.n. dictator qꝛ maior erat: Ioāneſ v̓o vrbiſ pretura vſuſ ē. Sꝫ 3º. āno de curſo Ioāneſ ex pleureſi ſine ꝓle vite finē faciēſ Matheo ītegꝝ regnum reliquit. Petruſ Gradenigꝰ. 52ꝰ. venetoꝝ dux: hͦ āno Ioāni Dādulo duci ſuffectꝰ: ducauit āniſ. 22. ⁊ mē. 4. Hꝰ tꝑe tumultū ipſa Ueneta ciuitaſ ſēſit: qꝛ baiamōſ teupuluſ reꝝ nouaꝝ cupiduſ: vna cū quiriniſ ⁊ Baſilijs regnū affectāſ maximuꝫ tumultū ī vrbe ſuſcitauit: Sꝫ eiuſ prudē tia cito quieſ vrbi redita ē: ī quibꝰ ꝓdemētia ⁊ demeritiſ publico ſenatꝰ cōſilio aīaduerſuꝫ ē. Indeqꝫ aīo elatꝰ ꝯͣ genuēſeſ ī greciā adeo exarſit. vt Perā eoꝝ vrbē apud ꝯſtātinopoli ſine p̄ſidio relictā ꝑ duces ſuoſ iuaſerit. ⁊ direptiſ eiꝰ boniſ vna cū multꝭ nauibꝰ vrbē incēdit: atꝫ id idē ī Fegia oppido egit. Qd̓ audiēteſ gēuēſeſ cū. 2o0. ⁊ eo āpliꝰ triremibꝰ(ſic̄ Iacobꝰ theologuſ ſcribit): Statī claſſē venetā in Adriatico mari intercipiunt ⁊ lacerāt: ⁊ multꝭ earuꝫ dimerſiſ cuꝫ. 70. venetoꝝ nauibꝰ maximo cū triūpho Genuā redier̄t: Hic Ferrariaꝫ vrbē(diſſidētibꝰ inter ſe Eſtenſibꝰ pr̄e.ſ. ⁊ filio: vt īfra dicemꝰ) obſedit ⁊ occupauit: ꝑꝑ ꝙ a Clemēte pōtifice vna cū vniuerſa vrbe interdicti pena mulctatꝰ ē. ⁊ venetoſ oēſ qui in Gal lia ⁊ Anglia inuēti fuerāt ꝓẜuis hr̄i iuſſit. ꝑꝑ quā rē multa dāna perpeſſuſ ē. Tādē vrbē ꝓ cruce ſignatoſ ⁊ florētinoꝝ vi cū multa ſuoꝝ occidione reddere ꝯpulſuſ ē. Hic cōſiliū decē virale ꝯͣ tumultū Baiamōtiſ ⁊ ſequatiū ī vrbe īchoauit. Deniqꝫ vita functꝰ apud ſāctū Cy

Anno Chri Mūdi XIII. ¶ Liber Rodulphuſ. prianū in Muriano ſepelitur. Tripolis inſigniſ Aſie ciuitas hoc āno a Pelechaſach Soldāo ꝑꝑ xp̄iāoꝝ diſcordiaſ capit̉ quā ſtatī poſt īnuām xp̄iāoꝝ cedē igni ferroqꝫ dirui fecit. pare quoqꝫ calamitatē Sydon. ⁊ Barutū nemīe adiuuāte ꝑtulere. Ugolinū piſanū comitē hoc āno piſāi Guelphi alioꝝ ēt Guelphorum auxilio freti atqꝫ Ar chiepiſcopi piſāi cōſilio qui cū eo vetuſtiſſimaſ inimiciciaſ gerebat vna cū ꝯiuge duobuſqꝫ filijſtotidē etiā nepotibꝰ ītercipiūt. ⁊ cā īdicta turri īcludūt. vbi liberi pͥmo. poſtmodū ipſe ꝑꝑ mediā mortui ſūt. ꝓpter qd̓ turriſ illa ab illo ⁊ deincepſ vſqꝫ in pn̄ſ famelica cognomīa ta ē. ꝓpter quā rē oēſ ethrurie gibelini cōcitati in Guelphoſ exarſerūt: ⁊ ī Aretioſ arma ver terūt: exulibꝰ id petentibꝰ: Gulielmꝰ petramala ep̄ſ eo tꝑe Aretio dn̄abat̉: cui Ferretatanꝰ comeſ ⁊ florentini exuleſ auxilio aduenerāt. ẜꝰ aūt Caroluſ pontificē acceſſurꝰ florētiaꝫ ve nit cū duobuſ equitū cohortibꝰ. quē florētini ꝯͣ petrāmalā ep̄m irritarūt additꝭ copijs q̄buſ ep̄m ſuꝑare poſſet. Uenitqꝫ rex in agrū tiphernatē hͦ ē ciuitatꝭ caſtelli. Florentinoꝝ copijſ aſſociatuſ: Et Gulielmuſ ep̄ſcū nonigētiſ equitibꝰ ⁊ octo milibuſ peditibꝰ occurrit. Ibideꝫ qꝫ collatiſ ſygniſ accre preliū ꝯmiẜūt. vbi pͥmo īterfectiſ ep̄o artio ⁊ Feltrano comite magna cedeſ in florent iniſ fieri cepta ē. Sꝫ paulopoſt mutata fortuna ī caſſentinati agro ex gi bellinis ad tria milia īterfecta ⁊ duo milia capta referūt̉. ¶ Uiri diſciplis excellētēſ. Ugoliuſ vrbeuetanuſ pͥmo Ariminēẜ ep̄ſ poſtea patriarcha Cōſtantiopolitanꝰ ordīſ eremitarū diui Auguſtini theologuſ luculētiſſimꝰ ꝑ hͦ tēpuſꝑiſij cathedrā tenēſ maxīo in precio hītuſ ē. iſ.n. cū moribuſ ⁊ lr̄iſ ornatiſſimuſ hr̄etur eccl̓iaꝫ dei mirū īmodū tū docendo legen do ⁊ ſcribēdo adiuuit. ſcripſit eīꝫ de dr̄a yd iomatū. ⁊ ſuꝑ qͣttuor ſnīaꝝ libroſ laudabilia cōpoſuit comētaria ⁊ quolibeta oīuꝫ iudicio digniſſima diſputauit. Arlotus de pͣto minoꝝ ordīſ magr̄ tēpeſtate hac dialeticoſ ſui tꝑis ſuꝑauit ⁊ pauciſēt in phīa cedens theologus quoqꝫ īſigniſ hītuſ eſt ⁊ preter reliqua que vtilit̓ ſcripſit. Cōcordātiaſ noui ⁊ veteriſ teſtamēti edidit Ioānes de ꝑma eiuſdē ordīſ ꝓfeſſuſ ⁊ ſacre theologie magr̄: per id tēpuſ doctrīa ⁊ moꝝ ac vi te ſctīmonia ornatiſſimꝰ fuit qui preter miracula a ſe edita ſuꝑ ſnīaſ ac ſuꝑ bibliā multa cō ſcripſit: atqꝫ alia deuota ꝯfecit opuſcl̓a.ſ. regē xp̄ꝫ crucifixū ⁊ de bn̄ficijſdi tractatū edidit Alexāder de Alexādria gnͣalis ipſiꝰ ordīſ mīſter ꝑ ipſū tēpuſ ſuꝑ ſnīaſ: poſtillaſ memoratu dignaſ edidit ⁊ cū eſſet excellentiſſimi īgenij vir etiā cōmentaria in methaphiſicā ⁊ ī librū de anima ac ī totā philoſophiā compoſuit. Patheū de aqua ſꝑta portuenſē epiſcopū cādinalē eiuſdēqꝫ ordīſ oliꝫ gn̄aleꝫ miniſtrū ma gni nobiliſqꝫ ingenij virū per hec tēpora multa ī ſacriſ lr̄iſ ⁊ ſnījſcomētatū fuiſſe tradūt ex tat ⁊ eiuſ ẜmōeſ multi eloquētia ⁊ doctrīa pleni. Ugo Boliōiuſ cardinal̓ preſbit̉ predicatoꝝ ordīſ īſignis doctor hec ipſa tēpora tū vite ſctimo nia cum voluminibuſ illuſtrauit. Ioāneſ balbuſ natione Genuēſiſ ordiniſ predicatoꝝ vir bonaꝝ artiū ſtudijs adornatuſ per hoc tēpuſ vocabula oīa accurate diliget̉qꝫ in ordinē redegit: qd̓ opuſ catholiconē.i. vniuerſalē noīauit. Aliud preterea opuſculū ī dyalogi modū de qōnibuſ aīe ad ſpūm edidit. ſcrip ẜat ⁊ ante religioniſ īgreſſū librū de rōne paſce: quo cōpleto iā etate grādeuuſad religiōeꝫ tranſienſ facultates ſuaſ ſatiſ amplaſ pauperibuſ erogauit. Iacobuſ eiuſdē ordīſ theologuſ ⁊ Genuēſiſ archiep̄ſ a Nicolao qͣrto deſignatꝰ ex oppido vi raginiſ ortuſ qd̓ quidā vicū virgīs dicere cōſueuerāt: hoc tēpore moribꝰ ⁊ doctrīa magno ī p̄ cio fuit atqꝫ genuenſē eccl̓iam v̓bo ⁊ oꝑe cū declamādi nō mediocrit̓ eruditꝰ eēt) multū iur hic nō nulloſ comētarioloſ ante ep̄atuꝫ ī ep̄atu cōpoſuit: ⁊ ſctōrū vitas diſꝑſaſ atqꝫ diffuſaſ ī vnū colegit. Cuiꝰ prīcipiū ē aduentꝰ dn̄i. Edidit ⁊ de ſctīſ ẜmōeſ declamatorioſ p̄dicatoribuſ vtiles quorū prīcipiū eſt: veſtigia eiꝰ ſecutꝰ eſt peſ meꝰ. In euāgelijs ēt ꝑ āni circulū ali oſedidit ẜmones. Atqꝫ librū de beata v̓gine Marialiſ titulo p̄notatū qui incipit abſtinentia ml̓tiplex. Deniqꝫ cū hiſtoriaſ egregie caleret chronicā de origīe ⁊ geſtiſ ciuitatiſ ſue Ge nue cōpoſuit hūc illū certe exiſtimo porchitū genuenſē archiep̄m eſſe de quo Blōduſ foro liuienẜ in hiſtorijs ſuis dixit: ꝙ ante pedeſ Bonifacij octaui in die cineruꝫ ſe pofuiſſet por cineribuſ ex more ſuſcipiendiſ vbi cū ex more dici a ſacerdote cōſuetū ſit. Memēto hō qꝛ ciniſeſ ⁊ in cinereꝫ reuerteriſ. Bonifaciuſ pontifex mutatiſ quibuſdā v̓bis dixit Memento hō qꝛ gibelliuſ eſ ⁊ cum gibelliſ in cinereꝫ reuerteriſ ⁊ ſtatī in eiꝰ oculoſ cinereſ iniecit nō in caput vt moſ eſt: vt eum archiep̄atū priuauit lꝫ poſtea reſtituerit euꝫ.

.XIII. Aidiᵐ. cpa ¶ Liber Adaulphuſ Daulphūſ Anaxone Comarchus decimuſoctauuſ germanoꝝ īꝑator: hoc anno qoīum ſuffragijs Ceſar creatꝰ. Imꝑauit āniſ. 6. vir quidē īſigniſ. ſꝫ paꝝ milite ⁊ pe6491 1292 cunijs potēſ: qui īꝑio ſuſcepto: ꝙuiſ a pōtifice nō coronatꝰ fuiſſꝫ cū īꝑij iura repete re tēptaſſꝫ: ab Alberto Rōdulphi filio in Spirnēſi agro ꝑꝑ mētū paucitatē oppreſſꝰ(potiꝰ ꝙͣ ſuꝑatꝰ) occidit̉. Androicꝰ Michaeliſ paleologi īpr̄iſ filiꝰ. hoc āno pr̄e d̓fūcto ī grecoꝝ īꝑiū ſucceſſit. ⁊ īꝑauit āniſ. 25. hic cū vidiſſꝫ pr̄em a Callogeris ſacerdotibꝰ ⁊ monachiſ ſepultura eccl̓aſtica priua tū. eo ꝙ occidētali eccl̓ie fidē ī lugdunēſi ꝯcilio ꝓmiſſā ẜuare voluiſſꝫ: ea cōtumelia motuſ libent̓ eidē ſe ꝯiunxiſſꝫ: ſi a prīcipio auxiliū a potifice romāo hr̄e potuiſſꝫ. qd̓ poſtea ſēꝑ recuſauit huic Gulielmuſ mōtiſferrati marchio: prīogenitā dedit vxorē. ex qua Theodoꝝ vi rū p̄ſtantiſſimū ſuſcepit filiū qui ī mōtiſferrati regno(poſt Ioannem auunculum ſuuꝫ ſine filij ſdecedentem) ſucceſſit Eleſtinꝰ quintuſ papa: pr̄ia Exerinēẜ: Petruſ morōeuſ antea vocatꝰ ꝓfeſſiōe anaPapa. roi. chorita: hoc āno tandē abſenſ in ꝑuſina vrbe qͣſi ꝑ indignationē pontifex poſt Ni cholaū creatꝰ ſedit mē. v. ⁊ die vno: litteraꝝ quidē ignaruſ: ſꝫ ſcītatiſ eximie vir: q reſ ꝙͣmaxime oībꝰ admiratiōe fuit. Hic cū Caroli regiſ ⁊ Latini cardinaliſ pōtifex creatꝰ 6493 1294 eſſet. ſtatiꝫ Aquilā de mēte Caroli ipſiuſ ꝓfectꝰ ē. Quo et cardinales ad ſe vocauit: ibiqꝫ cō ſecratuſ. xij. nouoſ cardinaleſ creauit: ⁊ ipſe eo loci coronatuſ ē. In cuiꝰ quidē coronatōe ad ducēta hominū milia interfuiſſe ferunt̉: quā multitudinē credit̉ fuiſſe motā: vt ex diu expe ctata electione ⁊ rei nouitate: ſiml̓ ⁊ ſcītate viri: ꝙ hō eremita ad tātū dignitatiſ faſtidiū nō niſi diuinitꝰ ꝓuectꝰ eē videret̉. Celeſtinꝰ āt ꝑꝑ hoc auſteritatē vite nō mutare voluit: Sꝫ cū exꝑiētia reꝝ careret. paꝝ vtil̓ reip iudicatꝰ e: ceptuꝫqꝫ ē de ceſſiōe tractare. Qd̓ cū caroluſ audiſſꝫ: pōtificē amicū neapoli ſecuꝫ duxit: multiſqꝫ modiſ conatꝰ ē: ē aīuꝫ eiꝰ a ceſſiōe auer tere: adeo vt ſolēni pōpa per archiep̄m ducta: cleruſ ⁊ populuſ benedictionē ab eo petierit: illiqꝫ ſe comēdaret: rogādo: ne bene gubernatā eccleſia: ſuo regīe deſtitueret: quibꝰ benedictioni data rn̄deri iuſſit: futurū qd̓ deuſ pro ſalute ppl̓i diſponere dignaret̉: Benedictꝰ aūt cardinaliſ caietanuſ vir calliduſ ⁊ iuriſ ſcīa ꝑitiſſimꝰ: multiſ canonibꝰ oſtendit Celeſtinc ꝙ grauiter peccaret: ſi ſe inſufficiēteꝫ cernēſ: ad obeūduꝫ pōtificatū nō alteri cederet ꝯſtitu tionēqꝫ ꝓmulgari meruit: ꝑ quā declaratū ē: licere pōtifici romano dignitatē dimittere: Et paulopoſt Celeſtinꝰ papatū ſe abdicauit. Et cardinalibꝰ alteriꝰ ſurrogādi arbitriū ꝑmiſit. Et ita cardinaleſ benedictū caietanū pōtificē eligūt. Celeſtinꝰ v̓o ad optatā eremū rediēſ ilico a nouo pōtifice dētꝰ ē: captuſqꝫ in fulmoniſ arce recludit̉/ ⁊ ad tp̄ſ dolore animi mor cogitur. Quem poſtea Clemēſ quintuſ viſiſ ex eo crebriſ miraculiſ ī ſcōꝝ numero aſcrip ſit: cuiuſ diei celebritas quartodecimo kal̓aſ Iulij obſeruat̉. Onifaciꝰ octauꝰ p̄p̄: natōe cāpanꝰ patria anagninꝰ: Benedictꝰ antea vocatꝰ. NePapa. ror. poli ī feſto ſcē Lucie: idibꝰ decēbriſ anni predicti pōtifex creatꝰ ſedit āniſ. 8. men. 9. ⁊ diebꝰ. 17. Vir certe caliduſ ⁊ īgratꝰ: qui ābitiōiſ cā Celeſtinū ſāctū decepit. ⁊ pōtificatū ſe abdicare quaſi coegit: ac ꝑpetuo carceri eū dānauit: dubitabat.n. ne deceptuꝫ ſenē aliquiſ pͥncepſ euꝫ ad preſulatū reuocaret. Aiūt.n. bonifaciū: quēdā hoīem clāculum in cubiculo Celeſtini nocte miſiſſe: qui voce qͣſi diuina diceret: Celeſtinꝰ ſi ſaluꝰ fieri vult. pōtificiū munꝰ deponat: atqꝫ ita hiſ quidem artibꝰ ⁊ fraudibꝰ pōtificatum ē adeptuſ. Su ſcepto igit̉ pōtificatu oēſ fere ꝯtēnere cepit: ⁊ gatiaſ a predeceſſoribꝰ ſuiſ factaſ: vt plurimū reuocauit. Diſcordiaſ ꝙͣmaxime īter Guelphoſ ⁊ gibellinoſ ſēꝑ alere annixuſ ē: p̄ſertī īter genuēſeſ ⁊ venētoſ: quoꝝ gibellinā factionē mirifice vbiqꝫ perſecutꝰ ē: Ea ꝑꝑ petruꝫ ⁊ Ia cobuꝫ cardinaleſ colūnēſeſ(vna cū Sara eoꝝ patruo) viroſ inſigneſ ex odio gibellīe factōi cōcepto in dicta calūnia cardinalatꝰ dignitate: beneficijſ: fūdiſ paterniſ: caſtelliſ: alijſqꝫ rebuſ pͥuauit: ⁊ eoſcū tota colūnēſiū familia/ publlco decreto ſciſmaticoſ ⁊ ereticoſ declarauit: ſicut habet̉ exͣ de ſciſmaticiſ liº. 6º. Eiuſ autem ira omnibuſ gibelliniſ implacabiliſ erat Hiſ geſtiſ: Bonifaciuſ hic ſtatuit ſolēnitateꝫ euangeliſtaꝝ: ⁊ quattuor doctoꝝ.ſ. Gregorij: Auguſtini: Ambroſij: ⁊ Hieronymi: ſub duplici officio celebrari: vt hr̄ exͣ de reliquijſ ⁊ ve neratiōe ſanctoꝝ liº. 6º. c. Glorioſus deuſ. hic Ludouicū ex regia frācoꝝ ſtirpe natuꝫ apud Aphricā defunctū ī ſanctoſ ꝯfeſſoreſ rettulit. Et villā Appanēſem ī nouā erexit ciuitatē eidēqꝫ ep̄m aſſignāſ. Cōciliū gn̄ale Rome habuit. In quo Philippū frācoꝝ regē ⁊ Sarā cū oībꝰ ſuiſ colūnēſibuſſanathemate notauit: ac frācoꝝ regnū ꝑꝑ violatū iuſſgētiū Alber to īꝑatori ſubiecit: qua ex re indignatꝰ Philippꝰ. cuꝫ potificis ſuꝑbiā domare cuperet. Sa rā columnēſē predictoruꝫ cardinaliuꝫ patruuꝫ a Bonifacio pulſum Romam cuꝫ ducentiſ

Anno Liber XIII. Chri Mūdi Adaulphuſ. equitibuſe maſſilia clam mittit: qui collectiſ vndiqꝫ amiciſ Anagniaꝫ noctu īgreſſuſ: adiu uātibꝰ gibellinis(quoſ ipſe vexauerat) pōtificē ī paterna domo/ ⁊ in quo genituſ fuerat cubiculo: valuis vi refractiſ obſtupētem propria manu cepit:(direptiſqꝫ inuumeriſ eiꝰ theſau riſ/ Romā ꝑduxit: vbi carceri mācipatꝰ: ītra quartuꝫ ⁊ vigeſimuꝫ diē violēta morte d̓ceſſit Sepultuſqꝫ ē in beati Petri baſilica ī ſepulchro antea a ſe ſtructo. Fuit hic in vtroqꝫ iur̄ ꝑi tiſſimuſ. Religiōeſ oēſ pͥuilegijſ ⁊ īmunitatibuſ miꝝ īmodū iuuit. veꝝ quoniā oīa ꝓ aͣbitrio aī potiuſ ad t̓rorē ꝙͣ ad amorē agē conatuſ ē. ab oībuſ arrogātiſſimꝰ ⁊ īprobꝰ adiudicatꝰ eſt vnde de eo ſcriptū eſt: ītrauit vt vl̓peſ. vixit vt leo. mortuꝰ eſt vt caniſ. Sextū pōtifici iurꝭ Codicē. hoc āno Bōifaciꝰ ip̄e pōtifex edidit: quē attributiſ doctiſſimiſ 1297 viriſ ex quibuſdā nouiſ d̓cretiſ a ſe editiſ ꝯpillari mādauit. ⁊ publico edicto obſeruari ⁊ in Gymnaſijs legi d̓bere p̄cepit. Quē ſtatim Archidiaconuſ Bononienſiſ explanauit. ¶ Liburni euerſio. Genuenſeſ eo āno adeo ꝯͣ piſanoſ exarſerūt vt ⁊ liburnū piſani portuſ munitiſſimā arceꝫ ⁊ ip̄m portū ceꝑint incendioqꝫ euerterīt ⁊ onerarias quaſdā naueſ in Arni flumīſ hoſtio de merſerūt ne piſaniſ uauigare liceret. Que reſ maxīo piſaniſ fuit detrimēto. Ea enī Arx a portu pululū recedebat. apud quā in ſcopulo pharea turis fundata ē. que nocturnū tyreno mari nauigantibꝰ lumē quā longe p̄bet ⁊ piſanū portū a longe oſtendit. Eo.n. loci beatum patreꝫ Auguſtinū dū trinitatiſ libꝝ cōpone̓ meditaret̉. xp̄m in pueruli formā mariſ aquaſ cū chocleare ī foſſula fundentem vidiſſe dicunt. Celeſtīoꝝ ordo a Celeſtīo p̄p̄ eiuſ auctore cognomīatꝰ tēpeſtate hac ſub regl̓a diui Bn̄dicti iniciū ⁊ mirū incrementū ſumpſit. Nā eo ſctīſſimo viro in carcē defūcto: ꝑꝑ crebra eiꝰ miracula ml̓ti nobileſ ⁊ doctiſſimi viri ſpretiſ ſeculi pōpiſ ordīeꝫ īgreſſi eundeꝫ ⁊ viroꝝ nūero ac cenohioꝝ cōſtructione auxere. Leo Eſtenſiſ marchio: hoc eodē āno ī Ferarie dn̄io pr̄i ſuccedēſ regnauit āniſ. 12. Qui Lu ciā Alberti Scaligeri viri nobiliſſimi ac potētiſſimi filiā duxit vxorē: ex qua Azonē p̄ſtan tiſſimū pͥncipē ſuſcepit filiū. hic ſoceri ſui auxilio fretuſ maximū ī Bononiēſibꝰ bellū ſuſcepit. Quāobrē inter vtrāqꝫ ꝑtem ml̓te cedeſ ml̓taqꝫ īcommoda ſubſecuta ſunt. Ioānes Mōtiſferrati marchio Gulielmi marchiōiſ filiꝰ. qui fuit Bonifacij: qui fuit alteriꝰ i208 Gulielmi qui fuit Bōifacij theſalie regis de quo p̄clara apud Aſyā geſta deſcripſimꝰ: hoc āno pr̄i ī regnū ſuccedenſ regnauit āniſ. 25. vir vt iqꝫ ſtrenuuſ ⁊ bello ſcientiſſimꝰ qui ml̓ta bella ſtrenue geſſit: ⁊ papiā vniuerſo agro bello ſubiecit. Ueꝝ poſt captā vrbē cū ēt Alexā driniſbellū ītuliſſet: ab ip̄iſ ſuꝑatꝰ ⁊ captꝰ carceri mācipat̉. Quo audito hoſtiū aīoſ ſtatim erexit. ⁊ ip̄iuſ regnū ad modū ꝯtriuit. hic Margaritā Sabaudiēſē duxit vxorē ex qͣ nullā ſuſcipiēſ ꝓleꝫ: Theodorū Andronici grecoꝝ īꝑatoriſ filiū ei ex ſorore nepotē hūit ſucceſſo rem. Atqꝫ in iſto omniſ Alarami ſucceſſio defecit. Ebertuſ Rodulphi olī īꝑatoriſ filiuſ auſterie dux. hͦ āno Adaulpho īperator opp̄ſ ſo ⁊ int̓fecto decīuſnonꝰ germanoꝝ īperator decl̓atꝰ īꝑauit āniſ. io. vir vtiqꝫ armiſ 198 6993. ſtrenuꝰ. qui ſuſcepto īꝑio biſ terue a Bonifacio pōtifice īꝑij ꝯfirmationē ſupplex expoſtulauit. quā ab arogātiſſimo hoīe obtīere nō potuit. Ueꝝ cū īter Philippū fracoꝝ regē ⁊ Bōi faciū ip̄m poſtmōꝫ ſuborta fuiſſet diſſēſio: eo ꝙ philippꝰ apud Pariſioſ magnū ꝯgregaſſet ꝯuētuꝫ vbi Bonifacij ꝯmemoratiſ īiurijs ſibi illatiſ ac et eiꝰ fraude ⁊ ābitiōe ad potificatū occupandū ꝯmemorata: futurū ꝯciliū appellauerit. Bōifaciꝰ(vt erat aīo arrogā tiſſimꝰ ira ꝑcitꝰ cōcilio gnͣali hīto: nō ſolū Albertū ꝯfirmauit: ſꝫ ēt philippi regnū Alberto iꝑatori ſubiecit Que reſ multas diſcordiaſ ⁊ occidioneſ īter xp̄ianoſ ſuſcitauit: Deniqꝫ cū Rhenū fluuiū Albertꝰ hic trāſiſſꝫ/ naui deſcēdēſ a nepote ſuo īterfectꝰ eſt. ¶ Fraticelli de opinione. Hereſiſ eoꝝ qui ſe fraticelloſ de opinione vulgariter nuncupatoſ eodē āno a Bonifacio pō tifice dānat̉. ⁊ vbiqꝫ diligēti cura ꝑquiſita extermīari iubetur: vnde ⁊ hermani cuiuſdā corpuſ eiſdē ſecte auctoriſ apud Ferariā viginti āniſ ſepultū: qui ꝓ ſcō colebat̉: exumari ac cōburi fecit: habita de huiuſmōi hereſi diligēti īquiſitōe: nec ꝓpterea ea hereſiſ extermīari po tuit: quinīmo īdieſ excreſcēſ: multoſ ēt religioſoſ viroſ doctiſſimoſ habuit fautoreſ: qd̓ malū adeo poſtea tꝑe Iohānis vigeſimiſecūdi diffuſū ē: vt multꝭ in Italie vrbibꝰ atqꝫ ꝑ orā grecie ⁊ preſertiꝫ Athenaꝝ multi fuerunt īuenti: qui dicerēt Bonifaciuꝫ pontifice nec quēꝙͣ illiuſ ſucceſſorē ⁊ preſerti Ioānē. xxij. iure ⁊ ordīe creatuꝫ eē pōtificē: vnde eā ob fatuitatē aīe ⁊ ꝯuēticuliſ clā mitiſ ſūmiſ pōtificibꝰ aduerſari ceꝑūt. Quāꝙͣ magiſluxꝰ de libidiſ ſe qͥ oblectamēta videret̉ qͣꝫ iuriſ pōtifici querer̄ fundamēta. Nā pret̉ ſtupra ⁊ adulteria que U 3

Anno .XIII. Mūdi xpri ¶ EIper Albertuſ. paſſiꝫ vnuſquiſqꝫ abditꝭ ī lociſ ad hoc occulte patiſ cōmittebāt aliud publiciſ eoꝝ ceremōijſ tale fiebat ſceluſ vocate ⁊ de īduſtria ſeducte ſpecioſiores queqꝫ vl̓ vidue vel virgieſ. cū ī antra noctu ꝯuenerīt. ſacerdoteſ ⁊ eiꝰ ſecte cl̓ici eodē in antro clauſi diuīaſ quidē laudeſ ad cō ꝑandā fidē ex xp̄iano ritu cātitabāt quibꝰ nocte/ vt aiūt) media finitiſ ſacerdoſ eoꝝ alta admōebat voce bīoſ debere maſculū ⁊ feminā ſc̄to ſpū īuocato ī ꝯplexū/ carnalēqꝫ copulā cōmiſceri quibꝰ dictiſ lumībꝰ īde ilico extīctiſ quēqꝫ virū ꝓximā ml̓ierē ſibi ꝓſternebat. ſi v̓o ex huiuſmōi coitu aliqͣ mulier ꝯcepiſſꝫ īfanſgēitꝰ ad ꝯuenticulū illud ī ſpeluncā deferebat̉ ⁊ ꝑ ſingulaſ manꝰ tradebat̉ tādiu totiēſqꝫ baiulādꝰ quouſqꝫ aīaꝫ exalabat. Iſqꝫ ī cuiꝰ manꝰ īfantulꝰ expirabat: maximꝰ pontifex diuīo vt aiebāt) ſpū creatꝰ hēbat̉: ⁊ quem alter item ex tā ml̓tiſ viciatiſ mulieribꝰ offereret fetꝰ eū ſacerdoteſ collegialit̓ ſociati ⁊ ꝯgregati prūiſ aſſabāt. collectoſqꝫ īde cīereſ ī vaſculū mittēteſ vinū ſuꝑfūdebāt quo nouicioſ ⁊ execrabilibꝰ huiuſmōi ꝯſecrādoſ epotabāt a quo cōbibēdi mō credul̓ hec ſuꝑſtitio vaſculi/ quo fit vocabulo barilotā vocata ē. Extāt adhuc ex hꝰ mōi crudeliſſima ⁊ diabolica her̄ſi aliquibꝰ in locis abditiſ ⁊ vallibuſ nō nulla ꝯuēticula ꝑtinacit̉ in ſua ꝑfidia ꝑmanēteſ i299. Claram oppidi mōtiſ falconi oriundā/ Auguſtiniāe religiōiſ eremitaꝝ alūnaꝫ: v̓ginē vtiqꝫ īſignē ⁊ ſinceritate vite clariſſimā. hoc āno apud eundē mōtiſfalcōi Peruſine vrbiſ oppidū: aīam celo reddidiſſe ferūt. Que ſc̄tiſſima v̓go tātiſ plane extitit decorata meritiſ ⁊ miracul̓ vt ſctāꝝ cathaloho pie aſcriptā putari poſſit. De cuiꝰ ſctītatiſ p̄conio hoc vnū referimꝰ teſti moniū. qd̓ aꝑtiſ ēt oculis videri pōt: quoqꝫ de quouiſ ſc̄to nūqͣ lectitatū vel reꝑtū eſt. Ea ſi quidē defūcta in eiꝰ corde ſtatiꝫ crucifixi imago clara ⁊ aꝑta viſa ē/ cū ipſiꝰ paſſiōiſ īſignibuſ treſ lapilli eiuſdē pōderiſ īuenti ſūt. Qd̓ quidē euidentiſſimū ſctītatiſ indiciū quidā fideliſ ⁊ piuſ vateſ cernēſ: eiuſ laudem hoc carmen cecinit dicenſ. Mōte ſata ē Falco virgo ſanctiſſima clara Atqꝫ Auguſtini ſacro ꝑfecta: pudico Uſqꝫ adeo cū corde deū venerata: dieſqꝫ Ac nocteſ xp̄iqꝫ crucē: tormentaqꝫ cuncta Optauit ſenſiſſe gerenſ: vt lumīe functa Extremo ſit aꝑta caro: que preſſerat exta Inqꝫ ſacro crux viſa ſiml̓: tū lācea corde Tūqꝫ colūna fuit: necnō poſtq̄qꝫ flagellū Preterca īuē̄ti treſ huiꝰ felle lapilli Quoꝝ vix poſſit cerni color: vniuſ horuꝫ Ponderiſ eſt tantū duo qͣntū: vl̓ ſiml̓ oēſ Atqꝫ duo tātuꝫ treſ iuncti/ quiſqꝫ videre Que queat: huiꝰ adit patriā qui ſedulꝰ edē Iobileuſ hoc āno a Bonifacio Rome īducit̉ ī quo plenariā oīum pcc̄oꝝ remiſſionē ijs qui apl̓oꝝ limīa viſitaſſēt p̄ſtitit. Et hoc cēteſimo quoqꝫ āno decreto publico ꝑpetuo ẜuari mā dauit. Cuiꝰ rei gr̄a illo tāta vndiqꝫ hoīuꝫ ml̓titudo vēit: vt vix pyrbē ampla īcedere liceret. Cometeſ future maxīe cladiſ indiciū hoc āno in celum apꝑuit: quo āno ī ſolēnitate ſc̄ti Andree tātuſ repēte teremotꝰ exortuſ ē: quantū antea nunꝙͣ. Qui ⁊ multꝭ diebꝰ ꝑ īterualla per duranſ multa diruit edificia. ¶ Uiri diſcipliniſ excellēteſ Dinuſ mugelanuſ iuriſ vtriuſqꝫ ꝑitiſſimꝰ vir. hoc tꝑe claruit: cui in dicēdo: diſputādo: decidē doqꝫ tāta loq̄ndi viſ fuit: vt eo pn̄te vniuerſal̓ legal̓ phīe ſynodꝰ adeſſe videret̉. Qui copio ſe elegant̓qꝫ totū ciuile iuſ multis declarauit volumībꝰ. Nā ſuꝑ Inforciato Digeſtoqꝫ veteri ac nouo ſcripſit. Decl̓auit etiā de mādato Bō ifacij pōtīfici poſt Archidiaconū Bono niēſem ī iure pōtificio ſextū. Scripſit preterea cōſilia elegātiſſima. Petrꝰ de bella ꝑtica natōe Burgundꝰ: diui ꝓfeſſioniſ ⁊ doctrīe doctor: hiſdē tꝑibuſ floruit. qui eo nō mīuſ docte ⁊ accurate ſuꝑ toto Gigeſto Codiceqꝫ ac Inſtitutꝭ: ſcripſitqꝫ Dinꝰ ip̄e: hēntur quoqꝫ eiꝰ centū diſputatōeſ a ſe edite ⁊ in p̄cio habite. Iacobus de Arena Parmenſiſ natione: cuiuſ opinioneſ in explanandiſ legibus vt Bartolꝰ inquit ſēper de iuriſ mente exiſtunt. hiſ temporibuſ breuiter vtiliterqꝫ ſuper Digeſto ⁊ Co dice ſcripſit. Diſputationes quoqꝫ pulchraſ ⁊ Tractatū dexcuſiōe compoſuit. Nicolaus de Neapoli hiſ contemporaneuſ exiſtenſ/ ſuper prima Inforciati ⁊ toto Volumine copioſe ⁊ pulchre conſcripſit.

.XIII. ¶Liber Albertuſ Frāciſcꝰ Acurſiꝰ eminētiſſimꝰ doctor: ⁊ ip̄e hec tꝑa docēdo ac ſcriniēdo clariora reddidit: qui iter cetera nōnullaſ additiōes paterniſ gloſiſ addidit. Iacobuſ de Rauen ꝓuīcie lothorige iuriſ doctor: ⁊ ſacraꝝ lr̄aꝝ ꝓfeſſor eiuſdeꝫ p̄cij hac ipſa tempeſtate cū dn̄o Dino p̄dicto hītꝰ eſt. Qui ſuꝑ Digeſto ⁊. C. ſcripſit: ⁊ ml̓ta(vt Cinꝰ ait) ſimplici ſenſu a maioribꝰ tradita ad Dyaleticū arguēdi modū deduxit. Partinꝰ Syluani pōtificij ⁊ ciuiliſ iuriū ꝑitiſſimꝰ: Ioanniſqꝫ Andree p̄ceptor: tempeſtate iſtac floruit: qui ꝑutileſ cōmētariolo ī legibuſ edidit. Albertꝰ Odofredi auditor: ꝑ hocipſum tp̄ſ iuriſcōſultuſ excellenſ habitꝰ ē: qui ⁊ ip̄e tū p̄cla ra quedā in legibꝰ compoſuit. Ioānes Scotꝰ theologꝰ hoc tꝑe tāꝙͣ alter Apollo floruit: qui p̄ceteriſ theologiſ ſubtiliſſima quedā oꝑa edidit: ⁊ p̄cipue ī qͣrtū ſn̄iaꝝ: quē ipſe vt aiūt ī ordinem redegit. Quolibeta ēt plurima diſputauit. In diuiniſ p̄terea codicibꝰ ꝯmētarioſ ⁊ alioſ tractatꝰ edidit: quiquidē quid valeant: abſqꝫ noſtro teſtimonio ip̄i oſtendūt. Super libroſ ēt methafiſice queſtiōeſ perutileſ diſputauit: hunc lacte ſue ſapientie multoſ enutriſſe diſcipuloſtradunt: ſꝫ qui ma xime ꝓfecerunt: hoſ fuiſſe dicunt. Frāciſchum Maronem:. Antoniū Andream: Ioāneꝫ grādonem: Ioānem ſcorpſ: Ioānem canonicum: Ocham: Burleū: Gualteꝝ: ⁊ alioſ complurimoſ: quoꝝ īgenijs miꝝ ī modū philoſophia creuit. Deniqꝫ Apopleticꝰ interijt: ꝙͣuiſ a pleriſqꝫ putet̉ ꝙ viuuſ fuerit defoſſuſ. Raynerꝰ Piſanꝰ ordīſ p̄dicatoꝝ: doctrīa ⁊ eloquētia grauiſ: optimꝰ: ac ꝓpemodū ſanctꝰ: hoc āno vt ex eiꝰ ſūma colligit̉) eaſ obreſ ī ſūma veneratōe hr̄. Et hoc ip̄o āno Sūmam copioſiſſimam multaꝝ lucubrationū ⁊ vigiliaꝝ ſcribere orſuſ eſt. In qua ſane quāte ītegritatiſ quāteqꝫ lr̄ature ac ſanctimonie vir fiunt. vel ex hoc ꝑcipi pōt: ꝙ cum ī ea quicquid vtilitatꝭ difficultatiſue neceſſarium eſt diuinaꝝ ſcripturaꝝ ſtudio pleniſſime īueniat̉ ſine ſui laude ⁊ p̄fatiōe: vt plerūqꝫ fieri ſolet: abſolute īcipit abſolutio ⁊c̄. Alanū doctorē cognomēto vniuerſalem: nōnulli hiſ temporibuſ aſcribūt: qui cum in omni ſcientia admirādꝰ: tn̄ ī theologia phīaqꝫ ac ceteriſ liberalibus diſcipliniſ eēt vniuerſalitatꝭ cognomēto īſignitꝰ eſt. Auguſtinꝰ de Iterānio: natiōe ſiculuſ: olim iuriſ vtriuſqꝫ ꝯſultiſſimꝰ ⁊ gnͣal̓ pͥor ordiniſ nr̄i hͦ ipſo āno haud ꝓcul a Senēſi vrbe locello diuo Leonardo dicato: multiſ clarꝰ miraculiſ: beato fine quieuit: qui poſtmōm ꝑꝑ ſanctitatiſ ⁊ doctrīe excellētiā: beatꝰ Auguſtinꝰ nouelluſ appellatꝰ ē: hic pͥmo cum iuriſcōſultuſ toto orbe celebratiſſimꝰ haberet̉ a Māfredo rege ī ꝯſiliariū delectꝰ fuit. Sꝫ poſtꝙͣ Māfreduſ idem a Carolo īterfectꝰ fuit ſaluti ſue conſulēſ. Ordinē Eremitaꝝ diui Auguſtini ī īſula Sicilie: loco quodā ſolitario ſtatiꝫ īcognitꝰ īgreſſuſ ē. Quo ī loco quāte puritatiſ: humilitatꝭ: ac ſanctimonie oībꝰ exº fuerit: nō facile ex plicari pōt. Quippe hūilia queqꝫ religiōiſ officia: ſūmo ſtudio ⁊ feruore exercere curauit. Sꝫ cū didiciſſet ī tuſcia loca eē ſolitaria diuine ꝯtēplatiōi ꝑcomoda: hīta licētia: ad ſc̄ti Antonij de Ruſano locū ꝓfectꝰ ē: eoqꝫ loci aliquādiū maxīa cū hūilitate deo ẜuiēſ: diuīa diſpēſatiōe ad ml̓toꝝ vtilitatē quiſ eēt cognitꝰ ē. Et ī penitētiariū ſūmi pōtificiſ aſſūptꝰ ī tanta ve neratiōe ꝯfeſtim hītʰ ē: vt quicquid difficultatiſ ī curia occurreret: ad eum tāꝙͣ ad Apolliniſ oraculū omneſ cōfluerent. Deinde ī generalem ordiniſ aſſumptuſ: paulopoſt impatiēſ dignitatiſ(ſolitudiniſ humilitatiſqꝫ ſolertiſſimꝰ cultor ante tp̄ſ congregato Neapoli capitulo officio renūciauit. Senaſ deinde regreſſuſ ad optatū ſue deuotiōiſ locū ſe conferenſ ibidem vitam ſuā finiuit. Quo mortuo tanta cum veneratiōe ab oībuſ habituſ eſt: vt cum freſ eum ex more ſepulture tradere vellēt a Senēſi ep̄o ⁊ vniuerſo ppl̓o ꝓhibituſ eſt dicēſ viꝝ tāte ſc̄itatiſ īſignē terra obrui nō licere: ſꝫ celebriori loco collocari: quo ī loco ī hodiernū vſqꝫ diem: maxima cū veneratione ſeruat. Bulielmꝰ Bergomenſiſ ex nobili longoꝝ familia oriūduſ tituliqꝫ ſancti Nicholai ī carcere tuliano cardialis preſbyter a Celeſtino quinto inſignitꝰ: hiſdē tēporibꝰ p̄ter īſignē doctri nam qua ī iure ciuili pōtificioue ꝑitiſſimꝰ ē hītꝰ: p̄ter ēt aliaꝝ bonaꝝ artiū doctrinam ⁊ an mi ītegritatem quibꝰ optimꝰ vir iudicatꝰ ē: tāte auctoritatiſ ⁊ gr̄e apud Bonifacium pontif cem fuit: vt hominem arrogantiſſimū: multiſ ī rebuſ repreſſerit: ⁊ legationeſ difficillimaſ ei ſemper ꝯmiſerit. Enedictꝰ huiꝰ noīſ vndecimꝰ papa: natione Taruiſanꝰ ordīſ p̄dicatoꝝ ꝓfeſſor Nicho lauſ antea vocatꝰ: ipſiꝰ ordīſ gn̓alis magiſter: Bonifacio tādē ſuffectꝰ: ſedit mēſibꝰ nouē vir quidē bonꝰ: tantoqꝫ principatu digniſſimꝰ: cuiꝰ ſanctitatē: miracl̓a a ſe poſt mortē edita et declarauere: quibꝰ certe īter beatoſ cēſeri ac cōnumerari potuit. Qui inito pōtificatu eoſ
Anno Chri Mūdi Papa. 2ō3 130 4 6503

Anno Mūdi Ohr̄i Papa. 20 4. 6504 1305
130 6
Liber XIII Albertuſ oēſ ſtatim ſacriſ myſterijs abdicauit: quoſ auctoreſ eē ꝯſtabat: vt p̄deceſſor eiuſ Bonifaci uſ moreret̉: Regēqꝫ Frācie ad pͥſtinā dignitatē reſtituit. Ioānē ⁊ Iacobuꝫ cardinales de Colūna tāꝙͣ iniuſte danatoſ ī gr̄aꝫ recepit: eiſqꝫ bōa oīa Balero dūtaxat rubro excepto) reſtituit. Quibꝰ rebꝰ hͦ mō ꝯpoſitiſ: cardinalibuſqꝫ quibuſdā creatiſ: ēt ad ꝯponēdam italie pacē aīum adiecit: qd̓ vt cōmodiuſ efficeret: ſtatī cū curia Peruſiuꝫ ꝓfectꝰ ē: vbi īfirmitate correptꝰ rē deſtinata omiſit: ⁊ nonis Iunij diē ibidē obuiuit: ⁊ maxīa cū pōpa ī eccl̓ia ordīſ ſui ſepultuſ fuit. Quo mortuo vacauit ſedeſ mēſeſ. xi. Belgi Galloꝝ īfime ꝯditiōiſ ppl̓i: qui ſuꝑiori āno a frāciſ deficiēteſ: īgētes Francoꝝ copiaſ deleuerāt: hͦ āno terreſtri naualiqꝫ p̄lio ab eiſdē frāciſ expugnāt̉. In qua quidē pugna ml̓ tiſ vtriuſqꝫ ꝑtiſ milibꝰ īterfectiſ: nō incruēta victoria franciſ relicta ē. Sꝫ ⁊ paulopoſt copiiſ iteꝝ reꝑatiſ: ⁊ ad dimicādū aīſ erectiſ: cum vterqꝫ ppl̓ſ ſuū formidaret euētū pacē ꝯpoſuere. ¶ Curie ī galliaſ tranſlatio. LLemēſ. 5ꝰ. papa: natiōe Uaſconꝰ: Bernardus Burdegalēſiſ ep̄ſātea vocatꝰ: pr̄e c Belādro milite natꝰ: Peruſij abſēſ poſt lōgā ꝯtētiōem pōtifex creatuſ: ſedit aniſ 8. mēẜ. io. ⁊ diebꝰ. 15. Qui ī galliſ agēſ: ⁊ electiōi ꝯſētiēſ: Lugdunū ex Burdegala ſe ꝯtulit. Ad quē vocati cardīaleſ: ſine mora ꝓfecti ſūt: quo ꝓficiētes deīcepſ ſeptuagītaqͣttu or āniſ ibidē Romana curia cū magno chriāoꝝ dāno tenta eſt. Cuiuſ autem coronationi īnumerabiles Gallorum populi cum Philippo rege ⁊ Carolo eiꝰ fr̄e ac Ioāne Britāie duce īterfuere: qui Ioānes dux dū pompa ꝑ vrbē duceret̉: cuiuſdā muri ruuīa cū ml̓tiſ opp̄ſ ſuſ fuit: ⁊ Philippuſ rex debilitatꝰ ē: ac potifex a turba preſſuſ vix mortiſ īꝑiū euadere potuit. Coronatꝰ itaqꝫ Clemēſ pl̓imoſ ex Gallia cardīaleſ creauit: ex italia at nullum: niſi ꝙ Ioānē ⁊ Iacobū colūnēſes ad capellū reſtituit. Indeqꝫ treſ cardīaleſ cū ſenatoria poteſta te Romā miſit. quoꝝ auſpitijs Roma ipſa ⁊ Italia gubernaret̉. Poſtmodū eiuſ iuſſu dulcini hereſiſ oppreſſa fuit. Ac tēplarioꝝ religio extīcta: quoꝝ bona Rhodijſ militibꝰ fuerūt attributa. Uenetiſ p̄terea ꝑꝑ Ferrariam occupatā anathemate notatiſ: ēt ſacramēta inter dixit. Ibidem quoqꝫ ī Floretīoſ ⁊ Lucēſeſ egit. Quāobrem Florētini īdignati oēm cleꝝ ſue dictiōiſ: grauiſſimiſ exactionibuſ grauare ceperūt. Cū aūt ad ꝯponēdum eccl̓ie ſtatuꝫ aīum adieciſſet: tria cōcilia diuerſiſ tꝑibuſ ⁊ lociſ habuit: vbi ml̓ta prudēter ⁊ mature egit: ac ꝯſtitutiōes ml̓taſ religioſoꝝ ſtatum ꝯcernēteſ ordīauit: ī quibꝰ ēt regulam beati Frāciſci declarauit. ex quibꝰ ſane ꝯſtitutiōibuſs Clemētīarum librum ꝯfecit: vbi etiam Celeſtinum quītum ſub noīe Petri ꝯfeſſoriſ ſanctiſ ꝯfeſſoribus aggregauit. Demū Uarijs egritudini buſ afflictuſ: āno pōtificatuſ ſui octauo mēſe. io. morit̉. Cuiuſ corpuſ ī Uaſconiā patriam ſuam delatū: ī beate Marie d̓ Uzeſta: Baſilica Uaſatēſiſ dyoceſiſ ſepellit̉. Et tū ſedeſ ya cauit ānoſ. 2. ⁊ mēſeſ. z. ac dieſ. 17. Dulcinꝰ quidā lr̄aꝝ īſciꝰ: natiōe Nouariēſiſ: vna cū Margarita vxore ſua: hͦ āno apd̓ Noua riā ciuitatē ſuā nouā hereſim aduerſuſ ſacerdoteſ īuenerūt ꝙͣ īſaniēdo diſſemīare auſi ſūt: hi eīꝫ more Fraticelloꝝ de opiniōe: ad ſex milia vtriuſqꝫ hoīuꝫ ex vallibꝰ viciſ: oppidiſqꝫ ī fine ꝯditiōiſ collectiſ ⁊ ſeductiſ ſub ſpecie charitatiſ ſil̓ hītare docuerūt: qui ī mōtibꝰ hītā teſ ī oēm libidīem ꝓlabebāt̉: que peſtiſ duobꝰ āniſ ꝑdurāſ ml̓toſ religioſoſ ⁊ maxīe ſacerdoteſ ſeculares turpiſſime īpugnauit. Clemēſ v̓o audita huiuſmodi dyabolica ſecta legatū apl̓icū ī lōbardiā cuꝫ ml̓tiſ militibꝰ miſit: qui collectiſ vndiqꝫ auxiliaribꝰ copijſ: eoſ in alpibꝰ Domduſule ꝯcluſit: ⁊ tādē eoſ ꝑtim armiſ: ꝑtim frigore ⁊ media opp̄ſſit. Captiſ deniqꝫ Dulcīo ⁊ Margarita Uercellas ꝑduci iubēt̉: ⁊ iudicio Gulielmi de Berua leguꝫ doctoriſ Bergomēſiſ tradūt̉/ ibidē eīm Tornielloꝝ noīe p̄ſidebat) qui maleficijs eoꝝ examīatiſ ſētētiā ī eoſ ꝓferēſ mēbratī pͥº lacerari iubēt̉: īde eoꝝ oſſa ꝯcremāteſ cinereſ īuētū diſꝑgūtur Nec ꝓpterea hec ipſa peſtiſ oīo deleri potuit: quinimo adhuc ī tridētiniſ mōtibꝰ(vbi ideꝫ Dulcinꝰ ſue hr̄ſiſ initiū ſūpſit) alique eiꝰ extāt reliqͥe: qui ī abditiſ religioſoꝝ more latitāteſ Dulcini cogͦmīati ſūt. Ipſiꝰ āt Dulcini ſcelera: ⁊ penaſ ī īferno meritaſ. Dāteſ ꝯtēporaneꝰ eiꝰ: ī tractatu de īferno. c. 28º. meminit dicēſ. Oꝛ di a fra Dulcino dūqꝫ che ſarmi. ⁊cͣ. Edouardꝰ Angloꝝ rex Edouardi p̄ſtabiliſ fame: regiſ filiꝰ: hoc patri ī regnum ſuccedēſ re gnauit: vſqꝫ ad vrbanū quītū: vir ꝗdē rei militarꝭ gl̓ia īſigniſ ⁊ accer: ⁊(qd̓ laudabiliuſ eſt) iu ſtꝰ. Qui cū Philippo fracoꝝ rege claſſico bello ſepiſſime decertauit: quē ſemel tata vi apd̓ Flādrie portuꝫ expugnauit: vt ad trigīta galloꝝ milia vno prelio īterfecerit. Qua victoria aīo erectꝰ ī Caleſū munitiſſimā ciuitatē ſtatī mouit: quā cū. xi. mēſibuſ obſediſſet vbi in ea obſidiōe ēt. ro. galloꝝ milia occidiſſet: tādē vi ⁊ armiſ ī deditiōem accepit: quibuſ ſtrenue geſtiſ: eadē fortua ēt Scotos ſuꝑauit: ꝑſeuerāte adhuc Philippo ꝯͣ Edouardū ī bello: iteꝝ

.XIII. Chri Mūdi Liber Albertuſ īpitiriēſi agro adiuuātibꝰ Genuēſiū copijſ eo miſſiſ: grauiſſima cede Galloſ ſuꝑauit: ⁊ Io anē regē Philippi p̄dicti filiū cū Philippo eiuſ filio cepit: quē tn̄(vt erat aīo clemēſ poſtea cū oībꝰ captiuiſ hac ꝯditiōe liberauit: ne apliꝰ ꝯͣ ſe bellū gereret: qui tn̄ nō ita ml̓topoſt pacꝭ federa rupuit: ⁊ ab ītegro Eduardū īpulit arma ī Francoꝝ ꝑnitiē ſuſcipere ꝙ ⁊ factu eſt. qꝛ vniuerſū ferme regnū ei ademit: ⁊ eū ī pariſioꝝ regiā obſedit: ⁊ ml̓ta dāna ⁊ incōmoda regno ītulit. Eoꝝ autem pacē cū ml̓ti pōtificeſ ꝑ legatoſ ꝯponere tēptaſſent. fruſtra quidē laborauerūt: qꝛ ad bellū admodum aīati erant. ¶ Ordiniſ Rhodiorum militum initiuꝫ Rhoduſ inſula/ de qua ꝑpulchre ſupra liº. 3º. fo. 16º. mētionē fecimꝰ: hͦ āno ī chr̄ianoꝝ potenteꝫ 1308 deuenit: ⁊ eiuſ cura religioſiſ btō Ioāni dedicatiſ: ꝙͣmaxīe pōtificiſ auctoritate credita ē. Hi.n. cū hieroſolima oīo ꝑdita eēt ⁊ tēplarij ī magnoſ errores ꝓlapſi a Clemēte iſto pōtifi ce extincti fuiſſēt: ī eā ſeſe recipiēteſ turcoſ eiecerūt: ⁊ vrbē pene dirutam chr̄ianoꝝ ſuffragijs īſtaurauerūt: ⁊ naualia reformāteſ. nō ſolū īſulā ipſam tutati ſūt: ſꝫ ⁊ Cyprijs alijſqꝫ finitimiſ chr̄iāiſ ⁊ ꝑegriniſ hieroſolimā petētibꝰ magno auxilio eē ceꝑūt quorum virtute qͥc quid chr̄iane religioniſ ē: Chriſto reſeruatum fateri licet. Ipſiſ igit̉ militibuſ fide ⁊ gr̄a ac religiōe clariſſimiſ: chrianā fidem ꝓfeſſiōiſ voto ingenti virtute tutantibuſ: tēplarioꝝ bona ꝑ pōtificeſ ⁊ alioſ orthodoxe fidei pͥncipeſ addita ſūt. Poſtmodū ēt btī pr̄iſ Auguſtini regulā ꝓfitēteſ a ſūmiſ pōtificibꝰ maxīſ pͥuilegijſ ⁊ eccl̓iaſticiſ bn̄ficijs ꝓſecuti ſūt. Hoſ aūt paulo ante etatē nr̄am cū Soldanuſ egypti dn̄ſ toto quinquiēnio armata claſſe vexaſſet:: ml̓to maiora ꝑtulit ꝙͣ ītulerit dāna. Turci ēt quattuor vicibꝰ diuerſiſ tꝑibuſ eorum agroſ ī uaſerūt ⁊ vrbe oppugnauerūt: a quibꝰ nō victoriā ſꝫ maxīaꝫ cladem reportauerūt: Nouiſſime aūt ſuꝑiore āno: qui fuit ānꝰ octuageſimꝰ ſupra qͣttuordecieſ cētū ab īcarnatiōe dn̄i no ſtri Ieſu Chr̄i. Mahumetꝰ othomanuſ turcoꝝ pͥncepſ: poſtꝙͣ duo īꝑia duodecimqꝫ regna ⁊ ml̓toſ potētatꝰ ſibi ſubegiſſet: ēt hāc Rhodiā ciuitatē ſibi vēdicare: ⁊ Rhodioꝝ militū de lere/ ſi poſſet) oīo deſtinauit. Quapropt̉ īgenti exercitu ꝯꝑato: ⁊ cētū velloꝝ claſſe īſtructaBaſſā quendā greculū viꝝ ī armiſ exercitatiſſimū ex nobili paleologoꝝ familia natū: expeditiōi p̄fecit. Qui cū cētū milibꝰ armatoꝝ ⁊ ſexdecim īgētibꝰ machiniſ alijſqꝫ armamen tiſ hoſtili aīo in Rhodium duxit: ⁊ ſtatione firmata ingenti tumultū vrbiſ menia bombar diſ dilacerauit ⁊ diruit: veꝝ poſtꝙͣ omnem agrū depopulatuſ fuiſſet: ⁊ Rhodioſ militeſ ꝑ nouem ⁊ octuaginta dieſ eruentiſſimiſ prelijs vexaſſet: tādē diuino auxilio ⁊ clariſſimi illi uſ principis magiſtri Petri Daubuſſon natiōe Galli ſolertia: turci oēſ cum maxīa ignomi nia ⁊ cede diſceſſere. Aiūt.n. dum turci vltimo īpetu vrbiſ menia ꝯſcēdiſſēt:(qui ad qͣdra ginta milia erāt) eo īcōflictū vexilla dn̄i nr̄i Ieſu Chr̄i: ⁊ beatiſſime virginiſ. M. ac Ioan niſ Baptiſte chr̄ianoſ erexiſſe: ⁊ maximiſ clamoribꝰ deū cum lachrymis auxiliatorē implo raſſe: quibꝰ ſtatim candiſſima virgo cū clypeo ⁊ haſta ī manibuſ apparuit: necnon ⁊ homo vili obſitꝰ veſte ſꝫ ſplendidiſſimo ſtipatuſ comitatu: p̄ſidio militibꝰ affuit. Que viſio a turcꝭ apertiſſime viſa: tatū eiſdem terroriſ īcuſſit: vt vltra ꝓgredi nō fuerint auſi. Militeſ auteꝫ poſtꝙͣ turci ignominioſe diſceſſerunt eam īcredibili fortitudine ⁊ pulchritudine ſtatim vr̄ bem reddiderūt ⁊ reſtituerūt. Ueꝝ īſtauratiſ vrbiſ menibuſ: ſuperueniēte terremotū ma ximo: magna vrbiſ parſ cecidit ⁊ īnumerabileſ vtriuſqꝫ ſexuſ oppreſſit. Ferūt Rhodioſ quoddā caſtellū ſācti Petri nominatū munitiſſimū hr̄e: qd̓ magno ſūptū ī īſula cuſtodiūt: qd̓ nō paruo vſui eiſ ⁊ chr̄ianiſ ē: qui manꝰ turcoꝝ īcidūt: ſepe eo fugiētes ſaluant̉. Inquo igētes canes militeſ ipſi tenēt ⁊ nutriūt: quoſ exͣ caſtra oī noctu emittūt de quibꝰ dr̄ ꝙ chriſtianoſ odore cognoſcant. Eiſqꝫ aduētātibꝰ blādiātur: turcoſ āt latratu prodāt: ⁊ morſibuſ inſectentur. Berarduſ Brixianꝰ ep̄uſ: ex nobili ⁊ īſigni Madioꝝ familia ī ea natꝰ: hoc ipſo āno apd̓ eā dem vrbem grādeuuſ ⁊ dierum plenuſ diem obiuit: ⁊ ibidem ī maiori templo Baſilica.ſ. diue Marie: magna adhibita pompa ſepellitur. Qui ab īeunte etate ita educatuſ ⁊ enutri tuſ fuit: vt merito dignuſ eē cenſeretur: tante vrbi in ſpiritualibuſ ⁊ temporalibuſ perfici. Erat quippe magni ingenij ⁊ cōſilij vir: ⁊ ita mitiſ: ⁊ oēſ diligeret: ⁊ nemineꝫ federet. Tar duſ certe ad iram ⁊ ad miſericordiam promptiſſimuſ. Rerum eccl̓iaſticaꝝ honoriſqꝫ ⁊ vti litatiſ ciuitatiſ ſue ꝓcurator ac fortiſſimuſ defenſor. Quaſ obres vrbiſ īperiū ſibi acquiſiuit: quāqꝫ multiſ ⁊ īnumerabilibꝰ excoluit beneficijſ. ⁊ ī pͥmiſ vrbiſ menia collabētia reſarciri fecit: ⁊ Nauile pulcherrimū ꝓ deuehēdiſ neceffarijſ ⁊ irigandiſ agriſ conſtruxit. Foteſ complurimoſ proprio ſumptū in vrbem introduxit: eoſqꝫ etiam religioſiſ viriſ ⁊ maxime ordini noſtro gratiſ cōceſſit. Innumeris quoqꝫ alijs conciueſ ſuoſ iuuit beneficijſ:

ūdi Chr̄i Hēricuſ. 7. 6508 1309 7
XIII ¶ Liber Benricuſ. 7. propter quod merito patrie pater appellatuſ eſt. Scaligerorum dominij prīcipium. Canis ſcaliger: qui ex rebuſ ſtrenue geſtis magnꝰ cognomento appellatꝰ ē. Alberti ſcaligeri capitanei filiꝰ: vir vtiqꝫ magnꝰ: ⁊ rebꝰ bello ſtrenue geſtiſ clariſſimꝰ: hiſ tꝑibꝰ Uerone dn̄ium ſibi vendicauit: ⁊ r̄gnauit ī ea vigīti ferme āniſ. quā tāta iuſtitia: ſapīa: ac pietate guber nauit: vt ēt Picenū ſiue Nomādiolā potiꝰ bonitate ſua ꝙͣ armiſ ſibi ſubegerit: erat.n. ml̓te eloquētie pͥncepſ: Comiſqꝫ ⁊ ꝑhūanꝰ atqꝫ ī oēſ liberaliſ: ēt doctoꝝ viroꝝ: tū eccl̓iaſticoruꝫ: tūqꝫ oratoꝝ ⁊ hiſtoricoꝝ ac poetaꝝ aſſidua familiaritate delectatꝰ. Int̉ quoſ Dātē poetā Florētia a Nigra factiōe pulſū: magniſ honoribꝰ ⁊ p̄mijſ ob eiꝰ doctrīe p̄ſtātiā ꝓſecutꝰ eſt. Tādeꝫ āno dn̄i. 1329. die. 22º. Iulij ſine virili ꝓle deficiēſ: vrbiſ dn̄iuꝫ duobꝰ nepotibuſ: Alberto.ſ. ⁊ Maſtino ceſſit. Eiꝰ āt corpꝰ collachrymātibꝰ ꝯctiſ: cū maxīa funeriſ pōpa apd̓ tē plū iuxta vrbiſ foꝝ ſepultū fuiſſe ꝯſtat: vbi ſupra templi valuaſ adhuc ipſiꝰ ꝑ magnificū extat ſepulchrū ſuo epygrāmate notatū. Enricꝰ eiꝰ noīs ſeptimꝰ: lucēburgenſiſ comarchuſ: vigeſimuſ Germāoꝝ īꝑator: a germanis ſuiſ hͦ āno electuſ. īꝑauit āniſ. 5. ⁊ mēẜ. 9. Hūc Clemēſ papa ea lege cōfirmauit: vt ītra biēniū italiā pete̓t coronā ex more accepturꝰ: qͥ oīa ſe factuꝝ polli citꝰ ē. Cūqꝫ mediolanū ꝓ corona ꝓficiſceret̉ trāſgreſſuſ alpeſ. Taurinēſeſ pͥmū ī dedictōeꝫ accepit. Et deīde Aſtēſeſ: quibuſ vicarioſ dedit: Philippuſ Papie comeſ: Symō Collabianus Uercelēſiſ ⁊ Antonius de Suſiraga laudēſiſ tyrani atqꝫ alij ꝯplurimi Cōbardie dn̄i honorifice occurrēteſ: datoſ vicarioſ ⁊ ipſi acceperunt. Sil̓r ⁊ magnificuſ Caniſ grandiſ Scaliger per oratoreſ īperatori obediētiā ꝓmiſit. Mediolanū autem tenebat/ vt diximꝰ) Mattheuſ vicecomeſ cui Guido Turrianꝰ aduerſabat̉. Nā Mattheuſ ideꝫ Gibellinoꝝ ⁊ Guido Guelphoꝝ pͥncipeſ erāt. Guido itaqꝫ veritꝰ ne Matheꝰ īꝑatoriſ gr̄aꝫ p̄occuparet. ꝯͣcto Guelphoꝝ exercitu ī agro Mediolanēſi ſe ꝯtinuit. Adueniēſ āt Hēricꝰ Medio lano ſtatī ꝯcedēte Mattheo potitꝰ ē. Et vt pacē īter vicecomiteſ ⁊ Turriāoſ ꝯpone̓t: ẜua retqꝫ Guidō Turriāo Vercellas dono dedit. Et Mattheū ī Mediolāo ꝯfirmāſ Galea ceo eiꝰ filio: quē ſecū Romā ducē ꝯſtituit: equitū p̄fecturā ꝓmiſit. Et Leopoldū Auſterie ducē nihilominꝰ p̄fectū vrbiſ cū quibuſdā germāoꝝ cohortibꝰ p̄fec̄. Qua re audita lōbardi oēſ p̄ter Alexādrīoſ īꝑatori ſe dedidere. Hēricꝰ v̓o coronā ferreā quā Modoecie ⁊ mo re accipere debuit Mediolāi recepit: magna cū īpenſa ciuiū: ita vt grauata onere plebſ tu multū fecerit: que cū libertatē ſperaret maiorem ẜuitutē īueniſſet. Galeaceꝰ āt Mathei filiuſ tumultū iſtū ꝯͣ Turriāoſi tyrānidem affectātes ſtatim retorſit: ꝑꝑ ꝙ Germāi facile cre denteſ Guidonē Turrianū cū factiōe Guelpha vrbe pepulerūt: qͥ tādeꝫ cū vxoribꝰ ⁊ liberꝭ Uercellaſ petiere. Ex quoꝝ factiōe trigīta īterfecta ſūt: e qͥbuſ qͣttuor Turriani fuere. mo uēſ poſtmōꝫ Ceſar ī Uicētīoſ: Uicētiā vrbē t̓tio ſui īꝑij āno auxilio dn̄i Canis Scaligeri a patauis abſtulit: Cremonāqꝫ que Guelphoſ eiecerat ferme d̓ſtruxit: ⁊ Cremā oppidū lacerauit: hac ſeuitia parmēſeſ timore ꝑculſi qui rubeoſ ī vrbē receꝑāt) ſtatiꝫ Guelphoſ expulerūt: ⁊ coronā p̄cioſiſſimā a Federico ſecūdo iādiu ablatā eidē obtuler̄t. q̄ reſ eūdē mitiorē reddidit Brixiā deīde Thebaldo bruſato defenſam pl̓imis diebꝰ obſedit: ī cuiuſ obſi diōe Ualerianꝰ Hērici ipſiꝰ germanꝰ: ⁊ nōnulli alij potēteſ bello ⁊ aeriſ ītēperie miẜabilit piere. Quoꝝ corpora ibidē ī ꝯuētu nr̄o ſc̄i Barnabe ſepl̓ta ſūt: eo.n. tūc ꝯuētꝰ ipſe exͣ meniſ erat Poſtremo machiniſ oppugnata: fugiētibꝰ Guelphiſ vrbſ dedita eſt ⁊ murꝭ ſpoliata. Quibꝰ calamitatibꝰ reliq̄ ciuitateſ ꝑterite īꝑatoriſ mādata fecere. Hēricꝰ āt pacata Lōbar dia. Varneriū Auſpulgēſem comitē Cōbardie cū pauciſ copijſ p̄fec̄. Indeqꝫ cum a Me deo Sabaudienſiū comite: ⁊ Piſanoꝝ Genuenſiūqꝫ oratoribꝰ ſociatꝰ: ꝑ Placētiā trāſienſ Genuā petijt. Quo ⁊ ml̓ti regū oratoreſ ꝯuenere: īde Piſaſ claſſe delatꝰ: p̄miſſiſ terreſtribꝰ copijſ: maxiſ īcōmodiſ: Lucēſeſ affecit. Cumqꝫ reſ Ethrurie ꝯpoſuiſſꝫ cum Ludouico Amedei Sabaudie comitiſ filio Romā ꝓfectꝰ ē: ⁊ ꝑ treſ cardīaleſ a Clemente miſſoſ coronatꝰ ē. Inde ī Florētīoſ caſtra mouit qui nullam aliam ſpem hn̄teſ Roberto regi potiuſ ea lege ſe dediderūt: vt exuleſ alboſ nullo vnꝙͣ tēꝑe nullaue rōne reduceret. Quo audito Hēricuſ Piſaſ ſe ꝯtulit. vbi Robertū ip̄m tāꝙͣ maieſtatiſ reū citauit: ⁊ Lucenſeſ ⁊ Mini atenſes magniſ effec̄ cladibuſ: ꝓfectuſqꝫ Arētiū ibi Robertū regno pͥuauit: ꝙͣuiſ papa cita tionē ad locū nō tutū factam ꝯdēnauerit. Duxit quoqꝫ ⁊ ꝯͣ Senenſeſ: ⁊ cum egrotare ibidē cepiſſet: ad balnea macereti ſe contulit. Redijtqꝫ male ſanuſ ad bonconuentum oppidum vbi ⁊ poſt aliquot dieſ mortuuſ eſt: nō ſine ſuſpitiōe dati veneni: ſubornato pollicitatiōibuſ ⁊ p̄mijs a Florētinis quodā mōacho: qui ei eūchariſtiā veneno illatā dederat. Morſ eiuſ

Anno .XIII. Chri Mūdi ¶ Liber Henricuſ. 7. Florentinoꝝ ⁊ Roberti regiſ ſaluſ fuit: Quo mortuo vacauit īperiū āno vno. Robertuſ Caroli ſecundi Sicilie ⁊ Apulie regꝭ filiꝰ: hͦ āno defūcto pr̄e in regnū ſucceſſit: ⁊ regnauit āniſ. 33. Rex certe īclitꝰ: ⁊ virtutū oīum ſingl̓are decꝰ: q̄ ⁊ a ml̓tiſ tū oratoribꝰ: tuꝫ iz10 poetiſ titul̓ pl̓imiſ fuit ornatꝰ: eo ꝙ p̄ter equitatū ⁊ diſciplinā rei militariſ ouibꝰ pl̓imū valuit īter cet̓oſ ſui tꝑis egregiꝰ theologꝰ phūſ: ac ſingl̓aris medicīe p̄ceptor hēret̉: ac ēt ī ſexa geſimoſexto vite ſue āno Frāciſchū petrarchā ī poeſi audir̄ voluerit: hūc Ioāneſ bocatiꝰ ī Genealogia deoꝝ quā eidē ītitulauit refert ī pͥncipio tā torpētiſ fuiſſe īgenij: vt non abſqꝫ maxīa demōſtrātis difficl̓tate: pͥma lr̄aꝝ elemēta didicerit: ⁊ cū fere d̓ eo amici oēſ deſpera rēt: pedagi eiꝰ īgeniū ſolerti aſtutia rimātes fabulis Eſopi fabulatoriſ: tā grāde ſtudēdi ſciē diqꝫ deſideriū tractꝰ ē: vt breui nō tātū domeſticaſ ⁊ liberales arteſ didicerit: veꝝ ⁊ ad ip̄a vſqꝫ ſacre philoſophie penetralia mira ꝑſpicacitate trāſierit. Hic itaqꝫ regni titul̓ a Clemē te papa ī Auiniōe rite ſuſceptiſ ex Galliſ Bononiā ad legatū cardinalē cognomēto Pelagurā ſtatim ꝓfectꝰ ē: quē mox eccl̓ie noīe tumultuāti Ferrarie prefecit: qui ⁊ ipſe pꝰ aliquot dies Neapolim iturꝰ: viꝝ īſignē ibidē p̄ſidio reliqͥt. Ueꝝ cū Ioānē fr̄em ex Neapoli ꝯtra Hēricū īꝑatorē Romā miſiſſet: illūqꝫ e Roma abire coegiſſꝫ. Hēricꝰ ira ſuccēſuſ Robertuꝫ regē maieſtatiſ reū fecit. Citatūqꝫ(vt diximꝰ nec appentē regno pͥuauit: qͥ reſ a Clemente potifice īprobata fuit: ꝙ hͦ ad ip̄m nō ꝑtinere dice̓t. Eā obrē īꝑator ip̄e ēt ꝯͣ Florētīoſ ⁊ Lu cēſes qui cū ipſo ſentiebāt: copias duce̓ ſtatuit: ſꝫ morte p̄uētꝰ rē ceptā omiſit: hic tertio ⁊ vigeſimo regni ſui āno diſcidētibꝰ īter ſe Genuenſiū Guelphiſ ⁊ Gibelliniſ ipſā Genuenſeꝫ vrbē Guelphoꝝ factionē ī ptātē recepit. Sanōe quoqꝫ ⁊ reliqͣꝝ vrbiū dn̄atū habēſ: cū qui bꝰ ēt aliquādiu male ſe hūit: tādē nullo ſuꝑſtite ſibi filio moriēſ. Andreā Ungarie regeꝫ nepotē ſuū poſt ſe regnare precepit. lꝫ Ioāna eiuſ ſoror regnum adminiſtrauerit. Ioānes Hērici īꝑatoriſ filiuſ: hͦ āno regꝭ Bohemie filiā ducēſ: ēt eiꝰ regno potitꝰ ē: ī quo ⁊ tri gitaquinqꝫ āniſ regnauit: hic Brixianis amiciſſimꝰ fuit: ꝑꝑ ꝙ ī eoꝝ auxiliū ꝯͣ Bergomēſeſ nōnulloſ Bobemoſ militeſ miſit. Indeqꝫ. 22º. regni ſui āno ipſemet italiam cum īgenti ex ercitu īgreſſuſ: debētibꝰ ſe vltro ciuibꝰ Brixia. Bergomo: Luca: Parma: Rhegio: ⁊ Muti na potituſ eſt. Deniqꝫ a Margarita vxore: Ludouico Ceſare ꝓcurāte īterfectuſ eſt. Que poſtmodū ipſiuſ Ludouici filium in maritum ſtatim ſuſcepit. Friſcuſ Eſtēſiſ. Azonis Marchiōiſ filiꝰ: hͦ āno Ferrarie regnū ambiēſ Azonē pr̄em/ ob ſu ꝑiductā Boetrice nouercā Roberti regꝭ ſororē ī carcerē ꝯiecit ⁊ necauit. Impetratoqꝫ ve 131 netoꝝ auxilio: vrbē volētibꝰ ciuibꝰ ī ſuā ptātē redegit: ꝑꝑ ꝙ Ferrariēſeſ ciueſ optātes ditio ni eccl̓iaſtice ſubeſſe: ad Pelagurā legatū clāculū Bonōiā miſere: rogāteſ vt vrbē laceratā a tyrāno liberare dignaret̉. Quibꝰ auditiſ mox venetiſ: mox ſub anathemate precepit a Ferrarienſibꝰ abſtinere: qui legati p̄cepta paruipēdēteſ. Ferrarie caſtellū die noctuqꝫ oppugnāt: ⁊ tādē capiūt. Friſcꝰ āt vīdicte cupidꝰ: cū nō ſatꝭ ꝯfide̓t: dimidiā ciuitatiſ ꝑtē īcendit: ⁊ ꝙͣmaxīe eoꝝ domoſ: qͥ nouiſ rebꝰ ſtude videbāt̉. At ciueſ tātā ignominiā ⁊ dānū nō ferēteſ: ſumptiſ armiſ ſequti āno Friſcū apud Leōiſ portā īterfecerūt. hͦ idem Dalmatio Guaſcone Clemētiſ pape ī eadē vrbe vicario ſuadente. Marinꝰ Georgiꝰ dux venetꝰ: hͦ āno ī Petri gradenici defuncti locū qͥnqͣgeſimꝰ tertiuſ vene 131 toꝝ dux ſurrogatꝰ ducauit mēẜ. io. ⁊ diebꝰ. io. huic Ferrariēſeſ ⁊ Friſcpꝰ Azōe Marchio ne īterfecto ſeſe dedidere. Qua ex re Bononiēſiſ legatꝰ cū iā p̄deceſſori ⁊ ſenatui ab hac re abſtinere p̄cipiſſet: cruce ſignatuſ ī venetoſ ⁊ Ferrarienſeſ vndeqͣqꝫ ꝯuocauit ⁊ īmittit Et Clemēſ venetoꝝ regnādi cupiditate cognita: eiſdē anathemate notatꝭ ēt ſacra īterdic̄ Inſuꝑ ⁊ publico edicto oībꝰ chr̄iāiſ iuſſit: vt vbiqꝫ veneti reꝑirēt̉ꝭ direptiſqꝫ eoꝝ bōiſ) pro ẜuiſ hērēt̉: ꝑꝑ ꝙ ml̓ta īcomoda veneti ꝑtulere: hic āt cū locuplex admodū hēret̉ monaſteriū ſcti Dn̄ici ꝓprijſ īpenſiſ venetijſ extruxit: vbi ⁊ poſtmodū ſe ſepelliri fecit. Gulielmꝰ marchio ex nobili caualcaboū Cremonēſiū familia natꝰ: vir vtiqꝫ diuitijſ ⁊ virtu te potēſ: hͦ eodē āno pulſiſ Douarēſibꝰ ⁊ Gibelliniſ ī vrbe Cremona regnatibꝰ vrbiſ dn̄iū (aſſentiēte Hērico) ſibi deſumit: ⁊ Gibellinoſ oēſ vrbe expellit: q̄ Sōcinū tumultuarie ꝓficiſcēteſ: Guelphoſ ibidē īuētoſ: cū maxīa occidiōe pepulerūt. Quo audito Gulielmꝰ ꝯꝑato ſuoꝝ exercitu. Socinū venit: ⁊ hoſtili aīo caſtellū īgreſſuſ: ibi poſt ml̓toſ ꝯflictꝰ: tādē ſuꝑatꝰ ⁊ captꝰ ē ibiqꝫ ī medio oppidi foro cū qͣdringētis Guelphis obtrūcatꝰ eſt. Quo mortuo ēt omniſ Guelphorum factio direptiſ boniſ ⁊ euerſiſ domibus ac predijſ confiſcatiſ Sonci nō pul ſa eſt. Eoqꝫ tumultū: Venturinuſ funduluſ fuga ſalutem ſibi querenſ: cum tribuſ fi lijs ab imperatoriſ vicario captuſ eſt: diuqꝫ ibidem cum ignominia per publica oppidi loca ab equiſ tractuſ: ⁊ virgiſ ceſuſ: ſecuriqꝫ ꝑcuſuſ: vitam finiuit.

Anno Mūdi Chr̄i
¶ Liber XIII ¶ Henricuſ. 7. Ioānes Sorantiuſ quinqͣgeſimuſquartuſ venetoꝝ dux: hͦ āno inde mortui Marini ducit oīum ſuffragijſſuffectꝰ: ducauit āniſ. 16. ⁊ menẜ. 6. multe clementie: prudētie: ac doctrine vir: quibuſ ex v̓tutibus Spalatū: Traguriū: Sibinicū: ac alia loca multa ſeſe vltro ſenatu ſubdidere. Cuiꝰ tꝑe cū Iacobꝰ Quirino ⁊ Marinꝰ Barociꝰ viri p̄potenteſ ⁊ domi nobileſ rempu. ſubuertere temptaſſent: prodictione ꝯuicti capitali ſententia plexi ſunt. Quibuſ ceſis ad p̄cauenda mala: ſex ꝓcuratores ſancti Marci ex ſenatꝰ ꝯſilio ꝯſtituti ſunt. Eiuſqꝫ īgenti prudētia ⁊ timorata ꝯſciētia: veneti oēſ anathemate notati ⁊ ſacriſꝑꝑ Ferrarie occu pationē īterdicti: abſolutiōiſ beneſiciū ꝯſecuti ſunt. Quibuſ ex rebuſ ab oībuſ mirifice lau datuſ. tādē morienſ apud ſanctū Marcū cū īgenti pompa ſepellit̉. Piſtoriū Ethrurie ciuitaſ: diutino bello fatigata: hiſdē tꝑibus ī Florētinoꝝ Lucēſiumqꝫ ma nuſ deuenit. Qua potiti eiuſ menia ſtatim euertūt: foſſaſ īplēt: ⁊ agrū oēm īter ſe diuidūt: vrbiſ ſolo cōe vtriqꝫ ppl̓o remanēte. Qd̓ tn̄ Florētini nō ita ml̓topoſt ꝯͣ federa īter ſe inita occuparūt. ducto circūquaqꝫ muro clinatiſqꝫ foſſiſ. Gt hec pͥma vrbiū fuit: qͣſ ppl̓s Florētinꝰ(iā liber ī ptātē ſibi redigerit. ⁊ vt oīa circūquaqꝫ tutiora hērent. Accianū gentꝭ Ubal dine caſtellū emerunt ⁊ ſtatim diruerunt: ⁊ nō lōge ab eo loco ī plano Scarpariā ꝯdiderūt Quāobrē legatꝰ Florētinuſ ſacra īterdixit. Ueꝝ cū poſtea ī recuꝑanda Ferraria a Uene tiſ occupata legatū iuuiſſēt a Clemēte papa ī gr̄am recepti fuerūt. In hac quippe vrbe ſuꝑioribꝰ ꝓxime aniſ. ēt ꝑteſ Alboꝝ ⁊ Nigroꝝ: ſic̄ Gibellinoꝝ ⁊ Guelphoꝝ ī pͥncipio ſumpſit. In ea nāqꝫ Cancellarij gens ditiſſima numero ml̓tiplicata: ī duaſ ꝑteſ ſe diuiſit. Et al altera ꝑſ Albi vocati ſunt: altera nigri: qui ſe magniſ ꝯtētionibꝰ agitarūt. Quoſ cū Florētini ꝯpone̓ ſtuderent: ipſi quoqꝫ diuiſi ſunt. ⁊ ipſi hec eadē noīa receꝑūt. Qui quidē morbꝰ mox Lucā īuaſit. Unde Albi ppl̓m ex Piſtoria Nigroſ īſtigātibꝰ Florētiniſ pepulerunt. Et Nigri Alboſ ex Florētia eiecere: inter quoſ Danteſ poeta fuit. ¶ Uiri doctriniſ excellenteſ. Guido capalcātꝰ mr̄ne or̄oniſ nō īſulſuſ poeta: hiſ tꝑibuſ claruit ⁊ ml̓ta ꝯſcripſit. ī quibꝰ ma cula hereſiſ nōͣ caruit. Credebat enī aīaſ cū corporibuſ īterire. Gulielmꝰ de Cuuio: natiōe galluſ: eruditiſſimus iuriſcōſultuſ: acriſ ⁊ feruētꝭ īgenij vir: tēpeſtate hac ī Aurelianēſi gymnaſio legēdo ⁊ ſcribēdo plurimū valuit. Cuiꝰ īgenij magnitudo ex breui apparatū qd̓ ſuꝑ Godice ⁊ Digeſto veteri ac alijs ſcriptiſ a ſe editiſ facile dignoſci poteſt. Ricarduſ malūbra Cremonēſiſ.: hͦ tꝑe Gyno ī lege ſi viua mr̄e referēte: apd̓ Bononiā legeceleberrime docuit: quē idē Cynꝰ oībꝰ ſue etatꝭ doctoribuſ p̄tulit: hic iuſ ciuile nūc ēt extāſ egregie explanauit: qui lꝫ oīuꝫ doctoꝝ ſui tꝑiſ pͥncepſ hēret: hereſi tn̄ a Iacobo butigari ⁊ Baldo ꝯdēnatuſ fuit. Ipſe.n. dn̄i Iacobi de Arena auditor fuit. Lābertinuſ de Rāponibꝰ iurecōſultuſ ⁊ multe virtutiſ ſingulariſſimuſ vir: cuiꝰ īgeniū atqꝫ doctrinā Ioāneſ Andree ī caº Si pr̄. de teſtamētis ī Sexto: mirifice laudat. Hiſdeꝫ tꝑibuſ fuit. Qui ī Digeſtiſ ⁊ Codice ꝯmētaria accuratiſſima edidit: quoꝝ exēplaria rara hn̄t. Iacobꝰ de Uiterbio: ordinis Eremitaꝝ diui Auguſtini ſacre pagine celeberrimꝰ ꝓfeſſor: ⁊ Neapolitanꝰ archiep̄ſ: vir oīuꝫ virtutū gn̓e p̄ſtantiſſimꝰ: ꝑ hͦ tp̄ſ ī p̄cio exiſtēſ: tractatuꝫ de regimine chr̄iano ad Elementē pontificem dedit: ⁊ magr̄m ſniaꝝ egregie expoſuit. Indeqꝫ p̄dicamenta ī diuiniſ elegātiſſima atqꝫ alioſ tractatuſ religioſiſſime ſcripſit. Inter que ēt Quolibeta quattuor optime determinauit. Qui cum acri ⁊ terſo īgenio habituſ ēt: Spe culatiuuſ doctor appellatuſ eſt. Ricardū de media villa theologūeruditiſſimū: ordīſ mīoꝝ: hiſdē tꝑibꝰ nonnulli aſcribunt. Cui tāta īgenij viſ fuit: vt nulla lr̄atura īdiuiniſ Codicibꝰ ei latuerit. Qui ⁊ īter multa īge nij ſui monumēta: quattuor ſn̄iaꝝ libroſ optime ⁊ vtiliter explanauit. Extant quoqꝫ ⁊ eiuſ multe poſtille ⁊ alia multa. Geraldus odonuſ mīoꝝ ordi. gnͣalis miniſter Ricardi tꝑibus floruit: cuiꝰ ēt īgeniū nō eque minuſ fuit. Siquidē ī oī dicendi facultate ꝓmptiſſimuſ extitit: ꝑꝑ qd̓ ⁊ ab oībꝰ non ſolū ſui ordiniſ p̄clariſ viriſ: ſꝫ ēt ab exteriſ ꝑꝑ īgenij magnitudinē mirifice laudatuſ eſt. Ml̓tiſ.n. voluminibuſ ſn̄iaꝝ libroſ ꝯmentatuſ eſt. Sꝫ ⁊ ſuꝑ Bibliā ⁊ ſuꝑ Ethi. libroſ: atqꝫ in philoſophia morali: necnō ⁊ ī Logica accuratiſſime ſcripſit. Stigmatū quoqꝫ ſeraphici Franci ſci officium compoſuit. Beltrāduſ ex nobili Turrianoꝝ Mediolanenſiū familia natꝰ: ordiniſ ēt mīnoꝝ ꝓfeſſor: ꝑ hͦ tp̄ſ claruſ exiſtenſ: ī theologia: ⁊ ſuꝑ euāgelia: ac ſuꝑ epl̓as q̄ ꝑ āni circulū legunt̉ ẜmōeſ ⁊ collationes tꝑibus ꝯuenienteſ edidit perutileſ.

Anno ¶ Liber Chri Mūdi XIII. Henricuſ 7ª Truſianuſ florentiuſ medicuſ Thedei medici auditor: tēpeſtate hac pluſꝙͣ comētuꝫ ſuꝑ Tegne Galiēi mira doctrīa ꝯſcripſit. Qui cū ī practicha artiſ medicīe(vt multi ferūt) ſe īfortu natū ꝯſpiceret. religioni ſe totū tradidit: ⁊ Cartuſieſiuꝫ ordīſ monachꝰ factuſ eſt Dantes Aligeruſ pr̄ia florētinuſ: vateſ ⁊ poeta ꝯſpicuus ac theolog certe p̄cipuuſ: tēpeſtate iſtac claruit: vir certe īter ciueſ ſuoſ egregia nobilitate venerādꝰ atqꝫ verēdꝰ. qui lꝫ(ex lōgo exilio dānatꝰ) tenueſ illi fuiſſent ſubſtātie ſemꝑ tn̄ phyſiciſ atqꝫ theologiciſ doctrīſſibutꝰ va cauit ſtudijs. Un̄ cū florētia a factōe nigra pulſꝰ fuiſſet ad eiꝰ īgenij magnitudīeꝫ declarādā Pariſiū acceſſit: ī qua Gymnaſiū ītranſ aduerſꝰ quoſcūqꝫ: circa quācūqꝫ facultatē volenteſ reſpōſiōibꝰ aut poſitiōibꝰ ſuiſ reſpōdere ſe obtulit diſputaturū. Et cū hic circa poeticā ſcīaꝫ eruditiſſimꝰ eſſet. Opuſ inclitū atqꝫ diuinū līgua v̓nacula ſub ſtilo comedie edidit. In quo oīum celeſtiū t̄eſtriūqꝫ: ac infernoꝝ ꝓfūda ſpeculabilit̉ ꝯtēplatꝰ ſigula queqꝫ hiſtorice ale gorice/ tropologice ac anagogice deſcripſit. vbi ſe certe catholicū ⁊ diuinū theologū ſe eē on̄ dit. Aliud ēt eloquētiſſimū opuſ oī ſapia plenū edidit: de Mōarchia mūdi titulo p̄notatū: in quo ꝓbare nitit̉(lꝫ male) ita monarchiā in imꝑio ro. eſſe: vt nullā a pōtifice ro. hēat depēdentiā: ſꝫ a ſolo deo: niſi ī ꝑtinētibꝰ ad forū aīaꝝ. Hic ex gallijs regreſſꝰ Federico Aragonē ſi regi ac dn̄o Cani grādi ſcaligero Ueronēſiuꝫ dn̄o adeſit. ⁊ multa fuit eiꝰ amicitia iunctꝰ quoꝝ auxilio ꝑſepe ſꝫ fruſtra conatꝰ fuit in pr̄iam redire. Deniqꝫ mortuo Cane ⁊ ip̄e apd̓ Rauenā āno dn̄i. i32i. etatꝭ v̓o quīqͣgeſimoſexto morit̉. De cuiꝰ exilio vitaqꝫ atqꝫ doctrīa. quidā hoſ verſuſceiinit dicenſ. Hic qoſtꝙͣ patrios Florentia ſeua pēateſ Artibꝰ ingenij: redimitꝰ accumine ſeptē Exhauſit ſacras muſaꝝ e fontibuſ vndaſ Līquere ꝯſpicuū iuſſit ſſue crimīe ciueꝫ Hinc ſacriſ aīatuſ aquiſ: que dura cadenteſ Fortūa qua ante ſtetit ſortemqꝫ ſuꝑbam Premia dignoſcāt: miſeri quibuſ ipſa ſalutem Excutienſ ſemper miſero ſecuruſ in orbe Uixit: ⁊ īnumeroſ tolerauit mēte laboreſ Pena ferat ſceleriſ: quoſ gratia collocet altiſ Sedibuſ: audaci cecinit ſub tegmine cantu Ipſe hoīuꝫ reꝝqꝫ pr̄em qui ꝯcta gub̓nat Scribere nō poſſem viduas quot fletibꝰ arteſ Imperio: ⁊ lati ſoluſ tenet aurea mundi Quotqꝫ nouē muſaſ lachrymis ſubiere dolōeſ Lora manu cui: ſēper erit ſine fine ptāſ Cum rapuit morſ ſeua virū ſed fama ſuꝑſteſ Agnouit ſine more deū: vitāqꝫ per oēm Gentibuſ extinctū memorat. ppl̓mqꝫ ꝑ omnē Impiger auguſtiſ: oꝑantia ſydera terriſ Stelliferi ſe creta poli quibuſ aſtra fruāt̉ Uiuet: ⁊ eterno referetur laudibuſ euo: Conſilijſ: celo nouit diuinuſ ab alto ¶ Amen Ludouicuſ philippi regiſ filiuſ. hoc āno poſt pr̄em franciſ regnare cepit: ⁊ regnauit āniſdu 1314 obus Qui ſuſcepto regno poſt ānuꝫ p̄ſentienſ cardīales ſꝑſiꝫ ꝑ diuerſa Gallie opida diu di lituiſſe. eo ꝙ in cōclaui apud carpenteratū de pōtifice deligēdo ſeditōe orta/ duo ex ſplēdidioribꝰ cardīalibꝰ īterfecti eēt: eoſiu vnū coegit: quibꝰ ⁊ ſuaſit vt lugdunū ꝯgregarēt̉. vbi poſt dieſ octogīta Iacobū caturcenſē ep̄ꝫ portuenſē elegerūt. Quo āno ⁊ ip̄e vite finē fecit relicto in regno Ioāne filio ꝑuulo: qui puer diebꝰ tatuꝫ. xx: regnauit Treſ ſimul lune eodeꝫ āno ī celo apꝑuerūt: ⁊ fulgor quē comete dicūt ī ſeptētriōe qͣſi ad v̓gi niſ finē tribꝰ mēſibꝰ apꝑuīt. Eo aūt deficiēte nouēbri mēſe: philippuſ frācoruꝫ rex vita exceſ ſit. ⁊ Ludouicuſ ſucceſſit. Udouicꝰ cognomēto Bauaruſ vigeſſimꝰ pͥmuſ germanoꝝ īꝑator: hͦ āno a quibuſ Bauaruſ dam ꝑ ꝯtentionē electuſ. īꝑauit āniſ. 32. Henrico eīꝫ mortuo diſcordia īter electoreſ fuit. ꝙ alij Luduicū hūc: alij Federicū Auſterie ducē ꝓponerēt. Bellūqꝫ īter 1315 6514 eoſ ortu: durauit anoſ octo. Sꝫ tandē Federico ſuꝑato. Ludouicꝰ hic ſolꝰ obtīnuit. Qua victoria elatꝰ: abſqꝫ ro. eccl̓ie auctoritate īꝑatorē ſe appellauit. ⁊ Matheū vicecomitē pr̄em ⁊ Galeaciuꝫ filiū ita fouit: vt Mediolāo oīo ꝯͣ Turrianoſ potirēt̉. Nomā īgit̉ ꝓfecturꝰ ī ciſalpinā deſcēdit. Et Matheū p̄dictū a Turrianis mediolano pulſū ī regnū reſtituit: ac deī de vndecūqꝫ Turrianiſ pulſiſ: Vercellaſ ⁊ reliqͣſ vrbeſ ī Mathei filijqꝫ manꝰ ⁊ ptātem re degit. Id quidē facioris genꝰ Bauaruſ ꝑegit: vt vi comitibꝰ adiuuātibꝰ īꝑij tituloſ ſibi faciliꝰ vſurparet. At v̓o Ioāneſ pōtifex nuꝑ creatꝰ ī Auiniōe audiēſ vicecomiteſ mediolano potitoſ eoſ ⁊ ludouicū īterdictꝭ notauit: ⁊ ꝙ maxīe qꝛ Guelphoſ vbiqꝫ oppͥmebāt. Bauarꝰ itaqꝫ cū magniſ copijſ ex germania ꝓfectuſ Tridentū venit. ⁊ magniſ gibellīoꝝ p̄cibus mediola nū petijt. ibiqꝫ a Guidone petramala ep̄o corōa ferrea p̄ſulatus auctoritate p̄ſumpta) coro natuſ ē. Cūqꝫ pecunia īdigeret eāqꝫ a ppl̓o exigere vellet: a Galeacio ꝓhibitꝰ ē. Cuiꝰ rei cā Cudouicꝰ ira ꝑcitꝰ Galeaciū ⁊ filioſ eiuſ ꝯiecit in carcerē. Delegitqꝫ qͣttuor ⁊. xx. ciueſ qui rempu. admīſtrarēt. quibuſ ipſe p̄fectū addidit. Indeqꝫ cū ī Brixianoſ duxiſſꝫ aqud vrce

Anno .XIII. Gūdi Epri ¶ Liber Bauaruſ. aſ oppidū aliquantulū īmoratuſ. deniqꝫ ī ethruriā venit: ⁊ a Caſtrucio Luce dn̄o lucēſibꝰ qꝫ ſuiſ magna hūanitate exceptuſ ē: vbi duobus moratuſ mēſibuſ: p̄cibuſ caſtrucij Galeaciū vicecomitē ⁊ Acciū Marcūqꝫ eiuſ filioſ carceribuſ liberauit. Indeqꝫ Caſtrucio cū mille quigētiſ equitibuſ comitāte Bauaruſ Romā petijt. vbi apud lateranū iuſſu cleri ppl̓iqꝫ ro mani a Stephano colūna coronatuſ ē. Ornatuſ aūt īꝑij corōa Bauaruſ: ſtatī Petrū Cor. barienſē ordīſ minoꝝ ꝓfeſſorē reatini agri oriundū ī antipapā erexit. ⁊ Nicolaū quītuꝫ ap pellauit. Inde digreſſuſ: antipapa Uiterbij relicto: cū exercitu vna cū Caſtrucio florētiaꝫ venit: qua quidē crebriſ īcurſionibuſ ⁊ p̄diſ aliꝙͣdiu vexauit. Mediolanū poſtremo(vt in germaniā cōmigraret) ꝓfectuſ Acciū vicecomitē Galeacij iā demortui filiū ī regnū remiſit: Geniqꝫ poſt multoſ laboreſ ⁊ ſudores Bn̄dicto pōtifice ꝓcurāte Caroluſ henrici īꝑato riſ filiuſ ꝯͣ eū eligit̉: cū qͦ ī bello ꝯgreſſus ſuꝑat̉: ⁊ fuga delapſuſ ſtatī īterijt. Ugucio fagiolanuſ piſanoꝝ ⁊ lucenſiū tyrānuſ: hͦ āno nō lōge a mōte catino īgenti clade flo rentinoꝝ exercitu ſuꝑato dū piſiſ lucā regredit̉. ea die ābabuſ illis duabuſ vrbibuſ excludit̉ Piſani ſiquidē ſuꝑiori āno mortuo Henrico īꝑatore florentīoꝝ potentiā v̓iti: Ugucionem hūc ſibi ducē atqꝫ tyrānuꝫ delegerāt. qui paulopoſt ab equitatū henrici adiutuſ ēt lucā ciui taiē in ſuā ptāteꝫ redegit. Euoluto aūt āno lucenſeſ nō diut iuſ ip̄iuſtyrānidē laturi occaſi gne capta Neriū eiuſ filiū vrbe eiciūt. Pulſuſ igit̉ luca neriuſ: pr̄em ī lucēſeſ ꝯcitat: cui qui dem ex piſana vrbe ꝓdeūti piſani tandē clauſere portaſ. At fagiolāuſ eadē die duaꝝ vrbii dn̄o pͥuatuſ ad Malaſpīas marchiōeſ amicoſ ſuoſ ꝯfugiēſ tēptato ſepiuſ ſꝫ fruſtra ad tyāni dem reditu: pͥmo Mantuā. deīde ī flaminiā pr̄num ſolū iubente potifice redit. ibiqꝫ ꝯſēu it: ⁊ filioſ ac nepotes moriēſ reliquit. qui dudū pr̄niſ caſtell̓ a ppl̓o florētino pulſi referūt̉. Caſtruciꝰ patria ſucenſiſ: familia Caſtracanū nobili natꝰ vir manu promptuſ: ⁊ cōiuratoruꝫ apd̓ lucēſes caput. Quē ſuꝑiori āno heriuſ fagiolanuſ: ꝑꝑ predā ī lucēſibꝰ factā ꝯiecerat in carcerē atqꝫ ad ſuppliciū dānauerat. hoc āno cū ſubito tumultū exortꝰ ē. ppl̓ari factōe ē car cere ductꝰ ad dn̄atuꝫ luce traductꝰ ē: ī qua regnauit āniſ. i3. ſicqꝫ ab extrema calāitate. ad ſu mam felicitatē ꝑductꝰ ē. Qui ſuſcepto vrbiſ īꝑio mox ⁊ piſtoriū ⁊ piſaſ ī ſuā redegit ptātem Poſtmōm auxilio Galeacij vicecomitꝭ qui Acciū filiū natu maiorē cū mille ⁊ quingentiſ equitibꝰ miẜat:) ī florentioſ mouit. ⁊ Raymūdo Cardino hyſpano eoꝝ duce cū filio eiꝰ et vniuerſo exercitu fuſo atqꝫ fugato: multiſ āniſ eoſdē/ ī curſionibꝰ vexauit. Inde ſuccedētibꝰ rebꝰ cū ēt copiaſ vicecomitiſ Bauaro īꝑatori iūxiſſet: iterato florentiā ꝓfectꝰ: ad ip̄aſ ꝓpe portaſ caſtra ponēſ ꝯcta circū vrbē ppl̓atꝰ ē: quā quidē Caſtruciꝰ occupaſſꝫ: niſi graui mor bo ex īmenſiſ laboribꝰ apud piſtoriū ꝯtracto defeciſſet. Veꝝ eoſ in eā reꝝ deſꝑationē dedu xit: vt Carolū Roberti regiſ filiū in dn̄m vrbiſ vocarit. Moriēs deniqꝫ caffruciuſ duobꝰ filijs Arrigo ⁊ Galaricio relictꝭ ī ꝯuentu ſc̄ti Frāciſci apud lucā poſt tertiū diē obitꝰ ſui/ cuꝫ īgenti pōpa ſepelliri voluit. Filij āt eiꝰ cū p̄ſidia īponerēt a Bauaro ꝑ īgratitudīeꝫ: piſa excluſi ſūt. Idēqꝫ luce factū ē quaſ imꝑator pro imꝑio retīuit. Philippus Ludouici frācoꝝ regiſ frater: Ioāne ipiuſludouici filio defuncto ī regnū ſucceſ ſit: ⁊ regnauit āniſ. v. Dāneſ vigeſſiuſſecūduſ: p̄p̄: portuēſiſ ep̄uſ: Iacobꝰ cartucēſiſ ātea vocatul. hͦ āno Papa. 205 poſt longa altercationē apud lugdunū ī monaſterio ſr̄m p̄dicatoꝝ a. 23. cardīalibꝰ vnamīter electꝰ: ſedit āniſ. 18. meſibꝰ. 3. ⁊ diebꝰ. 27. vir vtiqꝫ doctiſſimꝰ ⁊ prudētiſſi muſ ac doctoꝝ viroꝝ amātiſſimꝰ. Cuiꝰ pr̄ Arnaldꝰ de oſſa fuit Qui pōtifex creatꝰ noniſ ſe tēbriſ: in cathedrali baſilica pōtificatꝰ coronā accepit. īde in Auinionē ꝓfectꝰ: octo cardina 6516 1317 leſcreauit. īter quoſ duo tantū itali fuere vnuſ vrſinꝰ ⁊ alter colūna: duoſqꝫ viroſ defuctoſ ī ſc̄toꝝ collegiū retulit Thomā herfordēſeꝫ ep̄m: ⁊ aquinatē Thomā ordīſ p̄dicatoꝝ. Dei de Toleſana eccl̓iaꝫ ad archiep̄atuꝫ trāſtulit: ⁊ dyoceſeſ ep̄atui Narbonēſi aſcripſit. Leſa rauguſtanā eccl̓iam ſibi dilecta ī metropolitanā erexit. aſſignatꝭ ſibi quīqꝫ cathedralibꝰ ec cl̓ijſ. Gratidimōtēſē ordīeꝫ quorūdā īproboꝝ factiōibꝰ labefactatū: ī meliorē forma redegit Multoſqꝫ hr̄ticoſ dānauit: ⁊ preẜtiꝫ gloſulā quādam fr̄iſ Petri ordīſ mīoꝝ qui ꝯuentū qn̄ dam tertij ordiſ ad imitandā xp̄i pauꝑtatē aīauerat: quoꝝ de nūero multi danati ⁊ exuſti ſunt. Anno pōtificatuſ vndecīo ꝯuētū hīto: ludouicū Bauarū eccl̓e rebellē ⁊ ſciſmaticū de clarauit. ⁊ Guidonē petramalā poſt occupatā ciuitatē caſtelli: ſacerdotio exautorauit. corto na quoqꝫ ex Dioceſi Aretina ſeꝑauit: ⁊ ī ciuitatē erexit. Tandē āno etatꝭ ſue nonageſimo Auinioni morienſ: tantā in theſaurꝭ ſuiſ auri atqꝫ argēti vim reliquit: quantā vnꝙͣ nulluſ ante pontifex fecerit. Interrogatuſ hic aliqͣndo: qui foret a v̓itate remotiuſ. Reſpōdit vul gi ſnīa. Nam quicquid laudat: vituꝑio dignū eſt: quicquid cogitat vanū: quicquid loquitur

Anno ¶ Liber XIII. Chri Oūdi Bauarnſ falſū: qd̓ īprobat bonū: qd̓ approbat maluꝫ eſt: ⁊ quicquid extollit īfame. ¶ Uiri diſcipliſ excellēteſ Petruſde apano patauiuſ medicui ⁊ phl̓ſ in oī etate admirāduſ: hꝰ Ioāniſ pōt. tꝑe: tuꝫ īphīa 1317. tū in ijſq̄ ad medicīe theoricā ſpectat: diuerſaſ ꝯciliādo opīoneſ ꝓmptuſ habituſ ē: ⁊ ad ma gicā ꝓmptior. vnde ⁊ cōciliator cognomīatuſ ē. hic ad ꝓblemata Ariſtolel̓ multa addidit. ⁊ illa ip̄a ſubtili expōne declarauit. Scripſitqꝫ eidē Ioāni pōt. libꝝ de veneniſ pulchꝝ: ac Peſue libꝝ in mediciſ mancuꝫ a corde vſqꝫ ad calcē ꝑfecit. Cōpoſuit preter̄a de oī medi cina libꝝ in quo centuꝫ ⁊ decē hēnt̉ dr̄ntie. Libꝝ quoqꝫ Galiēi de colera nigra/ De regīe ſanitatiſ ⁊ Terrapentice artiſ: cuꝫ alijs multꝭ ip̄e trāſtulit: Dynuſde Garbo florētinuſ medicuſ eruditiſſimꝰ: hiſdē tꝑibꝰ claruit: qui ex pr̄e Bruno in arte chirugie clariſſimo viro natuſ Thadeuꝫ florentinuꝫ medicum habuit preceptorē. qui adeo vtilia ī Auicēnā ſcripſit comētaria: vt a nō nulliſcreditū ſit: ſine illiſ Auicene doctri nā ſtare nō poſſe. Scripſit ⁊ ī Galienuꝫ de malicia varieᶠ cōplexiōiſ: ⁊ ī hyppocratē de naͣ fetuſ. Quin ⁊ in phīa variaſ ⁊ pulcherrimas queſtioneſ. Gentilis Tulgīaſ p̄ſtalis ſapiētie medicuſ: ꝑ ip̄m quoqꝫ tp̄ſ nō inferiori ingēio nec fama fuit. ꝙ eiuſ accuratiſſimi cōmētarij in quinqꝫ Auicēne libriſ teſtimoniuꝫ ferunt̉: hic libꝝ ꝯͣ peſteꝫ cōpoſuit: ac queſtioneꝫ de gradibuſ medicīaꝝ ſubtiliſſimā diſputauit. Patheum Siluatichuꝫ Mātuanuꝫ ciueꝫ gn̄e nobileꝫ. hiſdeꝫ tꝑibus floruiſſe cōſtat: eo ꝙ ad Robertuꝫ Sicilie regeꝫ diuīuꝫ opuſide oībꝰ mediciſ ſimplicibuſ ⁊ eaꝝ ꝓpͥetatibꝰ d̓derit. Auguſtinū ēt Anchonitanū ordīſ erēitaꝝ diui Auguſtini: virū doctrīa ⁊ vite ītegritate pre iz29. cellentē floruiſſe ꝯſtat qui libꝝ de eccl̓iaſtica ptāte ad Ioāneꝫ pont. īſcripſit. Hic ēt cū oēſ ſue etatiſ theologoſ ſine ꝯͣdictōe ſuꝑarit/ a Matheo exordiēſ totū nouū teſtamētuꝫ accura tiſſime cōmentauit. īter que cōmētaria Pauli epl̓as admiratōe digna hēntur. Sed ⁊ ſu actꝰ apl̓orum: ſuꝑ Apocalipſim ⁊ ſuꝑ ſeptem epl̓as canōicaſ īſtar beati Thome opuſ edidit aureū. Tractatꝰ quoqꝫ celebres ſuꝑ Miſſuſ eſt: ⁊ ſuꝑ Magnificat compoſuit. Bonauentura patauiuſ ordīſ eremitaꝝ ſācti Auguſtini olim gn̄aliſ prior: ⁊ tituli ſancte Ceci lie cardinal̓ preſbyter: hiſ tꝑibus doctrīa ⁊ eruditōe maxīo in p̄cio fuit. Qui cū accerrīe ec cleſie libertatē ꝯͣ tyrānoſ tueret̉: a Cararienſi dn̄o: tandem dū Rome pontē ſācti. Angeli ꝑtrāſiret ſagyta tranſfixꝰ martyrio coronatur. Albertuſſil̓r patauinus eiuſdem ordiniſ eremitaꝝ. Egidij Romani auditor eruditiſſimꝰ the ologꝰ. per hoc tp̄ſ in declamationibꝰ ad papā prīcepſ hītuſ eſt. qui ⁊ pl̓imoſ ẜmones qͣdrage ſimaleſtum dn̄icaleſtūqꝫ feſtiuoſ ad cleꝝ ppl̓mqꝫ erudiendū edidit. Sed ⁊ penthateucuꝫ ⁊ Pauli epl̓aſ cōmētatꝰ eſt: ꝑꝑ cuiꝰ doctrīe preſtantiā. ī patauīo palacio ſupra portam que do mini foꝝ reſpicit marmorea ſtatua honoratus eſt. In alijsſiquidem palacij ſoribuſ Pauli iu recōſultiſ: ⁊ Petri cōciliatoriſ. ac Titiliuij hiſtorici: ſtatue cōſtitue ſūt. Frāciſcꝰ Maronꝰ ordīſ minoꝝ theologꝰ doctiſſimꝰ: hoc ip̄o tꝑe ml̓ta opuſcula ad chr̄ianam religionem ꝑtinētia edidit. ⁊ ꝙͣmaxīe in ſacriſ codiciſ poſtilaſ memoratu dignaſ ꝯpoſuit. Michael de Ceſena ordīſ minoꝝ gn̄aliſ: hiſdem tꝑibuſ cū ſuꝑ Ezechielē ⁊ ſuꝑ ſnīaꝝ libruꝫ ꝑpulchre ſcripſiſſet: a Ioāne pontifice errore quodā notatꝰ: gn̄alatuſ officio p̄uatuſ eſt. Di cut enī ip̄m dixiſſe: chr̄m ⁊ eiꝰ diſcipuloſ nil priuati oīo hūiſſe: qd̓ certe nō multū cum ſacra ſcriptura ꝯueniret. ip̄e tn̄ ſuis ſcriptiſ ⁊ rōnibuſ īnocentē ſe ab hac calūnia excuſat. Et prop terea ſuis ſcripſit ꝯͣ Ioānem pontificū pl̓imum inuectuſ eſt Nicolaus de lyra minoꝝ ordīſ theologuſ celeberrimꝰ: tēpeſtate hac claruit: Qui cum contra iudeoꝝ impietatē ⁊ diſputationibꝰ ⁊ ſcriptiſ plurimū aduerſatꝰ fuiſſet. Etiam nouū ⁊ vetuſ teſtamentuꝫ in eoꝝ contumeliam ⁊ ꝓbrum pl̓imiſ voluminibus diligenti cura cōmentatuſ eſt: propter ꝙ eiuſ nomen in toto orbe celeberrimū exiſtit. Ferunt huc pͥmo iudeoꝝ docto rem fuiſſe: ⁊ ꝓpterea hebreoꝝ linguā optime agnouiſſe. Caroluſ philippi francoꝝ regis germanuſ: hoc anno Philippo eiꝰ fratre rege: ſine virili pro 1322. ſe defuncto. in regnum auitū ſuccedenſ: regnauit anniſ. 6. Saleaciuſ vicecomeſ: hoc āno Matheo pr̄e defuncto. eidem cū Marcho fratre ſucceſſit. viri ambo ſingulari eloquentia ⁊ magnanimitate p̄diti: qui ambo exuleſ poſt pr̄em vixere annis ſex. Hoſ Ludouicus Bauaruſ propter pecuniaruꝫ exactionem ſibi denegatam captoſ in carcerem truſit. voluerat enim(vt diximuſ) Ludouicuſ ſuſcepta corōa ferrea a Me diolanenſi populo pecuniaſ exigere. ſed prohibētibuſ vicecomitibuſs eoſ omneſ in carcere recluſit: ⁊ vigintiquattuor ciuibuſ reipublice adminiſtrationem cōmiſit: Verum tandē Ce lar Caſtrucij p̄cibus motus eoſ incolumes dimiſit. Qui liberi facti Caſtrucij ſtipendijſ mi

Atiſo .XIII. Andi E Tlber Bauaruſ. litare ceperūt. Sed Galeaciuſ vna cuꝫ Caſtrucio dum Piſtorium obſideret: poſt lōgoſ ⁊ duroſ labores tandē morbo ꝯͣcto: apud Piſie oppiduū ē. vita migrauit Ordinem nouū Militū Ieſu chriſti: hoc āno Ioaneſ pōtifex ī portugallia īſtituit: qui ſarra ceniſ circūquaqꝫ hītantibuſ reſiſterēt. Cui ordini principalē domū in Mario Syluenſiſ dyoceſiſ cōnituit. Quibuſ ⁊ oīa tēplarioꝝ bona in portugallie cōſtituta aſſignari voluit. vt liberiuſ cbriſti militie vacare poſſent. hꝰ aūt ordīſ cēſorē ⁊ moderatorē Abbatē Alchoſya ni monaſterij Ciſtercienſiſ ordīſ Ulyxbonēſis dyoceſiſ eſſe voluit: qui ꝯſcribēdi ⁊ exauto rādi huiuſmodi militeſ haberet facultateꝫ. Clementiarū codicē: hiſ tꝑibus Ioāneſ pōtifex ꝯfirmauit: ⁊ per Gymnaſia legendum miſit Clemēſ.n. eiꝰ p̄deceſſor apud Uiēnam Gallie vrbem trecentoꝝ patrū ꝯciliū celebrauerat In quo ꝯſtitutōes multaſ religioſoꝝ ſtatū ꝯcernētes cōſtituerat. vt hētur eo ī libro de ſtatu mōachoꝝ: ⁊ ī agro mēdicantiū: quo ad predicatiōeſ ⁊ ꝯfeſſiōeſ ⁊ ſepulturaſ. vbi dat̉ forma ſeruāda: exͣ de ſepul. Dudū ī eodem libro. Illaſ igit̉ cōſtitutōe ſeditas Ioānes colligere in vnū mandanſ: Clemētiaꝝ codicem ab ip̄o auctore Clemēte appellare voluit. Ibi etiaꝫ beati Fraciſci regulam ad verbum declaratā cōſcripſit. vt in capi. Exiui de paradiſo. ¶ Sciſma vigeſimumprimum. Petruſ natione picenuſ Reatīe dyoceſiſ ex Corbario oppido natꝰ ordīſ mīoꝝ profeſſor. hͦ āno cōtra Ioāneꝫ pōtificē iubēte Ludouico Bauaro ī Antipapā ꝓphanat̉: ⁊ Nicolauſ. vꝰ appellat̉. ⁊ ab ipſo Bauaro ⁊ ijs qui cum eo aderant vt veruſ chriſti vicariꝰ ꝯſalutatur. Iſ eim vir ruſticuſ fuerat: ⁊ vxoreꝫ quīqꝫ āniſ tenuerat qua viuente ⁊ remitēte ad religionem inhabiliſ confugierat. Qui miſer factam de ſe electionē acceptāſ: cū eſſet aſſenſuſ vt chriſti eccl̓ie vnitateꝫ ſcidere poſſꝫ: anticardīaleſ ⁊ adulterīoſ epiſcopoſ creauit. Qui cornua erigē tes Ioanem pōtificem publico edicto hereticū eſſe dixerūt. hic cū fraticelloꝝ de opinione auctor ⁊ fauctor eſſet: eādem ſcolam Sathane pro viribus augere ānixuſ eſt. Affirmabāt. n̄ hi ad cohoꝑimētum ſue iniquitatiſ: chriſtū ⁊ eiuſ diſcipuloſ adeo paupereſ extitiſſe. vt nil priuatum: aut cōiter habuerint: propter ꝙ ⁊ Ioāneſ pōtifex creatiſ ſeptē cardīalibꝰ viris do ctiſſimiſ ⁊ theologoꝝ ſynodo cōgregata: reqꝫ diligēti diſputatōe diſcuſſa: edictū propoſuit quo eoſ declarauit pertīaceſ ⁊ hereticoſ: qui hoc de cetero affirmare temptaſſēt Quamob rem potifex ip̄e treſ extrauagāteſ cōfecit. Quaꝝ vna īcipit: Ita quorūdam. Aia: Ad cōdi tore canonū: vbi prolixiuſ ip̄am materiā declarat. Quaſ quidem exͣuagātes ad Gymnaſia publica trāſmiſit. Deniqꝫ cum Petruſ ip̄e ī idolum prophanatuſ a Bonifacio comitē piſano captuſ ad Romanū pōtificem in Auīoem ꝑductꝰ eſſet: diem ī carcerem poſt triēium pedore obiuit. Philippus Frācorū rex trium precedētium regū frater.ſ. Ludouici. Philippi ⁊ Caroli patruelliſ: hoc anno Fraciſ regnare cepit ⁊ regnauit āniſ. 23. hic cum Eduardo Anglorum rege ſepe pugnauit a quo vt ſepiuſ(vt ita dixerim) victuſ fuit. Ipſe eīm Uiēnenſium principatuꝫ emit: ⁊ regno ſuo adiecit. Acciuſ vicecomeſ Galeacio patre ſuperiori āno ī Piſtoriēſi agro defūcto permiſſiōe Ludo uici ī Mediolanēſe regnum reuerſꝰ: regnauit cum Luchino patruo ſuo āniſ. ii. Nam patre eiuſ defūcto. ipſe ⁊ Marcuſ eiuſ frater ad Bauarū humiliter cōfugiēteſ. pecuniā ei ma gnam ꝓmiſerūt: ſi eoſ Mediolanū remiteret. At ille pecuniā īdiguuſ cōmiſit eoſ qͣttuor no bilibuſ germaniſ: qui vnū eorū vꝫ hūc Accium Mediolanū ītroducerēt: alio pro obſide te tento: quouſqꝫ pecūiam reciperēt: ⁊ factū eſt ita. Sed pecūia a germaniſ illiſ recepta ī Ale maniaꝫ ī ſalutato Bauaro fugierūt. Quo audito Bauaruſ ex luca ī lōbardiam īdignatꝰ ſe cōtulit Marco Accij fratre in ethruriam apud germāoſ nihilomīuſ obſide remanēte. Cū ergo Bauaruſ in lōbardiam redijſſet: ⁊ Mediolanū īgredi voluiſſet. ab Accio prohibituſ eſt. memor pr̄ne īiurie. Ac ſic Accius diſcedēte Bauaro Mediolano potitꝰ ē. Erat enim preclari īgenij ⁊ cōſilij vir ⁊ diſciplīe militaris admodū gnaruſ: quippe qui oīa preclara faci nora a Caſtrucio geſta: ipſe ſtrenue geſſit Suſcepto igitur pr̄no regno ip̄m mirū īmoduꝫ auxit. Quia imperatoriſ militeſ ī Ethruriam relicti: qui Marcum eiuſ fratrem obſidem te nebant: cognita eiuſ virtute: ſtatim in eiuſ verba iurauerūt. ⁊ ex captiuo ducem creauerūt. Qui ſtatim Lucam dedētibꝰ ſe preſidijſ: ī poteſtatē recepit. quam Mediolanēſi regno ad iecit. Luchinuſ v̓o eiuſ patruuſ in Bergomate ſ mouēſ: nulla vi ſed cuiuſdam Gulielmi ca ſtrobarchi prouiſione Accij nomīe Bergomum recepit. Et paulopoſt Brixiam procuran te Corradino Duche in fidem ſuſcepit: paruerāt enim he due ciuitateſ multiſ anniſ Ioanni Boemo Regi. Deinde Papiam exrugnanſ. etiam paulo poſt ſibi ſubiecit. Cūqꝫ vireſ

Liber XIII. Bauarur ſuaſ longe lateqꝫ diffunderet: āno īperij ſuo vndecīo noniſ auguſti vitā cū morte mutauit ¶ Carrarienſium regni principium Parſiliuſ carrarienſiuꝫ princepſ: cum ſuꝑioribuſ āniſ Patauij dn̄atuꝫ deſumpſiſſet: ⁊ in ea nō tyrānice: ſed paterne: pluribuſ āniſ regnaſſet. hoc āno magni caniſ Scaligeri verituſ potentiam. eidem ſponte vrbis dominium ceſſit. Sed ſequēti āno Cane defuncto: poſtridie vrbeꝫ īgreſſuſ: dominiuꝫ aſſumpſit: ⁊ iura populo dedit: ⁊ deincepſ cū pace āniſ. x. regnauit vir certe manſueti animi: ⁊ regie vrbanitatiſ īſignituſ. Qui tandem ſine virili ſtirpe moriēſ Ubertinum patruelem ex teſtamēto heredem ſibi delegit. Franciſcꝰ Bandaluſ: Ioanni ſorātio quinquageſimuſquitus Uenetoꝝ Dux ſurrogatuſ: du cauit āniſ. io. ⁊ menſe vno. Uir certe tanto magiſtratu dignuſ: ſi vitam: prudētiaꝫ: ac animi magnāimitatem inſpiciaſ. Cuiꝰ clemētia ⁊ virtute pollenſeſ ciueſ alecti ſe ſuamqꝫ ciuita tem Uenetorum ſenatui ſubmiſere. Hic vna cum Ioāne pōtifice: ⁊ Philippo frācorum re ge cōtra turchoſ greciſ īfeſtoſ claſſeꝫ nō modicā miſit: que turchoſ repreſſit. Indeqꝫ ī Ma ſtinum Scaligerū prepotentē virū durū ītulit bellū: ⁊ illū adiuuātibus Philippīo Gonzia go ⁊ Obizone Eſtenſi obſidione Verone cinxit. Cum quo tandē pacē hac ꝯditione inijt vt omiſſo Patauio carrariēſibꝰ: ⁊ Brixia Bergomoqꝫ vicecomitibꝰ: ip̄e Ueronā Uincētiā: Parma: ac Lucā retīeret. Quibꝰ optīe ex ſnīa geſtiſ emorit̉: ⁊ ī capitl̓o mīoꝝ ſeppellit̉. Gerardinuſ prepotēſ Genuēſium ciuiſ: ex nobiliſſima Spinolarū familia natuſ. hoc eodem anno Lucam vrbem propria pecunia a Germaniſ militibuſ emit: quam quidem ſuperiori anno Marchuſ vicecomeſ ab eiſdem germaniſ preſidijſ acceptam in ſuam ptātem redegerat. Sꝫ eo abſente idē militeſ indigui: qui ibi p̄ſidio fuerāt relicti/ gerardīo ip̄o vēdidē. ¶ Gonzagoꝝ regni principiuꝫ. Ludouicuſ Gonzage vir animo ⁊ viribuſ preſtanſ: hoc āno calliditate ⁊ prudētia quadam izro. Paſſerino Bonacoſſo Mantue prīcipatū ademit. inſeqꝫ ac ſucceſſores ſuoſ trāſtulit. Paſ ſerinuſ autē ⁊ paulo ante predeceſſores ſui: ip̄m prīcipatum aliquo iuſto titulo per ānoſ mul toſ poſſedere Sed diſſenſionum factionibuſ ſubortiſ: adeo inoleuit moſ: vt cuiqꝫ factioſo liceret ciuitatum prīcipatuſ occupare Ludouicuſ v̓o apud Mantuanoſ īſigniſ ⁊ bello cele ber hītuſ: hoc anno īſidijſ preparatiſ tumultū in foro ſuſcitauit. Quo tumultū Paſſerinuſ (vt erat vir animo bonuſ ⁊ ſimpliciſ īgenij nil mali ſuſpicatuſ. eueuſtigio cum ſuiſ inermiſ in forum deſcendit. quid rei hoc eſſet ſciſcitaturuſ. At Ludouicuſ viſo Paſſerino cōfeſtiꝫ cum ſuiſ armatuſ in regiam cōſcendit: ⁊ īde paſſerini deiectiſ preſidijſ: omnia occupāſ: Paſ ſerinum etiā cum ſuiſ vrbe pepulit. Quo pulſo vrbem cum arcibuſ ⁊ reliquiſ oppidiſ ī ſuam poteſtatem cōuertit: ⁊ regnauit āniſ. 6. Et ab illo: ⁊ deincepſ vrbis dn̄ium apud Gonza gaſ ſine alicuiuſ īpedimēto vſqꝫ in diem hanc permāſit. Nam pōtificeſ Romani ⁊ īperato reſ omneſ propter egregiaſ huiuſ familie virtuteſ ip̄m eiſdem cōfirmarūt Sunt tn̄ qui dicant Gonzagaſ principeſ nō factione: ſed cōi populoꝝ delectōe factoſ. vt cūqꝫ: cōſtat hanc illuſtrem celebremqꝫ familiam nūc iuſto titulo Mantuane vrbiſ principatū tenere. Eāqꝫ/ familiam dicūt iam ānoſ ſupra ſexcentoſ a Ludouico quodam Theutone regia ſtirpe creato: erectam fuiſſe. Ea.ſ. tempeſtate qua omniſ fere ſtalia citra Rubiconem fluuium ī Sa laſſoꝝ erat cultu. Gonzage igitur viri nobiliſſimi atqꝫ ditiſſimi a Ludouico predicto pro geniti: primi ex Theutonibuſ fuere ciueſ: qui Matuam venerūt ⁊ īcoluerūt. Quāobrem cōſtat Gonzagam familiam antiquitate ⁊ nobilitate Theutonicoꝝ: clariſſime in italia nobilitatiſ hodie cum reliquiſ principatū obtinere. In qua deīcepſ fuere viri preſtantiſſimi: bello ⁊ pace clariſſimi: atqꝫ fortiſſimi: vt infra dicemuſ. Foreſtorum priuilegium. Mapheus Bergomēſiſ ex nobili Foreſtoꝝ familia natuſ. nō moda iuriū ciuiliſ ⁊ pontificij abūde plēuſ: ſed eloquētia quoqꝫ ⁊ reꝝ gerēdarū prudētia ornatiſſimꝰ: tāpeſtate hac propter eaſdeꝫ clariſſimaſ virtuteſ apud Ludouicum imperatorē maximo in precio habituſ ē ꝙ indultiſ ⁊ priuilegijs eidem gratiſ cōceſſiſ: cōteſtatuſ eſt. Nam eidem ⁊ ſucceſſoribuſ ſuiſ 1550 ob grata noſtre foreſtoꝝ familie obſequia in ip̄ꝫ exhibita ⁊ eiuſ ꝙͣmaxīe) virtuteſ munificē tiſſimū priuilegiuꝫ īmunitatiſ ⁊ exēptiōiſ ac dignitatiſcōceſſit. Cōſtituēſ eū ſucceſſoreſqꝫ eius ſuum Palatinum ⁊ honorabilē ciuē in oībuſ italie vrbibuſ: exhimenſ eoſ ab oībuſ oneribuſ: factionibꝰ: ⁊ cuiuſlibet rei ꝑſonaliſ vexatiōibꝰ: danſ p̄terea eiſdem libertatem ⁊ aucto ritatem in eiſdē ciuitatibꝰ creādi notarioſ ⁊ tabellioneſ. illegiptioſqꝫ naturaleſ: Spurioſ ac Macereſ legiptimādi. Inſuꝑ ⁊ iudiceſ ordinarioſ ⁊ regis miſſoſ legiptime creare ꝯſtitue̓: ac ordīare. Eoſdēqꝫ potiſſimū ī ciuitatibꝰ Bergomi ⁊ Brixie iudiceſ ordīarioſ ⁊ īꝑij gn̄aleſ auditores in oībuſ ciuilibꝰ cāis ad cognoſcendū ⁊ diffiniēdum(nō obſtātibꝰ quibuſcūqꝫ
Anno Chri Mūdi

Anno .XIII. Dudi Epa ¶ Liber Bauaruſ. alijs priuilegijs in ꝯͣrium faciētibuſ: niſi de ip̄oꝝ priuilegio ſpāliſ mentio fieret) conſtituit: Eodēqꝫ priuilegio vetuit oībuſ pͥuilegiatiſ: ne potiſſimū ī ciuitate Bergomi aūt eiꝰ dyoce ſi ip̄iſ ibidē exn̄tibꝰ: quouiſ mō poſſe aliquē legiptīare: niſi de eoꝝ ſpāli licētia petita ⁊ obtē ta. Id quippe pͥuilegiū īcipit. īꝑatoriā maieſtate: Qd̓ datū fuit ī Cridētina ciuilate die. 2o. Ianuarij: āni: 1zzo. Approbatūqꝫ hēt̉ ꝑ oēſ potētatꝰ qui ꝑ tꝑa regnauere vſqꝫ in pn̄ſ. vt ex eoꝝ annalibꝰ autenticiſ optime pat et izz Cortona vetuſtiſſima olī Ethrurie ciuitaſia pelaſgiſ cōdita: ⁊ īde(eiſdē pulſiſa thyreniſ poſſeſſa: hoc āno cū diu ſub dyoceſi Arctīe fuiſſet: a Iohāne pōtifice ī ciuitatē erecta ē. Cui ⁊ Ioāneꝫ quēdaꝫ natiōe Uiterbiēſeꝫ ep̄m primū dedit. Expugnauerāt eīm eā olī Aretini ⁊ menibuſ priuauerāt cū ab eiſdeꝫ diu poſſeſſa fuiſſet. Inde īſtaurata/ ⁊ optime hītata ⁊ freq̄n tata placuit Ioāni pōtifici eā ī ciuitatē erigere. Eadiſlaus aūt Neapolitanꝰ Rex: eandem ppl̓o florētino āno dn̄i. 14 i0. vēdidit: que ſub eoꝝ ſubiectiōe nūc vſqꝫ ꝑſeuerat. i33 Raynaldus Eſtenſiſ Aldromādini eſtēſiſ filiuſ. hoc āno poſt fr̄em Ferrarie dn̄atum accipienſ regnauit: vna cū fr̄e Nicolao āniſ. 4. Mortuo eīꝫ Azone ī carceribꝰ a Friſco eiuſ filio captiuato atqꝫ īde Friſco a cōciuibꝰ pulſo: Aldromādinꝰ Azoniſ p̄dicti frat̉ ſucceſſit: qui moriēſ Raynaldū hūc ⁊ Nicolaū elegātes ſtrenuoſ reliquit filioſ. Hi fr̄eſ pͥncipatu ferarie ſuſcepto: pulſis ſtatī galloꝝ p̄ſidijſ: eā ab eoꝝ faucibꝰ liberauerūt. Sꝫ poſtmōm regnādi cu piditate alecti. Argetaꝫ rauenatiſ eccl̓ie oppidū Adiuuāte Paſſerio bonacoſſo Mantua pulſo vi occuparūt: īde ēt cū Scaligero iūctꝭ copijſ caſtrū ſc̄ti Felicis Mutinēſiſ obſidere pexerūt. Qd̓ oppidū Māphredꝰ cū alijſ. xx. caſtell̓ Carolo bohemi regiſ filio cōmendaue rat. Carolꝰ aūt ⁊ Māphredꝰ cū Beltrādo copiaꝝ eccl̓ie duce: obſeſſores aggreſſi: eoſ fūdē teſ ī turpiſſimā fugā v̓terūt. ē quibꝰ ēt octīgentoſ īterfecerūt: ⁊ maximū eoꝝ nūerū captiua uerūt: inter quoſ Nicolaꝰ Raynaldi frater cū multiſ nobilibꝰ fuit. Ea oportūitate motꝰ legatuſ: maiore exercitu ꝯꝑato: in Ferrariā duxit: ⁊ eā obſidere cepit. Cūqꝫ vrbē accriter oppugnaret: ⁊ iā ſb̓urbiū ſc̄ti Antonij cepiſſꝫ: ſuſceptiſ auxiliaribus copijs Raynaldꝰ vrbe erupit: ⁊ eccl̓ie exercitū diſſipauit. Captiqꝫ fuerūt Galeotꝰ Arriminēſiſ: Itāciſchꝰ ordela phuſ forliuiēſiſ: Ricardꝰ Māfrēdꝰ Fauētinꝰ: ⁊ Hoſtaſiꝰ polētanꝰ Rauene ⁊ Nomandiole comeſ: quē Raynaldꝰ victor cū Nicolao fre ⁊ alijs captiuiſ ꝑmutauit. Alioſ v̓o capitaneoſ honeſte habitoſ: ſibiqꝫ obligatoſ cōtra eccl̓iam ī ſuiſ ciuitatibꝰ remiſit. hac tn̄ ꝯditōne ne ꝯͣ eoſdē eſtēſeſ apliꝰ arma ſumerēt. Ea itaqꝫ victoria elatꝰ Naynaldꝰ: ī bononiā ducēſ hoſtiliꝯctā ppl̓atuſ eſt. ⁊ Bononiā ip̄am vrgere cepit. Ueꝝ tn̄ Argentā oppidū(cū eēt excōica ti ⁊ īterdicti) tandē p̄cibuſ ciuiū ſuoꝝ fatigati ip̄m reddiderūt. Tandē Raynaldꝰ mortē obi enſ: Obizonē Nicolai fr̄is filium regni reliquit ſucceſſoreꝫ. Maſtiuſ Scaliger Ueronēſiū pͥncepſ: magni Cani ex fr̄e nepoſ: hͦ āno Alb̓to fratre defūcto vrbiſ iꝑiuꝫ lꝫ iuuēiſ ſuſcipiēſ. regnauit āniſ. 17. Qui purgato vrbis dn̄io: ac ſb̓ māibꝰ ī in tegrū redacto: id potētie creuit: vt oībꝰ Ciſalpīe vrbibꝰ ac ēt ip̄i Bauaro ceſari ſuſpectꝰ ⁊ formidabil̓ hēret̉: preẜtiꝫ cū ī eo ſūma vigeret call̓itaſ ac maxīa regnādi cupido. Nā ab ip̄a adoleſcētia exercitū ductare: expeditōeſqꝫ obire ꝯſueuit. Et ꝑꝑea nō ꝯtentꝰ Verone dn̄io ſꝫ Bergomū ⁊ Brixiā ab Accio vicecomite abſtulit. ⁊ ꝑmāͣ a nobilibꝰ Rubeis addime̓ cōa tuſ eſt. īde creſcēte eiꝰ potētia Lucā. Uīcentiā: ⁊ Patauiū: ab Ubertio carariēſi abſtulit̉: ⁊ ī ſuā ptātē redegit. Quaſ ob reſ Maſtiuſ oībꝰ ꝑ circuitū formidabil̓ eē cepit: eo potiſſimū ꝙ īcredibili ppl̓oꝝ fauore vnice coleret̉. Ad quē dn̄atū ꝯpͥmēdū oēſ ferme italie pͥncipeſ ꝯ uenerūt: ⁊ p̄cipue Ueneti ⁊ Luchinꝰ vicecomeſ qui Accio ſucceſẜat. Quar̄ oēſ maxīo in eū exͣcitu coacto. veronā obſidiōe cīxerūt. Sꝫ poſtꝙͣ Luchinꝰ Brixiā ⁊ Bergomū eideꝫ abſtuliſſꝫ: timēteſ reliqui ne dū vniꝰ potētiā extīgue̓ vellēt alteriꝰ augerēt pacē cū maſtīo ī ea ꝯditōe īeūt: vt ōmiſſo Patauio Ubertīo carariēſi: ⁊ Brixia ac Bergomo luchīo. ip̄e Ueronā vīcentiā: Parmā: luchāqꝫ tenerꝫ. Sꝫ cū ad ānū dn̄i. 134 5. parma a cārariēſibꝰ eiectꝰ fuiſſꝫ: lucā cū tene̓ nō poſſꝫ florētiniſ vēdidit. hic vnū tātūmo filiū gēuit: quē pꝰ ſe regnar̄ cō ſtituit. ⁊ filiā noīe regīaꝫ quā Bernabōi vicecomiti mr̄imōio cōpl̓auit. Cūpl̓imoſ at ex pel ¶ Uiri doctriſ excellēteſ lice ſuſcepit filioſ: qui maloꝝ oīum cā ſuerūt. Ioānes ādree pr̄ia Bononiēẜ celeb̓imꝰ etatꝭ ſue iur̄cōſultꝰ: ⁊ ꝙͣmaxīe potificij vberrimꝰ fōſ tēpeſtate ac floruit: ⁊ nouellas ſuꝑ decretaleſ edidit: ⁊ Sextū ac Glemētīaſ gloſauit: ac ēt no uellas ſuꝑ ſexto ꝯpoſuit. Necnō ⁊ Mercuriale opꝰ ⁊ ī aditōibꝰ Speculi p̄egregiū opꝰ edidit. Eiꝰ at clariſſima geſta ⁊ alia ad eū ꝑtinētia colligūt̉ ī aditōibꝰ ip̄iꝰ exͣ de vita ⁊ hone. cle. ī ti. de filijs p̄ſbyteroꝝ. Obijt v̓o āno dn̄i. 1348. Bononie ex peſte: ꝓut memīt eiꝰ diſcipu luſ Ioānes Calderini in cap. Noſtra. exͣ de cho. clericoꝝ ⁊ mulierum.

.XIII. ¶ Liber Bauaruſi Cinꝰ piſtoriēẜ ex nobili ſymbaldoꝝ familia natꝰ: Dini auditor: ⁊ Ioānis Andree ip̄iꝰ amiciſ ſimꝰ: ciuil̓ ⁊ pōtificij iuriſ ſui ſeculi p̄ſtātiſſimꝰ ꝑ id tp̄ſ lectur ā ſuꝑ Codice caſtigata ⁊ accu rata doctrīa ſcripſit. Et ſuꝑ pͥma digeſti veteriſ parte vſqꝫ ad ti. Si ex noxali cā agat: ⁊ in ſecūda ꝑte ſuꝑ ti. de re. cre. Suꝑ reliqͥſ āt: per viā aditionū ꝯſcripſit. Oldradū de laude aduocatū ꝯciſtorialē Dini diſcipulū ⁊ Ioāniſ Andree familiarē: doctrina legū ⁊ m oribꝰ īſignē: ꝑ ip̄m tp̄ſ floruiſſe ꝯſtat. qui ī iure ciuili ml̓taſ poſt ſe reliquit lectu raſ: ⁊ Cōſilioꝝ opꝰ peregregium cōfecit. Nicholaū mutinēſē ſuꝑioribꝰ viris nequaquā ī legibꝰ īferiorē: vtriuſqꝫ dignitatē: ⁊ ipſe hiſdē tꝑibꝰ: tū auc̄te: tū ſcriptiſ miꝝ ī modū auxiſſe ferūt. Eiuſ quippe ī Digeſtiſ ⁊ Codice ſole muſ ⁊ accurate extāt lecture: de quibꝰ rara habet̉ copia. Ioānes Calderini ciuis Bononiēẜ Ioāniſ Andree adoptiuꝰ filiꝰ: vir eruditiōe ⁊ ſc̄imōia ī ſigniſ: ⁊ ip̄e ꝑ idē tp̄ſ pōtificiū iuſ legēdo: diſputādo: ⁊ ſcribēdo: pl̓imū illuſtrauit. Un̄ ⁊ eiꝰ ī Decretalibꝰ pl̓iimi extāt ꝯmētarij ac ꝯſilioꝝ peregregium opuſ. Rayneruſ Arſendꝰ Foroliuiēſiſ celeber iurecōſultuſ Bartoli ſaxoferratēẜ preceptor: ⁊ ipſe hͦ tp̄ſ ī p̄cio exiſtēſ ꝯmētarioſ ⁊ tractatuſ ī legibꝰ edidit: obijt āt āno dn̄i. 1358. Federicuſ petruciuſ Senēſis ſupradictoꝝ cōtemporaneuſ: quoddam opuſ edidit. ad ſtudētium eruditiōem peroptimum. Recuptus de ſc̄o Miniate iurecōſultuſ p̄ſtātiſ īgenij vir hiſdē tꝑibꝰ ī p̄cio exiſtēſ nōnulloſ ī legibuſ tractatuſ edidit. Lapū de caſtelliōe eiuſdē ꝓfeſſiōiſ egregiuſ vir: hec tꝑa illuſtraſſe tradūt: qui īter cetera īge nij ſui monumēta. peregregiū opꝰ allegationū ſuaꝝ ꝯſcripſit. Bartholomeus de Oſa pria Bergomēſiſ: cuiꝰ ſexdecim cronicaꝝ extāt libri: ſub hoc Ioāne pōtifice ſuū ꝑfecit opuſ. Hēricuſ de Urimaria ſacri ordiniſ eremitaꝝ diui Auguſtini ſacraꝝ lr̄aꝝ peregregiꝰ doctor tēpeſtate hac apud pariſioſ īſigniſ hītuſ ē. Qui ab īeute etate pleraqꝫ moratu digna cōſcri bere orſuſ ē. E quibuſ extāt ꝯmētaria ī Ethicoꝝ libriſ adeo digna: vt īter oēſ ꝯmēdatiſſima hēant̉. De ſanctiſ itē opuſ ſolēne. Expoſitio decretalis de celebratiōe miſſe. De ꝑfectō ne hoīſ li. i. De exemptiōe li. i. De īcarnatiōe verbi tractatū. i. De quadruplici īſtinctu tractatum vnū. Quolibeta duo: cū alijs multiſ elegāter ⁊ docte editiſ. Tādem ad celeſteꝫ gloriam migraturuſ cū ſacra oīa religioſiſſime percepiſſꝫ. cōfr̄ibus ſuiſ valefaciēſ: hec v̓ba ꝓtulit. In manuſ tuaſ pater deuſ comendo ſpiritum meum. In manuſ tuaſ filij deuſ: commēdo ſpiritū meū. In manꝰ tuas ſpiritꝰ ſancte deuſ cōmēdo ſpiritū meū. Quibꝰ ꝯpletiſ(vt noſter Iordanꝰ ſcribit) ſanctā deo reddidit aīaꝫ. Hermanꝰ de Sildiſ eiuſdē ordiniſ eremitaꝝ diui Auguſtini: īſigniſ theologuſ: ⁊ magno vir īgenio: maioreqꝫ diligētia ac ſc̄imonia: ꝑ hͦ tp̄ſ ad multoꝝ eruditiōem: hec que ſubiecta ſūt edidit opuſcula.ſ. ſuꝑ pͥmū ſn̄iaꝝ. Suꝑ cātica cāticoꝝ. De maͣ cāticoꝝ. Expoſitiōeꝫ dupli cē dn̄ice or̄oniſ. Expoſitiōem ſuꝑ aue Maria. De expoſitiōe miſſe Breuiloquiū. De qͣttuor ſenſibꝰ ſacre ſcripture ꝯpēdium. Manuale ſacerdotū: De vicijſ capitalibꝰ tractatū vnū: Examerō duplex: Clauſtrū aīe libro vno. De ꝯceptiōe virginis Marie tractatū vnū. De mō ſtudēdi tractatū.i. Introductoriū iuriſ tractato vno. Collatiōeſ p̄dicabileſꝑ āni circū lū. Suꝑ librū Rhetoricoꝝ tractatū. i. De vera ⁊ falſa amicitia li. i. De ꝯpēſatiōe or̄onū do minicaꝝ cū horis canoniciſ tractatū.i. De decē p̄ceptiſ tractatū..i. De quīqꝫ ſenſibꝰ tractatū. i. Suꝑ Decretalē: Oīſ vtriuſqꝫ ſexuſ tractatū.i. Suꝑ Geneſim poſtillā. Cōtra erroreꝫ flagellatoꝝ tractatū.i. Cōtra magr̄m Cōradū de ꝯꝑatiōe miſſe tractatū.i. Sermōeſ p̄terea multoſ ad ppl̓m edidit. Sꝫ ⁊ multe eiꝰ extāt qōneſ. Deniqꝫ ⁊ metro. De diuiſiōe philo ſophie tractatū ꝯpoſuit. Itē d̓ māſiōibuſ li. i. ⁊ aliamulta. Cerardꝰ bononiēſiſ carmelitaꝝ ordīſ doctor: hiſdē tꝑibꝰ Pariſiuſ cū īſigniſ hītꝰ eēt poſt ml̓ toꝝ libroꝝ editiōem Auinioni emorit̉. Bertholomeꝰ natiōe piſanꝰ ordīſ p̄dicatoꝝ doctor ī ſigniſ: ⁊ multi iuriū ciuiliſ ⁊ pontificij: ⁊ phīe ac theologie ſtudijs ornatiſſimi: ꝑ id tp̄ſ floruit. Et īter cetera opuſ ꝑutile ad ꝯfeſſorūīſtructiōem edidit: qd̓ ſūmā piſanā ſiue magiſtruciā appellauit. Gā eīꝫ ip̄o referēte ꝑfec̄ āno dn̄i. 1338. Extāt ⁊ eiuſ alia monumēta que videre nō merui. Albertū brixianū ēt eiuſdē ꝓfeſſiōiſ ⁊ lr̄ature ſꝫ maiorꝭ ſc̄imonie) viꝝ cū eodē floruiſſe ⁊ mi raculiſ claruiſſe tradūt. qui p̄ter ſc̄itatē: ⁊ ipſe ſūmā celebrē ī caſibꝰ ꝯpoſuit. Cui aliqn̄ diuꝰ pr Aug. cū btō Tho. aquinate apꝑuit dicēſ: Thōaſ par mihi ē ī gl̓ia v̓gīali: ſꝫ pͥor ī mūditia Gulielmꝰ Oeha excellētiſſimꝰ minorum ordiniſ doctor: hiſdē tꝑibuſ mirifice laudatur: qui
Anno Chri. Oūdi

Anno Oūdi Chri Papa. 206. 6534 1335
Liber XIII Bauaruſ in logica: phīa: ac theologia optīe ſcripſit. Inſuꝑ ⁊ Dyalogū ac tractatū d̓ corꝑe chr̄iedidit. Sertoriū Ualēſē īſignē mīoꝝ ordi theologū moribꝰ ⁊ vita p̄claꝝ pl̓imū laudāt: eo ꝙ ī ſacriſ codicibꝰ ml̓ta ꝯpoſuerit. Sꝫ cū diligēs diui pr̄iſ Auguſtini imitator exiſtēt: ī libꝝ ipſiꝰ de ci uitatē dei ꝑpulchre ſcripſit. hic cū pͥmū gn̄al̓ miniſter ordīſ ſui hēret̉ ac cardīalatꝰ dignitateꝫ poſtea aſſūptꝰ fuit ¶ Othomāoꝝ turcoꝝ regni ꝓcurſuſ. Turci qui nr̄is tꝑibꝰ totā ferme Aſiā Greciaqꝫ ꝑtim armiſ: ꝑtimqꝫ ſeditiōibꝰ ſibi ſubdider̄t. tēpeſtate hac p̄ſulāte adhuc Ioāne. 22º. ab Othomāo quodā turco exgui cenſuſ: ⁊ obſcure ī ter eoſ nato pͥncipia ſūpſere. A quo poſtmōm eiuſ poſteri vſqꝫ in pn̄ſ Othomāi appellati ſūt. Hic igit̉ Othomanꝰ pͥmꝰ turcoꝝ rex: dū int̓ turcoꝝ pͥncipeſ orta eſſꝫ diſcordia: felicē ſibi p̄buit auſū: ⁊ dū reliqui īuicē ſeſe laniarēt: accitiſ vndiqꝫ viriſ latronibuſ alijs raptoribꝰ breui tꝑe: ⁊ nomen magnū ⁊ auc̄teꝫ adeptꝰ eſt. vn̄ ⁊ oppida nō pauca a pͥncipibꝰ ſue gētiſ ac cepit: ⁊ ī ptātem ſuā redegit. Quo mortuo Orchanes eiꝰ filiꝰ ſecūduſ rex ſucceſſit: qui reꝫ a pr̄e inchoatam: lōge lateqꝫ ꝓpagauit: poſt queꝫ Amurateſ. 3ꝰ. Orchani ſucceſſit: vir calidꝰ ⁊ īfidꝰ: qui cū duo de grecoꝝ īꝑio vt īfra dicemꝰ) diſceptarēt ab altero qui ſuperari timebat. ex Aſia ī greciā ꝓ auxilio accerſitꝰ fuit: qui vidēſ amboſ viribus fractoſ ac defeſſoſ arma in eoſ cōuertit: ⁊ grecie magnā partem ſibi ſubiec̄. Iſ moriēſ duoſ poſt ſe reliquit filioſ: Solmanū ⁊ Pacietem: Solmāo extincto: reſ vniuer ſa ad Pacietem d̓ducta eſt: qui pͥuſꝙͣ a Tamerlane caperet̉ reſ magnaſ ī Grecia geſſit. Di miſſuſ v̓o nil memoria dignū egit: ſed ī Gloriꝰ apud Aſiā ē vita migrauit: huiꝰ filij ꝯplureſ fuere: quorum primuſ. Calapinꝰ fuit. 5ꝰ. rex p̄dicti natu maior: qui regnū poſt pr̄em obtinuit. Cui defūcto Orcha ni filio adoleſcētulo regnū deuenit: qui paulopoſt a Moyſe patruo extinctꝰ fuit: ⁊ nō ml̓to poſt patruiſ ipſe nullo ſuꝑſtite filio deceſſit. Mahumēteſ. 6ꝰ. rex: tertiꝰ ex paciete filiꝰ ſubſecutꝰ regnū obtinuit: ⁊ magnaſ reſ ī Europa geſſit: multoſqꝫ turcoꝝ reguloſ armiſ oppreſſit: necnō ⁊ eoꝝ regna abſtulit. Amurateſ. 7ꝰ. rex illo pre defūcto ſucceſſit: qui ⁊ Muſtapham patruū ſuperauit: atqꝫ tam ī Grecia ꝙͣ ī Aſia ml̓taſ victoriaſ obtinuit: hic fuit Mahumetiſ: qͥ mēſe maij pn̄tiſ āni. 1481. obijt: de quo loco ſuo dicemuſ. Bononia Romādiole ciuitaſ: hiſ diebꝰ/ abeūte ex Italia Bohemo rege: adiuuātibus Florētiniſ ⁊ Nicholao Eſtēſi pulſo pōtificiſ legato: ī libertatē ſe vēdicat: ceſo tum ī agriſ: tum ī ipſa vrbe eccleſiaſtico preſidio. Quāobrem legatuſ qui ſe ī arce receperat omni ope deſt tutuſ: arcem reddidit: ⁊ relicta Ciſalpina Gallia: ī Auinionē ſe recepit: āno. 133 4. quo āno Ioāneſ pōtifex ibidem obijt. Enedictꝰ. 12ꝰ. papa: pr̄ia Toloſanꝰ Ciſterciēſiſ ordīſ. Iacobꝰ ātea vocatꝰ: ex p̄ſbytero cardīali pōtifex creatꝰ: ſedit poſt Ioānē āniſ. 7. mēẜ. 3. ⁊ diebꝰ. 17. Qui inito pōtificatū cēſuraſ ī Bauaꝝ a Ioane ſulmīataſ vt ī vſurpatorē īꝑij ītrauit: veꝝ ve ritꝰ ne vacāte īꝑio Italia ab aliquo externo hoſte occuparet̉. Acciū ⁊ Luchinū vicecomi teſ mediolāi ⁊ aliaꝝ vrbiū quaſ poſſedebāt vicarioſ īſtituit. Eādēqꝫ ptāteꝫ Maſtio Sca ligero ⁊ alijs reguliſ(vt mox dicemꝰ tribuit. Senatui ppl̓oqꝫ Ro. ꝑ legatū ꝑſuaſit: vt Sena toriā dignitatē ꝙͣdiu regio noīe geſſerāt: fuiſ tādē auſpicijſ ⁊ eccl̓ie admīſtrarēt: hācobreꝫ ⁊ Stephano colūne Senatoria dignitaſ ī quinquēniū ꝓrogata ē: hic āt pōtifex ī theologia īſigniſ: ſꝫ moribꝰ ⁊ vite ſancte īſignior hītꝰ ē: qui tāte fuit ꝯſtātie: vt nūꝙͣ arecto vel vi vel pre cario aūt pollicitatiōibꝰ dimoueri potuerit. Auiniōi pōtificiaſ ⁊ celebreſ edeſ cū turribꝰ ⁊ pomētiſ edificauit. Tectū baſilice ſancti Petri Rome reſtitui fecit: Semel āt toto ſui pon tificatꝰ tꝑe: ſex p̄ſb̓roſ cardinaleſ viroſ egregioſ creauit: nō ex ſuiſ(vt ſepe fit) ſed vndeqͣqꝫ ad ſe vocatoſ. Cuiꝰ taleſ erāt ſn̄ie. Taliſ eſto filiuſ: quaſ gnatoſ hr̄e cupiſ. Maluſ mortebonꝰ magiſ viciū formidat. Que ſciſ legēdo ẜua que neſciſ: legēdo diſce. Eque turpe eſt carere amiciſ: ⁊ eoſ ſepe mutare. Optīe ꝯſeruāt̉ amici: ſi p̄c eſ eoꝝ cogitāt. Regi turpiꝰ ē vīci bn̄ficijſ ꝙͣ armiſ. Hic deniqꝫ moriēſ ⁊ ipſe multā vim auri: nō cognatiſ vel affinibꝰ ſꝫ eccl̓ie (vt bonum decet pōtificem/ reliquit. Quāobrem ī eiꝰ mortem oēſ fere preſenteſ ⁊ abſenteſ collachrymarunt. Philippinꝰ Ludouici gōcage filiꝰ: pr̄e defūcto: ī Mātue regnū ſucceſſit: ⁊ regnauit āniſ. 25. Nā cū ātea eiꝰ pr̄ Ludouicꝰ capitaneꝰ dice̓t̉. Ip̄ꝫ Bn̄dictꝰ pōtifex vicariū Mātue ac rhegij eccl̓ie noīe deſignauit. Hiſ.n. tꝑibꝰ vacāte imperio: vnuſquiſqꝫ ꝙͣuiſ paruuſ dn̄ſ ex alie nō rapere cōabat: vnde cū alij hoc: alij illd̓ occupare nitterēt̉. ⁊ ipſe Philippinꝰ Rhegiū le pidi(dedētibꝰ ſe ciuibꝰ) ī ptātem ſuā recepit: hic auteꝫ Philippinus cum eſſet magnanimiſ

Anno 143 Chri Mūdi .XIII. Liber Bxiuarujſ ⁊ corꝑiſ forma ꝓcerꝰ multa ſtrenue geſſit ⁊ p̄ſertim ꝯͣ Obiconē Eſtenſē. A quo aliqn̄ bello laceſſituſ cū in Rhegēſi agro exercitū ꝯꝑaſſet: hoīem īuaſit: ⁊ collatiſ ſigniſ: ex tato īpetu fudit: vt fugiētem vſqꝫ Ferrariā cū maxīa ſuoꝝ cede p̄ſecutuſ ſit. Obico Eſtēſiſ Nicholai Rainaldi fr̄iſ filiꝰ: patruo ſuccedēſ: regnauit āniſ. 22. vir q̇dē magni 1332 ficuſ ⁊ p̄potēſ: quē Bn̄dictꝰ pōtifex ꝑ legatū Ferrarie Mutine ⁊ argēte ſuū īſtituit vicariū vectigale hͦ ei īpoſito(eo ꝙ pōtificis iurꝭ Ferraria eēt vt ſingul̓ āniſ decē milia numū auri eccl̓ie Ro. ſemꝑ exolue̓t. hic āt duodecimo vicariatꝰ ſui āno Parmā Maſtini Scaligeri vr bem: quā pauloāte Florētiniſ quinqͣgīta milibꝰ aureiſ vēdere ſtatuerat ab Accio corrigien̄ ſi cū tueri ipſam nō poſſꝫ accepit. Qua vrbe potitꝰ elatior factuſ: Philippinū Gōzaga belſ laceſſere frequētauit: a quo tādē vltima qͣſi ꝑnicie fugatuſ fuit. Haꝝ deſꝑatiōe reꝝ motuſ Obico: Parmā quā retine̓ nō poterat: Luchino vicecomiti tradidit. Galeotus Malateſta cogͦmēto Ungaruſ: hiſdē tꝑibuſ ex capitaneo vicariuſ Ariminēſiſ vr biſ cū reliquiſ eiuſ fr̄ibꝰ a. Bn̄dicto pōtifice ꝯſtituit̉: quē ēt eiꝰ ſucceſſor Clemēſ. ꝰ. apl̓ica ⁊ īꝑiali auctoritate ꝯfirmauit. Iſ.n. Galeotꝰ fuit pͥncepſ oī v̓tute ornatꝰ ⁊ arma maxima cū laude tractauit: qͥ ſuꝑioribꝰ āniſ Bononiēſi legato ꝓ eccl̓īa ꝯͣ Rainaldū ⁊ Nicholaū Extēſeſ auxilio fuit. Que ideꝫ Rainalduſ cū reliquiſ pͥncipibuſ captiuauit ⁊ poſtea illeſū dimi ſit: hic cū accerrimꝰ bellator eſſꝫ a Piſaniſ copiaꝝ ſuaꝝ ꝯͣ Lucenſeſ dux delectuſ fuit: qui Piſanoſ a Lucēſibus obſeſſoſ p̄ſtātiſſimo aīo liberauit. Ex iſto nāqꝫ pͥncipe orti ſunt: Ca roluſ malateſta ⁊ Pādulphuſ ſortiſſimi pͥncipeſ atqꝫ doctiſſimi: de quibuſ mox dicemuſ. ¶ Ordelaphorum regni principiuꝫ. Frāciſchꝰ ordelaphꝰ: hiſdē tꝑibꝰ a Bn̄dicto potifice ex nobili capitaneo vicariꝰ vna cū Sini baldo fr̄e Forliuij ⁊ Ceſene vrbibus deſignat̉: hi.n. cū potētiſſimi ī eiſdē vrbibuſ hērent̓ ꝯͣ eccl̓iaꝫ ſentiēteſ: ſub capitaneatuſ titulo Clemēte pōtifice qͥnto mortuo iſtaꝝ vrbiū tyrani dē īuaſerāt. hoſ ēt Clemēſ ſextuſ vt ſuo loco dicemꝰ ꝯfirmauit. hi ēt ꝯͣ Rainaldū Eſtēſem ꝓ eccl̓ia cū legato ꝓgreſſi ab eodē capti fuerūt. hec eīꝫ familia eo ī titulo vſqꝫ ad ānuꝫ dn̄i. ¶ Māphredoꝝ regni principiuꝫ. 1480. ꝑdurauit. Ricarduſ Māphreduſ ſil̓r ex capitaneo Fauētinꝰ ⁊ Imolēſiſ vicariuſ: a Bn̄dicto pōtifice īſtituit̉: ⁊ a Clemēte ſexto vna cū Ioāne fr̄e ꝯfirmat̉: he tn̄ ciuitateſ lōge antea ī ip̄am illuſtrem Māphredoꝝ familiā ciuiū beniuolētia deuenerat: que vſqꝫ ī pn̄tem diem in eiſdē ci uitatibꝰ ⁊ maxīe Fauētia ſūma cū gl̓ia ⁊ honore ꝑſeuerat. Bartholomeꝰ gradenigo. 56ꝰ venetoruꝫ dux: hͦ āno Frāciſco dādulo duci ſuffectuſ: ducauit āniſ. 3. mēẜ. i. ⁊ diebꝰ. 20. Sub iſto ferūt Taruiſinā ciuitatē ſenatui veneto paruiſſe. hic primū ex venetiſ ducibꝰ cū Florētino ppl̓o ſocietatē ⁊ feduſ ꝑcuſſit: ⁊ ꝙͣmaxīe aduerſuſ Ma ſtinū Scaligeꝝ ⁊ alioſ ſenatui īfeſtoſ: que nūcuſqꝫ ſemꝑ īcorrupta ꝑmāſit. Mortuuſ deni qꝫ in porticū ſancti Marci ſepelit̉. Ubertinꝰ carariēẜ Marſilij patruelliſ: hͦ eodē āno poſt Marſiliū iure gētiū ⁊ ex ipſiꝰ Mar ſilij teſtō padue dn̄atū ſuſcipiēſ: regnauit āniſ ſex. Hūc cū Maſtinꝰ veronenſiſ pͥncepſ ma gniſ affeciſſet cladibꝰ ⁊ īcōmodiſſ laceſſitꝰ tādē vrbē tradidit: veꝝ ꝓcurātibus venetiſ ⁊ Lr chino vicecomite cū pax īter VUbertinū ⁊ Maſtinū ꝯfecta fuiſſet. Ciuitaſ Vbertīo reſtituta eſt: quē ſtatī Bn̄dictꝰ pōtifex īꝑiali auc̄te eo ī vrbe ꝯfirmauit: quo ī loco dū vixit ī pace poſſedit. Ipſo deniqꝫ mortuo cū Barſiliuſ eiuſ filiꝰ ſucceſſiſſꝫ eodē āno p̄die nonaſ maij ab Iacobio Vbertini patruelle: fc̄a ꝯſpiratōe īterfectꝰ fuit: ⁊ ipſe vrbiſ pͥmatū ſuſcepit. Luchinuſ vicecomeſ Accij p̄dicti patruuſ: ⁊ Mathei filiuſ: hͦ āno Accio mortuo: eidem in mediolanēſi regno ſuccedēſ regnauit vna cum Ioāne eiuſ fratre mediolanēſi archiep̄o an h 4l niſ ferme. 8. Hic clariſſimꝰ imꝑator extitit: ⁊ ī oī genere laudiſ p̄ſtās quam ī pͥncipe eē opor teat. Qui ſuſcepto pͥncipatu oēſ vno aīo habere cepit: vnde ⁊ cūctoſ qui ab Accio exulaue rāt redire fec̄. Quāobrem oēſ ī ſuā pellexit amicitiā. Hic ꝯͣ Maſtinū Scaligeꝝ viꝝ ſui tē poriſ potētiſſimū bellū ſuſcepit: a quo Bergomū ⁊ Brixiā auferēſ ī ſuā redegit̉ ptātē. Aliaſ deīde Ciſalpine vrbeſ: ꝑtim armiſ: ꝑtī beniuolētia: ī fidē ſuſcepit ⁊ ſuo regno adiec̄. Quā obrē Bn̄dictꝰ pōtifex ipſoſ mediolāi aliarūqꝫ vrbiū quaſ poſſidebāt vicarioſ eccl̓ie ꝯſtitu it. Hoſ ſoloſ ēt clemēſ eiꝰ ſucceſſor pōtifex cū tota italia ī tumultū ob redditū Bauari imꝑatoris depoſiti ī Inſubrie vicarioſ ꝯfirmauit. de reliquiſ italie pͥncipibꝰ nulla mētiōe hīta Exiſtimabat eīm eoſob eoꝝ potētiam Bauaro redeūti reſiſtere poſſe: hic eīm chriianiſſi muſ ⁊ munificētiſſimuſ prīcepſ multa monaſteria ⁊ Baſilicas ī Mediolāo: ⁊ alibi partim reſtituit: ⁊ partim a fundamentiſ extruxit: additiſ etiam fūdiſ quo ſacerdoteſ viuerēt. Inſuper ⁊ menia noſtre ciuitatiſ Bergomi magna ex parte vetuſtate collapſa ſuis quaſi īpēſiſ

Anno Pūdi Chri
¶ Liber XIII ¶ Hauaruſ reſtaurauit vt ex muroꝝ īſcriptōibꝰ apꝑet. Arcē quoqꝫ ī colle eiuſdē vrb̓ quā capellā vocāt a nepote īchotā: āno ſalutiſ nr̄e. 134 5. ip̄e ꝑfec̄. Itidē ī caſtello Brixie egit: qd̓ ī meliorē for mā redegit. hic Iſabellā genuēſē p̄ſtāte mulierē duxit vxorē: q̄ cū āniſ multiſ apd̓ euꝫ ſine ꝑtu fuiſſꝫ: ob īterceſſionē diui Marci euāgeliſte( cui ſe deuouerat) gemīoſ vno ꝑtu edidit. Quibꝰ editiſ ſtatī Uenetiaſ ad gr̄as diuo Marco exoluēdaſ ꝑexit: vbi ⁊ ab Andrea Dādulo duce ſūmo honore excepta eſt. Tādē Luchinꝰ hic cū nil p̄termiẜit ⁊ an̄ pͥncipatū ⁊ in ipſo pͥncipatū qd̓ iuſtū pͥncipē decēt: āno dn̄i. 13. 49. tertio iduſ Ianuarij Mediolāi d̓fūctꝰ ē: ⁊ regijs exequijs d̓coratꝰ ī phano diui Ambroſij inſigni tumulo ſepultuſ. ¶ Uiri doctriniſ excellenteſ. Frāciſchꝰ petrarcha chr̄ianiſſimꝰ ⁊ religioſus vir: phūſ ⁊ pocta ſui tꝑiſ clariſſimꝰ hiſ tꝑibuſ eremitica vitā ducēſ ob eiꝰ moreſ ſc̄itatē laudabileſ maxīo ī p̄cio hītꝰ ē: ⁊ cū eēt ob eiꝰ elegā tiſſimā voctrinā ⁊ ſingl̓arē poeſim epd̓ oēſ italoſ ⁊ germāoſ atqꝫ galloſ ſingl̓are ⁊ ꝑēne de cuſ. ⁊ int̓ cet̓oſ viroſ illuſtreſ merito numerāduſ a Romāo ſenatu ēt hͦ tꝑe ī capitolio approbāte Roberto Sicilie rege laurea corona īſignitꝰ ē. hic eīm cū ab ipſa ſua iuuētute poetice gl̓ia īſigniſ ⁊ orator ſuauiſ atqꝫ facūdꝰ hēret: cui ēt oīſ phīe ſinuſ aꝑtꝰ erat. ob amorem ſolitarie vite ad execrāda oīa vicia: ſūmi pōtificiſ ⁊ alioꝝ patrū atqꝫ pͥncipatū beniuolētiā ſpreuit: ⁊ ī patauino agro ī quādā vallē clauſam abijt: ibidēqꝫ oēm fere floridā iuuētutē ſuam vniꝰ vilici ꝯtētꝰ obſequio meditādo ⁊ orādo atqꝫ ꝯponēdo ꝯſūpſit. Tandē ꝯfectꝰ ſenio āno dn̄i. 137 4. ſanctā chro reddidit aīam: cuiꝰ corpꝰ ī ſepulchro marmoreo qͣttuor colūniſ ſuſtentato ibidē ſepultū fuit. huic āt cū īgeniū p̄ter humanū eſſꝫ. pͥmꝰ oīum lōgo poſtliminiū fuit: a quo eloquētie ſtudia excitata ſūt: nec tn̄ eū attigit Ciceroniane eloq̄ntie florem quo multoſ tꝑibuſ nr̄iſ videmꝰ ornatoſ: in quē certe(vt aiūt) magꝭ libroꝝ ꝙͣ īgenij carētia culpāda fuit. Edidit āt hic celeſtiſ vir petrarcha taꝫ ꝓſayce ꝙͣ metrice cōpl̓ima oꝑa: q̄ cuꝫ ſint lepore ſonātiū verboꝝ meliflua ⁊ ſn̄iaꝝ ſucho mirabili ſapida: potiꝰ artificio celeſti ꝙͣ humāo īgenio iudicāt̉ fabrefacta. Sꝫ q̄ ad manuſ nr̄aſ deuenere hec ipſa ſunt. Bucholicoꝝ v̓ſibꝰ libꝝ.i. īcip̄. Monice trāqͥllo ſolꝰ: De vita ſolitaria li. i. paucoſ hoīeſ noui. De remedijs fortuitoꝝ li. i. cū reſ fortūaſqꝫ. Epl̓aꝝ li. i. Si mihi ſeua piū ẜuaſſēt ſydera r̄g Aphrica ēt edidit: quā Roberto regi ītitulauit. Et ritimoꝝ libroſ pl̓imoſ mr̄na lingua cōpo ſuit multo ſplēdore fulgenteſ ac īgenti ſuauitate redolēteſ. Frāciſchꝰ d̓ Barbario Florētinꝰ poeta ⁊ canoniſta digniſſimuſ: vir quidē fidei ītegerrime ⁊ moꝝ honeſtate ac ſpectabili vita laudabiliſ cū petrarcha floruit: qui ⁊ ſi ſacroſ canoneſ lōge magiſ ꝙͣ poeticā nouerit: ⁊ ipſe nōnll̓a opuſcl̓a Rhitimiſ vulgaribꝰ īgenij ſui nobilitatē ꝑteſtātia edidit: qͥ adhuc apd̓ ml̓toſ ī p̄cio hn̄t̉: ꝑꝑ ꝙ ⁊ īter egregioſ viroſ merito numerāAlbricꝰ Roxiatꝰ Auguſti potificio iuriſ optimꝰ īterpreſ: ipſe apd̓ Bergomū ortꝰ ſui dꝰ ē. ciuitatē clariſſimꝰ hitꝰ ē. Cuiꝰ īgenio ꝑmaxīe ampliſſima ciuiliū pōtificaliūqꝫ legū volumīa ſūt illuſtrata. Suꝑ toto eīꝫ Codice ac nouo veteriqꝫ Digeſto: necnō ⁊ ſuꝑ Inforciato com mētarioſ edidit celebreſ. Ferūt̉ ⁊ eiꝰ ī ſtatutiſ ⁊ ſexto Decretalium tractatuſ pulcherrimi. Comediāqꝫ diuino volumine ſuꝑ Dātem ꝯpoſuiſſe tradunt. Ioānem ēt Suardū viꝝ domi nobilē: ſꝫ v̓tutibuſ ⁊ legū ſcīa nobiliorē hiſdē tꝑibꝰ aſcribunt. qui ī eadē vrbe Bergomo īgenio locupletiori maiori ī precio habituſ fuit. YVuo natōe Brito eruditiſſimꝰ iuriſcōſultꝰ: ꝑ hec tꝑa p̄ter doctrinā ⁊ eloq̄ntiā ſingl̓arē quibꝰ egregie īſignitꝰ erat: mira ēt pietate ac clemētia ī pauꝑeſ ⁊ orphanoſ vſuſ celeberrimꝰ hītꝰ ē Qui cū amplū primoniū hr̄et ſpeꝫ ſuā ī deo collocāſ: pauꝑū ⁊ orphanoꝝ ac viduaꝝ cāſ ꝓ vi rili quo aduixit tuere cepit: ꝑꝑ ꝙ a dn̄o poſtea ꝯdignā laboris ſui mercedē accepit.ſ. felicita tē eternā: q̄ mortuo cum crebriſ fulgeret miraculiſ int̓ ſāctoſ aggregatuſ. Cuiuſ feſtū ſexto kalēdaſ Septembriſ celebrari iuſſum eſt. Gregoriꝰ Ariminēſiſ gn̄aliſ pͥor: ordīſ nr̄i Eremitaꝝ diui Auguſtini accutiſſimꝰ ſacre theo logie īterpreſ: hiſdē tꝑibꝰ apd̓ pariſiū ob īgenij magītudinē a tota vniuerſitate magnaſ laudeſ ꝓmeruit: vbi cū ei īgeniū ꝑſpicax eēt ⁊ reꝝ multaꝝ ⁊ ꝙͣmaxīe phīe ac theologie plena noticia eēt. Suꝑ pͥmū ſecūdū ac tertiū ſnīaꝝ accuratiſſime ſcripſit: qͣ lectura ēt nūc pariſiē ſeſ vtunt̉. Habent̉ ⁊ eiuſ ī epl̓iſ Pauli ꝯmentaria digniſſima. Thomā d̓ argētia ordīſ pꝰ gnͣalē p̄dc̄ꝫ Gregoriū creatū: tēpeſtate ac floruiſſe ferūt. q̄ ſr̄ qͣttu or ſniaꝝ libriſ ꝯmētaria digniſſima edidit: qͥbꝰ ſcholaſtici ī Germāia maxīe vtūt̉: cū pl̓imū alioꝝ ſcriptꝭ p̄ſtar̄ cēſeāt̉. ꝯſtitutiōeſ ēt ordīſ ī formā redegit ⁊ bn̄ficia multa ordini ꝯtulit. Alphoſum etiam Hyſpalenſem ep̄m: eiuſdem ordiniſ ꝓfeſſum ⁊ doctorem cum eiſdem claruiſſe ꝯſtat: cuiuſ ſcripta maxīe ſuꝑ ſn̄iaꝝ libriſ: maxīo ab oībuſ habēt̉ ī p̄cio: vbi hr̄i pn̄t.

Anno .XIII. ¶ Liber Chirū Qn̄di Bauaruſ Dichaelē de Maſſa ipſius quoqꝫ ordiniſ preclariſſimū theologum ⁊ multaꝝ artiū ſcientiſ ſimū atqꝫ venerabilem viꝝ: hac ipſa tempeſtate nōnulli floruiſſe ſcribūt. Qui preter ſentetiarū cōmētaria: ēt ſuper Matheū de quattuor virtutibuſ ⁊ alia pleraqꝫ opuſcula edidit. Ioānes de Bachone ordiniſ carmelitaꝝ ſacre theologie ac iuriſ canonici doctor: ꝑ hͦ ipſum tp̄ſ apd̓ Pariſiū. deīde ī Angliā ꝓfectꝰ ob īgenij magnitudinē clariſſimuſ iudicatuſ eſt. Aſteſanū de Aſt ordiniſ minoꝝ: bachalariū oī doctrīa excellētiſſimū: hiſdem tꝑibuſ celebrē ⁊ preclariſſimā ſūmam tā ī theologia ꝙͣ ī legibuſ(īcerto tamē auctore edidiſſe tradūt. Ioanes quoqꝫ de Saxo eiuſdem ordiniſ: per ipſum tempꝰ ⁊ ipſe aliam ſūmam in vtroqꝫ iure licet nō eiuſdem precij compoſuit. Lodulphus alamanꝰ ordinis cartuſiēſiū: vir doctrīa ⁊ moꝝ ſanctitate clariſſimꝰ hiſdē tꝑibꝰ peroptime vitam dn̄i noſtri Ieſu Chriſti egregio volumīe: ⁊ quodā celeſti artificio: ac po tiꝰ diuīa reuelatiōe fabricauit. In quo ſe oſtēdit venerabilem viꝝ ⁊ oīum reꝝ tā diuīarū ꝙͣ humanaꝝ ⁊ potiſſimū ipſius Ieſu chriſti vite ꝓut potuit hoī eſſe) pleniſſimā habuiſſe no titiā. Alia quoqꝫ laude digna hic deuotꝰ atqꝫ venerāduſ vir edidit. Andalo natiōe genuēſiſ: ex nigroꝝ familia natꝰ. Aſtronomꝰ quidem ſciētiſſimꝰ ⁊ generoſuſ atqꝫ venerabilis vir: Ioānis Bochacij ī aſtroꝝ motibꝰ p̄ceptor: hiſdem tꝑibꝰ floruit. Cuiꝰ quata fuerit circūſpectio: quāta moꝝ grauitaſ ⁊ ſydeꝝ notitia: idem ī quintodecimo liº. ſuo deoꝝ genealogie optime declarat. Nā cū vniuerſū ferme ꝑegraſſet orbē: nō ſolū regul̓ veteꝝ/ vt pl̓imū fit) aſtroꝝ motꝰ agnouit: ſꝫ ēt ſub quocūqꝫ climate: ſb̓ quocūqꝫ Oricute exꝑie tia diſcurſuū certior factꝰ viſu didicit: qd̓ alij auditu diſcūt. Cuiꝰ quidē p̄clariſſimi viri pl̓ima extāt ea ī facultate opuſcula aſtroꝝ celiqꝫ motꝰ oſtēdētia: que certe quātū ſibi circha talia fuerīt pereminētie declarāt. Barlaā quoqꝫ diui Baſilij monachū: natōe Calabꝝ viꝝ ſcīa clariſſimū: ⁊ greciſ(vt Bocatiꝰ ait adeo eruditū: vt īꝑatoꝝ ⁊ pͥncipū grecoꝝ atꝫ doctoꝝ hoīuꝫ pͥuilegia hret teſtatīa: ne du hiſtꝑibꝰ apd̓ grecoſ eē: ſꝫ nec dū a ml̓tiſ ſecl̓iſ citra fuiſſe viꝝ tā īſigni tāqꝫ gradi ſcia p̄ditu. Quē nōnulla greco ẜmōe ꝯpoſuiſſe tradūt: qͣ ⁊ ſi q̄daꝫ ī libꝝ nō fuerit reducta: on̄derūt tn̄ eū ml̓ta vidiſſe: ⁊ optīe ītellexiſſe demōſtrāt. Paulꝰ peruſinꝰ grauiſſimꝰ vtriꝰqꝫ iurꝭ doctor. Barlae p̄dicti ſingl̓ari amicitia iūctꝰ: vir ml̓tarū reꝝ noticia doctꝰ: ꝑ hͦ tp̄ſſuꝑſteſ exiſtēſ īter viroſ p̄ſtāteſ ānumeratꝰ ē. Eo ꝙ maximuꝫ ꝯpoſuerit opꝰ: qd̓ collectionū libꝝ titulauit: ī quo ml̓ta ſūt ad varia ſpectatia. Et quicquid de dijs maxīe gētiliū: nō ſolū apd̓ latīoſ: ſed ēt apd̓ grecoſ īueniri pōt: adiutorio Barlae pre dicti colegit: a quo Bocatiuſ(vt ipſe teſtatꝰ ē multa de generatione deoꝝ excerpſit. hic diu cuſtoſ ⁊ magiſter bibliothece Roberti Sicilie regiſ fuit. Paulꝰ Florētinꝰ geometra ꝑ hͦ ip̄m tp̄ſ vniuerſo occidenti ea ī facultate ⁊ Ariſmetrica atqꝫ Aſtrologia notiſſimꝰ fuit: ⁊ nll̓i ſue etatꝭ ſcd̓ſ. Cui adeo ea ī facl̓tate oīa aꝑta ſue: vt nil apud eā illi īcognitū fuiſſe r̄ferat̉: ⁊ ꝙ mirabile dictu ⁊ viſu fuit: lōge magꝭ qͥcquid d̓ ſyderibꝰ aut celo loquet̉: ēt ꝓpͥis māibꝰ cū īſtrumētꝭ ad hͦ ꝯfictiſ oculta fide ſpectare volētibꝰ d̓moſtrauit Iotꝰ deniqꝫ p̄clariſſimi ī pictura īgenij vir: qui ſuꝑioribꝰ diebꝰ antiquā lōgo tꝑe pingēdi artenobiliſſimā reddidit: hiſdē tꝑibꝰ ī p̄cio exiſtēſ cū a Benedicto pōtifice ī Auinionē ad pigedū martyꝝ hiſtoriaſ īgenti p̄cio ſtatutū fuiſſꝫ: morte p̄uentꝰ rē emiſit. Lemēſ. 6ꝰ. p̄p̄: pria lemonicēſiſ: mōachꝰ Petrꝰ antea vocatꝰ: hͦ āno ex Rothomagēſi archiep̄o. Bn̄dicto ſuffectꝰ: ſedit āniſ. io. mēẜ. 6. ⁊ diebꝰ. 28. Per hūanꝰ quidē ⁊ ī oēſ liPapa. 207. beraliſ mlteqꝫ doctrīe: ac ꝯpoſite eloq̄ntie vir. Qui pͥº ſui pōtificatꝰ āno decē cardīaleſ crea uit: e qͥbꝰ vnꝰ fr̄ ſuꝰ mōachꝰ: ⁊ alter ex ſorore nepoſ fuit. Hic iobileū quē Bonifaciꝰ. 8ꝰ. mile1343 6542 ſimo trecēte ſimo dn̄i āno celebrauerat: ⁊ d̓ cētenario ī cētenariū obẜuādū declarauerat. ad qͥn̄qͣgenariū numeꝝ reduxit: qͥ ē ꝓprie numerꝰ Iobilei. Inde tuml̓tuāte vniuerſa italia ex depoſitiōe iꝑij Bauari Luchinū ⁊ IIoānē archiep̄m eiꝰ fr̄eꝫ vicecomiteſ vicarioſ ꝯfirmauit: a ceteriſ āt abſtinuit cū Bauarꝰ tridētū petēſ italiā ītraturꝰ vide̓t̉. Qui pari mō ī multiſ ecclie triſvicarioſ ſuoſ īꝑiali auc̄te ꝯſtituit vꝫ Ioānē d̓ vico vrbiſ p̄fectū in Uiterbio. Ga leotū malateſtā ī Arimīo: Antoniū Ferretanū ī Anchōa. Et Nolfū cū fr̄e ſil̓r Feretrāoſ ī Arbio. Gētilē Varaneū Camerini: Guidonē polētanū Rauēne. Frāciſchū hordelafum Foroliuij ⁊ Ceſene. Et Ioānē Māfredū Fauētie ⁊ Imole: ⁊ alioſ ꝑ diuerſa latīe ꝓuīcie loca. Alemēſ āt pōtifex quoſdā cardīaleſ ex Auiniōe Romā miſit: qͥ ſtatū vrbiſ ꝯponēteſ (ſolatꝭ ſeditiōibꝰ Petꝝ Sarā colūnēſē ⁊ Ioānē Urſi filiū ſenatores d̓clarar̄t. Et Nichola um publicū ſcribā ciuē Romanū q̄ ſtatū vrb̓ ī ſuā r̄degerat ptātē ⁊ ſe tribunū ꝯſtituerat cepert ⁊ ī vicul̓ ꝯiecer̄t. Quaꝑꝑ timēſ pōtifex ne italia flamma ⁊ ferro vaſtaret̉. Bononiam

Anno Mūdi Chr̄i
Liber XIII Bauaruſ Uicecomitibꝰ ac lege ꝯceſſit: vt duodecim milia numū auri ſinguliſ āniſ Ro. eccl̓ie ꝑſolue rēt ⁊ pacem īter oēſ ꝯſeruarēt. Geniqꝫ cū Barbari ⁊ Bauri īfideleſ vtrāqꝫ Hiſpaniaꝫ ⁊ germaniā lacerarēt. Clemēſ hic pͥncepſ ad gerendū bellū ꝯͣ eoſ ꝯpulit. qui ꝯͣ hoſteſ ſepe feliciterqꝫ pugnauerūt: multiſqꝫ eoꝝ ceſiſ: īnumerabileſ triūphoſ egerūt. fedꝰ ēt īter Eduardū Angloꝝ: ⁊ Philippū frācoꝝ regeſ ꝯponere perſepe ānixuſ ē: ſꝫ fruſtra laborauit. po ſtremo ī oībꝰ boni paſtoriſ officio functꝰ: āno dn̄i. 13 52. Auinioni morit̉: ⁊ a cardīalibꝰ abdita honeſta funeriſ pompa ibidem ſepelit̉. Andreaſ Dāduluſ. 57ꝰ. Uenetoꝝ dux: Bertolo duci: hoc āno ſurrogatꝰ: ducauit anniſ. ii. ⁊ mēẜ.s. vir certe ſua etate nō modo magni ⁊ excelſi ꝯſilij: ſed etiā ꝓ Frāciſci petrarce teſti monio lr̄aꝝ eruditiōe doctiſſimꝰ. Cuiuſ tꝑe cū Gretēſeſ a ſenatu defeciſſent: ſuo cōſilio ⁊ prudētia: potiuſ ꝙͣ armiſ rurſuſ colla ſubmittere coegit. Nam ſtatim claſſem ī eoſ mittenſ leuibꝰ certaminibus deuicit: ⁊ ī fidē ꝯuertit. Indeqꝫ Clemētiſ pōtificiſ hortatu trigīta bire meſ auxiliares ī turcoſ(vtrāqꝫ Hiſpaniā vaſtāteſ trāſmiſit: ⁊ eoſ multiſ cedibꝰ ⁊ īcōmodiſ humiliauit. Pugnauit deīde nauali p̄lio cū genuēſibꝰ quoſ pͥº ꝯflictu ſuꝑauit. Sꝫ mox a Ge nuēſibꝰ reſūptiſ viribꝰ Philippū Auriani viꝝ audaciſſimū claſſiſ duce ſibi ꝯſtituenteſ: Ue neti ad eiſelem fuſi ⁊ lacerati: Chiū īſulā perdidere. Et Euboiam vix tuere potuerūt: ſꝫ ⁊ tatam Ueneti a Genuēſibꝰ eo ī prelio occidionē ſuſceperūt: quātā antea vnꝙͣ. Hic āt cum vrbem Uenetiaꝝ multiſ ⁊ egregijſ edificijſ clariorem ⁊ cultiorem reddidiſſet: ꝑ triēium leuiſſimā ⁊ gnͣaliſ peſtiſ eā agreſſa īgētē multitudinē ꝯſumpſit. Deniqꝫ ⁊ ipſe moriēſ apud ſanctū Marchū ī baptiſmali capella ſepellitur. Gualterꝰ natiōe Galluſ. Athenaꝝ dux appellatuſ: hͦ āno a Roberto Sicilie rege ī ſubſidium Florentinoꝝ ꝯͣ Piſanoſ miſſuſ: tyrānidē ī vrbe Florētia decē mēſeſ obtinuit. Florētini eīꝫ cū Lucā vrbē a Maſtīo Scaligero p̄cio quīgētoꝝ miliū ducatoꝝ emiſſēt Piſani pͥuſ illā obſederūt. Sꝫ Florētini a Maſtīo ītromiſſi ſūt: ꝑꝑ ꝙ Piſani ī illoſ bellū mouerūt. Et pre lio ꝯmiſſo maiorē ꝙͣ antea vnꝙͣ Florētini ſtragē accepūt. Quare fracti aīo ad eūdem Ma ſtinū Scaligeꝝ ⁊ ad bononiēſeſ ꝯfugerūt. qꝛ Robertꝰ rex nōnullum eiſ ſubſidiū mitte po terat. Acceptiſ igit̉ a Scaligero ⁊ Bononiēſibꝰ equitibꝰ multiſ: belli ducē Galeotū malate ſtā ſibi ꝯſtituerūt: qui cum magno exercitu ī Piſanū agrū accedēſ bellum a Luca Piſanoſ diuertere ꝯpulit. ⁊ obſidiōem Eucanā ſoluere fecit. Interea Robertꝰ rex hūc Gualteꝝ cū aliquo equitatū ad Florētīoſ miſit. Qui artibꝰ exquiſitiſ ppl̓i gr̄am aucupāſ. Malateſtam tāꝙͣ bellī īperītū deicere curauit. Effecitqꝫ vt ipſe loco ſui copijs oībꝰ a Florētiniſ p̄ficeret Ac ſic ꝑ diuiſiōem ciuiū egit: ꝙ ⁊ equitani ⁊ vrbi prefectꝰ fuit. ⁊ plenariū dn̄ium in vrbe oc cupauit. Qui palatiū īgreſſuſ ſtatim pͥoreſ ⁊ ceteroſ magr̄atuſ deiecit: atqꝫ īde cuꝫ quottidie multoſ paſſim ⁊ īterficerēt a ciuibꝰ vrbe eiectꝰ eſt. Na angeluſ accioluſ vrbiſ archiep̄cum viderat hoīſ ſeuitiam ⁊ tyrānidem: ſtatim armatoſ ꝯciueſ ī ep̄atū ad ſe vocauit: ⁊ pr̄i am ⁊ ciuitatē ī libertatem vēdicauit. Et Gualteꝝ ꝑꝑ bn̄ficia collata īcolumē cū militibuſ ⁊ rebuſ ſuis abire ꝑmiſit Plebſ v̓o ipſa īgrata(vt moſ ē nobiles ſuoſ quoꝝ ꝯſilijſ ⁊ armiſ li bertatem ꝯſecuta fuerat: cōfeſtim vrbe eiecit. ⁊ direptiſ eoꝝ boniſ euerſiſqꝫ domibꝰ eoſ ꝑ petuo exilio dānauit. Andreaſ Caroli vngarie regis filiuſ: hoc ipſo āno.ſ. i343. mortuo Roberto eiꝰ patruo Sici lie rege ſine virili ſemīe ſuſcepta Ioāna ipſiꝰ Noberti regiſ ex filio nepte vxore: poſt ſoceꝫ ⁊ patruū ſuū regnauit ī Sicilia ⁊ Apulia āniſ. 3. Sꝫ Ioana poſt triēiū cognita viri ſecordia ꝯſentiētibꝰ agnatiſ eiꝰ qui regno īhiabāt. Andreā ip̄m viꝝ ⁊ ꝯſobrinum ſuū ꝑ īſidiaſ la queo īterimere fecit: ⁊ alteri ꝯſobrīo nupſit: vꝫ Ludouico Tarēti pͥncipi olim filio: quē Ro berti fr̄em fuiſſe docuimꝰ. Tū Ludouicuſ Ungarie rex ⁊ ipſiꝰ Andree frater. Epl̓am in hec verba trāſmiſit: Ioāna īordinata vita precedēſ. retētio poteſtatiſ ī regno: neglecta vin dicta: ⁊ excuſatio ſubſequēſ: neciſ viri tui probāt te fuiſſe participem ⁊ cōſortem. Atqꝫ ita Ludouicuſ eiꝰ frater multoꝝ precibꝰ īpulſuſ cum paratiſſimo exercitu ī italiā(ad vlciſcendum ſceluſ) venit. Et pͥmo Sulmonēſeſ reſiſtere auſoſ oppugnare cepit. eoſqꝫ ī poteſtateꝫ redactoſ cruētiſſimas cedeſ egit. Ac ſic id regnū per ſeptem anoſ ſub multiſcōtētiōibuſ ⁊ armiſ fuit. Ioānes vicecomes Mediolanēſiſ archiep̄ſ: hͦ āno Luchino fratre defuncto: ſolus Medio lanēſe regnū obiuit ⁊ regnauit āniſ. ii. ⁊ mēẜ. 8. Mattheuſ eīm huiꝰ pr̄ cognomēto maguꝰ quinqꝫ genuit filioſ Galeciū: Marchū: Luchinū: Ioānē hūc ⁊ Stephanū: Galeatio pri mogenito Acciuſ filiuſ fuit: qui eidē ī regno ſucceſſit: eo āt ſine ꝓle defūcto.(cū Marcꝰ ſuꝑſtes nō eēt) Luchinuſ ſucceſſit. defuncto vero Luchino(cū Stephanuſ antea defeciſſet)

¶Liber XIII. Bauaruſ hic iure gentiū ī regno ſucceſſit: qui inito pͥncipatu vt erat aīo gnͣoſo: īgenioqꝫ celebri ſtatī Galeaciū Stephani fratriſ(iā demortui) filiū: ⁊ Bernabonē eiꝰ frem: quoſ Luchiuſ pr̄uuſ regno depulerat: redire Mediolanū voluit quoſ ⁊ honoribꝰ ac diuitijs munificētiſſime ere xit. Indeqꝫ Galeaciū virū ab adoleſcētia ſtrenuū: ⁊ belli ſcientiſſimū militie ſue īperatoreꝫ p̄fecit. Qui ſtrenuiſſimꝰ īꝑator ad veterē regni ſui potētiaꝫ maxīa addidit īcremeta. Un̄ ⁊ ẜo pͥncipatuſ ſui āno Bononiā vrbē opulētiſſimā apliſſimāqꝫ obtīuit. quā ⁊ Romanꝰ pōti fex aliqͣ lege ei ꝑmiſit. Inde bellū ꝯͣ florētinoſ ⁊ aliaſ ethrurie ac flaminie vrbeſ ſuſcepit qͣſi genti terrore breui tp̄ſ ſpacio: aut ſubditaſ: aut ſibi fere oēſ tributarias fecit. Maſtini ēt Sca ligeri filiū federe ſibi ⁊ amicitia ꝯiūxit. ī liguriā poſtmōꝫ ꝯuerſꝰ: Genuā ⁊ Sauonā ciuita teſcū pedemōtiuꝫ caſtriſ pari terrore regno ſuo breui adiecit. Quaſ ob reſ nō mō ꝑ italiaꝫ veꝝ ēt ꝑ exteraſ ⁊ ī fideleſ natōes noīatiſſimꝰ ⁊ formidabil̓ hītuſ ē. Et ꝑꝑea venerūt ad eum multi prīcipū ⁊ regū legati viſendi hoīſ cā: quoſ ita cōiter ⁊ ꝑbēigne ſuſcipiebat: vt more auguſti Ceſariſ ex amicis amiciſſimoſ redderet. Cū ciuibꝰ ⁊ ſubditꝭ oībus ſuiſ phūaniſſime vixit: in delīquētes clemēſ: erga amicoſ ⁊ pauꝑeſ(vt pōtificē d̓cebat) piētiſſimꝰ ⁊ liberaliſſimꝰ fuit. Tandē hic iuſtiſſimꝰ p̄ſul: ⁊ īuictiſſimꝰ pͥncepſ oī v̓tutū gn̄e ornatuſ. āno dn̄i. 135 ⁊. mēſe octobri Mediolani deficiēſ: ī tēplo beate virgi ſacrato marmoreo zenotaphio ſepl̓tꝰ fuit. Ubi tale Gpygramma habetur. Quā faſtꝰ: ꝙ pōpa leuiꝰ: ꝙͣ gloria mūdi: Et v̓cellaꝝ telluſ: atqꝫ Nouaria ⁊ alba Sit breuiſ ⁊ fragiliſ: humana potētia quā ſit Aſt quoqꝫ cū caſtrꝭ pedemōt(iuſſa ſb̓ibāt: Collige ab exēplo: qui trāſiſ perlege differ Iāua q̄ ab antiquo ꝯdā iam ꝯdita Iano In ſpeculo ſpeculare meo: lachrīabile carmē Dicit̉: ⁊ vaſti narratur gloria mundi Qui ſiꝫ qui fuerī licꝫ qui marmore claudar Et Sauoneſiſ vaſ: ⁊ loca plurima: que nūc Sanguie clarꝰ erā: vicecomeſ ſtirpe Ioāneſ Difficile ē narrare mihi mea iuſſa ſubibāt. Preſul erā/ paſtorqꝫ fui: bacculūqꝫ gerebaꝫ Tuſcia tota meū metuebat languida nomē Noīe nulluſ opeſ poſſidebat latiuſ orbeꝫ. Per me obſeſſa fuit ppl̓o Florentia plena. Imꝑio titl̓oqꝫ meo mihi mediolano: aliaſ Bellaqꝫ ſuſtīuit telluſ Peruſina ſuꝑba mediolanum. Et Piſe ⁊ ſene timidū reuerentur honoreꝫ Urbſ ſb̓iecta erat laudēſe ſolū placētia grata Preſtabāt meme metuebat marchia tota. Aur̄a parma bona Bonōia: pl̓chra Creona Italie ꝑteſ oēſ timuere iohanneꝫ Pergama magna ſatiſ lapidoẜ mōtibꝰ altiſ. Nūc me petra tenet ſaxoqꝫ īcludor in iſto Brixia magnipotēſ: bobienẜ terra tribꝰqꝫ Et lacerant vermeſ: laniant vndiqꝫ corpuſ Eximijs dota bonis terdona vocata. Quid mihi diuitie: quid alta palatia ꝓſunt Cumaꝝ telluſ. nouaqꝫ Alexādria pinguiſ. Cū mihi ſufficiat ꝑuoqꝫ marmore claudor Nicolauſ Rentij quida ciuis Romanꝰ ⁊ publicꝰ ī ea vrbe ſcriba: hͦ āno vt erat vir magnaluſ ⁊ ad libertatē Romanā excelſi aī erectuſ ſtatū regiſ a Clemēte pōtifice auctōitate apl̓ica ꝯſtitutꝰ. mutare ꝓ viribꝰ conatꝰ ē. hic cū ī capitolio publicuſ ſcriba eēt: ſenatōibuſ ex eo pul 94) ſiſ ip̄m ꝑ arma cepit. Quā ob cām tantū bēiuolētie ⁊ auctōitatꝭ apud oēs ſibi ꝯꝑauit. vt faci le quo vellet mēteꝫ ppl̓i Ro. flecteret: qui vt aīoſ hoīuꝫ cōmouerꝫ: hūc accepit titulū. Nico laus Seuerꝰ ⁊ Clemēſ libertatꝭ: pacꝭ: iuſticieqꝫ tribunꝰ: ac ſacre ro. reip. liberator illuſtriſq̇ quidē v̓ba tantā de ſe ⁊ admirationē ⁊ opinionē ꝯcitauit. vt oēſ italie pͥncipeſ ꝑ legatoſ pa cē amicitiāqꝫ ab eo q̄ſier̄t. Externe quoqꝫ ꝓuīcie romanā rēp. remīſcere putauerūt. ſꝫ pa rū eiꝰ fugata gl̓ia durauit. Quia dū ꝑti ciuiū ꝯtulit: ꝑti aduerſat̉: vnde ⁊ r̄pēte de pr̄ono tj ranuſ appellatuſ ē. hāc obrē ſibi cauēſ ſeptīo magr̄atuſ ſui mēſe: ſpōte ſua. ⁊ oībus ſuiſ igna riſ mutata veſte: roma ꝑ obſcurā noctē abiēſ: ī Bohēiā ꝓfectꝰ ē ad Carolū ioāniſ regiſ filiū Qui vbi eū recepit: ſtatī ī Auīōem vīctū miſit: ⁊ pōtifici dono dedit. Eo āt ī carcerē a pōtifice ꝯiecto pōtifex quoſdā cardīales Romā miſit qui ꝯͣfractū vrbiſ ſtatū cōponerēt. ip̄i aūt cardiales Frāciſci petrarche cōſilio vſi ad tollēdaſ plebiū ſeditōes duoſ ſenatoreſ.ſ. Petrū Sarā colūnenſeꝫ ⁊ Ioāneꝫ vrſi filiū iterato creauerūt. Marſiliꝰ eiuſ nomīſ ſcd̓uſ carrarienſis Vbertini filiuſ: hoc anno tertio kl̓aſ apliſ pr̄e defū cto: Pat auīe vrbiſ ſeptra ſuſcipienſ: regnauit diebꝰ. 4. qꝛ Iacobiuſ Ubertini pruelliſ con 146 ſpiratōe facta eū obtrūcare fecit: ⁊ ip̄e vrbiſ pͥmatū īuaſit. Quibuſ ex rebꝰ eo ip̄o ſeditōne nō modica in vrbe orta quīquagīta ex nobilioribꝰ laqueo necare fecit. Qua ſedata: Carra rienſeſ omneſ Andrea Gādulo Uenetoꝝ duce dep̄catore Uenetiaꝝ pricij appellati ſūt. ¶ Mōtiſferetri regni pͥncipium. Galaſſuſ ex nobiliſſima ac illuſtri motiſferetri familia natuſ: hiſdem tꝑibuſ a Bauaro īꝑa tore ī yrbem marchie Anchonitane ciuitate auctoritate īꝑiali vicariꝰ ꝯſtitutꝰ fuit. Nam cū
Anno Chri Mūdi

Anuo .XIII. Mūdi Ehū ¶ Liber Bauaruſ. Clemenſ p̄p̄ Luchinū vicecomiteꝫ ⁊ germanū ī Mediolāo ditōiſ īꝑij vicariū ꝯͣ Bauarū ip̄m ꝯſtituiſſet ⁊ ip̄e pari mō ī hac vrbe ⁊ tota marchia(eccl̓ie ꝓuincia) hoſ ex capitā eis īperij vicarioſ cōſtituit: Que familia nūc vſqꝫ hāc celebreꝫ ⁊ vetuſſi noīſ ciuitatē cū Eugubio vmbrie ciuitate pro ro. eccl̓ia gubernauit. In eiſdē aūt vrbibꝰ nūc Federicꝰ illuſtriſ reſ militarisdux ex ea domo natꝰ ducatꝰ tituloſ(a Sixto pōtifice quīto accepit: vir certe rei milta riſ gl̓ia oībuſ p̄ferendꝰ: quē ēt lr̄aꝝ ſcīa cum ingenti ſcientia plurimum ornant. ¶ Uaraneoꝝ regni initium. Gentiliſ ex cellebri ac p̄ſtantiſſima Uaraneoꝝ familia in picentibꝰ natꝰ hac ip̄a tēpeſtate ſil̓i mo quo ⁊ Galaſſuſ a Bauaro ī Camarini ciuitate vicariꝰ cōſtituit̉. Quā quidē ciuitate ea illuſtris Varanoꝝ familia in pn̄tiaꝝ vſqꝫ eccl̓ie iure poſſidet: quā ſua prudētia ſuaqꝫ v̓tute mirū īmodū cū bn̄iuolētia alioꝝ pͥncipū auxere: ⁊ adeo vt nūc ⁊ ppl̓i frequētia ⁊ opibuſiter picēteſ ciuitateſ pͥmaria hēat̉. Eā tn̄ familiā maximā a ciuibꝰ ſuiſcedē ſuſtīuiſſe ferunt qꝛ aliqn̄ ciuiū ſuoꝝ cōſpiratōe ſuborta duꝫ hi nobiliſſimi viri ſacriſ ī baſilica īterſſent: viri ſimul ⁊ pueri ac īfanteſ vſqꝫ ad īternicionē fuerūt ceſi. Ueꝝ nūc ⁊ iā ml̓tiſ elapſis diebꝰ ab eiſ Uaranēſiū nobilibuſ optīe gubernata quieſcit: hāc quippe vrbē vetuſtiſſimā fuiſſe con ſtat: ad quā liuiuſ liº. 9º. Fabij maximi fratrē quādo motꝰ ethruſcoꝝ iuerat exploratū ꝑue niſſe ⁊ ml̓ta exceptū comitate fuiſſe ſcribit. Aroluſ eiuſ noīs qͣrtuſ: Ioāniſ regis Bohemie filiꝰ: vigeſimuſſecundꝰ germanoꝝ Carolꝰ 4ͦ īꝑator hoc āno iubēte clemēte potifice ab electoribus deſignatuſ īꝑauit āniſ. zi. vir multaꝝ līguaꝝ ac lr̄aꝝ ꝑitiſſimuſ iuſtuſ ⁊ rectuſ ac timens deuꝫ. bonoſ diligenſ ⁊ loſ ſcel̓atoſqꝫ odio habenſ. Hic cuꝫ iuſtuſ eſſꝫ nōnullaſ leges ꝯdidit: que adhuc extātes Ca rolie leges nūcupāt̉. ip̄e eīꝫ vt dixiuſ ante īperij ſuſceptiōeꝫ Nicolauꝫ ſcribā cepit: ⁊ ī Aui nione vinctū ad pontificē miſit. ſꝫ ⁊ drachynū Roberti regiſ nepotē: quē Ludouſcuſ eiꝰ germanꝰ ⁊ Ioāna ip̄iuſ Roberti neptis ad curā Neapolitani regni reliquerāt: cepit. ⁊ cap 6546 1347 tū vltīo ſupplicio affecit. Et ꝑꝑea vno oīuꝫ ꝯſēſu Ceſar ⁊ Auguſtꝰ appellatꝰ fuit. Solꝰ aūt Bauarꝰ pͥncepſ ob pr̄iſ īiuriā illi ceruicē ſb̓dere recuſauit. Qui ſtatī in italiā deſcendēſ: a ia cobino carrariēſi: Maſtīo Scaligero Gōꝫagiſ vicecomitibꝰ. alijſqꝫ Ciſalpīe pͥncipibꝰ per benigne ſuſceptꝰ ē: ⁊ Mediolani ẜm morē coronā ferreā ſuſcepit: indeqꝫ cū inſigni comita tu piſaſ petēſ: legatoſ totiꝰ ethrurie obuioſ hūit: qui dicerēt ſe ꝑatoſ eē ip̄iꝰ mādatiſ obtēꝑare Cūqꝫ Roma cū īgēti gl̓ia ꝑuēiſſꝫ: a duobꝰ cardīalibꝰ(eo ad ea rē miſſiſ) coronatꝰ ē: ⁊ Augu ſtuſ appellatꝰ ē. Quo coronato: ſtatiꝫ oīa oppida ciuitateſqꝫ quaſ tyrāni multi īſtigāte Ba uaro occupauerāt eccl̓ie Ro. eo mādante reddite ſūt. Eoſ tn̄ vicarioſ pōtificꝭ legatꝰ ī oppīdiſ ſuiſ ꝯfirmauit. quoſ viderat Ro. eccl̓ie obſequēteſ vtpote Galeotū Malatateſtā Guidonē polentanū ī flaminea: Ferratēſeſ ī marchia anhonitana. Uarēſes ī piceno. Ordelaphoſ aūt nō obtēꝑāteſe Ceſena Foroliuio deturbauit: Quibꝰ optīe geſtiſ Carolꝰ ī germa nia abijt. qui cū omneꝫ ferme etateꝫ vltro citroqꝫ ex italia ī germania eūdo ⁊ redeūdo con ſumpſiſſet tandeꝫ etate iā grādeuuſ ſaluti ꝓprie cōſulens Uinceſlaū filiū natu grandioreꝫ āno dn̄i. 137 o. ceſarē fecit ⁊ īꝑij ſucceſſorē ſibi delegit ac ſic cū pr̄e filiuſ imꝑauit aniſ. 8. Ingenſ vapor magnitudīe horribili boreali mouēſ regiōe magno aſpici entiū terrore ꝑ celu hͦ āno dilapſuſ eſt. Et ſūt qui ſcribāt hͦ eodē āno quaſdā beſtiolaſ multiplicato nūero ī oriē te e celo cecidiſſe quarū coruptōe ⁊ fetore execrabiliſ peſtilētia ſubſecuta eſt: Peſtiſlugubriſ ⁊ miẜanda hoc āno īcepit: ⁊ ꝑ treſ ānoſ ꝑ totū pene orbē debacata eſt: que pͥ mo in Aſram apud idoſ ob eaſdeꝫ beſtiolaſ īcipienſ: paſſiꝫ ꝑ ꝓuīciaſ irrepēſ vſqꝫ ī britano ⁊ oēſ gēteſ adeo deſceuit: vt vix deciuſ quiſqꝫ ex mileſimo hoīe ſuperfuerit. Et pleraqꝫ lo ca prorſuſ derelicta ſunt. Iudei oēſ qui ī germania erant: his tꝑibuſ combuſti ſunt: eo ꝙ omniſ regioniſ puteoſ ītoxicat̉ fuerūt ānixi: vt multi eorum confeſſi ſunt. Ioānes frācoꝝ rex: hoc āno philippo pr̄e defūcto franciſ regnare cepit: ⁊ regnauit anniſ. 25 hic cū Edouardo angloꝝ rege bellū a pr̄e ceptū ꝓſequēſ ſexto regni ſui āno ī pitiriēſi agro ſuꝑat̉: ⁊ vna cū Philippo filio ſuo capit: ī qua quidē clade Gualterꝰ Athēaꝝ duxꝭ quē apd̓ florētioſ tyrānū fuiſſe dixiuſ) vna cū. xx. milibꝰ galliſ īterfectꝰ eſt. Ueꝝ tertio captiuitatꝭ ſue āno ip̄e Edouarduſ magnitudīe aī motuſ Ioānem ipſū cū oībuſ captiuiſ hac cōditōe libe rauit ⁊ dimiſit vt nūꝙͣ ꝯͣ ſe bellū gerere preſumeret. Sꝫ nō ita multo poſt fide fraguſ Ioaneſ pacē rūpens Edouardum ab integro capere arma ⁊ eū vſqꝫ ītermitionem ꝑſequi īpulit Armatiſ igitur centū ⁊ quinquagīta nauibꝰ roſtratiſ ingētem exercitū ꝯͣ Ioanem in gali am duxit ⁊ maxima clade vniuerſum regnum diu affecit.

146 Anno ¶ Liber Chri Mūdi XIII. Gauaruſ Iacobīuſ carrariēſiſ(quē diximꝰ Parſiliū carrarienſē īterfeciſſe hͦ eodē āno poſtꝙͣ qͣttuor āniſ Patauij ſceptra tēuiſſꝫ a Gulielmo eiꝰ ex pellice filio occidit̉. Cuiꝰ parricidij hec cā fu it ꝙ Gulielmꝰ cū quodā milite cōtendēſ ab eo cōtumelia ſpuriꝰ appellatꝰ ē. Qua cōtumelia laceſſituſ: mox domū regreſſꝰ parentē ī ſecreto accerſiuit: ⁊ ī ip̄m īpetū faciēſ gladio ꝯfodit ⁊ īterfecit: ac ī templo Diui Auguſtini ſepelliri fecit. Foreſtinus de foreſtiſ Bergomēẜ abauuſ meuſ: vir domi nobiliſ: ſꝫ virtute ⁊ aī magnitudine nobilior: hoc ip̄o āno poſt multoſ a Ioāne vicecomite ob cōſilij ⁊ īgenij magnitudinē ſuſce i3 50 ptoſ honoreſ ⁊ dignitates apd̓ Bergomū ciuitatē ſuā etate gradeuꝰ diē obijt: ⁊ ibidē ī clauſtro beati Stephani ordīſ p̄dicatoꝝ celebri pōpa ī ſepulchro marmoreo adhuc extante ſepultus fuit. Canem v̓m Scaligerū/ Maſtini pͥncipiſ filiū. hoc āno pr̄e defūcto: Uerone pͥncipatū ſuſce piſſe tradūt: quo ī regno vixit āniſ qͣttuor. Maſtius quippe hꝰ genitor: treſ genuit filioſ: ca 1351 nē hūc: Segnoriū ⁊ Albutiū ex pellicibꝰ aūt multoſ. īter quoſ⁊rignanꝰ vnuſ fuit: qui anno qͣrto pͥncipatꝰ caniſ. dū ip̄e dn̄ſ canis Bolzanū oppidū recreādi aī cā ſe ꝯtuliſſet: ꝯſpiratōe facta vrbis dn̄atum vigeſimoſeptīo die mēẜ maij occupauit. Quo viſo Caniſ: vt erat aīo p̄ ſtanti adiuuātibꝰ Philippino Conzaga ⁊ Eſtēſibuſ: cū honeſto ſatiſ exercitu veronā venier vrbē ſtatī obſedit: ac deniqꝫ poſt multaſ occidiones in carniſpͥuio vrbē diu ⁊ accriter oppugnatā recepit. ⁊ de Frignano alijſqꝫ ſeditioſis ſuppliciū ſūpſit. Ueꝝ cū poſtea hāc obrē nimiū ī ciueſ crudeſceret: a Segnorio germano ſequēti āno.ſ. iꝫ 55. die. 14. d̓cēbrꝭ īterceptuſ ⁊ obtrūcatꝰ ē. Atqꝫ ita Segnoriꝰ eiꝰ frater: vna cū Albutio fratre(cōſentientibꝰ ciuibꝰ) vrbiſ pͥncipatū ſibi deſumpſit. Cometes hoc āno ſub ſeptēptriōe decēhrio mēſe apꝑuit: quo extīcto: ſtatiꝫ graueſ venetoruꝫ eſtus ſubſecuti ſūt ⁊ celeſtiſ trabſ priore ardente ꝑte per celū labi viſa eſt. Philippus Auria Genuēſiſ patriciuſ: vir naualiſ belli ꝑitia īſignitꝰ ⁊ ſūme prudētie ac eloquij admirādi cui in eiſdē rebꝰ apd̓ Genuēſeſ nemo īueniebat̉ par hiſ tꝑibuſ a genuēſibꝰ ſuis dux naualiſ belli preficit̉. qui cū audiſſꝫ venetoſ ī grecia claſſeꝫ Genueſiū cōfregiſſe ⁊ decē eoꝝ triremeſ accepiſſe nō ꝯſternatꝰ aīo ſꝫ vt ī greciā clāiſſimꝰ īꝑator trahiciēſ: vniuerſā venetoꝝ claſſē cū maxīa hoſtiuꝫ occidione fudit. Et Nigropontē inſulā pl̓imū afflixit: ac Chyū īſu la venetiſ parenteꝫ cum ciuitate vi cepit: ⁊ cum igenti preda Genuā reuerſus de captiuitate hoſtium triumphauit. Ludouicuſ Philippi tharētinoꝝ pͥncipis filiuſ: ⁊ Ioāne Roberti regiſ neptiſ maritꝰ poſtꝙͣ ꝯͣ Ludouicū cōſobrinū vngarie regē Apullie regnū obtīuit: Clemetiſ pōtificis noīe Nea poli iniuctuſ. hͦ āno regiā ptātem accepit: ⁊ regnauit āniſ. 26 Qui ſuſcepto regno pacē cū vn garo renouauit. Ioāna aūt regīa in bn̄iuolentie ſignū Auinionēſeꝫ vrbē q̄ ſui primōij erat Clemēti pōtifici vēdidit. Eāqꝫ pōtifex precij ꝑmutatōe ſoluit. Nā eadē regīa tantūdē ro. eccl̓ie ex feudo Apullie regni debebat quantū ip̄a Auinionēſiſ ciuitaſ valebat. Celeſtiſ flāma poſt ſoliſ occaſū hoc āno īter zephyrū atqꝫ auſtrū latiſſime excreſcēſ terribile qꝫ oſtentaſ. incendium tandem magno cum murmure celum ruit: ¶ Utri doctriniſ excellenteſ. Gerardū ſenenſē ordīſ eremitaꝝ diui Auguſtini ſacraꝝ lr̄arum clariſſimū īterpretē: hac tēpeſtate admōm ſenē obijſſe tradūt. virū certe eminētiſſimi īgenij ⁊ Egydij romani imita torē. Qui ſuꝑ primū ſnīaꝝ accutiſſime ſcripſit. Deīde tractatꝰ de preſcriptōibꝰ ⁊ de vſucap tōibus de vſuriſ: de mōtibꝰ florētinoꝝ ceteriſqꝫ ꝯͣctibꝰ quo pl̓imū diuꝰ Bernardiuſ ī tractatu reſtitutionū vſuſ eſt. Hūc ēt tractatū Ioāneſ andree eiꝰ cōtēporaneuſ multiſ ī lociſ ⁊ ma xime Mercurialibus plurimum cōmēdat ⁊ allegat. Gerarduſ eiuſdem ordīſ ⁊ doctrine ꝓfeſſor pr̄ia Bergomēẜ ⁊ Sauonēſiſ ep̄ſ: hiſdē tꝑibuſ ī precio ex ſtēſ: ppl̓o ſuo maxīa peſte laborāti vt ſc̄tm decet ep̄m: magiſ ꝓdeſſe aduiſꝰ ē ꝙ preeē. Qui cū potificij iuriſ eductuſ eēt ī ſexto Decretaliū ī. c. de re. do. multa cōmētatuſ ē. Sꝫ ⁊ alia multa in laudē ſue religiōis deduxit: vnde ⁊ magr̄m ſnīaꝝ nō īſulſe cōmētatuſ ē. ſuꝑ epl̓am ad hebreoſ ſcripſit ⁊ ſuꝑ cātica canticoꝝ mirabilē exponem fecit conectes Paulum Salomōi ⁊ nouū teſtamentū veteri: pͥncipiū hꝰ ē. Ale due cherubin inuicē ſe cōtingebāt. Quolibeta ēt duo Pariſius diſputauit. atqꝫ alia multa edidit opuſcl̓a. Mōaſteriū diui Auguſtini Sauone qd̓ exͣ vrbē erat ſua impēſa intra reducit. In cuiuſ inſtauratōe ⁊ ampliatio ne ⁊ noſ per ſex ānoſ pl̓imo ſudore laborauimuſ. Morienſ deniqꝫ nō ſine ſc̄titatiſ nomīe Sergomi iuxͣ maiuſ altare celebri ſepulchro a ſe ſtructo ſepellitur. Sulielmus de Cremona ip̄iꝰ erēitaꝝ ordiniſ gnͣaliſ prior: ⁊ poſt mōꝫ Nouarie epiſcopuſ: hec

146 Anno .XIII. Pudi Ebr Liber Carolꝰ 4ō ip̄a tꝑa tū doctrīa tū moꝝ ſāctitate atqꝫ eloqͣntia pl̓imū ornauit. Iſ poſtea ꝙͣ ſexdeciꝫ āniſ gn̄alatuſ officium poptime exercuiſſet a Clemēte pōtifice ꝑꝑ ip̄ius doctrīe excellentiā ⁊ ml̓tarū rerū cognitioneꝫ. Nouarienẜ eccl̓ie ep̄ſ deſignatuſ fuit. In qͦ qͥdeꝫ beatuꝫ pr̄em Auguſtinuꝫ imitatꝰ duodeciꝫ ſui ordiniſ fratreſ ſecū hr̄e voluit: cū quibꝰ ſacra faciēſ: horaſ canoicaſ nocturnaſꝑiter ⁊ diurnaſ quottidie vigili cura ꝑſoluebat. Hic ī Nouariēſi ep̄atu multa edificia vetuſtate colapſa reſtituit: ⁊ celebriora reddidit: ⁊ caſtellū ī ep̄atuſ predijſ multa impēſa cōdidit. Diui at pr̄iſ Auguſtini corpꝰ a Ioāne 22º. cū maxīa pͥuilegij p̄rogati ua cōſequi meruit: vbi ⁊ locū celeberrimū vna cū ſepl̓chro marmoreo toto mūdo celeberri mo cōficere fecit. ſed ⁊ cōuentum Cremonenſeꝫ ac Nouariēſem multa impēſa auge̓ fecit. Antoniuſ p̄terea Ramphegoluſ natiōe Gēuēſiſ eiuſdeꝫ ordīſ theologuſ ⁊ declamator ſui ſe culi celeberrimuſ: ⁊ ipſe hec ipſa tēpora predicādo docēdo mouēdo ⁊ caſtigando clariora reddidit: qui chr̄ianiſ ppl̓is ad bene beateqꝫ viuēdū verbo pariter ⁊ exemplo viaꝫ optime oſtendit: Eiuſ āt pl̓ima in declamatiōibuſ extāt opuſcula: quibuſ p̄dicatores plurimū vticonſueuerant. Sonominuſ Bergomēſis medicuſ ex Cluſono oppido oriūduſ: ꝑ hͦ tp̄ſ diuina quadā me dēdi diſciplina illuſtratuſ: oēſ ſui tꝑis medicoſ excelluit: ⁊ quedā in medicīa obſcura multꝭ qōnibuſ explanauit: Tractatum ēt quēdā de veneniſ cōpoſuit. Ahomaſ medicuſ Dini florētini medici filiuſ: hiſdē tꝑibꝰ nō īferiori īgenio ⁊ fama patri ſb̓ ſecutuſ: ēt ſūmaꝫ de arte medēdi pulcherrimam poſt ſe reliquit. Gartoluſ Saxoferrateuſ: iurecōſultorū ſuꝑioris ſeculi excellētiſſimuſ: ⁊ eiuſdē legiſ copioſiſſimuſ explanator: Cyni ⁊ Iacobi botigarij auditor: his quoqꝫ tꝑibus vniuerſo mundo admirabilis fuit. Qui preceteriſ legū interpretibuſ: in Digeſto nouo ac veteri: ac Infortiato: necno ⁊ in reliquiſ legū codicibuſſ p̄clariſſima edidit cōmētaria: quorū celebritate vulgatiſ ſimꝰ hr̄. Scripſit et tyberiadis Tractatū: ⁊ aliū de Guelphiſ ⁊ Gibelliniſ: Ferūt̉ ⁊ eiꝰ p̄cl̓a cōſilioꝝ volumīa: Obijt āt āno domini. 13 55. etatiſ v̓o ſue quinquageſimoſexto. Franciſcuſ tygrini patria piſanuſ iuriſcōſultuſ: per hoc ipſuꝫ tēpuſ ſcīa ⁊ ſcītate vite laudat̉: qui ⁊ ipſe nōnulla in legibus cōmātariola ſcripto mādauit. Franciſcus quoqꝫ Albergotuſ natōe aretinuſ: ſoliduſ leguꝫ explanator: Bartoli amiciſſimꝰ ⁊limitator ꝑ hec ipſa tēpora floruit. ⁊ quedam extātia compoſuit. Nnocentiꝰ eiꝰ noīs ſextuſ papa: patria lemonicēſiſ Stephanꝰ antea vocatꝰ iuriſ Papa. ros i utriuſqꝫ cōſultiſimuſ: hͦ āno. 16. kalēdas decēbriſ Clemēti ſurrogatꝰ: ſedit anniſ. io. Integerrime vite: magneqꝫ cōſtantie ac ſeueritatiſ vir: qui eccleſiaſtica beneficia nō niſi religioſiſſimiſ ⁊ doctiſ viriſ vnꝙͣ cōcedere voluit: Qui inito pōtificatu ſtatī ſub ana thematiſ pena oībꝰ ep̄iſ ⁊ reliquiſ prelatiſ vt ad ſua benificia proficiſcerent̉ mandauit. Ip̄e at īpeſa domeſticā minuit: ⁊ familiā ſuā viroruꝫ vtiqꝫ probatiſſimoruꝫ ad honeſtū numeꝝ 6552 1353 redigēſ: ⁊ vt id cardinales facerēt acerrimo edicto madauit: Auditoribꝰ p̄terea ſacri palacij Salaria cōſtituit: ī muneribuſ corrumpi ob inopiā poſſet: hic ī victu ſuo parcuſ fuit: ſed ī bellico ſūptū largiſſimꝰ habitꝰ ē: Huiuſ vo ſuaſione inter genuēſeſ ⁊ venetoſ deniqꝫ feduſ initu ē: Multaqꝫ eccleſie ditioniſ oppida ⁊ loca a tyrāniſ iadiu occupata ꝑ Egidiū legatū repetijt: ⁊ īter piſanoſ ⁊ florētinoſ pacē cōpoſuit: atqꝫ tumultuāte Ro. ciuitate ī creādiſ ſena toribꝰ eoꝝ diſcordiā optime ſedauit: qꝛ ab eiſdē obtinuit: vt ſenatorē ipſe vnū externū mittere poſſꝫ: Et quinquageſimonono domini nr̄i Ieſu Chr̄i āno ſupra mileſimūtrecēteſimū Raymūdū de gēte ptholomea ſenēſē primū externoꝝ ſenatoꝝ Romā miſit: qui ꝑ ānū Se natoriū munꝰ geſſit. Et poſt eū Ludouicū de Rotha piſanū ⁊ vngaꝝ ſaxoferratēſē: qui ſemeſtrē vterqꝫ ſenatū hūit: poſtea Thomā ſpoletanū: qui ꝑ ānuꝫ geſſit: Ad cuiuſ āni fineꝫ exorto tumultū: creati ſūt ſeptē reip. reformatoreſ: qui ſenatuſ poteſtatē geſſerūt. Ad quoſ deponēdos Ugoneꝫ luſignanū Cypri regē ab expeditione in turcoſ ducta reuerſuꝫ: ſenato rē miſit. Et poſt eū Pauluſ Argenti comeſ capelli ſpolitanuſ ſenatoriā geſſit: Cōſtituerat at Claſſeꝫ maiorē in turcoſ mittere: ſed multiſ aī ꝑturbatōibus afflictuſ deſtitit: quibꝰ mal̓ āno pōtificatuſ ſui decīo mortuꝰ eſt. ⁊ ī monaſterio diui Andree cartuſiēſium ordīſ quod ip ſe extra Auinionēſeꝫ vrbem proprij impēſiſ extruxerat: ſepultꝰ. Marinus Faleranuſ. 56ꝰ. venetorū dux Andree dandulo ſuffectꝰ: ducauit mēſibꝰ. 7º. ⁊ diebuſ. 6. Qui dū ſibi vniuerſā remp. vſurpare licētia queſiuiſſet: a ſenatu captuſ apud ſcalam palacij vnuierſo ſpectāte ppl̓o ſecuri ꝑcutit̉ ⁊ dignū maloꝝ ſuoꝝ exitū adīuenit. Cū quo ēt nōnulli plebei cōpliceſ: vꝫ Philippꝰ ſaplicida Calderariꝰ ⁊ Bertutifrel ac quidā alij: quoſ ī patibl̓o appēdere fecerūt. Hꝰ aūt corpꝰ apd̓ predicatores ſepelierūt.

Annc Chri Oūdi XIII. ¶ Liber Caroluſ quart Ioānes Gradenigo īterfecto Marīo admōꝫ ſenex bonoꝝ oīum ſuffragijs quīqͣgeſimꝰ nonꝰ Uenētiarū dux: ſuffectꝰ: ducauit āno vno: ⁊ mēſibꝰ 3. vir certē ſapiētiſſimꝰ: ⁊ diuīaꝝ hūa 1355 naꝝqꝫ lr̄aꝝ ⁊ iurꝭ apͥme eruditꝰ ac tāto magr̄atu dignꝰ: qui pl̓ſiſ ⁊ ſopitꝭ ſeditōſiſ rēp. optīe ꝓtꝑe gubernauit. huic āt Ludouicꝰ pauonū rex bellū mouit ⁊ ī Taruiſiū vrbē sͣ qͣdragita armatoꝝ equitū milia duxit. qui vrbē ⁊ eiuſ agrū pl̓imū ꝑturbauit. Sꝫ nec ſenatuſ venetꝰ pͥſtiſſeditōibus oīo experſ fuit: hoſ aūt cuꝫ īnocētiuſ pōtifex ad pacē reducere tēptaſſꝫ fruſtra laborauit. Deniqꝫ cū maxīo reipu. detrimēto deficiēſ apud fratres mīores ſepultus eſt. Bernaboſ ⁊ Galeacius Stephani vicecomitiſ filij: hͦ āno Ioane archiep̄o pr̄uo defūcto in 1356 Mediolanēſi domīo ſucceſſerūt. Qui pͥncipatu ſuſcepto ſtatī cuꝫ venetiſ alijſqꝫ ſocijs ciui tatibꝰ feduſ ꝑcuſſerūt. ſed paulopoſt Genua ſola ab eis defecit. nec multo poſt Bonōia: qua cū Bernaboſ recuꝑandi gr̄a bello pͥmeret: ⁊ regiā magna obſidiōe vrgeret Arduiuſ Burgūduſ Ciſtercienẜ abbaſ ⁊ legatꝰ apl̓icuſ accitꝭ ī ſocietatē belli Philipio gōzaga. Cane ſcaligero alijſqꝫ ſue ditioniſ vicarijs ī Brixiāoſduxit. At Bernaboſ Brixianoꝝ ꝑiculo motuſ relicta Bonōia ⁊ Regio ī hoſtē ꝓficiſcit̉: ⁊ apud clarūmōtem agri ip̄iuſ Brixiani oppi dum magno p̄ſidio adeo fuſuſ ⁊ fugatꝰ ē: vt Brixiā cū pauciſ ſe cōtulerit: atqꝫ ibidē deīcepſ vix menibꝰ tutari potuerit: Stātibuſ rebꝰ: mox Galeaciꝰ eiꝰ germāuſ mortē obiēſ filiū vnicū ex Blāca Sabaudiani pͥncipis filia ſuſceptū noīe Ioāneꝫ Galeaciū poſt ſe hr̄dem reliquit: qui excreſcēſ poſtmōm regnū cū Bernaboue pruo diuiſit. Et ea ī ꝑtitōe Berneboui Placētia: Parma: Cremōa: Laudū: Crema Brixia. Bergomū ⁊ Comu cū dimidio Me diolano obuenit. Ioāni Galeacio marie v̓o Papia: Therdona: Bobiū: Alexādria. Noua ria: Uercelle: cetereqꝫ ciuitates ad Alpeſ verſe cū reliqua Mediolani ꝑte obueuere. Bernaboſ aūt tāꝙͣ etate maior Mediolani regni ſedeꝫ poſuit. Galeaciuſ vo Papie cōmorari ſtatuit. Atqꝫ eo mō regnarūt āniſ vigītiſex ī quibuſ maxīe ſimultateſ ⁊ odia vt fit) exarſere Tandē Ioanes galeaciuſ cū multas mortiſ īſidias a Bernaboue pr̄uo ꝑtuliſſꝫ āno dn̄i. 1382. ⁊ ip̄e Ioāneſgaleaciꝰ patruū dolo ꝯprehēdit ⁊ ī Triciana arce munitiſſima ꝑpetuo carceri mācipauit. vbi paulo poſt dolore aī egritudīe ꝯtracta vitā cū morte mutauit. Relictꝭ poſt ſe multiſ filijs ex vxore carrariēſi ſuſceptꝭ. quoꝝ pͥmuſ Carolꝰ fuit. qui ſublato pr̄e ad Arminiacū principē ſe cōtulit. vbi ⁊ Ioāneꝫ noīe piceninū genuit. Ioāneſgaleaciꝰ aūt a Ber naboue capto oē regnū ſibi ip̄i ſubiecit. ⁊ filioſ eiuſ vniuerſoſe regno depulit. Ioānes Delphinuſ ſexageſimuſ venētoꝝ dux Ioāni gradenigo ſuffectuſ ducauit āniſ. 5. et mēſibuſ.3. Hic vir prudētiſſimuſ hītuſ cū apud Taruiſiū ꝯͣ vngaros Cāpi ꝓuiſor exiſterꝫ Dux creatuſ ex ſenatus decreto ſub ducali vexillo venetias ſtatiꝫ cōceſſit. qui mox ab vnga ro pacē expoſtulāſ ab eo ꝑhumane ſuſcepit. quo timore lib ratuſ mox ꝯͣ genuēſeſ cuꝫ īperatore cōſtantiopolitano feduſ inijt ⁊ īgenti claſſe cōꝑata genuēſeſ īter cōſtātiopolim ⁊ cal chidinē aggrediūt̉. genuēſibuſ iniquo aduerſāte vento. cuꝫ quibꝰ a veſꝑa vniꝰ diei vſqꝫ ad alterā diē hiemalis tꝑiſ pugnauerūt. quoſ tamē genuēſeſ cū īgēti cede ⁊ turpiſſima fuga ſuꝑauere. Dux aūt Ioānes tantā cladē a genuēſibꝰ ſuſceptā iniquo aīo ferēſ reītegrare claſſē cū cathelāiſ fecit. ⁊ ſequēti āno nō lōge a Corſica īſula gēuēſiū claſſem per Nicolaum piſanū ītercepit ⁊ eoꝝ triremiſ quadragīta viriſ hōuſtas demerſit. Tandē ⁊ hic ſtrēuuſ pͥn cepſcuꝫ alia multa faciora tum cuꝫ vngariſ tum cum genuēſibꝰ ſtrēue geſſiſſet: vita fūctuſ apud predicatoreſ ī capella maiori ſepellitur. Belge gētes his diebꝰ germāie fines īgreſſi: nō lōge a flumīe Rhēo cētum milia bramāzāoꝝ ſuꝑant. ⁊ Treuerēſem ac Aquiſgranum ⁊ aliaſ eoꝝ p̄cipuaſ vrbeſ capiūt. Terremotuſ maximi adeo in hyſpania: hoc āno fuerūt vt preẜtim Sibillie ⁊ cordube maxi 156 ma earum vrbium edificia ceciderunt Egidiuſ hiſpalēẜ epiſcopuſ ⁊ Sabiuſ cardīaliſ ex clariſſima ⁊ nobiliſſima carilla gēte hyſpanie ꝓuīcia natuſ: his tꝑibus ob reſſtrenue geſtaſ apud Innocētium alioſqꝫ ſūmoſ pōtificeſ maximo ī precio habituſ ē. Cuiꝰ v̓tute cōfiſuſ īnocentiꝰ pōti. ex Auīone legatum ī italiaꝫ ꝯͣ 357 tyrānoſ ⁊ eccl̓ie rebelleſ cōprimēdoſ miſit. Qui Romā veniēſ corōatoqꝫ Carolo breui oīa oppida que īſtigāte Bauaro in flaminia ī marchia anchonitana ⁊ ī primōio ſc̄ti Petri tyra ni occupauerāt r̄cepit. Eoſtamē vicarioſ ī oppidiſ ꝯfirmauit quoſ viderat eccl̓ie obſeqͥnteſ paccata hoc mō flamīa ⁊ pulẜ ordelaphis Egydiꝰ Foroliuio delectatꝰ ibidē eccl̓ie errariuꝫ ⁊ ſue legatōiſ ſedem cōſtituit vbi ⁊ cōſtitutōes quaſdam cōpoſuit quibꝰ adhuc ipſa vtit̉ ꝓuīcia. cūqꝫ oēꝫ paccaſſet italiā ꝯctoſqꝫ ꝓuīcie pͥncipeſ ⁊ ppl̓oſ ad officiū pōtificꝭ redegiſſꝫ nec nō ⁊ multaſ arceſ edificaſſꝫ ī galliam ſucceſſore hīto reuerſꝰ eſt. Innocētio deīde mortuo: Urbanuſ pōti. ſucceſſor iterato ad tuendam eccl̓iaſticam libertatem ipſum Egydium cuꝫ

Anno Oūdi Chri ¶Alber .XIII. Carolꝰ 4 ſūma ptāte in italiā miſit. Qui ī italiā veniēſ Canēgrandē: Ludouicū Gonzagā: Nicolaū eſtēſeꝫ ⁊ Frāciſcū carrariū ad eccl̓ie federa cōtra Bernabouē vicecomitē ⁊ reliquoſ viceco miteſ traxit. Qui oēſ aduerſuſ Bernabouē Regiū de Mātuano ⁊ Mutinā de Ferrariē ſe agitantē bellū gerebāt. Acciditqꝫ tūc Bernabouē ſuꝑari: ml̓toſqꝫ ſuoꝝ capi: Inter quoſ fuerūt Ludouicꝰ vicecomes Bernabouiſ ip̄iꝰ ex pellice filiꝰ: Andreaſ pepullꝰ: Bonōia pul ſuſ: Sinibaldus ordelaphuſ: Paulꝰ Mirādolanꝰ: Guido Folianeꝰ: Azo cōrigiēſiſ: Gulielmuſ Caualcabos Cremonēẜ: ⁊ ip̄e Bernaboſ manu ſauciuſ auffugit. Permoti āt vicecomitū calamitate: Francie ⁊ Anglie ac Cypri regeſ: legatoſ ad Egidiū Ceſene manēteꝫ mi ſceri oratū vt pace vicecomitibꝰ rdderet: Quibꝰ p̄cibꝰ motꝰ legatꝰ vocatiſ bello ſocijs eiſ cō ſentientibꝰ pacē reddidit. Cuiꝰ rei cā multi qui ab eccl̓ia diſceſſerāt ſtatī Egidio deditionē fecerūt. Tandē v̓o cū Urbanꝰ ex Auiniōe Nomā veniſſet: Egidiꝰ rōneꝫ admīſtrate reip. reddidit: ⁊ legatōi ceſſit: Qui cū pōtificē ex corneto ī lateranū vſqꝫ ꝑduxiſſꝫ. īde Uiterbiū quieturꝰ redijt: vbi tertio mēſe poſt diem obijt. Et Aſſiſiuꝫ eiꝰ corpꝰ delatū/ in baſilica diui Frāciſci ſepultū/ in tumulo a ſe dū viueret condito. Nicholaus Eſtenſiſ magnifici domini Obizoniſ viri prepotētiſ filiꝰ: hoc āno/ vt aiunt) patri vna cū Alberto eiuſ fratre ī regno Ferrarie ⁊ Mutine ſucceſſit: Uir certe eloquentia: cle mētia ac liberalitate inſigniſ. Qui lꝫ de hoſtibus multoſ celebrauerit triūphoſ: tāta tamē cla ruit equitate: ⁊ modeſtia atqꝫ cōſtātia: vt nūꝙͣ vel proſperis ſucceſſibꝰ īſoleſceret: vel aduer ſuſ frangeret̉: de quo certe iuxͣ ſui noīſ interpretatōeꝫ dicere poſſumuſ. qꝛ Nicholauſ victor laudabilis interpretat̉. Qd̓ ipſe oībꝰ in rebꝰ ſēꝑ victor extit̉it: ⁊ nō mō ꝯͣ exͣneoſ hoſteſ. verū ēt ꝯͣ ipſa ſua vitia cōflixit: ⁊ de eiſ triūphauit: ⁊ ꝓ tuēda eccleſiaſtica libertate plurimū laborauit: Et hāc obrē ꝙͣmaxime ꝯͣ Bernabouē vicecomitē plurima bella geſſit: ⁊ ſēꝑ victoriaꝫ obtinuit. Et primo(vt dictū ē) illū apud mōtēclarū agri Brixiēſiſ fudit: aliaqꝫ vice ſuꝑatuꝫ ⁊ ſauciū aufugere coegit: Eāobrē multiſ cōmulatiſ diuitijſ: Fauentiā vrbē ab Haucuth īperatore gallo viginti milibuſ numū auri emit: Inde vt ipſā ciuitatē ſub ptāte faciliuſ cōti nere poſſet ab eodē ēt bagnacauallū noui nomīſ oppidū emit quā tamē aūt multo poſt Au ſtorgio Māphredo eā proditione adipiſcente amiſit. Paganꝰ genuēſiſ ex preclariſſima ac nobiliſſima Auria domo natꝰ. Uir rebꝰ bellogeſtiſ cla riſſimuſ: quē genuēſeſ alterū Themiſtocleꝫ grecū in patria ſua merito appellare poſſūt: hiſ dē tꝑibꝰ ꝯͣ īperatorē grecū ⁊ regē aragonū ac venetoſ: qui ꝯͣ genuēſeſ īſurrexerāt cū ſeptua ginta quattuor triremibꝰ ⁊ alijs nauigijs plurimiſ cū tatiſqꝫ copijs quātaſ habere potuer̄t: magna virtutiſ ſue dedit experiētiā. Hic.n. cuꝫ ſexaginta tātū triremibꝰ eandeꝫ ingētē claſſeꝫ inter Conſtantinopolim ⁊ Calcedoneꝫ aduerſante ſibi ēt vēto ingenti ⁊ preſtati aīo ex pectauit: ⁊ licet hoſteſ potentiſſimi: licet ventū contrariuꝫ: licetqꝫ mare infeſtū haberet: ꝯ eoſ tamen a veſpera diei vſqꝫ mane hiemali etiam tꝑe pugnā ſuſtinuit: ⁊ de eiſ tādem victo riā obtinuit. In qͣ greci fugierūt ⁊ veneti ac chatelani maximā cedeꝫ ꝑpeſſi ſunt. p̄fecto ca thelanoꝝ occiſo veneti tn̄ ⁊ cathelani āno ſequēti Genuenſiſ apud Corſicā aggreſſi qͣdra ginta hoſtium triremeſ virꝭ armatiſ captas dimerſerūt. Sed paganuſ tātam ſuorum cladeꝫ nō ferrenſ maximā ēt ſtatī cōꝑauit claſſem. Et in grecia delatuſ apud ſapientiam peloponenſi ꝓmontorium venetoſ aggreſſus mira felicitate ſuperauit. Et eorum claſſiſ prefectuꝫ Nicholauꝫ piſanum cum quinqꝫ milibuſ captum Genuā ſub triumpho ꝑduxit: ac ſic non ſolum patrie ſaluſ: ſed ⁊ grecie hic inuictiſſimus imꝑator quo aduixit extitit. ⁊ non ſolū hec ſed ⁊ alia īnumerabilia facinora geſſit: que in ānalibuſ genuēſium optime tractantur. Na velut alter Temiſtocles de inſtantibus quibuſcunqꝫ veriſſime iudicabat: ⁊ de futuriſ calidiſ ſime cōijciebat. Laurentius Celſiuſ: pͥmuſ ⁊ ſexageſimuſ venetoꝝ dux. Ioāni Delphino hoc āno ſuffectuſ ducauit āniſ. 4. Uir etiam Naualiſ belli inſigniſ: qui ⁊ multa claſſico bello ſtrenue geſſit. Hic cum claſſiſ prefectuſ eſſet: ⁊ nō longe ab vrbe ꝯſiſteret abſenſ omniuꝫ ꝯſenſu dux electuſ fuit qui ſua ſapientia(licet multa īcommoda a Genuenſibuſ pertuliſſet non minora ⁊ ipſe ijſdem ītulit damna. Moriens deniqꝫ cum multo reipu. incōmodo apud ſanctā Mariā Celeſtinoꝝ ſepellitur. Ac ſic nunc tertiodecimo huic libro finem īponemuſ: cū ea que ſequūtur propter nouaſ religiones ⁊ Sciſmatū ꝑturbationeſ lōgam exigant orōneꝫ. Fratri Iacobiphilippi Bergomēſiſ: ordīſ fratrū erem itaꝝ diui. Auguſtini: in oīmoda hi ſtoria nouiſſime cogeſta Chronicaꝝ ſupplemētuꝫ appellata: liber qͣrtuſdeciuſ felicit̓ īcipii

QLiher Annc .XIIII. Chri Mūdi Carolꝰ. 4. Papa. 209. Rbanus eius nominis quintus. paha pr̄ia Lemonicēſis mōachꝰ Gulielmꝰ ordīl ſc̄i Bn̄dicti antea vocatꝰ: ſciqꝫ 1363 6562 Uictoriſ apd̓ Maſſiliā abbaſ: tūc apd̓ vicecomiteſ ī Italiā legatꝰ degenſ: Innocētio ſuffectꝰ: ſedit āniſ. 8. ⁊ mēẜ. v. Decretoꝝ doctor ⁊ ſingulariſ vir tutiſ ac vite ſc̄iſſime vir: qui pōtificatū ſuſcepto ad tuēdam libertatē eccl̓ia ſticā aīuꝫ adiectt. Et Egidiū hiſpanū(ſic̄ dictū ē iterato cū maxīa auc̄te ī Italiā miſit: qui Bernabouē vicecomitē deuicit. Quo ſuꝑato: ip̄e pōtifex 5º. ſui pōtificatꝰ āno Roma venit: vbi ⁊ ml̓taſedeſtū ibi tū viterbij: ⁊ ī mōteſ flaſcōe ꝯſtruxit. Ibidē ēt apl̓oꝝ capita diu qͣſita tādē apd̓ ſc̄a ſc̄oꝝ īuēit: ⁊ locelliſ argēteis ꝯdēſ ī lateranēſi baſilica ad ipſiꝰ maiꝰ altar̄ cū ma gna veneratiōe pn̄te ppl̓o collocauit: deſierāt eīm ī honore eē ꝑꝑ hoīuꝫ ignorātiā. Crucē ēt ꝯͣ turcoſ p̄dicari mādauit. Ad hūc āt btā Brigida Suetie pͥncipiſſa chr̄o p̄mōita Nomā ꝑ uēit: cui regl̓aꝫ ab ea captā ꝯfirmauit. Ioānē Haucuthꝭe Noma receſſurꝰ) āglicꝭ copijſ ta dē p̄fecit: qſ Egidiꝰ ꝯſeruauerat: ⁊ cū Bononie ſub legato Nomādiole reliquit: ⁊ ipſe ī gal lijs reuerſuſ apud Maſſiliam interijt. Piſani q̄ ſuꝑiori āno ꝯͣ florētioſ bellū mouer̄t: hͦ āno a florēti Galeoto malateſta duce) adeo 1354 ꝓfligati ⁊ fuſi ſt̄. vt ad ſpectaculū florētini ppl̓i mille piſanoꝝ Florētiā ī curibꝰ īportati ſint. ⁊ ꝑ vniuerſā vrbē ignominioſe vecti ſūt. Quāobcām piſani ī Gābacurtoſ ciueſ ſuoſ p̄potēteſ oē crimē retulerūt: ꝙ pecuniaſ reipu. ſubtractas militibꝰ nō ꝑſoluiſſēt. Et idcirco Ioā nē angelū exulē Bernaboui aīcū reuocarūt: qui veniēſ gābacurtoſ ciuitate expulit. ⁊ ciuitatē breui ī ſuā ptātē redegit: pōtifex tn̄ īter piſanoſ ⁊ florētinoſ poſtea cōpoſuit. Marcꝰ cornariꝰ 2ꝰ. ⁊. 60ꝰ. venetoꝝ dux: poſt Laurētiū ducē creatꝰ: ducauit āniſ duobꝰ vir certe eruditꝰ: ⁊ oīuꝫ ſue etatꝭ eloquētiſſimꝰ: ꝙͣobrē dū legatiōe apd̓ Carolū ceſarē fūge̓t̉ e ſtri dignitate īſignitꝰ fuit: hic īito magr̄atū bellū ꝯͣ vngaroſ optīe geſſit: ⁊ rē ſuā publicā ꝑ id tp̄ſ ꝑegregie tutatꝰ ē. moriēſ tēdē ī maiori capella ordīſ p̄dicatoꝝ ſepelliri iubet̉. Nicholauſ acioluſ equeſ florētinuſ: vir ſtrenuꝰ: ⁊ ī rebꝰ gerēdiſ ſapiētiſſimꝰ: hͦ āno ī Apulie regno gubernator exiſtēſ: Neapoli etatiſ ſue āno. 56º. morit̉. Quo mortuo nōnulli tumultꝰ ī ip̄a ꝓuīcia ⁊ regno exorti ſūt. ¶ Ordinis ſancte Brigide initium. lvi. iixh. Brigilla Suetie pͥncepſ: virgo Chr̄i deuotiſſima: hͦ āno ia noua r̄ligiōe īſtituta: moaſterioꝝ dupliciū viroꝝ.ſ. ⁊ mulieꝝ: ꝓ eiꝰ ꝯfirmatiōe ac voti cā: ad vrbanū pōtificē Romā ex Suetia Neritia cū īgēti comitatū ⁊ religioſo venit. Cui pōtifex ipſe regulā a deo ſibi dictata cō firmauit: huiuſce tn̄ religiōiſ pͥmꝰ īſtitutor ⁊ aucͣtor Baſiliū ī Grecia fuiſſe fert̉. Sed eccl̓ia ad tollēdaſ hoīuꝫ ſuſpitiōeſ ⁊ murmuratiōes ꝑ tꝑa ip̄aꝫ religiōeꝫ diſſoluit. Quā quidē religiōeꝫ: hec ſpū ſc̄o inſpirata renouare hͦ mō iuſſa ē: vt vtrorūqꝫ edificia ꝯnexa hr̄nt. hitatio neſ tn̄ ita ſeiūcte: vt d̓ vna ad aliā niſi vrgēti necc̄itate trāſire nō poſſꝫ. Baſilicā tn̄ voluit eē cōeꝫ. Ita vt fr̄eſ ī īferiori ꝑte. Sororeſ v̓o ſeorſū ī ſuꝑiori officiū exoluerēt. Quoꝝ ſane mo naſterioꝝ curā pͥncipalē Abbatiſſe eē voluit. Fr̄ibꝰ tātūmō diuīa mīſteria aſſignauit. quorū vnꝰ eēt qui ꝯfeſſor vel pͥor appellaret̉: alijs p̄eſſe voluit. Eaipſa monaſteria poſſeſſiōeſ ⁊ reditꝰ hr̄e voluit: ad fr̄em ⁊ ſoroꝝ ſuſtētatiōem. Quoꝝ victꝰ ⁊ veſtitꝰ ad abbatiſſaꝫ ſpectare decreuit: nec huiuſmōi ſorores aut fr̄eſ mōaſteriū egredi valeāt: niſi magna ⁊ euidēti necci tate ⁊ de abbatiſſe ln̄ia. Huiuſmōi tā fr̄eſ ꝙͣ ſororeſ ꝯſecrari iuſſit. hi āt religioſi tā femine ꝙ mares griſeiſ veſtimētiſ vti iubēt̉ cū clamide griſea deſuꝑ crucē hn̄ſ rubeam. Carnibuſ vtut: ⁊ regulā diui pr̄iſ Aug. ꝓfitēt̉ additiſ Brigide ſc̄e ꝯſtitutiōibꝰ: ⁊ tā ī fr̄ibꝰ ꝙͣ ī ſororibꝰ certū aſſignauit numeꝝ: que oīa ip̄a ſc̄iſſima Brigida virgo ſibi adeo r̄uelata ⁊ dictata fal ſa eſt. Quāobrē ipſe vrbanꝰ pōtifex ⁊ reliqui ſūmi pōtificeſ multi auc̄te apl̓ica. Regula huiuſmodi pͥuilegio ſpeciali ꝯfirmatā ⁊ approbatā eē voluit. Apd̓ Italiā āt huiꝰ religiōiſ pau ca hēnt monaſteria. In Suetia v̓o ⁊ Germania magna ⁊ oppulētiſſima ferūt̉: hi quidē religioſi ꝯfeſſiōeſ ſeculariū alioꝝ more audiūt. Ordo Inieſuatoꝝ fr̄uꝫ: vrbano iſto quito p̄ſulāte apd̓ Senā Ethrurie vrbē īitiū ſūpſit: hi pͥ mo nāqꝫ turmatiꝫ ꝑ domoſ ſeculari hītu religioſoꝝ more: cū īgēti charitate ⁊ ſimplici religioſitate: ī ſudore manuū ſuaꝝ ī vnū viuere ⁊ deo deſeruire ceꝑūt. Quoſcū ſūmuſ pōtifex ad ſe vocaſſꝫ eoꝝ viuēdi modū pl̓imū approbauit. quibꝰ ⁊ tūica albā cū caputio ꝯtēptibili ad mūdi ꝯtēptū ꝓtulit: ⁊ eiſ ꝓ hītu ipſoꝝ deſignauit. Et ad eoꝝ ꝓtectiōem n̄ epotēſuū ꝓte ctore aſſignauit. Qui ad honeſtādū religiōiſ hītū ip̄e auc̄te ſibi ꝯceſſa. Griſe a clamidē de ferēda ꝯtulit: quoſ ēt multiſ gratijs ⁊ priuilegijs cōmuniuit: ⁊ per priuilegium clericoſ apo ſtolicoſ nūcupauit.

Anno Pūdi Chri
XIIII ¶ Liber Caroluſ. 4. Ordo item nouꝰ canonicorum regularium: qui regularit̉ Scopetini nūcupāt̉ ī Senēſi agro loco ſc̄i Saluatoriſ ꝑ hec tꝑa a venerabilibꝰ ⁊ religioſiſ pr̄ibꝰ: Stephano videlicet ⁊ Iaco bo Andrea Senēſibuſ ordīſ Eremitaꝝ diui Auguſtini initium ſumpſit: qui quideꝫ ordo Cōgregatio ſācti Saluatoriſ poſtea appellata fuit. Quā quidē ꝯgregatiōem Gregoriꝰ vn decimꝰ huiuſ vrbani ſucceſſor approbauit ⁊ īſigni priuilegio īter canonicoſ regulares deſi gnauit. Hi plane religioſiſſimi viri exiſtūt: ⁊ ob memoriam reuerētiāqꝫ ſue religiōiſ ⁊ primi habitꝰ ſemꝑ clauſtrale ſignū vꝫ habitum album cū ſcapulare albo ⁊ aſta ſuper Camiſiā lineam deferre voluerūt. Ex reditibꝰ eīm regularium more viuūt: nō predicāt: ſed cōfeſſio neſ aliorum more audiunt. Magni quidem precij: maioriſqꝫ opiniōiſ ī dei eccleſia nūcuſqꝫ habiri ſūt. Andreaſ ꝯtarenꝰ. 63ꝰ venetoꝝ dux: poſt Marcū cornariū: hoc ip̄ᵐ āno ex ꝓcurator ſancti Marci vno oīum ꝯſenſu ipſo lꝫ pl̓imum r̄nitēte) creatꝰ: ducauit āniſ. 15. Quē certe veneti oēſ Numā pōpiliū appellauere: qui nō fraude: nō ambitiōe: nō inſidij:: nō muneribus aut precibꝰ Ducatꝰ munuſ acquiſiuit: ſed ipſe queſitꝰ rogatuſqꝫ ac precibus fatigatꝰ: atqꝫ coac tuſ vix illum admittere voluit: vnde factum eſt: vt cū honorem ⁊ dignitatem fugeret: honore ⁊ fama illuſtrior factuſ ſit. Qui cum inſtantibꝰ belliſ pͥncepſ creatꝰ eēt: aīum p̄ẜtim ꝯͣ tot regeſ: tot pͥncipeſ: totqꝫ potētatꝰ ꝯͣ ſenatū īſurgēteſ ẜuauit īuictū. Ipſo nāqꝫ ducante: ⁊ Ludouico apd̓ vngaroſ regnāte: Andronicꝰ paleologuſ: Ioānē calū Cōſtātinopolitanū īꝑatorē genuēſiū auxº fretꝰ: quibꝰ īſulā Tenedon p̄cio ꝓmiſerat. Imꝑio deturbare ānixꝰ ē: qd̓ quidē maioriſ diſcordie īter genuēſeſ ⁊ veneto cauſa fuit: vt infra dicemꝰ. Erat tamē apd̓ genuēſeſ Dn̄icꝰ fregoſiꝰ creatꝰ dux: ⁊ Frāciſcꝰ ſenior carrarienſiſ apud Patauinū in re gnū pr̄i ſucceſſerat. Genuēſeſ igit̉ decimo Andree ducatꝰ āno cū aſſciuiſſent ī ſocietatem belli Ludouicū vngaroꝝ regē: Frāciſcū carrariēſē: Auſterie ducē: ⁊ Aquilee pr̄iarcham: odiū qd̓ ī venetoſ iadiū ꝯceꝑāt: denuo on̄dere conati ſūt. ⁊ Lucianū Auriā prefectū: claſſiſ ꝯſtituer̄t. Ueneti v̓o qui cū Perino luſignāo rege Cypri: ⁊ Bernaboue vicecomite ſen tiebāt. Carolū cenū ſue claſſi prefecere: qui cū genuēſibꝰ ꝯgrediēſ: pͥmo ſuo ꝯgreſſu ꝯͣ genu enſes ſuꝑior fuit. captiſ eoꝝ quinqꝫ triremibuſ: Lucianꝰ autem aīo preſtāſ ſuſcepta clade: īgenti claſſe comꝑata totū Adriaticū mare cū maximo venetoꝝ īcōmodo percurrit: ⁊ apd̓ Iaderā vrbē ſtatiōe firmata ī venetoſ duxit. Inde paulopoſt polā mouēſ vniuerſa veneto rū claſſē eo ī portu ſuꝑauit ⁊ cepit cū maxīa hoſtiū cede. Oppugnabāt̉ ⁊ tn̄ alijs ī lociſ veneti terra mariqꝫ a carrariēſi ⁊ reliquiſ ſocijſ: quoſ diximꝰ. Interim Luciāo in bello mortuo: Petrꝰ eiꝰ fr̄ loco eiꝰ ſuffectꝰ ſexagīta triremiū ⁊ totidē nauigioꝝ claſſe ꝯꝑata: Uenētiaſ hoſtili aīo ꝯtēdit: ⁊ ſtatim Gradū Lomaclū: ⁊ captulaſ capiēſ(direptiſciuiū bōiſ) igne appoſito exuſſit: Inde ī Clugiā digrediēſ pari terrore cepit ⁊ deſtruxit: cū maxima venetoꝝ militum cede ⁊ captiuitate. Qua fractuſ princepſ: fractiqꝫ ciueſ omneſ: cum terra mariqꝫ auxilia nequaquam ſperarent: pacem a genuenſibuſ petiere: ⁊ cartam ⁊ atramentum mittenteſ eaſ accepturi leges quaſi genuenſeſ impoſuiſſent. Genuenſeſ vero ſuperbia elati venetoſ reijciūt. niſi ſe ſuaqꝫ bona ac muliereſ traderent. Iā enim genuenſes vniuerſa cir cūquaqꝫ ceꝑāt caſtella. ⁊ īſtabāt iāiā vrbē īgredi. Sꝫ pͥncepſ ⁊ veneti oēſ genuēſiū reſpōſiſ moti: vltima deſperatiōe ducti: ad tuēdā priam tuēdaſqꝫ vxoreſ ⁊ liberoſ aīum aſſumūt: ⁊ ſtatī deductiſ an̄ fauceſ portuſ cathenis ferreiſ: poſitiſqꝫ leuibꝰ ac Scaphis quibuſcūqꝫ cū bōbardiſ ml̓tiſ:(eo.n. tūc bōbarde pͥmū a quoda theutonico īuēte fuer̄t.) poſt lōgā pugnaꝫ genuēſeſ repulere: ne vlteriꝰ ꝓgredi ī eoꝝ eſtuariaſ poſſēt. Interi āt Andreaſ īuictiſſimꝰ pͥncepſ dū acriter obſideret: ⁊ iā pene comeatu defice̓t. Bernabouē vicecomitē Calo Ioanem Cōſtātinopolitanum imperatorem amicoſ ſuoſ ſolicitat: vt Bernaboſ apd̓ genuā: ⁊ imꝑator apd̓ perā genuēſeſ belliſ laceſſerent. De venetiſ tn̄ certe actum erat: ſi genuēſeſ cauiſſēt comeatꝰ mari venetiſ importari. At genuenſeſ multiſ grauiſſimiſqꝫ belliſ impliciti tandem capta Iuſtinopoli incenſaqꝫ Pola: poſt ml̓taſ vtrinqꝫ dataſ ⁊ acceptaſ cedeſ yter qꝫ populuſ tam diutino bello feſſuſ. Aymone Sabaudienſium comite procurante: pax hͦ modo compoſita eſt: vt ſcilicet vngarie regi vſqꝫ ad decennium veneti ſingulo anno ſeptem milia aureorum perſoluerent: ea tamen lege: vt rex nullibi in Dalmacia Salem ſicri permitteret: vtqꝫ patriarche Aquilegienſi in Foro Iulio eadem maneret conditio que an te bellum fuerat. Ducibuſ autem venetorum ⁊ genuenſium iniunctum eſt: vt quiſqꝫ captiuoſ incolumeſ dimitteret: de preda vtrinqꝫ capta nulla mentio habita. Mandatu p̄terea eſt Patauino: vt ab obſidiōe Taruiſij recederet: vtqꝫ Arceſ ⁊ Turreſ in Stagniſ: ⁊ ad flu uiorum hoſtia excitataſ ſtatim demoliretur: Terminiqꝫ inter venetoſ ⁊ Patauinum poſiti

Anno .XIIII. Chiia Qūdi Liber Carcilꝰ.4. ſūt Quę pax octauo kl̓ſ Septēbriſ penultimo prīcipatꝰ ſui āno.ſ. izgi. ꝯfecta fuit: hiſ opti me geſtiſ Andreaſ hic ſecūdꝰ venetiaꝝ ꝯditor appellatꝰ ⁊ pr̄ie pr̄ perpulchre vocatꝰ ē. De niqꝫ plenꝰ dieꝝ bonorūqꝫ oꝑū plenior āno ſequēti quieuit ī pace: ſepl̓tuſqꝫ ī baſilica ſancti Stephani ordīſ nr̄i: cū tāto oīum gemitu: quāto vnꝙͣ ātea quiſqꝫ ſepultuſ ſit. ¶ Ducum genuēſium iterum prīcipium. Dn̄icꝰ fregoſuſ pͥmuſivt credimꝰ genuēſiū dux: hͦ an̄o ad īſtar venetoꝝ ꝯſenſu oīum creatꝰ: ducauit aniſ qͣſi 12. Nullibi poſt Carolū magnū īuenire potui: an genuēſeſ antea vſqꝫ nūc 1359 habuerit duceſ. Sed nec Iacobus de Uiragīe genuēſium ep̄uſ: qui Chronicaꝫ de genuēſi um geſtiſ vſqꝫ ad hoc tp̄ſ ꝑduxit vllam de ducibꝰ mētiōem facere videt̉: lꝫ noſ tꝑe Caroli magni ducē fuiſſe Ademaꝝ pͥmum genuēſeꝫ: qui mauroſ apud Corſicaꝫ fuderat: neqͣquā poſtea duceſ apud genuēſeſ creatoſ fuiſſe īuenimꝰ. Niſi hūc Dn̄icum fregoſum: queꝫ primū oīo fuiſſe credēdū eſt. Iſnāqꝫ magni ꝯſilij ⁊ aī preſtātiſ prīcepſ fuit. Qui Petri germani prefecti cōſilio ⁊ magnanimitate vſuſ vniuerſam Cypriorum īſulam vicepit dirripuitqꝫ ⁊ ſibi ſubegit: ac tributariā fecit. Petruſ.n. Cypri rex pro more regum cōuiuium ſo lēne ī Cypro īſtituerat: quod āniſ ſinguliſ facere cōſueuerat. In quo ⁊ genuēſium ac vene torum mercatorum iudices quoſ Bailiuoſ appellāt imitauerat. Inter quoſ magna de p̓o ri cōſenſu cōtētio eſſe cepit. Cumqꝫ rex ꝓpēſior venetiſ videretur: īdignati genuēſeſ: armiſ ſuam dignitatem ꝯſeruare ſtatuerūt: atqꝫ ita tectiſ ſub veſte gladijs ī regiam profecti ſunt. Quod ītelligētes veneti: regem adeūt: ⁊ eidem īſidiaſ paratas dicūt. Qui e veſtigio rem ī ueſtigare faciēſ: īuēti ſūt genuēſeſ cum armiſ ī regiam eſſe. Indignatuſ autem rex oēſ genuēſeſ rapi iuſſit: ⁊ per ſublimiorem palatij locum ī forum precipitari mādauit. ꝙ ⁊ factuꝫ eſt. Inde nō ꝯtētꝰ rex: oēſ ꝑ īſulam genuēſeſ comorāteſ perquiri ac necari iuſſit: ita vt vix vnꝰ ex tāta clade ſupereſſe permiſerit: qui rē geſtā ī pr̄iam renūciaret. Accepit tamē On̄icꝰ dux ac ſenatuſ paulopoſt atrociſſimaꝫ ſuorum ciuium īiuriam: qui ī vltiōeꝫ erectꝰ itra quadragīta dieſ potētiſſimam claſſem armauit: ⁊ ī Cyprum per fratrem ſuum Petrum miſit. Cuiuſ aduētuſ vno ⁊ eodem momēto viſuſ ⁊ audituſ eſt. Petruſ autem qui claſſi preerat expoſitiſ ī terram copijſ: mox Nicoſiam profectꝰ: vrbem male defēfam cepit: breuiqꝫ rege ac regīam: ⁊ vniuerſam īſulam ī poteſtatem ſuam redegit. Venetiſ primū īterfectiſ nepha di ꝯſilij auctoribꝰ: īgētiqꝫ ditatꝰ preda maiori cū gl̓ia: ⁊ breuiori tꝑe ꝙ ſperaret̉ domū cū re ge ⁊ regīa ac īnumerabilibꝰ captiuiſ redijt. Rex cū cōiuge pregnate ī turre capitiſ farri ali quādiu ſeruatuſ eſt: vbi regīa tādem peperit filiū quē Ianum appellauit. Tade venia regi data regnū tributariū fecit: ⁊ Famaguſtam nobiliſſimam ciuitatem de regno excerpta ge nuēſi ppl̓o applicauit: īdeqꝫ ꝯͣ venetoſ ſibi īfēſoſ duriſſimū ſuſcepit bellū: cū quibꝰ aliqn̄ co greſſuſ apud Antiatū a Nicholao piſano venetoꝝ prefecto fuſuſ fuit: ꝑꝑ ꝙ genuēſeſ indi gnati eū cū Petro fr̄e magr̄atū abrogarūt ⁊ ī carcerem ꝯiecerūt. Petruſ ⁊ Perinꝰ fr̄es Ugoniſ luſignani Cypri regꝭ filij: hoc āno pr̄e defūcto ī regnū ſucceſ ſerūt: ſꝫ ꝙͣtū regnauerīt īuenire nequiuimꝰ. Petruſ āt natu maior ſuſcepto rogno cuꝫ eſſet ljvir magnanimiſ ⁊ naualiſ belli ꝑitia doctꝰ: iſtructa nō modica claſſe accitiſ ī ſocietateꝫ ca thellāiſ ⁊ gallis ſuiſ Alexādriā Egypti vrbē p̄ſtāti aīo īuaſit: ⁊ ī vrbē īgreſſuſ mediam diripuit: ⁊ ꝙͣuiſ occurrētibꝰ maximiſ egyptioꝝ copijs fuge ſe ꝯmiſerit: īgētem tn̄ predaꝫ ⁊ di tiſſima ſpolia reportauit. Domūqꝫ reuerſuſ nō diu ſuperuixit: qꝛ a Perīo fr̄e īterfectꝰ eſt. Cū nll̓a ſct̄a ī regno reꝑiat̉ ſocietaſ. Sed nec ipſe parricida diu ī quiete ſtetit: nec ad parri cidium ei impune ceſſit: cum ꝑꝑ imprudētiam ſuā maximam diſcordiā īter genuēſeſ ⁊ venetoſ excitauerit. Duxerat eīm viuēte patre Bernabouiſ vicecomitiſ filiam vxorē: qua pBernaboſ cū. 22. triremibꝰ ī Cyprum honorifice miſit: quā idem rex īgēti gl̓ia excepit: ⁊ ī memoriā rei ⁊ ſolēnitatꝭ huiꝰ ſcemodi ī ſingul̓ āniſ ꝯuiuiū ſolēne facere d̓creuit. In quo ali qn̄ īuitatiſ geriuēſiū ⁊ venetoꝝ mercatoꝝ iudicibꝰ īgēſ calamitaſ eū obtigit. Quia genueſeſ ⁊ veneti cū vterqꝫ ī dexteram regiſ eo ī cōuiuio ſedere vellēt: maximꝰ repēte tumultꝰ ex ortꝰ eſt. Sed genuēſeſ a venetiſ de īſidijs apud regem/ vt premiſſum eſt īcuſati: oēſ per vni uerſam īſulam adeo enecari iuſſi ſūt: ⁊ vix vnuſ ſuperfuerit: qui rem geſtā renūciaret: ꝓpt̓ ꝙ a genuēſibꝰ īſula capta ⁊ direpta. Rex ipſe vna cū vxore ⁊ alijs īnumerabilibꝰ captiui ab ducti ſūt. Et rex ac regīa genue ꝑducti: ī turri capitiſ farri īcluſi: ibidē tādiu captiui fuerūt donec regīa puerulū peꝑit: quē Ianū ī facti memoriā appellauit. Tādē venia recepta ſe ⁊ regnū vniuerſū genuēſi ppl̓o tributariū fecit: ⁊ Famaguſtā īſuꝑ eidē ppl̓o ꝯceſſit. Reuerſui itaqꝫ domū rex Famaguſtā terra mariqꝫ oppugnare nō deſtitit: ſꝫ fruſtra qꝛ ab ijsqui in vrbe preſidio erat: accriter defēſa fuit.

Anno Mūdi Chri Papa. rio. 6570 1371 I
¶ Liber XIIII ¶ Caroluſ. 4. Merinꝰ Lulmaſ bergomēſiſ equeſtriſ ordiniſ dignitate īſignitꝰ ⁊ Hendene valliſ Brābane oppidi dn̄ſ: hiſ tꝑibꝰ Guelphoꝝ ⁊ Gibellinoꝝ vbiqꝫ ꝑſtrepētibꝰ belliſ celebrem ⁊ vulga tam ſue magnanimitatiſ experientiam dedit. Erat eīm robuſtiſſimꝰ(vt aiūt vir: ⁊ ad labo reſ tollerādoſ fortiſſimꝰ: ⁊ ad cogitādū ſimul ⁊ loquēdum idoneuſ: ⁊ ꝑꝑea a factiōe Guelpha ī agro bergomēſi dux ꝯͣ Gibellinoſ delectꝰ ē. Qui cū Guelphiſ tū brixiēſibꝰ tū bergomēſibꝰ ī caſtrū ſc̄i Laurētij valliſ Seriāe ſuperioriſ: quod ꝑ Gibellinoſ tenebat̉. duxit: obſi dēſqꝫ illud: venit Baldinꝰ ⁊ Honofriuſ ſuardi cū īgenti exercitu vngarorum ⁊ factiōiſ ſue ad ſūmā duoꝝ miliū ſexcētoꝝ: qui ad īuicē dimicāteſ: tāto eoſ ꝓfligauit īpetu vt coctati ber gomū cū ignominia ⁊ īcōmodo repetierīt: id eīꝫ idibꝰ maij āni. 1372. geſtum fuiſſe tradunt. Eāobrem elati Guelphi multas direptiōeſ ⁊ vaſtatiōeſ in agro bergomēſi Gibellinis dede re. Quoꝝ motuſ ꝯprimēdoſ Bernaboſ vicecomeſ: Ioānem de Liſcha ⁊ Iacobū de pijt carpenſem: Bergomēſem agrū cū exercitu miſit: quibꝰ ⁊ Ioāneſs de Iſeo mileſ cū octigetiſ viriſ auxilio affuit: qui apud Stecanū ꝯͣ Merinū eundem pugnateſ ⁊ ꝯfligenteſ poſt duraſ ⁊ atroceſ vtriuſqꝫ cedeſ ipſe lꝫ numero ⁊ viribꝰ hoſtes ſuperioreſ exiſterēt) nō īfelicē exitum reportauit: ſed regredi eoſ ꝯpulit. Eodēqꝫ āno qui fuit tertiuſ ⁊ octuageſimꝰ ſupra tredecieſcentum: quinto nonaſ Septembriſ Gibellini duce ꝯͣenono de Cropello. cuꝫ male pugnaſſent: in perniciem Merini caſtrum Hendene cum vniuerſa terra inflamauerunt: ⁊ eum prorſuſ euerterunt. Bernaboue deniqꝫ captiuato. Galeaciuſ dux cognita hominiſ virtute ⁊ magnanimitate eū ad ſe vocatū ſuū familiarē ꝯſtituēſ magniſ honoribꝰ ⁊ pereminētijs ac priuilegijſ extātibus honorauit: ac ꝓpter eiuſ beniuolētiam vniuerſam lul matē familiam ciuem bergomēſem ꝯſtituēſ: ſingulari priuilegio ab omni honere ciuilitatiſ exemit. Idip̄ꝫ ēt Ioānes archiep̄ſ ⁊ Mediolani dn̄ſ iādiu effecerat. Regoriuſ vndecimuſ papa: natiōe ēt lemonicēſiſ: Petruſ belfortiſ antea vocatuſ. ſc̄e Marie noue dyaconuſ cardīaliſ: hoc āno ī Auiniōe oīum ꝯſenſu: vrbano ſuf ¶fectuſ: ſedit āniſ. 8. Hic Alemētiſ ſexti nepoſ ex fratre fuit: vir ſane multe īnocentie ⁊ placabilitatiſ. Quibuſ ex virtutibuſ plurimum ab oībuſ dilectuſ fuit. Qui inito pōtificatu ſtatim legatum ī Italiam miſit: vt reſ eccleſiaſticaſ recēſeret. Inita autem cum Ber na boue vicecomite pace: omnia ī perturbatiōe fuere:(erant enim oēſ preter venetoſ vicecomitibuſ inimici) propter ꝙ multa mala īſurrexerūt. Cum autem Gregoriuſ ea mala q̄ ī Italia gerebantur ſue abſente aſcriberet: de reditu ſuo ī italiam cogitare cepit. Mouerat etiam eum cuiuſdam etiam pōtificiſ verba. Cui cum Gregoriuſ quadā ꝯfidētia familiari diceret. Quare ad eccl̓iam tuam epiſcope nō vadiſ? Ille ītrepiduſ rn̄dit. Cur īquit ſumme pōtifex ceteriſ exēplū daturꝰ: tuum epiſcopatum tuaqꝫ eccleſiā Romanā nō repetiſ? Quibꝰ verbiſ pōtifex motꝰ. Statim ī Rhodano fluuio paratiſ vna ⁊ vigīti triremibꝰ: aliam reꝫ ſimalāſ: profectiōem aggreſſuſ: Genuam primo: deīde Cornetum: ac poſtremo Romā ter reſtri itinere Ianuario mēſe peruenit. āno.ſ. 1376. pōtificatuſ vero ſui āno ſexto: migratio niſ autem Romane eccleſie in gallijs ſeptuageſimo. Quo autem apparatū: quāqꝫ incredi bili Romani populi letitia ſuſceptuſ fuerit: nō attinet dicere. Oīa quippe in vrbe regia ſuc īdigebāt aduētu: Benia ⁊ Baſilice ac priuata edificia ruinā vbiqꝫ minabāt̉: que ipſe magna ex parte reſtituit. Nō dico de moribuſ ⁊ vrbanitatibuſ vbiqꝫ labefactatiſ. Urſ.n. que olim vniuerſum mūdū ad vrbanitatē redegerat: abſēte pōtifice: ad maximā moꝝ ruſticita tem ꝑuenerat. Collocata itaqꝫ ī vrbe romana ſede. Gregoriꝰ ſicut bonū decebat paſtoreꝫ: oīa circūſpicere cepit. De medelaqꝫ vulneribꝰ īferēda cogitāſ: pacē per neceſſariā ꝑ legatoſ ab oībꝰ expetere ⁊ īter oēſ ꝯponere cepit. veꝝ florētini potificiſ potētiam ſuſpectam haben teſ: eiꝰ pacem reiecere: ⁊ nullū iniurie genꝰ p̄termiſere: ꝙ ī pōtificem trāſferri poſſet. Quibꝰ maliſ motuſ pōtifex florētiniſ anathemate notatiſ oīa īterdixit. Sed florētini oīa cōtēpſere: ⁊ ſacerdoteſ ī vrbe cōtra iuſ faſqꝫ celebrare coegerūt. Tum vero pontifex a precibuſ ad arma cōuerſuſ: cōciliatiſ priuſ oībuſ alijſ: cōtra florētinoſ bellum mouit. Tādē vero cū oīa accurate egiſſet: que ad pontificem pertinerent: octauo pontificatuſ ſui anno quinto kalendaſ Apriliſ intollerabili dolore veſice migrauit ad dominū: ⁊ apud ſanctam Mari am vie noue nouo ſepulchro cum ingenti omnium gemitu ⁊ luctu ſepultuſ eſt. Eadem ho ra mortiſ ſue igniſ accenſuſ eſt. in palatio Auiniōiēſi: nec extingui potuit: quoaduſque due parteſ exuſte ſint. Quo autem auctore fuerit incenſum ignoratur. Eo autem ſublato maximum ſciſma: ⁊ ingenſ patrum calamitaſ atqꝫ diſcordia: qualiſ nō fuit ab initio pontificatus ſubſecuta eſt. ¶ Ari belo excellenteſ.

.XIIII. Liber Carqlꝰ.4. Lucianꝰ auria patriciꝰ genuēſiſs nobiliſſimꝰ: hiſ tꝑihꝰ etate florēſ: ac aī ⁊ corporiſ viribꝰ p̄ſtāſ p̄fectꝰ claſſiſ genuēſiū electꝰ: velut alter Claudiꝰ Parcellus magna dedit virtutiſ documē ta. Iſ eīm p̄ſtātiſſimꝰ īꝑator: cū didiceſſet Uenetoſ piſano duce quinqꝫ triremeſ genuēſium ī Romano littore ad Antij portū captiuaſſe: ⁊ ob hoc genuēſeſ Dn̄icū fregoſiū ducem ſuū cū fr̄e ſuo ī carcerē īcluſiſſe: duaꝝ ⁊ viginti triremiū claſſe ꝯꝑata: ſtatim Iaderā vrbeꝫ ꝑuenit: ⁊ īfinita ꝓpemodū dāna venetiſ pͥmo ītulit. Inde ī polēti portu delatꝰ: ibi venetam claſſem ſedētē īpetijt: ī qͣ erāt vna ⁊ vigīti triremeſ: pugnauitqꝫ cū piſano claſſiſ p̄fecto quē tādē vicit: ⁊ decē ⁊ octo triremeſ eidē abſtulit. Que victoria dū ꝓpemodū ꝯſumata eſſet: ⁊ eā aꝑte videre Lucianꝰ vellet: caſidē ſibi eleuāſ: lācea ſauciꝰ īterijt. vtrāqꝫ tn̄ claſſeꝫ ⁊ victri cē ⁊ victā ī iaderā genuēſeſ preter remigeſ perduxerūt: ī eo āt prelio duo milia venetoꝝ ca ptiuarūt: preter eoſ quoſ mare abſorbuit. Petruſ ⁊ ipſe Aurea: ꝑ hocip̄m tp̄ſ virtute aī Luciano nō īferior maxīo ī precio apud genu enſeſ extitit: quāobre admiratꝰ claſſiſ Luciano ſuffectꝰ ē. Qui tāꝙͣ Hānibal penuſ tāto ce teriſ ducibꝰ prudētia preſtare viſuſ ē: quāto ppl̓uſ venetꝰ ꝯctas maritimaſ gēteſ potētia an teibat: hic eīꝫ mortuo Luciāo predicto: nouē triremibꝰ ⁊ trigīta barchiſ claſſi additiſ: ſtat ad Iaderā venit: ⁊ īde cū ſexaginta triremibꝰ ⁊ totidē alijs nauigijſ ī portū venetū ducenſ Gradū: Comaclū. Ruinū: ⁊ Carpulaſ vi cepit ⁊ īcēdit. Et cū didiceſſet venetoſ cathenaſ portui ſuo addidiſſe. Clugiā ſe ꝯtulit: quā egregie munitā atqꝫ defenſam tādē vi cepit. In qua ſex milia clugiēſiū ⁊ venetoꝝ īterfecit pudicitia mulieꝝ/ velut alter Marcellꝰ) optime ẜuata: ī ea ēt nonigētoſ quinqͣgīta ex hoſtibꝰ cepit: ⁊ eoſ Iaderā miſit. Inde Bebaſ caput Aggeriſ: vicū ſc̄i Lazari. Mathemaucū delatꝰ igni oīa cremauit: ⁊ Laurētꝭ ēt multꝭ oppu gnatiōibꝰ potitꝰ ē: ⁊ īde pupillā vicū petijt tribꝰ milibꝰ ab vrbe diſtātē: vt Uenetiaſ īuadet: quā ⁊ obtinuiſſet lꝫ ml̓tiſ bōbardiſ īpulſuſ fuerit) ſi eiꝰ triremeſ ⁊ barce ī canali agi potuiſ ſent: vnū ꝙ de īprudētia tātꝰ vir reprehēdi potuit: ꝙ maximū ꝓ modico obmiſit. Si eīꝫ clu giā dimiſiſſet ⁊ mare a comeatibꝰ venetiſ clauſiſſet: de venetiſ certe victoriā reportaſſet. ſꝫ dū clugiā captā cōmunire ītēdit a venetꝭ ibidē clauſuſ: tādē cū ſuoſ ꝯͣ cenū venetoꝝ p̄fectu p̄liāteſ iuuare āniteret̉ bōbarde ictu ꝑcuſſuſ vitā euomit. Quo mortuo ꝯſternati ſui ī ſuaſ naueſ ignē appoſuerūt. Caroluſ zenuſ vir īter venetoſ nō ſolū etatiſ ſue: ſꝫ ⁊ pͥoꝝ tēpoꝝ lr̄iſ ornatiſſimꝰ: hiſdē tꝑibꝰ iter venetoſ rebꝰ bello geſtiſ ita claruſ fuit: vt alter camilluſ merito ab eiſdeꝫ appellari poſ ſit: quādoquidē ī hoc clugiēſi bello: ꝙ genuēſeſ cū venetiſ difficillimū ac periculoſiſſimuꝫ geſſere: hic eīm pͥmo īpetu(cū vireſ Petri Aurie ſuſtinere nō poſſet) ī oriētaleꝫ genue ripariā delatꝰ ī vltionē genuēſiū oīa ferro ⁊ igne vaſtauit. Inde ī Alexādriā adnauigāſ nauem genuēſem ex Alexādria redeūtē ⁊ fugientē ī cretenſi portu cepit. Cuiꝰ mercemonia trecēta milia aureoꝝ valebāt. Qua re audita veneti eū cū magno fauore reuocarūt: quo redeū te veneti clugiam īuadere ſtatuerūt: ⁊ duaſ naueſ ī portū clugiēſi ſtatim dimiſerūt. Genuē ſeſ tn̄ oēm preſidiū venetoꝝ cepiſſent: niſi hic preſtatiſſimꝰ vir affuiſſet: qui multiſ ꝯfoſſuſ vulneribꝰ eoſ repulit. Nec tn̄ ēt ipſe genuēſes ſuꝑaſſet: lꝫ maximū ⁊ accerrimū ꝯmiſerit p̄li uꝫ: niſi petrꝰ auria prefectꝰ ictū bō barde īterijſſet. Sꝫ eo mortuo genuēſeſ pedē referre ceperūt: ac ſic victoria Ieno ꝯceſſa eſt. Innumerabileſ eīm genuēſiū eo ī prelio capti dimerſi ſūt. Eo cōfecto bello ēt Bucicardū regiſ frācoꝝ naualiſ exercitꝰ ſuppremū ducē: duꝫ opeꝫ Patauino pͥncipi afferre cuperet: p̄lio īgenti glorioſiſſimoqꝫ ſuꝑauit: que oīa a Leonardo aretino ⁊ alijs oratoribꝰ copioſiſſime ſcripto mādata ſūt. Nicholaū ēt piſaneū patriciuꝫ venetū: viꝝ bello ſciētiſſimū: cū predictiſ floruiſſe ꝯſtat: qui poſtꝙͣ multa ſtrenue geſſiſſet cū apud Polam aliqn̄ male pugnaſſet a venetiſ abrogatuſ ī carcerem cōiectuſ fuit. Sed veneti a genuēſibꝰ oīo apud clugiā ſuꝑati ⁊ aīo ꝯſternati: cum nulla ſalutiſ ſpeſ eēt: pacē expoſtulātes eaſ accepturi legeſ: quaſ Petrꝰ auria victor daret: ſtatim clamor īcerto auctore ī ſenatu auditꝰ ē. Ueneti ī Aria vnicū piſaneū ꝯͣ genuēſeſ hētiſ victorē: qui eoſ vincē noſſet. Quo clamore audito e veſtigio dux cū ſenatu ī carcereꝫ de ſcēdēſ. Uictorē ē carcere eduxit: ⁊ apprehēſa eiꝰ manu bello maritimo p̄fecit. Cuiꝰ auxilio ⁊ prudētia reſ veneta ſeruata eſt. Albricꝰ Cunij Romādiole oppidi comeſ: vir domi nobiliſſimꝰ: ⁊ t̓reſtriſ belli īſigniſſimꝰ im ꝑator: hiſdē tꝑibꝰ fato quodā ī re militari fec̄ mutatiōeꝫ. Suꝑioribꝰ eīꝫ tꝑibꝰ itali oēſ arma ferre ⁊ tractare īſueti per equiteſ externoſ mercede ꝯductoſ bella geri per Italia cōſueue rat: ſꝫ hic īgenio ſuo noſtroſ bella gerere optime docuit: quibꝰ ſe deincepſ Itali ab inteſtīo ⁊ externo hoſte tutati ſunt: hūc auteꝫ primum Bernaboſ vicecomeſ armauit: qui externo
Anno Chri Oūdi

Anno Mūdi Chri
150 XIIII ¶ Liber Caroluſ. 4. militi ſepe ꝯgreſſus ſuꝑior victorqꝫ euaſit. Et vniuerſā gētē externā: qͣ vicecomiti ẜuire cō ſueuerat breui lōbardia expulit. Bernaboue deīde a nepote vt īfra dicemꝰ) ī carce̓ cōiecto: Albricuſ ſtipēdio dimiſſuſ: italiſ oībꝰ qui arma ferre ꝯceperāt ſeſe ducē exhibuit. Qui tātā militū copia ſub vex illo ſc̄i Georgij repēte coegit: vt ⁊ Britoneſ: Theutonicoſ. Anglicoſqꝫ qui(a noſtriſ mercēde ꝯducti) ꝓuinciaſ nr̄aſ ſepe euertere: diripere ⁊ īfeſtare ꝯſueuerant Italia expulerit. Fuiſſe eīꝫ ferūt quadraginta equitū milia externoſ: quoſ Albricꝰ cū duo decim milibꝰ cōgregatiſ expulerat. Inſtitutiōi āt huiuſmōi militie Albricꝰ hic addidit no uū ornamētum: ꝙ vbi vſqꝫ ī preſenſ tp̄ſ: thoraceſ: ocreaſ: brachialiaqꝫ ex corio militeſ īduebant: ipſe ferro ⁊ callibe totum armari hoīem pͥmum docuit. Huiuſ. n. Albrici ductu auſpi cijſqꝫ ⁊ diſciplina militari ſecuti ſunt Bratiuſ mōtonuſ Albrico domeſticuſ. Sphorcia cū Laurētio attēdulo: Pauluſ vrſinꝰ: Poſtarda forliuienſiſ: Tartaliaqꝫ lauellēſit: ⁊ Thoma ſinꝰ cribelluſ mediolanēſiſ: ⁊ alij complurimi. Externis Italia pulſiſ ⁊ Galeacio vicecomi te primo duce defūcto. Albricuſ a Ladiſlao rege ī regnū vocatꝰ: magnuſ comeſtabil̓ ab eo creatꝰ ē. Et Neapolim ſtatim mouēſ vrbē diu oppugnauit: quā tādē magno īpetu captaꝫ ī Ladiſlai ptātem redegit. Qua victoria territi reliqui r̄gni pͥncipeſ: ciuitates ſuaſ ī regꝭ de ditiōem deduxere. Huic āt īuictiſſimo īꝑatori dicere auſim. Italoſ pluſ debere quā oībuſ ducibus qui ante ⁊ poſt eum fuere. Robertꝰ cardīalis Gebbenēſiſ: hiſ tꝑibꝰ lr̄iſ ⁊ aī virtute apud Gregoriū pōtificē in p̄cio fuit Quē quidē cū ſex milibꝰ Britānoꝝ equitū ī italiā legatū miſit: qui ꝑ Taurioſ ingreſſuſ: ad Bononie portaſ ꝯſedit: nō tn̄ agrū vaſtare ꝑmittēſ: nihil ꝓficiēſ: cū florētini Rhodulphum Uaraneū cū copijs ad bononiēſeſ miſiſſent: legatꝰ deniqꝫ ī Ceſenā ī Hiberna ꝯceſſit. In qua vrbe Ceſenateſ poſt aliquot tp̄ſ ī tumultū excitati ſexcētoſ Britoneſ īterfecere: ⁊ cete roſ vrbe eiecerūt. Sꝫ legatꝰ ꝑ arce eoſ ītroduxit ad iniuriā vindicādā. Qui cedibꝰ ac rapi niſ oīa fedāteſ: ſoliſ ſpecioſiſ feminiſ ad libidinē retētiſ: reliquā multitudinē ꝯuicio affectā detur bauere. Foroliuiēſeſ āt ad pͥma libertatiſ ſigna ꝑ florētinoſ oſtēſa. Sinibaldū: Cecū Pinū: Ioānē. Thebaldūqꝫ Ordelaphoſ a Pelagura legato pulſoſ ī dn̄ium vocarūt. hunc Robertum cardinalē: poſtea mortuo Gregorio pōtifice: octo cardinaleſ ī ſciſmate ꝯͣ vrbanuꝫ ſextū elegerūt: ⁊ Clemētem ſeptimum appellauerūt. ¶ Uiri diſcipliniſ excellēteſ. i24 Ioānes Bocatiꝰ de certaldo natiōe florētinꝰ: poeta ⁊ phūſ atqꝫ Aſtronomꝰ: nec ⁊ ameni īge nij latina pr̄iaqꝫ līgua ī ſcribēdo celeberrimꝰ: hͦ āno cū qͣdragintaduoſ ānoſ natꝰ eēt e uita migrauit. Qui ⁊ īfraſcriptoſ edidit libroſ. Quorum principiuꝫ eſt. Si ſatiſ ex relatiſ. De Genealogia deorum libroſ 14 libruꝫ i De mulieribus clariſ Pridie mulierum egregia. Exquirēti mihi quid ex labore. libruꝫ i De viriſ illuſtribuſ Surexeram equidē feſſuſ. De mōtibuſ libruꝫ i Poſtꝙͣ de montibuſ ⁊ ortu eorum. De fontibuſ librū i Figmento poetico traditum eſt. De fluminibꝰ libruꝫ i De ſtagniſ ⁊ paludibuſ libruꝫ i Et ſi nōnūꝙͣ e ſtagniſ. Modica laboris aſſumpti. De nominibus mariſ libruꝫ i Tindare nō ſatiuſ fuerat. Bucholicorum verſibuſ libruꝫ i Belloꝝ opuſ egregiū pōtificū Romanoꝝ geſta ꝯtinēſ: ⁊ Sciſmatū bellorūqꝫ p̄cipue eoruꝫ que fuerūt ī italia. De rebelliōe terraꝝ eccl̓ie. De belliſ florētinoꝝ cū duce mediolanēſiuꝫ ⁊ cū Aragonū r̄ge. De Tartaroꝝ victoria ꝯͣ turcoſ. De victorijs Sigiſmūdi ꝯͣ turcoſ. De hereſibꝰ Bohemoꝝ. De captiōe ꝯſtātinopoliſ: ⁊ alijs circa materiā turcoꝝ. Uenacula āt lingua multi extāt libri iociſ ⁊ vanitatibus pleni: ſꝫ ſn̄iaꝝ ſucco ac meliflua ſuauitate v̓boꝝ ſonatiū repleti: vtpote liber cētū nouoꝝ ⁊ Corbatiꝰ ac Philoſtratuſ. Ioānes de Rupeſſia minoꝝ ordīſ theologuſ īſigniſ: tēpeſtate hac p̄ter ea que ī ſn̄iaꝝ libroſ accurate ⁊ docte ſcripſit: ī carcerem truſuſ: multa de futuriſ ꝯpoſuit. De duobꝰ videlicꝫ an thechriſtiſ: ⁊ de eccl̓ie ꝯculcatiōe: ⁊ de cōuerſiōe oīum gētiū ad fidē catholicā ⁊ alia multa que ī Ianuiſ eſſe affirmabat: ⁊ hec a dn̄o nr̄o Ieſu Chro ſibi reuelata fuiſſe ꝯteſtabatur. Que nō mō euenere: ſꝫ oppoſitū ī oībꝰ fuiſſe ꝯſtat: huiuſmodi ꝓnoſticāteſ ml̓ti ab initio de cepti fuere: quibꝰ ſatiuſ fuiſſet ſilere ꝙͣ talia temere loqui. Petruſ thomaſ pr̄iarcha cōſtātinopolitanꝰ: ordīſ carmelitaꝝ doctor celeber: hiſ tꝑibꝰ apud Famaguſtā Cypri vrbē: poſt multoꝝ libroꝝ editionē: ac multoꝝ(vt aiūt) miraculoꝝ celebritatem: plenꝰ dieꝝ migrauit ad dn̄m. Simonē de Caſſia ordiniſ eremitaꝝ: diui Aug. doctorē ⁊ egregiū p̄dicatorē: ꝑ id tp̄ſ tanꝙͣ

Anno ¶L iber XIIII. Chri Oūdi Caroluſ quartꝰ medicinalē caſſiam languēti aīe ad vite ītegritatē refrigerio affuiſſe tradūt; Qui vt verui Euāgeliſtaꝝ ītrepſ ⁊ chriſti ieſu veruſ imitator oīa ip̄iuſ ſaluatoris geſta in ordinē colligeni ī quideciꝫ libros diuiſit: quoſ de doctrīa chriſtiana ītitulauit. ſed ⁊ aliū libꝝ de doctrīa chriſtiana. De patiētia De ſymboli expōue. De ſpeculo cruciſ. De diſciplīa ſpūalium opuſcta miro ordīe colegit. Epl̓as quoqꝫ edidit pl̓imas documēta ſaluberrīa ſonāteſ. Hic Floretie ꝙͣmaxīe ſpiritu ꝓphie maxīo in p̄cio fuit. vbi ēt monaſteriū ſui ordīſ monialiū a ſolo edifi cauit. quaſ ſua doctrīa exēplo cōuertit. Ludouicuſ ⁊ Frāciſcuſ Guidōiſ Gōzage filij: hoc āno cū Ugolotū eoꝝ fratrē natu maiore 1376 ob cupiditate affectati regni octauo die decēbriſ īterfeciſſent Mantue dn̄ium ſibi aſſupſe runt. Sꝫ paulopoſt Ludouico defuncto: Frāciſcusſ ſoluſ regnauit: qui apud Ioanegaleaci um vicecomitem Ducē diu militariſ. p̄clara faciora ꝯͣ florētinoſgeſſit. Mortuo deide Ha leacio feduſ cū venetꝭ ꝯͣ Franciſcū īiens ab eiſdē copiaꝝ ſuaꝝ dux electꝰ ē. Qui pͥmo Vero nam deinde Patauium Uenetiſ acquiſiuit. Antoniuſ ⁊ Bartholomeꝰ Scaligeri Segnorij naͣles filij. hoc āno decīanona die decēbriſ. pre defuncto ⁊ ſequēti die Alberto eiuſdem Segnorij fratre ex veneno dato apud peſche riam oppidum) morte ſb̓lato. Uerone ⁊ Uīcētie pͥncipatū ſumpſerunt. Uerum cū quinqꝫ aniſ eque regnaſſent. Antoniuſ Bartholomeū īterfecit quia nulla ſancta ſocietaſ reperit ī regno. Sed nec cruentꝰ frater diu in regno quietē hr̄e potuit. nec ei parricidiū īpune ceſſit. Quia paulopoſt frāciſcuſ carrariēſiſ ſenior eidem bellū ītulit. queꝫ cuꝫ multiſ īcōmodiſ ꝑturbaſſet. ſꝫ nec euꝫ ſuperare poſſet Galeaciuꝫ vicecomiteꝫ ducē ī euꝫ cocitauit. queꝫ tādē ſuꝑatuꝫ ⁊ fuſuꝫ vrbibꝰ eiecit. ⁊ ipſas Ueronā ⁊ Uīcentiā vrbeſ īſignes mediolanenſi īpe rio aggregauit. Ac ſic Antoniꝰ hic parricida regno pulſuſ: vaguſ ⁊ ꝓfugus more Cayn pͥ mo homīcida dei iudicio debitaſ penas luit: Ac ſic ſcaligeroꝝ regnum ꝙ ſeptuaginta ⁊ eo āpliuſ ānoſ cuꝫ ſummo ſplēdore perdurauit ob variaſ eoꝝ diuiſiōes ī Antonio iſto Spu rio cōſuptū ē. Hec.n. familia quādoqꝫ preter Ueronā ſui regni pͥncipiuꝫ: ēt Cremonam: Parma: Lūchaꝫ: Regiū: Uīcētiā: Patauiū: Feltrū ⁊ Taruiſiū tenuerūt. Et cū eſſēt potē tiſſimi: Gōzaga familiā(eiectiſ bonacoſſiſ paſſeriniſ) ī dn̄io Mātue collocauerunt. Rbanuſ ſextꝰ: papa: natiōe Neapolitanꝰ. Gregorio defūcto: hͦ āno ex Barēſi archiepo pōtifex creatuſ ſedit āniſ. ii. ⁊ mē.. Uir quidem calliduſ ⁊ iniuriaruꝫ me Papa. rii. imor ac vindex: qui ſuſcepto pōtificatū vt par erat) nō pacē inter chriſtianoſ cōponere ītēdit: ſed magiſ cardinaliū ⁊ Ioāne regīe iniuriaſ vlciſci conatuſ ē: ꝑꝑ ꝙ florētioſ ana 1378 6577 themate notatoſ: vt ī ſuā deduceret ſētētiā abſoluit. Qui Ioāneꝫ Haucuth copiaꝝ ſuaruꝫ Ducē Neapolī ꝯͣ Ioānā miſere: Hic cū natura īquietꝰ ⁊ īhumanꝰ eēt: apd̓ Nuceria quoſ dā cardinaleſ creāſ: ſeptē ex veteribꝰ in carcerē cōiecit: dicēſ eoſ ꝯͣ ipſū ꝓ antipapa Clemete ꝯiuraſſe: e quibꝰ quinqꝫ cū Genuā ꝓfectuſ eēt demerſit in mare: eo eniꝫ ob timoreꝫ La roli Apulie regiſ cōceſſerat: hoīem certe ob minuſ iuſte poſtulata ad iracudia ꝯͣ eū ꝯpulerat. Cūqꝫ ibidē vſqꝫ ad Caroli obituꝫ ꝑ ānū permāſiſſet: Tādē Romā reuerſus eſt: Ibiqꝫ ꝯſirmatiſ eccleſie ciuitatibꝰ: inde Neapoliꝫ acceſſit: vbi ⁊ Ladiſlaū Caroli puerū ac Ioannā eius ſororē a paterna hereditate deturbare ānixuſ ē. Sꝫ re īfecta Roma redieſ: cum magno apparatū ⁊ honore exceptꝰ ē: vbi ad quaſdā inſidias deuitādaſ: noueꝫ ⁊. xx. cardialeſ vna die creauit: in quibus maior parſ Neapolitanoꝝ fuit: treſ vero Romani fuerunt: Quibuſ creatiſ: paucis ſuꝑuixit diebꝰ: mortuꝰ āt Rome in baſilica beati Petri ſepellit: pau ciſeū tāꝙͣ ruſticum ⁊ in exorabilem flentibuſ. Sciſma ſecūdū ſupra vigeſimū oīuꝫ peſſimū ⁊ ſcādaloſiſſimū qd̓ ꝑ nouē ⁊ trigīta anoſ dura uit: hͦ āno mortuo Gregorio pōtifice īitiū ſūpſit. Mortuo. n. Gregorio ⁊ eiꝰ exequijs ex mo re celebratiſ clerꝰ ppl̓uſqꝫ rō. Cardīaleſ rogarūt vt romanū pōtificē aūt italicū deligere dignarēt̉ qui eccleſiā romanā remqꝫ eiꝰ publicā ītegre gubernaret. Al̓r de chriſtiano noīe actū eē. Ideo italicū requirebāt: ne ſi galluſ deligeret̉: ⁊ Romana curia traſmigrar cōtigeret Ro. reſpū. ꝑiclitaret̉. Quibꝰ cardīaleſ ꝑbenigne reſpōderūt: ſe pro poſſe eoꝝ votiſ obte ꝑaturoſ. Irētqꝫ: ⁊ bono aīo eēt. Aīaduertēteſ igit̉ pr̄eſ Ro. ppl̓m precipitē ⁊ īcōſideratū expaueſcere ceperūt. Erat tamen in curia Bartholomeꝰ quidā Barēſiſ archiep̄ſ: vir calli duſ ⁊ ꝯſilio ꝓmptꝰ: quē pr̄eſ ꝯſuluere: qd̓ hac ī re facto opuſ eſſet: vt Ro. eccl̓ia in Galliaſ traſmigrare poſſet. Iſqꝫ vnū hoc eſſe remediū reſpōdit dicenſ vt vnuſ noīe tātuꝫ: ⁊ aliꝰ re ⁊ facto deligat: qui poſtea ſublato ꝑiculo īnouet̉: cuiuſ ꝯſilio acquieuere: Intrāteſ itaqꝫ preſ cōclaue ip̄m Bartholomeuꝫ Barenſem archiep̄m ſolūmō ad delimendoſ Romāoſ d̓lige re ſtatuerūt. vt poſtmōꝫ ī tutiori loco aliū ſubrogarent. At vero vnꝰ cardinalium ex gente

Anno .XIIII. Oudi Eha ¶Liber Carolꝰ 4 Urſina: qui ad pōtificatū aſpirabat. nec vllū p̄ter ſe eo faſtigio dignū cr̄debat: Ab exͣ gallū pōtificē electū romāis ſtatī īſinuauit. Qd̓ cū vulguſ p̄ſtolāſ audiſſꝫ. Cōclaue eueſtigio ml̓to tumultū effregit. miniſqꝫ ac terroribꝰ pr̄eſ cōcuſſit. At cū didiciſſent italicū.ſ. Barenſe crea tū cōquieuit. Leonardꝰ aūt Aretinꝰ in fine octaui libri ſuarū hiſtoriaꝝ refert ꝙ cū in cōcla ui pr̄es de ſucceſſore deligēdo cogitarēt. Inſurgēſ Ro. plebſ: nulliſ certi hoīs īpulſu: ſꝫ ſuo īpetu ꝑmota romanū pōtificē ex ciuibꝰ Ro. vel ſaltē italiciſ creari deber̄ clamabat. hec dicta poſtulataqꝫ cū nō rōni īconſona videret̉: audit̉ tumultꝰ: creſcēſqꝫ multitudo ad vſqꝫ cōclaue ꝑuenit: Pr̄eſtimore cōcuſſi: vt ppl̓o morē gererēt: Bartholameū Barenſē archiep̄m pa tria Neapolitanū exͣ collegiū cardīaliū pōtificē creauerūt. Urbanūqꝫ ſextū appellauerūt quē poſteris diebꝰ ceſſāte ia metu: Romani vt pōtiſicē venerari ꝑſuaſerūt: ⁊ vt de more pͥncipibꝰ ꝑ orbē cardīaleſ ꝑ lr̄aſ ſollēneſ id īſinuare dignarent̉. Erat quippe Urbanꝰ vt dixiuſ na ruſticꝰ: īgratuſ: īquietuſ: ⁊ īexorabiliſ: ⁊ ꝑꝑea oīa ſubſecuta ſūt mala ⁊ ſciſmata. Et cū pre ter ſpem ad tāte dignitatiſ faſtigiū euectuſ fuiſſet: ītolerabiliſ oībuſ videbat̉: cuiꝰ īhumāitaſ īduxit pr̄eſ aliorſū aſpice̓. Itaqꝫ īterſe clāculū de hac electōe ꝯqueſti: cū ⁊ mētū ⁊ ppl̓i Ro. violentiā īcuſarēt: diſſimulata ad tp̄ſ īdignitate. cū bona pōtific venia Anagnam petierunt deniqꝫ breui fundo ſtrāſfugierūt. Ibiqꝫ Ioāne regīe ſecuritate cōfiſi: octo cardīaleſ aliuꝫ pōtificem elegerūt. Robertū cardīaleꝫ Gebenēſem: qui antea/ vt dictū ē legatꝰ ī italia fuerat. Cui ⁊ ſeptīo clemēti īdita ē appellatio: hac ſic ꝑ orbē lr̄is diſſemināt: hāc verā eſſe electi onē. Clemētemqꝫ veꝝ ⁊ īdubitatū chr̄i vicariū. vbi vera fuerūt ſuffragia: qꝛ coacti a ppl̓o ro. italicū potiꝰ ꝙ gallicū delegē. Et hic magna diſcordia magnūqꝫ ſciſma ī eccl̓ia dei oriri cepit: vt duo in ea dicerētur capita. Urbano pͥncipū chr̄ianoꝝ ꝑſ: ⁊ ꝑſ Clemēti faue̓ cepit. Italia eīm: Germania: ⁊ pauonia Urbano. Clemēti ẜo Gallia: hyſpania: ⁊ cathelonia: ac Britānia adheſit: Cardīales aūt Galli multaſ villaſ: vrbeſ ⁊ oppida diriꝑe ⁊ occupar̄ ceꝑūt ꝯͣ Urbanū: ⁊ nō mō hac in re diſputare: ſꝫ armiſ ⁊ cedibꝰ cōtendere ac diſceptare ceperunt Clemēſ v̓o poſt multas dataſacceptaſqꝫ cladeſ: ī Galliaſ cū ſua curia ꝓfectꝰ ē: vbi apud Aui nionem vt pōtificum moriſerat ſedē cōſtituēſ: vt veruſ pōtifex a Galliſ oībuſ veneratꝰ eſt. ſe ditqꝫ anniſ. 15. Inciſlaus Caroli īꝑatoriſ filiuſ. tertiuſ ⁊ vigeſimꝰ germanoꝝ īꝑator: hͦ āno pr̄e de v fūcto: cū iā vna cū pre īꝑaſſet āniſ octo ſoluſ poſt pr̄em cōfirmatꝰ: īꝑauit āniſ. 22. ꝙͣ 87 8 1379 uiſ imꝑij bn̄dictionē a ppͣ nūqͣ obtīuerit: Totū eīm vite ſue tp̄ſ ī extrema germāia Uīciſlauſ ī occio ⁊ libidībuſ cōſumpſit. ꝑꝑ qd̓ ab electoribꝰ tandē īperio depoſituſ ē. Catherina Senaꝝ ethrurie vrbiſ oriūda: p̄dicatoꝝ tertij ordīſ virgo ſc̄tiſſima ac p̄clariſſi ma: hͦ āno etatꝭ ſue. 32º Rome(multiſ patratꝭ miracul̓ ⁊ ſpū ꝓphetie admōm illuſtrata) vite ſue finē fecit. Cuiꝰ ſcīſſimū corpꝰī Baſilica de la Mierua ordīſ p̄dicatoꝝ maxīa cum ppl̓i frequētia delatuꝫ ibidē cuꝫ celebri veneratōe tumulat̉. Quā ſcīſſimā v̓gineꝫ poſtmōꝫ Piu 2ꝰ p̄pͣ. āno ſalutiſ nr̄e. 14ª o. calēdis maij in ſcāꝝ v̓ginuꝫ nūero merito aggregauit. Que qͣn te ſactitatiſ: ꝙͣteqꝫ v̓tutꝭ fuerit: idē pōtifex memorabili relatu ꝓſecutuſ eſt. Carolꝰ regio gn̄e: a Carolo illo qui Māphredū Apullie rege ſuꝑauit exortꝰ: hͦ āno ab Ur̄ bano pōtifice ī italiā ꝯͣ Ioānaꝫ regiam vocatꝰ. Ex vngaria cū octo milibuſ equitum venit Urbanuſ.n. īdignabat̉ regīe: eo ꝙ Clemēti antipape faueret. ⁊ ꝙ Ludouicū Andeganēſem francoꝝ quondā regiſ filiū ad ſucceſſionē regni ī filiū adoptaſſe ferebat̉. Et ꝑꝑea hūc Carolū viruꝫ clariſſimuꝫ iā diu ī Taruiſino bello cognitū qui magnaſ copiaſ aduerſuſ venetoſ ductabat ex vngaria vocauit. Qui ex vngaria deſcēdenſtādem in Aretinoſ ꝑuenit ⁊ eā vrbē Guelphoꝝ ⁊ gibellīoꝝ diſcidio agitatā: in deditōeꝫ accepit. Nec moratuſ florētiniſ aꝑtum bellum intulit. Sꝫ florēt ini datiſ qͣdragīta milibꝰ numū auri/ pacē redemerūt: ⁊ ab eiſ receſſit. Poſt hec Nomā ad vrbanū potifice ꝓfectuſ eſt. viſitatoqꝫ ex more pōtifice: ⁊ pa ratiſ ad belluꝫ neceſſarijſ: mox Neapoliꝫ petijt. Captaqꝫ regina ⁊ ducibꝰ eiꝰ ſuꝑatiſ regnū obtinuit. nec multo poſt ēt reginā interfecit. Regnauitqꝫ ibidē āniſ. 4. Anno dein̄ ſeqͥntij Ludouico vngarie rege ſine liberis defūcto: cū vngarie ꝓcereſ regine relicte gubernatiōeꝫ equo aīo nō ferrēt. Carolū hūc regē accerſiuerūt: qui ī vngariā ꝓfectuſ: cōi ppl̓oꝝ pͥncipū qꝫ fauore regiā coronā accepit: ſꝫ nō ita multo poſt āno.ſ. 13g 5. regine dolo īterfectuſ fuit. Nicolaus Guaſchꝰ ſcd̓uſ Genuēſium dux. hͦ ip̄o āno Dn̄ico fregoſio duci ſuffectꝰ ducauit an niſ. 9. Uir quidem prudētiſſimꝰ atqꝫ magnaiuſ. paciſ amator ⁊ ꝓcurator. Qui cum remp. ī magniſ belloꝝ ꝑturbatōibuſ ⁊ diſcrīe tum ꝯͣ Bernaboueꝫ vicecomiteꝫ ⁊ caretioſ: qui Nau lum ⁊ Albigena ciuitateſ occupauerāt: tum etiā ꝯͣ venetoſ offendiſſet. didiciſſꝫqꝫ Petruꝫ Auriā claſſiſ ſue. Admiratuꝫ ī clugienſi bello fore īterfectuꝫ. Nec Maruphuꝫ Anriā ei

Anno L iber XIIII. Chri Oūdi Uinciſlauſ. dem ſuffectū potentie venetoꝝ reſiſtere potuiſſe quī Clugiā cū magna genuēſiū occidiōe) redemiſſent: poſtꝙͣ multiſ īcōmodiſ venetoſ ꝑ eūdem Maruphū ꝑturbaſſet: ⁊ Tergeſtioſ eiſdem rebellare coegiſſet: ac Iuſtinopoliꝫ vi captā īcendiſſet: ⁊ pari mō in hyſria Polam deſtruxiſſet. Reip. ſue cauēſ eodē āno: quo magr̄atuꝫ inijt: pacē diu ꝑ Aymonē Sabaudie comitē īter ip̄aſ vtraſqꝫ ꝑteſ tractatā/ ꝙ libētiſſime acceptauit. qua ꝯfecta ⁊ ſub formula co cluſa etiā Albigaunū ⁊ Naulū ciuitateſ a carethinis ablataſ recepit. Indeqꝫ claſſeꝫ in gre ciā in ſubſidiū callo Ioāniſ a cātacuſino īperio pulſi trāſmiſit. ⁊ eū in īperio reſtituit. Ip̄e aūt quo ad vixit. vniuerſam rempub. in pace ꝯtinuit. Ludouicuſ Andegauēſiſdux: ⁊ francoꝝ regis frater: Caroli regis Apullie inimicuſ: quem 1382 diximū ſa regina Ioāna adoptatū: hoc āno cum quinqꝫ ⁊ quinqͣginta galloꝝ milibꝰ in ita liam cōtra Carolū: ⁊ vt Urbanū pōtificem ꝑ arma deiceret: venit. Cuiuſ aduētuſ maxime florētinoſ ⁊ aretinoſ cōteruit: eo ꝙ Aretini Carolo ꝑerēt. ⁊ florētini eidē obſequeret. in lō bardiā itaqꝫ veniēſ a Bernaboue vicecomite ꝑbenigne ⁊ comit̉ exceptꝰ ⁊ comeatu pecūijſ qꝫ adiutuſ ē. Inde per Ethruriā iter faciēſ ab exulibꝰ aretiniſ īpulſuſ. poſt multaſ cedes vna cuꝫ exulibꝰ gibelliniſ ꝑ milites ſuoſ vrbē Aretij cepit ac dirupuitꝰ. Qua in preda vrbiſ ep̄uſ ⁊ Leonarduſ hiſtoricꝰ adhuc puer cuꝫ gēitore atqꝫ alijs pl̓ibus nobilioribꝰ viris ab exulibuſ capti ⁊ in carceribus macerati ſūt. Sꝫ cū Ludouicuſ Neapolim ꝑueniſſet ⁊ biēnio ꝯͣ Carolum in Apullia debellaſſet: tādē interijt. Quo mortop Andagauēſes milites diſſipati cō ſilio carēteſ. bini mēdicātes ī pr̄iam redier̄t. Andegrauiꝰ āt qui Aretiuꝫ ciuitatē Ludouici noīe poſſidebat: intellecta duciſ ſui morte: vrbem florētiniſ vendidit. Ioānes galeaciuſ vicecomeſ: pͥmuſ Mediolanēſium dux: Galeacio maria pr̄e iā tribuſ āni defuncto: diuiſaqꝫ int̓ſe ⁊ Bernabouē pr̄uum dn̄atio ne: cum tota inſubria in Bernabouē declinare cerneret: ⁊ eum pluribꝰ machinationibuſ interficē temptaſſet: hͦ āno cuꝫ inſidijſe Papia Mediolanēſiuꝫ ꝓficiſcēſ: Bernabouē ip̄m patruū ⁊ ſocerū ſuū ſibi obuiam factum intercepit ⁊ captū in Tricij arce vſqꝫ ad mortem cuſtodiuit. Quo captiuato ⁊ filijs eiuſ fugatiſ: Mediolanum ⁊ reliquā ꝑtem dn̄ioꝝ ſuoꝝ obtinuit: in quibꝰ ⁊. ro. āniſ poſtmōm regnauit. Cuiꝰ potētia cum antea ꝑ ſe maxima eēt. accn̄tibuſ poſtea Bernabouiſ opibuſ: formidabilis omnibuſ eē cepit. Unde cum Antoniuſ Scaliger ⁊ Frāciſcuſ ſenior carrarienſiſ grauiſſimo bello īter ſe decertarent īſtigāte carario qui aliquātulū ſubcūberat: a Galeacio vicecomite adiutuſ: Scaliger ſuꝑat̉: ⁊ ab eiſdē pulſuſ. Et Uerona Uīcentiaqꝫ in Galeacij potētia ꝑuenere. Pauloqꝫ poſt et Franciſcū ip̄m carariū paucis mēſibꝰ obſeſſu cōp̄hendit: ⁊ Patauio potitꝰ ip̄m Franciſcū apud Triciū in arce vna cū Bernaboue ꝑpetuo carceri danauit. Frāciſcꝰ aūt eꝰ filiꝰ fuga ſalutē ſibi acquiſiuit. In̄qꝫ cū exercitū in ethruriā ducerꝫ ⁊ apud Caſeletū agri Bononiēſiſ vicū florētinoꝝ ⁊ Bononiēſiū exercitū obuiū hūit. cuꝫ quibꝰ pugna cōẜta: adeo eoſ oē ¶ ¶ Ducibꝰ Accio Ubaldīo ⁊ Iantodeſcho petramala clariſſimiſ rei bellice viriſ ꝯtriuit: vt Bonōia terrore cōceſſa ip̄iuſ iugū. ſtatī ſb̓ierit. Paulopoſt Piſani Senēſeſ ac Peruſini trepidātes ſeſe ſue ptāti vltro tradider̄. Lucēſeſ v̓o haud mutū a parēdo deſtiterūt. que reſ maximū florentiſ tiniorē īcuſſit. Duodecī.n. āniſ ꝯtīuiſ bellū ꝑtulerāt: vbi decieſ centena ⁊ ducētaſex aureoꝝ numū milia ꝯͣ ip̄m eoſꝑſoluiſſe fertur. Deniqꝫ āno dn̄i. 14or. adhuc nihilomius Galeaciuſ bellū ꝯͣ floretinoſ accriter cōtinuās du riuſqꝫ vrbē obſidēſ cū nulla āpliuſ ſalutiſ ſpeſ niſi in deditōe eſſet paꝝqꝫ a parēdo diſtarēt. Galeaciꝰ ip̄e apud Melegnanū agri mediolanēẜ oppidū īſꝑata morte cōſumptꝰ eſt. Cuiuſ corpuſ Papie delatū regijs exequijſ in ſacriſtia diui Auguſtini tumulatū eſt. Fuerat.n. hic clariſſimꝰ princepſ: ſtatura ꝓceruſ: elegāti aſpectu: lr̄is doctuſ: ⁊ celebri eloq̄ntia clarꝰ. īgēio callēſ: ac ī agēdiſ aſtutꝰ ⁊ ſagax. Duaſ vxores duxit: Helyſabeth Bohemie regis filiā ex qua Ualentinā ſolā genuit filia: quā Carolo frācoꝝ regi mr̄imonio copulauit. Aliā Catherinā cōſubrinā ſuā Bernabouiſ patrui filiā: ex qua Ioānem mariā ⁊ Philippū mariā duceſ ſuſcepit. hic eīm cū īgentiſ aī ⁊ potētie vir eſſet: poſtꝙͣ. i3. ānis ſub titulo comitatuſ v̓tutū īpaſſet āno dn̄i. 1365. ſetēbri mēſe. Archiep̄o mediolanēſi oatore miſſo. ducatꝰ titulū a Uir ciſlao īperatore eētum milibꝰ floreniſ obtiuit: ⁊ ꝑ manꝰ ip̄iuſ archiepiſcopi oratoris eodē mē ſe ingēti pōpa ducatuſ Biretū ⁊ alia īſignia recepit. Uixitqꝫ ea ī dignitate āniſ. 7. Tanta quippe erat eiꝰ aī magnitudo vt ad imꝑiū aſpiraret: ⁊ niſi tā cito morte preuētꝰ fuiſſꝫ. ad cer te id ꝑueniſſꝫ. Hic Papienſi vrbe caſtellū ſiue regiā domū īcredibili pulchritudīe extruxit in quo tantā librorū copiā cōtraxit. quantā alibi me vidiſſem emini: leporariūqꝫ cōtiguū muriſcinctū iuxta illud edificauit: ī quo Monaſteriū ordīſ cartuſienſiū toto orbe celeberri mum cōtruxit atqꝫ dotauit: vbi ⁊ corpuſ ſuum tumulandū ex teſtamēto legauit.

Anue .XIIII. Dūdi Eha ¶ Liber Uīciſlauſ Michael maurocenꝰ qͣrtuſ ⁊ ſexageſimꝰ venetoꝝ dux ī demortui Andree cōtāreni ducꝭ loco ſuffectꝰ ducauit mēſibꝰ qͣttuor: vir īgenio ⁊ aī magnitudīe inſigniſ: de quo nihil memoria di gnū hēmuſ cum eo āno ex peſte abſumptꝰ ſit. Eiuſ aūt corpuſ apd̓ predicatoreſ ī capella ma iori ſepultū fuit. In cuiuſ ſepulchro marmoreo: hoc epigrama īſculptum extat. Inclyta vitaleſ Michael quem duxit in auraſ: Maurocena domuſ venetū quibuſ ingenſ Speſ erat: alta parenſ intercipit ardua fatum: Cepta duciſ virtute potenſ fuit enſiſ ac utuſ Iuſticie heu morienſ patrie per ſecula luctuſ: Antōiuſ Ueneruſ: eoden āno Michaele duce peſte ſublato: duodecima die mēſiſ octobriſ: quintuſ ſupra ſexageſimū venetoꝝ dux: eidem etiā abſenſcōibus ſuffragijs ſurrogatuſ: ducauit āniſ. 18. vir quidem cōſilio illuſtriſ: ſed prudētia ⁊ aī circūſpectiōe illuſtrior. Qui cum vniuerſa ferme Europa ⁊ ſciſmatibuſ ac ſeditiōibuſ pl̓imum fluctuaret ipſe ſua prudētia ſenatū ppl̓mqꝫ venetuꝫ quoad vixit cuiuſcunqꝫ exꝑtem fecit: veꝝ cuꝫ Ioānes galeaciuſ vicecomes Frāciſco Gōzage Mātuano belluꝫ īdixiſſꝫ. Ipſe ex federe Caroluꝫ Malateſtā in auxilium miſit: quo Galeacij exercituꝫ apud Gouernoluꝫ ꝓfligauit. Deniqꝫ Antoniuſ hic oī vita īteger: poſteaqꝫ ſplēdide ac magnifice ml̓ta edificaſſet ⁊ Elugiā a genuēſibus di rutā reſtituiſſꝫ: decimooctamo magr̄atuſ ſui āno: mēſe pͥmo: plenuſ dieruꝫ dormiuit: cum pribus ſuiſ: ſepultuſqꝫ ex ipſius mandato ī baſilica predicatoruꝫ. Calo Ioānes cōſtātinopolitanꝰ īperator Andronici filiuſ. filij Michaeliſ paleologi: hoc an no ob maxīas ip̄iuſ filij diſſenſioneſ a cātacuſino greculo nobiliore ꝑ arma pulſuſ: ope Frā1384 ciſci gatheluſi genuēſiſ imperiū recuꝑauit. Quāobrem idem īperator Fraciſco eideꝫ īgratitudiniſ ſignū: Mitilenem īſulā tradidit: ⁊ alioſ theſauroſ cōdonauit. Fuerat tn̄ ātea calo Ioānes genuēſibuſ īfenſibuſ. Cōtēdentibꝰ.n. int̓ ſe genuēſibꝰ ac venetiſ ip̄e calo Ioāneſ venetiſ fauēſ: Perā gennēſium vrbē ⁊ Coloniā oppugnare cepit: ſed eiꝰ Andronicuſ filiuſ eidem pr̄i ⁊ venetiſ hoſtis Turcoꝝ ⁊ Bulgaroꝝ p̄ſidijſ: ⁊ auxilio eā accerrime defenſauit. quo terrore/ pr̄em eo deduxit: vt in genuenſium ꝑteſ ſtatim tranſiret. Quā ob cām reſ ei be ne ceſſit. Mitilene que alio noīe leſboſ cognominat̉ īſula ⁊ ciuitaſ: hoc āno ī Frāciſcū gate luſium genuenſem calo Ioāne idem imꝑatore cōcedente deuenit: in cuiuſ poſteriſ vſqꝫ ad ānum dn̄i. 1464. per nonaginta ānoſ ꝑdurauit: quo.ſ. āno(vt iam dictum eſt Mahumetuſ othomanus Turcoꝝ pͥncepſ poſt captā Conſtātinopolim vi cepit. ⁊ maximo cū chriſti anoꝝ dedecore ⁊ ſtrage in ſuā ptātem redegit. Hec quippe vrbſa qua inſula nomē accepit oībuſ rebuſ inſtructa eſt. Duoſ portuſ habet: quoꝝ vnuſ clauſuſ erat quadragīta vt aiunt) triremiūᶠ capax. Dicta quippe fuit. Ditilene a Mitilena Macharei filia. qui tꝑe diluuij Deucalioniſ in eam primuſ ꝑuēnerat: qd̓ quidē nomē in tēpuſ vſqꝫ ꝑmanet. Inſula tamen Leſboſ appellata fuit. in qua idem Hachareuſ vtilem valde legem edidit: quā leonem ab eiuſ robore appellauit. Pelaſgi ab initio prioreſ ip̄am habitauere cum adhuc ſtaret Troia: poſtea Eoleſ ſucceſſerūt. Deīde perſaꝝ īperiū ſubijt. poſtea Macedonū: ⁊ deniqꝫ Roma norum. Cūqꝫ romana reſpub. in Cōſtantinopolim tranſlata fuiſſet: ſub grecoꝝ imꝑatori buſ fuit. poſtremo in gatheluſiſ. ac vltimo iam decē ⁊ octo āniſ exactiſ ad turcoſ d̓uoluta ē. Ladiſlaus Caroli regiſ filiuſ: eius quem paulo ante in vngariam necatū diximuſ: hoc āno in Apullie regnuū patri ſucceſſit: ⁊ regnauit āniſ. 29. Hūc mater puerulū inter multas difficul tateſ educauerat. Qui adoleſcēſ factuſ: vngarie regnū ſuſcepit. ſed ibi cū reſparū proſꝑe ei ſuccederēt expeditiōe nō pauca ibidem ſuſcepta ⁊ Iadera de regno occupata venetis diuēdita in italiam venit. vbi per Albricū Cunij comitē belli ducē Apullie regno purgato. ⁊ ſb̓ manuſ eiuſ in integrū redacto. cum īgentiſ magnaītatiſ ⁊ prudētie vir eſſet: atqꝫ omniū regum potētia ⁊ rerū ꝓſperitate formidabilior euaſiſſet oībuſ per circuitū ac etiā pōtifici ro mano ſuſpectuſ eſſe cepit: iſ eīm cum Albricū Cuniū magnū comeſtabilē ī Neapoli creaſſet: nō ampliuſ per prefectoſ: ſed per ſeip̄m exercituſ ducere voluit. Unde ⁊ Peruſiā ⁊ aliaſlatij vrbeſ pl̓imaſ in fidem recepit. Sed ⁊ vigeſimo regni ſui āno per amicitie ſpeciē Ro mam ingreſſuſ: Romanoſ cōcitauit: vt contra Bonifaciū tum pōtificem arma ſumerent. Quibꝰ in cōtentiōibꝰ(vt Leonarduſ Aretiuſ ſcribit) vndecī ē pͥmarijſciuibꝰ ꝑ Ludouicū pōtificiſ nepotem intercepti ⁊ occiſi ſunt: Quāobrē pertere factuſ pontifex: cū oī curialiuꝫ turba Uiterbiū cōmigrauit. Poſt hec ēt Gregorio duodecīo pontificāte idē rex per pōtificis abſentiā Romā occupauit. Quaꝑꝑ pōtifex illū regni titulo pͥuauit: ⁊ Ludouico Ludo uici Andegauēſiſ filio regnum cōceſſit: Uerū Ioāne vigeſimotertio pōtificāte ab ip̄iꝰ Io

Anno 153 ¶ Liber Chri Oūdi XIIII. Uinciſlauſ. ānis ducibuſ adeo ꝓfligatuſ fuit: ꝙ ſi vt ip̄e aiebat hoſtiſ vti prudētia ⁊ victori ā ſciuiſſet. to tiuſ regni ptātem habuiſſet. Poſt hec tamē varia fortuna inter pōti ficem ⁊ regē ſemꝑ fuit: dummo pacē mō bellū hūerint. Hac tn̄ de cā Cortonā vrbē florētiniſ vēdidit. Sed et duꝫ florētinoſ reliquaſqꝫ liberaſ ciuitateſ ꝑ vim ſibi ſubdere decreuiſſet: morbo ī Peruſia vrbe cōtracto Neapolim ꝓfectꝰ eſt: vbi meliuſculus factuſ: poſtea ex veneno ꝓcuratōe florētinorum(vt aiūt) diē obiuit: Abutebat̉.n.(vt fert̉) cuiuſdā medici ſui filia: quā cum ſūme dilige ret: ꝑſepe ad ip̄am vētitabat: qd̓ cū genitor cegnouiſſꝫ: florentioꝝ oblatōibꝰ cōruptꝰ regē cū filia hoc mō ītoſicauit. Ip̄e eīm medicꝰ pr̄ filia ad ſe vocataꝫ: blādiſ allocutꝰ eſt verbi ſ: placetiquit filia mi ꝙ me auū ſobole regia face̓ ſtudeas. Igit̉ ama illū: illiqꝫ ẜui: ac cura ſūmo pere vt redameriſ: ꝙͣꝙͣ ſi mihi obtēꝑaueriſ: faciā vt te nil cariuſ hebeat: ⁊ hoc mō filia mi ⁊ te ⁊ oēſ noſ beabiſ. Placuerūt adoleſcētule v̓ba: illeqꝫ venenū qd̓ medici Napellū vocāt puelle tradidit. iuſſitqꝫ: vt cū a rege foret cōprimēda: vuluā eo medicamīe leniret̉. Puella ita qꝫ pr̄niſcōſilijs obtēꝑanſ: ſe rogēqꝫ eo medicamīe īterfecit. Atqꝫ ita nec īpudicā pr̄ hūit fili am neqꝫ inultum regem paſſus eſt abire. hoc ideo ſcribere voluiuſ: vt hinc oēſ luxurioſi pͥn cipeſ: ⁊ alij diſcant nil eſſe tutiꝰ abſtinētia: nil ꝑiculoſiuſ ꝙͣ vetituſ cōcubituſ. Sigiſmūdu((qui poſtea Auguſtuſ ⁊ īꝑator fuit) hoc āno Ladiſlao Apullie rege armiſ ex vn garia pulſo ip̄m vngarie regnū ſuſcepit: ⁊ regnauit ibidē vſqꝫ ad imꝑij ſuſceptionē āniſ. 25. hic vir bellator ⁊ accerimꝰ. reip. chr̄iane defēſor fuit. qui. 12º. regni ſuianno cōgregato gran di exercitu Theutonicoꝝ: Galloꝝ: Ungaroꝝ: ⁊ Uandaloꝝ cū vigintiquīqꝫ milibꝰ ꝯͣ turcoſ qui ad ſūmam ducētoꝝ miliū tā equitū ꝙͣ peditū aſcendebāt ꝓfectuſ ē. qui cū multa p̄ lia īter ſe cōſtituiſſēt tandē chr̄ianis durior fortuna exn̄ſ ad. ro. milia īterfecta ſūt: ex turciſ aūt ſexagintamilia eo in prelio trucidata fuerunt Templum maiuſ Mediolani: hoc āno iuſſu Ioānis galeacij duciſ in honorē beate Marie v̓giniſ īcredibili ac īducibili prope tū impēſa: tum artiſ elegātia ſolido marmore ceptū eſt. qd̓ int̓ chr̄ianoꝝ tēpla pͥncipatū tene̓ videt̉: idqꝫ nr̄a etate mirū īmodū auctū ē. Onifaciuſ nonuſ: p̄p̄: natione Neapolitāuſ. Petrꝰ tomacelluſ ātea vocatꝰ Urba Papa rir Ib Ino pōtifici ſuffectꝰ ſedit āniſ. 14. ⁊ mē. 9. Hūc dū pōtificatꝰ munꝰ ſuſcepit trigīta ⁊ qͣttuor etatiſ ānoꝝ fuiſſe dicūt. ſed iuuentutē ſuā oībuſ ī rebꝰ totoqꝫ potificatū ſuo izgo 65 cū ſenectute ꝑmutaſſe ſēper viſuſ ē. Et ſi ſcīe mīuſꝑituſ eēt: bone tn̄ cōditōiſ: magneqꝫ pru dentie. maximiqꝫ tū aī tū cōſilij pōtifex fuit. Primuſ eīm vim oēm ppl̓i ro. in pōtifice tran ſtulit: creatis ſuo nutū magr̄atibuſ: ⁊ munitiſ vrbiſ fortilicijs īde decīo ſui pōtificatꝰ āno: ex Aſſiſio vbi multiſ āniſ. cōmoratꝰ fuerat: Romā regreſſus Iobileū celebrauit. Ac poſt cupi2 duſ augende eccl̓iaſtice ditioniſ pͥmuſ eccl̓iaſticis beneficijs An̄athaꝝ vſū impoſuit. hacˡ.ſ. cōditōe vt qui bn̄ficiū cōſequeret̉ dimidiū ānui ꝓuentꝰ apl̓ice camere ꝑſolueret. Ladiſlaū p̄terea adoleſcentē ī regno pr̄no collocauit ⁊ ꝑ Cardinalē florētinū apud Caietā corōari fecit. Quo ī regno cōfirmato: pl̓ima edificia ī hadriāi mole ⁊ ī capitolio: nec nō ⁊ vaticāt palatio fieri fecit. Brigidā ēt v̓ginē clariſſimā ſanctarū cathalogo aſcripſit: que ſuo tꝑe ad dominū migrauerat. Ueꝝ hic ꝑꝑ reꝝ ꝑturbatōeſ: multaſ aī afflictōes ꝑtulit. vnde ēt laterū dolore ꝑſepe afflictꝰ vitā cū morte mutauit. Cuiꝰ corpꝰ apud ſanctū Petrū ī ſepulchro marmoreo ſepelliri mādauit. Huic certe ad ſūmā gl̓iā nil defuit: niſi ꝙ nimiū cognatꝭ ⁊ affinibꝰ ī dādiſ bn̄ficijs ꝑ phaſ ⁊ nephaſ atꝫ ī diſcretiſ īdI̓gētijs aſſentiēſ aliꝙͣ īfāie notaſibicōquiſiuit Antoniotus Adurnuſ tertiuſ genuēſium dux: hoc āno Nicolao duci cōibuſ ſuffragijs ſuffe ctuſ ducauit āniſ. io. vir magne prudētie maxīeqꝫ auctoritatiſ prīcepſ: qui rē. ſuā quoad vi xit ſūma cū iuſticia ⁊ pace ac cōciuiū ſuoꝝ cōcordia gubernauit ⁊ nō mō īter ſuoſ pacē cōẜuauit. Sed ēt in Galeaciū vicecomitē ⁊ fiorētinū ppl̓m ab eodē Galeacio duriſſime p̄ſſuꝫ ſūma cū laude pacē cōponere procurauit: Aymo Sabaudtenſium comeſ vir in omni virtutum gn̄e illuſtriſ: hoc anno dum obijt relicto Amedeo vnico filio ex violāte vxore ſua Theodori mōtiſferrati marchiōiſ filia ſuſcepto: hic cū apud oēſ italie potētatuſ maximo hr̄etur in precio: liteſ ꝑmaximas multiſ ī lociſ 1371 extinxit. ⁊ pacē/ ꝓut decet chriſtianū principeꝫ īter Uenetoſ Genuenſeſ Ludouicum vngarie regempriarchā Aquilegienſē: Frāciſcū ſeniorē carrariū ⁊ Bernabouē ac carethino cōpoſuit: ꝑꝑ qd̓ ⁊ īgentem reuerētiā ac beniuolētiā īter oēſ cōquiſiuit: ⁊ ꝑꝑea ad eiꝰ excellē tiſſimi prīcipiſ exequiaſ honorādaſ oēſ potētatꝰ oratoreſ ⁊ legatoſ miſere. Inter quo Ioa nes gleaciꝰ vicecomes ſuo noīe Ioānem Suardū equitē ſtrenuū miſit: quē ob virtutum ſua rum inſignia cōſiliarium ac ſecretarium precipuum delegerat Stephanuſ bauarie dux ad quē Frāciſcuſ carrariuſ iunior confugerat. hoc eodem anno ē

Anmo .XIIII. Oūdi Chr Tiber Uiciſlauſ Germania a florētiniſ ꝯͣ Galeaciū vicecomitē cōductuſ magno cum exercitu ī italia venit qui pͥmo vna cū eodē Frāciſco clāculū patauiū īgreſſuſ: vrbē a Galeacio poſſeſſaꝫ ī fidem Frāciſci p̄ter arcē redegit. quā cū oppugare cepiſſet. a florētiniſ mercede fraudatꝰ: ab oppugnatōe deſtitit. ⁊ cū nil memorabile geſſiſſet: in Germaniā ingloriꝰ diſceſſit. Iacobns Armeniaci comeſ: eo ēt āno a florentiſ mercede cōductꝰ ī italiā ꝑ thaurīoſ cum. 2o. milibuſ equitū deſcēdit. ⁊ ī Alexādrinū agrū veniēſ Caſtellatiū oppidū maxīo īpetu cepit captūqꝫ diripuit ⁊ euertit. Quo audito e veſtigio Iacobꝰ vermeſ copiaꝝ Galeatij dux ꝯͣ eū audaci aīo cōgreſſuſ: Iacobū ip̄m vl̓neratū cū vniuerſo exercitu fudit: ⁊ ꝓfligauit. Iacobꝰ aūt vulneratꝰ tū dolore aī tū vulne̓. nō diu ſuꝑuixit. eo ꝙ ad ſex milia equitū ſuoꝝ ca pta fuerāt: cū raynaldo lāfigliario ⁊ Ioāne ricio florētiſ equitibꝰ qͥ eūdē Iacobū d̓ducebāt. Frāciſcuſ aūt carariuſ iunior qui ſuꝑioribꝰ āniſ ob timorē Galeacij viceomitis qui pr̄eꝫ capti uauerat ⁊ patauinā vrbē ſuā ſibi ſb̓egerat: ad Bauarū ducē cōfugerat: hoc ip̄o āno ſollicitātibꝰ florentiſ ⁊ fauētibꝰ venetiſ: mutata veſte patauiū ſecreto īgreſſuſ: vrbē adiuuātibꝰ ſuiſ p̄ter arcē obtīuit: ac paulopoſt ēt adinuāte Ioāne hācuth Britonico florētīoꝝ copiaꝝ du ce: arcē receptā regnauit āniſ. i5. nō tn̄ magna fine trepidatiōe fuit quoad Galeaciꝰ ſuꝑui xit. Sꝫ eo e medio ſb̓lato cuiuſ arma pl̓imū extimuerat) in magnā ſpem ſue augēde ditio niſ ſtatī ꝑuenit. eo maxīe qꝛ ꝑꝑ eiꝰ mortē oīa ad arma reſpiciebāt. et ꝑꝑea callide Gulielmū Antonij ſcaligeri in Uerona ītroduxit. ⁊ vrbeꝫ ſibi ſb̓icere ꝑquiſiuit: quo ī regno cōfirma to paulopoſt per venenum euꝫ extiguē̓ fecit: ⁊ Uerona optēta ſuo regno adiecit captiſ ibidē ⁊ necatꝭ Gulielmi filijs. Mūita itaqꝫ firmiſſimo p̄ſidio verōa: Iacoboqꝫ fratri ꝯſigna ta: ī vīcentioſ iā ditiōiſ venete viroſ duxit. Cui ſtatī Michael ſtē venetoꝝ dux legatū miſit rogāſ ne vīcentinoſ vectigaleſ ⁊ ſb̓ditoſ ſuoſ bello atiīgat alioquī ip̄ꝫ ⁊ veuetoſ īfenſoſ hr̄et Sꝫ Frāciſcꝰ ꝓbriſ ⁊ miniſ legatū reiciēſ: in vicentios duriꝰ crudeſce cepit. Quāobrē īdigna ti veneti cū Frāciſco gōzaga feduſ ꝑcutiēteſ: ꝯͣctiſ vndiqꝫ copijſ. Frāciſcū ip̄m oīum copi arū ſuaꝝ gnͣaleꝫ ducē cōſtituerūt. Qui repentīo īpetu cū exercitu Ueronā accedēſ ip̄am cōcedēte Mediolanēſiū duciſſa cepit: ⁊ venetiſ capto Iacobo carariēſi ſb̓iecit: ⁊ ip̄m Iacobū vinctū venetiaſ miſit: īde ī patauiū oī quo poterat exercitu ducēſ vrbē obſedit: ⁊ iter cluſiſ vndiqꝫ comeatibꝰ tandē poſt aliquot mēſeſ āno.ſ. 14ο6. dedētibꝰ ſe ciuibꝰ vrbē veneti ceꝑunt. pauloqꝫ poſt capta arce ⁊ franciſco cū quibuſdā filijſ: ⁊ venetias ꝑductiſ ī carceribꝰ tandē ſtrāgulati ſunt: Ac ſic vno ⁊ eodē quaſi tꝑe due illuſtriſſime ⁊ clariſſime ſcaligeꝝ et cararienſiū ꝑꝑ eoꝝ diſſeſiones ſue diuturnitatiſ ⁊ potētie finē acceꝑūt: qui ī Uerona ⁊ patauio ꝑ ānoſ ml̓toſ maxīa cū gl̓ia īꝑij ſceptra tenuer̄: Eaqꝫ vrbſ patauīa ab eo ⁊ deīcepſ ve ¶ Apianēſiuꝫ pͥncipatꝰ apd̓ plōbinū pͥncipium netiſ cū magno ſui ſucceſſu paruit. Iacobus apianēſiſ publicuſ piſanoꝝ ſcriba: qui multoſ ānoſ ſecretiſſima q̄ in ea vrbe tracta uerat: hͦ āno Petrū gābacurtā ciuitatiſ pͥncipē ꝑ inſidiaſ cū filijs ītercepit: ⁊ dn̄ium ſibi deſumpſit. ⁊ regnauit aniſ. 4. Quo mortuo Gerarduſ eiuſ filiuſ eidē ſucceſſit: qui cū vrbē in poteſtatem retinere nō poſſet: poſt tertium ānum ſui principatuſ vrbē Galeacio vicecomi ti vendit. Et plumbinum ditionis ſue oppidū ⁊ inſulam tantūmodo ſibi ⁊ ſucceſſoribuſ ſu iſ vſqꝫ in p̄ſentem diem retinuit. Pax inter Galeacium vicecomitē ⁊ florētinoſ a Iacobo verme oppreſſoſ: hoc āno procuran tibus Bonifacio pōtifice ⁊ Antonioto Adurno genuēſium Duce apud Genuam vrbem equiſ cōditōibus vigeſimaquinta mēſiſ Ianuarij compoſita eſt. Iacobuſ equeſ ex vetuſta ⁊ celebri Suardoꝝ Bergomenſium domo procreatuſ: hoc anno cum Galeaciuſ vicecomeſ Senam ethrurie vrbem ſuo ſubieciſſet imperio eideꝫ vrbi inter cedentibuſ ciuibus ſuis Senatorem deſtinatuſ eſt: quam quidem dignitatem tāta prudētia tantaqꝫ comitate humanitate atqꝫ iufticia omnium iudicio per multoſ anc ſexegit. vt tandem eo recedente Senēſeſ omneſ nō ſine lachrymis ſuum pati potuerunt ſeceſſum. Erat .n. apud Galeacium eundem ꝑꝑ vite eiuſ integritatē atqꝫ prudētiaꝫ ſūmo honore exceptꝰ. Gaſparinus Foreſtuſ proauuſ meuſ vir animi virtute integer ⁊ viribus fortiſ: hoc eodem an no ſecunda die Ianuarij hora ſeeunda noctiſe lacu Sebino domum redienſ vna cū Mar chione ⁊ nōnulliſ alij de Foreſtiſ haud procul a ſue habitatōis domo emulatione quadam infenſuſ cum penituſ inermiſ eſſet per inſidiaſ interceptuſ ⁊ obtrūcatuſ fuit. Cuiuſ anima in pace requieſcat 6593 139 4 Benedictuſ eiuſ nominis tertiuſdecimꝰ adulterinuſ. p̄p̄. hoc āno Clemēti ab auctoribus ſciſ matiſ apd̓ Auinionem ſuffectuſ: ſedit āniſ. 2i. vſqꝫ ad cōcilium Conſtantienſe. hic Petruſ luna antea vocatꝰ fuit. De quo īfra cū de Cōſtātiēſe ꝯcilio tractabimꝰ ml̓ta oportuniꝰ dicet̉

Anno ¶ Liber .XIIII. Chri Mūdi Robertuſ Nicholaꝰ eſtēſiſ admōm ꝑuulꝰ: hͦ āno Alberto pr̄e defūcto ī Ferrarie dn̄io ſub tutoribꝰ ſuccedēſ regnauit āniſ. 7. Quē cū Acciꝰ ⁊ ipſe eſtēſi familia natꝰ iāpridē e pr̄ia pl̓ſuſ detur 1395 bare ſtatuiſſꝫ: vt ī pr̄iam ipſe rediret. Tutoreſ(vt decet/ ſūptiſ armiſ ipſuꝫ Acciū pr̄ia ſummouerūt: hic.n. puerilibꝰ āniſ exactiſ adeo ī oībꝰ īſigniſ euaſit: vt ei ad ſūmā gl̓iaꝫ nihil pre ter lr̄aꝝ ornamēta defuerit. Oth̓ū.n. tertiū tyrānū crudeliſſimū ſibi īfenſiſſimū ꝑ Sforci am cōtignolā apd̓ Ruberā oppidū ſuuū obtrūcare fecit. ⁊ Mutinā ac Bhegiū lepiduꝫ a cōtinuiſ eiꝰ direptiōibꝰ liberauit. Tāte.n. magnanimitatiſ fuit: vt. 43º. regni ſui āno ꝯciliuꝫ gn̄ale ab Eugenio pōtifice ro. īdictū ſplēdidiſſime ſuſcipe̓ voluerit. In quo Ioāneſ paleo logꝰ Cōſtātinopolitanꝰ īꝑator: ⁊ pr̄iarcha ipſiꝰ cū īnumerabilibꝰ tā greciſ ꝙͣ latiniſ affuere ꝑꝑ qd̓ ī Imēſū vrbē ſuā ⁊ edificijſ alijs ornamētiſ tā exͣ ꝙͣ ītꝰ auxit. Edificauit.n. hic ī vico Stellata arcē munitiſſimā necnō ⁊ ex opoſito ī Ficarolo aliā celeberrimā: vbi ⁊ cathenaꝫ ex vtriuſqꝫ arce trahi voluit quibꝰ p̄ſidijs ip̄e padi ītegri ⁊ vtriuſqꝫ eiꝰ ripe clauſtra cōmuniuit: ⁊ defēſari voluit. Innumerabileſ p̄terea domoſ ꝑ ferrariēſeꝫ ditiōem extruxit: ſed qͣ apd̓ Belreguardū ī vico Uicoeria edificauit: oībꝰ equiꝑari pn̄t: quī ī ciuitatibꝰ alioſ Italie pͥncipeſ edificaſſe videri pn̄t. Ml̓toſ.n. hic p̄clariſſimꝰ ac p̄ſtātiſſimꝰ Marchio ex pellice genuit filioſ. Inter quoſ fuere Leonelluſ ⁊ Borſiuſ eiuſ ſucceſſores principeſ certe hūanitate iberalitate ⁊ prudētia pr̄i ꝑſimileſ. An iqͥtate deniqꝫ ⁊ ſenio cōfectꝰ vxorē ex Marchionibus Salutij duxit: ex qua etiam liberos ſuſcepit: Herculem nūc ducem ⁊ alioſ precla 1395 re indoliſ filioſ. ¶ Uiri bello excellenteſ. Ioāneſ haucuth Britānicꝰ equeſ: florētinaꝝ copiaꝝ cautiſſimꝰ ⁊ fortiſſimꝰ īꝑator: quo duce florētini ī rebuſ belliciſ lōgo tꝑe vſi fuerāt: hͦ āno poſt lōgam militiam: ⁊ magnam rei mili taris gl̓iam apud Florētiā diem obiuit. Iacobꝰ vermeſ pr̄ia veronēſiſ: vir bello īſigniſ: hiſdē tꝑibꝰ cū rē Galeacij vicecomitiſ ab imminētibꝰ ꝑiculiſ fortitudīe ⁊ ꝯſilio pl̓ibꝰ āniſ tutatꝰ fuiſſet ⁊ Armeniacū comitem ac Ioan nem haucuth predictum: apud Alexādriam cum maxīo exercitu aduerſuſ ducem veniē teſ ꝓfligaſſet: ⁊ ipſum Armeniacum maxīa cede cōmiſſa īterfeciſſet ad remuneratiōiſ ſignū: a Galeacio duce Bobio ⁊ Uogera oppidiſ donatꝰ ē: hic pr̄em hūit Luchinū vermē: qui Cretā īſulā ſuꝑioribuſ āniſ venetiſ rebellē: ſua v̓tute recepit: ⁊ veneto reparauit īꝑio ac deinde ī turcoſ miſſuſ: ꝯͣ hoſtes viriliter pugnāſ cecidit. ¶ Uiri diſcipliſ excellēteſ Hemanuel chriſolora Cōſtātinopolitanꝰ: vir domi nobil̓: ⁊ doctrīa ac oī virtute excellētiſſi 778 mꝰ: hͦ āno Cōſtātinopoli a turciſ obſeſſa Uenetiaſ ꝓfugit: ⁊ lr̄aſ grecaſ ī Italiā attulit: q̄ iā ſeptīgētꝭ āniſ apd̓ italoſ ꝯticuerāt: ⁊ hīc grece latieqꝫ ſchole ēt ſemimortue reuiuiſcē ceper̄t hic itaqꝫ cū ī Italiā ītraſſꝫ prīo Venetias ml̓toſ grecas docuit lr̄as Indeqꝫ a florētiniſ publico ſalario vocatꝰ: plures habuit diſcipuloſ: iā ab Ioāne Rauenate viro doctiſſimo in boniſ lr̄iſ latiniſ edoctoſ. Inter quoſ fuere Leonarduſ Aretinꝰ: Paulꝰ Strocia: Robertꝰ ruffuſ: Petruſpauluſ vergeriuſ: Omnebonꝰ: Guarinꝰ veronēſiſ: Carolꝰ aretinꝰ: Ambro ſiꝰ mōachꝰ camalduēſiſ: Pogiꝰ florētinꝰ: Frāciſchꝰ barbarꝰ venetꝰ: Frāciſchꝰ philelphꝰ tolētinaſ: ⁊ Iacobꝰ Angeli floretinꝰ: qui iā etate ꝓuectꝰ Chriſolorā Florētiā ardore adiſcendi ꝑduxit. Indeqꝫ cura romanā ſecutꝰ hic chriſoloraſ ēt p̄dicti ſecuti ſūt: hic āt licet oī ſciētia edoctꝰ fuerit: aliquid qd̓ ſciamꝰ ī ſcripto nō reliquit. Ioānes Rauenatꝰ gramaticꝰ: ⁊ Rhetor doctiſſimꝰ his tꝑibꝰ floruit: vir maximi ingenij ⁊ ſingulariſſime doctrīe: hic vt Leonardꝰ Aretinꝰ eiꝰ diſcipulꝰ teſtat̉: pͥmuſ fuit: a quo eloquētie ſtudia tātoꝑe lōgo poſtliminio ī Italiā reducta ſūt: hic Frāciſci Petrarce diſcipuluſ fuit ⁊ p̄dictoſ oēſ viroſ excellētes diſcipuloſ habuit. Uincētiuſ cathelanꝰ: ex Ualētia vrbe oriūduſ: p̄dicatoꝝ ordīſ p̄dicator: hiſdē tꝑibꝰ non mō ſactitate ſed ⁊ celebri doctrina inſigniſ fuit. Iſ eīm quo ad vixit predicare docere ⁊ mone re v̓bo ⁊ exēplo nō deſtitit: ⁊ cū ī morte ⁊ poſt multiſ claruerit miraculiſ Calixtuſ tertiꝰ pō tifex: āno dn̄i. 1 455. ob miracl̓oꝝ celebritatē: eū ī ſc̄oſ ꝯfeſſoreſ retulit: ⁊ eiꝰ feſtū noniſ Apͥ liſ celebrari mādauit. Frāciſchꝰ Martini ordiniſ Carmelitarum theologuſ: per hocipſum tempuſ librū de cōce ptiōe virginiſ Marie compoſuit. Nicholauſ florentinuſ eximij nominiſ medicuſ: per hec tempora. In omni medicina gran de opuſ compoſuit. quod ex veteribuſ ⁊ doctiſ mediciſ extraxit. Obijt deniqꝫ Florentie anno domini. 1412 Marſiliꝰ patauinꝰ medicꝰ: ⁊ ipſe ml̓taꝝ reꝝ cognitiōe ⁊ ſcriptorum ſubtilitatem ſua etate p̄celuit ⁊ patriam ſuaꝫ exornauit.

Anno XIIII ¶ Liber Mūdi Chri Uinciſſao Balduſ peruſinuſ p̄ſtātiſſimuſ legis perituſ Bartholi Saxoferatēſiſ diſcipuluſ: ⁊ ip̄e vna cū Angelo ⁊ Petro germāiſ hec ip̄a tꝑa clariora reddidit. Qui cū poſt magr̄m ſuū ī iuribuſ ciuili ⁊ pōtificio obtine̓t pͥncipatū. Infinita ꝓpe edidit libroꝝ volumīa. Suꝑ toto eīm iuriſ ciuiliſ corꝑe ꝑegregie cōmētatuſ eſt. Inſuꝑ ⁊ ī. 2º. decretaliū ⁊ Feudiſ ſcripſit. Additiōeſ ēt ad Speculū ꝯpoſuit. Atqꝫ clariſſima ꝯſilia poſt ſe reliquit. Tādē a Philippo mediolanēſi duce Papiā ſalario publico vocatuſ āno dn̄i. 14 23. mēſe Apriliſ ibidē defunctuſ apd̓ fr̄eſ minores ſepellit̉. Angeluſ āt eiuſ fr̄ nō īferioriſ īgenij: ⁊ ip̄e ſil̓r ſuꝑ totū corpuſ iuriſ ciuiliſ ꝯmentarioſ celebreſ ꝯpoſuit: ⁊ vno eodēqꝫ āno cū Baldo defecit Ricardus de Saliceto iurecōſultiſſimꝰ: ꝑ hoc tp̄ſ ī legibꝰ cōmētarioſ ꝯpoſuit. De albatorum religiōiſ principium. 1399 Mirabilis ppl̓oꝝ motꝰ: hͦ āno factꝰ eſt. Nā oīſ fere ml̓titudo ī Ciſalpina Gallia vno motu veſteſ albaſ ⁊ lineas ad pedeſ vſqꝫ ꝓtenſaſ: cū capucijſ īſtar religioſoꝝ capaꝝ quibꝰ facieſ vellabāt: īduit: qua cōmotiōe ⁊ nobilioreſ femine ſil̓ ⁊ viri cl̓ici ac religioſi cuiuſcūqꝫ ordīſ ducti īcredibili deuotiōiſ ardore ī ſil̓i habitu īcedere tentauerūt. Horum ſiquidē de albato rum lōga agmīa ad viciaſ vrbeſ comeabāt: ⁊ ꝓceſſionalit̓ bini ⁊ bini ꝑgenteſ: pacē ⁊ miſeri cordiā ſupplici clamore ſepe clamabāt. laudeſqꝫ ⁊ hymnoſ cantabāt: ⁊ ꝙͣmaxīe. Sequētiā illā a btō Gregorio editā.ſ. Stabat mr̄ doloroſa: iuxͣ crucē lachrymoſa: dū pēdebat filiꝰ. ne mo ꝑ id tp̄ſ dolo fallere tētauit. nemo aduenaꝝ opp̄ſſuſ. Tacite q̄dā īducie cū hoſtibꝰ fue̓ Durauitqꝫ iſ motꝰ mēſeſ fere treſ. Un̄ āt initiū habuerit īcertū hr̄. Primi tn̄ in Italia Lu cēſeſ fuere viri ⁊ muliereſ īduti huiuſmodi veſtibꝰ albiſ: numero circa tria milia: qui ſtatiflorētiam adierūt: nobileſ ⁊ ignobileſ viri precedebāt: poſtea ſequebāt̉ mulieres velatiſ fa ciebꝰ. Ad lucēſes tn̄ priꝰ venerāt genuēſeſ. Ad genuēſeſ v̓o galli ꝓfecti fuerant. Indeqꝫ ex Ethruria ī Umbriā: ex Umbria ī Sebinoſ ⁊ ī Picēteſ Marſoſqꝫ ac ceteras ſubinde gen teſ ꝓgreſſa. Huiꝰ āt religiōiſ auctor: quidā ſacerdoſ fuit: qui tātā modeſtiā vultū ac v̓biſ p̄ ſe ferebat: vt ab oībꝰ ſctūſ hēret̉. Hūc Bonifaciꝰ pōtifex apd̓ Uiterbiū miſſiſ aliquot militibꝰ ꝯp̄hēdit: ⁊ tāꝙͣ ſuꝑſticioſū ad ſe ꝑductū igni exuri fecit. īa 00 Iobilei ānꝰ: hͦ āno Rome celebrat̉: quo fere īnumera hoīum ml̓titudo ꝯuenit. Quo āno ob maximā Dealbatoꝝ ⁊ iobilei frequētiā: tātā peſtilētiā fuiſſe tradūt: vt apd̓ Florētiā ad triginta oīum milia abſumpta referāt̉. Paulus Guiniſiꝰ Lucēſiſ ciuiſ ⁊ nobiliſ: hͦ ipſo āno Galeacio vicecomite ꝯcedēte ⁊ ꝑmitten te: vrbis dn̄ium malo ſuo ſibi ſubegit: ⁊ regnauit āniſ. 30. Uir quidē cupiduſ ⁊ ꝯciuiū ſuo rum tyrānuſ peſſimuſ: qui per phaſ ⁊ nephaſ īgentem vim pecunie cumulare ſtuduit. Et cum per id tp̄ſ celeberrimaſ edeſ ⁊ ſuperbiſſima pallacia edificaſſꝫ: ⁊ filioſ ml̓toſ ꝓcreaſſꝫ tā ip̄e ꝙͣ filij adoleſcētes ī magno faſtu vitam degebāt. Cūqꝫ beate ſibi ⁊ filijs eſſe videret fortuna de repēte mutata exemplar facti fuit multiſ: vt diſcant nihil in rebuſ humaniſ fore ſolidū nihilqꝫ firmū: A florētiniſ eīm ſuorum fraude tādē captuſ: ⁊ a patria violenter vna cū filijs abactꝰ: diuitias diu eo mō accuml̓ataſ: vna cū vita amiſit. Nā ad Philippū medio lanēſiū ducē ꝑducti perpetuo carceri mācipati ſunt. Eo.ſ. āno quo ⁊ mortui ſūt: magna ſol̓ fuit defectio. Carolꝰ malateſta Galeoti malateſte filiꝰ: Arriminēſiſ pͥncepſ: hͦ eodē āno poſt pr̄em vna cū Pādulpho ſucceſſit: ⁊ regnauit āniſ..pͥncepſ ſiquideꝫ fortiſſimꝰ atqꝫ doctiſſimꝰ ⁊ Mar ci Cathoni ſill̓imꝰ: eo ꝙ nihil ei deeſſe videbat̉ ad laudiſ excellētiā. Ipſe eīꝫ erat robuſtiſ ſimo ac pulcherrimo corꝑe: ⁊ ꝯſilio maxīo ⁊ aī magnitudine īmēſa. Ipſe quoqꝫ egregia liberalitate ⁊ ſtudioꝝ litterarūqꝫ peritiſſimꝰ necnō ⁊ viroꝝ doctoꝝ familiariſſimꝰ: e quibuſ Leonardꝰ Aretinꝰ p̄cipuuſ fuit. Cuiuſ cū ſint eiuſ facinora ī bello geſta qͣſi īnumerabilia hoc vnū p̄cipuū memorādū puto: ꝙ dū Galeaciꝰ vicecomeſ dux Frāciſcū gōzagā eiuſ ſo roriū terra aquaqꝫ cū qͣdraginta equitū milibꝰ graui obſidiōe ī Mātua obſide̓t. Ipſe cum duodecim milibꝰ apd̓ Gouernolū oēm eā multitudinē ꝓfligauit: Eiuſ āt virtuſ ⁊ ꝯſilij ma gnitudo ab ipſo mediolanēſiū duce poſtmōm cognita: moriēſ tutorē ⁊ regni defenſorē ip̄m deſignauit. Ad ip̄m quoqꝫ Gregoriꝰ duodecimꝰ pōtifex dū ad ꝯcilium ire cogeret̉ tāꝙͣ ad viꝝ tutiſſimū ꝯfugit: a quo ⁊ ꝑbenigne ac ſplēdide exceptꝰ fuit. Et cū idē pōtifex ad ꝯciliū vocatꝰ nō ſatiſ ſibi ꝯfideret. Hūc tā ꝙ viꝝ īſignē loco eiꝰ trāſmiſit: ⁊ Gregorium ip̄m pontificatu abdicauit. 1400 Michael Sten ſexageſimuſſextꝰ venetoꝝ dux: hͦ āno Antonio Uenero duce defūcto: oīuꝫ ſuffragijſ loco eiuſ ſuffectuſ: ducauit anniſ. 13. Uir quidem ſapientia ⁊ cum magnitudine

Anno ¶Liber .XIIII. Chri Mūdi Robertuſ preſtātiſſimuſ: qui rē venetā p̄clariſſime auxit: ⁊ īgētia facinora atqꝫ p̄clara ſtrenue geſſit. Uincētiā eīm ſpōte ſeſe dedētibꝰ ciuibuſ ſhortatū duciſſe mediolanēſiū qꝛ tueri ea nō pote rat) ī ꝓtectiōem ſuſcepit: ⁊ ab eadē duciſſa ſibi ꝯfirmari fecit. At cū Frāciſcuſ carrariuſ ea iniurijſ ⁊ violētijs pl̓imū īfeſtaret bellū ꝯͣ eū ſtrenue ſuſcepit: ⁊ cū īgēti gl̓ia ꝑfecit: ac Ue ronā ⁊ Patauiū captaſ ſuo dn̄io adiecit: ⁊ tā Iacobū ꝙͣ Frāciſcū ip̄um carrarioſ fr̄eſ ac filioſ ⁊ nepoteſ vna cū p̄dc̄is duabꝰ ciuitatibus qͥbꝰ p̄erāt cepit: ⁊ Uenētiaſ adductoſ oēſ ne cari fecit. Atqꝫ ita huiuſmodi exituſ Frāciſci ⁊ oīum carrarienſiū fuit: qui cupiditate du cti: ſpreta pace: oīa bello occupare conabāt̉. Hiſ optime geſtiſ: Michael ſenio ꝯfectuſ: mo rit̉: ⁊ ī diue Marie baſilica ſepellit̉. Obertuſ Bauarie dux: ⁊ Nheni Palatinꝰ comeſ: hͦ āno Uīciſlao Bohemo ꝓpt̓ Robertuſ ignauiā ⁊ ignominiā īꝑio abrogato: ab electoribꝰ. 24ꝰ. germaoꝝ īꝑator electꝰ: im Oꝑauit āniſ. 9. vir quidē chr̄ianiſſimuſ ⁊ iuſtitie amator: quē Bonifaciuſ pōtifex ī/ 1401 66 00 pij corona decorauit. Hūc florētini ꝑꝑ aī eiꝰ magnitudinē ꝯͣ Galeaciū ducē(vltīa d̓ſperatō ne ducti ſupplicit̓ auxiliatorē ī Italia vocauerūt: hac tn̄ ꝯditiōe: vt nō pͥuſ ꝓmiſſā pecuniā accipe̓t: ꝙͣ Galeacij ducatū attigiſſet: ꝙ ⁊ factū ē. Brixianū itaqꝫ agrū cū exercitu īgreſſuſ ꝑtē pecuniaꝝ a florētiniſ accipiēſ: cū Galeacio pugnare cepit: a quo cū pͥmū ſuꝑatꝰ: fugatꝰ ⁊ diſſipatꝰ. Tridētū cū pauciſ ꝓfugit. Indeqꝫ Patauiū cū exercitu veniēſ a Frāciſco carrario cōmit̉ exceptꝰ ē. Uenetiaſ deniqꝫ accedēſ ab eiſdē honorificētiſſime ſuſceptꝰ cladeꝫ receptā lamētabilit̉ expoſuit. Ueneti at eo audito ml̓tis donis ac pollicitatōibꝰ ne ī Germa niā rediret retinere ānixi ſūt: ſed minime potuerūt. Ioānes Maria vicecomeſ. 2ꝰ. mediolanēſiū dux: ex Ioāne Galeatio ⁊ Catherīa Bernabo/ 1403 uis filia genitꝰ: hͦ āno pr̄e ſublato adoleſcēſ vna cū mr̄e ī regnū ſucceſſit: ⁊ regnauit āniſ. io. hic āt adeo īmaniſ ⁊ feruſ ī ipſo pͥncipatū ſe p̄ſtitit: vt pl̓imoſ ſine cā occiderit: ⁊ pleroſqꝫ canibꝰ lacerādoſ obiecerit. Et pͥmꝰ fuit qui tā p̄clarā ⁊ īgenuā familiā flagitijſ ⁊ īfami vita deturpauerit: qui cū aliqn̄ a genitrice reprehēderet̉: ⁊ dicēt: cur qͣſi de lōbiſ a maioribꝰ degeneraſſet. Rn̄diſſe dr̄. Nō eſſe familiā celebrē: niſi que viroſ oīfariā ꝓtuliſſet. Ip̄e eīm vt vno ꝯcludā v̓bo ī oī reꝝ gn̄e culpabiliſ extitit: ⁊ ī nullo laudē ꝓmeruit. Et ꝑꝑea iuſto dei iu dicio a Gamerarijs ſuiſ: dū ſacriſ miſſe ītereſſet miſterijſ ꝯciſuſ ⁊ cōfoſſuſ fuit. Eo nāqꝫ regnāte īfinita mala ī regno ſuo oborta ſūt: cū eo ī r̄gno nemo eēt: qui īꝑio aūt auc̄te hoīuꝫ vicia ꝯpeſceret. Nā mortuo pr̄e ſtatim Guelphoꝝ ⁊ Gibellinoꝝ factiōeſ ꝑnicioſiſſime īno uate ſt̓: q̄ ducētiſ iā āniſ ꝑ Italiā vagati: oēſ ciuitateſ ita ad arma ꝯcitauerāt: vt ferme ad ī ternitiōeꝫ vbiqꝫ certatū fuerit. Et ꝑꝑea Galeacio d̓fūcto: pͥº Ugolinꝰ caualcaboſ oppreſſiſ Eibelliniſ īpiū Cremōe ſuſcepit. Othobonꝰ aūt tertiꝰ: īterfectiſ rubeis Parma obtinuit. Bergomū Suardi: Comū Nuſconi: Laudū Uignatēſeſ: Uercellaſ ⁊ Alexādriā cuꝫ ml̓tiſ eiꝰ regiōiſ oppidiſ Facinꝰ caniſ egregiꝰ copiaꝝ dux. Gulielmꝰ āt Scaliger̄ ⁊ Carolꝰ vicecomes Bernabouiſ filiꝰ: ⁊ ip̄i ſpem aliquā ī dn̄iū redeūdi ſumēteſ: oēſ alioſ pͥncipeſ ⁊ no bilioreſ ppl̓oſ ad defectiōeꝫ ſolicitar̄t. Et iō Pinꝰ Ordelaphꝰ a Galeacio Foroliuio pulſuſ ī pr̄iam redijt. Sil̓r ēt Cunij comit eſ Fauētiā duro bello opp̄ſſere. Atqꝫ ita ex vniꝰ morte vniuerſa Italia terroriſ plena ſuit: cū vbiqꝫ īcēdia: direptiōeſ: cedeſ: ⁊ morteſ īnumerabi leſ audirēt̉. Uici quoqꝫ ⁊ caſtella atqꝫ ciuitatū ſuburbia vbiqꝫ euertebāt̉: ⁊ ſāguiſ ſāguinē tāgebat. Hāc quippe calamitatē futurā: Cometeſ p̄ſignauit: qui eo apꝑuit āno: quo ⁊ Galeaciuſe vita diſceſſit. Tāburlanꝰ tartaroꝝ ſeu parthoꝝ rex īcredibil̓ potētie vir: hͦ ēt āno(quo ⁊ Galeaciꝰ) vita ex ceſſit: qͥ pͥmū vt aiūt) apd̓ tartaroſ hūili loco natꝰ fuit: Gregariꝰ eīꝫ mileſ factꝰ: adeo int̓ ſu oſcorꝑiſ agillitate excelluit: vt breui ml̓taꝝ gētiū dux fie̓t: ꝗbꝰ cū parthoꝝ īꝑio potitꝰ eſſet. Scythaſ: hiberoſ: albāoſ: perſaſ: medoſqꝫ: ⁊ aliaſ natōes ſibi ſb̓egit. Indeqꝫ Meſopotami am atqꝫ Armeniā īuaſit. trāſitoqꝫ Euphrate cū qͣdrigētiſ equitu milibꝰ: ⁊ ſexcētiſ pedituꝫ milibꝰ oēꝫ Aſiā quā mīorē appellamꝰ obtīuit. Regēqꝫ oīuꝫ potētiſſimū paciete turcoꝝ dn̄ꝫ cū pari equitū nūero ⁊ magniſ peditū copijs fines ſuoꝝ tutātē apd̓ Armēoſ p̄lio fr̄auit: ⁊ ī t̓fectꝭ ducētū eiꝰ milibꝰ ip̄ꝫ cepit: quē cathēis aureis vīctū curui quo vehebat̉ qͣſi triūphanſ aduīxit. Inde a Tanai flumīe vſqꝫ ad Egyptū vniuerſā Aſyā ꝑcurrēſ: Smyrnā: Anthio chiā: Sebaſtē: Tripolim: Damaſcū: ml̓taſqꝫ validiſſīaſ vrbeſ cepit: diripuit: ⁊ īcedit: ſolda nū egyptioꝝ pͥncipē bello ſr̄atū: vltͣ pelluſiū r̄pulit: cūqꝫ damaſcū cepiſſꝫ: ⁊ arcꝭ atiqꝫ expu gnatio difficil̓ vidēt̉ ꝯſtructa eregiōe alt̓a q̄ ea altitudīe ſr̄aret: n̄ ſine ml̓ta ſuoꝝ cede cepit Capha et genuēſiū tūc Coloniā admotiſ machiniſ expugnauit: hic belli artibꝰ inſigniſ: q̄ alijs ardua videbāt̉: ꝓmptiꝰ obire tētabat. Et in obſidiōibus quidē vrbiuꝫ: prima die Alba

Anno Mūdi Chri Papa. 213. 6603 1404
XIIII ¶ Liber Roberti vtebat tētorio: Secūda rubeo: Tertia nigro. Et ſi ſe dabāt ī albo ſedēti: ſalutē ꝯſequebant̉ rubeuſ color moriēdū pr̄ibꝰ familiaſ īdicabat. Niger v̓o ciuitatiſ excidiū: ⁊ oīa ī cinereꝫ cō uertēda. Ferūt quādā ppl̓oſam ciuitatē q̄ pͥma die d̓ditiōem neglexiſſet: pueroſ puellaſqꝫ ī cādida veſte ramoſ oliue deferēteſ emiſiſſe: vt pͥncipiſ irā placarent: eūqꝫ illoſ oēs ab equi tatu ꝯculcari iuſſiſſe: ⁊ vrbē captā īcēdi Interrogatuſqꝫ aliqn̄ ab hoīe genuēſi: qui ei familiariſ erat: cur tāta crudelitate vteret̉. Cui turbata ⁊ diſtorta facie: rn̄dit. Tu me hoīem ar bitrariſ falleriſ. Ira eīꝫ dei ſū ego: ⁊ orbiſ vaſtitaſ. Quibꝰ v̓biſ tremefactꝰ genuēſiſ: ſtatiꝫ ab ocul̓ tyrāni euanuit. nec ei vnꝙ ſe obiecit. Ferebāt qui Tāburlanū viderūt: euꝫ Hānibali ẜm ea q̄ de ipſo ſcribūt̉ fuiſſe ſil̓em. Nā deletiſ ml̓tiſ regiōibꝰ ac tyrāniſ vaſtatiſqꝫ ml̓tiſ ꝓ uincijſ: onuſtū ⁊ ditatū exercitū ī pr̄iam reduxit: ⁊ Marchātē vrbē ꝯdidit: quaꝫ varij gn̄iſ captiuiſ repleuit: ⁊ hoſtiū ſpolijs exornauit ī qͣ ⁊ ſe ſepeliri fecit. Regnū āt ſuuꝫ duobꝰ filijſ reliquit: qui diſcordia laborāteſ effecerūt: ne parthoꝝ īꝑiū rurſuſ emergeret. Bucichalꝰ Caroli frācoꝝ regꝭ mileſ gigātee ſtature vir: hͦ āno Antōioto adurno duce genu enſiu defūcto: vrbis dn̄atū regiſ noīe regēdū ſuſcepit: qui viſa nr̄oꝝ potētatuū ⁊ ciuitatum diſſēſiōe. Mediolanū ēt ī regiſ ſui ptāte ꝓ viribꝰ redigere conatꝰ ē: ⁊ iā Terdōa capta. Fa cinꝰ caniſ copiaꝝ mediolanēſiū dux: virili aīo obſiſtēdo ſe oppoſuit: ⁊ Terdonā captam ab ſtulit. Iſeīꝫ ex galloꝝ more cū ſuꝑbiſſimꝰ eēt: ⁊ italoꝝ breuitatē ꝯtēneret: ⁊ eoſ non ſine ar rogātia laceſſeret: Galeaciꝰ gōzaga Frāciſci gōzage fr̄ qui eo ī bello cohortes ducebat: eum duriꝰ rep̄hēdit dicēſ: moderaciꝰ eū loqui debere: ꝙ ſi ſecꝰ eēt: doce̓t eiꝰ temeritatē nō v̓tutem ſꝫ īſania eē. Erat. n. Galeaciꝰ ip̄e corꝑe modico: ita vt v̓tice vix Bucichali vmbilicū attīgēt: vn̄ ⁊ a p̄fato gigāte maxīe ꝯtēnebat. Galeaciꝰ v̓o Bucichalū ad ſingulare certamē ꝓuocauit. Quo audito Bucichalꝰ turpe cedere exiſtimāſ ꝯditioneꝫ acceptauit: dieſqꝫ duello ſtatuit̉. Et certātibꝰ ad īuicē Galeaciꝰ Bucichalē ꝓſtrauit: ⁊ niſi a ꝓceribꝰ r̄tractꝰ fuiſſꝫ: vltimꝰ ille dieſ Bucichali extitiſſet. Ea ignominia Bucichalꝰ ꝑfuſuſ nūꝙͣ loricā toracē ve gerere voluit: ꝙ a paruo homuculo ſuperatꝰ eſſet. Gulielmꝰ Scaliger Antonij parricide Uerōe ⁊ Uīcētie pͥncipis filiꝰ: hͦ āno Galeacio duce defūcto: cū videt oēſ Ciſalpinaſ ciuitateſ ad ciuilia arma ꝯcitataſ. Auxilio pͥmuꝫ florētiorū quibꝰ diu militauerat ac ēt Frāciſci carrarij Ueronā cū exercitu veniēſ vrbe ſtatiꝫ poti tuſ eſt. Regnoqꝫ ī pace adepto: nō ita ml̓topoſt ab eodē Frāciſco cū filijs veneno ſublatuſ eſt. Atqꝫ ī eo oīſ Scaligeroꝝ familia ꝓrſuſ defecit. Nnocētiꝰ. 7ꝰ. papa: pr̄ia Sulmonēſiſ: Corniatꝰ ātea vocatꝰ. Bn̄dicto adulterino Auiniōi adhuc p̄ſulāte: hͦ āno Italia oī tuml̓tuāte. Bonifacio Rome ſurrogatꝰ: ſedit āniſ. 2. Uir quidē grādeuꝰ ⁊ multaꝝ magnarūqꝫ reꝝ exꝑiētia calēſ. Cuiꝰ ver bū erat: Oporte̓ illū malū hoīeꝫ eē: qui alienū pluſ ꝙͣ ſui ipſiꝰ teſtimōiū formidaret: hic pō tificatū ſuſcepto: ī quibuſdā Urbani ⁊ Bonifacij p̄deceſſoꝝ ſuoꝝ veſtigia ſecutꝰ ē: quoſ pͥ uatꝰ reprehēdebat: ⁊ nō mō qd̓ tātopere laudabat effecit: veꝝ ēt iniquo aīo ferebat ſiqͥſ apd̓ ſe ea de re loqueret̉: p̄terea oīa ita tumultuoſe gubernabat: vt cū Romāi īſtarēt quo ſciſma de eccl̓ia tolle̓t ip̄oſ ad Ludouicū nepotē tāꝙͣ ad certū carnificē miſit: qui ſtatim vndecim ex ipſiſe feneſtris deiecti necare fecit. Qua ſeuitia motꝰ ppl̓uſ ro. accito Ladiſlao rege ar ma aduerſuſ pōtificē capit: qui ſtatim vna cū Ludouico Uiterbiū fugit. Cūqꝫ ppl̓uſ Ro. ī auctorē ſceleris ſceuire nō poſſꝫ: ī aulicoſ oēm irā ꝯuertēſ multoſ īterfecit. Ueꝝ occupato capitolio ac pōte miluio: ⁊ multiſ cedibꝰ ⁊ direptiōibꝰ ꝑactiſ declināte iā ira. Romani pōti ficē ī gr̄am receperūt: rogarūtqꝫ vt ad vrbē cū pace rediret. Qui cū Nomā veniſſet: nonul loſ cardiales delegit: quoꝝ de numero fuit Angelꝰ corariꝰ venetꝰ poſtea Gregoriuſ. i2ꝰ. appellatuſ. Et Petrꝰ philardi cretēſiſ Alexāder. 5ꝰ. poſtea pōtifex creatꝰ. Tertiꝰ hītꝰ ē Otho colūna Martinꝰ poſtea vocatꝰ. Creauit ēt Ludouicū p̄dictū nepotē ſuū agri picēi Marchionē eūqꝫ Firmanū pͥncipē ꝯſtituit. Quibꝰ geſtiſ nō diu ſuꝑuixit: qꝛ āno. 2º. ſui pontifica tꝰ Rome defec̄: ⁊ ī baſilica beati Petri ſepultuſ fuit. Ruſconi nobiliſſimi viri comēẜ ciuitatꝭ lōbardie ciueſ ⁊ patroni cū ſuꝑioribꝰ diebꝰ ex morte Galeatij duciſ vrbis dn̄iū ſibi vēdicaſſēt: hͦ āno aduerſātibꝰ ſibi Uiminū familijſ. ⁊ īter ſe ml̓tis diſſēſiōibꝰ altercātes vrbiſ ſuburbia penitꝰ euerterūt. In qͣ pugna ad octīgēta ⁊ āpliꝰ ex vtraqꝫ ꝑte cecidere. Suꝑiores ea ī pugna Ruſconi fue̓ licꝫ eoꝝ caput dn̄ſ Baldeſar ceci derit. Rulconi itaqꝫ victoria elati Belincanā oppidū ī ſuā duxere ſniam. Frāciſcꝰ Suardꝰ miles Socini Suardi filiꝰ: qui mortuo Galeacio duce/ expulſiſ Guelphiſ) vrbis Bergomi dn̄atū ſuſceꝑat: hͦ āno nō paruo exercitu ꝯgregato: ī ſuburbium Bergomi quod palacium dicimus deicendit: ⁊ inde pulſiſ Guelphil vniuerſum diripuit: incendit:

Anno .XIIII. Chri Mūdi ¶ Liber Robertu ⁊ euertit. Inde hoſteꝫ ad īternitiōeꝫ ꝑſeq̄ns Seriatū eo tumultū ꝑuenit: ⁊ pulſo hoſte vni uerſū vicū cū īgēti cede diripuit ⁊ euertit. Itidē ī Redona fec̄ ⁊ caſtelluꝫ ꝓrſus ꝯplanauit. Ea victoria erectꝰ Cremā cū exercitu petijt: ⁊ oppidū auxilio Gibellīoꝝ obtinuit: quo obtēto: ī picelionē agri cremonēſiſ duxit: qd̓ cū acrit expugnaret ab Ugolio caualcaboue cre monēſi tyrāno p̄ter ſpem oīum ſuꝑatꝰ ⁊ ꝓfligatuſ fuit. Sꝫ dū nō lōge a Crema auxº ſuoꝝ aduerſuſ hoſtē ſe ꝯuertiſſet: ſagitta ſauciuſ īterijt. Catherina Ioānis Galeatij duciſ vxor ⁊ Bernabouiſ vicecomitꝭ filia ac Philippi ducꝭ mr̄: hͦ āno qͥ ē qͣrtꝰ ſupͣ. M. cccc. decimaoctaua octobris die apd̓ modoeciā vita diſceſſit. Mu lier ſiquidē cordata ⁊ pientiſſima: de qͣ ingentia referunt prudentiſſime geſta. Paſtinꝰ Bernabouiſ vicecomitiſ filiꝰ: eo ipſo āno Frāciſcho Suardo defūcto Bergomuꝫ ciuitatē a Ioāne maria Mediolani duce recepit: ⁊ regnauit vno tātū mō āno: qꝛ ⁊ ſequen ti āno. io. menſiſ Iunij febre correptuſ vite finem fecit Pretoriū īſigniſ ⁊ frequētatꝰ vicꝰ: ī ripis Sebini lacꝰ ditiōiſ bergomēſiſ ſitꝰ: hͦ eodē āno duꝫ oīa ī tumultū forēt a Iuchino de foreſtiſ ⁊ alijs ſocijſ capit̉ ⁊ boniſ oībꝰ ditiſſimiſ īde ſub latiſ ac Homicedeno foreſto/ cuiꝰ hereditariuſ vicuſ erat capto igne ſuccēſo vniuerſuꝫ vi cū ameniſſimū adeo deſtruxit: vt parue ipſiuſ clariſſimi vicuſ videant̉ ruuine. Piſe ethrurie ciuitas dudū potētiſſima ⁊ florētini ppl̓i emula: hͦ āno bello duriſſima obſidio 1406 ne domita: ī ipſinſ ppl̓i florētini ditionē ptātēqꝫ deuenit: ⁊ nūcuſqꝫ ꝑ ſeptē ⁊ ſeptuagīta an noſ iugū ipſiuſ ꝑtulit. Suꝑioribuſ.n. āniſ vt diximuſ Galeaciuſ vicecomeſ dux eandem vrbē a Gerardo apiano emerat ⁊ moriēſ: Gabrielli ex pellice filio ex teſtamēto reliquerat: qui cū triēio poſt mortē pr̄iſ cū magno labore poſſediſſet. diffidēſ illā ſe tenere poſſe: gra di pecunia florētiniſ vēdidit. piſani autem florētinoſ exoſoſ habēteſ ī furorē ꝯcitati ⁊ impe tu facto florētinoſ vrbe eiecere: ⁊ vrbē ī libertatē reduxere. Florētini ignominia ſuſceptam delere cupiēteſ. Cōgregato exercitu: bellū ꝯfeſtim piſaniſ ītulere ⁊ comeatibꝰ vndiqꝫ inter cluſiſ vrbē obſiderūt: quā poſt aliquot mēſeſ fame crudeliſſima laborātē dedēte ea Ioane gambacurta iugū ab ītegro ſuſcipere coegerūt. Patauiū ēt nō īferioriſ potētie ⁊ dignitatiſ ciuitaſ: hͦ eodē āno ipſa eadē obſidione a venetiſ diu oppreſſa: ī venetoꝝ manꝰ vna cū Uerona deuenit. Quibꝰ ciuitatibꝰ optētiſ venetorum nomē ſupra modū excreuit. ac tātum quātū vnꝙͣ ſuperioribuſ belliſ creuerat. ¶ Uiri diſciplinis excellenieſ. Petruſ philargi natiōe cretēſiſ. ordīſ mioꝝ ꝓfeſſuſ: ⁊ mediolanenſiſ vrbiſ archiep̄ſ: magnuſ theologꝰ: magnuſqꝫ orator ⁊ p̄dicator: hiſ tꝑibꝰ eaſobres maxīo ī precio hītꝰ ē. Ipſe eniꝫ ab adoleſcētia ordinē mīoꝝ īgreſſuſ: adeo pariſiꝰ liberalibꝰ ſtudijſ: theologiceqꝫ diſciplīe vaca uit: vt breui ⁊ publicā ſcholā hūerit: ⁊ ī libroſ ſn̄iaꝝ docte ⁊ acute ſcripẜit. hac obre a Galea cio vicecomite nōdū duce accitꝰ ppl̓m locū ī conſultatiōibꝰ ſuiſ hūit. Deinde rogatu ipſiuſ Galeacij creat̉ Uicētinꝰ ep̄ſ: poſtea mutato loco nouariēſiſ. poſtremo mediolaneſiſ archiep̄ſ factꝰ a Galeacio ad Uīciſlaū orator mittit̉: a quo ⁊ ducatꝰ titulū ꝓ ip̄o Galeacio obtinu it. Deīde vt dictū eſt) ab Innocētio cardīalis Baſilice duodecim apl̓oꝝ creatꝰ. Tadē Romanā pōtificiā dignitatē adeptꝰ. Alexāder quintuſ merito eſt appellatuſ. Pauluſ venetꝰ ordīſ eremitaꝝ: diui Aug. ⁊ ipſe theologꝰ ⁊ diſputator accutiſſimꝰ: hͦ ipſo tꝑe ī vniuerſa italia noīatiſſimꝰ ē hītꝰ: eo ꝙ ꝯͣctoſ dyaleticoſ: phōſqꝫ: ac theologoſ ſue etatꝭ ſine ꝯtrouerſia ſuꝑauerit: ac ēt tāꝙͣ alt̓ Apollo poſt ſe futuroſ phōſ ſue ſapīe lacte nutriuerit: qͥ niſi ī matura morte p̄uētꝰ fuiſſet: oēſ an̄ceſſores theologoſ phōſqꝫ ſuo īgenio ac ſapīa ſupe raſſet: verū tn̄ ea que ſubiecta ſūt ſcripſit volumina. Super libroſ poſterioꝝ Incipit Oīſ doctrīa Suꝑ duobꝰ de aīa Incipit Tāta lr̄aꝝ Sr̄ liº. d̓ gn̓atōe ⁊ cor. Hūanaꝝ diuīaꝝqꝫ Suꝑ libꝝ ꝓph̓rij Maxīa ⁊ forti Sr̄ ꝯſeq̄ntijs ſtrodi Ieſuꝫ deū ⁊ hoīem Suꝑ libꝝ p̄dicamētoꝝ Querēti mihi. Colloqͥuꝫ ī facl̓tate Cuꝑ octo phyſicoꝝ Naturali phyloſophia Sūmā ī phia Suꝑ ſex methafiſice Tecū ſapiētiſſime repe Sumulā ī naͣlibꝰ Pl̓imoꝝ aſtrictuſ. Logicā breuē Cōſpiciēſ ī circuitu Suꝑ alijs ſex metha. Iuſ dr̄ ml̓tipliciter Scripſitqꝫ ⁊ logicā magnā: Tractatū quoqꝫ ꝯͣ cecitatē iudeoꝝ edidit. Sꝫ ⁊ ſermones ml̓toſ ad cleꝝ de ſanctiſ: quadrageſimaleſ ⁊ dn̄icales miro ordīe ꝯpoſuit. Morit̉ tadē Patauiſ ⁊ ī ſacriſtia ſui ordīſ ſepulchro marmore ſepellit̉. Frāciſchꝰ de regacijſ: pr̄ia cremonēſiſ: ordīſ minoꝝ: bergomēſiſ ep̄ſ: eruditiſſimꝰ theologꝰ ⁊ vtriuſqꝫ iuriſcōſultiſſimꝰ: ꝑ hec tꝑa Bononie ⁊ alibi: ⁊ ꝙͣmaxe in Baſiliēſi Synodo claruſ fuit. Qui poſtmōm ep̄ſ factꝰ cū bergomēſem eccl̓iam qͣttuor ⁊ trigīta ānoſ doctrina ⁊

Anno Mūdi Chri ¶ Liber XIIII Robertꝰ exº. optīe gubernaſſet: tādē āno dn̄i. 1473 die decima Auguſti vita functꝰ: apd̓ ſc̄m Frāciſ chū eiuſdē vrbiſ: maxīſ cū ppl̓i lachrimiſ ſepellit̉. 1406 Gabrinꝰ funduluſ ex oppido Sōcini ortꝰ: hͦ āno Ugolino ⁊ Carolo ac alijs nobilibꝰ caualcabobꝰ dn̄is ſuiſ īterfectiſ. Cremōe dn̄ium ſibi deſūmēſ: regnauit āniſ. 24. hic cū Ugolini caualcabobꝰ īperator accerrimꝰ eēt: ⁊ eiꝰ oꝑa pl̓imū ī bello ⁊ pace idē Ugolinꝰ vteret̉: ⁊ hāc obrē Fortilicioꝝ ⁊ vrbiſ prefecti nō minꝰ ei ꝙ Ugolino ip̄i dn̄o parerēt: ſpe occupāde tyrānidiſ ductꝰ. Redeūtē hͦ āno a Lauda Pōpeana Ugolinū ad Machaſtornā(deceꝫ mili bꝰ paſſuū ab vrbe Cremona diſtātē) cū fr̄ibꝰ ⁊ cognatiſ obtrūcat. Inde ꝓpere ante ꝙ reſ ī vrbe ſciret̉: cū aliquot militibus Cremonā ꝓperat: occupataqꝫ arce: ⁊ portiſ oībꝰ: forū cuꝫ armato milite īgreſſuſ ē: ⁊ quoſ videt conatibꝰ ſuis abſiſtere poſſe: aut obtrūcat: aut pellit. Obtinēde āt tyrānidiſ cā nullū crudelitatiſ genꝰ: ⁊ maxime ī caualcabobꝰ omittit. Ml̓toſ eim ex eiſ e curri altiſſima que ī medio foro ſurgit p̄cipites dedit. Qui tādem ml̓tas poſt ty ranideſ: ⁊ ꝯuicinaꝝ vrbiū direptiōeſ ⁊ īcurſiōeſ: reddita pͥuſ Philippo duci Cremoa: cuꝫ ml̓taſ p̄terea ī pͥncipē moliret̉ īſidiaſ ꝓditiōe Oldradi ⁊ lāpugnāo ī cremonēſi agro ꝯp̄he dit: ⁊ Mediolanū ad ducē miſſuſ. poſt lōgoſ carceris ſqualoreſ: tādē ī publico mediolanēſi foro ſpectāte oī ppl̓o: duciſ iuſſu capite trūcat̉: p̄tore ibidē p̄ſidēte p̄claro viro Mapheo Gābara brixiēſi ciue. Ferūt hūc cū ad ſuppliciū duceret̉: de nullo ſe dolere dixiſſe: niſi ꝙ cū ſūmū pōtificē ⁊ īꝑatorē apd̓ Cremonā habuiſſet: illos de excelſaturri p̄cipiteſ nō dediſ ſet. Et hec cruētiſſimi hoīſ ꝯfeſſio fuit. Quo mortuo iuſto dei iudicio ſuſ cū pullis ſuis ſtatim venit: ⁊ cruorem eiuſ bibit. Ioānes cogͦmēto piceninꝰ: Caroli vicecomitiſ filiuſ: filij Bernabouiſ: hͦ āno vndecima mēſ Iunij die defūcto Maſtīo eiꝰ patruo: ex Brixiane vrbiſ p̄fecto: Bergomea ſceptra ſuſcepit: ⁊ regnauit āniſ ferme duobꝰ. Cuiꝰ cū dn̄atio ad modū dura eēt: ⁊ ī oēm ſceuitia ⁊ neq̄ tiā ꝓlaberet̉: ac ēt ml̓toſ ciueſ auaritia ⁊ violētiſ vxoꝝ ꝯcubitibꝰ offende̓t. Tādē ira ⁊ odium Bergomēſiū ita ī ſe ꝯcitauit: vt tumultū ꝯcitato. Bergomēſeſ ip̄m cū vniuerſo eiꝰ ma giſtratū ⁊ p̄ſidio vrbe ꝓpellerēt: ⁊ ciuitatē ī libertatē vēdicarēt. Quāobrē facinꝰ Banis Ioaniſ Marie duciſ p̄fectꝰ: ſtatim cū magͦ exercitu ī bergomēſem agrū venit: ⁊ ī vindictam vniuerſaſ hītatiōeſ vrgnani: Colōij ⁊ Steciāi d̓moliri ⁊ ꝯplanari fec̄: atqꝫ arboreſ ⁊ ſegeteſ oēſ ꝑ circuitū ſuccēdi mādauit. Id tn̄ facinꝰ: nōnulli ſuꝑiori āno factitatū fuiſſe tradut Galeaciꝰ Gōcaga digniſſimꝰ ⁊ ſtrenuiſſimꝰ pͥncepſ: ⁊ rei militariſ ſcīa ſciētiſſimꝰ: q̄ ſuꝑiori an nō Bucicalē Gallu gigāteꝫ ⁊ īgētꝭ fortitudīſ viꝝ ſingl̓ari certamīe deuicerat: ⁊ alia p̄clara facinora: tū Piſiſ:tū alibi geſſerat: hͦ āno die. 24. Apriliſ. ī Mediolachi pugna ſagitta ꝑcuſ ſuſ: ſtatim ſpiritum emiſit. Papa. 214 Regoriꝰ eiꝰ noīſ. i2ꝰ papa: natiōe venetꝰ Angeluſ carrariꝰ antea vocatꝰ: pr̄iarchaqꝫ ꝯſtātinopolitanꝰ: ex cardīale tituli ſc̄i Marci Innocētio pōtifex ſuffectꝰ: ſedit 6co6 14g aniſ. 2. ⁊ mēẜ. 7. pōtifex p̄ſtātiſſime ſeueritatꝭ: ⁊ ſcimonia p̄cipua reuerēdꝰ: qui pō tificatu ſuſcepto iuxͣ obligatiōeꝫ fc̄am iterato ſe obligauit: ad deponēdū pōtificatū ſi Bn̄di ctꝰ qͥ pōtificatū alteꝝ ī gallia retinebat ſe quoqꝫ abdicaret. Cohortāteſ igit̉ ī pͥncipio ſeſe: ⁊ ad abdicatiōem mutuā offerēteſ: Saona vbi ꝯuenirēt elegerūt: ſꝫ ī ꝯueniēdo ſe ad īuiceꝫ illudēteſ maxīa chr̄ianoꝝ īcuſatōe maiorē diuiſiōeꝫ ꝯcitauerūt. Quaꝑꝑ īgenſ ꝯciliū Piſiſ celebratū ē. In quo Gregoriꝰ ip̄e ⁊ Bn̄dictꝰ pōtificeſ accuſati de colluſiōe ambo pōtificatu pͥuati ſūt: ⁊ Alexāder cretēſiſ eligit̉. Quo pōtifice creato: Gregoriꝰ qͣſi ꝓfugꝰ ſtatiꝫ Arri minū ꝯceſſit: vbi a Carolo malateſta ꝑbenigne exceptꝰ ē. Qui lꝫ ī piſano ꝯcilio exautorat eēt: tn̄ tāꝙͣ verꝰ pōtifex dū Luce eēt de ꝯſenſu cardīaliū qui nōdū ab eo diſceſſerāt Gabrie lem Cōdelmariū creauit cardīalē: qͥ poſtea pōtifex factꝰ: Eugeniꝰ. 4ꝰ. appellatꝰ ē. Hic tan dē ad Cōſtātie ꝯciliū miſſo. Carolo malateſta libere ſe pōtificatū abdicauit: ꝓ qͣ abdicato ne: Cōuētꝰ oīſ eū agri piceni legatū creauit: ſꝫ nō multo poſt Recanati dolore aī mortuꝰ eſt: atqꝫ ibidem ꝯdituſ eſt. Odinē mōachoꝝ alboꝝ: qͥ mōtꝭ Oliueti ordo nūcupat̉: huiꝰ ſciſmatiſ tꝑibꝰ: ī ſenēſi agro a quibuſdā nobiliſſimiſ viris īitiū ſūpſiſſe dr̄. Multi.n. clariſſimi Senēſeſ viri: quoſ ſciſma tū ⁊ bellicaꝝ ꝑturbationū tedebat: Urbe egreſſi ī mōtē Oliuēti ꝓfecti ſūt. Ibidēqꝫ ī vnuꝫ ꝯgregati. Eremitaꝝ more deo deuotiſſime ī or̄onibꝰ ⁊ vigilijs ac crebriſ ieiunijs deẜuire ꝓ poſuerūt. Quoꝝ exº multi nobileſ ⁊ adoleſcētes ducti ad eoſdē ꝯfluxē: ⁊ īcredibili feruore excreſcere ceper̄t: quoꝝ fama ad pōtificē ꝑuenit: qͥ pͥmioribꝰ ad ſe accerſitiſ ⁊ īterrogatiſ: in telligenſqꝫ eoꝝ vota: dixit hāc platatiōem eſſe diuinā: ⁊ exhilaratꝰ pōtifex illoꝝ vita ⁊ rato nem viuendi ſic̄ eoꝝ pͥuilegijſ ꝯſtare vr̄) ꝙͣmaxīe ꝓbauit. Et vt ceptuꝫ opꝰ ſtabilimentum

Anno Cbri Oūdi XIIII. ¶Liber Robertuſſuſciꝑet habitū albū ad diue virgīſ Marie reuerētiam cū regula btīſſimi Bn̄dicti ẜnādaꝫ eiſ ꝯtulit. Quoſ maxīſ pͥuilegijſ ⁊ gratijs cōmuniēſ īter mōacoſ beati Bn̄dicti ꝯnumerauit Ordo nouuſ Mendicantiū ſb̓ diui hieronymi titulo p̄ſulante Innocētio ſeptīo nuꝑ defuſicto ex tertio ordīe ſācti Frāciſci a quodo Redo noīe Mōtiſgranelli comite apud Feſula nam ethrurie vrbē pͥmo excitatꝰ eſt. Eiꝰ aūt diſcipuluſ ⁊ coadiutor hac ī re Gualteruſ mar ſuſ hītꝰ ē. Et hi duo miri ſcītatiſ viri huiuſce regl̓aris diſciplīe auctores fuer̄. Quē quidē ordinem Gregoriꝰ duodecimꝰ iſte approbāſ: ſub regula btīſſimi pr̄iſ Auguſtini quo ad pͥn̄ci palia vota ſua auctoritate ꝯfirmauit Eugēius deide qͣrtuſ vir vtiqꝫ religioſiſſimꝰ ⁊ ip̄e aucͣ toritate apl̓ica additꝭ pͥuilegijs mēdicātiū more cōfirmauit ⁊ approbauit. Eiſdē v̓o ī memo riam priſtine tertij ordīſ religiōiſ habitū Griſeū cū clamide ſil̓r griſea cōtulit. Ordo itē aliuſ canōicuſ celeſtini hītuſ cōgregatōiſ ſc̄ti Georgi de alga. apud venetiaſ: hiſdeꝫ tꝑibuſ a reuerēdo ⁊ religioſiſſimo viro Laurētio ex nobili Iuſtiniana familia nato: incredibili feruore ⁊ qͣdam auſteritate initiū ſumpſit. Quā quidē cōgregatōem idē Gregoriꝰ du odecimꝰ quibuſdā cōſtitutōibus ſibi datiſ ſub prima beati Petri apl̓i regl̓a apl̓ica auctoritate cōfirmauit. Que ſtatī ⁊ egregijs viriſ atqꝫ doctiſſimiſ mirū īmoduꝫ creuit. Quorum de nūero Antoniuſ carrariuſ gregorij ip̄iuſ pōtificiſ nepoſ ⁊ Oſtienſiſ cardinalis fuit. Et Gabriel poſtea Eugeniuſ quartuſ qui eundē monaſteriū pl̓imuꝫ pr̄na hr̄ditate exornauit cū quo idē Antoniuſ cārariuſ ab ineūte etate familiarit̓ in eadē religiōe diu vixit illūqꝫ ro mā ſecū recuſātē duxit. Euiꝰ īgenio delectatꝰ Gregoriꝰ prīo theſaurariū ſuū: deīde Senēſē ep̄m creauit. ac demū amboſ cōſtituit cardīales. In qua tn̄ dignitate cōſtituti nulla ī re pri ſtinā vitā mutarūt: ſꝫ ordinē ⁊ cōgregatōem oī nixu adiuuerūt. Fuere ⁊ alij ea ī religione ſucceſſoreſ viri moribꝰ ⁊ vita clariſſimi. Qui r̄ligioē doctrīa ⁊ ſcītate atqꝫ exēplo illuſtraue runt. vꝫ Marinuſ Quirino egregiuſ p̄dicator veruſqꝫ beati Petri imitator. Et Mapheꝰ Contarenuſ venetuſ poſtea priarcha ⁊ alij complurimi qui verbo ⁊ exēplo religioneꝫ pro viribuſ in orbem diffundere laborauerūt. Pandulphus Malateſta Galeoti filiuſ: ⁊ Caroli Arriminēſiſ principis frater: princepſ īter ſue etatiſ ⁊ fortitudīe: ac ſplēdore primariuſ. hiſ tꝑibuſ cū Mediolanū occupare tēptaſſet et nō potuiſſet: Brixiā in ſuā ptātē redegit: ⁊ in ea dn̄ium. 14. annoſ obtinuit. Iſeim cum 1407 Mediolanēſiſ duciſ moderator eſſet: ⁊ aliꝙͣdo per fraudeꝫ regiā vrbē occupare tēptaſſet: deprehenſuſ atqꝫ cōuictuſ cauēs ſibi hoc ip̄o āno domeſticis ſuis militibus ſūptis quaſi vena tū ituruſ Mediolano egreſſuſ eſt. Et Brixiā ſibi beniuolā nō ītermiſſiſ itineribus veniēſ (abſente Haſtore vicecomite in ea pretore occupauit ⁊ in ſuam ptātem redegit: indeqꝫ pro ualium accedēſ: BHaſtorē ip̄m Bernabouiſ vicecomitiſ ex filio nepotē vrbiſ pretorē ⁊ vicedominū cōprehēdit. pro cuiuſ liberatione Pallazolū tūc munitiſſimū caſtrū accepit. Et vt ceteriſ timorē īcuteret: quoſdaꝫ vicoſ ⁊ caſtella agri Brixiēſiſ incēdit ⁊ euertit. ⁊ ꝙ maxime Proualium ⁊ Colonium. Eaqꝫ optēta ēt Bergomū ciuitatē ꝑſoluta grandi pecunia accepit. In quibuſ vt erat vir aīo ſplēdiduſ celebreſ(adhuc extāteſ edeſ edificauit. hūc deniqꝫ Crimignola victorioſiſſimuſ imperator iuſſu Philippi ducis dn̄io priuauit. ⁊ eū cū omni ſuppelectibili ⁊ armiſ ac equis diuitem in pr̄iam ſuam remiſit. Qui abienſ gallica cātilena ſuaſ ruinaſ lamentatuſ ad Carolum fratrem Arriminuꝫ petijt. Petruſ Acoleuſ ex vetuſta ⁊ nobili Acoleoꝝ Bergomenſium familia natuſ: hoc ipſo anno cū foret a Ioāne picenīo vicecomite Bergomēſiū dn̄o hoſtiſ appellatuſ: vrbe pulſuſ: Mediolanum exul mittit̉: qui cōgregatiſ amiciſ ⁊ exulibus ſuis Noctu Triciuꝫ venienſ oppidum adorit̉ ⁊ capit. Eoqꝫ potituſ vt erat aīo comiſ fratrem ⁊ affineſ oēſ cōuocat: ⁊ cōſorteſ regni facit: qui ingratitudīe vſi: nō multo poſt ardorē dn̄andi: ipſuꝫ ludentē ꝑcutiēteſ inte rire fecerūt: qui ꝑricide ⁊ ipſi ſtatim a Crimignola pulſi ſūt: hic Petruſ Bartholomeū po ſtea vicecomituꝫ ⁊ venetoꝝ imꝑatorem poſt ſe reliquit filium qui vt ſuo loco dicemuſ gal lis duaſ: ītulit cladeſ. ⁊ fluctuantia bella inter Frāciſcū Sphorciā Ducem ⁊ Senatum ve netū opti me ſedauit. Ioāneſ Rogerius Suarduſ: Bergomenſium cōſul ⁊ dictator: cum ſuꝑiori āno ꝑꝑ Ioanniſ 1408 picinini tyrānideſ. Bergomū vrbē ī lib̓tatē ptātēqꝫ ſuā redigiſſet: vt erat aīo ꝓuidꝰ diffidēſ eam tutari poſſe ipſam exhortātibuſ amiciſ ⁊ cōſanguineis ſuis Suardiſ grādi pecunia Pā dulpho malateſte: hoc āno die. 18. Auguſti vendidit. Qua vēdita cum omnibuſ bonis ſuihoſtiliam ditōniſ Mātuano oppidū perrexit. vbi ſemotꝭ perturbatōibus vſqꝫ ad mortem Papari5. quietuſ fuit. ¶ Lerāder eiꝰ nomiſ quītuſ. Papa natōe Gretenẜ: Petruſ Candianꝰ antea vocatꝰ 1409 6608

X. l.I.
Anno .XIIII. Pūdi Ehri ¶ Liber Uīciſlauſ ordīſ minoꝝ doctor celeberriuſ: de quo ſupra diximꝰ: hoc āno abrogatiſ Gegorio ⁊ Bn̄di cto Boldrino oīum cardinaliū cōſenſu qui tū in cōcilio piſano erāt. pōtifex creatuſ ſedit mēſibꝰ. 8. Eo aūt creatoſ(vt dictū ē Gregoriuſ ad Carolū Malateſtā Arriminū vna cū Lonardo aretino ꝓfectuſ ē. Benedictuſ v̓o in gallijs poſt habitū cōciliū: ad caſtellū paniſcole cōfugit: vbi diutiuſ īmoratuſ aliquoſ ēt cardīaleſ creauit. Alexāder aūt factuſ pōtifex vt erat vir optimuſ: eccl̓iam dei pro poſſe ī pace cōtine̓ ſtuduit. ip̄e eīꝫ merito Alexāder ap pellatuſ fuit: qꝛ ⁊ lib̓alitate ⁊ aī magnitudine cū quouiſ optimo pͥncipe cōferri potuiſſꝫ. mu nificuſ enī ⁊ ꝙ maxime in pauꝑeſ(vt pōtifices d̓cet): fuit ⁊ adeo munificuſ ⁊ ꝓfuſuſ extitit vt pauperimꝰ d̓ceſſerit. Unde ⁊ ꝑ iocuꝫ interdum ipſuꝫ dixiſſe tradūt ſe diuitē ep̄ꝫ fuiſſe pau ꝑeꝫ cardinaleꝫ ⁊ mēdicuꝫ papa. Et ꝑꝑea cū nil terrenū expeterēt tāto fuit aīo vt Ladiſlaum regē potētiſſimū qui eccl̓iam diu vexauerat: in cōcilio piſāo approbātibꝰ pr̄ibus qui tū aderant pͥuauerit. Soluto deniqꝫ cōcilio Alexāder Bononiā ꝓfectuſ ē. vbi morbo ꝯͣcto cū ad extrema horā veniſſet: cōuocatiſ oībuſ cardinalibuſ: eoſ oēſ ad pacē: ad cōcordiā ⁊ ad tu endam eccl̓ie adhortatuſ ē. Quibuſ expletiſ lachrymātibus oībus qui aderant illud ſaluato riſ verbū egre ꝓferenſ inquit pacem meā do vobiſ: pacē meā relinquo vobiſ: ſtatim emiſit ſpiritū ⁊ cuꝫ ingenti pōpa ibidē in cōuentu fratꝝ minoꝝ ſepellit̉. Ludouicuſ Andeganēẜ poſthumuſ: eiuſ Ludouici filiuſ quē cū Carolo cōtendiſſe de r̄gno ſupradiximuſ: hoc āno piſaſ venit ⁊ cōceſſionē regni Apullie ab Alexādro p̄p̄ recepit. qui ꝯfeſtim cum exercitu ꝯͣ Ladiſlauꝫ porexit ⁊ cum eo Baldaſſar coſſa ex latere legatuſ. qui circa romā cū maxīſcopijs ſtatiua faciēſ tātūmō ladiſlaū ab vrbe vltra ꝓgredi nō fuit auſꝰ. Dāneſ vigeſimuſtertiꝰ. pͣpͣ. natione Neapolitanuſ. Baldeſſar coſſa ātea vocatuſ p̄p̄. 216 mortuo Alexādro Bononie pōtifex creatuſ ſedit āniſ. 4. ⁊ mē. io. Hunc nōnulli ferunt potiuſ pōtificatuꝫ violēter vſurpaſſe ꝙͣ liberiſſimiſ ſuffragijs aſſumpſiſſe. 16ο9 1410 Cum.n. Bonōie vt potius dominuſ ꝙͣ legatuſ eſſet magnoqꝫ exercitu imꝑaret: ⁊ pr̄eſ ꝓ nouo pōtifice deligēdo ibideꝫ cōueniſſent multa intermīatuſ ē niſi pōtificeꝫ ſibi gratuꝫ ele giſſent ea cā multi ꝓducti fuerunt quoꝝ nememinē approbare voluit. Cuꝫ auteꝫ obſecraret̉ vt queꝫ vellet ſignificare dignaret̉. Date inquit mihi Petri clamidē: ⁊ ego eā pōtifici futuro dabo: qd̓ cum factaꝫ eſſꝫ ille palliuꝫ humeris ſuiſ īponenſ: papa ait ſum ego Que r̄ſ ꝙͣuiſ pribus diſplicuiſſet: frōte tn̄ ſententiā abſcōdi cōſultiuſ fuit. Hoīeꝫ.n. terribilē atqꝫ ar matu irritare nō erat vtile. Hac igit̉ arte Baldeſſar coſſa(vt aiūt pōtiſicatū obtinuit. erat hic iuriſ ciuiliſꝑitiſſimuſ ⁊ reꝝ gerēdaꝝ exꝑientia magiſꝙ vite ſcīmonia predituſ. Qui ſu ſcepto pōtificatū dieſ aliquot Bonōie ſb̓ſtitit. Et poſtmōm Romā ꝓfectuſ ē vbi ꝯͣ Ladiſlau regē ditionē romanā vexātē: Paulū Vrſinū ⁊ Sphortiā militari ꝑitia preſtāte viroſ mercenarioſ cōſcripſit. quoꝝ virtute poſt diuturnū variūqꝫ cōflictū Ladiſlaum ꝓfligauit Uerū ſequēii āno Ladiſlauſ viribus reſūptiſ iterato Ioāneꝫ bello vexare cepit: Ea ꝑꝑ pō tifex timore coreptuſ florētiaꝫ pͥmo poſt Bononiā venit: ⁊ nō ita ml̓to poſt Mātuā ad Io āneꝫ frāciſcū Gōꝫagam ꝓfectuſ ē. ibidēqꝫ ⁊ Laude ⁊ Cremōe cū Sigiſmūdo Ceſare de pelledo Ladiſlao qui Romā ⁊ multa eccl̓ie oppida occupauerat cōuentū hūit. Et dū hec Matue agerēt̉ Ioaneſ pōtifex ad cōciliū Cōſtātie oīum nationum cōſenſu citatuſ vbi mo ta crimia ei a multiſ obiecta ſt̓. Qui timēſ. ſtatī mutato hīto familiaqꝫ clāculū Cōſtantia au fugit. Quo audito conciliū ip̄m cōprehēde̓ fecit: ⁊ ī īſulā ſācti Marci ꝓpe Cōſtantiā cōie cit ī carcerē poſt viroſ grauiſſimos doctiſſimoſqꝫ iudices delegit: qui fuge cāꝫ diligēt̓ exquir̄ rēt: ⁊ crimīa obiecta diſcuterēt: eadēqꝫ ex ordine referēt. Qꝛ ꝯͣ ip̄ꝫ qͣdragīta ⁊ eo āpliꝰ capi tula ꝯͣ fidē chrianā ꝓbata ⁊ iudicata fuer̄t: Quibꝰ criminibꝰ Ioanes merito ē pontificatu ab vniuerſo concilio deiectuſ eſt. Et hāc quidem ī ſe ſētētiā lataꝫ: ipſe ſui ſceleriſcōſciuſ cō ꝓbauit: quo facto ſtatī cōcilij decreto: Ioanes ad Ludouicū bauarū cuſtodiēdꝰ mittit̉: donec aliud decerneret: qui ī Aldeberga caſtello mūitiſſimo ꝑ triēiū eū ꝯſeruauit: Tādē v̓o Martinꝰ eo ī cōcilio potiſex ſurrogatꝰ: dū apud florentiā exiſterꝫ. ⁊ rogaret̉ a Coſmo me dico florētino ciue: Baldeſſarē ip̄a ē carceribꝰ lib̓auit. Qui ſtatī p̄ter ſpē admirātibꝰ oībuſ florentiā ad Martinū venit: ⁊ eiꝰ exoſculato pede vt verū chr̄i vicariū ſalutauit. Martinꝰ at ea hūilitate cōmotuſ poſt aliquot dieſ ip̄m in numerū cadinaliū aſciſcēſ ep̄m tuſculanū creauit: quē poſtea eo ī honore hūit quo ⁊ reliquoſ cadīaleſ: veꝝ pꝰ aliquot mēſeſ dolōe aī: (vt credi pōt) florētie morit̉ ⁊ honorificētiſſimo ſepl̓chro in diui Ioannis templo magna ad hibita funeriſ pompa fepellitur. 6610 1411 Igiſmūdꝰ lucīburgꝰ Caroli bohemoꝝ regiſ filiꝰ: Ungarie ⁊ Bohēie rex: vir ſtre nuꝰ ⁊ ad oīa fortit̉ agēda ꝓptiſſimꝰ: hͦ āno Ioāne pōtifice nuꝑ creato ꝓcurāte. 25ꝰ

¶ Liber XIIII. Sigiſmunduſ Germāoꝝ īꝑr creatꝰ: īꝑauit āniſ. 27. Hic ab oībꝰ electoribꝰ Ceſar delectꝰ: ſtatī Roma ꝓ coro na cū maximo comitatu venit. Quo a pōtifice corōato cōfeſtiꝫ vna cū eodē pōtifice vniuer ſā ferme ciſalpinā galliā ſedādi belli cā ꝑcurit. Quibuſ geſtiſ: vt erat chr̄ianiſſimꝰ īperator cū totā cbrianaꝫ remp. ꝑꝑ ſciſmata labefactatā cōſpiceret: ſtatī oīum nationū cōſenſu Con ſtātie ꝯciliū īdixit. Ubi Ioāne p̄dicto: Gregorio duodecīo: Bn̄dicto nono: pōtificibꝰ abro gatiſ: electoqꝫ Martīo quīto. vniuerſā rēpu. ſua īduſtria: ſuoqꝫ maxīo labor cōpone ſtudu it. Quibꝰ rebꝰ ex ſnīa cōpoſititiſ moreſ ēt tā ſeculariū ꝙͣ cl̓icoꝝ nimia iā lnīa labefactoſ ſuo hoͣtatū ī meliorē formā r̄duxit. Ielo quoqꝫ fidei ſuccēſuſ bohēiā huſitaꝝ hereſi īfectā ml̓tꝭ ī lociſ deſtruxit. Et ꝓ chr̄iana religiōe ꝯͣ turcoſ alioſqꝫ īfideleſ ꝓmptiſſimꝰ expugnator fu it: ita vt quoad vixit eoſ ꝓprijs quieſcē ſedibꝰ ꝯpulerit. quoſ cū ſepe in Europe chrianoſ ru erent diuerẜ tꝑibuſ Philippo florētino equite copiaꝝ ip̄iuſs duce atqꝫ imꝑatore vigīti ⁊ eo āpliuſ p̄lijs ſuꝑauit. Anno aūt īperij eiuſ vigeſimo ſecūdo Philippuſ vicecomes Mediola nēſiū dux a venetis duriſſime preſſuſ hūc ī auxiliū ꝯͣ venetoſ vocauit: ⁊ eā ob cām/ eidem (ſi auxilio foret) coronā Auguſtalē repromiſit. Qui Philippi precibuſ ⁊ potentia cōfiſuſ ex Germania cū paruo exercitu in italiā venit. Et Mediolanū īgreſſuſ: ꝑaliquot mēſeſ Phi lippū alloqui cupiēſ nūꝙͣ videre aūt audire potuit. Ipſe aūt Philippꝰ Ceſariſ īpotētiā par uipendēſ in ioue caſtello ſe clauſit: ⁊ ab eo vnꝙͣ audiri vel videri voluit. Sigiſmūduſ auteꝫ Parme hyeme exacta in ethruriā cū magna īdignatōe tranſijt: ⁊ a ſenēſibuſ honorificētiſſi me exceptuſ ibi aliquot mēſeſ exegit: inde ad Eugeniū pōtificē Romaꝫ ſe cōferēſ: rurſuſ ab eo coronatuſ ē. Tandē Roma abiēſ Arriminū petijt. Deīde ꝑ Ferrariēſē iter faciēſ Mā tuam ꝑuenit: vbi aliquot īmoratꝰ dieſ Ioānē frāciſcū Gonzaga Mātue dn̄ꝫ. Marchiona li dignitate īſigniuit. Demū cū venetiſ pace icta: ⁊ philippo cuiꝰ gr̄a ī italiā venerat inimiciſſimuſ factuſ trāſalpeſ emigrauit. vbi nō diu ſuꝑuixit. qꝛ triēio poſt in vngariam defecit. Erat Sigiſmūduſ hic(vt aiūt vir īclytuſ preclara facie: ſpecioſo ac robuſto corpore: magni tudine aī ſiue pace ſiue bello eximia liberaliſſimuſqꝫ ac ꝓfuſuſ in erogādo. Gabriel Galeacij pͥmi duciſ ex ꝯcubina filiꝰ: vir admōꝫ ſtrenuꝰ: hͦ ipſo āno apud Genuā vrbē a Bucicale gallo genuēſiū prefecto īterficit̉: nā poſt diuēditaſ florētiſ piſaſ: Mediolanū reuerſuſ pꝰ aliquot tpͥſ Genuā vidēde vrb̓ gr̄a petijt. quo audito Bucicalꝰ a delatoribꝰ(ꝙ ad ſolicitādā ciuitate ꝯͣ galloſ veniſſꝫ ſubornatꝰ: facile credēſ: ipſuꝫ cōp̄henſū carnificibuſ obtruncandum tradit: qui ſine miſericordia optimum viruꝫ interfecere. Ordo nouꝰ canonicoꝝ regulariū: hiſdē ferme diebꝰ dū piſiſ Synoduſ hr̄et̉: ī lucēſi agro mo naſterio Friſonarie ab illuſtri Methilda comitiſſa cōdito: a fr̄e quodā Iacobo brixiāo or diſ ſcī Domīci initiū ſūpſit: qui quidē ordo: cōgregatio friſonaria a loco nūcupata fuit: De īde aucta ⁊ ab Eugenio pōtifice ī lateranēſi eccleſia deducta: lateranēſiſ appellata ē. Ea ſio dē viroꝝ illuſtrioꝝ ⁊ locoꝝ nūero pl̓imū multiplicata pōtifices ſūmi ⁊ ꝙͣmaxīe Eugeniꝰ qͣi tuſ ſpāli pͥuilegio canoniciſ regularibꝰ btī Aug. aggregauit. Hi ꝗppe canonici a pº eoꝝ auctore fr̄e Iacobo ordīſ predicatoꝝ ꝓ hītu clamide nigrā cū nigro ſcapl̓ari: biretoqꝫ nigro ſūpſer̄t: ⁊ albo ſcapl̓ari d̓poſito eiꝰ loco camiſiā lineā īduē̓ voluer̄t. Quāobrē vulgo eoſ freſ d̓ la cāmiſa cogͦminauit. In ea dein̄ ꝯgregatōe doctiſſimi viri īgreſſi eā religionē: v̓bo ⁊ exº atqꝫ doctrīna pl̓imū auxer̄t ⁊ ꝯẜuauer̄t: Hūitqꝫ hec ipſa religio ꝯpl̓eſ celebreſ ⁊ eruditoſ vroſ: quoꝝ īgenijs illuſtrata fuit: int̓ quoſ fue̓ Paulꝰ veronēẜ ⁊ Tiotheꝰ eiꝰ nepoſ vehemētiſſi mꝰ ⁊ efficax diuīoꝝ eloꝗoꝝ ſuaſo: ꝗ ī oī Italia mirabilē fec̄ aīoꝝ a vitijs ad v̓tuteſ ꝯmutatō nē. Et poſtmōꝫ ob eiꝰ v̓tuteſ Raguſiuꝰ fc̄tūſ fuit archiep̄ſ: hūit ⁊ Tytū ferrariēſē viꝝ erudi tiſſimū: ⁊ ī declamatōibꝰ p̄dicatorē clariſſmū: atqꝫ alioſ ī oī doctrīa ⁊ eloq̄ntia celebreſ. Cōgregatio itē ſcī Bn̄dicti: quē ſcē Iuſtine nūcupat̉: hͦ āno apd̓ Patauinā vrbē ī mōaſterio ſcē Iuſtine eiuſdē ordīſ: pꝰ ꝑ venerabilē virū Ludouicū barbū patriciū venetū initiū ſum pſit: vbiqꝫ.n. ipſa diui benedicti religio a regl̓aribꝰ īſtitutꝭ deciderat: ⁊ iā nulla r̄ligiōis facieſ 41 ī eo ordīe videbat̉: ſꝫ Ludouicꝰ ipſe tāꝙͣ nouū ſydꝰ vna cum Rolādo patauino ac Iacobo Ticinēſi religioſiſſimi viri ī eo r̄fulſit: ꝗn̄ mō ordinē ſuū d̓nigratū ⁊ d̓uiū illūinauit: ⁊ ad vi aꝫ v̓itatꝭ reduxit: ſꝫ ⁊ pͥmꝰ oīuꝫ ordines oēſ ad eā que nūc tātoꝑe viget obſeruātiā regularē ꝑ duxit: qꝛ eiꝰ exº oēſ religioſi ꝑmoti eidē ſubſeꝗ ꝓ viribꝰ conati ſūt. Ip̄i itaqꝫ viri religioſiſſimi ſue r̄ligiōiſ calamitate ⁊ ruuīa ꝑmoti ibidē pōtifice ſūmo ꝯcedēte) ſue obẜuātie fūdamē ta iece̓: ⁊ ab eo Iuſtīe loco ſuccreſcēſ: ꝯgregatio ſcē Iuſtīe d̓noīata ē: q̄ poſtmōꝫ īcredibilit̓ ⁊ viriſ p̄ſtātiſſimiſ ⁊ locꝭ boniſqꝫ tꝑalibꝰ excreſcēſ: Eugeniꝰ gl̓ioſuſ poti. 4ꝰ. eā maxiſ pͥuile gijſ ⁊ īmunitatibꝰ ⁊ locoꝝ ꝯceſſiōibꝰ pl̓imū iuuit: Que nr̄o ſeculo/ ꝙͣto ſplēdore viroꝝ religioſiſſimooꝝ: doctrīa grauitate: ac ſapīa venerādoꝝ refulgeat dice̓ n̄ attinet: cū ī ea īnume AA 2
Anno Chri Mūdi

Anno .XIIII. Ondi Epa ¶ Liber Sigiſmūduſ. rabiles viri exiſtāt: nō mō iuriū ciuil̓ ⁊ pōtificij ac ſacre theologie doctrīa(ſic̄ eoꝝ ꝓfeſſiōeꝫ decet abūde pleni ſꝫ ⁊ eloquētia lr̄aꝝ tā gregaꝝ ꝙͣ latinaꝝ quoqꝫ ornatiſſimi: ꝗ ⁊ ſi pauca ſcripſer̄t: aut ppl̓o publice nō d̓clamēt: tamē cū religioſiſſimi ſint: ⁊ multiſ nō mō ſecularibꝰ ſꝫ ēt ipſiſ religioſiſ obſeruātibꝰ: vt v̓tuti ⁊ ſaluti oꝑa dent: ſuo exemplo opē afferūt. Ordo deniqꝫ monachoꝝ Eremitaꝝ diui Hero. ⁊ ipſe iādiu ab patꝝ īſtitutiſ collapſuſ: haud multo poſt a venerabili religioſo Lupo hiſpalēſi ipſiuſ ordīſ gnͣali p̄poſito(exº p̄dc̄oꝝ nouiſ ⁊ regularibꝰ īſtitutōibꝰ: nouaqꝫ regula ex dictiſ btī Hiero. excerptā īſtauratꝰ ē. Nā Lu pꝰ idē ⁊ reliꝗ ipſiꝰ religiōiſ ꝓfeſſoreſ: vſꝫ ī id tp̄ſ ſub regula btī pr̄iſ Aug. militauerāt: ſꝫ Lr pꝰ ipſe pr̄is ſui diui Hierony. zelo ſuccēſuſ: ⁊ exº mōachoꝝ ſcē Iuſtīe ductꝰ: ad ꝑpetuū ſui or diſſtabilimētū: ⁊ ad melioriſ vite frugē: ad imitādāqꝫ pr̄iſ eiuſ vitā: ꝓ īſtitutōe regule multa/ vt p̄fert̉) ex dictiſ eiuſ excerpſit: ⁊ ī vnū regule corpꝰ redegit: Quā ꝗdē regulā poſtmōm Martīo pape approbādā ꝯfirmādāqꝫ obtulit: quāꝗdē pōtifex ipſe: nō mō laudauit: veꝝ ēt ī monachalē obſeruātiā ꝯfirmauit. Et deīcepſ loco regule btī Aug. obẜuādā ꝑ apl̓ica ſcrip ta Lupo ipſi p̄poſito ⁊ eiꝰ ſucceſſoribꝰ oībꝰ mādauit: Quiꝰ bulle pͥncipiū ē. Et ſi pro cūctoꝝ Chri fideliū: Regula v̓o īcipit: Fr̄eſ cariſſimi nō q̄ in mēte ꝯcepi. Hec aūt religio: mōacho rū more: qui ſub regula btī Benedicti militāt: ⁊ ip̄a ꝑ oīa viuit: niſi ꝙ griſeo colore ⁊ roma no offō vtit̉: Magne quippe integritatiſ eſt ⁊ magne opiniōiſ in eccleſia exiſtit. Facinuſ Caniſ victorioſiſſimꝰ: copiaꝝ mediolanēſiuꝫ imꝑator: hͦ āno Ioāne maria duce īt̓fecto in Mediolanēſe regnū ſucceſſit: ⁊ regnauit(tāꝙͣ tutor donec Philippꝰ adoleuiſſet) āniſ ferme duobꝰ. Qui imꝑio ſuſcepto ſtatiꝫ ꝯͣ Pandulphū Malateſtā ducēſ Brixiā oſ ac Bergomateſ incurſiōibꝰ ⁊ vaſtatōibꝰ ac direptōibuſ vexare cepit nec a Cremonēſibꝰ quidē abſtinuit quibꝰ Gabrinꝰ fundulus imꝑitabat. Cū āt hͦ mō militeſ ſine ſtipēdio apud ſe retinē vellet. quoſ rapīſ paſcē̓ cōſueuerat ml̓taꝝ diſcordiaꝝ ⁊ belloꝝ cā fuit. Sꝫ paulopoſt iā etate ꝓuectuſ: ſine liberis deficienſ: Biatreſinā vxoreꝫ cordatā atqꝫ magnaīeꝫ muliereꝫ oīum bonoꝝ ſuoꝝ hr̄dem reliquit: ſūt tn̄ qui dicāt hͦ ip̄o āno.ſ. 1412. ip̄ꝫ Facinū diē obijſſe Otho tertiuſ Parmēſiuꝫ tyrānuſ: vir quidē crudeliſſimꝰ ⁊ ſāguīeuſ: hͦ ip̄oāno.ſ. 1412. poſtea quā ml̓taſ cedeſ ⁊ crudelitateſ ī nobilē Rubeoꝝ familiā exercuerat: apud Ruperā agri Rhegēſiſ oppidū ad colloꝗū ſpe cōponēde paciſ cū Nicolao Eſtēſi pellectꝰ a Sphorcia co tignola(ip̄o Nicolao iubēte turpit̉: ſꝫ digne obtrūcatꝰ ē. Quo moͣtuo Mutinēſes ab eo pl̓i mū infenſi corpꝰ ſuū in vrbē defferēteſ equiſ ꝑ totā vrbē trahi fecerūt: ⁊ in nūabilibꝰ iaculiſ cōfodiēteſ ſuiſ ⁊ porciſ cōrodendū obiecerūt. Fuerat hic vir bello ſtrenuuſ: īpetuoſimuſqꝫ atqꝫ accerrimus qui multa ſaciora ſtrenue geſſit: ⁊ Nicolaū ip̄m Aſtenſeꝫ finitimū ſuum: ꝓſtatuſ ſui ſalute ſepe coegerat anxia formidīe trepidare: Et niſi ī ciuiū ſuoꝝ manꝰ maculaſſet fuiſſet oībuſ illa etate oīum iudicio preferenduſ. ſuo.n. terrore Regium lepidum Ni colao Eſtenſi abſtulerat: ⁊ rubeiſ interfectiſ Parmā ꝑtyrānidē ī ſuā ptātem redegerat. ſꝫ eo īteefecto Rhegiuꝫ ⁊ Parma dedētibuſ ſe ſpōte ciuibꝰ ī Nicolai eſtēſiſ manꝰ deuene̓. hūc ferūt aliꝙͣdo de Placētie domīo cuꝫ Iacobo arcellate cruētiſſimiſ armiſ ꝯtēdiſſe. qui ī vin dictā violate fidei notā ip̄iuſ Iacobi effigiē vt tūc moriſ erat depictā quoad vixit: poſt ter ga p̄cedētiſ armigeri defferri fecit. Iacoboqꝫ mortuo. Otho eā effigiē ī Parmēſi foro cuꝫ pulſatōe cāpanaꝝ ⁊ vexillis oībꝰ ꝯgregato ppl̓o ꝯburi iuſſit: ⁊ collectoſ cineres ī aꝑta capſu la ī eminētiſſima vrb̓ turr̄ collocauit: vt in̄ ſurgētibꝰ vētꝭ: appōti cine̓ſ ī oēꝫ diſꝑgeret r̄giōeꝫ. Thomas Hocenicꝰ. 67ꝰ. venetoꝝ dux: hͦ āno Michaele Sten duce d̓fūcto oīuꝫ ſuffragi iſ ēt abſēſdux creatꝰ: ducauit āniſ. io. ⁊ mē. 3. Mortuo.n. eiuſ p̄deceſſore hic Eremōe apd̓ Gabrinū fūdulū orator erat: ſꝫ dū d̓ pͥncipe d̓ligēdo mētio hr̄et̉: hic oīuꝫ applauſu creatuſ fuit: Vir certe magnaniſ: grauiſ atqꝫ modeſtꝰ: ꝗ ſuſcepto magr̄atu ab īꝑre oppreſſuſ: ſtatim Carolū malateſtā bellice artiſ ſciētiſſimū: copiaꝝ ſuarū ducē ꝯͣ Sigiſmūdū īꝑatorē elegit. Sigiſmūduſ āt īꝑr electꝰ: ꝯfeſti cū. xij. eꝗtū ⁊ octo peditū milibꝰ: ī Italiā accipiēde corone gr̄a d̓ſcēderat: quoſ oēſ ī venetoſ mittēſ: pͥmo īpetu foꝝ Iulij cepit: ⁊ Taruiſiū oppugnauit: Cui Thomaſ reip. ſue ſolertiſſimus Carolū ip̄ꝫ oppoſuit: ꝗ expulſis Ceſariſ copijſ: d̓ꝑditacta cū in gēti gloria recuꝑauit: ſꝫ ⁊ Ueronā quorudā ciuiū ꝓditōe qͣſi ꝑditā ſua īduſtria in fide ꝯtinui: ⁊ ſūpta d̓ nocētibuſ pena ſtatī oīa ſedauit: in claſſe ī turcoſ miſit: d̓ ꝗbuſ ēt victo riā ꝯꝗſiuit: Ferui ⁊ alia ipſiuſ facinora ſtrēue geſta: q̄ breuitati ſtudēteſ omittimuſ: morit ta dē: ⁊ ī p̄dicatoꝝ baſilica cū īgēti pōpa ſepl̓chro marmoreo ſepellit̉. vbi hͦ epigrā. īſcriptū hr̄ Hec breui illuſtri mocēica ab origie thomā Hic teucꝝ tumidā deleuit in equore claſſeꝫ Magnaīuꝫ tenꝫ vrna ducē: grauiſ iſte mod̓ſtꝰ Oppida Taruiſij: ceneti/ Feltriqꝫ r̄demit. Eternoſ venetū tituloſ ſuꝑ aſtra locauit Ungariā domuit: rabie patriamqꝫ ſb̓egit:

Anno ¶ Liber Chri Oūdi XIIII. Sigiſmunduſ Inde Fori Iulij cataꝝ/ ſpalatꝝqꝫ taguram Digna polū ſb̓ijt: patriſ mēſ feſſa triumphiſ Equora piratiſ patefecit clauſa parentiſIoana eiuſ noīſ ẜa Ladiſſai regiſſoror. hͦ āno fratre ſine liberis abſūpto. in Apullie regnum ſucceſſit. ⁊ regnauit āniſ. 2i. hec mulier virileꝫ aīuꝫ ī femīeo corpore gerēſ int̓ variaſ regū li 1414 teſ multa aduerſa forti aīo ꝑtulit: Multi quideꝫ regeſ: ⁊ adoptōe ⁊ armiſ eo regno ſe argu ebāt dignioreſ. Alphōſuſ tn̄ taraconēſiſ rex ꝯͣ reliquoſ p̄ualuit: cuiꝰ Atauuſ id regnū ꝯͣ Ca rolū pͥmū ſibi vēdicauerat: hūc āt Alphōſū regīa ī filiū ſibi adoptauerat. ꝗ tn̄ paulopoſt ea l 23(65.5 12 Neapoli pepulit: r̄ceptāqꝫ ēt īterdū ī vrb̓ arcibꝰ obſedit eiqꝫ ml̓ta ītulit n̄ r̄tributōe digna. LI2. 1 Cōciliū ꝯſtātie ad tollendū ſciſma: qd̓ nouē ⁊. zo. āniſ ꝑdurauerat iuſſu ⁊ īduſtria Sigiſmū Iho.1 di Ceſariſ: hͦ āno celebrari ceptū ē. ī qᵈ ꝗdem. 5. aderat natōeſ.ſ. Itali: Galli: germani hyy5.I. ſpani: ⁊ Angli: quoꝝ ſuffragijs oēſ cōcilij reſgeſte ſūt. Eo ſiquidē Ioāneſ p̄p̄ lꝫ īuituſ pōti ficatu ſe abdicauit. ⁊ ad ꝑpetuoſ carcereſ cōcilij decreto apd̓ Aldebergā germanie caſtellū dānatuſ fuit. Gregoriuſ v̓o qui ī piſano cōcilio fuerat dānatuſ eo Carolū Malateſtā legatū mittēſ: ſpōte ſe abdicauit. Bn̄dictꝰ āt cognomēto Boldrinuſ ꝯdā galliaꝝ Adulteriuſ pō tifex cū apd̓ catheloniā ī caſtello pāiſcole munitiſſimo ſe ꝯtineret ſeqꝫ v̓um chr̄i vicariū ꝑ tiacit̉ aſẜeret. auctōitate cōcilij rurſuſ īprobatuſ ⁊ dānatuſ ē. in eo ēt cōcilio hereſeſ nōnulle ⁊ potiſſimū Ioāniſ vigletꝰ hereſis dānata ē. duoqꝫ ex diſcipl̓is eiꝰ exuſti ſūt: vꝫ Ioāneſ vſuſ ⁊ hieronimuſ. eo ꝙ dicerēt iuxta Dulcinū nouarſēſeꝫ her̄ſiarchā ml̓iereſ cōeſ eē debe̓: ⁊ ec cleſiaſticoſ ad imitationē chr̄i oīo pauꝑeſ eē oporte̓. cū ex tāta diuitiaꝝ copia ppl̓i ſcādalizarentur. Cūqꝫ ibi qͣdriēnio ferme ad tollēdoſ ſciſmaticoſ ⁊ ad reſtituendā eccl̓iaꝫ: necnō ad emēdandoſ chr̄ianoꝝ mores multi p̄lati ml̓tiqꝫ pͥncipeſ p̄ſtitiſſent tādeꝫ de elegēdo no uo pōtifice ẜmo īter oēſ hītuſ ē. vn̄ cōcilij ⁊ Sigiſmūdi īꝑatoriſ(ꝗ ſꝑ ꝯcilio adēat) d̓creto ſta tutū fuit: vt vnaq̄qꝫ natio ſex ꝓbatoſ viroſ ⁊ deū timētes d̓ligeret: ꝗ vna cū cardīālibꝰ pōtifi o l K cē eligerēt: ꝗ ꝯclaue īgreſſi p̄t̄ oīuꝫ ſpē lꝫ ml̓ti ſciſmatici ꝯclaue ītereſſēt) vnanimit̉ Othonē II. colūnā romanū diaconū cardīalē: 3º. idꝰ nouēbriſ ī feſtiuitate btī Bartini hora tertia pōtifi cē creuer̄t. Tātaqꝫ īter oēſ leticia ⁊ exultatio fuit: vt vix hoīeſ loꝗ poſſēt: Statī āt Sigiſmū duſ īꝑr ea electōe gaudio repletꝰ. nullo hīto ſue dignitatiſ reſpectu ꝯclaue ad pr̄eſ īgreſſuſ ē: ⁊ graſcū lachrymiſ oībꝰ egit: ꝙ tātū viꝝ: tāqꝫ nec̄ariū reip. chr̄iane ꝓpe extīcte elegiſſēt ⁊ an̄ pōtificē ꝓſtratꝰ ſūma cū veneratōe eiꝰ pedeſ exoſcl̓atꝰ ē: cui pōtifex gr̄aſ agēſ ip̄ꝫ magni fec̄ ꝙ ſua oꝑa ſuaqꝫ īduſtria pax tādeꝫ eccl̓ie reddita eēt: hiſ geſtiſ cū ꝑ ānū ēt ibidē ꝯciliūp̄ſtitiſſet: ⁊ ml̓ta ad chr̄ianā religionē ꝑtinētia decreta fuiſſēt: tandē anno domini. 1418. cō ciliū pōtificiſ īperatoriſqꝫ iuſſu diſſolutum fuit: oēſqꝫ cū pace abiere. Philippꝰ maria vicecomeſ: zꝰ mediolanēſiū dux: Ioāniſ galeacii pͥmi duciſ filiꝰ: cū ſuꝑioribꝰ 1415 āni Ioānes maria eiꝰ fr̄ obtrūcatꝰ fuiſſꝫ. ⁊ reſ ipſiꝰ ꝑꝑ ml̓toꝝ tyrānidē varie vacillaſſēt: ip̄e adeo īdiguꝰ remāſit: vt vix viue̓ poſſꝫ: hͦ āno tandē ī regnū pr̄nū reſtitutiſ: regnauit āniſ. 33. vir certe prudētiſſimꝰ ac magnanimꝰ. ꝗ ſtatī ſuo ꝯſilio: ſuaqꝫ prudētia tyrānoſ oēs deicit: ⁊ p̄ clara facinora geſſit. hic itaqꝫ Mediolāo tātūmō potitꝰ cū oēſ ditōis ſue cītateſ a tyrānit occuparent̉ ex ꝓcerū ſuoꝝ cōſilio Beatriſinā Facini caniſ relictā ānoſā duxit vxorē a qͣ in gētē vim auri ⁊ agēti ſuſcipiēſ exercitū magnū ſtatī ꝯſcripſit. Cui mathiā thetonicū viꝝ p̄ſtantiſſimū p̄fecit. qui vt aiūt pꝰ Angeli de la ꝑgula mulio fuerat. Iſpꝰ cōgreſſu Comū du xit: vbi Lutheꝰ ruſcha comeſ p̄erat. qui viſo exercitu ſine bello ꝯditōe accepta vrbē ſtatim reddidit poſtea Triciū ꝑuenit. vbi moͣbo ꝯͣcto dū fluxū ſanguīſ laborarꝫ Mediolanū delatnſ ibidē vite finē fecit. Quo moͣtuo Frāciſcuſ cognomento Crimignola ſurrogatuſ ē. qui lꝫ humili loco natuſ eſſet: oībus tn̄ ī rebuſ preclaruſ fuit qᵈ p̄claro viro ſi dux vſqꝫ ī finē bn̄ vti ſciuiſſet vniuerſā italiā ſuo dn̄io ſuppoſuiſſet. ip̄e igit̉ īꝑatoria dignitate a philippo ſuſcepta. eueſtigio pōtē abdue apd̓ Triciū deiecit: ⁊ ꝑ tota hyemeꝫ caſtellū illū mūitiſſimū obſedit: qd̓ tādē magno auri pōde̓ ab Acoleis Bergomēſibꝰ redēit. Eoqꝫ potito Placētiaꝫ cōmigrauit. Eā.n. vrbē philippus Iacobi arcellati filiuſ per tyrānidē occupabat. vir deoꝝ ꝯtēptor ꝗ poſt multas oppugnatiōeſ tīore ꝑculſuſ nocte vrbe ſe deiciens ad venetoſ cōfugit: Ubi poſt aliquot mēſeſ padue obijt. Que ī morte dixiſſe tradūt. En morior ⁊ cadauer me um Uenetiſ: diuitiaſ filij. ⁊ aīaꝫ dyabolo reliqͦ Expugnata igr̄ Placētia Crignola itineribus quibuſ potuit Laudū aduolauit ⁊ eādem vrbē accerbiſſima obſidiōe fatigauit. Tandē cōfractiſ mēibꝰ Ioānio vignatēſe cū duobꝰ filijs fugiēte) vrbē īgreſſuſ ē ⁊ oēſ ciueſ aloqͣnſ ſūma cū bn̄igītate ī philippi gr̄a r̄cepit. eoqꝫ die Ioanio tyrāno cū filijs ī ſegete latitāte ꝯp̄ hēſo ad Crignolā ꝑductꝰ ē: qᵈ viſo mox eꝰ filioſ ī ꝯſpectu pr̄iſ poſtmōꝫ ipſū laq̄o īterir̄ iuſſit hiſgeſſiſ celeri curſu Cremonā petijt: a pͥmusqͣi cōgreſſibꝰ oīa agri cremonenẜ oppida AA 3

Anne .XIIII. Oūdi Ehri LLiber Sigiſmūduſ. domuit. qͣꝑꝑ Gabrinꝰ fūdulꝰ ſciēſ reſ ſibi male ſuccedē: pactuꝫ cū Philippo ꝑlegatū ꝑcuſſit vrbemqꝫ qͣdraginta miliū ducatoꝝ auri pondo reddidit. Hiſdeꝫ ꝓpe mōꝫ diebuſ Ioāneſ Iacobuſ mōtiſferrati marchio extimeſcēſ duciſ potentiam Vercellaſ Alexādriā ⁊ Aſt vrbeſ eidē reſtituit: ⁊ nō ita multo poſt Crimignola: Bergomū: ⁊ Brixiā a Pādulpho ma lateſta. 14. āniſ poſſeſſas ī Philippi ptāteꝫ redegit. Quibꝰ Philippi ſucceſſibus Nicolauſ Eſtēſiſ motꝰ ſpōte factarꝰ id ad qd̓ armiſ cogi potuiſſet. Mediolanū ꝓfectꝰ: Parmā quam mortuo Othone tertio obtīuerat Philippo reddidit. Retēto Rhegio pheudi noīe. Addidit p̄terea ad pr̄nā dn̄ationē Genuā potētiſſimā: Cūqꝫ iā terra mariqꝫ oībꝰ formidabil̓ eē cepiſſꝫ: maiori cōꝑato exercitu Crimignolā ī Foroliuiēſeſ ⁊ Imolēſes miſit. Un̄ florētini ſi bi timētes aduerſuſ eū bellū ſuſc eꝑūt ⁊ miſſiſ eoꝝ copijſ: ingēti turpitudīe ad Iachanoracaſtellū fauētini agri ꝓfligate ſt̄. Idqꝫ bellū a florētīo ppl̓o ſuſceptū ſil̓ cū venetꝭ vſꝫ ad phi lippi obitū ⁊ vltra vſqꝫ ad ānū dn̄i. 1454º. ꝑdurauit īfida: tn̄ nōnūꝙͣ ⁊ īſidiaꝝ plēa pace īt̓cedēte. Ueꝝ veneti pꝰ ſocietatē cū ppl̓o florētino ꝯͣctā repēte Brixiā vrbē īuaẜe. ⁊ ī ptāteꝫ ſuā d̓duxē: pace deīde ſeq̄nti āno Matino pōtifice auctōe cū veneti fc̄a: Bergomū ēt cuꝫ oppidiſ venetis dimiſſū ē: quāta āt hꝰ pͥncipis fue̓it aī magnitudo: ꝙͣtaqꝫ lib̓alitaſ: ꝙͣtaue mu nificētia vl̓ ex hͦ ītelligi pōt: ꝙ Alphonſū regē ⁊ eꝰ fr̄eꝫ cū ml̓tiſ ꝓceribꝰ a genuēſibꝰ captoſ et ad ſe ꝑductoſ hūaniſſīe ſuſcepit. eoſqꝫ ml̓tiſ ac maxīs dōatoſ mueibꝰ dimiſit cū oē eoꝝ r̄gnū obtīē potue̓it: tādē cecꝰ fc̄uſ nō diu ſr̄uixit: qꝛ Apoplexi coreptꝰ āno dn̄i. 14 47. īterijt null̓ relictiſ lib̓iſ p̄t̄ Blancā ex pellice filiā: q̄ ei poſtmom(vt īfra dicemꝰ) ī regnū ſucceſſit Dui aſ hic vxoreſ hūit. Biatreſinā.ſ. Facini caniſ vxorē: quā poſtea ſuſpitōe danatā īterire fec̄. Et Hiſotā Amadei Sabaudiēſiſ filiā: quāqꝫ ⁊ v̓ginē dimiſit. Eo itaqꝫ mortuo leto oīuꝫ fa uore libertas ſucceſſit. ¶ Uiri diſcipliniſ excellenteſ. Bartholomeus de Saliceto iuriū ciuiliſ: ac pōtificij celeberrimus doctor: hiſ tꝑibus fioruit: ⁊ cōmentarioſ celebreſ in iure ciuili edidit. Petrꝰ de Ancharano Bonobiēſiſ Baldi peruſini auditor: iurecōſultoꝝ etatis ſue clariſſimꝰ ⁊ ip̄e ꝑ hͦ tp̄uſ Bononie claruit: qui ſuꝑ Decretalibus ſexto ⁊ Clemētiniſ ſcripſit. feruntur ⁊ eiuſ cōmentariola. exͣ de reguliſ iu. in Sexto. Sꝫ ⁊ ſuꝑ Digeſto veteri nouoqꝫ ꝑpulchr̄ ꝯ mentatuſ ē. Edidit p̄ter̄a egregiū ꝯſilioꝝ opuſ: hūc pōtanꝰ ī ꝯſilijs ſuiſ mirꝭ laudibꝰ extulit Antoniū de Butrio pr̄ia Bononiēſeꝫ petri p̄dicti tꝑibuſ floruiſſe nōnulli tradūt Uiꝝ vtiqꝫ doctiſſimū: ⁊ vite ſcītate inſignē. Qui Decr̄taleſ ac Clemētiaſ optīe explanauit. Duoqꝫ reꝑtoria ad iuſ ciuile ⁊ canonicū ꝑtinētia cōſcripſit: Ac ēt cōſilioꝝ opuſ cōpoſuit Fraciſcꝰ zabarella patauius Ro eccl̓ie cardīal̓: iur̄cōſultiſſimuſ: per hoc ip̄m tp̄ſ dignitatem ſuā lr̄iſ ⁊ prudētia exornauit. Iſ.n. cū eloq̄ntiſſimuſ eēt atqꝫ doctiſſimꝰ multa copioſe edidit. ⁊ ꝙͣmaxīe ī decr̄taleſ ⁊ Clemētinaſ. ī hꝰ aūt laudē extat pogij pulcherrima oratio Raphael fulgoſiuſ placētinꝰ iur̄cōſultuſ excellētiſſimuſ: tēpeſtate hac ml̓ta ad declarationē in riſciuiliſ ꝑtinētia cōpoſuit: que īgenij hoīs magnitudine preſe ferrūt. Suꝑ Digeſto aūt ve teri ⁊ Codice cōmentatꝰ ē: ⁊ cōpl̓ima edidit cōſilioꝝ volumina Raphaelē ēt Cumanū iuriſ ciuil̓ ꝯſultiſſimū: p̄dictiſ cōtēporaneū fuiſſe ꝯſtat: qui ī Digeſto veteri ⁊ Codice multa edidit: ferunt̉ ⁊ cōſilioꝝ volumina inſignia Petrū quoqꝫ Maurocenū pr̄iciuꝫ venetū: eccle: Ro. cadinalē: hac ip̄a etate floruiſſe tradūt virū ſacriſ ſecularibꝰqꝫ lr̄is appͥme eruditū. Cuiꝰ doctrīa ⁊ moꝝ p̄ſtantia: quāta fuerit oꝑa a ſe edita declarant: ⁊ precipue que in ſexto decretaliū optime deſcripſit. Ioānes de Imola egregiuſ vtriuſqꝫ doctor: ꝑ ip̄m tp̄ſ apud Bononiā īſigniſ hītuſ. Suꝑ pri mū ſcd̓m ⁊ tertiū decretaliū ſcripſit. Sextū quoqꝫ ac Clemētinaſ elegatiſſime cōmentatꝰ eſt Sꝫ ⁊ īforciato ac Digeſto nouo volumina quedā cōpoſuit. Obijt aūt āno domini. 1436. Gaſparinus Bergomēſiſ: ex Barziza Ruſculo natuſ: grāmaticꝰ ⁊ rhetor celeberrimuſ: hiſ tē poribus apud Uenetiaſ ī precio exiſtenſ: latinaſ lr̄as ſemimortuaſ pͥmuſ quaſi ab inferiſ reſu ſcitauit. Ipſe. n. Uenetijſ publico ſalario legēſ meliori ſolito doctrīa nōnulloſ erudiuit. et ad ea imitāda ſtudia pl̓imoſ incitauit ꝑꝑ qd̓ ⁊ multi clariſſimi adoleſcēteſ ad eū ediſcendi gratia cōfluxere. Audita autem eiuſ fama Philippuſ mediolanēſiuꝫ dux poſtmōm ipſum ſibi a Bergamo ſubditum inuitum Mediolanenſibuſ edocendiſ Padua ⁊ Uenetia euocauit. vbi aliud adiumentum eloquentie ſtudijſ attulit. ꝙ iuuentuſ Ciceronis codex perue tuſtuſ ad eiuſ manuſ ꝑueniēſ: interitū euaſit. In quo quidē libro erāt treſ Ciceroniſ libri de oratore oīo deperditi: quoſ ipſe multo labore oblitteratoſ ſuppleuit: ⁊ cum nullus Medio lani reperiretur eius Codiciſ litteram legere ſciret etiam ipſe emendatuꝫ tranſcribenſ om

160 .XIIII. ¶ Liber Sigiſmūduſ nem italiam eo deſideratiſſimo Codice repleuit: quo adiumēto factum ē: vt illa dicēdi copia q̄ ad nr̄aꝫ ꝑuēit etatē: ab ip̄o Gaſpario emanaſſe dicat̉. Et ꝑꝑea maxīo ī p̄cio apd̓ ducē ip̄m hītꝰ fuit. hic āt īter cet̓a ſui īgenij monimēta p̄ter defectꝰ quoſ ml̓to labore ī Quītiliāt de īſtitutiōibꝰ ⁊ Cicerōis de oratore ſuppleuerat: ēt ī Cicerōiſ officia: ⁊ ſenectute epl̓aſ nō īprobādoſ edidit ꝯmētarioſ. Orthographiā quoqꝫ ī līgua latīa ꝯpoſuit īꝑfecte: ēt ī ip̄ꝫ libꝝ de oratore ꝯmētatꝰ ē: hn̄r ēt eiꝰ epl̓e ⁊ or̄ones ml̓te valde elegāteſ ī demōſtratiuo gn̄e: alia ēt edidit q̄ vide̓ n̄ merui. Duoſ hic ſuſcepit filioſ: Ioānē auguſtinū iurꝭ vtriꝰqꝫ ꝯſultiſſimū ⁊ oratorem eloquentiſſimū: ⁊ Gunifortū phīe ⁊ artiſ dicēdi magr̄m diſertiſſimū: quem ī ter tiodecimo ſue etatiſ āno ob īgenij ſui magnitudinē papie vniuerſo aſtāte Gymnaſio ī arti buſ liberalibuſ doctorari fecit. Leō ardū aretinū ph̓ꝫ ⁊ oratorē ac hiſtoricū elegātiſſimū tēpeſtate iſtac floruiſſe ꝯſtat: eo ꝙ Innocētij ſexti: Gregorij duodecimi: Alexādri ⁊ Ioāniſ vigeſimit̓tij pōtificū romāoꝝ vi qꝫ ad ꝯciliū Cōſtātie ſūma ītegritate: fide: īnocētiaqꝫ: ſecretarie officiū admīſtraſſꝫ. deīde a florētio ſenatu acciꝰ: cācellarie gnͣal̓ ſibi cura demadata vſqꝫ ad extremū vite ſue tp̄ſ geſſerit: quē certe īter viroſ illuſtreſ ob v̓tutē ⁊ dicēdi elegātiā: oībꝰ p̄ferēdū eē putamꝰ: ſcripſit āt hic ipſe elegātiſſimꝰ ⁊ diſertiſſimꝰ vir hec q̄ ſubiecta ſt̓. Et pͥº cū adhuc grecis auctoribuſ oꝑā daret: btī Baſilij ẜmonē: de īſtituēdiſ diſcipliſ mira dicēdi ſuauitate trāſtulit. Deinde dyalogū quēdā ſūma edidit elegātia: ī quo doctrinā Dātiſ: Frāciſci petrarce: ⁊ Ioāniſ bo cacij: pͥº īpugnatā maxīe laudat. Vitaſqꝫ Tyberij ⁊ Grachi grachoꝝ: Pauli emilij: Catōiſ poſterioriſ: ac ſertorij trāſtulit. Cicerōiſ v̓o vitā nō tāꝙͣ īterp̄ſ: ſꝫ veluti a ſe dictatā ꝯpoſuit ml̓ta addēſ a Plutarcho p̄termiſſa. Trāſtulit quoqꝫ libellū Xenophōtꝭ de tyrāno. ex Pla tōne v̓o Gorgiā ⁊ Phedronē: ⁊ ipſiꝰ epl̓as qͣſdā. Ex Ariſtotele Deconomicā ⁊ Ethicorū ac Politicoꝝ libroſ. Inſuꝑ ⁊ ipſiꝰ Ariſtoteliſ vitā ⁊ ml̓tiſ auctoribꝰ tā greciſ ꝙͣ latiniſ ꝯͣctā Comētaria p̄terea pͥmi libri punici ex Polibio greco hiſtorico duobꝰ libriſ exp̄ſſā r̄liquit. Et exprocopio hiſtoriā gothoꝝ qͣttuor libriſ cōplexuſ ē. Volumē quoqꝫ epl̓aꝝ: ⁊ alia pl̓a opuſcula: ſꝫ ⁊ ſui tꝑiſ hiſtoriā ſeꝑatim. Ml̓taqꝫ p̄terea alia ꝯpoſuit: ī ꝗbꝰ dicendi elegātia ⁊ ſūma ipſiꝰ īgenij viſ apꝑet. Itē de laudibꝰ Florētie libꝝ vnū edidit. Sꝫ ⁊ deniqꝫ opꝰ certe luculētiſſimū de rebꝰ florētīoꝝ geſtiſ duodecī libriſ d̓ſcripſit. Nō tn̄ ꝙ ꝓpoſuerat ad extre mū ꝑduxit. Bella ſolūmō cū Galeacio pͥmo mediolanenſiū ꝯſcripſit: reliqͣ ꝑficē conātem morſ īterrupit. Cuiꝰ hiſtorie cā a Senatu ei ſingulare premiū vſqꝫ ad mortem cōſtitutum eſt. Que fuit āno dn̄i. 14 43. cū eſſet etatiſ ānoꝝ ſeptuagintaquattuor. Pogiꝰ florētinꝰ orator facūdiſſimꝰ: ⁊ lr̄aꝝ apl̓icaꝝ ſcriptor digniſſimꝰ: hiſdeꝫ tꝑibꝰ: ⁊ ipſe ob doctrinā ⁊ dicendi leporē: tū Rome: tūqꝫ Cōſtātie: vbi ꝯciliū hēbat̉ maxīo ī p̄cio fuit: ꝗ ibi dē exiſtēſ Quītilianū oīo deꝑditū ī quodā mōaſterio latitātē īuēit: quē poſtea Gaſparinuſ b̓gomēẜ ml̓to labore emēdauit. hūc florētini ꝑꝑ īgenij ⁊ eloq̄ntie ip̄iꝰ claritatē: cū. 40. āniſ ſcriptoriſ officiū ī curia ro. optīe geſſiſſꝫ ad ſe vocatā ſūmo honore exceꝑūt coluer̄t ⁊ orna uer̄t ⁊ īmunē ab oī honore fecer̄t. Cōpoſuit āt hic or̄oneſ funebreſ ⁊ aliaſ pl̓eſ: ⁊ libꝝ faceciaꝝ pulcherrimū: ac libꝝ epl̓aꝝ elegātē: e greco Dyoniſiū ſiculū latinuꝫ fec̄ ⁊ alioſ ml̓toſ. Florētia nobiliſſima: ⁊ īclita ac pͥmaria ethrurie vrbiū nūc ciuitaſ:(ex īcuria ſcriptoriſ cū infraſcriptiſ ciuitatibꝰ huic loco reſeruata) an̄ chr̄i aduētū. 90º. āno a Syllaniſ militibꝰ cōdita fuit. Nā cū Sylla militibꝰ ſuiſ agrū illū īhītādū aſſignaſſꝫ: veniētes primaſ ſedeſ ad Arni fluminiſ poſuer̄t: ⁊ ꝯſtructo oppido fluētiā appellauer̄t. De qͣ Pliniꝰ meminiſſe videt̉ cum dixit fluetinoſ prefluēti Arno appoſitoſ. Eā cū Totilla gothoꝝ rex piſtoriū ⁊ reliquaſ vrbeſ vi ⁊ armiſ occupaſſet: ꝑ fraudē ſub ſpecie paciſcepit: ⁊ captā penitꝰ euertit: lꝫ ſint qui di cāt nūqͣ deſtructā fuiſſe. Ioāneſ āt villanꝰ florētinꝰ ī ſua chronica idip̄m veriſſimū eē affir mat: ꝙ Totilla rex cū īgēti hoīuꝫ cede eā īmūitā ⁊ deſolatā fecerit: quā Carolꝰ magnꝰ ī me moria dignitatiſ ſuſcepte īſtaurare fec̄: maioreqꝫ ābitu menibꝰ circūdedit. Nā eo venienſ pͥmū nobilitatē oēꝫ ꝑ vicina oppida: ꝑqꝫ vicinaſ vrbes diu diſperſaꝫ. In ciuitatē ip̄aꝫ reduci ſūmo cū gaudio voluit: eoqꝫ loci biſ ī eūdo ⁊ redeundo ſc̄m dn̄i paſca celebrauit. ꝙͣꝙͣ digniſſimiſ pͥuilegijſ liberā eē voluit: legeſ ⁊ magr̄atꝰ ei ꝯcedēſ. Nec ꝑꝑea arbitrādū ē iſtiuſmodi pulchritudīſ ac amplitudiſ ſiue regimīſ a pͥncipio īſtauratiōiſ fuiſſe. Ad ānū.n. dn̄i milleſimūquartū ⁊ vigeſimū pl̓imū ex aduētu feſulāoꝝ aucͣta fuit. ꝗ ad ip̄am vi ⁊ ppl̓arit̉ aſtricti deſtructa Feſulana eoꝝ ciuitate) acceſſerāt. Inde āno ſalutiſ. 1071º. eiuſdem vrbiſ pomeria ⁊ ripiſ fluminiſ Arni vltra ſacras diui Laurentij edeſ perpetuo ambitu deducta fuiſſe ferunt. Mortuo poſtmodum Federico. 2º. eiuſdem vrbiſ hoſte īfenſiſſimo ciueſ Rodulpho īꝑatori ſex numum auri milibus perſolutiſ ī libertateꝫ oīmoda ſeſe reddiderūt
Anno Chri Pūdi

Anno Mūdi Chri
.XV. ¶ Liber Sigiſmūduſ ⁊ rempu. reformāteſ duodeciꝫ ancianoſ creauer̄t: ⁊ paulopoſt artium prioreſ adito vexilli fero iuſtitie creaue̓: ⁊ publiciſ adibꝰ īcluſere: nec aliud ꝗcꝙͣ ꝙͣ de repu. cogitare iuſſi ſūt. Et hic qd̓ magr̄atꝰ ad nr̄am vſqꝫ etatē ꝑuenit ⁊ ꝑdurat. Quibꝰ ⁊ palatiū eximie pl̓chritudīſciueſ extruxe. Hāc nc̄ Harnuſ fluuiuſ p̄terfluuit: ꝗ ob rapacitatē aduerſa aqͣ īnauigabil̓ eſt. ibi p̄curſoriſ idex maxīa ī veneratiōe hr̄: ob cuiuſ honorē edeſ p̄clariſſima ī celebriore vrb̓ loco dicata hr̄: quā Baptiſteriū dn̄t: cuiuſ qd̓ value ex ſolido ere exiſtūt: vbi noui ⁊ veteriſ teſtī hiſtorie ī ennarabili oꝑe ſculptē hn̄r. Eſtqꝫ p̄terea ea ī vrbe preter reliqͣ ornamēta īcre dibilia tpl̓m ꝑ magnificū ⁊ ſtupēdi oꝑiſ fornice ornatū gl̓ioſe virgini Marie dicatum iuxͣ qd̓ turri marmoreā ſingl̓ari p̄ſtātia ꝯſtructā hꝫ. Arſit tn̄ duobuſ īcēdijſ ī ꝑuo tēꝑiſ ſpacio ad ānuꝫ dn̄i. 1176: maxīa ex ꝑte. Ml̓toſ.n. ⁊ numerabileſ hec ciuitaſ habuit aduerſarioſ ꝗ eiuſ lib̓tatē ſubuertē ānixi ſt̓. piſanoſ: ⁊ ſenēſeſ: ac alioſ ethruſcoſ: ꝗ coī ꝯuētu hīto eā d̓ſtruendam eē cēſuer̄t. Inde Hēricꝰ. 7ꝰ. Ceſar paulopoſt Caſtruciꝰ: poſtmodū Ladiſlaꝰ apu lie rex: poſt eū Galeaciꝰ maria dux pͥmꝰ Mediolāi: ⁊ an̄ ip̄m Ioāneſ archiep̄ſ Medilani ⁊ Philippꝰ mediolanēſiū dux: ac deniqꝫ Alphōſuſ ⁊ Ferdinādꝰ regeſ: ꝗbꝰ oībꝰ ingēti v̓tute reſtite̓: nec ab ea non ſine ignominia receſſere. Florētia.n. cū oīuꝫ Italie ciuitatū floſ nun cupet̉: ēt p̄ter pl̓chritudinē ⁊ ciuiū vrbanitatē: viroſ quoqꝫ ī oī gnͣe v̓tutiſ p̄ſtantiores hūit. Et ī pͥmiſ qd̓ thelogoſ: ⁊ phōſ: ac poetaſ: Frāciſchū petrarchā ⁊ Dātē: ⁊ Accurſiū iuriſcōſultꝰ pͥncipē: ꝗ iuſ ciuile pͥmꝰ explanauit. Et Ioctū pictorē celeberrimū ꝗ antiquā pīgēdi ar tē nobiliſſima reddidit. ⁊ Thadeū medicū oīuꝫ clariſſimū: ac Philippū ſcholariū equiteꝫ apd̓ Sigiſmūdū īꝑatorē ob belli peritiā ⁊ honore ⁊ dignitate pͥmū hītum: ꝗ eiꝰ copiaꝝ dux ſc̄uſ. Turcoſ ⁊ ſarmataſ vigītitribꝰ p̄lijs ſr̄auit. Ornataqꝫ fuit Coſmo medico: ⁊ eiꝰ nc̄ ex tāte Laurētio: ex filio nepote: viriſ vtiqꝫ prudētia: hūanitate: ac pia liberalitate p̄cipuoſ ac īſigneſ: quoꝝ certe tāta ē eoꝝ opū affluētia: vt oēſ Europe ciueſ ſr̄are dicāt̉. Qui vrbē tuꝫ moaſterijs pl̓imiſ ⁊ eccl̓ijſ: tū pͥuatiſ edibꝰ p̄ter oīuꝫ opīonē exornaue̓. Fuit quoqꝫ ī ea ſtrog zaꝝ nobiliſſima familia: ī qͣ emerſit palla ſtrozca clariſſimꝰ equeſtriſ: ordīſ ⁊ phuſ doctiſſimꝰ ac vtriuſ lingue eruditꝰ. Et Angeluſ acciolꝰ ſil̓r equeſtriſ ordiniſ: vir certe p̄ter dignita tē ⁊ clariſſimā ꝓgeniē prudētiſſimuſ: atqꝫ lr̄aꝝ ſtudijſ ornatiſſimꝰ ꝗ ml̓taſ grecaſ hiſtoriaſ latinaſ fec̄: int̓ que Alcibiadiſ Hānibal̓ ⁊ Scipiōiſ aphricani: ac Demetrij fue̓. Hūit quo qꝫ Lapū lr̄aꝝ grecaꝝ ⁊ latinaꝝ eruditiſſimū: qui ⁊ ip̄e ml̓ta trāſtulit. Huiꝰ āt florētiſſime vrbiſ originē ⁊ reſgeſtaſ Leonarduſ aretinuſ ī hiſtoria pulcherrime abūdeqꝫ deſcribit. Sena āt ſecūda ethrurie vrbiū oꝑibꝰ ⁊ viribꝰ ciuitaſ: vt Polycrateſ ī ſexto tradit an̄ aduētuꝫ chr̄i. 382. ānū a galliſ ſenonēſibꝰ ꝓ ſenibꝰ ⁊ armētarijs eoꝝ ꝯdita fuit: ſꝫ r̄uera int̓ nouaſ nō numerari pōt cū nll̓a antiꝗtatiſ ī ea veſtigia apꝑeāt. Sūt āt ꝗ dicāt eaꝫ a Carolo martello ꝯditā. Blōdꝰ v̓o nr̄ foroliuiēſiſ dic̄. Ioāne decimūoctauū eā edificaſſe: ⁊ ex ſex plebatibꝰ a peruſina vrbe dēptiſ: vꝫ cluſiēſi: aretina: feſulana: florētīa: ⁊ volaterrana: eideꝫ aſſignatiſ: ab ipſiſ ſex plebatibꝰ eā Senā appellaſſe. Hec ꝗppe ciuitaſ nūc ſuꝑ Colle cuiuſdaꝫ peniſulle iacet: vndiqꝫ qͣſi ripaſ iugoſas habēſ. In ſuꝑiore tn̄ vrbiſ ꝑte ſolū aliquātulū hꝫ multiſ ortiſ viridarijſqꝫ ornatū. In qͣ qd̓ celeberrima ⁊ ſuꝑba extāt edificia. vꝫ gymnaſiū ꝑpulchrū ⁊ foꝝ: ⁊ porticꝰ: ⁊ regia: palatia: hoſpitaleqꝫ: ſumptuoſiſſimū piētiſſime gubernatuꝫ: Ampla quoqꝫ ⁊ libera ē: cū turribꝰ ⁊ ꝓpugnacul̓: ac optimiſ īſtituta moribꝰ. Eiꝰ ager maximꝰ ē ⁊ herbidꝰ ſꝑ Boū: Bubaloꝝ: ouiūqꝫ multaꝝ nutritor: frumēti quoqꝫ: vini ⁊ olei ferax: ac fructuū oīſ gnͣiſ habundāſ. Maritima eiꝰ autūno ⁊ eſtate aerē hꝫ grauē: ꝑꝑ eſtatē ⁊ pomo rū copiā: adeo vt eiꝰ īcole viridiſ coloriſ efficiāt̉. De ꝗbꝰ merito illud poeticū dici pōt: Tale qd̓ ē genꝰ hoīuꝫ qͣle ⁊ foliū: hec a roma ſtadijſ octīgētꝭ diſtat. cuiꝰ viri int̓ ethruſcoſ: religio ne: moribꝰ: ac līgua p̄ſtare noſcūt̉. Hīc nōnulle religiōes approbatiſſime initiū ⁊ īſtauratio nē ſumpſiſſe ꝯſtat: vtpote mōtiſ oliueti. Albi mōachi: Scopetini intͣ regl̓ares canōicoſ btī Auguſtini ꝯnumerati: ⁊ Inieſuati religioſi: ac minoꝝ(vt ita dixerim) ordo a btō Bernardino cōciue ſenēſi nouū qͣſi pͥncipiū eduxit. Ornataqꝫ fuit ſenēſiſ ciuitaſ cōcilio ibidē celebrato ī quo Nicholaꝰ eiꝰ noīſ ſecūdꝰ creatꝰ fuit pōtifex: ac ēt p̄lio feliciſſime ꝯͣ florētinoſ ge ſto: ī quo ꝗdē(vt ſuo loco diximꝰ) fuſo florētinoꝝ exercitu treſ mille eoꝝ occiderūt: ⁊ qͣttuor milia cū eoꝝ carotio ꝯprehēder̄t: ⁊ cum īgēti triūpho Senaſ ꝑduxer̄t: ꝓ quo tātꝰ pauor florentinoſ inceſſit: vt vrbem quaſi derelictā fugientes dimiſerint. Ex hac vrbe viri memo ratu digni fuere. Alexander pontifex ro. qui a Federico barbaroſſo multas perturbatiōeſ ꝑtulit: ⁊ Piꝰ ſecūdꝰ pōtifex eximie eruditꝰ: qui vrbē tū dignitate: tū lr̄aꝝ: elegātia plurimū exornauere. Sꝫ ⁊ Bernardinuſ ⁊ Chaterina ordīſ tertij p̄dicatoꝝ: eā cumulatiuſ illuſtra uer̄. Ornataqꝫ fuit Sena Gerardo ſūmo theologo ordiniſ fratꝝ eremitaꝝ ſc̄i Auguſtini:

.XIIII. Liber Sigiſmūduſ qui libruꝫ ſniaꝝ accuratiſſime explanauit: ac Ugone medico ⁊ ph̓o ꝗ ī phīa pl̓ima ſcripſit: necnō ⁊ Federico iurium cōſultiſſimo: qui ⁊ ea ī doctrīa cōſilia pl̓ima dereliquit. Peruſiū ſiue Peruſia nobiliſſima ac vetuſtiſſima ethrurie ciuitaſ: olim pͥmaria ſꝫ nūc tͣtia in ter ethruſcaſ ciuitateſ ānumerata. ab atheniēſibꝰ ſeu acheiſ ꝓ Uarrōiſ: Papie: Bētijqꝫ: ac Iuſtini ſnīa: an̄ vrbē ꝯditā initiū ſūpſit: alij āt troianū quēdā pͥncipē noīe Peruſiuꝫ eiꝰ vrb̓ ꝯditorē affirmāt. ⁊ ex ſuo noīe Peruſiū ſeu Peruſiā noīauit: quā romani poſt morteꝫ Ale xādri magni ꝗ fuit ānꝰ. 2 4ꝰ. ſupͣ trecēteſimū an̄ chr̄i aduētū. L. Poſthumij ꝯſul̓: v̓tute poſt īgēteſ cladeſ acceptaſ: ī deditiōem acceperūt. Qui īcol̓ inde adductiſ: Iulio ceſare deinde mortuo. Octauianꝰ auguſtuſ. L. Antoniū: ⁊. M. Antonij fr̄em adeo ī ea obſedit: ꝙͣqꝫ pꝰ ītollerabilē famē a peruſiniſ ꝑlatā: tādē cepit ⁊ deſtruxit. Sꝫ factꝰ monarcha eā ⁊ menibuſ ⁊ portiſ nūc extātibꝰ ſtatim refecit ⁊ cōmuniuit: ⁊ a ſuo noīe Peruſiaꝫ auguſtā appellari vo luit. Giꝰ āt dirutiōiſ cām Liuiꝰ liº.. cxxvo. ſcribit. Eſt itaqꝫ Peruſia oī ex ꝑto tota mōtuoſa: ſiue agrū: ſiue vrb̓ ſitū īſpiciaſ. Cuiuſ loci ꝯditio ea ē: vt nec ꝗcꝙͣ municiꝰ: nec certe ameniꝰ īueniri poſſit. Nā pruptiſ vndiqꝫ rupibꝰ cīcta ita īexpugnabil̓ ē: vt null̓ qͣſi egeat defenſori bꝰ. Et lꝫ plime apd̓ peruſinoſ: olim extiterīt īteſtīe ſeditiōeſ: ⁊ tyrāni nōnūꝙͣ eoſ opp̄ſſerīt nc̄ tn̄ lib̓a ē: ⁊ optimiſ eruditiſſimiſqꝫ viriſ ac legibꝰ īſtituit̉. In ea ſt̓ tpl̓a ꝑ magnifica: orna tiſſia religioſoꝝ mōaſteria: excelſa ciuiū palacia: āpliſſima pauꝑū hoſpitalia: gymnaſiū celeberrimū. Forū cū īſigni fōte amplū: ⁊ porticꝰ ac viridaria opte arboribuſ ꝯſita. Eiꝰ ager olei: vini: croci: ⁊ ſuauiſſimoꝝ oīfariā fructuū feraciſſimꝰ ē: ī eo trāſimenꝰ lacꝰ ē: optīoꝝ piſci um habūdātiſſimꝰ: ex quo ſingul̓ āniſ pōtifici maxīo ꝓuētꝰ magni ꝓueniūt. Celebriſ plane locꝰ flaminij romanoꝝ ꝯſul̓ clade ⁊ Hānibaliſ peni victoria. Hāc gothi ꝑ ſeptē ānoſ duriſſima obſidiōe p̄mēteſ: tādē nō ſine maxīa ſuoꝝ cede obtinuer̄t: ⁊ cū funeſtiſſīaſ occidioneſ edidiſſēt: eā īceder̄t. In qͣ ꝗdē ſtrage btūſ Herculanꝰ vrbiſ ep̄ſ ⁊ ip̄e mortē ꝓ chr̄o ꝑtulit. cū iuſ ꝗdē corpꝰ poſt abſiſionem capitiſ: poſt qͣdrageſimū diē ita vnitū atqꝫ ſanū inuētū eſt: vt btūſ Gregoriꝰ papa ſcribit: ac ſi nulla ferri īciſio eū tetigiſſꝫ: peruſini pr̄uꝫ nr̄oꝝ tꝑibꝰ legibꝰ ⁊ equeſtribꝰ certaminibꝰ adeo claruere: vt futurā victoriā ꝯcti īde ſperarēt: vn̄ peruſinuſ pu gnaret eꝗtatꝰ. Et ī ꝓuerbijs iā deductū fuerat peruſinū ſiue Bracciū addidit: cū ſūma oꝑi manuſ īponebat. In legibꝰ v̓o hi clariſſimi extitere: Baldꝰ: Angelꝰ: ⁊ Petrꝰ germāi iuriuꝫ ciuil̓ ⁊ pōtificij pͥncipatū obtinēteſ: ſꝫ ⁊ Cinꝰ ꝯſultiſſimꝰ an̄ eoſperuſinꝰ extitit: tꝑibꝰ v̓o ī ea floruere Bn̄dictuſ Bargiuſ ⁊ Iohāneſ petruciuſ ⁊ Saluſtiuſ: ac alij ꝯplureſ. Aretiuꝫ tuſcie ciuitaſ vetuſſima ꝗdē ⁊ olim int̓ pͥmaſ ethrurie ciuitateſ annumerata: a greciſ tꝑibꝰ iudicuꝫ iſrl̓ ꝯdita fuit: a peruſia qd̓ vrbe qͣdrigēta ſtadia diſtare dr̄. Que tꝑibꝰ romāorū adeo opibꝰ viribuſqꝫ magnifica ⁊ opulēta euaſit: vt eā ſolā quondā. P. Scipiōi ad bellū punicū ꝓficiſcēti trigīta milia ſcutoꝝ pollicitā eē: galleas totidē: pilageſa: haſtaſ lōgas milia ꝗnqͣginta: ſūmāqꝫ par cuiuſqꝫ gn̄iſ nūero expleturā: ⁊ alia ml̓ta: ꝙͣtū ī ꝗnqͣgīta lōgaſ naueſ ad alēdoſ militeſ opꝰ eēt. Ea ꝗppe tātā ad id punicū bellū expeditiōem ꝯtulit: quantū vni uerſa nedū ethruria: ſꝫ qͣſi Italia vix hodie poſſꝫ effice̓: hͦ. n Liuiuſ ī. 2º. liº. belli punici cōteſtatꝰ ē. Fuerūtqꝫ Aretini p̄ter potētiā maxīaꝫ ēt duabꝰ rebꝰ: ꝗbꝰ p̄cipue honor ⁊ fama acꝗrit̉.ſ. militari gl̓ia ⁊ lr̄aꝝ ſtudijs ſꝑ īſigneſ: ml̓toſ.n. ipſa ciuitaſ nobileſ ⁊ egregioſ ī re militari hūit: veꝝ nūc tyrānide p̄ſſi ſignitiē cū pauꝑtate ꝯplexi ſūt. artinꝰ.n. ager ml̓toſ hꝫ lacꝰ: ꝗ ꝑꝑ piſciū habūdātiā nō paꝝ emolumēti vrbi affer̄t. frugū quoqꝫ feraciſſimꝰ ē: ⁊ ſaxoꝝ oꝑbꝰ nō ignobil̓ reputat̉. Gl̓taſ.n. calamitateſ: ⁊ vaſtatiōeſ: ⁊ dirutiōeſ ꝑ gothoꝝ ⁊ lōgobardoꝝ tꝑa paſſa fuit: ⁊ muroꝝ aꝑtiōe īmunita ꝑ ānoſ ml̓toſ ſtetit. Sꝫ āno dn̄i. 13z0. Guido petramalē ſiſ: eiuſdē ciuiſ ⁊ ep̄ſ ac dn̄ſ(quē Ioaneſ. 22ꝰ. papa ob occupatōeꝫ ciuitatiſ caſtelli ep̄ali dignitate exauctorauerat) ip̄aꝫ vrbe muro cīxit(quē nūc hr̄e dr̄. Eiuſqꝫ viaſ dila tari ⁊ ſterni fecit. Eaqꝫ vrbſcū nouiſſimiſ qͣſi tꝑibꝰ varijſ belloꝝ turbinibꝰ qͣſſaret̉. tādem florētino ppl̓o parere ꝯpulſa ē. In ea ꝗppe ꝑſecutionū chr̄iāi noīſ tēpeſtatibꝰ multi ꝓ chr̄o martyrio coronati ſt̓. Int̉ quoſ gl̓ioſuſ vrb̓ Antiſteſ: Donatꝰ: ſb̓ Iuliāo apoſtata martyrij palmā accepit. Qui īter cetera ſue ſc̄itatiſ oꝑa: vt btū Grego. liº. dyale. meminit: fractuꝫ a pagāis calicē ad miſſā orādo reſtituit. Pl̓eſ.n. hec artina ciuitaſ lr̄aꝝ ſtudijs ī oī gn̄e p̄claroſ ꝓtulit viroſ: ꝗbꝰ īgenijs pl̓imū debemꝰ: Leonardū vꝫ ⁊ Carolū doctiſſimoſ ac ſapiētiſſi moſ: necnō ⁊ vtriuſqꝫ līgue peritiſſimoſ: ꝓ ꝗbꝰ certe maximaſ illi ciuitati docti oēſ ⁊ hr̄e ⁊ agere gr̄as debēt: ac et Ioānem tortellium romani pōtificiſ ſubdiaconū: ⁊ Bn̄dictū Fran ciſchūqꝫ fr̄eſ iurecōſultiſſimoſ: quoꝝ auxilijs ip̄a Arctīa ciuitaſ videt̉ muſaꝝ domici iuꝫ patrū nr̄oꝝ tꝑibuſ extitiſſe: a ꝗbuſ potiſſimum humanitatiſ ⁊ ſapientie ſtudia culta ⁊ amplificata fuere. Explicit̓ liber. 14.
Anno Chri Mūdi

Anno Mūdi Chri Papa. 217. CI101
¶ Liber .XY. Sigiſmūduſ Fr̄is Iacobiphilippi bergomēſiſ: ordīſ fratrū eremitaꝝ diui Aug. ī oīmoda hiſtoria nouiſronicaꝝ ſupplemētū appellata: liber quintuſdecimꝰ q ⁊ vltimꝰ felicit̓ īcipit ſime ꝯgeſta Aartinus eius nominis quintus. papa patria ro. ex illuſtri colūnēſiū familia natꝰ: hͦ anno ī celebritate ſc̄i Martini ex dyacono cardīali: ī ꝯſtātiēſi ꝯcilio oīuꝫ nationū ⁊ cardīaliū ꝯſenſu pōtifex creatꝰ: ſedit āniſ. 14. ⁊ mēẜ. z. iuriſ pōtificij ꝑitiſſimꝰ: ⁊ ī oī vita certe integerob cuiꝰ ītegritatē ⁊ doctrinā ac bonitatē ⁊ moderatiōem ex trigītatribꝰ cardi nalibꝰ p̄electꝰ fuit. Qui ī pōtificatu ꝯſtitutꝰ: nō ſōno ⁊ ocio: ſꝫ negocio ⁊ ſolicitudini dedituoīa ad rē ꝑtinētia miro ꝑfec̄ mō. Cuiꝰ ẜmo breuiſ erat: ſꝫ ſnijs plenꝰ: veꝝ ī rebꝰ agēdiſ adeo ꝓmptꝰ: vt reſ fc̄aſ pͥuſ hoīeſ cernerēt: ꝙͣ ab eo excogitataſ putarēt. Tali nāqꝫ potifice īdige bat eccl̓ia dei: ꝗ Petri nauiculā ſciſmatiſ ⁊ ſeditionū fluctibꝰ diu qͣſſatā redigere ī portū ſalutiſ ſciret ⁊ poſſꝫ. Hic itaqꝫ pōtifex creatꝰ: ēt ꝑ ānū ī ꝯſtātiēſi ꝯcilio ꝑ̄ſtitit: reipu. chriāe cō ponēde cā. Sꝫ rebꝰ oībꝰ optīe diſpoſitiſ: abſolutoqꝫ ꝯcilio ī Italiā ꝑ Sabaudiā venit. Duꝫ āt Italiā petiſſet: ꝓuanoꝝ vetuſtā ⁊ clariſſimā pedemōtiū familia ī colūnēſiū familiā ꝯiu xit: ac ſue domꝰ īſigne eidē familie ob eiꝰ bn̄merita gerēdū ꝯceſſit. Inde abiēſ Mediolanū ꝑuenit: vbi a Philippo duce ppl̓oqꝫ mediolanēſi ꝑbenigne ⁊ magnificētiſſime exceptꝰ eſt: Brixiāqꝫ vadēſ a Padulpho malateſta nō īferiori gl̓ia ſuſceptꝰ ē: vbi int̓ ducē ⁊ Pādl̓phū hac lege pacē ꝯpoſuit: vt Pādulphꝰ ſingul̓ āniſ tributo ꝑſoluto taꝫ diu Brixia potiret̉: quo ad ei viue lice̓t: quā tn̄ pacē Pādulphꝰ haud ml̓topoſt diſturbauit. Inde digrediēſ: ꝑ fineſ mātuanoꝝ ferrariēſiū ac rauēnatū: Florētiā ꝑuenit: vbi biēnio reſidēſ oēm eccl̓ie rē tā ī tē poralibꝰ ꝙͣ ſpūalibꝰ ꝯpoſuit. Ꝙꝛ eccl̓ia ipſa ꝑꝑ lōgū ſciſma oēꝫ tꝑalē pene ditiōeꝫ ꝑdiderat quā ibi ꝯmorāte Martīo ī ſuā ptātē reduxit. Cōpoſitiſqꝫ ex ſnīa r̄bꝰ: Martinꝰ cū bōa florētinoꝝ gr̄a diſceſſurꝰ ciuitatē metropolitāo honore exhornauit: eiqꝫ Volateranā: piſtoriē ſeꝫ: ⁊ feſulanā eccl̓iam ſubiciēſ: Abiēſ itaqꝫ Florētia: Romā tādē ꝑuenit: effuſa obuiaꝫ vni uerſa ciuitate: ꝗ hoīeꝫ nō ſecꝰ ac pr̄ie parētē expectarēt. vrbē ſuā romanā adeo diruptā ⁊ va ſtatā īuēit: ꝙ nullā ciuitatiſ faciē hr̄e vide̓t̉. Nā collapſe domꝰ collapſaqꝫ tpl̓a cernebāt̉: oīa deturpata: oīaqꝫ lacerata ⁊ diſſipata erāt: nō mō tpl̓a: domꝰ: vici: platee: ⁊ reliqͣ vrb̓ menia: ſꝫ ⁊ ciuiū moreſs atqꝫ oē vrbanitatiſ ornamētū ī ea deꝑditū videbat̉. Quaꝫ obcāꝫ pōtifex ꝑmotꝰ ad eā exornādā: ꝯponēdoſqꝫ mores ita aīuꝫ adiecit: vt breui ꝯualeſcēſ meliorē faciē ꝑ ſe tulerit. Quāobrē ciuitas ipſa nō mō cū ciuē ſuū ⁊ ſūmū pōtificē: ſꝫ ⁊ optimū pr̄ie pr̄eꝫ ap pellauit. In ea. n. Martinꝰ ipſe porticū ſc̄i Petri collabēte reſtituit: ⁊ pauimentū lateranēẜ baſilice oꝑe v̓micl̓ato ꝑfec̄: ⁊ teſtitudinē ligurā ſuꝑīduxit. Edeſ p̄terea ad. i2. apl̓oſ vetuſta te collabēteſ reſtituit. Idip̄m ⁊ cardīaleſ ī ſuis titul̓ certatī fece̓. Demū ſb̓latiſ penitꝰ ſciſma ticiſ: ſr̄atoqꝫ ⁊ extīcto apd̓ Aꝗlā Brachio mōtono alijſqꝫ tyrāniſ: ⁊ viaꝝ latronibꝰ: ⁊ ꝙͣma xīe Tartallia lanello. Bohemiſ īſuꝑ hr̄ticis ſedatiſ: creatiſ ēt ml̓tiſ cardīalibꝰ grauiſſimiſ vi riſ: ⁊ vndiqꝫ pacata eccl̓ia: pōtificatꝰ ſui: 14º. āno mēſe. 3º. etatiſ v̓o ſue. 63º Rome apoplexia morit̉: ⁊ ī cōſtātiana eccl̓ia ſepellit̉: an̄ capita apl̓oꝝ: ſepulchro eneo vniuerſo cetu romāo comitāte ⁊ flente. Quo mortuo ſedeſ vacauit dieſ duodecim. Haſtor vicecomes Bernabouiſ ꝯdā ex filio nepoſ: hͦ āno apd̓ Modoetiā dū ꝯͣ Mathiaꝫ ⁊ Crimignolā Philippi duciſ īꝑatoreſ id caſtrū oppugnāteſ: int̓ pͥmoſ pugnatores virilit̓ de fēſādo agēt: ab hoſte vulneratꝰ īterijt. Int̓fecto.n. Ioānemaria duce: hic a ꝯiuratiſ ſuiſ ſta tim ī Mediolanū receptꝰ fuit: ſꝫ poſtea a Philippo duce pulſuſ cū amiciſ ⁊ Modoeciā ſe recepit: vbi ⁊ validiſſio p̄ſidio ꝯͣ Philippū pn̄tatiſſīo aīo vſqꝫ ī id tp̄ſ ſe ꝯtinuit. Erat autē Haſtor ip̄e eo corꝑiſ robore: vt cū Galeacio gōzaga viro fortiſſio ꝗ bucicalē gallicū ſr̄auēat ꝑſepe pugnāſ victoriā r̄tulerit: ſepeqꝫ ꝯͣ p̄dc̄oſ copiaꝝ duceſ: ea ī obſidiōe gliaꝫ r̄portauerit Sphorcia flamineꝰ e gēte Attēdula ī Cōtignola oppido natꝰ: a quo Sphortioꝝ fluxit fami lia ī Italia nūc potētiſſima: ī trāſitu flumīſ piſcarie īterijt: vir vtiqꝫ rei militariſ ſcīa p̄ſtantiſſimꝰ: q̄ reſ īgēteſ ⁊ īnumeraſ glorioſiſſime geſſit Iſ pͥmū ſb̓ Albrico Cunij comite militāſ ꝑ oēſ militie gradꝰ: ab īfimiſ ordībus ad ſūmū militare decuſ: ꝑꝑ eiꝰ pn̄tiam ⁊ aī v̓tutem poſtea ꝑuenit. Inter hunc.n. ⁊ Bracciū montonum ꝗ ſub eodem Albrico ēt militauerat: tādiu amicitia fuit: ꝙͣdiu vterqꝫ ī minoribꝰ extitit. Auctoſ v̓o potenteſqꝫ factoſ ꝑnicioſiſſi ma emulatio ⁊ cōtentio ſubītrauit. vn̄ ⁊ prelia nōnūꝙͣ comiſere cruenta. Tandē hoc anno (poſtēaꝙͣ Othonē tertiū parmēſem tyranū apud Ruberā oppidū doloſe īterfeciſſꝫ) cū ad dimicādū irritati eēt Sphortia hic ī trāſitu piſcarie flumīſ(relictiſ īnumeriſ ex pellice fili iſ it̓ijt: Quoꝝ d̓ nūero Frāciſchꝰ poſtea mediolanēſiū dux vnꝰ fuit: alt̓ Alexāder piſauri

Anno Liber .XV. Chri Mūdi Sigiſmūdui deīde dn̄ſ: q̄ ⁊ ip̄e arma cū laude tractauit. Ac Gabriel ordīſ nr̄i ꝓfeſſui vir vt vidimꝰ grauiſſimꝰ ac religioſiſſimꝰ mediolanēſiū poſtea archiep̄ſ: necnō ⁊ Cōradꝰ vir v̓tute ꝯſpicuuſIanꝰ Cypri rex: petri illiꝰ qͥ fr̄em īteremerat filiꝰ: qͥ ⁊ apd̓ Genuā captiuꝰ hūc genuerat: hͦ an nō etate iā grādeuꝰ apd̓ Cyprū diē obijt. Uir certe efferuſ ⁊ abſqꝫ mīa cruoriſ ficiēſ: qui ī 1423 maloſ ꝓdiguſ erat ⁊ ī bonoſculpabil̓. Quiqꝫ ab īeūte etate regnādi cupiditate flagrāſ mo re pr̄iſ: q̄ ea ob cāꝫ fr̄eꝫ obtrūcauerat: ⁊ ip̄e hͦ ſceleſtiſſimū facinꝰ geſſit. fr̄iſ.n. filiū vt ſecuꝫ ī cena eēt aliqn̄ blādicijs coegit: acceptūqꝫ ītercepit: ⁊ nouo crudelitatꝭ gn̄e lacerauit. Nactꝰ eīm vicias arboreſ ramiſ ꝯͣ ſe īuicē īflexiſ: ſinguliſqꝫ pedeſ adoleſcētiſ obliganſ relaxari ramoſ iuſſit: qͥ cū īpetu naͣli ad ſitū ſuū redeūteſ īfelicē diſcerpūt pueꝝ: ⁊ ſciſſiſ viſceribꝰ petaſ vnculoſ ſecū ꝯͣxē. Sꝫ nec ip̄e cruētꝰ rex īpune parricidiū euaſit: nec lōga ei qͥeſ fuit. Q paulopoſt iuſto dei iudicio) Soldanꝰ egypti melchella: validiſſimā ī cyprū claſſeꝫ miſit: ⁊ velut horrida tēpeſtaſ ꝯcta diripuit. Fanūqꝫ ip̄m captiuū abduxit. Nichoſiāqꝫ regni cap īuaſit: ⁊ tpl̓a oīa īcēdit: ac oēꝫ ppl̓ꝫ/ pene īſula derelicta captiuauit. Deniqꝫ rex tributariꝰ fa ctꝰ: ⁊ cētūuigītiquīqꝫ milibꝰ aureiſ redētꝰ ī regnū r̄dijt: ac ſic ꝑ tot tātaqꝫ aduerſa vitā miſe rā agēſ tādē(vt p̄fert̉) hͦ āno relicto īpube̓ Ioāne filio mortē obijt. Relicta ēt pꝰ ſe ſpecioſiſ ſima filia: quā tn̄ an̄ moͣtē Ludouico duci amadei ſabaudie ducꝭ filio mr̄imōio cōpl̓auerat Ioāneſ itaqꝫ penl̓timꝰ cypri rex: eo ip̄o āno Iano pr̄e defūcto. regni hēnaſ adoleſcēſ ſuſcipi enſ regnauit āniſ. 34. vir certe mulieꝝ corruptior: qͥ īter femīaſ educatꝰ: cū etatē attigiſſet: ml̓ierē ēt ſe magꝭ ꝙͣ viꝝ on̄dit: vn̄ ⁊ int̓ epl̓as delitiaſqꝫ lāguēs ſꝑ qͣſi ſb̓ tutoribꝰ vixit: vxorē deīde illuſtris Ioaniſiacobi marchiōis mōtiſferrati filiā duxit: q mox vt Cyprū applicuit. ꝑactiſ nuptijſ veneno extīcta fuit: poſtmodū aliā ex paleologoꝝ ꝓſapia Helenā duxit vxo re: ml̓iere ſiꝗdē cordatā ⁊ īgenioſā: q̄ cū viri vecordiā cogͦuiſſꝫ: mox regni gubernacl̓a in ſe ſuſcepit: ⁊ oībꝰ depoſitiſ magr̄atibꝰ: latinū ritū oēm elimiauit: ac ſic oēꝫ īſulā ī grecoꝝ ſuoꝝ ptātē redegit. Hic itaqꝫ Ioānes vnū tātūmō ſpuriū noīe Iacobū ex ꝯcubīa ſuſcepit viruꝫ magni ſpūſ: ex ꝯiuge āt Carlotā filiā tātū genuit: quaꝫ ⁊ patruelli portꝰ gallie nupſit. Qu ſtati veniēſ: formā regiminiſ ī regͦ correxit: ⁊ ꝙͣmaxīe rituꝫ romane eccl̓ie īſtaurauit. Sꝫ nō ml̓topoſt ſocruſ maledicta dyabolo ſuadēte geneꝝ nobiliſſimū viꝝ toxico ſuſtulit: quo mor tuo pͥoreſ illecebre rediere. At Carlota filia vidēſ īde ſe ludibrio hr̄i: ad pr̄em ꝯqueſta opē petijt. Un̄ pr̄ ſuaſu mr̄iſ ⁊ ꝓceꝝ Carlotā filiā denuo Ludouico Ludouici ſabaudie filio ꝯſobrino ſuo nupſit. Atqꝫ mox Helena regīa mr̄ emorit̉: ⁊ paulopoſt rex. Dūqꝫ Ludouicꝰ ex Thaurino ciuitate Cyprū ꝓperat. Iacobꝰ ex pellice filiꝰ auxilio Soldani: turciqꝫ fauore regnū occupat: ⁊ excluſa Carlota ſorore cū Ludouico viro ſuo regnū ſuſcepit. Brachiꝰ alia Bracciꝰ mōtonꝰ vmbrie regiōiſ caſtello: a quo Braccianoꝝ ſecta factioqꝫ hēt̉: rei bellice p̄ſtātiſſimꝰ dux: hͦ āno poſteaꝙͣ oppida ml̓ta a Ro. ec. ꝑ vim abſtuliſſet: dū Aqu lā Neapolitani regni vrbē graui obſidiōe p̄me̓t a Martini copijſ p̄ter oīuꝫ ſpē ꝓfligatuſ 74 occidit̉ cuiꝰ cadauer Rome ad Martinū delatū: eiuſ iuſſu tāꝙͣ excōicatꝰ exͣ porta ſc̄i Lau rētij loco ꝓfano ſepellit̉. Hic āt Bracciꝰ dū Peruſina nobilitaſ exularet: ꝙͣꝙͣ admodū ado leſcēſ eēt: exul tn̄ ꝯſilio ⁊ auc̄te īter extoreſ nobileſ pͥncepſ hēbat̉: ꝙͣobrē vrgente media ab ip̄a īeūte etate militari exercitio ſb̓ Albrico Cuuij comite ſe tradidit. qͥ ꝑ ml̓toſ labores ac vulnera breui īꝑatoris nomē ꝯſecutꝰ ē: ⁊ varia fortuna vſuſ ī id tādē potētie ⁊ auc̄tiſ creuit: vt Peruſinā ciuitatē ſibi ⁊ aduerſā factiōeꝫ ꝯpulerit nobilitatē extorē recipe̓. Ip̄e v̓o ciuita tiſ pͥncepſ ī nobilitate parit̉ ⁊ vulgo ſit delectꝰ. Qui vrbe potitꝰ: vires magnificētiꝰ extēdei cepit. Et dū ml̓taſ vrbeſ ml̓taqꝫ oppida pōtifici ro. auferret excōicatꝰ id mortiſ genꝰ excepit. Ip̄e ī mīoribꝰ(vt dc̄ꝫ ē) ꝯſtitutꝰ Sphortie Attēduli amiciſſimꝰ fuit: eo ꝙ vterqꝫ ſub Al brico adoleſcēteſ militare cepiſſꝫ: potētiores deīde fc̄i: dū de pͥoratu ꝯtēdūt inimici efficiūt̉ Quoꝝ v̓tute ⁊ ea emulatiōe militia ita breui ī Italia creuit. vt ꝗ duce ī re bellica deīcepſ in dige̓t: alt̓o iſtoꝝ ſꝑ qͣſi vterēt̉. Hīc ille factiōes militareſ exorte ſūt: vt ꝗnqͣgītaocto iaꝫ āniſ nil ꝓpe ī Italia geſtū ſit ꝙ nō alteri iſtoꝝ qͣſi aſſcribi poſſit. Qui eīm a Bracciāiſ oppͥme bāt̉ a Sphorciāiſ viciſiꝫ iuuabāt̉. Hic itaqꝫ Bracciꝰ Oddonē adoleſcētē ſb̓ Nicholai pice nini gub̓natiōe dimiſit filiū: ꝗ paulopoſt a florētiniſ pr̄iſ loco ꝯͣ Philippū īſubrē īꝑator cōſtitutꝰ: apd̓ Aretiū vrbē a Guidone torello fugatꝰ ⁊ īterfectꝰ eſt. Frāciſchꝰ foſcaruſ ſexageſimuſoctauꝰ venetoꝝ dux Tome mocenico: hͦ ipſo anno ſuffectuſ: ducauit āniſ. 34. ⁊ mēſibꝰ. 6. Uir ſane oī virtutū gnͣe p̄ter ꝙͣ litteraꝝ gl̓ia ornatiſſimuſ: eo 1424 ꝙ eloquentia: ingenio: memoria: iuſtitia: fortitudine: ac conſilio: omneſ ſui principatuſ mo raſ ſemper miro clauſerit ordine. Quippe qui Italice libertati ⁊ Senatuſ ſui ſaluti conſu lēſ per triginia annoſ maxima bella terra mariqꝫ geſſit: que oīa ſūma cū felicitate ꝯfecit:

Anno .XV. ¶ Liber Mūdi Chri ¶ Sigiſmūduſ ⁊ quietiſ turbatoreſ īgēti fortitudīe ꝯpeſcuit. Quibꝰ ī belliſ Rauēnā: Brixiā: Bergomū ac Cremā īꝑio ſui ſenatꝰ adiūxit. Demūqꝫ ipſi ſenatui pace parta: pr̄ia quoqꝫ bōiſ oībꝰ au cta: ⁊ Italia oī ī pace ⁊ trāquilitate redacta: poſt multoſ laboreſ exactoſ: octuageſimoqͣrio etatis ſue āno ſalutiſ v̓o. 1457. kliſ Nouēbriſ ī ſenectute bōa dormiuit cū pr̄ibꝰ ſuiſ: ſepl̓tuſ qꝫ īgēti pompa ī diui Frāciſci templo capella maiore celebratiſſimo ſepulchro. Ipſe enim oēſ ferme preſtātiores ſue etatiſ belli duceſ ad opprimēdoſ aduerſarioſ mercenarioſ hūit vtpote Fraciſchū Sfortie filiū poſtea Mediolai ducē: Crimignolā: quē tn̄ poſtea ob eiu īfidā ẜuitutē capite obtrūcari fecit. Ioānē FFrāciſchū gōcagā Mātue marchiōem: ⁊ aliopl̓imoſ. ꝑ quoſ memorabilia facinora geſſit: ⁊ demū Bertholomeū Accoleū bergomēſē cu iꝰ oꝑe Italie laborāti ⁊ lacerate opē ſalutiſ ⁊ paciſ attulit. 1427 Crimignola Philippi ducꝭ Mediolāi excellētiſſimꝰ īꝑator: cui ꝓpriū nomē Frāciſchꝰ erat hͦ āno ab eodē Philippo dn̄o ſuo offēſuſ defecit: ⁊ Ueneciaſ ad Frāciſchū ducē ꝓficiſcēſ maxīo honore exceptꝰ ēt copiaꝝ ſuaꝝ ex ſenatuſcōſulto dux ſtatim deſignatꝰ ē. Hic eīm ex Crimignola pedemōtiū oppido ortū duxit. Qui cū porcoꝝ gregē paruulꝰ educe̓t captuſ: tāꝙͣ elegātiſ forme pueꝝ ad Philippū ꝑductꝰ: ē veſtigio ex ignobili aulicū: ex egeno diuitē ⁊ ex ruſtico(paulopoſt ob īgenij magnitudinē pͥncipe effecit. Qui magr̄atū ſuſcepto cum Philippū ꝑditiſſimū ⁊ multoꝝ armiſ occupatu cernet: ſua prudētia: ſuaqꝫ magnanimitate atqꝫ īduſtria deiectiſ multiſ tyrāniſ atqꝫ īterfectiſ breui ī ītegrū ſibi reſtituit. Sꝫ neqꝫ hiſ ꝯtētuſ ēt Genuā vrbē potētiſſimā Philippo addidit. vbi ea prudētia ac integritate dictatu ram geſſit: vt ciuitatem laceratā que multotiēſ armiſ ꝯtēderat reſarciuerit. Indeqꝫ euulſiſ antiquiſſimiſodijs ac factiōibꝰ: vnā qͣſi familiā ꝯſtituerit. Ipſe.n. erat ſūme fidei pͥncepſ: ⁊ laboꝝ oīum paciētiſſimꝰ qui rei militariſ ſcīa oēſ an̄ceſſores ſuoſ ſine ꝯtrouerſia ſuꝑabat. Quō ī magr̄atū ea erat ſeueritate ⁊ iuſtitia: vt ne poma quidē ex arboribꝰ pēdētia ſine iuſto p̄cio auferri īpune alicui ꝑmiſerit. Eāobrē patiebat̉ p̄terlabi diē: quin ſuiſ militibꝰ ſtatutiſ tꝑibꝰ meſtrualia ſtipēdia diuiderēt̉. Erat ēt adeo ꝓmiſſi ẜuator: vt v̓ba que iocādo ꝓmittebat ad minimū vſqꝫ momētū īple̓t. Uerūtn̄ apd̓ venētoſ tādē cū multa ꝯͣ boni īꝑatoriſ officiū feciſſꝫ: cā ꝯficta Uenetiaſ accerſitꝰ: ibidē ex ſenatꝰ Decreto īter duaſ colūnaſ apd̓ ſan ctū Marcū capite mulctatꝰ eſt āno. 143i. Cōuictꝰ eīm fuit ꝑ lr̄aſ ⁊ teſteſ: ꝙ ꝑ eū ſtētiſſꝫ quo minuſ Cremona veneti potirēt̉: capta a Caualcaboue venetoꝝ noīe ipſiꝰ vrbiſ porta: ꝙqꝫ et claſſiſ veneta ī pado ſub ipſiuſ oculiſ a Nicholao picenino hoſte deſiecta fuiſſet. Guido torellꝰ parmēſiſ: vir domi nobiliſ: ⁊ rei militariſ ſcīa preſtāſ: hͦ āno ī dictatura a Philippo duce Crimigule ſurrogat̉. Hūc īſignē viꝝ cū ſuꝑiori āno īgēti a negocia Crimigno la ꝯtinerēt̉) Philippuſ dux eidē īꝑatori ꝯſulē deſignauerat. Qui ſtatim cū pauciſ ꝯͣ Caro lū malateſtā ī finibꝰ agri florētini apd̓ Rōchū ī expeditiōe ꝯgred ēſ ip̄m qͣſi pͥmiſ cōgreſſibuſ(diſſipato eiuſ exercitu) cepit ⁊ Mediolanū cū multiſ vinctuꝫ trāſmiſit. āno itaqꝫ iſto magiſtratu ſuſcepto. ⁊ florētiniſ ꝯͣ Philippū ī bello progreſſiſ: eoſ breui p̄lio apd̓ Iachano ram fauētini agri oppidū ꝓfligauit: ⁊ captiſ multiſ eoꝝ oppidiſ: vniuerſā Ethruriā cōmo uit: quo timore florētini ītra vrbē trepidare ceperūt. Poſtmōm ēt Oddonem Braccij mō toni filiū iuuenem quidē accerrimū ꝯͣ eū a florētinis miſſum ī Arctino agro dū iuueniliter īter pͥmoſ pugnatores v̓ſaret̉ īterfecit. Et Nicholaū piceninū eo ī p̄lio captū. Fauētia vin ctu ꝑduxit. Alia quoqꝫ p̄clara facinora īuictꝰ hic īꝑator geſſit. Hic ille eſt qui Othoni t̓tio dn̄o ſuo deſuaſit ad Nicholaū eſtenſem ī Rubera ꝓficiſci: qꝛ fraudeꝫ ſubeſſe occulta ſapīa preuidit ⁊ predixit. Brixia Lōbardie potētiſſima ciuitaſ: hͦ āno decima Martij die Petro aduocato ꝓcurate ⁊ reliquiſ brixianiſ guelphiſ ī venetoꝝ manꝰ deuenit. Huiꝰ cā fuit: ꝙ Philippꝰ Mediolant dux. Quēdā viꝝ peſſimū noīe Caleſtrā: ibidē vectigalibꝰ p̄fecerat. Qui ītollerabilia ciuibꝰ īp̄onēſ: coegit eoſ iugū ẜuitutiſ excutere: ꝑꝑ ꝙ brixiāi laceſſiti venetiſ ciuitateꝫ obtulere mō auxiliū p̄ſtare dignarēt̉. Veneti āt prudētia vſui ſtatim legatoſ ad Philippū miſere: qui dicerēt ꝓ ſalute Italie ip̄m ab armiſ abſtinere: parcere florētiniſ: mitiuſqꝫ ī ſuoſ agere dignaret̉. Quod ſi ſecꝰ foret: ſe curā Italie ⁊ opp̄ſſoꝝ ſuſcepturoſ. Philippꝰ at venetoꝝ le gatoſ paruipēdēſ: brixiāoſ īpulit ſaluti ꝓpͥe ꝯſulere. Erat tūc Petruſ aduocatꝰ ī vrbe brixia vir magne auc̄tiſ: qui mōticulas ī ſuā ꝙ maxīe pellexerat ſniam. Iſqꝫ Crimignole aux? fre tꝰ: qui eo a venetiſ cū exercitu miſſuſ fuerat: mōticulaſ ſtatim ītroduxit: ⁊ ciuitate Philippo ademit. Eāqꝫ Petro lauredano ⁊ Fātino Michaeli venetiſ cōſulibꝰ tradidit. Suſceptaqꝫ Brixia ⁊ diſcipatiſ apd̓ Machlodiū vicū Philippi copijs capto īſuꝑ Carolo mala teſta cū alijs pl̓imis mercenarijs legatiſ Philippi reſ ī magno diſcrimīe eē ceperūt. Qua

Annc Chiri Qūdi XV. L iber Sigiſmundus. obrē Martinuſ pōtifex Philippi calamitate motꝰ cardīalē ſc̄te cruciſ ſtatī ad ſedādoſ tu multꝰ trāſmiſit: q̄ vltro citroqꝫ ſepiuſ remiſſuſ: Tandē pacē ea ꝯditōe int̉ Philippū ⁊ vene toſ ꝯpoſuit. vt Brixiā veneti ⁊ oppida Brixianoꝝ Cremonēſiūue que antea ip̄i ⁊ Mātuanus Marchio ceꝑant retinerēt. Inſuꝑ ⁊ Bergomū eiuſqꝫ agrū/ legatuſ ex fedē ip̄iſ ve netiſ deſignauit. hac ēt ꝯditōe: ne ſocioſ venetoꝝ florētinoꝝqꝫ bello laceſſeret aūt ad id de fectionē ꝯcitaret. Guido aūt Torelluſ ⁊ Ioāneſ frāciſcūs Matuanꝰ Orlāduſ palauicinꝰ et alij cōplureſ reguli/ ea federa ꝑcuſſerūt. Hec ip̄a eo āno geſta ſūt: qui ē āauſ vigeſimꝰ octauꝰ sͣ. M: cccc. qͦ āno p̄die nonaſ Maij Senatꝰ venetꝰ Bergomo potitꝰ ē. Approbauit hanc pacē Martinꝰ ne Philippuſ oīo pelleret̉. Eo.n. tūc cū Crimignola totiꝰ exercitꝰ duce mi litabāt Scaramuza Papiēẜ: Petruſ paulꝰ Romanuſ: Daniel vandaluſ: Ludouicꝰ v̓minianuſ: Carnariꝰ: Deteſaluꝰ ac Bartholameꝰ acoleus Bergomēſeſ: ac deniqꝫ illuſtris Ioāneſ Frāciſcus Gōzaga Mātuanꝰ ⁊ pleriqꝫ alij īſigneſ bello viri: quoꝝ v̓tute veneti tantā gl̓iaꝫ ⁊ vtilitatē cōſecuti fuerūt Tyberis fluuiꝰ: hͦ āno in vigilia ſc̄ti Andree īmenſū adeo creuit: vt ꝑ portā flamineaꝫ.i. po 1428 puli portā īgreſſus totā vrbē ī plano ſitā īundauerit: tēplumqꝫ pātheon vſqꝫ ad altare maiꝰ repleuerit. Decreſcēſ aūt biduo poſt ml̓ta aīalia ſecū traxit: ml̓taqꝫ ciuibꝰ dāna ītulit: ꝗ non ſecꝰ ꝑ vicos nauigabāt: ac ꝑ alueū tyberis face̓ cōſueuerūt: hic idē ano ſalutiſ noſtre. 1474. mēſe nouēbri ꝯtigit ⁊ ſtatiꝫ ex more peſtiſ ſubſecuta ē Bellū Lucēſe: hͦ āno a florentiſ ſuſcipit: qd̓ ꝑ ānoſ treſ maxīo cū vtriuſqꝫ ppl̓i dāno ꝓtractū 1429 ē: Paulꝰ. n. Guiniſiuſ(de qͦ dictū ē) eo et tūc Luce dn̄abat̉. Iſſuꝑioribꝰ āniſ Ladiſlaū fili um cū Philippo duce ꝯͣ florētinoſ militare ꝯſtituerat. quā rē floretini egreferēteſ cū: ſuꝑio re pace nil ſcriptis de Guiniſio cautū fuiſſet. Ooccaſionē opp̄mēde Luce nacti/ ī agrū lucē ſeꝫ copiaſ mittūt. Qui captis quibuſdā caſtell̓ circūquaqꝫ poſitiſ: vrbē ⁊ obſidiōe cingūtꝭ. ſꝫ Philippus Mediolanēſiū dux ſollicitatꝰ Guiniſij p̄cibus Frāciſcū Sphorciā cuꝫ magno equitatū eo miſit: qui tātum terrōiſ florentiſ īiecit: vt Luca obſididiōe lib̓are coegerīt. At florentini ſuo vſi īgenio: Frāciſcū maxīa cōrūpētes pecunia: ab auxilio lucenſium abire fe cerūt ¶ Quo diſcedente: Florentini iterato Lucenſes obſidere ceperunt. Quapropter Philippus īſtante Martino pontifice: qui Lucenſium quoqꝫ vices dolebatꝭ. Nicolaum piceninū cū maxīo eꝗtatū eo ſtatī miſit: ꝗ fuſis fulgatiſqꝫ hoſtibꝰ: nō ſolū Lucā obſidiōe li berauit: v̓um ēt in mouēſ: ex piſaniſ ⁊ volateranis ml̓ta caſtella cepit. Senēſibuſ ēt rē gratā facturuſ: ꝗ tū florētīoſ graui bello īuaẜant. Poſtulātibꝰ v̓o ea tēpeſtate florentīſ vt veneti iu re federiſ ꝑ galliā Philippū adorirēt̉. Sēatꝰ rn̄dit eoſ auctōes hꝰ belli fuiſſe: ⁊ eoſ pͥuſa Lu cenſiū īiuria tēꝑare oportuiſſe. Ea de cā Florētina ciuitaſ ītollerabilibꝰ tributiſ exīanita: q̄ relaꝝ plena erat: vt par ē in vulgo cū aduerſa fortūa ſucceſẜit. Nilerat odibiliꝰ ꝙͣ illi ciueſ quoꝝ oꝑa bellū lucēſe fuerat ſuſceptū. Tandē florētini belloꝝ ſtipēdijs fatigati: lꝫ Lucaꝫ iterato obſidiōe cinxiſſent: cūctaqꝫ circa vrbē ppl̓ati fuerīt: manēte tn̄ ītuſ Sigiſmudo īꝑator pacē philippo ac lucēſibꝰ obtl̓ert. quā illi ſuſceꝑe: caſtellaqꝫ oīa capta ī ea pace r̄ddita ſt̄. Bohemi her̄tici(a quodā Ioāne Us Bohemo ī Cōſtātienſi ſynodo exuſto) exorti: ꝗ int̉ ceteroſ errōͣes dicebat ⁊ p̄dicabāi eccl̓iaſticoſ oēſ: ſi ſalutē ꝯſeꝗ volebāt. ad imitatiōeꝫ chr̄i pau ꝑeſ oīno eē oportē: cū ex tāta reꝝ copia ⁊ luxu ppl̓i oēſ ſcādalizarent̉: hiſ tꝑibus ſua vſitana her̄ſi germāoſ catholicoſ crudelē īmōꝫ āmiſ vexar̄ ceꝑūt. ad quoſ cū Martiuſ pōtifex ⁊ Si giſmūduſ iꝑator legatoſ miſiſſꝫ ꝗ eoſ cōmouē̓ facerēt vt rōi ⁊ eccl̓ie obtēꝑare dignarēt̉ ꝗ bn̄ monētibꝰ ꝑere recuſarūt: ꝑꝑ ꝙ Martiuſ legatoſ ī germaniā miſit: ꝗ vna cū īꝑatore ꝯͣ eoſica tholicoſ ꝯcitauit. Et cū ml̓toſ miſiſſꝫ poſtremo ceteriſ r̄uocatiſ Iulianū Ceſarinū ſc̄ti An geli cardinalē eo miſit: ꝗ certe nō ſua ſꝫ militū ignauia maximū īcōmodū ab hoſtibꝰ ſuſcepit. hi tn̄ her̄tici ſb̓ Eugeio pōtifice ī Florētina ſynodo grecis alijſqꝫ natōibꝰ pn̄tibꝰ cū ērorē ſuū faſſi eēt: ſuſcepta pnīa eccl̓ie catholice r̄cōciliati ſūt. hi tn̄ pͥuſ adamitaꝝ hereſiꝫ ī bo hemia pululāteꝫ armiſ extīxerūt. ꝗ īpudēt̉ dogmatizabāt charitatiſ gr̄a licitū eē hoīeſ publi ¶ Uiri diſcipliniſ excellēteſ. ce cū ml̓ieribꝰ luxuriare. Petrꝰ paulꝰ v̓gerius Iuſtiopolitanuſ: iur̄cōſultiſſimꝰ ⁊ phūſ ac greca latīaqꝫ ligua eruditiſſimuſ chriſolore Bizātini auditor ⁊ cārarienſiū pͥncipū familiariſſimꝰ: ꝑ hͦ tp̄ſ: ī p̄cio maxīe fuit. Qui int̓ cetēa hiſtoriā elegāteꝫ de geſtiſ carariēſiū edidit: ⁊ de īgenuiſ moribꝰ libelluꝫ necnō ⁊ ī diui Hieronymi p̄ſbri/ laudze cultiſſimas orōnes compoſuit: atqꝫ alia multa: que ad manuſ noſtraſ non deuenerunt. Mapheuſ vegiuſ: pr̄ia laudēẜ: doctiſſimꝰ ac optimꝰ vir: orator ac poeta nō vl̓gariſ: Martini qꝫ pape datarinſ. ꝑ hͦ tp̄ſ ob dicēdi elegantiā. Rome magno ī p̄cio hītꝰ ē. Qui aliquot editꝭ

Anno .XV. Dūdi Eha ¶ Liber Sigiſmūdus. libell̓ ꝑtiꝫ metro partiꝫ or̄one ſoluta magnam laudeꝫ ſortitꝰ eſt. Tertiūdecimū.n. Eneidiſ libꝝ ī v̓ſu heroico ꝯpoſuit. Ruſticanalia et epygrāmata: pſalmoſqꝫ pnīaleſ ⁊ ī laudem diue Monice ml̓ta ꝯpoſuit. Ml̓ta quoqꝫ ſoluta ꝯſcripſit. Eiꝰ āt ꝓcuratōe ⁊ īpēſa corpꝰ ſc̄te mo uice mr̄is diui priſ Auguſtini ex oſtia tyberīa Romā trāſlatū fuit. Iuxta qd̓ ī eadē capella ſancte Monice a ſe dicata: ob precipuam deuotionem corpuſ ſuum ſepelliri voluit. Leonardus Iuſtinianꝰ alteriꝰ magni Leonardi viri doctiſſimi filius: his tꝑibus claruit. vir certe magni ⁊ nobiliſſimi īgenij: ac latīa gr̄caqꝫ līgua eloqͥntiſſimꝰ: ꝗ a puero muſice pl̓imū delectatꝰ. v̓nacula līgua amatorias ⁊ dulciſſimas atqꝫ ꝑitiſſimas cātilēas edidit. ꝗbus ēt to tā italiā repleuit. v̓um ſpū ꝯſcīe ꝑmotꝰ: ēt ꝯſil̓eſ ī laudē beate v̓gīs ⁊ ſctōꝝ ꝯpoſuit. In̄ natu grādior factꝰ alia nōnulla: tū latīa tū vl̓gari līgua exarauit. ⁊ q̄dā greca latīa fecit. vt cimōis ⁊ luculi vitas: dēiqꝫ ſenator factꝰ grauiſſimꝰ ⁊ potētiſſimꝰ reip. gub̓nator ob eloq̄ntia euaſit Bēnardū iuſtininianū filiū hic poſt ſe reliꝗt: ꝗ apd̓ venetoſ ob dicēdi facultatē magnā lau dem gloriamqꝫ promeruit Frāciſcꝰ Barbarus patriciꝰ venetꝰ: Chriſolore bizātini ī grecis diſcipulꝰ excellētiſſimi īgēt vir: his ēt tꝑibus ob dicēdi ꝓmptitudīeꝫ: ⁊ admīſtrāde reip. prudētiā ⁊ pietatē noīatiſſimꝰ hītus ē: cū maxīe apd̓ brixiaos p̄turā gerēs vrbē acerrīe obſeſſam: eas ob res ſenatui ſuo ꝯ ẜuarit: hic pl̓cherimū de re vxoria: ⁊ orōnes ac epl̓aſ ornatiſſimas extāteſ edidit: ⁊ alia mul ta ꝯpoſuit. ī cuiꝰ laude hoc epitaphium editū eſt. Si ꝗs honos: ſi fas lachrymis d̓corar̄ ſepl̓toſ Brixia quā magno tenuit ſudore fatetur Flecte ſuꝑ: meſtis locū complecte querellis: Hic ſummi ingenij ſcriptiſ mōumēta reliꝗt: Fraciſcus cui priſca parem vix ſecla tulerunt Grecaqꝫ p̄terea fecit Romana: tenet nunc Barbarꝰ hic ſitus eſt: līgue decus omne latīe: Spūs aſtra: ſacroſ tumulꝰ ꝯplectitur artus. Forcia facta viri pro libertate ſenatus: ¶ Amen Carolus Aretinꝰ poeta: ⁊ latīe greceqꝫ līgue eruditiſſimꝰ atqꝫ eloq̄ntiſſimꝰ vir: hiſdē tꝑibus floruit: ꝗ ⁊ ip̄e tū metꝰ tūqꝫ ſoluta oroē ml̓ta ꝯpoſuit: ⁊ q̄dā ex greco ī latinū ꝯuertit: ꝙ obrē a florētino ppl̓o(ꝗ ſꝑ viros hūanitatis doctrīa p̄ditoſ ſūmiſ cū honoribꝰ reciꝑe ꝯſueuit: ī ca cellarium vocatus: ab eodem immunitatiſ beneficium cōſecutus eſt. Caietanus vīcentinꝰ: canōicus patauius: ph̓s ſui tꝑis p̄cipuus: ꝑ hͦ tp̄s ī Gymnaſio pataui nō: tu legēdo tūqꝫ ꝯponēdo ac diſputādo pͥncipatu obtīuit. ⁊ ꝑꝑea ceteris accuratiꝰ ſuꝑ. 8. phicoꝝ libros ꝯmētatꝰ ē. ſꝫ ⁊ ſuꝑ li. d̓ aīa. ſr̄ li. d̓ celo ⁊ mūdo ꝯmetarios ꝯpoſuit. ſcripſit et li bꝝ de methaurꝭ ⁊ de reactōe: ad cōcurrentiā dn̄i Ioānis de Marliāo phyſici. Etas et iſta ī italia alios clariſſimos ī omni facultate attulit viros. Bartholomeū mōtegnanā medicū: ꝗ multaꝝ reꝝ cognitōe ⁊ ſcriptoꝝ ſb̓tilitate ceteros ſua etate ſuꝑauit. Et iō pl̓chre d̓ ꝯẜuatōe ſanitatis ī libº vno ſcripſit. ſcripſit p̄terea de egritudībus ꝑticularibꝰ a capite vſqꝫ ad pedes: ⁊ de egritudībꝰ corꝑis ī cōi: de balneis: de mō cōponēdi medicīas: ⁊ Anthidotarium in cōſilijs vnum ⁊ alia multa. Iacobū forliuiēſem medicuꝫ hac tēpeſtate floruiſſe ꝯſtat: quē dicūt ꝯctos ꝗ phīaꝫ ⁊ medicīaꝫ ꝓfeſſos excelluiſſe. vn̄ ⁊ ſuꝑ pͥmū canōis Auicēne: ⁊ ſuꝑ eiuſdē Aphoriſmiſ ⁊ Tigni optīe ⁊ egregie ſcripſit. libellū p̄terea de ītēſione graduū formaꝝ ⁊ eaꝝ remiſſione ꝯpoſuit Ugo Senēſis quoqꝫ medicꝰ ꝑ id tp̄s diuītate qͣdā īgēij ⁊ medēdi ꝑitia oēs ꝗ an̄ illū ī ethru ria floruer̄t excelluiſſe cr̄dit̉. ꝗ ſr̄ pº Auic̄. ⁊ Aphor. Hyppo. ac Tigni ⁊ Gal̓. ſcripſiſſe dr̄. Ioānem de marliano mediolanēſeꝫ medicū ⁊ phūꝫ: p̄dc̄os oēs vno ⁊ eodē tꝑe īgēio ⁊ fama ſuꝑaſſe dr̄: Is.n. ⁊ ſi ī oī lr̄aꝝ gn̓e eruditiſſimꝰ hr̄et̉: ī aſtronomia tn̄ ⁊ medicis excellui ex eiꝰ at̄ oꝑbꝰ a ſe editis hn̄r d̓ reatōe ad cōcurrētiā Caietani: ⁊ de call̓itate corꝑū tꝑe eſtatis atqꝫ hyemis: ⁊ de Antipariſtaſi ⁊ alia multa. Abbas ſiculꝰ noīe Nicolaꝰ ex cathania vrbe oriūdꝰ: vir pōtificij iuris ⁊ phīe eruditiſſimꝰⁱ: ⁊ ip̄e Partini tꝑa reddidit claiſſima. ꝗ apd̓ Senā ethrurie vrbē pōtificiū ius edocēs cū īge nij maxī īſignitꝰ eēt: p̄clara monumēta potificiū ius explanādo pꝰ ſe ſcripto reliꝗt. vn̄ ⁊ de cretales oēs egregijs volumībꝰ declarauit. Decretoꝝ et libꝝ cōmētari ceꝑat: ſꝫ morte p̄uētus rē tātā ītermiſit. Eiꝰ quoqꝫ extāt repetitōes ⁊ diſputat ōēs ac cōſilia accuratiſſima. Ludouicꝰ pontanꝰ egregius iuriūcōſultꝰ: ⁊ bonaꝝ lr̄aꝝ ſtudijs ornatꝰ?: rome hac etate flo ruit. vir certe memorie īcōꝑabil̓ ꝗ pluſꝙͣ ꝯmētū ſuꝑ aliꝗbꝰ digeſtoꝝ ⁊ codicis ꝑtibus mira doctrīa cōſcripſit: edidit ⁊ ꝯſilia ꝗn ⁊ ī iur̄ pōtificio qōnes varias diſputauit ⁊ termīauit: int̓ qͣs autēticoꝝ repetitio p̄cipatū obtine̓ dr̄: hic vna cū abbate ſicculo in Baſil iēſi cōſilio vocati: magni precij exiſtimati ſūt. Paulus ꝓcaſtrꝰ. uriū doctor ⁊ ſpectatiſſime doctrīe vir: cū his floruit ⁊ p̄ceteris diſtīctiꝰ

Anno Chri Pūdi XV. A iber Sigiſmundus. clariuſqꝫ ac vtiliꝰ ī. ff. ⁊. C. ſcripſit. Cōſilia quoqꝫ ea ī doctrina ꝑutilia ꝯpoſuit: cū publice Senis Florētie ⁊ patauij ꝑ pl̓es ānos legiſſꝫ āno dn̄i. 1437. vite finē fecit. Andream de bilijs mediolanēſem ordīs nr̄i theologū elegātiſſime doctū: hac tp̄eſtate flo ruiſſe ꝯſtat. virū certe ī oī etate ⁊ ſcīa admirāduꝫ: ꝗ latinā grecā: atqꝫ hebraicā lingua op tīe nouit: vn̄ ⁊ pl̓ima opuſcl̓a ab ip̄a grāmatica exordiēs ī phīa ⁊ logica ac theologia cōpo ſuit: īſuꝑ ⁊ Ariſtolel̓ aīaꝫ ⁊ hhīcoꝝ libꝝ latinū fecit. ml̓tos ēt tractatꝰ ⁊ ẜmones elegāt̉ cōpoſuit: ꝗ certe ꝗcꝗd voluerit abſqꝫ nr̄o teſtīonio ip̄i on̄dūt. Ferūt hūc tāti īgenij ⁊ mēorie fuiſſe: ꝙ ꝗcꝗd bis vl̓ ter legerꝫ: mēorie ſtatī mādabat: q̄ tādē cū chr̄i eccl̓iā ⁊ religionē ſuā nō ſolū ſcriptis: ſꝫ p̄dicatōe exēplo ⁊ vite ſcītate pl̓imū iuuiſſꝫ apd̓ Senā btō fine ꝗeuit. Antoniū Raudēſeꝫ mediolanēſeꝫ ordīs mīoꝝ viꝝ eloqͥntiſſimū ⁊ theologū clariſſimū cuꝫ eiſdē flōuiſſe tradūt: ꝗ ⁊ ip̄e aliqͣ edidit oꝑa: ⁊ ꝙͣmaxīe Lactātiū miro īgenio explanauit. ⁊ alia ml̓ta. Ugenius qͣrtus gl̓ioſus. pͣpͣ. natōe venetus familia ꝯdelmeria vetuſta quidē pr̄e Papa. 218. ¶ Angelo: Gabriel religioſiſſimus ātea vocatus: hͦ āno. 5º. nonas matij apd̓ mīeruā Nome pꝰ Matinū potifex creatꝰ: ſedit āniſ. 16. Hic Gregorij. 12. ex ſorore nepos 1431 6630 canoicuſqꝫ celeſtini hītus cōgr̄gatōis ſc̄i Geoͣgij(vt dixius) in alga venetijs fuit: pº quidē ip̄ius Gregorij theſaurarius: dein̄ Senēẜ ep̄s: poſtea cādinal̓ d̓mū pōtifex factꝰ nil eo ho nore elatior nll̓a in re pͥſtinā vitā mutauit. Eadeꝫ quideꝫ hūilitate eadeꝫ cōtinētia auſtēi tateqꝫ vite vixit: ꝙͣuis initio ſui regīs mal̓ cōſilijs ductus variꝰ extiterit. Cū.n. diuīa hūa naqꝫ ꝑturbarꝫ: ro. po. ad arma excitauit. Qui pulẜ e roma pōtificꝭ magr̄atibꝰ nouos crea ue̓ romāi atqꝫ ip̄ꝫ pōtificē mutato hītu: cū mōaſtico cucullo fugē ꝯpulert: eūqꝫ ꝑ tyberī au fugientē ꝗdā romāi lapidibꝰ ⁊ ſagittis ꝑſecuti ſūt. Cū āt florētiaꝫ petijſſꝫ: ibi ꝑ aliquot tp̄s ſubſtitit: qͦ ī tꝑe oīa bell̓ ⁊ ſciſmate vbiqꝫ ꝑturbari cepta ſt̄. Romāi.n: ſublato clamōe: ad arma ⁊ libertatē cōclamauē̓ ⁊ nouis creatis magr̄atibꝰ Frāciſcū Eugēij nepotē: ⁊ eccl̓iaſti ce ditōis camerariuꝫ capiūt: arcēqꝫ ſācti Angeli oppugnāt: capitoliū firmo p̄ſidio muniunt: ⁊ ꝑ ſex mēſes ī lib̓tatē ſe vēdicat: eo tumultū baſiliēſe cōciliū iā antea Martini decreto inchoatū augeri: ꝑ Hiſpanie: Gallie: Germanie: Panonieqꝫ prīceps ceptū ē: qui cōeꝫ reip. xp̄iane gub̓ natōeꝫ in arbitrio cōcilij reponebāt. Ad qd̓ quidē ꝯciliū Eugeniꝰ bis terqꝫ cita tus ire renuit: Quē ob cāꝫ Eugēio pōtificatu abrogato Amedeꝰ Sabaudie dux pontifex d̓lectꝰ ē: Eugeniꝰ āt īdignatione ꝑmotꝰ: cū īter Carolū frācoꝝ regē ⁊ Rurgūdie ducē pacē cōpoſuiſſꝫ: Delphinū Caroli filiū cū magno equitatū ī baſiliēſes cōcitauit: cuiꝰ īpetu ille cō uētꝰ ſtatī diſſipatꝰ ē: ꝙͣuis pͥmo ꝯprobaſſet: ꝑꝑ ꝙ īfinita ſubſecuta ſūt mala: Ferūt Eugeniuꝫ hūc preter pōtificis dignitatē mirūimmodū amaſſe bella: verū poſtea ad ſe reuerſuſ pru dētiꝰ ⁊ ꝯſtātiꝰ egiſſe: vn̄ ⁊ ꝯciliū florētie hūit: ī quo oriētalē eccl̓iā cū occidētali cū maxīo im pēdio vniuit: vbi Ioāneſ paleologꝰ cōſtātinopolitanꝰ īꝑator ⁊ pr̄iarcha: cū pl̓ibꝰ ep̄is archi ep̄iſqꝫ ac īgēti doctiſſimoꝝ nobiliūqꝫ totiꝰ grecie viroꝝ īterfuerūt: ꝗ oēs ſūptibꝰ No. eccl̓ie ēt reportati fuer̄t ī greciā: Eoqꝫ in cōcilio affue̓ ⁊ Armeni: Ethiopes: Gorgiāi: Iacopite: Libiā: Aſiāqꝫ īcoletes: atqꝫ alij ex Aſya minori: Pōto: Cilicia: Syria: Aphricaqꝫ: ꝗ oēſ fi dei catholice: ⁊ eccl̓ie Ro. ſe oēſ ſubdide̓: Indeqꝫ Sigiſmūdū ceſarē Rōe ꝑbēigne exceptū īperij corona īſigniuit: Philippū tn̄ quo aduīxit inimiciſſimū hūit: a quo ⁊ ꝑ Nicholaū pi ceninū ⁊ Frāciſcū ſphorciā adeo bellis vn̄quaqꝫ vexatꝰ fuit: vt vix ei reſpirādi facultas daret̉: bona tn̄ multa vrbi ꝯtulit: ⁊ ꝙͣmaxīe circa vaticanū: qꝛ errarij officinā: ⁊ palacij Areā ⁊ vrb̓ vias ſtrauit: ac Lateranēſe palatiū īſtaurauit: iuxͣ qd̓ monaſterū dignū iā diu cōditū īſtaurauit: in qd̓ pulſis canonicis ſecularibꝰ/ Regulares canonicoſ ſub regula btī Aug. ex Friſonaria lucēſis agri accitos ītroduxit: Baſilicāquoqꝫ btī Petri ⁊ eiꝰ ſacriſtiā multa ſupellectile donauit: Religioſos oēs ſub regularibꝰ īſtitutis viue volētes mirū īmodū dilexit ⁊ pͥuilegijs alijſqꝫ gratijs iuuit: ⁊ īmunitatibꝰ auxit: Gymnaſia oīuꝫ ꝙͣdiligētiſſime fouit: ⁊ ī oēs liberalis ⁊ ꝙ maxime litteratos fuit: quoꝝ familiaritate lꝫ ipſe modice lr̄ature delecta tꝰ ē: ⁊ lꝫ vnꝙͣ ad ꝑdiſcēdā aliquā pricularē lr̄aturā aīuꝫ adiecerit. Doctores tn̄ eccl̓ie ⁊ oratores atqꝫ hiſtoricos libros ita aſſidue legebat: vt ſubtiliſſimo īgenio oēs intellexerit: Hic Uinceſlaū Polonie regē cū Iuliano Ceſarino cardinali diacono in turcos miſit: qui cum triginta milibꝰ apd̓ Andrinopolī cecide̓: erat.n. Eugeniꝰ hic aſpectu angelicꝰ: oī veneratio ne dignus: grauis: moderatꝰ ī dicēdo: parcꝰ ī ꝓpͥo victu: ſꝫ ī familie ſplēdidus: Familiares hūit doctos: ⁊ ſcitate probatos viros: quoꝝ oꝑa ī rebꝰ arduis vtebat̉: obijt āt āno ſalutꝭ no ſtre. 14 46. 7º. kal̓as Martij: etatis ſue ſexageſimoquarto: quo quidē āno btūm Nichola um de Tolētino ordīs nr̄i ī ſāctos rettulit: vt ſuo loco dicemꝰ. Eo itaqꝫ mortuo ī btī Petri BB 2

Anne Dndi Eh ¶ Liber X.V. Sigiſmūdus. baſilica ſepellit̉: ſepulchro marmoreo cū hoc epitaphio. Eugenius iacet hic qͣrtꝰ cor nobile cuius Magna: ſꝫ hec aīo cūcta mīora ſuo: Teſtantur vite ſplēdida facta ſue: Nam valida rurſuꝫ teucros iaꝫ claſſe petebat Iſtius ante ſacros ſe p̄buit alter ab ortu Dū petit: aſt illū ſuſtulit atra dies Alter ab occaſu Ceſar vterqꝫ pedes: Qui ſemꝑ vanos tumuli cōtempſit honores. Alter vt accipiat fidei documēta latine Atqꝫ hac impreſſa cōdite duxit humo. Alter vt aurato cingat honore caput Ted non quem rubro decorauerat ille galero. Quo duce ⁊ Armēij graioꝝ exēpla ſecuti: Nō hoc Frāciſcus ſtirps ſua clara tulit. Romanā agnorunt: ethiopeſqꝫ fidem Suſceptiqꝫ memor meriti tā nobilei quid nūc In̄ Syri ac Arabes: mūdiqꝫ efinibꝰ indi: Cernis tam p̄ſtanſſurgere iuſſit opus Colūnenſe Romāi viri potēteſ hͦ āno falſo ſugeſti ꝙ Eugeniuſ Martini pon. inimicus de creuiſſꝫ eoꝝ nomē oīo delē. magꝭ ſatiſ exercitu coacto Eugeniū ab vrbe pelle̓ ſtatuerūt. ⁊ ex preneſte vrbe vbi colūnēſiuꝫ pͥncepſ morabat̉ maxīo cū tumultū Romā ꝓꝑanteſ in Ei geniū ip̄m pōtificē mouēt: ⁊ Apia porta occupata vrbē ingrediūt̉. Quo audito po. ro. pōti ficiſqꝫ militeſ: eiſ obuiā fiūt: cōẜtaqꝫ pugna aliꝙͣdiu ⁊ accrit̉ pugnaue̓: in qͣ ml̓ti vtrinqꝫ ce cide ⁊ capti fue̓. Quare colūnēſes ab vrbe recedētes: multa dana ciuibꝰ ītulere:: oīa.n. dirri puerūt: peccora abegerūt: ⁊ multos hoīes captiuoſ abduxerūt. Qua ex re multa mala ⁊ ce des nō ſolū aperto marte: verū ēt ꝓditorie ſubſecute ſūt: Hꝰ mali Stephanꝰ quidaꝫ colūna quē Eugeniꝰ copijs prefecerat: auctor fuit: ab alijs.n. colūnēſibꝰ ſolū diſſentiebat: Is Od dū potiū quēdā colūnēſē Martini vicecamerariū ꝯprehēdit: ⁊ direptis eius bonis tāꝙͣ la tronē preter pōtificis volūtatē in carcerē indecēter cōiecit: Qua ex re Eugenij irā ī ſe cōcitauit: qui īdignationē pōtificis timēs: ꝓditoriſqꝫ officiū exercēs p̄neſte ad eiuſdē familie pͥncipē ꝯfugit: eūqꝫ ad huiuſmōi ſcelus exhortatꝰ ē: eo āt tumultū quidā Antonij colūne fi liꝰ archiep̄s beneuētanꝰ ⁊ quidā frater Maſſiꝰ capti fuere: qui fr̄ cū cōfeſſus fuiſſet: ſe ar cē ſcī Angeli caꝑe voluiſſe ac pōticifē vrſinoſqꝫ vrbe ꝓpellē ſupplicio affectꝰ ē: eius corꝑe quadrifariā diuiſo ⁊ ad quattuor vrbis vias ſuſpēſo: ea de re Augeniꝰ pōt īfex piētiſſimus (cū talia abhorret) dolore aī maximā ꝯͣxit egritudinē: vnde eo āno curate quodā Angelo to foſco ciue romano pax īter colūnēſes ⁊ Eugeniū cōfecta ē: cuiꝰ cā Angelotꝰ ita nō multo poſt ob memoriā accepti beneficij creatus ē cardinalis. Fraciſcumquoqꝫ eius nepotem: eo anno pace diuulgata Eugenius cardinalem creauit: ⁊ mox camerarium licet adoleſcentem additis ei preſtantiſſimis viris: quoꝝ ꝯſilijs vteret̉ī gubernāda ditiōe eccl̓iaſtica: qui frāciſcꝰ erat Roboaꝫ Salomonis filio naͣ ꝑſil̓is: īperiſus quippe ⁊ ſeuꝰ. Qui cū romāis(a Nicolao picenio vexatis) dura dediſſꝫ reſpōſa. Ct Euge nius pōtifex vrbe pulſus eſt: ⁊ ip̄e captus carceri mancipatur. Secundum bellum Uenetorum ⁊ Mediolanenſiuꝫ. Mediolanenſes hͦ eodē ano: dū ſupͣdicta romē agerēt̉: a Genuēſi duce claſſe cōꝑata: florēti nis īfenſi ab eorūdē copijs ⁊ venetoꝝ ī ip̄o genuēſiuꝫ littore ſuꝑat̉ ⁊ ꝓfligat̉: e ꝗbꝰ vndecinaues ītercepte fuer̄t. Qua ex re veneti iterato elatiores facti Crignola duce terreſtri belo mediolanēſes aggrediūt̉. Philippꝰ āt Nicolao picenīo ex ethruria euocato cōfeſti claſſeꝫ venetā ī pado ad Cremonā ſuꝑauit. ⁊ crignole īpetus ꝑ terrā retardauit. vn̄ veneti nō ita ml̓topoſt: ſicut dictū ē: Crignola capite mulctarūt. Quo moͣtuo eiꝰ copias Ioāneſfrāci ſcus Mātuanꝰ ſuſcepit: ꝗ ēt ⁊ hͦ tū certamīe ita geſſit: vt victꝭ gētibꝰ ſuis: ip̄e īuictꝰ cuꝫ ip̄is victoribus de laude gl̓iaqꝫ certarit. Hic āt īꝑator multas veteranas legiōēs ſecū hūit Ga tamelatā virū acerrimū a iuuētute ſua: Gentilē poſtea īꝑatorē. Tibertū: Petrūpaulū roma nū: Deteſaluuꝫ Bergomēſeꝫ ⁊ pleroſqꝫ alios eminētiſſimos viros in armis exercitatiſſimos: Nicolao v̓o picenīo Uitelianꝰ Foroiulianus ⁊ alij cōpl̓es additi ſūt rei bellice gn̓ari ī eo muncͣ clari: quoꝝ v̓tutē adiutꝰ ē. Nā ſuꝑata vt dixius) ī heridiano al̓s pado venetoꝝ claſſe: receptiſqꝫ breui oppidis q̄ veneti ī cremonēſi agro tenebāt. cū īgentē exercitū cōꝑaſ ſet: Gatamelata pͥmū apud caluatōnū illico ſuꝑauit. atqꝫ alios p̄dictos legatos fugauit. ꝗbꝰ ſugatꝭ. ēt Philippꝰ aīo auctꝰ ē Sigiſmūduꝫ īꝑatorē pollicitatōibꝰ ⁊ p̄mijs ⁊ ip̄m Ioānēfrā cicſū ad ſe allexit. Et ſeq̄nti āno Nicolaū piceninū cū Ioānefrāciſco ⁊ alijs pl̓ibꝰ ī Brixia nos miſit. ꝗ Brixianā vrbē aliquot mēſibꝰ oppugnauit. Sꝫ cū Petrꝰ aduocatus ⁊ Anto nius martinēgus: ⁊ alij ciues necnō ⁊ Frāciſcus barbarus ī ea p̄tor: accriter eā d̓fenderēt omiſſa Brixia iniqͦ hyemis tꝑe ad occupanda caſtella circunquaqꝫ poſita conuerſus eſt. ne comeatus in vrbēoino ſubmitti poſſēt: Inde in veronā ꝯuerſus: oīa lōge lateqꝫ ī agro v̓onēſi ⁊ vīcentio ppl̓atus ē: ne venetis ꝗcꝙ reliquid. Occupato ēt magna ex ꝑte Mincio

Liber XV. Sigiſmundus. Atheſiqꝫ ēt Benacū lacū occupare ſtuduit. ne quicꝙͣ nauibus ſb̓uehi poſſꝫpēuria ī Brixia laborātibus ex atheſi tn̄ remulco naues quedā attracte vſqꝫ ad lacū quē ſc̄i Andree acco le vocāt ſenſiꝫ ī Benacū a peneda ad Torboliꝫ dimiſiſſe ⁊ refecte: cū ex attractu qͣſſate eſ ſent rē venetā meliorē aliqͣntulū fece̓. Ueꝝ cū Nicolaus picenius nihilomīus v̓onēſes ⁊ vicētīos vigēt Frāciſcus Foſcarꝰ dux ⁊ reliꝗ veneti de ſe actū eē exiſtīabāt niſi vnū aliquē egregiū bello duceꝫ mercede ꝯducerēt. Quaobrē cōfeſtiz oratorem ad florentinos ſocios oratū mittūt: vt ſi reip. venete ⁊ totiꝰ italie libertati cōſultū eſſe velint: Frāciſcū ſphoͣciā ꝓ ꝑe cū oībus copijs ī auxiliū ſuuꝫ mittāt. At florētini ſuo ac ſocioꝝ ꝑiculo cōmoti: Frāciſcū adhortāt̉ vt arma ꝓ venetis ſumat. Quibꝰ p̄cibus ꝑmotus Fraciſcus pͥus ꝑ Eugēiuꝫ pon. agri piceni marchio declaratꝰ ſtatī ī v̓onēſeꝫ agruꝫ cuꝫ ml̓to ꝑuenit exercitu: vbi mox ad Suaue locū ꝯͣ hoſteꝫ aliꝙͣdiu accriter pugnauit. Tandē cedente picenīo ob egritudīeꝫ ⁊ pugnatoꝝ paucitateꝫ oīa ſtatī de vicentinis ⁊ v̓onenſibus caſtella recepit. Qua victoria elatꝰ Brixiā a Uiteliano obſeſſaꝫ ēt liberare ſtatuit. Sꝫ cuꝫ oēs aditus ītercluſos cernerꝫ Atheſiꝫ sͣ Tridētū traiecit: ⁊ ī tridētinū agꝝ mouēs Archu oppidū naͣ munitiſſimū oppu gnauit. Sꝫ cū picenīus Archi comitē defēſurꝰ veniſſꝫ: a Frāciſco ſphorcia ſuꝑatꝰ: cū vniuerſo exercitu fuga ſibi ſalutē expetijt. Sūt tn̄ ꝗ dicāt piceninū eiꝰ exercitu ſuꝑato ī Archū oppidū ſe recepiſſe: ⁊ a quodā Todeſchīo īgentis magnitudīs ⁊ roboris famulo: hūeris taꝙ cadauer ſacco īuolutū ad ſuos ēt ꝑ hoſtiū caſtra d̓latū fuiſſe: ⁊ caſtra ſtatī refeciſſe. dū āt hec agerēt̉: Philippꝰ egre ferēs floretinos adhortāte Eugēio pon. Frāciſcū Sphorciaꝫ venetis auxilio miſiſſe cōciliū ī Baſilea vrbe celeriꝰ cogi ſategit: qͦ Cugēio venetoꝝ debito pr̄ie aīcuꝫ pōtificatu pͥuaret. Ille v̓o cōcilij auctoritatē miꝝ īmōꝫ formidās apd̓ Ferariā alid̓ cōciliū īdixit. Philippꝰ v̓o cū his ꝗ ī cōcilio baſiliēſi erāt egit: vt Eugeniū citatū cū ire nollet: pōtificatū abrogarēt: ⁊ Amedeū Sabaudie ducē ſoceꝝ ſuū iā eremitā factū pōtifi cē crearēt: ꝙ ⁊ factuꝫ ē: At v̓o picenīus ⁊ Matuanꝰ marchio: lꝫ maxīa ſuſcepiſſēt īcōmoda ſtatī tn̄ reſūptis viribꝰ ex tridētis abiē ⁊ maxīo īpetu v̓onā ceꝑe: Frāciſcꝰ āt Sphoͣcia ⁊ Ia cōbuſantoniꝰ marcellus cōſul captā ab hoſtibus v̓onā ītelligētes eo ꝓꝑe oēs copias mouēt vrbēqꝫ qͣtriduo poſt maxīa cū vtriuſqꝫ cede recuꝑarūt: Que res bn̄ geſta: initiū futur felicitatis venetis fuit: vrgebāt̉ eo tūc Bergomū ⁊ Brixia ītollerabili īedia. Un̄ ⁊ Iacobus antonius marcellꝰ cōſul victis apd̓ v̓onā hoſtibꝰ: ſtatī citato curſu: lꝫ oīa itīera circūcluſa forēt: ꝑ aſꝑiſſimos tn̄ colles ⁊ ꝑ loca ēt feris qͣi ī via Brixiā vēit: eāqꝫ ac Bergomū(ſuꝑato Uitelliano) obſidiōe liberauit. Et nō ſolū p̄dictas vrbes obſidiōe liberauit: vum ēt ea eſta te: ſuꝑatis ad Soncinū oppidū Ppilippi ducibꝰ captiſqꝫ eiuſdē mille ⁊ ꝗngētis eꝗtibus: ⁊ Brixiana caſtella ⁊ ꝑtem cremonēẜ agri Matuaniqꝫ ac totā abduē gerrā ī venetoꝝ ptātē Sphorcia breui redegit. Amiſit tn̄ Mātuanꝰ pͥnceps Aſulā: Lonadū: ⁊ Piſcheriaꝫ tria ſat mūita oppida: aberat tū picenīus qn̄ cladeſ Philippo illate fuer̄t: picenius āt ī ethruria exiſtēs cū ī venētia ꝯmutatā fortunā audirꝫ: oīuꝫ p̄cibꝰ fatigatus ad Philippū reddijt: ⁊ ī Brixiāo agro ꝯͣ ſphorciā apd̓ cignanū vicū occurrit: hͦ aīo vt frāciſco hoſti pugnādi copiā facerꝫ. Nō d̓tractauit Frāciſcus certamē: cūqꝫ ibi aliꝙͣdiu pugnatū eēt: īcerta victoria diſceſſū ē: Frāciſcꝰ tn̄ exercitū circūferrēs aliqͣ oppida picenīo abſtulit: ⁊ ī venetoꝝ ptāteꝫ cō tulit. Martinēguꝫ agri Bergomēẜ oppidū Franciſcus ꝓfectꝰ: qd̓ picenius firmo p̄ſidio munierat obſidiōe cīgit ac oppugnat. Quo audito picenius aucto exerctu Francº occurrit ⁊ eū ī maxīo diſcrīe deduxit. Dū āt hec agerēt̉ p̄ter oīuꝫ ſpeꝫ: pax int̓ Philippū ⁊ Frāciſcū ſphorciā ignaro picenīo enunciata ē: Apd̓ capanā itaqꝫ agri mātuani hͦ mō pax ꝯpoſita ē āno.ſ. ſalutꝭ nr̄e: 14 42º. vt Frāciſcꝰ Blācha Philippi ducis vnica filia in vxorem ducta Pōtremuluꝫ ⁊ Cremona cuꝫ cremonēſi agro p̄ter picigitōnuꝫ oppiduꝫ munitiſſimuꝫ: ⁊ ea caſtella qͣ matuanꝰ ⁊ Palauicinꝰ de cremonēſibꝰ poſſiderꝫ: vtqꝫ illa p̄terea q̄ Philippꝰ ⁊ ꝗcū Philippo ſētiebāt bello cepiſſent: queqꝫ itē veneti eoꝝqꝫ ſocij: p̄ter Aſulā Lonatuꝫ ⁊ Piſcheriā q̄ mātuani ꝑͥncipis ante id belluꝫ fuerant redderēt̉: vt que ꝗ huic ſnīe ſtare noluiſſꝫ cōis omniuꝫ hoſtis hēret̉. Et hec de bello ſeptenij ꝯͣ feo int̉ Philippum Mediolani ducem ꝓut audiui ⁊ legi: ita breuiter cōſcripſi: Coſmus Mediceus florētinus ciuis: ſuꝑiori āno florētiapulſus: hͦ āno cuꝫ in vrbē reuocatꝰ eēt: ſtatiꝫ gub̓natōeꝫ reip. ſue reformare fecit: vnde ⁊ ml̓tos alterius aduerſe factōis in exi 1433 lium egitHic.n. Coſmus apud florētinos ciues pͥmarius fuit oīuꝫqꝫ nō ſoluꝫ apd̓ Italos ſꝫ forte apd̓ exteras natōes opuꝫ affluētia etiaꝫ pͥmus hītꝰ eſt: ⁊ nō ſoluꝫ diuitiaꝝ habundatia: ſꝫ prudētia humāitate: lib̓alitate aliaꝝqꝫ v̓tutū ac bonarū artiū ⁊ p̄ſertī hiſtoriaruꝫ p̄ſtantia oēs ſuꝑauit. Eū.n. v̓o nulli exiſtimabāt ſuas tātas opes ex pecūia Baldeſſaris BB 3
Anno Chri Mūdi

Alnmo .XV. dndi Epi ¶ Liber Sigiſmūdus. coſſe: ꝗ fuit Ioānes. 23ꝰ. pͣpͣ: ī tātuꝫ auxiſſe vt ī toto terraꝝ orbe nullꝰ ei eꝗꝑari potuerit. Tā ta.n. fuit eiꝰ diuitiarū abudātia vt ſuo auxilio Frāciſcꝰ ſphorcia mediolanēſiuꝫ ducatū ob tīuerit: ⁊ ꝑꝑea ēt noīatiſſimꝰ fuit. hic florētiaꝫ: latericiā/(vt ita dixeriꝫ) ſuo oꝑe ſuaqꝫ īpenſa ⁊ hortatū atqꝫ exēplo marmoreā reddidit. Multis nāqꝫ eccl̓iaſticis potiſſimuꝫ edeficijs eccl̓iaſticis cultiorem ⁊ clariorem reddidit. Et ī pͥmis celebre mōaſteriū apd̓ feſſulas nō lō ge ab ip̄a vrbe ordini canōicoꝝ regulariū diui Auguſtini extruxit. Aliud ēt ītra vrbē ī ho nore btī Marcij euāgeliſte ordini ſc̄ti Dn̄ici ā ſolo edificauit: ī ꝗbus Bibliotecas extruxit adeo ſuꝑbiſſimas vt oēs ſuꝑent: qͣs ſuo tꝑe hūit Italia. Alia quoqꝫ nōnulla ea ī vrbe ⁊ alibi extruxit monaſteria ⁊ edificia ſecl̓aria. Sꝫ ⁊ ī honorē diui Laurētij maͣtyris: n̄ lōge ab eiꝰ hītatōis domo tēplū ⁊ mōaſteriū ſiue canōicatū ꝑmagnificū edificauit additis ml̓tꝭ ꝓuētibꝰ: qͥ ꝗdeꝫ oꝑa viri magnificētiā p̄ſe ferūt. Porro cuꝫ vixiſſet Coſmꝰ ānis ml̓tis: relctiſ pꝰ ſe filijs Petꝰ ꝙ maxīe ⁊ alijs v̓tutis pr̄ne imitatoribꝰ āno dn̄i. 1464. ī kal̓is auguſti d̓fun ctus ē. vir ꝗdem īduſtriꝰ: ⁊ pͥuatoꝝ oīum italicoꝝ valde felicior. ſepeliuitqꝫ eū filiꝰ eiꝰ Petrus apd̓ ſc̓m Laurētiuꝫ: cuꝫ hoc titulo. Coſmus Medices patrie pater. Ioānes frāciſcꝰ Gōzaga. hͦ āno poſtꝙͣ regnaſſet apud Mātuanā vrbē ānis ferme ſexdeciꝫ) Sigiſmundo īꝑator Mātue exiſtēte Marchionalē dignitatē additis īꝑij ſignis ab eodē obtinuit: ⁊ Barbaram Iaonnis Barādilburgenſis marchiōis filiā: Ludouico ip̄iꝰ Ioāniſfrāciſci filio ideꝫ Sigiſmundꝰ īꝑator ſpōſauit vxoreꝫ. Que ꝗdem nuptie honeſtare fa miliā Gonzagā viſe ſunt: eo qꝛ puella Sigiſmundo īꝑatori affinitate ꝯiuncta erat. Uixit dein̄ pꝰ marchionatus dignitateꝫ adeptā Ioāneſfrāciſcus hic ānis. 9. vir quidem p̄ſtātiſſimus. ꝗ ꝯͣctos Gōziagas p̄deceſſores ſuos felicitate: prudentia ⁊ diuitijs excelluit: cuius v̓tute ⁊ ꝓximanaꝝ lōbardie ciuitatū infelicitate eiꝰ mantuana ciuitas: opibꝰ ⁊ ppl̓o pl̓imuꝫ aucta fuit: fuit.n. vir fortiſſimꝰ ꝗ a venetis pͥmū ꝯͣ Philippū ducē mercēde ꝯductꝰ: tribꝰ pu gnis in brixiano agro cū hoſte hītis maximū de hoſte reportauit triūphuꝫ. Et ꝙͣmaxime apud Maclodiū tertia pugna hīta: eo ī prelio philippi copias ꝓfligauit: ⁊ Carolū malate ſta totiꝰ exercitꝰ ducē cepit: quē tn̄ ob affinitatē īcolumē abire ꝑmiſit: alia quoqꝫ in Cremo neſi agro facinora ſtrenue geſſit: ꝓ quibꝰ ⁊ nōnulla oppida de Cremonenſi ⁊ Brixiano ac Ueronēſi agro accepit: ⁊ ſuo īperio adiecit: Ab ſenatu poſtmōꝫ veneto deficiēs: ⁊ in ſocietatē Philippi accitꝰ: nō eque īferiora vna cū picenino egit facinora: qꝛ Ueronā venetis abſtulit: totūqꝫ fere eius agrū atqꝫ Brixiēſē: necnō ⁊ vicētinū a venetis deficere fecit: qͣttuor eniꝫ genuit filios: Ludouicū.ſ. ⁊ Carolū: Luciduꝫ: ⁊ Alexādꝝ: qui ⁊ ſi arma cū laude tra ¶ Exemplum de amore immoderato. ctauerint: et litteris ornati fuerunt. Duo amātes ne dicā amētes: miles vnus Eurialus noīe Sigiſmūdi īꝑatoris curialis preci puus: alter v̓o Lucrecia ex ſenenſi Ethrurie vrbe oriunda: his tꝑibꝰ fuerūt ābo decori: am boqꝫ ſpecioſiſſimi. Sꝫ Lucrecia incredibili pulchritudine ⁊ in enarrabili fulgore p̄cellēs: adeo vt oēs et Ceſar ipſe qui tunc aderat aliquādo dubius eſſꝫ: an eius facies humana vl̓ angelica eſſet: hi nāqꝫ dum Sigiſmūdus imperator ꝓ corona Romā ꝓficiſceret̉: ⁊ Senā vrbeꝫ ꝑ aliquot menſes petiſſet: ceco quodā amore adinuicē ſolo viſu exarſere. Et deinde ad concupitum finē tādē ꝑuenere: ⁊ cum ibidē aliquod tempꝰ in bonis dies ſuos deduxiſſent: neceſlariuꝫ fuit ob Ceſaris abſētiā adīuiceꝫ ſe ſeꝑari: Qua ſeparatione tantaꝫ vterqꝫ ꝯtrixit triſtitiaꝫ: ꝙ Lucrecia poſt lōgas ⁊ īplacabiles lachrymas in maximaꝫ inciderit egri tudinē: ex qua poſt dies pluſculos meſtam exalauit aīam: Eurialus v̓o poſtea ꝙ ab oculis amantis euaſit: et ipſe nūꝙͣ ridere viſus fuit nec vllis iocis aut facetijs ad letitiaꝫ reuocari potuit: vixqꝫ īperiū mortis euaſit: Ex quoꝝ exēplis hoc in opere mouent̉ iuuenes: ꝙͣtū la ſciuia ⁊ īmoderatus amor inſanos reddāt homines: vnde v̓tutibꝰ tēꝑatiſqꝫ amoribus ſtudeant: que ſole poſſeſſores btōs efficit: hoꝝ hiſtoriā: Pius pontifex ante pontificatum pul ¶ Alphonſi regis captiuitas. cherrimum deſcripſit. Genuēſes hoc anno duꝫ Alphonſus Tarraconenſis rex Caietā vrbe obſideret ⁊ expugna ret: que a mercationibus genuēſibus acriter defēdebat̉. i2. onerarias naues ⁊ 35. triremes Phili p̄po duce mediolanēſiū ⁊ eoꝝ domino annuente: ⁊ aliquot pedites prebente in eoꝫ auxilium miſerunt: quo audito ſtatim Alphonſus cum maximo reguꝫ ducūqꝫ ac principū occidentalium exercitu eiuſdē obuiā fuit: Contra quos genuenſes multa aīoꝝ preſtātia ar moꝝqꝫ atrocitate in prelio ꝯuenerūt: vbi: ꝑ decem horas cū multa ſanguīs effuſione id pre liū ꝓtractū ē: tādē genuenſes ſuꝑiores effecti: ipſū Alphōſū regē ceperūt: ⁊ cū eo hiſpanie Regē. Infātē luſitanie: ⁊ ſācti Iacobi magiſtrū: qui oēs erāt Alphōſo germani: Aderant quoqꝫ Tarenti princeps ⁊ Sinueſſe dux: ⁊ Chriſtoforus caietanus princeps: Fraciſcus vrſinꝰ: Ludouicꝰ colūnēſis ⁊ alij qͣſi īnumerabiles: quos oēs Blaſiꝰ genuēſis ciuis ⁊ claſſis

Anno .X.V. ¶ Liber Chri Oūdi Sigiſmūdus p̄fectꝰ cepit: ⁊ Mediolanū ad Philippū ducē vīctos oēs ꝑduxit. At Philippus vt erat aīo gl̓ioſo vir eos nō vt captiuos ⁊ genuēſiuꝫ hoſtes ſuſcepit: ſꝫ vt reges ⁊ pͥncipes atqꝫ aīcos oēs hūit: quos ēt paulopoſt liberaliſſīe cū mūeribꝰ dimiſit. Alphoſus āt ī regnū reuerſus: ſtati Caietā obtīuit: qͣſobres genuēſes īdignati ꝙ Alphōſū hoſtē: quē cū tāto ꝑicl̓o captū tā leuit̉ dimiſiſſꝫ: Frāciſco ſpinola ⁊ Thoma fregoſo auctoribꝰ a Philippo diſceſſere ceſo qꝫ ī vrbe Obicīo dictator: ī lib̓tatēqꝫ reuertēs Ludouicū fregoſū ſuū ducē creauerunt. Ludouicꝰ itaqꝫ fregoſus: hͦ āno Obicīo Alcate dictatore crudeliſſīo obtrūcato: ⁊ Philippi ducis p̄ſidio ē Genua pulſo: oīuꝫ ꝯſenſu: Genuēſiū dux creatꝰ: ducauit ānis. io. vir certe ī 1436 gēti p̄ditꝰ hūanitate: ꝗ nil geſſit: aut qͣſi cogitauit ꝙ nō eēt ſꝑ pietati ⁊ honeſtati ꝯueniēs: ꝯͣ hūc Philippus ſtatim Guidonē torellū cuꝫ copijs miſit: que paulopoſt auxiliātibꝰ florenti nis ꝗ eidē anonā miniſtrabāt: e finibꝰ ſuis eiecit. hic mr̄em clariſſimā noīe Catherinā habuit: ⁊ fuit e gēte p̄clara Ordelaphoꝝ foroliuienſiuꝫ: q̄ ſic̄ natiuitate: ita ⁊ p̄clariſſimis mo ribꝰ tū diuīs tū humanis ſꝑ fuit: hic ēt duos poſt reliquit filios. Thomā.ſ. ⁊ Pauluꝫ vrbis poſtea archiep̄m: ⁊ nūc ſancte Romāe eccl̓ie cardinalem ambo duces. Truſardꝰ nobiliſſimꝰ bergomēſiū ciuis: ⁊ Calepij comes: hͦ āno ꝑꝑ aī ſui magnitudīeꝫ ac fidei ꝯſtātiā a ſenatu veneto ī p̄cio hītꝰ totiꝰ vallis Calepij dominio celebri puilegio dona/ 1437 tus eſt. Id.n. pͥuilegiū hāc obrē ꝓmeruit: ꝙ dū Ioānes Frāciſcus gōzaga venetoꝝ exerci tus īꝑator: apud Coſtā agri bergomēſis oppidulū a Picenino eſſꝫ ſuꝑatus: ⁊ ī brixianum vſqꝫ p̄fligatꝰ. ipſe preter ſpem ⁊ expectatiōem oīum:(ꝙͣꝙͣ de re veneta actū exiſtimaret) vt erat aīo fideliſſimus: ī caſtello ſuo Calepienſi imperterritꝰ oēs picenini hoſtis ſuſtinuit īpetus. Id eīm caſtelluꝫ ſuuꝫ naͣ munitiſſimum erat ⁊ eſt: in loco editiore apd̓ Uadū Olij fluminis: vn̄ Piceninus trāſitū cum exercitu ī brixiāos hr̄e ꝯſtituerat. Et ꝙͣꝙͣ vt diximꝰʸ de re veneta actū videret̉. Ipſe tn̄ vnꝙ deditiōem face̓ noluit: ſꝫ de ſuꝑiori loco ſaxa preci pitare: ſagittiſqꝫ ac tormētis trāſitū ꝓhibē cepit: atqꝫ ita ſtatiua caſtra apd̓ eū caſtelluꝫ qͣſi vigīti diebꝰ ſuſtinuit. Quo ī tꝑis ſpacio milites veneti tuta ſibi ꝓfugia q̄ſiere. Ioāneſfrāci ſcꝰ āt marchio dū Calepiū expugnaret̉: cū militibꝰ ad hoſtē ꝓfugit: qͣ ꝓfectiōe ſpē hoſtibꝰ. dedit: venetꝭ āt abſtulit. nō d̓ſtitit itaqꝫ Piceninꝰ caſtellū expugnare donec oīo ſolo eqͣuit. Truſardꝰ āt ob fidelitatē ⁊ Cōſtātiā caſtello ⁊ facultatibꝰ nudatꝰ. ad ſenatuꝫ ſubſidij ſpe ſe ꝯtulit: ꝗ cognita hoīs v̓tute ac īcōcuſſa fidelitate poſt Uallis pͥuilegiū amplū ſibi hūaniſſime collatu: ēt ex totius ſenatuſcōſulto ciuitatis Bergomi capitaneꝰ ꝑ triēiū declaratꝰ ē. Ad āt pͥuilegiū īcipit. Illuſtriſſimꝰ pͥnceps. d. d. Frāciſcus foſcari: ſuperuixit poſtmodum Truſardus ānis. 15. Et āno dn̄i. 14. 52. egrifudīe ⁊ ſenectute ꝯfectꝰ dormiuit cū pr̄ibus ſuiſ. Relicto poſt ſe Nicholino milite vnico filio ⁊ herede multaꝝ virtutum ornato. Cuiꝰ prudētia ⁊ hūanitate pl̓imum ciuitas nr̄a decorat̉. Albertus. Tbertꝰ Auſtrie dux: ⁊ Sigiſmūdi īꝑatorꝭ gener: necnō ⁊ Bohemie ac Ungarie rex: hͦ āno decimaſeptīa mēẜ Martij die. vigeſimuſſextꝰ germāoꝝ īꝑator creatꝰ 1 667 ꝑauit ānis. 2. vir qd̓ optimꝰ ⁊ oī v̓tute plenꝰ: ꝗ apud Frācofordiā oīum ſuffragijs ea opionē ⁊ vtute electꝰ fuit: vt eiꝰ īꝑio ⁊ pͥncipatu orbis felix diceret̉. Cuiꝰ reꝝ bn̄geſtaruꝫ magnitudīe celo ⁊ īmortalitate dignꝰ erat. Sꝫ āno īꝑij ſui ſcd̓o veneno epoto finē vite fec̄ vnico ſuꝑſtite gnato. Huiꝰ īꝑij pͥncipio: multa ī celo fuere ꝓdigia. Tres.n. ſoles eo āno viſſt̓: ſignificātes triplex eccl̓ie regimē: Eugenij vꝫ ⁊ Cōcilij atqꝫ Felicis: ꝓ quibus multi ti multꝰ ī eccl̓ia dei euenere: quo ēt āno vehemēs vētus vbiqꝫ flauit: ſternens arbores: domoſ euertēs: naues demergēs: cum alijs infinitis ꝓpe malis Cōciliū Baſilee: hͦ āno ex Martini pape decreto ꝯgregat̉: lēte tn̄ ⁊ ꝑua ad modū freq̄ntia auctoritateqꝫ Martini pͥus nutritu. In quo Hyſpanie: Gallie: Germanie: ac Panōie pͥn cipes ꝯcurere: ꝗ ⁊ Philippi Mediolāi ducꝭ ſuggeſtiōibꝰ cōeꝫ reipu. cāꝫ ī arbitrio ꝯcilij(vt Eugeniū deponerēt) repōebāt: pl̓cherrimū ꝗppe īitiū hūit: ſꝫ turpiſſimū exitū: ꝑꝑ ſciſma ſb̓ſecutuꝫ. In quo Eugeniꝰ pͥuatꝰ: ⁊ Amedeꝰ Sabaudie dux ad pōtificatuꝫ electꝰ fuit: quē Felicē qͣrtū vocar̄t. Ueꝝ Eugeniꝰ cognita ꝯcilij īiuſtitia. delphinū Caroli frācoꝝ regꝭ fi liuꝫ cuꝫ magͦ eꝗtatu ī baſilienſes ꝯcitauit. Cuiꝰ īpetu ꝯuentus ille diſſipatus fuit. Felix. 4ꝰ. hͦ āno die. 17. Nouembris: Augenio potifice a Baſilienſi ꝯcilio Philippi ducꝭ ge neri ſui depoſito: ī ſciſmate pōtifex electꝰ: ſedit annis. 9. Quo creato e veſtigio ſeditiones pl̓ime ī eccl̓ia dei exoriri cepte ſunt: cum chr̄iana reſpū. trifarie diuiſa eſſꝫ. Nā alij Feliceꝫ hunc. Alij Eugeniū ſequebant̉: aliqꝫ erant: ꝗ neutrales dicebant̉: qꝛ neutris obtēꝑabant. Hic itaqꝫ Felix pͥmus Sabandie dux fuit: qꝛ ſabaudiēſes pͥncipes vſqꝫ ad hunc duceꝫ nō duces ſꝫ comites appellabant̉. Qui a Sigiſmundo imꝑatore ducatus titulo obtento. dux

166 Anno .XV. ¶ Liber Mūdi Chr̄i Albertus Amedeꝰ vocatꝰ ē: vir ꝗdē oīuꝫ virtutū claritate ornatꝰ: Qui Ludouico vnico eius ſuꝑſtite filio educato ī ducēqꝫ ꝯſtituto: ipſe eremiticā vitā ī Sabaudia ad Ripallie locū cū ꝗbuſdā nobilibꝰ tāꝙͣ paradiſū ſibi d̓legit: cūqꝫ eo ī ſtatu vitā celibē ī t̓ris agēt: a Baſiliēſi ꝯcilio pō tifex electꝰ fuit. Et rogatus lꝫ iuitꝰ exiſtimās ſe rē gratā deo face̓ potificiuꝫ munꝰ obiuit: in quo ꝙͣta religiōe ꝙͣtaqꝫ cū pietate ⁊ iuſtitia id munꝰ exercuerit dice̓ nō attinet. Cū ab īeūte etate erga pauꝑes ⁊ egēos cōmiẜatiōe ꝓfuſiſſimus: ⁊ circa diuīa ſꝑ aſſiduus fue̓it hic de fūcto Eugēio ſtatiꝫ Nicholao eiꝰ ſucceſſori hūaniſſīe ceſſit: ꝗ ī pr̄ia ſua decreto apl̓ico(con firmatis pͥus oībus ꝑ eū geſtis) delegatus ex latē creatus ē. Deficiēs deniqꝫ ī ſenectute bo na: poſt mortē ēt miracul̓ claruit. Dignū ē igit̉ poſt mortē repeter̄ viri huius p̄conia. Fuit eīꝫ hic clariſſimus pͥnceps ⁊ p̄ter clariſſimū genus ⁊ ſue elegātie formā ac regiā digītatē ⁊ ꝓmptā eloq̄ntiā q̄ ſt̄ naͣe dotes: moribus īteger: vita ⁊ religiōe ſc̄us ī ſb̓ditos clemēs: ī vici is aſper: ī bello magnanimus: ⁊ ī deuictos benigniſſimus: ac demū ī oēs iuſtiſſimus Cōciliū Florētie: hͦ eodē āno ēt ab Eugenio ꝯͣ Baſiliēſe celebrat̉: In quo(vt p̄miſſū ē) Ioā nes ꝯſtātinopolitanꝰ īꝑator ⁊ pr̄iarcha eiuſdē vrbis alijqꝫ īnumerabiles ⁊ religioſi tā greci ꝙͣ latini ac alie atqꝫ alie natiōes ꝯuener̄t: vbi ſepiꝰ hīto ꝯuētu: diſcuſſaqꝫ grecoꝝ ac latīoꝝ ꝯtētōe: tādē eo vētū ē: vt greci rōnibꝰ victi: faterēt̉ ſpiritūſcꝫ a pr̄e filioqꝫ ꝓcedē̓: homuſiōqꝫ eē: nō a pr̄e tātū: vt ipſi credebāt ꝓuenire. Vtqꝫ ī Acimo ſine fermēto triticeo pane corpus chr̄i ab eis ꝯſecraret̉: ac purgatorij locū crederēt: poſtrēo v̓o vt faterēt̉. Romanū pōtificeꝫ veꝝ chr̄i vicariū: Petriqꝫ legiptimū ſucceſſorē pͥmū ī orbe locū tenē̓ ⁊ oportē: cui ⁊ oriētal̓ ⁊ occidētal̓ eccl̓ia merito pareret. Quibꝰ finitis ⁊ ita ꝯpoſitis: īꝑator ⁊ priarcha cū reliquiſ grecis: eo.ſ. āno. 14 39º. 22. Nouēbris gaudētes ī pr̄iaꝫ rediere. Hoc mō ꝯpoſita. Re. greco rū: Armenij ēt ⁊ Indi cū fide nr̄a ꝯuenere. Sūt tn̄ qui dicāt eo ī ꝯcilio d̓claratū fuiſſe: vt ꝗlibet ſacerdos iuxͣ eccl̓ie ſue ꝯſuetudinē pane aūt acimo: aut fermētato celebraret. ¶ Uiri diſciplinis excellenteſ. Ambroſius natiōe florētinꝰ: ordīs Gamalduēſiū gn̓alis abbas: vir grece latineqꝫ lingue ac curate doctꝰ: ⁊ bonis oībꝰ diſciplinis ornatꝰ: ꝑ hͦ tp̄s ī florētino ꝯcilio ꝙͣmaxie ī precio fuit Qui int̓ cetera īgenij ſui monimēta: Diogenē laertiū de moribꝰ ⁊ vita phōꝝ ad Coſmum medicū ē greco latinū fecit aliaqꝫ opuſcula elegātiſſima ꝯfecit. Nicholaus eu boicꝰ ſagūdinus nō minꝰ latinis ꝙ grecis lr̄is eruditꝰ ī eo frequēti ꝯcilio medius aſſiſtēs: pl̓ibꝰ viris audiētibꝰ diſputātiū v̓ba atqꝫ ſnīas: tū grece tū latine ꝓlatas: adeo accōmodate r̄ferebat. vt mira celeritate vltro citroqꝫ ī vtrāqꝫ linguā ſūmo ornatu reddēt. Ioānes tortellius aretinꝰ romāi pōtificis ſb̓diaconꝰ ⁊ cubiculariꝰ: ac Nicholai poſtmōꝫ pōtificis ꝯtub̓nal̓ ⁊ ſtudioꝝ ſuoꝝ intimꝰ comes grecis latīſqꝫ lr̄is ac theologicis nō mediocri ter doctꝰ hiſdē tꝑibꝰ floruit: vir ſingl̓ariſſime hūanitatis ac reuerētie. Qui inter cetera ſtu dioꝝ ſuoꝝ monumēta. De ſcribēdi rōne opꝰ p̄claꝝ edidit. In quo pͥmū de lr̄aꝝ inuētōne numero ⁊ figura ꝑtractat. In. 2º. āt: cuiuſcūqꝫ lr̄e ptātē: ⁊ ī alias lr̄as tā ī dictiōibꝰ grecis ad nos ꝑtinētibꝰ ꝙͣ latīs ꝯmutatiōem explicat: pꝰ hec de ordīatiōe lr̄aꝝ īuicē tā vocaliū ꝙͣ cōſo nātiū dicit. Vltīo ꝑticulariū dictionū orthographiā ſuis lr̄is ordīat. In dialetica ēt ꝯmētarios ꝯpoſuit. Athanaſij quoqꝫ vitā ad Eugeniū papā ī latinū trāſtulit: ⁊ Appianum hi ſtoricū ad verbum interpretatus eſt. Laurētiꝰ vallēẜ: nō minꝰ phūs ⁊ theologꝰ: ꝙͣ rhetor ⁊ grāmaticꝰ: hͦ ip̄o tꝑe ad Ioāneꝫ tortelliū amiciſſimū ſuū: Elegātiaꝝ libros. 6. ex Neapoli dedit: ꝗbꝰ certe nr̄o ſecl̓o nil vtiliuſ ex cogitari potuiſſꝫ: ꝓ ꝗbꝰ eū oībꝰ grāmaticis ꝗ ſint aut vnꝙͣ fuerit magna audacia p̄pone̓ nō formidamꝰ. Scripſit ⁊ ī dialeticā ⁊ ī Quītilianū ꝯmentarios digniſſīos. Epl̓as Pauli ſuo mō ī latinū ꝯuertit: Homeꝝ quoqꝫ ⁊ Herodotū ac Tucidē grecos: latīe loꝗ docuit. nōnll̓a ēt alia acri cura ⁊ diligētia ꝑſcripſit: ī ꝗbꝰ nō ſolū altiſſimū ſui ſenſū on̄dit: ⁊ vocabl̓a queqꝫ explanat: ac n̄ mō alt̓iꝰ cꝰ vis opionis aſꝑ exactor ⁊ corrector ē: ſꝫ ēt aliqn̄ latrator exiſtit. Blōdus flauius foroliuiēẜ: vir doctiſſimꝰ ac dicendi gr̄a grauiſſimꝰ. Eugenijqꝫ pōtificis ſecretarius digniſſimꝰ: hiſdē tꝑibus eas obres multo ī precio fuit: ꝗ p̄ter or̄ones atqꝫ epl̓as īnumerabiles a ſe editas: maxīam gl̓iam italie ꝯtulit ꝙ p̄ ceteris latentē ſupra mille annos hiſtoriā tāta attingit diligētia: vt duobus ⁊ triginta libris eandem diffuſe oſtēderit. Nam oēm ne dum Italie: ſed totius olim romani īperij: ꝓuinciaꝝ: regionūqꝫ ſtatum ꝑpulchre deſcripſit. Scripſit ⁊ de Roma triumphāte libros. x. ⁊ de Roma īſtaurata libros. 3. Ac de Italia illuſtrata libros quaſi. 13. deniqꝫ de geſtis venetoꝝ librum vnum: ⁊ alia multa: e qui bus multa ēt ad verbū excerpſimus. Quinqꝫ ⁊ enim poſt ſe reliquit filios lr̄aruꝫ feraciſſi mos nec patri inferiores.

1 67 Anno Liber .XY. Chri Mūdi Albertus Matheꝰ palmeriꝰ florētinꝰ hiſtoricus ⁊ orator diſertꝰ ipſis quoqꝫ tꝑibꝰ ī florētino ꝯcilio iter claros viros ānumeratꝰ fuit: qui Euſebiū de tꝑibꝰ diligētiſſime emēdauit: atqꝫ ab ano dn̄i 44 2. vſqꝫ ad. 1448. ipſe ꝑfecit. Scripſit deinde libruꝫ de angelis erroribꝰ plenuꝫ: pro quo apud Cortonēſem vrbē taꝙͣ hereticus exuſtus eſt. Guarinꝰ veronēſis grāmaticꝰ ⁊ orator ⁊ phūs eruditiſſimꝰ: grece latineqꝫ lingue elegatiſſi mus: hiſdem tꝑibus apud Ueronā: Florentiāqꝫ: ac demū Ferrariā: legēdo ⁊ ꝯponēdo: et īfinitam pene diſcipuloꝝ turbā erudiēs: maximū laudis p̄coniū ꝓmeruit. hic Ioanis ra uēnatis vna cū Uictorio Feltrēſi diſcipulꝰ fuit: ambo celebriores int̄ eiꝰ diſcipuloſ: qui cuꝫ euaſiſſēt doctiſſimi. Guarinꝰ Uenetijſ ⁊ Uictorinꝰ Mātue publico ſalario vocati multoſ erudire ceꝑūt. hi deniqꝫ mātuanoſ ⁊ ferrariēſeſ pͥncipeſ erudire p̄meruerūt: hic at̄ Guarinꝰ cū ingenij eminētiſſimi vir eſſet: Grāmaticaleſ regulaſ ī ordīe redegit. Inde ⁊ Stra bonis Cretēſiſ Europā: ac nōnullaſ ex Plutarcho vitaſ egreco latinaſ eloquētiſſime fecit Habēt̉ ⁊ eiꝰ ꝯpl̓ime ⁊ elegātiſſime: tum epl̓e: tū oratiōeſ a ſe edite: que īgenij ſui magnitudinē preſe ferunt. Deficies tādē ī ſenectute bona. Ferrarie apud carmelitanoſ ſepulchro marmoreo inſigni decorato epigrāmate ſepellit̉. Georgiū Trapecūtiū viꝝ doctiſſimū ⁊ apl̓icū ſecretariū: cū hiſ floruiſſe ꝯſtat: q Romē publico gymnaſio vocatꝰ multiſ āniſ hyſpanoſ: galloſ: germanoſqꝫ magnoſ ⁊ p̄ſtatiſſimoſ vi roſ: vna cū italiciſ oratoriā ⁊ poeticā docuit diſciplinā: hic āt ex monumētiſ ſuiſ Rhetoricā ꝯſcripſit vſqꝫ qͣqꝫ ꝓbādam. Itē Dyaleticen. Et ī or̄ones Ciceroniſ ꝑaphraſeſ vtillimaſ. Gregoriꝰ Tiphernas inſignis vtriuſqꝫ lingue vir: ⁊ ipſe hiſdē tꝑibꝰ Strabonis Aſiā in lati nā linguā vertit. Multaſqꝫ epl̓as ⁊ or̄ones ac verſus exarauit Ioānes quoqꝫ auriſpa ſecretariꝰ apl̓icꝰ grāmaticꝰ ⁊ rhetor accutiſſimꝰ: ⁊ ip̄e tēpeſtate hac in precio fuit. Antoniꝰ guainerꝰ ticinēẜ medicꝰ celeberrimꝰ: hec ipſa tꝑa ſuo īgenio ⁊ īſigni doctrīa clariora reddidit. Qui ī medicīs: De febribꝰ: de ſtomachi egritudībꝰ ⁊ curis: de mrice ⁊ egritudinibꝰ ⁊ curis egregie ſcripſit. Sꝫ ⁊ de Artetica ī iūcturis ⁊ calculoſa paſſiōe tractatꝰ ꝯpo ſuit. Ferūt̉ ⁊ ipſiꝰ de fluxibꝰ: de pleureſi: ⁊ aliqua alia ī tertio Auicēne liº. ꝯpoſita. Apollinaris ēt p̄cipuꝰ ſui tꝑis medicꝰ ⁊ phūs: natiōe Cremonēſis: ⁊ ipſe hͦ quoqꝫ tꝑe: ī phia ſuꝑ libris de aīa: ⁊ ſuꝑ libris calculatoris comētarios nō ꝯtēnēdos ꝯpoſuit. Guido carrariēſis pr̄ia bergomēẜ: medicꝰ ſil̓r ⁊ phūs egregiꝰ: p̄dictos ſecutꝰ: ēt ad nr̄a vſqꝫ tꝑa ꝑuēit. Qui ⁊ ipſe qͣdā īgenij ⁊ medēdi ꝑitia: oēs ꝗ an̄ illū apd̓ nr̄os floruer̄t medicos: excelluiſſe tradūt. Quiqꝫ et de arte medēdi nōnulla ꝯſilia egregie d̓pīxit: cꝰ vitā īclita atqꝫ doctrinā filiꝰ eiꝰ Michael phūs: ⁊ ſil̓r medicꝰ ac hiſtoricꝰ elegāti ſtillo deſcripſit. Marcꝰ Epheſinus epūs grecus: vir oībus ī diſciplīs egregie doctus atqꝫ aſtutꝰ: ī ꝯcilio flo rētino cū reliquis grecis affuit: ⁊ magnā ſue doctrine exꝑientiā dedit: qui ſua aſtutia ⁊ gre ca malignitate ſolus aīo obſtinato ꝑſiſtēs: patrū ſentētijs ſe ꝯͣriū ī oībus exhibuit: qqꝫ poſt modū ī pr̄iaꝫ reuerſus: ſua ꝑfidia vniuerſā Greciā a ꝓpoſito ⁊ iuſiurādū ꝑuertit: ſꝫ nec de us oīuꝫ maloꝝ vltor: peſtiferi rabiē ꝑmiſit īpunē. Tertio. n̄ exacto āno miſerū ſeuiſſima īuaſere ſupplicia: ꝙ cū ſanus nephāda ⁊ putrida ꝯͣ Orthodoxā fidē euomerat mēdacia. ita ecōtra horribili pena ꝑ aliquot dies victū quo ſumpſerat ore corruptū ab aluo reuocarit: ⁊ eo tādē ī tetro fetore: miſerā(vt Arrius hereticus) effudit aīam. ¶ Edericuſ. 3ꝰ. Auſtrie dux: hͦ anno Alberto veneno ſublato: vigeſimuſſeptimꝰ ger māoꝝ oīuꝫ ſuffragijs Ceſar creatus: īꝑauit vſqꝫ ī pn̄s ānis. 42. Sꝫ ſciſmate ꝓhiFedericuſ. 3. Gēte vſqꝫ ad Nicholaū ꝗntū deſtitit coronari. Tādē v̓o Leonora luſitāie ſiue potuſgallie regꝭ filia ⁊ Alphōſi regis nepte vxore ducta: vna cū eodē anno ſalutis nr̄e. 14 52. 1440 6639 die. 9. Martij Romā veniēs: maxīo cū gaudio ⁊ apꝑatu a Nicholao pōtiſice: bn̄dictis ꝑ mū nouis nuptijs īꝑatoria corōa donati ſt̉. quo coroato: dū ad ſc̄ꝫ Ioānē ī latano ex mori ꝓficiſce̓t̉: nōnll̓os ī Hadriāi pōte auratos milites creauit. Abiēs īde cū vxore Neapoli vi ſcēdi Alphōſi regꝭ cā: maxīa pōpa ⁊ ſūptuoſo apꝑatu ſuſceptꝰ ē. Rurſūqꝫ mari Romā r̄di ens: iter ī pr̄iaꝫ ſtatī arripuit: ꝙ ītellexerat quoſda pͥncipes res nouas ī Germāia ⁊ Unga ria moliri. ob regē Ladiſſalū adoleſcētē egregiū quē īꝑator ſecū deduxerat. Fraciſcus at Sphortia tū Mediolāi dux: hūc īꝑatorē ꝑ legatos ad coronā ferreā Mediolāi ſuſcipien dā(vt mos erat) īuitauit: ꝗ renuēs Romā alio itinē ꝓfectꝰ ē. Rediēs deinde Ferraria Galeacium ipſius ducis filiū: tū mire pulchritudinis adoleſcētem: cū ingenti apparatu obuiu habuit. Cuiꝰ elegāti ⁊ ſuaui or̄one Ceſar allectꝰ(ſuſceptis eius muneribus) illum auratuꝫ equitē creauit. ⁊ a ſe collaudatū dimiſit. Fuit a principio Federicus hic multoꝝ opiniōe

Anno .XY. ¶ Liber Mūdi Chr̄i Federicuſ. 3. formidabilis: ſed eius auaritia atqꝫ ſocordia a pͥncipibus chr̄ianis cognita: qꝛ vilibus ſēꝑ ī combebat ꝯtēptui hr̄i ceptus eſt. veꝝ āno ſalutis nr̄e. 147i. ꝑꝑ turcoꝝ īcurſiōes: chricolaꝝ pͥncipū īiurijs ⁊ querellis excitatus: oībꝰ pͥncipibꝰ edixit: vt ad Ratiſbonā Germāie ciuita tē oratores mitterēt: ꝯſulturos de bello ſuſcipiēdo ꝯͣ turcos. Ad frācieqꝫ regeꝫ ⁊ ducē bur gūdioꝝ miſit: ꝗ īꝑaret ab armis diſcēde ⁊ pace cōire. Ueniſſe.n. dicebat tp̄us quo oporteat chr̄iāos gladios: ī turcoꝝ nō ī chr̄ianoꝝ viſcera ꝯuerti. Id.n. ſi cito nō fiat: de chriāorū pͥncipū potētatū actū eē. Sꝫ qꝛ ꝯtēptui hītꝰ erat. eius auctoritati paꝝ creditū fuit. Nicholaus forte braccius cogͦmēto piceninus. Braccij exſorore nepos: vir(lꝫ Claudus) īgenio ⁊ manu fortiſſimꝰ atqꝫ ꝓmptiſſimꝰ: copiarūqꝫ mediolanēſiū gn̄aliſ īꝑator: hͦ āno apd̓ Mediolanū dolore aī: vt creditū eſt: diē obijt. Cuiꝰ quidē corpꝰ cū ingēti pōꝑa ī maxīo vrbis tēplo. Philippi ducis iuſſu īpēſaqꝫ ſepultū fuit. Uir quidē ⁊ ſi pede debilitatꝰ inuictiſ ſimꝰ tn̄ ⁊ victorioſus ſemꝑ: ꝗ multa ⁊ īgētia facinora geſſit. Lucā.n. vrbē graui obſidione a florētinis obſeſſā fuſo eoꝝ exercitu nō ſolū liberauit: ſꝫ ml̓ta ēt eoꝝ caſtella vi abſtulit: claſſemqꝫ venetā ad Cremonā terribili īpetu diſiecit: ⁊ Crimignole īpetꝰ retardauit. In Eugeniū pōtificē a Philippo deinde miſſus: tātū t̓roris īiecit igēti abacta p̄da vt Eugenius īcertꝰ fuerit: quorſū ſalutē ſibi q̄reret: poſtea a Philippo reuocatꝰ: cū ꝑ Ethruriaꝫ traſitum hr̄e vellet: magno īpetu ⁊ fragore ī agrū florētinū deſcēdēs magnū īcōmodū ⁊ t̓rore florētinis īcuſſit: ppl̓atis.n. eius agris: ēt ad vrbis veſtibula p̄cucurrit. Poſtmōm Brixia Philippi ducis iuſſu tā magͦ obſedit ⁊ dilacerauit īpetu: vt magnā muroꝝ ꝑtē euerterit. Sꝫ cu crebris tormētoꝝ ictibꝰ vrbē oppugnaret Ueronā ꝑ ꝓditiōem ītēpeſta nocte cū maxis eꝗtū milibꝰ obtīuit lꝫ qͣrta die pꝰ Frāciſcꝰ Spbortia atroci pugna ip̄aꝫ eideꝫ abſtulerit. Qui bꝰ geſtis cū Franciſcꝰ Sphortia Martinēgū oppidū obſide̓t: eo Nicholaꝰ veniens: eo diſcriminis Frāciſcū redegit: vt neqꝫ eiꝰ gregariꝰ miles ire pabulatū ſine ꝑiculo: neqꝫ idē ex ercitū abduce̓ ſine magͦ diſcrimīe poſſꝫ. Quā obcām Frāciſcꝰ laceſſitus pacē cuꝫ Philippoſuo bono fecit. Tādē v̓o eo abſente Frāciſco eiꝰ filio a florētino exercitu apd̓ Anglare turpiter ſuꝑato: dolore aī mortē obiuit Frāciſco ⁊ Iacobo filijs relictis. Blācamaria Philippi ducis vnica ex pellice filia: ml̓ieꝝ oīuꝫ pulchritudīe p̄lata: hͦ āno pace int̉ Philippū ip̄m ducē ⁊ Frāciſcū Sphortiā ꝯfecta: eidē mr̄imonio a pr̄e copulat: ꝓPōtremulū oppidū ⁊ Cremōa dotis noīe erogāt̉. Que illuſtriſſima ml̓iere poſtmōꝫ pr̄iregnū nō ſine labore ⁊ maxīa pugna) ſucceſſit: ⁊ vna cū viro ſuo: vt ſuo loco dicemꝰ/ r̄gnauit ānis. 21. Hec.n. mortaliū oīuꝫ tū religiōe: tū pietate: hūanitate: lib̓alitate: ac incōparabili corꝑis pulchritudīe ⁊ ſplēdore p̄ponēda erat: ⁊ ꝑꝑea a nōnullis multis carminibꝰ illuſtrata fuit. Ipſam. n. Italia: ipſaꝫ oīs vt ita dixeriꝫ orb̓ ſuis moribꝰ ⁊ forme p̄ſtātia celebrabat ⁊ merito qd̓: qꝛ ⁊ forme elegātia: cādore or̄onis: venuſtate: pudicitia: magnanimitate: abſti nētia: liberalitatē: ⁊ ſc̄imōia: cū oī antiꝗtate: de ſūma laudis gl̓ia ꝯtēde̓ pot̄at. Eiꝰ āt tota in tētio ⁊ ſi ī culmīe magnitudīs eēt circa pietatē ⁊ elemoſynaꝝ erogatōem erat hoſpitalia ⁊ Religioſoꝝ loca ꝑſepe īuiſebat. ⁊ elemoſynis ꝓ viribꝰ pauꝑes ſuſtētabat. Ol̓ta.n. ſacella ⁊ v̓ginū mōaſteria edificauit: vbi ⁊ mariti filias dedicauit. Religioſos āt. sͣ. modū diligebat: quoꝝ ēt ī manibꝰ āno dn̄i. 147r. apud Meregnaū oppidū ſuuꝫ Septēbrio mēſe poſtꝙ bn̄ de deo: de regͦ: deqꝫ oībꝰ chr̄ianis merita fuit: defūcta ē. Cuiꝰ corpꝰ Mediolanū ꝑlatum: in maiori vrbis tēplo collachrimātibꝰ ꝯctis: tāꝙͣ cōi parēte orbatis ſepellit̉. Septē.n. hec poſt ſe reliꝗt filios: qn̄qꝫ mares: ⁊ duas feminaſ. Galeaciū pͥmogenitū ducē: Philippū: Sphor ciā: Ludouicū: Aſcaniū: ⁊ Octauianū: ⁊ Ipolitā atqꝫ Heliſabetam. Renatꝰ rex: ex frācoꝝ gn̓e natꝰ: a Ioāna regīa ꝯͣ Alphonſum regē ſuꝑioribꝰ ānis ī Apullie regnū vocatꝰ: hͦ āno cū regnaſſet̉ ſex ānis ab Alphōſo ſuꝑatꝰ regͦ deicit̉. Qui per Ethruri am ſeccedēs: Florētiam pͥmo petijt. Inde Piſas: poſt in Galliam nauigio ꝯmigrauit. fuerat hic rex(⁊ ſi infortunatus vir iuſtus atqꝫ fortiſſimus: nec vlla vicioꝝ labe notatus: ſed ſumma virtute inſignitꝰ: corpore pulcherrimo: rei militaris ſcientia: virtuteqꝫ memini cedēs: īmo humanitate ac liberalitate reges oēs antecedēs. Quippe qui Neapolim famelicā ſua vigilātia: ſuaqꝫ ſollicitudīe ab Alphōſo diu obſeſſam cōſeruauit. Sed tādem p̄ualēte hoſte ⁊ preſidijs deficiētibꝰ: furtim hoſtibꝰ ītromiſſis: oīaqꝫ conflagrātibus: ⁊ circa ip̄m in foro ꝯglobatis. ipſe de fuga meditans: preſtātiſſimo aīo: viam ferro per medios hoſtes ſibi aperiēſ: e manibus hoſtium elapſus ī Ethruriam ꝓfugit: ⁊ inde in patriam vſqꝫ ad an nū dn̄i. 14 53. conſedit. Eo quippe āno recuperādi regni ſui cupidus cuꝫ Frāciſcꝰ Sphortia tunc Mediolani dux ⁊ F lorentini opes ſuas ad eam rem pollicerentur: cum duobus equitum milibꝰī Italiam ad Frāciſcum pͥmū cōtra venetos venit: ⁊ per brixianuꝫ agrum
1442

Anno Liber .XV. Chri Mūdi Federicuſ. 3. exercitū ducēs: ex brixiāis ⁊ b̓gomatibꝰ. vna cū Bartholomeo acolleo ml̓ta oppida cepit multis cedibus in ponte vico factis: hyemo v̓o ſuꝑueniente: cū ī hyberna vndiqꝫ itū eſſet relicto apud florētiā Ioāne filio: male in eos ⁊ Franciſcū aīatus in galliā redijt: vbi ⁊ apd̓ Maſſiliā reliquū vite ſue tempus in pace ꝯſumpſit. Alphōſus itaqꝫ ferdinādi Arragonie regis filiꝰ: Renato ſuꝑato ⁊ pulſo. ī Neapolitano re 1442 gno hͦ āno regnare cepit: ⁊ regnauit ānis ferme. 22. hic īgētis aī ab ipſa ſua adoleſcētia fuit laboꝝ. sͣ. hūanā extimatiōeꝫ patiētiſſimꝰ caliditate veterāos p̄ſtās: ꝗ cū ānū pͥmū ⁊ vigeſi mū attigiſſet: vt ſūt adoleſcētes nouaꝝ reꝝ cupidi: ad id regnuꝫ oculos adiecit: facile arbi trās Ioānā reginā feminā regno pellē̓ poſſe: vn̄ poſt adoptiōem ab ea deluſus: p̄fectū arcis maritime maxīs muneribꝰ ad ꝓditiōem pellexit: ⁊ illud caſtellū regīa ī aduertēte cepit: ⁊ ſtatim ex eo loco īportat̉iōem amari ꝓhibēs bellū neapolitanis ītulit: ⁊ nō mō bello mari timo reginā laceſſebat: veꝝ ēt remiges ī terrā exponēs: oēm mediteraneā regioneꝫ quoad ipſa vixit ⁊ regnū obtinuit fatigauit. Mortua deniqꝫ regīa: ꝯͣ renatuꝫ mouēs: adeo neapo litanā vrbē lōga ⁊ duriſſima obſidiōe obſedit: vt ml̓ti ea ī vrbe Inedia ⁊ fame aruerit: gna tiqꝫ īter matrū ꝯplexꝰ perierīt. Tādē noctu ꝑ cuniculū furtiꝫ militibꝰ ītromiſſis vrbē cepit. qͣ capta paulopoſt domitis vniuerſis regni pͥncipibꝰ: vniuerſū regnū ī ptātē ſuā cū multo labore ⁊ magnis ꝑicul̓ tādē redegit. Eoqꝫ tāto regͦ pacato rediēs Neapolim curū aureo ī vrbē īuectꝰ triūphauit. Inde haud ml̓topoſt nulla laceſſitꝰ īiuria florētinis belluꝫ mouit: ⁊ ꝑ volaterranū agrū ⁊ īferi maris littora caſtella ml̓ta occupauit: poſt Plōbinū maritimuꝫ oppidū obſedit: qͥ ī obſidiōe cū ꝑ tres mēſes fatigatꝰ ml̓tos ex ſuis amiſiſſꝫ: ⁊ ceteri labore eſtuqꝫ lāguidi facti eēt: obſidiōeꝫ ſoluit: ⁊ Neapolim nauigauit. vbi paulo poſt vita exceſſit: nullis ex ſe relictis filijs niſi Ferdinādū adhuc extātē ex pellice filiū: quē ī Apullie regͦ ex teſtō heredē ſibi dereliquit. In Aragonie āt regno Ioānes frat̉ ſucceſſit. Reliꝗt āt hic īclitꝰ rex cū regnaſſꝫ ſuꝑ tria regna tātas diuitias: ꝙ tas nullus alius p̄deceſſoꝝ regū. Bernardinꝰ natiōe ſenēſis: ſeraphici Frāciſci ordīs ꝓfeſſus ⁊ īſtaurator ac egregiꝰ declama tor: necnō ⁊ bonaꝝ lr̄aꝝ ſcīa ac ſc̄itate īſignis: hͦ āno apd̓ Aquilā Aprucij vrbē tͣtio ⁊ ſexa/ 1443 geſimo vite ſue āno: vite ſue finē fecit: cuiꝰ reliꝗe vt aiūt) cū ꝑ ſingulas dies ml̓tiplicibꝰ miracul̓ coruſcarēt. Nicholaꝰ. v. pōtifex: āno dn̄i. 14 50. eū ſc̄is ꝯfeſſoribꝰ aggregauit. Ip̄e.n. ī ea Ethrurie Senaꝝ vrbe ex nobili familia originē duxit: ⁊ ī adoleſcētie flore mūdo r̄nū ciauit: ⁊ ordinē minoꝝ īgreſſus ē. Qui a pͥº īgreſſus ſui āno: cū fr̄es ſui ordīs a patrū inſti tutis ꝓcul abijſſe reꝑiſſꝫ: eos ꝓ viribꝰ accrit̉ corrige̓ ſtuduit: ⁊ cū ī viā eos reduce nō poſſꝫ: pl̓ibꝰ ſequeſtratis: ꝗbꝰ regulā ẜuare placuit. cū his mōaſteria alia erexit: ⁊ ſc̄is īſtitutis: ml̓tis ī locis reformauit. Eoqꝫ ſuccēſus ardore cū eēt vehemētiſſimꝰ diuinoꝝ eloqoꝝ ſuaſor ꝑ triginta ⁊ eo ampliꝰ ānos vniuerſā Italiā p̄dicādo circuiuit: vicia fulminando: ⁊ v̓tutes erigēdo: vn̄ oībꝰ ī locis mirabilē ī oēs tā religioſos ꝙͣ ſeculares fec̄ aīoꝝ ꝯmutatiōem. Cuius quidē doctrīa ⁊ exēplo multi religioſi deſiderio ſuccēſi: nouas eoꝝ religiōi dedere reformatiōes. Quibꝰ ī reformatiōibꝰ eos oēs Eugenius pōtifex nr̄ ſūmis conatibus adiuuit Huius āt āniuerſaria feſtiuitatis dies celebrat vigeſima Maij die Iulianus ceſarinus cardinalis diaconus: vir fidei chr̄iane amātiſſimus: ⁊ oībus diuīſ hūaniſqꝫ virtutibus ornatus: ſuꝑioribus diebus ab Eugenio pōtifice legatꝰ ī vngariā ad cōpo 144 4 nendā int̓ Ladiſlaū Polonie regē ⁊ vxoris Alberti īꝑatoris pacē miſſus: hͦ āno: cū apud Budā regni vngarie caput īter īꝑatricē ⁊ regē ip̄m certū pacis fedus inijſſet: eo regē ip̄m ⁊ vngaros deduxit: vt magno ꝯꝑato exercitu: ꝯ turcos Europā occupantes ꝓficiſcerent̉. Qui turcoꝝ fines cū exercitu hoſtili aīo īgreſſi: int̉ Danubium fluuium ⁊ Andrinopolia ſolis ortu vſqꝫ ad occaſum cū hoſtibus pugnātes: ad quadraginta turcoꝝ milia eo cōflictu occiderūt. Inter quos decem ⁊ octo ex pͥmioribus eoꝝ principibus cecidere. In qua quidē pugna Ladiſlaus ipſe Polonie rex virilit̓ pugnās ſagirta ſaucius īterijt. Iulianꝰ āt ipſe mortuo rege ceteros ī p̄lio exhortās: dū chr̄iani ex multitudīe turcoꝝ terga verterētꝭ ꝓ chr̄i noīe ī fuga occubuit: ⁊ aīaꝫ quā ml̓tis ī rebus ꝓ dei eccl̓ia diu exereuerat in ipſiꝰ lau de eo modo exhalauit. Ludouicus gōzaga: ſecūdus mātuanoꝝ marchio. pr̄e Ioānefrāciſco marchiōe defūcto: hͦ āno eidē ī regno ſuccedēs: regnauit ānis.33. vir quidē fortis ⁊ iuſtus queꝫ pr̄ ſuus apprime 1445 ſub Uictorino feltrēſi viro doctiſſimo bonis lr̄is erudiuit: militandi autem ſcientiā ab īeū tę etate ab ipſo pr̄e ſuo īꝑatore fortiſſimo exercitādo didicit. Deīde exactis adoleſcētie an nis: ſb̓ Philippo duce cū Nicholao picenīo militare cepit. Ac poſtmōꝫ cū Frāciſco ſphor tia īteger fc̄us ſocialia bella geſſit. Cū his itaqꝫ militās: hiſtiles acies ꝑſepe fregit: ꝑſepeqꝫ

Anno .XV. ¶ Liber Mūdi Chri Federicuſ. 3. ſuꝑauit: ac ſepiꝰ(vt ita dixerim) fugauit: ⁊ ꝙͣmaxīe ī Aragonijs caſtriſ multas terraſgenteſ qꝫ expugnauit: ꝑꝑ ꝙ apd̓ ml̓toſ cognomēto Turcꝰ dictꝰ fuit. Et iō eā ob militie ſcīam. ab oībꝰ Italie potētatibꝰ deſideratiſſimꝰ fuit. Eo maxīe qꝛ adeo ꝓmiſſi fideliſſimꝰ erat: vt null̓ blādimētiſ: nulliſ muneribꝰ: nulliſ p̄cibꝰ aut terroribꝰ a ꝓmiſſa fide diſtrahi poterat. Et ꝓ pterea ip̄m Philippꝰ mediolanēſiū dux filiū. Ip̄m Fraciſchꝰ Sphortia fr̄em. Ip̄m deniqꝫ Galeaciꝰ pr̄em appellare ꝯſueuerāt. Cuiꝰ tāta erat dignitaſ: vt nō ſolū mātuai regni pͥn cepſ: ſꝫ ēt totiꝰ īſubrie iuſtꝰ arbiter ſit appellatꝰ. Et lꝫ īuictiſſimꝰ īꝑator ſꝑ extiterit: ꝯtinētiſſi me tn̄: iuſtiſſimeqꝫ ac prudētiſſime r̄gnū ſuū ac reliqͣ que ſꝑ admīſtrauit. Religioſiſſimeqꝫ adeo vixit: vt oīa ſua ī vrbe mōaſteria religioſoꝝ ⁊ ſacerdotū obſeruātiā repleuerit. Tāde āno dn̄i. 1478. mēſe Iunio. 6º. ⁊. v0º. etatiſ ſue āno leui gnͣe mortiſ obijt. Filijs quinqꝫ ex Barbara Ioāniſ bradilburgēẜ: marchiōiſ filia vxorē mulieꝝ etatiſ nr̄e ſapīa ⁊ humanita te celeberrima ſuſceptiſ. Federico nūc marchiōe: Frāciſcho ſc̄e Romane eccl̓ie nūc cardi nale: Ludouicho ꝓthonotario: Ioānefrāciſcho ⁊ Rodulpho: v̓tutibꝰ ⁊ lr̄is adornatiſ. Cōſtātinꝰ paleologꝰ vltimꝰ grecoꝝ īꝑator: hͦ āno Ioāne eiꝰ germano īꝑatore ſine filijs defun cto: ī īꝑiū ſuccedēſ: īꝑauit aniſ. 8. Uir ꝗdē a pͥncipio īgētiſ aī ⁊ fortitudiſ: ꝗ cū pͥmo pelopiſ īſule rex eēt: cū turcis ſepiꝰ ꝯfligēſ: ſepiſſime fudit: ⁊ ēt fines ſuoſ exiēſ hoſtiū agroſ perſepe populare auſuſ fuit: ac ml̓ta eoꝝ oppida vi ⁊ īgēti gl̓ia expugnare nō timuit: cuiꝰ rei cā Dra coniſ cognomētū accepit: ⁊ maximū v̓tutiſ ſue honorē tulit. Sꝫ Heraclea oppido munitiſſimo ab Amurato aliaſ Amurate turcoꝝ pͥncipe ſibi ablato: ⁊ muro(qui grecoſ a turciſ ſeruabat illeſoſ demolito adeo illi aīuſ decidit: vt ⁊ geſtoꝝ p̄teritoꝝ oīo īmemor nullū deincepſ claꝝ facinꝰ egerit. Quaꝑꝑ neceſſitate ꝯpulſuſ Amurato turcoꝝ pͥncipi ſe tributariū ⁊ vectigalē fecit. Amurato at mortuo eiꝰ filiꝰ Mahumetꝰ tributo nō ꝯtētꝰ eidē ēt Conſtātinopolim ⁊ īꝑium cū vita ademit. Nā Cōſtātinopoliꝫ cū īnumerabili pugnatoꝝ exercitu ꝑ quinquagīta ⁊ ſex dieſ indeſinēte obſedit ⁊ expugnauit: ⁊ eo ī pugna obtruncato ca put ſuū haſta ſuffixū per caſtra ludibrio deferri mādauit: ⁊ vrbē obtinuit. Nicholaꝰ tolētinaſ: ordīſ eremitaꝝ ſc̄i Aug. qui āno dn̄i. 1294º obierat: hͦ an̄no frequētatiſſi miſ miraculiſ clarꝰ: ab Eugenio pōtifice toto aſtāte ppl̓o Ro. oīumqꝫ cardīaliū cetu: ſc̄oꝝ ꝯfeſſoꝝ nūero aggregat̉. Voluerat. n. Ioāneſ. 22. ꝗ de eiꝰ ſc̄itate p̄cipuā hūerat notitiam. hūc ei honorē īꝑtiri: ſꝫ ml̓tiſ belloꝝ ⁊ ſciſmatū turbinibꝰ vexatꝰ ac ēt morte preuentꝰ: id ad hāc vſqꝫ diē:(diuino vt arbitror agēte ꝯſilio) ad maiorē ipſiꝰ ſc̄iſſimi ꝯfeſſoriſ gl̓iaꝫ dilatuꝫ ē. Et qꝛ hꝰ ſc̄i viri(vt exꝑimēto certo didici) ml̓ta fuerūt excellētia ſacta: ⁊ illuſtreſ ī oī ſcītatiſ gnͣe v̓tuteſ: qͣſ rite honeſteqꝫ ac recta ꝯſcīa vulgari ⁊ ꝯſcribi pn̄t. Iō p̄ter morē ſuſcepti oꝑiſ: lōgiꝰ ī eiꝰ vita deſcribēda me hēbo. Nec certe ī eo extollendo mee religiōiſſcecꝰ amor pōt me fallere qꝛ quē vniuerſa chr̄i eccl̓ia tātiſ celebrat p̄conijſ: pōt nō clariſſimꝰ eē. Nicho lauſ igit̉ hic: ex Piceno oppido qd̓ ſc̄i angeli ſub firmana ciuitate mediocribꝰ parētibꝰ natꝰ pͥuſ ſe deo dedicauit: ꝙͣ dn̄i ꝑ etatē cognoſcere licuit. Aliquātulūqꝫ adultuſ factꝰ corpuſ ⁊ aīam chr̄o dn̄o nr̄o ꝯſecrauit: quē ēt ī altariſ ſacrificio oblatū: paruuli ſpecie ſepiꝰ ꝯſēplatu ab eo archana nōnulla celeſtiſ aule audire ꝓmeruit: q̄ lingua humana minime dici pn̄t. In adoleſcētie deinde pͥmordijſ mūdo renūciāſ: ordinē eremitaꝝ btī Auguſtini ꝯplexuſ eſt Moxqꝫ religioſus fc̄uſ: corpuſculū ſuū ab ipſo religiōiſ īgreſſu: ml̓tiſ ieiunijſ: vigilijſ: v̓be ribꝰ: alijſqꝫ ſupplicijs afflixit: mundanaſ ⁊ carnaleſ delitiaſ a ſe oēſ abdicauit: oroniqꝫ ac ꝯtēplatiōi totū ſe dedit. Humillima quoqꝫ religiōiſ exercitia libentiſſime exercuit: nil magiſ cupiēſ ꝙͣ villiſ ⁊ abiectuſ reputari. Oīſ eiꝰ ẜmo aūt raruſ: aut cū opꝰ erat: de moribꝰ: de religiōe: de pietate: de mūdi ꝯtēptū vel de amore dei ⁊ ꝓximi: celeſtiqꝫ pr̄ia ſꝑ fuit. Nulluꝫ v̓bū ab eo niſi religioſū aūt ſanctū vnꝙͣ excidit. Sūma huiꝰ viri abſtinētia fuit: ⁊ mirabiliſ vite auſteritaſ. Na carneſ: vinū: oua: lacticinia: piſceſ: pulmentariaqꝫ oīa abiecit: pane ſolo aquaqꝫ ꝯtētꝰ. Cilitio v̓o circuloqꝫ ferro ſub trito ⁊ lacerato habitu vtebat̉: quibꝰ carnē ſua macerabat. Dura ⁊ aſꝑa ſtrata ſꝑ elegit: ī ꝗbꝰ iacēſ breuiſſimū ſōnū capiebat. Spinoſiſ pre terea corduliſ ⁊ ferreis diſcipliniſ carnē ſuā lacerabat. Diabolicaſ ēt tētatiōes ꝑtulit: lucta baturqꝫ ꝙͣfrequētiſſīe cū eiſ: a ꝗbꝰ ēt multiſ v̓beribꝰ afficiebat̉. Nec ꝑꝑea tātiſ laboribꝰ: tatiſqꝫ vexatiōibꝰ ī modico vnꝙͣ a ꝓpoſito ſc̄o deſtitit: nec charitatꝭ ſeu obediētie oꝑa p̄termi ſit. Oē.n. tp̄ſ aut vigilādo: aut orādo: aut ꝯtēplādo: aut legēdo: aut ſecretaſ ꝯfeſſiōes audiē do: vel īfirmoſ viſitādo ꝯtriuit: peccatores arguebat: quoſ ēt dulcibꝰ v̓b̓ ad pn̄iaꝫ r̄uocabat preceptaqꝫ ſalutiſ īceſſant̉ oībꝰ dabat. In eo quoqꝫ ꝓphetie ſpūſ fuit: ⁊ multa anteꝙͣ fieret p̄dixit. Ad eū multi lāguēteſ: nōnulli maligniſ vexati ſpiritibꝰ ducti: curati ſūt. Sꝫ poſtea ꝙ celo receptꝰ eſt hic ſanctiſſimus vir: or̄ones ⁊ ſupplicātiū vota benignus audiuit: vnde
1446

Anno Chri Mūdi XV. A iber Federicus. 3ꝰ. ⁊ īfiniti ꝓpemōꝫ: ꝗ diuerſis egritudībꝰ detīebāt̉: cū eiꝰ prociniū peterēt ad ſanitatē reuerte bāt̉. Ea ꝑꝑ ī tota italia ip̄ius nomē ml̓ta cū celebratōe receptū ē: votaqꝫ ei quottidie pl̓ima fiūt. ⁊ adeo nūc freq̄ntiſſimiſ miracul̓ decoratꝰ ē: vt pꝰ apl̓oꝝ tꝑa rarꝰ inuētus ſit. ei cōꝑadꝰ Et lꝫ alijs atqꝫ alijs miracul̓ claruerit: hͦ p̄ſtantiſſimū vl̓gatiſſimūqꝫ oīuꝫ miraculoꝝ fuiſſe exiſtio: ꝙ poſt eiꝰ canonizationē cōfeſtī eccl̓ie Ro. iādiu ſciſmatū ꝑturbatōibꝰ vexate. eiꝰ meritiſ ⁊ īterceſſiōe erroribꝰ oībꝰ elimīatis pax ſūma(p̄ter ſpē reddita ē: q̄ vſqꝫ ī pn̄s p̄ſeue rat. Et ꝑꝑea Eugēius pōt. cū inenarrabili gaudio eū in ſctoꝝ nūero cōtuliſſet: hāc illi cele brē decatauit or̄onem dicēs Cōcede queſumꝰ op̄s deꝰ: vt eccl̓ia tua que in fine ſeculoꝝ ief fabili ꝓuidētiaⁱ btī Nicolai v̓tutū ⁊ miraculoꝝ magnitudīe corruſcat: ip̄ius meritis ⁊ īterceſſiōe elimīatis erroribꝰ ꝑpetua pace ac vnitate letet̉. Per dn̄m nr̄m ⁊c̄. hic de btō Nico lao nō ꝙ volui ſed ꝙ potui ī eiꝰ laude hoc ī volumīe dicta ſufficiāt: nō ꝙ ille meis autcuiuſ cūqꝫ alterius īdigeat laudibus: ac nō delectari opiner: ſꝫ ad ꝓfectꝰ noſtri gr̄a cū illius ꝑſepe indigeamꝰ interceſſionibꝰ: Et ꝙͣmaxime ego qui meritis hꝰ ſcīſſimi ac gl̓ioſiſſimi cōfeſſoris: multa magnaqꝫ ſepe numero beneficia apud deū ꝯſecutū manifeſta fide me deprehe di: ⁊ potiſſimū in ſeuiſſima peſte que brixianā ciuitatē: āno domini. 1478. inuaſerat: d̓ gra uiſſima ac peſtifera febre eius ope ⁊ interceſſione me liberatū ſenſi: cū ꝓrſus nulla ſalutis ſpes mihi eſſꝫ. Qd̓ ſi ante hac deuotionis vllū ſtudiuꝫ a me debebat: multo certe nunc am plius adhibēduꝫ ē: cuiꝰ precibꝰ crebro ēt exꝑtꝰ ſuꝫ: plurimuꝫ in me valuiſſe. Huius at anniuerſalis feſtiuitatis dies celebratur decima menſis ſeptēbris. Papa. 219. Icolaus eius noīs. 5ꝰ. papa: natione lucenſis: ſꝫ potiꝰ lunenſis: ex Sarzana oppi Odo: Thomas antea vocatus: pr̄e Bartholomeo phyſico humili loco ⁊ familia na to Eugeſſto pōtifici oīuꝫ ſuffragijs pōtifex creatus: ſedit anis. 8. Uir tāto pͥncipatu digniſ ſimꝰ ⁊ ꝙ neceſſariſſimꝰ: oīuꝫ lr̄aꝝ eruditiſſimꝰ: ac viroꝝ doctoꝝ amātiſſimꝰ: quos(cū libe 1447 6646 raliſſimꝰ haberet̉) vndiqꝫ ꝑquiſiuit: ⁊ vbiqꝫ ſēper ⁊ pecunia ac officijs mirifice iuuit: hic cū oīuꝫ v̓tutū ornatiſſimꝰ eēt: ⁊ ī deū hoīeſqꝫ benemeritꝰ: vno eodēqꝫ āno ⁊ ep̄atū: cardinala tū: ac pōtificatū cū maxima pace adeptꝰ ē: qui cū pōtificatū inijſſet: preter oīuꝫ ſpē: oēs mūdi pͥncipes(cū eſſꝫ cōſilio ac v̓tute illuſtris) in oībꝰ hūit fauorabiles: cuius rei cā motus Fe lix cū cerneret id adeo factitatuꝫ ⁊ ſciſma eccleſiaſticū iā diu exortū in magnā ſeditionē et eccl̓ie Ro. ꝑnitiē euenire eueſtigio hortāte ēt Federico Ceſare pōtificatū ſe ſpōte abdica uit. Qua ex re Nicolaus viſa hoīs hūanitate ſtatī galerū cardialatꝰ ei miſit. ⁊ Sabaudie ac Germāie legatū fecit Qua ꝯcordia adeo letatꝰ ē nō mō ppl̓s ro. ſꝫ ēt totꝰ mūduſ: ex tāta ſeditōe liberatꝰ: ꝙ vbiqꝫ celebres cū toto ppl̓o ſint hīte. ea igr̄ auctoritate: grauitate: ac gr̄a pōtificis moti pͥncipes ad bella iādiu ꝯcitati: aliꝙͣdiu ſb̓ſtite. Et Federicꝰ iā diu imꝑator creatꝰ. vna cū Leonora cōiuge noua ꝓ corōa accipiēda Romā ꝯceſſit Et ab ip̄o imꝑij coronā ⁊ bn̄dictionē accepit. Bl̓ta.n. gl̓ioſus hic potifex ī vrbe ⁊ exͣ vrbē edificia magnifice edificauit: ⁊ ꝙͣmaxīe ī vaticano pōtificale palatiū ſūptuoſiſſime extruxit. ⁊ muroꝝ igentē molē ibidē īchoauit: ꝗbus coerceri hoſtes poſſent ne pōtificis edes diriꝑēt. Pātheō quo qꝫ qd̓ ſc̄ta Maria rotūda vocat̉: plūbeo tecto reſtituit. Tēpluꝫ ēt ſc̄ti Teodori a fūdamē tis erexit: ac ſācti Stephani eccl̓iam reſtituit: pōtem miluiū ⁊ vrbis menia īſtaurauit: ac vr bis vicos vbiqꝫ ferme ſtrauit: hēnt̉ adhuc ml̓ta eiꝰ vaſa aurea ⁊ argētea: necnō ⁊ cruces gē mis ornate ac ſacerdotalia veſtimēta auro ⁊ argēto ītertexta: q̄ eiꝰ magnificētiā nob̓ on̄dut libros ꝑpulchros īfinite ml̓titudīs(cū adhuc īpͥmēdi ars nō ꝓdiſſet ī lucē) exſcribere fecit. Elymoſinas ml̓tas ī pauꝑes ⁊ v̓gīesⁱ erogauit. Expers.n. oīo auaricie fuit: Gratus erga ſe meritos: iuſticie ⁊ pacis amator: auctorqꝫ ac cōẜuator fuit. Iobileū hūit: ⁊ beatū Benar dinū canonizauit. ⁊ oīa ꝓſꝑa ei ſucceſſit. Tandē cū captā a turcis Cōſtātīopoliꝫ audiuiſſet tedio aī qͦ pl̓imū cruciabat̉ modica febre cruciatus diē clauſit extremū. Et ī beati Petri Baſilica honorifice ſepultus fuit. Cuius ſepulchro hoc epitaphiū īſcriptū habetur. Tuꝫ Bernardino ſtatuit ſua ſacra ſenēſi Hic ſita ſunt quinti nicolai antiſtis oſſa Sancta Iubilei tempora dum celebrat Aurea qui dederat ſecula Roma tibi Cīxit honore caput Federici cōiugis aureo: Conſilio illuſtris: virtite illuſtrior omni Res italas icto federe compoſuit Excoluit doctos doctior ip̄e viros. Attica Romane complura volumina lingue Abſtulit errorē quo ſciſma infecerat orbē Prodidit: en tumulo fūdite thura ſacro Reſtituit mores: menia templa domos Hichiletus flamineus. ex Cotignola oppido ⁊ Atendula familia natus. īpigerrimus ꝗdē ⁊ inter pͥmarios ſue etatis rei militaris duces ānumeratuſ. hͦ āno cū pl̓ibus anis venetoꝝ copias deduxiſſet ⁊ faciora ml̓ta geſſiſſet a venetis deficiēs Philippo duci adheſit ⁊ ſb̓ eo

Anmo .XV. Oudi Ebr Liber Federicus.3 militare cepit: quo āno ꝗnto idus auguſti Philippus deficiēs. libertas mediolanēſibus bi ēnio acceſſit. ⁊ cū aliꝙͣdiu eidē ēt militaſſet: iā etate grauis factuſ: ⁊ ꝗetis amator militie ceſ ſit: ⁊ ſaluti ſue cōſulēs ī oppidū ſuū Derdonēſis agri ſe recepit: vbi reliquū vite ſue tēpus ī pace ꝯtriuit. Hic magni īgenij vir fuit. ⁊ rei bellice ſciētiſſimus ac prudētiſſimꝰ: necnō et victorioſiſſimus. ꝗ apd̓ venetos militās Philippi caſtra apd̓ īſulā padi ī agro cremonēſi pe nitus exuuit. ⁊ magnā eiꝰ eꝗtū ꝑtem cepit. ⁊ Cremonā ditōis Fraciſci Sforcie a Philippo ſoce̓o ſuo obſeſſā liberauit. vniuerſāqꝫ Gerrā abdue philippo ademit. ⁊ ī venetoꝝ po teſtateꝫ redegit: ⁊ trāſuadato abdue fluuio vniuerſuꝫ agrū mediolanēſeꝫ ꝑcurrit: ⁊ ml̓ta in cendijs ⁊ ppl̓atōibus deuaſtauit: ⁊ ad ip̄as mediolanēẜ vrbis foſſas accurrere nō extīuit In̄ dirrepto Briancie mōte: Briuiū oppidū cepit: Cūqꝫ ⁊ Lechū oppidū naͣ munitiſſimū ꝑueniſſet: qui ē larij laci caput: ⁊ eū īgenti v̓tute oppugnare cepiſſet: diuqꝫ obſediſſet: poſt īnumeras datas ⁊ acceptas occidiones cū vniuerſus eiꝰ exercitꝰ qͣi inedia ⁊ hoſtium vl̓neribꝰ defeciſſet: ⁊ equos ad extremā macrē redegiſſꝫ: re īfecta abies Philippo iheſit. ¶ Mediolanenſium libertas. Mortuo hoc āno Philippo maria mediolanēſiuꝫ duce ſine liberis. Mediolanēſes aīs erecti ī libertatē ſeſe redigētes: venetoꝝ more viuē ſtatuerūt. Sꝫ cū nouꝰ viuēdi modꝰ in ppl̓o acceſſiſſet: ſtatī ī regno maxīa ſciſſura excitata ē. ꝙ Frāciſcꝰ foſcarꝰ venetoꝝ dux: ꝗ totius italie dn̄atum cupiebat: aīaduertēs cū eiꝰ caſtra apud Soreſinā villā agri cremonēſis ſtati ua hērent: ꝙ Cremonā Frāciſciſci Sphorcie ciuitatē tumultuantē adiuuāt ibꝰ Guelphis ī deditionē recipi poſſe ſꝑabāt. Statī Laudū ciuitatē mouēt: ⁊ Placentiā dedētibꝰ ſe ſpōte ciuibus ī fidē recepit: miſſis eo mille ꝗngētis eꝗtibus ꝗ placētinis potiſſimū auxilio forent: ſi qua vis īgrueret: his geſtis papiēſes ēt pollicitatōibus ml̓tis alijſqꝫ mōīs ī ſnīam ⁊ fidē ꝑ duce tēptauit. Sꝫ papiēſes: lꝫ extrema queqꝫ pati malēt: quā venetis obtēꝑare. v̓iti tn̄ eoꝝ potētiā. ſtatī vrbē ſuā Frāciſco ſphorcie tradide̓. Frāciſcꝰ.n. ſphorcia eo ip̄o āno ex piceno pulſus: cū ītelligeret ex morte ſoceri ſui Philippi ducis: venetos oīa occupare: celeri quo potuit curſu cū vniuerſo exercitu Cremonā venit: ⁊ p̄ſidijs ī ea poſitis: ſtatī a Papiēſibus vocatuſ: vrbē illā ī ſuā ptāteꝫ recepit. Quibꝰ geſtis: a mediolanēſibꝰ ſūmo oīum ꝯſenſu copi aꝝ dux ꝯͣ venetos delectus fuit. Qui maxīs ꝯꝑatis copijs eueſtigio Placētia medio autū no cū vniuerſo exercitu cōtendit: Ea.n. ciuitas firmiſſimo venetoꝝ p̄ſidio Thadeo Eſten ſe duce defenſabat̉: locatiſqꝫ caſtris vrbē nauali terreſtriqꝫ oppugnatōe tandē cepit ⁊ ī ſuo rū p̄dam ꝯuertit: Tantā.n. eā ī diripiēdo vrbē fertur ꝑmiſiſſe rabiē tāqꝫ effrenē libidinē vt nihil hūani aūt diuini iuris al̓r fuit ẜuatū ꝙͣ ſi ī turcos fuiſſꝫ ſeuitū. Nā ⁊ mr̄one ⁊ v̓gīes ⁊ religioſe ibidem ludibrio date fuerūt. ⁊ alia ml̓ta enormia ī ea geſta fue̓. Aderāt eo ī prelio ſphorciani ⁊ Brachiani omnes milites: ⁊ oīum qͣi italicoꝝ robur. Frāciſcꝰ picenius: Guidatius māfredꝰ fauētinus. Ludouicꝰ v̓mes: Carolus Gōzaga: atqꝫ alij mīores copiaꝝ duces: hec.n. magna laus Frāciſco ſphorcie fuit: ꝙ hyeme ⁊ hymbriū maxīa īundatōe tātam vrbē ceꝑit: que res maximū hoſti incuſſit terrorē. ſeqͥntiqꝫ vere Frāciſcꝰ expugnatis ml̓tis venetoꝝ caſtellis: ēt eoꝝ claſſeꝫ q̄ crernonēſes vexabat bobardis diſiecit: ⁊ ad tātaꝫ deſꝑa tionē p̄fectū claſſis redegit(cū tueri claſſeꝫ nō poſſe exiſtīaret) ꝙ eā īcenderit. Frāciſcꝰ aut de Cremōa nō ampliꝰ ſollicitꝰ: ꝙ claſſē hoſtiū ſb̓ſtuliſſet ī gerra abdue a Michileto Coti gnola Philippo an̄ demptā mouēs. ſtatī Triuiliū ⁊ quecūqꝫ alia mīora caſtella recepit. Ad Carauagiū āt qd̓ firmo hoſtiū p̄ſidio munitū erat deueniēs ibidē caſtra locat. Veneti aūt ſi id caſtrū a mediolanēſibus occuparet̉ de ſe actū putātes: ⁊ ip̄i eo mouēt. Ubi pꝰ aliquor dies poſtqꝫ crebra vtriuſqꝫ ꝑua certamīa ad ſūmā dimicationē ventū ē: ī via.ſ. paludis vn di circūdata. In qͦ ꝗdem certamīe venetoꝝ exercitꝰ ſuꝑatꝰ ⁊ adeo fugatus fuit: vt ad ꝗnqꝫ hoſtiuꝫ milia cū ditiſſimis ſpolijs capta ſint. ⁊ vexilla venetoꝝ ac florētinoꝝ ēt capta medi olanū miſſa ī maiori eccl̓ia appēſa ſūt. Statīqꝫ mediolanēſes ꝑ Frāciſcū Braciū Laudaꝫ ciuitatē expugnauerūt: ⁊ Frāciſcꝰ ſphorcia hoſtē īſecutꝰ. Brixia mouēs vrbē obſidiōe cinxit. Ea calamitate moti veneti: de ſe actū putātes pacē cū Frāciſco cōpoſuerūt. Et rebꝰ īt̓ ſe paccatis ⁊ terminatis finibꝰ a venetis ⁊ florētinis ſexdeciꝫ milibꝰ numū aureoꝝ ſingul mēſibus cū aliquot militū turmis ꝓmiſſis donec Mediolanū in ſuā ptāteꝫ arbitriūqꝫ reciꝑet: inita hͦ mō ꝯuentōe: cū iā int̓ Frāciſcū ip̄m ⁊ mediolanēſes ſb̓orte eēt ſil̓tates. frā ciſcus allectis ad ſe quoſcūqꝫ potuit copiaꝝ ducibus in mediolanēſes ꝯuerſus: ſtatiꝫ oēs fere eoꝝ ciuitates in deditioneꝫ recepit. Et dein̄ poſt multas acceptas illataſqꝫ clades poſt logaꝫ ⁊ grauē oppugnationeꝫ vtpote media hyeme poſt etiā defectionē ⁊ trāſitioneꝫ militum ad hoſtes. Aduerſātibus nihilominꝰ poſtmōm venetis: florentinis: ⁊ Alphōſo rege

Annc Ghri Mūdi XV. Liber Federicijs I ꝗ Frāciſci ſucceſſibꝰ īuidebāt: ⁊ eiꝰ potentiā formidabāt: demū āno dn̄i. 1449. mediolāo potitꝰ ē iā.n. mediolanēſes fame grauiſſima ꝯſūpti potiꝰ ciuitatē venetiſ ꝙͣ fraciſco ꝯmitter voluerūt: ſꝫ cū res nō ſatis ſibi ſuccede̓t. Alphōſū regē Frāciſco inimiciſſimū ſollicitant: ne an̄ꝙͣ īualeſce̓t Frāciſcꝰ ducatu Mediolanēſi deicere tēptaret: ⁊ cū ad id floretinos īuitaſſent. florētini ꝗ Coſmi medicei ꝯſilijs regebāt̉: aduerſari frāciſco nūꝙͣ poſſe rn̄derunt Ueꝝ adueniēte iobilei tꝑe Nicolaus pon. pacis amator auctoritatē ſuā īterponēs: īducie ꝑ ānū oī ppl̓o date ſunt: vt oībus libere ad iobileū Romam ire licerꝫ. Sol̓ defectio: hͦ āno qͣrto kal̓as ſeptēbris hora ſexta facta eſt. Quo anno maxima ⁊ cruētiſſi 1448 ma bella ſurrexere. In Anglia.n. in Gallia: Germania: Flandria: Pruſia: Panonia: Appulia: ac in vniuerſa italia vt dictū eſt) cedes: Rapine: direptiones: incēdia vaſtationes. ⁊ infinita damna fuere. Grecis v̓o mortuo Amurato turcoꝝ duce: multo maiora illata ſunt damna: ⁊ ſeuiora bella a Mahumeto eius filio excitata ſūt. Sequētiqꝫ biēnio tanta vbiqꝫ fuit peſtis vt de multis pauci remāſerīt. id etiā malū frequētes terremotus īdicarūt. Frāciſcꝰ itaqꝫ Sphorcie Attenduli filius: Philippi marie ducis gener Pediolano tādem iure hereditario: hͦ āno vigeſimaſexta februarij die potitus Quartus Mediolanēſiū dux 14 49 factus: regnauit vna cū vxore Blanchamaria anis 16. ⁊ mēſe vno. vir certe ī dicēdo acerrimus eloquētiſſimuſqꝫ: qui ſua eloquētia: magnanimitate: liberalitate: atqꝫ ſapīa veteres quaſi īꝑatores ſine ꝯtrouerſia ſuꝑauit. Et re militari adeo ſēꝑ victorioſiſſimus fuit: vt poſt Geſarem par illi in tota italia nō ſit inuētus: nā ab ipſa ſua adoleſcētia cū Sphortia patre ſuo viro fortiſſimo militare cepit: atqꝫ eidē mortuo in rebus bellicis adhuc adoleſcens ſuc ceſſit: qui quantas poſtea ꝯͣ Bracciū p̄ſtātiſſimū īperatorē: ꝯͣ florētīos: venetoſqꝫ: ꝯͣ Euge niū pon. ꝯͣ mediolanēſes: Ligureſqꝫ ac Gallos trāſalpinos: ꝯͣqꝫ oēs vt ita dixeriꝫ) italoſ ob tinuerit victorias: multis in locis clariſſima extāt trophea: que illū ſr̄ ethera vehunt: ⁊ que clariſſime geſſerit in multoꝝ poetaꝝ oratoꝝqꝫ ora v̓ſant̉: cuiꝰ ēt hiſtorie ⁊ poemata de oꝑ bus ſuis edita publice legūt̉: ipſe ſuo ſeculo orbē terruit: italiaꝫ lacerauit: picenū cū tota ꝓuincia/ ⁊ Mediolanū cū vniuerſo regno ſubiugās multos ātiquoꝝ ī rebꝰ ſtrenue geſtis ſi ꝑauit: cūqꝫ ſepenūero ꝯflixerit vt par ē) nūqͣ ſine honore diſceſſit: nūꝙͣqꝫ certauit: qn̄ ꝓfli gato victo: ac lacerato hoſte palmā ſue v̓tutis retulerit. Eiꝰ āt ſapīa ⁊ īduſtria Guelphoꝝ ⁊ Gibellīoꝝ factiones ex italia aut ſopite aut ſublate ſūt. Oēs.n. tāꝙͣ oīum pater vno aīo hēbat: cuiꝰ exēplo ml̓ti potētatꝰ ducti ibidē fece̓. Hic Mediolanū īgreſſus ex īteſtinis odijſ ⁊ ſeditiōibus ita dirutū: vaſtatū: cenoſūqꝫ īuenit: vt nulla qͣi tante ciuitatis facies īeſſe vid̓ ret̉. Collapſuꝫ.n. erat iouis caſtꝝ: deẜti erāt vici: cēoſa vniuerſa ciuitaſ: ⁊ oīuꝫ reꝝ chāitate laboabat. eā obrē: artificeſ oēſ aūt pl̓ſi aūt ſpōte ad ext̓os ncc̄itate ꝯpl̓ſi ꝓfugerāt: ꝗd pl̓a? Nullū vt ita dixeriꝫ vrbanitatis aut pietatis: aut religionis inditiū in toto regno cerneba tur: ſꝫ clemētiſſimꝰ pͥnceps quadriennio poſt ſuoꝝ ſubditoꝝ calamitate ꝑmotꝰ: paceꝫ cum venetis ꝑutilē cōpoſuit: ⁊ ad inſtaurādas exornādaſqꝫ ciuitates cōponēdoſue hoīum mo res aīum adiecit: ita vt breui cōualeſcētes meliorē facieꝫ preſe tulerīt: cuiꝰ exēplo ꝑmoti veneti: ferraiēſes: florētini: alij quoqꝫ potētatꝰ id ipſū ī ſuis effece̓ vrbibꝰ: ꝑꝑ qd̓ n̄ ſolū dux: ſꝫ to tiꝰ pr̄ie pr̄ appellari merito potuit: Genuēſes āt inter ſe diſſidētes: viri bonitate ⁊ clemetia ducti vrbē cū vniuerſo dn̄io eidē crediderūt. Ip̄e.n. ꝑmagnifice ac ſplēdide tū Mediolāi: tū alijs ī vrbibꝰ edificauit: caſtellū Iouis Mediolāi/ paulo ante a lib̓tate dirutū ſūptuoſiſſime in hāc que cernit̉ formā extruxit: aliud celebre ⁊ munitiſſimū in Lauda ciuitate a fundamētis maximā īpēſa ꝯfecit. Hoſpitale magnificētiſſimuꝫ ⁊ ſuꝑbiſſimuꝫ inſanis quaſi ex tructōibꝰ in vrbe fundauit: Tēplū maiꝰ iādiu īchoatuꝫ ſua opera maximuꝫ īcremētuꝫ acce pit. Sacella nōnulla ⁊ monaſteria tā mulierū ꝙͣ viroꝝ edificauit: ⁊ ꝙͣmaxīe exͣ porta Cumanā apud ſāctā Mariā incoronatā ordini nr̄o celebre monaſteriū cum eccleſia diuo N colao de Tolentino dicata: vna cū Blanca eius vxore a fūdamētis ml̓ta īpeſa edificauit. hic ⁊ ſi cūctos prudētia ⁊ felicitate pͥncipes ſui tꝑis excelluiſſet: ī ſenectute tn̄(hoīuꝫ mor) deceptꝰ mulierū ardore nimiū p̄uaricatus eſt: id tn̄ in eo laudabile fuit. ꝙ lꝫ ī venereā ītem ꝑantiā turpit̉ agē̓t. nullā violēter aūt īuitā ſibi ſumitti paſſus ē. Tandē ꝗn̄qꝫ poſt ſe relictiſ ex vxore filijs: āno dn̄i 14 66. martio mēſe mortuus eſt. valde longeuus funeratuſqꝫ cum ingēti pompa in maximo vrbis templo. Iobileꝰ: hͦ āno: Rome refertiſſimꝰ hoīum freq̄ntia fuit. Quo tāta ml̓titudo acceſſit qͣnta vn 1450 ꝙͣ ātea acceſſerit: vnde(vt aiūt) cū ē vaticano ſemel pōtificis bn̄dictōne ſuſcepta ꝑegrini ad vrbem redirent: factaqꝫ eēt cuiuſdā cardinalis mula obuiā ⁊ neqꝫ veniētes neqꝫ redeūtes ob īſequētiū multitudinē cedere poſſēt: cadente vno atqꝫ altero ſuꝑ nullā illā a multitudine CC 2

Anno .XV. Oudi Ep ¶ Liber Federicus. 3 iam oppreſſam ad ducēta hoīum corpora ⁊ equos tres ſuffocata in ponte hadriano fuiſſe cōſtat: multi ēt a latere pontis ī flumen cadentes in vndis periere. Multi eoꝝ in ſancto Celſo haud longe a pōte ſepulti ſunt: reliꝗ v̓o in cāpo ſc̄o in vaticano. Eoꝝ aūt pecunijs qui moͣtui fuerāt due capelle ante pontē edificate ſunt. Pōtifex aūt eoꝝ vices dolēs: totū fere ānū illū ī celebrationibus ⁊ ſtationibꝰ cūſumpſit. Eo.n. in iobileo Nicolai pontificis: prudētia diligētiaqꝫ nulla ad victus neceſſaria tante multitudini vnqua defuit. Peſtis hͦ āno multis ī locis ⁊ ꝙͣmaxīe Mediolani deſceuit: vbi ad ſexagīta milia vrbane ml̓ titudīs extruxit: ⁊ ꝑ agrū medio anēſeꝫ feda ſtrage ēt deſceuit. Seq̄nti v̓o āno adeo vbiqꝫ laboratū eſt: vt pauci de multis ſuꝑfuerīt: qd̓ ꝗdem malū p̄ter penuria: ēt ſuꝑior ſolis defe ctio: ⁊ frequentes terremotus indicare viſi ſūt. Amurates ſeptimꝰ othomanoꝝ pͥncipū turcoꝝ pͥnceps: Mahumetis pͥncipis filius: hͦ an nō vt nōnullis placet: poſteaꝙͣ ānis multis in Aſya turcis iꝑaſſꝫ: ⁊ Muſtaphā patruū ſuū ſuꝑaſſet: atqꝫ tā ī grecia ꝙͣ ī Aſya multas victorias obtinuiſſꝫ: ꝓ quibꝰ ml̓tas vrbes Attice Boecie: Phocides: Achaie: Macedonie: ⁊ Tracie grecie occupauit: ⁊ tādē duꝫ Scander bechū viꝝ fortiſſimū ob denegatū tributū in Croia illyricoꝝ vrbe diu obſediſſet nec obti nere potuiſſꝫ: tedio aī vexatꝰ morbo ꝯͣcto mortem obijt: Mahumeto filio regni ſucceſſore relicto: qui vno ⁊ triginta ānis regnauit: vt in calce libri dicemꝰ. Fuit. n. Amurates hic mul taꝝ līguaꝝ nō mediocrit̉ edoctꝰ: facūduſqꝫ acer ⁊ aſtutꝰ: gl̓ie ⁊ rei aliene cupidꝰ aīo grādis ⁊ ſui ſecurꝰ: ꝗ pl̓ima potiꝰ d̓ditōibꝰ ⁊ latrocinijs ꝙͣ bell̓:(vt turcoꝝ mos ē) ſuo adiec̄ īꝑio. Conſtātinopoliꝫ totius oriētis columē ⁊ vnicū grecie ſapīe domiciliū: hͦ āno. 4º. kal̓as Iunias a Mahumēto Othomano. 8º. turcoꝝ pͥncipe turpiter ⁊ crudeliſſime inuadit̉: expugnat̉ ⁊ fedat̉: ī cuius quidē captiuitate: tātā exercuiſſe tradunt crudelitatē quantaꝫ ſuꝑiori etate factitatū fuiſſe legimꝰ. Imꝑatore quippe Cōſtātino in pugna a Ianiſarijs ſuis inter fecto eius caput abſcidi mādauit: ⁊ haſte ſuffixū ꝑ caſtra ad terrorē deferri precepit: īde no bilitatē oēm ſtatī cecidit: ⁊ ſacerdotes ⁊ mīſtros dn̄i quoſcūqꝫ reperijt crudeliter laniauit: ac blebē oēꝫ ī ẜuitutē venūdās in Aſyaꝫ miſit: Sacras deinde virgines ſtuprās: oēs matro nas ⁊ adoleſcētulas p̄ſtituēdas obtulit: quibꝰ geſtis ſacra ēt tēpla fedās: in predam dedit: ⁊ imagīes oēs dei ⁊ ſcōꝝ ab ip̄is dole̓ fecit. Sublatoqꝫ crucifixi dn̄i nr̄i ſimulacro ꝑ deriſionē in caſtra portato: ſputis ⁊ ſaxis petito eū oī ppl̓oꝝ feditate poſui fecit. Nobile et ſc̄e So phie tēplum ſpurcitię Mahumetee dedicauit. Id ip̄m ī Pera Genuēſiuꝫ coloniā ſeuiſſimus canis egit: nec facile ſcripto mādari poſſꝫ que ⁊ qͣnta ī ſb̓actā ciuitatē dedecoroſa exer cuerit faciora. potito itaqꝫ capite oīa facillīe ꝯqͣſiuit. Peloponēſū pꝰ mōꝫ oēꝫ armiſ d̓uicit. ⁊ ppl̓ꝫ in ea reꝑtū ī ẜuitute oēm redegit. Hoc idē ī Achaia: Acarnia: Epyro: ⁊ maiore Ma cedonie ꝑte egit. Bulgariā quoqꝫ totā mox chr̄ianis abſtulit. ⁊ Raſciā: Seruiā: ⁊ ꝗcquid ab Andriopoli Samū vſꝫ ad amnē ⁊ Danubiū īteriacet īuaſit: Ualachia p̄terea paulo pꝰ timore cōcuſſa pro maiori ꝑte ad ip̄m defecit. Uſon caſſanus Perſarū/ ⁊ Armenie ac Tartaroꝝ rex: cui ꝓprium nomen Aſenibech eſt: h āno Ienſa Perſarū rege deuicto ⁊ ſuꝑato ac īterfecto ꝑſis regnare cepit. ⁊ nūc vſqꝫ. 32. an nis regnauit: hic pͥmū Armenie regulus fuit: ſꝫ aīo vaſto: ⁊ belli potēs ac ſciētiſſimꝰ qui ⁊ ꝑſepe paucioribus copijs magnos exercitꝰ fuderat. Qui cū aliqͣndo minꝰ ſapient̉ oratoribus ꝯͣenſe perſaꝝ regis reſpōdiſſet: iratus rex ꝯͣ eū bellū mouit. Aſenibech āt nihil aīmo territus cū eo ꝯfliger nō renuit: dequo ēt victoriā obtīuit: zenſa v̓o denuo īnumeroſos ali os exercitus ꝯͣxit. ⁊ libros ac cōiugeꝫ(perſaꝝ more) ī exercitu ſecū adduxit: eo aīo vt niſi vī dicta ſūpta nō redirꝫ. Aſenibechat loco tutiſſimo ſedēs: cū ꝯͣenſa eidē exercitū admouiſſet: Aſſenibech irrūpens māibus ꝓprijs regē īterfecit. captūqꝫ regis filiū in ꝑſarū regeꝫ finxit ſe coronare velle: ita ſedati perſarū īpetus: ⁊ Aſſenibech cū filio regis vſqꝫ in Thau ris vrbem que Armenie columē eſt ꝓficiſcit̉. ibidēqꝫ oīa oppida ⁊ arces occupas cū ſatis ſibi cautū putaſſꝫ nouuꝫ regē publice obtruncans perſico īꝑio potitus ē. inde ēt miro īgēio Tartaroꝝ tegnū a Tamburlano relictuꝫ paulopoſt cōſecutꝰ ē: qᵇ potito formidabilis ⁊ potētiſſimus euadens Vſon caſſanus ꝑſice appellat̉ ꝙ latīe magnuꝫ viꝝ ſignificat. hic cum Bactrianos oēs: ꝑſas: medos armenos: parthos: ac vniuerſum pene orienteꝫ armis ſibi ſb̓egiſſꝫ ſolus poſt Alexādꝝ bella gētibus finitimis intulit: ac cuꝫ incredibili apꝑatu ⁊ īnu merabilibꝰ copijs Meſopotamiā īgreſſus: Babylonē ⁊ caras Soldani ciuitateſ: magna vi oppugnare ꝯtēdit: qqꝫ ⁊ Syriā ēt oēꝫ ⁊ egyptū ī p̄dam ſibi deſtīare ꝓpoſuit. Cū hͦ. n. Calix tus Nicola i pon. ſucceſſor amiciciā īchoauit: ⁊ eiꝰ ꝑſuaſu magnas turcis calamitates intu lit: Ad hunc ſenatus venetus Euboia al̓s Nichropōte ꝑdito Gatharinuꝫ zenuꝫ oratorem

¶ Liber XV. Federicus. 38. miſit: qui auxilia contra Othomanū turcū expoſtularet. Ne ab eo exorta: confeſtiꝫ Uſon copias recēſuit ⁊ in Othomanū mouēs Sinaū turcoꝝ ciuitatē primo īpetu cepit: Quāob rē Turcꝰ repēte oratorē ad Uſon exoratū miſit: vt ꝑ fidē ſui Mahumeti quā ābo ſequebāt̉ ne īpediret chr̄ianoꝝ interitū: ſꝫ cū eo pace coirꝫ: Reſpōdit Uſon: Mahumeta lege caueri: vt promiſſa ſeruēt̉ ſe ſenatui veneto chriſtianoꝝqꝫ pōtifici maximo ꝓmiſiſſe: ꝙ turcos ī ſuis ſedibus pellerꝫ: ac ſic oratorē dimiſit: ⁊ ſtatī quata potuit celeritate cuꝫ numeroſo ex ercitu Trapezūtā inuaſit: illataqꝫ ibi filio regis turcoꝝ: maxīa ſtrage ad. z0. turcoꝝ milia īterfecit. Qua clade idē filiꝰ ſuꝑatus cū paucis pugnatoribꝰ Cōſtātinopoliꝫ ꝯfugit. Sed ⁊ poſt ml̓tas alias ſtra ges turcis illatas: vterqꝫ.ſ. Uſon ⁊ Mahumetꝰ cū inuerabili ml̓titu die n̄ longe ab Armenie mōtibꝰ bis ad īuiceꝫ duriſſimo p̄lio ꝯflixē. in pº nāqꝫ ꝯgreſſu regꝭ filius cū. z0. milibꝰ eꝗtū Baſſam Othomani: qui qͣdragīta milibꝰ p̄erat cū ml̓tis pͥncipibuſ deleuit ⁊ īterfecit. Qd̓ vbi Mahumeto renūciatū eſt: ita aīo ꝯſternatus eſt: vt lachrymāſ ceciderit ī terrā. Sꝫ a ſuis mox caſtigatꝰ cū ſedato dolore aſſurrexiſſꝫ: motis caſtris īter du os mōtes deſcēdit ibiqꝫ carris ſua caſtra qͣi vallo cīxit: ⁊ in eis tormeta ſprīgardaſqꝫ ml̓tas locauit: tū ⁊ alios qui modicis tormētis pugnarēt oportunis quoqꝫ locis diſpoſuit. Ad quē cū Uſon Caſſanus ⁊ eiꝰ filiꝰ cū trecētis ꝗnquagīta milibꝰ ꝑueniſſꝫ. Othomāi milites igne appoſito ſil̓ oīa excuſſerūt tormēta: quo fragore īſolito ꝑſarū equi territi terga ſtatī vertere nec vllis frenis cohiberi potuerūt: qn ꝑ arua mōtiuꝫ diffugerīt. quoſ turci īſecuti vſqꝫ ad tē toria ꝑuenerūt. ⁊ hoſtibus ac tētorijs direptis. maiore ꝗdem cū īcōmodo ſꝫ pl̓i cū gl̓ia ī ca ſtra redierūt. Quīqͣginta ⁊.n. milia vtrius exercitus ī illo ꝯflictu deſiderati referūt̉: deceꝫ ſ. ex Uſonis: ⁊ qͣdragīta ex Mahumeti copijs. His geſtis Mahumetꝰ in etholas redijt. nouos cōflaturꝰ exercitꝰ Uſon v̓o in Thauriꝫ ꝓfectus ē: reliꝗs in exercitu relictis filijs. In eo.n. cōflictu Uſonis filius audaciſſimꝰ: cū poſſꝫ honeſte fuge̓: ter retro reuerſus ī hoſtes incurrit: ſꝫ tertio fortiſſime pugnans: occiſus ē. In aliquot īteriectꝭ diebꝰ Uſon caſſanus cū turcoꝝ rege pacē inijt: ⁊ natos ſuos mutuo matrimonio copulauere. Ad hūc veneti mune ra magnificētiſſima ⁊ nōnulla armamēta calibea ⁊ alia atqꝫ alia dona miẜe: hic.n. tā burlāo more Aerſem: Dariū: Porrū: ⁊ Alexādrū magnū: ⁊ viriū ⁊ rerū magnitudine ſuperauit: Nec legimꝰ adeo innumerabiles copias: tāqꝫ īgētes exercitꝰ ī vnū choiſſe veluti hic. Erāt eniꝫ huic milia equitū ſexcēta ⁊ totidē peditū: eiuſqꝫ belli apparatꝰ locuples: Tētoria eiꝰ gē mis: ac ēt vario lapilloꝝ genere diſtincta. Pax īter venetos ⁊ Frāciſcū Sphorciā Mediolanēſiū ducē diu ab ip̄is tēptata. hͦ āno idꝰ Aprilis initis federibꝰ īteruētū ⁊ oꝑe Simoneti Camerini ordīs eremitaꝝ ſācti Auguſti M 4 ni p̄conis clariſſimi hac lege firmata ē. vt que cuiuſqꝫ an̄ id bellū fuiſſent redderēt̉: preter Gerrā Abdue: quā Frāciſcꝰ de venetis ceꝑat: cū eēt antiꝗſſima Mediolauēſiuꝫ iuriſdictō Que pax maxīe īter venetos ⁊ Frāciſcū Sphorciā ſic cōpoſita: vt firmior ab oībus hēret̉ pōti fex ſuā īterpoſuit auctoritate. Atqꝫ ī ea ſtatutū eſt. vt ſi que deinceps diſſenſiones diſ cordieue orirēt̉: eaꝝ tollēdaꝝ ius ptātemqꝫ pōtifici Romāo tradebāt: vtqꝫ ſi ꝗs arma alte ri intuliſſet: cognita a pōtifice cāſis ſtatiꝫ cōis oīum hoſtis hēret. Ea itaqꝫ optima pax: an no ⁊ die p̄dictis data: ⁊ ꝑ oēs publicata: fide ⁊ iureiurādo adhibito firmata ē: qͣ pace nulla patꝝ nr̄oꝝ memoria maior: diuturnior: vtilior: aut ſanctior viſa aut audita fuit. ¶ Uiri diſciplinis excellentes Antonius florētinꝰ archiep̄s ordīs p̄dicatoꝝ ꝓfeſſus: vir excellētis vite: ⁊ ſacroꝝ dogmatū accuratiſſime doctus: his tꝑibus ob lr̄ari ornamēti gl̓iam ⁊ moꝝ ac ſc̄imonie laudē: maxi mo in precio ab oībus hītus ē. Qui ml̓ta ⁊ grādia volumīa magno ꝗdeꝫ cōfecta labore et lōgis vigilijs poſteritati reliꝗt: q̄ legētibꝰ ⁊ audiētibus magnā afferūt doctrinā ⁊ voluptatē Equibus extat Sūma accuratiſſima in caſibꝰ ꝯſcīe ſacerdotibus ꝑneceſſaria: Sꝫ ⁊ ml̓toſ hiſtoriarū libros ad erudiendos mortales cōpoſuit. Tandē deficiēs nō ſine magna ſc̄itatꝭ opinione fuit: cū crebris miraculis claruerit. Eiꝰ aūt corpꝰ ex ep̄ali domo ad ſanctū Mar cū ordīs ſui delatū cū magna ppl̓oruꝫ freq̄ntia ⁊ veneratione ſepultū fuit. Leonardus de vtino eiuſdem ordīs ⁊ doctrīe ꝓfeſſor: ſꝫ ſacraruꝫ lr̄aꝝ doctor: hiſdē ēt tꝑibꝰ diuinoꝝ eloꝗoꝝ ⁊ ſtudioꝝ hūanitatis doctrīa: ml̓taqꝫ prudētia ⁊ ciuiū gratitudine claruit ꝗ ml̓tos tractatꝰ ⁊ ꝗdeꝫ egregios ad erudiēdoſ ppl̓os de ſc̄iſ ⁊ ꝑ totū āni circulū pꝰ ſe d̓r̄liꝗt Alexāder de Saxoferrato ꝓuincie Anconitane ſiue piceni: ordinis eremitarū diui Auguſtini gn̄alis prior: ⁊ tituli ſancte Suſanne cardinais preſbyter: thelogus ⁊ phūs ac eloquen tia ornatiſſimus: hac ipſa tēpeſtate diſputando: legēdo: predicādo ⁊ orādo vbiqꝫ in precio habitus eſt. Qui lꝫ a ſe aliꝗd ſcriptū ꝙ ſciamus non reliquerit: eius tn̄ vite integritas adeo C C 3
Anno Chri Mūdi

Anno .XV. Pudi Epri Liber Federicus. 3º vbiqꝫ ſc̄itatis ſpeculū fuit. ⁊ omnifariam v̓tutuꝫ refragrauit: vt oēs ip̄m futurū maximum pōtificē ſꝑarent: niſi in matura morte preuentus fuiſſet: Ioāneſ Rochus Papienẜ ordinis nr̄i theologus ⁊ declamator ſui ſecl̓i celeberrimꝰ. necnō ⁊ ſui ordīs in hac quā nūc hēmus obẜuantia: qua ⁊ nunc tātoꝑe lōgo pꝰ limīo illuſtrat̉ ita lia pͥmus īſtaurator: vir oīum v̓tutuꝫ locupletiſſimꝰ hiſdem tꝑibus floruit: ⁊ ml̓ta ad p̄dica toꝝ ꝑtinētia cōpoſuit: q̄ viri ītegritatē p̄ſe ferre vident̉. Ip̄e.n. pͥmus ad hāc obẜuantiam nr̄am diui Auguſtini in lōbardia initium dedit: ⁊ cōuentuꝫ diui Auguſtini apd̓ Cremam oppidū nobiliſſimū fundamēta iecit: ac aliud monaſteriū apd̓ Genua vrbeꝫ maritimā ml̓to labore reſtituit ⁊ auxit: tādē āno. d. 1461. Mātue qͣi ſeptuagēariꝰ leui moͣbo ī pace ꝗeuiIoānes de Nouaria eiuſdē ordīs ꝓfeſſus: theologus ac phūſ grauiſſimꝰ ⁊ ip̄e tēpeſtate hac apud Bergomū ob doctrīe eiꝰ p̄ſtantiā ⁊ moꝝ religioſiſſimoꝝ grauitatē maxīo ī p̄cio fuit vir certe p̄ter theologie ⁊ phīe dignitatē magni cōſilij ⁊ prudētie ornatꝰ. Qui ſuo ꝯſilio ⁊ cōſtātia pl̓imū Ioāni rocho religiōis pͥmo īſtauratori auxilio fuit. Eidēqꝫ ẜo āno ī cōditō ne Cremēẜ ꝯuentꝰ ſucceſſit. Indeqꝫ a Bergomēſibus ad reformationem ſui conuentus anno dn̄i. 1441º. euocatus conuentum illum: tum religioni diſciplina: tūqꝫ religioſiſſimis edificijs ⁊ pulcherrimis ornamētis clariſſimū breui tꝑis ſpacio reddidit. Ibidem quoqꝫ īnumerabiles adoleſcētes chr̄i ẜuicio mācipauit: ī quibꝰ ⁊ me īdignū āno dn̄i. 14. 5r. aggregauit. Obijt aūt pr̄ optimus poſt lōgas ⁊ graueſ īfirmitates āno ſalutꝭ nr̄e. 1466. ſeptēbrio mēſe: ſepultuſqꝫ ī eodē Gergomēſi cōuentu cū magna ppl̓i veneratione. Ioānē de Capiſtrano Aprucij oppido nō lōge ab Aꝗla vrbe ꝯſtituto: ordīs btī Frāciſci chr̄i āe r̄ligiōis accerrimū ⁊ egregiū p̄dicatorē hac tp̄eſtate me vidiſſe ꝯfiteor: virū certe religio ſiſſimuꝫ: quēqꝫ Glondus forliuiēſis notiſſimuꝫ amiciſſimūqꝫ ſibi virū magnis effert lau dibꝰ: eo ꝙ vniuerſaꝫ ferme italiaꝫ predicando: docendo: monēdo: ⁊ caſtigādo ad bene bea teqꝫ viueduꝫ reduxiſſꝫ: ⁊ Chriſti vitā oībus verbo ⁊ exemplo imitādaꝫ ardenti deſiderio propoſuiſſet. Ipſe deinde vir ſāctus ad augmētuꝫ ſui meriti id facinoris genus adiecit: ꝙ cuꝫ in Panoniaꝫ audiſſꝫ īnumerabiles Chriſti fideles a turcis capi ⁊ venundari: quo fie bat: ⁊ pueri oēs a fide Chriſti deficerent: vite ⁊ moribus turcoꝝ aſſueti: aīaꝝ igit̉ fidelium periculo motus eo acceſſit: ⁊ ſuis exortationibus grādi exercitu ibidē cōgregato ꝯͣ hoſtes turcos īpetuꝫ fecit: ⁊ infeſto ſancti Sixti anni. 14 56. ipſo in acie exiſtente: ⁊ populuꝫ exortante adud Belgraduꝫ tranſdenubij oppiduꝫ tanto cuꝫ ardore chriſticole pugnarunt: vt magnū de inimicis reportarūt triūphuꝫ: Nā demū inimiciſ nemine qͣſi ꝑſequēte fugiētibꝰ ad ſex milia hoſtiū occiderūt. Quo deniqꝫ mortuo magnis corruſcauit miraculis. Iacobus de la Marchia appellatus: ex oppido montis Brandoni ordinis ſancti Franciſci ardētiſſimꝰ pariter ⁊ eloquētiſſimꝰ v̓bi diuini preco: hiſdeꝫ tēporibꝰ claruit: et ea in diſciplina copioſiſſimos ⁊ eruditiſſimos tractatꝰ edidit. Eneas cognomēto picolhomineꝰ patria Senēſis poeta ⁊ orator eloquētiſſimꝰ: hac ipſa tēpe ſtate: poſtea ꝙͣ a Federico īpr̄e poetica corona donatꝰ eēt: tātū apd̓ oēs potētatꝰ ⁊ p̄ſertim apd̓ ipr̄em ipſū eloquētie ⁊ ingenij dexteritate valuit: vt ſuꝑ oēs maxīo ī p̄cio hītꝰ fuerit: ꝗ ⁊ ab adoleſcētia īgeniū agitās: poemata laſciuie ⁊ feſtiuitati accōmodata edidit. In̄ excreſcens epigrāmata ſalibꝰ referta ſcripſit. Factus deniqꝫ vir: reliqͣ oīa orōe ſoluta cōſcripſit. e ꝗbꝰ hūr dialogoꝝ libri d̓ Baſiliēſi cōcilio. De ortu Nili li. i. de ſtudio venādi li. i. de fato: d̓ p̄ſcia dei: ⁊ de her̄ſi Bohemoꝝ. Dialogū ēt īchoauit pulchꝝ ꝓ defēſiōe fidei ꝯͣ turcos ſꝫ īꝑ fectū reliꝗt. epl̓as ml̓tas tū ī ſecl̓o tū ī cl̓icatu ⁊ pōtificatu ꝯpoſuit. ⁊ eas diuerẜ volumībuſ ſeꝑauit. Scripſit quoqꝫ epl̓am ſꝫ potius libꝝ ad Mahumētū turcū exhortatoriū ad Ma humeteā ſectā deponēdā ⁊ vt v̓am chr̄i fidē ſeqͣt̉. De aulicoꝝ ēt miẜia libꝝ edidit. ⁊ de īſti tutōe artis grāmatice ad Ladiſlaū regē ꝑuulū ſcripſit. Bohemoꝝ hiſtoriā fecit. ac de rebꝰ a ſe geſtꝭ libros duos deſcripſit. Deſcripſitqꝫ p̄terea ſitꝰ ⁊ flumīa orb̓ terre cū locoꝝ deſcrip tione ī quibꝰ ēt duces ꝗ ī eis claruerūt appoſuit. Deniqꝫ ſnīas ī ꝓuerbij mōm ml̓tas reliꝗt hiſtoriā āt reꝝ vbi locoꝝ ſua etate geſtaꝝ īcepit: ſꝫ īꝑfc̄aꝫ r̄liꝗt. hic piꝰ pōtifex maximꝰ fuit. Enoch Aſculanus lingue vtriuſqꝫ eruditiſſimus magiſter: per id quoqꝫ tp̄us claruit: eo ꝙ Nicolaus pon. ob ingenij magnitudīem ⁊ doctrine ſue facundiā p̄mio ⁊ p̄cibus ad lectio nes publicas ad ſe Roma vocauerit: vbi multis in Rethorica ⁊ poeſi pl̓imū profecit. Hic poſtꝙͣ pogius Quintilianum deꝑditū reꝑiſſet: ⁊ ipſe ſolertiſſimus īdagator Marcū Celiū Appicū ⁊ Pōponiuꝫ Porphyrioneꝫ in Horatij oꝑa egregios ſcriptores(maioꝝ negli gētia ꝑditos adinuenit. Et multas orationes ac epiſtolas extantes ꝯpoſuit. 1455 Ioannem de Anania Bononienſem Archidiaconū iurium ciuilis ⁊ canonici eximiū īter

Anno .XV. Chri Mūdi Liber Federicꝰ 3 pretē: hͦ āno Bononie diē obijſſe tradūt. Qui cū Bononie publico ſalario ml̓to tꝑe legiſſꝫ ml̓ta ī legibꝰ diſeruit: ⁊ ſcripta ī decretalibꝰ poſteris ſūma cū laude dereliquit. Iacobus de albergotis bononiēſis p̄ſtantiſſimus phūs: ⁊ multi iurium ciuilis ac pontificis ſtudijs ornatiſſimus: hac quoqꝫ etate patauij floruit ⁊ eam compoſuit iuris ciuilis parteꝫ que vſus feudoꝝ appellat̉. Frāciſcū Philelphū anconitanū Marchie ex vetuſto Tollētini oppido natū: equitem lau reatū: lr̄aꝝ grecaꝝ latinarūqꝫ excellētiſſime doctū: ad hec ipſa tꝑa ꝑueniſſe ꝯſtat. Is Chri ſolore Bicātini pͥmū auditor: ⁊ poſtea gener fuit: ꝗ pͥmū Uenetijs poſtea Florētie: Seniſ: Bononie: ⁊ demū Pediolani grecas ⁊ latinas pl̓imos docuit: vbi ⁊ cū oīum pene ſciarū edoctus eēt libros infra deſcriptos poſt ſe editos dereliquit: vꝫ. Sphorciadoꝝ libros 9 v̓ſu heroico Epl̓aꝝ tā grecaꝝ ꝙͣ latinaꝝ libos. 55. Satyraꝝ li io verſu hęroico Cōſolatoriū d̓ obitu Ualerij filij ad Ia. ant. marcellū Orones. 60. or̄one ſoluta. Lyricoꝝ li 6 ī oī gn̓e metroꝝ De iocꝭ. ⁊ ẜijs li 6 verſu exametro De morali diſciplina proſa libros. 8. Grecis v̓ſibꝰ li 4 per elegias ⁊ odas De vita Nicholai quinti librū vnum. ¶ Conerſa egreco inlatinum. Cōuiuioꝝ me. li or̄one ſoluta Eutyphron ſeu de pietate proſa librum Dion pruſaenſis captiuitatem Ilij nō fuiſſe. li. i. In Ariſtotelis Rethorica ad Alexandrū regē proſa li. i. In Platōne libros duos. Primū de naͣ hoīs. Secūdū de or̄one ad deum Hypocratis libros duos. alteꝝ de flatibus. ⁊ alteꝝ de paſſionibꝰ corporis. Et ex Plut harco Theſei ⁊ Galbe ac Othonis vitas. Aliſtus. 3ꝰ. papa natiōe cathelanꝰ: ex Ualētia ciuitate: ex pr̄e Ioāne: nobiliſſimo pͣp̄. rro. viro natꝰ: Alphōſus Boria antea vocatꝰ. Nicholao pōtifici: oīuꝫ cardīaliū ſuffra gijs: iā decrepitꝰ ſurrogatꝰ: ſedit ānis. 3. ⁊ mēẜ. 3. vir certe magni aī ⁊ ꝯſilij decora 1455 6654 tꝰ ac vtriuſqꝫ iuris ꝑactꝰ doctor ⁊ Alphonſi regis primum ſecretarius. Qui pontificatu ſuſcepto: vt ante deuouerat) bellum ī turcos ſtatim indixit: ⁊ ad id perficiendum: ꝑ vniuerſu chr̄ianū orbē predicatores miſit: qui chr̄ianos ī eandem expeditionem aīarēt ⁊ ſuis opibꝰ eā ad iuuarēt. E quibus elemoſynis tredecim triremes pͥmū edificauit: ⁊ ī hoſtē ꝯfeſti miſit priarcha aquileienſi p̄fecto: ꝗ triēio turcos accrit̉ vexauit ⁊ magnas calamitates intulit ⁊ eoꝝ multas īſulas cepit. Alphōſus eīm rex ⁊ Ludouicꝰ burgudioꝝ dux plimū aīati ī eā expeditiōem ſe ituros ēt ſpopōder̄t: ſꝫ ſuoꝝ regnoꝝ voluptatibꝰ irretiti tātā tāqꝫ ſactaꝫ rē omiſere. Nec idcirco Caliſtus vir optimꝰ lr̄is ⁊ nūcijs eos ⁊ reliquos chr̄ianoꝝ principes ceſſabat ad huiuſmōi rē per neceſſariā adhortari. Cuius rei cā ēt ſacerdotibus oībus celebrātibus mādauit vt or̄onem ꝯͣ paganos quottidie ī miſſa decantarēt: ⁊ vt deꝰ aſſiduo ⁊ rogatu flecteret̉: voluit quoqꝫ vt ī meridie ſonū cāpanis oēs ſacerdotes darēt: ſic̄ ī ſero ad ſalutatiōem virginis Marie mos eſt dari: vt ea ēt or̄one eos adiuuarēt: ꝗ ꝯͣ turcos ꝯtinue dimicabāt. Ea itaqꝫ de cā trāſfiguratiōis dn̄i nr̄i officiū ordīauit. Iuſſitqꝫ cū ijs īdulgētijſ celebrari: ꝗ celebritas corꝑis chr̄i celebrat̉. Et ꝑꝑea legatos ad Uſon Caſſanꝰ Armenie re gē cū multis muneribꝰ ⁊ magis miſit eū ī turcos vt dictū ē) excitās: cuiꝰ ꝑſuaſione magnas eiſdē clades ītulit. Hic beatū Uincētiū cathellanū ꝯpatriotā ſuū ordīs p̄dicatoꝝ: ⁊ beatuꝫ Edmūdum anglicum ī ſanctos rettulit ꝯfeſſores: huiꝰ precipua laus fuit: ꝙ largas elemoſynas pauꝑibꝰ ⁊ dei ſeruis libēter ⁊ frequēter dabat. Uirgineſqꝫ pauꝑes maritis cum dote collocabat. Nobiles ēt ad īopiā redactos ſuis īpēſis iuuabat: oēs ad ſe veniētes mira beni uolētia complectabat̉: ⁊ preces ꝓpoſſe libent̉ exaudiebat. Moriēs deniqꝫ cētū ⁊ quinqua ginta milia nūmū aureoꝝ quos ī turcos ꝯparauerat reliquit. Cuius funꝰ ī beati Petri baſilica templo rotūdo ſepellit̉. Ferdinādꝰ Alphōſi regis ex ꝯcubina filiꝰ: hͨͦ āno pr̄e defūcto: ex eius teſtō ī neapolitanuꝫ re gnum eidem ſuccedēs: regnauit vſqꝫ ī pn̄s ānis. 26. Alphonſo enim ſine legittimo herede 1456 neapolitanum regnum feudatario ⁊ antiquo iure ad ſedem apoſtolicā deuolutum eſſe cen ſebat̉. Quod cum Caliſtus pontifex excellentiſſimi animi vir: armis repetere ſtatuiſſet. morte ſuperueniēte diſturbata ſūi oīa. Ferdinādus autem metu liberatus a ſucceſſore pio regni cōfirmatiōem reclamātibus gallis) accepit. Quo regno ī pace adepto: ml̓tos hoſteſ bello poſtea ꝓfligauit. Quāobrem ēt ab inimicis magnitudine ⁊ rerum bene geſtaruꝫ glo ria laudē promeruit. Hūc autem Pius pontifex cū vehementer diligeret: ⁊ regno confirmauit ⁊ corona regia donauit. At Ioānes Renati filius cum audiſſet Alphonſum fuiſſe

Anuo .XV. ¶ Liber Mūdi Chri Eędericꝰ 3. defunctum: arma ꝓpere carpens adiuuante Iacobo picenino in eum duxit: ⁊ ad Sarnum Ferdinādum vſqꝫ fugauit. Quo audito Pius pontifex timens ne ſi Ioāneſ ⁊ galli regnū id occuparēt. victoria elati Italie libertatem euerterent: confeſtim Federicum vrbinatem copiaꝝ ſuaꝝ ducē cū Alexadro Sphortia ī Marſoſ miſit: vt Iacobū picēinū a Ioāne du ce mercede ꝯductū retardarēt: ac Ferdinādo auxº forēt. At Ferdinādꝰ Pij pōtificꝭ aux? ⁊ armis adiutꝰ. Ioānem renatū Apullia pepulit. Qua victoria regni pͥncipes ꝗ gallica ar ma ſequebāt̉ ꝑterriti: ad Ferdinādū accedētes: pacē a rege ⁊ venia ſupplices peciere ⁊ in eiꝰ aīcitiā r̄diere. Alios āt quoſdā aūt bello ſuꝑauit: aut regno eiecit: aut ad ſanitatē r̄degit. Pio pōtifice poſtmōm mortuo Ferdinādꝰ cū Paulo eius ſucceſſore graues inimicitiaſ ſu ſcepit: ꝙ petet tributū qd̓ ſingul̓ ānis eccl̓ie ro. pēdebat. ſibi ob eius bn̄merita: aut relaxari aut diminui debe̓: ſꝫ ab eodē minime obtinē potuit. Indeqꝫ multo maiores ſimultates ⁊ ī dignatiōes cū ſenatu veneto ob Cypri regnū ꝯcepit. Mortuo eīm Iacobo Cypri r̄ge cū Ferdinādꝰ id regnū occupare tētaſſꝫ: a ſenatu ꝓhibitꝰ ē: eo ꝙ Iacobꝰ rex moriēs ſenatū ve netū poſthumi ſui tutorē ac defenſorē ex teſtō reliquerit: idcirco ꝙ rex ꝓhibitus eſt res no uas ī ſenatū moliri ꝑſepe ānixus ē. Que res multa mala: tū ī ſenatū: tu ī ip̄m regem excita uit. Ipſe.n. rex īfenſus turcū ꝙͣmaxīe(vt aiūt) ī venetos multimode ꝯcitauit: atqꝫ alias īſidias moliri conatꝰ ē. At veneti oīa circūſpiciētes: veriti neꝗd mali ſibi obueniret: cuꝫ turco pacē ꝯpoſuere. Que res effecit: vt turci relictis venetis oēm belli vim ī regē ꝯuerterīt: atqꝫ ita Hydrūtū maritimā Apullie ciuitatē īmunitā cū maxīo decore ⁊ dāno regi ex īprouiſo abſtulerit. Et niſi Mahumetꝰ de repēte ſublatꝰ fuiſſet: nō mō de Apullie regͦ: ſed vt ita dicā ēt de tota Italia actū erat. Eo itaqꝫ Mahumēto mortuo difficillimo bello vrbē recepit. 147 Paſchal̓ malipetrꝰ. 9ꝰ. ⁊. 60ꝰ. venetoꝝ dux: hͦ āno Frāciſco foſcaro admōꝫ ſene nūdū defū cto: eidē ſurrogatꝰ: ducauit ānis. 4. mēẜ. 6. ⁊ diebꝰ. 6. vir certe tāto pͥncipatu dignꝰ. verus integer: apertus: nil hn̄s ficti: nil ſimulati: ſꝫ neqꝫ ſapīa īdignꝰ: ⁊ ī oī tꝑe p̄cipua: v̓tute accomodatꝰ: chr̄ianā eīm religiōem miꝝ īmodū excoluit ⁊ obẜuauit. Nēqꝫ ſuā publicā in pace ꝯſeruās: ſceleſtos oēs quoad potuit: aut caſtigauit: aut vrbe fugauit. Ciues quoqꝫ ſuos cō cordes vna eademqꝫ mēte ꝯiunctiſſimos fecit: eaqꝫ ꝯmendatiōe digniſſimus hic prīceps tandem deficiens magnum ſui apud oēs reliquit deſiderium. ſepultus eſt autem apud pre dicatores. Carolus frācoꝝ rex: Caroli regis filiꝰ: qui fuit alteriꝰ Caroli filij Ioānis: filij Philippi re gis quē Adoardus Angloꝝ rex p̄lio ſepe fuderat: hͦ āno poſtꝙͣ ānos multos regnū tenuiſ ſet: deficiēs ī ſenectute bona: Ludouicū nūc extātē habuit ſucceſſorē. Hūc āt Carolū neqꝫ int̓ malos aut bonos frācoꝝ reges oīno pone̓ audemus. Mitis.n. aī hō fuit: ſꝫ īgenij ebetis ⁊ in oībꝰ īcōſideratꝰ. Qui cuꝫ aliqn̄ tumultū magiſꝙͣ bellū ꝯͣ Hēricū angloꝝ regē ⁊ Io ānē burgūdioꝝ ducē excitaſſꝫ ⁊ eoꝝ ml̓tos occidiſſꝫ: ab eiſdeꝫ renouata pugna: vniuerſus eius exercitꝰ: cū īgēti plaga ⁊ cede fuſus ē. Quo factū ē: vt fuſo rege angli ⁊ burgūdiōes ꝑ ānos ml̓tos ml̓tꝭ eū p̄lijs afficiētes ml̓tas ciuitates ac regiōes ei adimerēt: ac eū vehemēt̉ affligerēt: id eīm ꝑꝑ eius iniurias ⁊ ingratitudines paſſus eſt. Et niſi ꝑ Subulcā puellam deus miraculoſe tāꝙͣ Delborā ꝓphetiſſā Iſraelytico ppl̓o ipſoꝝ viribꝰ ⁊ potētie miſericor diter reſtitiſſꝫ: de eius regno oīo actum fuiſſꝫ. Hi nāqꝫ prepotētiſſimi pͥncipes cū oēm ferme frācoꝝ regnū obtinuiſſent: nihil mali reliquere ꝙ frācis ⁊ regi nō imponerēt: ⁊ eos ad maxīaꝫ īopiā ⁊ formidinē ꝑducerēt. Miſertꝰ āt eoꝝ deꝰ ⁊ ipſoꝝ p̄cibꝰ īclinatꝰ: regē ⁊ frācoab angloꝝ iniuria hͦ mō eripuit. Quedā puella deformis nō lōge a regia d̓paſcebat porcoſ ⁊ dū pluuiā aliqn̄ diuertiſſet: ī quodā ſacello obdormiuit: ⁊ viſio apꝑuit ei in forma angelidixitqꝫ ſe frācoꝝ regi ꝓpiciatuꝝ: p̄cepitqꝫ ei fiduciā hr̄e ⁊ feſtinare ad regē ac dice̓ deuꝫ illi citiſſime miſericordē adeſſe: ⁊ eiꝰ ſaluti ānuē velle: mō ꝯſilijs eiꝰ obtēꝑaret: illa hͦ īpoſſibile eē dicebat: qn̄ ipſa villis ⁊ ꝯtēptui digna: ⁊ puella eēt ad tātaꝝ reꝝ legatiōem īfirmiſſima. Angelꝰ āt ad puellā: qd̓ ei deeſſꝫ ſe impletuꝝ eſſe dixit. Illaqꝫ intrepida ad regē acceſſit: ⁊ que audierat ⁊ viderat rettulit: creditumqꝫ tandem fuit ei. Et ingenti ꝯgregato exercitu: partim per Rhodanum: partim terreſtri itinere ipſa duce ꝯͣ hoſtem miſit. Rex aūt vniuer ſam exercitꝰ fortitudinē ī flumīe ꝯͣ hoſtē collocauit. illa ꝗdē vt victoriā nō hoībus ſed deo aſ ſcribēt: refutata fortitudīe imbecillē oīum hominum naturā delegit. Cū quibꝰ illa ꝯͣ hoſteſ ꝯſerto p̄lio ſtatim qͣttuor ꝓpugnacula obtinuit: ⁊ ſuos fugatoſqꝫ hoſtes deleuit. Fama aūt victorie puelle ad pͥncipes aquatici exercitꝰ ꝑueniēte: cūcti ſil̓ armati ī hoſtes ſe infundētes ml̓tos int̓fecer̄t: ⁊ eos ē finibꝰ eiecerunt: ac ſic auſpicio ⁊ ductu puelle rex vniuerſum perdi tiſſimuꝫ regnū recuꝑauit. Angli āt deniqꝫ puellā ī bello comprehēdētes: igni cōbuſerunt.

Anno Liber .XV. Chri Pūdi Federicꝰ. 3. Ac ſic victoria regi conſtitit ẜm ea que puella dixerat: ⁊ triumphꝰ ille ꝑ muliereꝫ villē accidit Ipſe deniqꝫ rex Carolus Nicholao ſc̄e crucis cardīale ordīs Cartuſiēſiū pr̄e digniſſimo int̓cedēte pacē cū Ioāne Burgūdie duce: ꝗ̄ cū Angloꝝ rege ſentiebat ꝯpoſuit: quē tn̄ ha ud ml̓topoſt fraudulēt̉ ꝑ iſidias īterfec̄: qd̓ ꝗdē parricidiū: īfinitiſſima ꝓpe male excitauit. Ludouicꝰ itaqꝫ Caroli p̄dicti filiꝰ: pr̄i hͦ āno ī regnū ſucceſſit: ⁊ regnauit vſqꝫ ī pn̄s anis. 25. 1457 hic cū eēt pͥmogenitꝰ ⁊ delphinatꝰ pͥnceps diu a pr̄e forte ꝓceꝝ ſuoꝝ ꝯſcilio exulauerat: ſꝫ regͦ ſuſcepto: aduerſarioꝝ pr̄is motibꝰ ſupp̄ſſis: ml̓tos ēt eiꝰ beniuolos regͦ depulit: īde cū li bertatē eccl̓ie ī regͦ minuē conaret̉: ml̓tos pōtifices romanos hūit aduerſarios. Huic at fi erat noīe Carolꝰ: Aꝗtanie ⁊ Rormādie dux a pr̄e deſignatꝰ: quē galli ꝓceres/ ob hoīs dignitatē) oīo pꝰ pr̄em regnare cupiebāt: quēqꝫ ⁊ āno dn̄i. 1472. ex veneno īterijſſe tradunt. Qd̓ cū ꝓceres oēs ⁊ Burgūdie dux: id ꝯſilio ⁊ ꝓcuratiōe regis factitatū eē exiſtimaſſent: ita ea opīo ꝓceꝝ aīos exulcerauit: vt rurſus vetuſta odia renuarit. Qui oēs vnanimes ī eū ꝯſpirātes īgentē exercitū vna cū burgūdioꝝ duce ī eū duxer̄t: ⁊ militibꝰ īſtructis ī exitium regis ꝓdier̄t. Dux āt cū centū milibꝰ armatoꝝ ī Pichardiā ſtatim aduolās: ciuitate regis ī ſigneꝫ noīe Pichignetū pͥº īpetu cepit: ⁊ barbatis oībꝰ int̓fectis alijſqꝫ ī ẜuituteꝫ abductis. ⁊ bonis oībꝰ direptis: igne appoſito ciuitateꝫ exuri ⁊ ꝯplanari fecit. eoqꝫ īpetu ml̓tas r̄gis colonias expugnauit: ⁊ Belouachū vrbeꝫ munitiſſima obſedit. Quibꝰ mal̓ rex motꝰ ꝯcite oēs ꝓceres ꝯuocat: ⁊ eis auxiliaria ſubſidiaria īꝑat: ꝓceres v̓o ꝙ exploratū hēbat regꝭ dol germanū fuiſſe int̓fectū: vix duo ex tāta ml̓titudīe ei auxiº. adeſſe voluer̄t. Sꝫ rex ſuoꝝ auxilio deſtitutꝰ Pariſiū cū exercitu cōmigrauit: Regiā ſaltim tutaturꝰ ciuitatē. Burgūdioꝝ āt dux cū exercitu Beluacēſeꝫ ciuitatē petijt: atqꝫ ide ꝓceꝝ ꝯſilio ī Normādiā trāſmigrauit: ea ꝗppe Caroli fr̄is demortui ꝓuintia fuerat. vbi at eo vētū ē. Ibidē īnumera oppida ⁊ rura ꝯflagrauit ⁊ euertit. Ad Rhothomagū āt caſtris poſitis: cū aliquādiu vrbeꝫ fruſtra oppugnaſſꝫ: obſidiōe ſoluta ī Picardiā reuerſus ē. pōtifex āt ad eosⁱ tuml̓tꝰ ſedādos Biſſariōem Nicenū cardinalē idoneū viꝝ ī Galliā legatū miſit: ꝗ cū oī diligētia diu laboraſſꝫ vt bella ſopirent̉: paꝝ ꝓfecit: eo ꝙ īnumerabiles cedes ⁊ parricidia int̓ueniſſent. Mortuo deniqꝫ burgundionum rege: rex īgenti felicitate ablata vniuerſa recepit. Terremotꝰ maximꝰ vbiqꝫ: ⁊ maxīe ī neapolitāo regͦ: hͦ eodeꝫ āno nonis Decēbris exortꝰ eſt ex quo ml̓ta templa pl̓imeqꝫ domꝰ: cū magͦ hoīuꝫ peccorūqꝫ īteritu corruer̄t. Et p̄ẜti Nea poli: Gapue: Caiete: auerſe ceteriſqꝫ veteris campanie vrbibus. Iacobꝰ Ioānis Cypri regis ex pellice filiꝰ. poſt pr̄em īterregno ſupputato: regnauit anis. 12. Hūc pr̄ cū vidēt regni cupidū: eo ꝙ eēt forma egregia ⁊ ſtatura corꝑis regio dignꝰ honore: 456 ac aī dotibꝰ ⁊ eloquētia lōge ei diſpar: qͥ ſane vt dictū ē) erat ignauꝰ vir ⁊ aīo turpis: Helene vxorꝭ ſue ſuaſu: eccl̓ie tradidit: ⁊ ſacrꝭ ordībꝰ īiciare fecit. Pr̄ āt cū Carolotā tātū vnicā filia ex mr̄imōio ſuſcepiſſꝫ: ⁊ regni hr̄dē īſtituiſſꝫ: eā Ludouico ſabaudiēſis ducis filio: mr̄imonio copulauit. Mr̄imonioqꝫ ꝯͣcto: ſtatim regīa ⁊ rex morte tollūt̉: ꝗbꝰ mortuis regnū mul tifarie turbatū ē. Ludouicꝰ Carolote ſpōſus crebris nūcijs vocatꝰ: poſt ānuꝫ ex Uenecia Cypꝝ nauigat ⁊ magno oīum applauſu ⁊ fauore rex appellat̉. Iacobꝰ v̓o nequaꝙͣ eiꝰ aduētū expectare auſus: īterim cū centū amicis ad Soldanū ī Alexādriā nauigauit: eiqꝫ cū lachrymis ⁊ v̓bis humilibꝰ ſuā ꝯqueſtꝰ īiuriā: ab eo expoſtulauit ī regnū collocari. Quibuſ v̓bis: nō mō Soldanū ꝯmouit: ſꝫ ēt oēs ꝗ aderāt dicētes. Iacobū īdigna pati. Soldanꝰ igr̄ Iacobi p̄cibꝰ ꝯmotꝰ: eidē mox ſubuenire ſtatuit. Erat eīm tc̄ Iacobꝰ ānoꝝ vigītiduoꝝ: vn̄ iuſſu eiꝰ allatis regijs ornamētis: ī ꝯſpectu oīum ꝓceꝝ ſuoꝝ Cyp̄oꝝ rex declaratꝰ eſt: ac ꝑͥ vrbē circūductꝰ: p̄cipuis honoribꝰ cumulatꝰ ē: eidēqꝫ claſſē decernit: q̄ ip̄m ī Cypruꝫ cū ml̓ta milituꝫ manu veheret. Quo Cyprū veniēte: Ludouicꝰ nouꝰ rex: eiꝰ īpetuꝫ nō tulit: ſꝫ fuga ſibi ſalutē q̄rens: ī Nichoſie caſtello ſeſe recepit. Iacobꝰ āt reliꝗs oībꝰ regni ⁊ īſule vrbibus ī ptāteꝫ receptis: obſidē Ludouicū ſtatuit. Sꝫ poſt aliquot tꝑis ſpacio Carolota ī ita liam delata: ⁊ Ludouico ex inſula pulſo: vniuerſuꝫ r̄gnū ī pace recepit: quo adepto ēt Famaguſtā genuēſibꝰ abſtulit: ⁊ regnū vniuerſū vſqꝫ ad mortē ī pace poſſedit. Deniqꝫ ad regni ſtabilimētū filia Marci cornarij vxore accepta: quā ſenatus venetꝰ ī filiā adoptauerat: paulopoſt ipſa p̄gnāte ex ꝓfluio vētris obijt: relicta ea cū Poſthumio hr̄de: quos ex teſto ſenatui veneto ꝯmendauit. Poſthumo deniqꝫ paruulo ſublato id regnū in venetoꝝ manꝰ hereditario iure ꝑuenit. Ius eius noīs. 2ꝰ. papa: natiōe ſenēſiſ. Eneas poeta antea vocatꝰ: pr̄e Siluio mr̄e p̄p̄. rri. ¶ Uictoria ex familiaqꝫ picolhominea natꝰ: hͦ āno tertiodecīo kl̓as Septēbris Cliſto pōtifici ſurrogatꝰ: ſedit ānis. v. menẜ. xj. ⁊ diebus. 26. Breuis ꝗdē pōtificatus 1458 6657

Anno .XV. ¶ Liber Mūdi Chr̄i Federicꝰ. 3. ſed īgens eiꝰ gl̓ia fuit. vir quidem eloquētiſſimꝰ copioſiſſimuſqꝫ: ac fortitudinis ⁊ prudētie ſingulariſſimus: qui nō ad ocium ⁊ ad ſigniciē: ſꝫ ad res agendas ⁊ maxīas ꝗdem vocatus maieſtatē ēt pōtificiā augē̓ viſus ē: ꝓ qͣ neqꝫ reges: aut duces: aut ppl̓os. atqꝫ tyrānos vlloſ formidauit: īmo ⁊ ſi quos delīquētes vidiſſet: ⁊ bello ⁊ cēſuris ꝑſequebat̉: quoaduſqꝫ ad ſa nitatē redijſſe cogͦuiſſet. vn̄ ēt(vt diximꝰ Ludouico frācoꝝ regi aduerſatꝰ fuit: ꝙ libertatē eccl̓ie ī ſuo regͦ minuē̓ conabat̉. Borſio eſtēſi mutinēſi duci ꝯminatꝰ ē ꝙ Sigiſmundo mala teſte ⁊ rebꝰ gallicis ꝯͣ Ferdinādū faue̓t. Sigiſmūdū Auſterie ducē ꝙ ī cardīalē ad vincl̓a Petri aīaduertiſſet: diris execratiōibꝰ ꝓſecutꝰ ē.. Magūtinū īſuꝑ Antiſtitē male de eccl̓ia Ro. ſentiētē: ſede deiecit: ⁊ alteꝝ eius loco ſuffec̄. Beneuētanū quoqꝫ archiep̄m ꝯͣ eiꝰ volū tatē res nouas moliētē: ⁊ Beneuētū gallis ꝓde̓ conātē: archiep̄atū mouit. Ml̓taſqꝫ p̄terea Cāpanie vrbes ī deditiōeꝫ eccl̓ie redegit: nil regibꝰ: nil ppl̓is: timore aūt auaritia vnꝙͣ cōceſſit. Eccl̓ie ⁊ ſui inimicos veluti hoſtes publicos ꝯſtāter ⁊ ītrepide ꝑſecutꝰ ē. Amicos āt hūaniſſīe ⁊ officioſiſſīe ſꝑ fuit: hic pͥº pōtificatꝰ ſui āno Mātue ꝯuētu ꝓ fide chr̄iana hūit: ⁊ ī eo pͥncipes oēs ꝯgregauit: vt turcis bellū īdicerēt. ſꝫ fruſtra id fuit. Ea ꝗppe de cā inūe rabiles viros ex Hyſpania: Gallia: ⁊ Germania: ī Italiā ꝯuocauit. quos dū ipſe pontifex Anchonā ꝓficiſcet̉: īueniſſet magnā eoꝝ ꝑtē: ⁊ maxīe Germāoꝝ cū bn̄dictiōe apl̓ica ī pr̄i am remiſit: eo ꝙ minꝰ idonei viderēt̉: hic toto ſuo pōtificatu cardīales duodecī veteribꝰ ad didit: quoꝝ de nūero octo italici: reliqui trāſalpini hīti ſt̓. Urbē.n. romanā multis exorna uit edificijs: ⁊ Tibure arcē extruxit: ac Senis nōnulla ornatiſſima edificare fecit: vbi etiaꝫ ſepulchꝝ marmoreū parētū oſſibꝰ ī tēplo diui Frāciſci iuſſu ſuo ꝯditū fuit. Qd̓ ⁊ hͦ diſtico notauit. Siluiꝰ hic iaceo: ꝯiūx victoria mecū ē: Filiꝰ hͦ clauſit marmorē papa Piꝰ. Fuit aūt doctiſſimꝰ ⁊ ſtudioſiſſimꝰ: vt. sͣ. mōſtratū ē: ac doctoꝝ viroꝝ amātiſſimꝰ. Et hō ſane ꝯtinē tiſſime vite ⁊ ocij ac diſidie inimiciſſimꝰ. Statura breui: facie ſenecta ⁊ ſerena: canoqꝫ capite. Qui tadē āno etatis ſue qͣrto ⁊. 60º. cū Anchone eēt: vt ꝯͣ turcū cū īnumerabili multitudīe ꝓficiſcet̉ lēta febre ꝑcuſſuſ: diē clauſit extremū. Cuiꝰ funꝰ Romā delatū ī baſilica Pe tri ad altare ſc̄i Andree ſepulchro marmoreo ꝯditū ē: cui tale epithaphiū inſcriptum eſt. Piꝰ. 2ꝰ. potifex maximꝰ: natiōe tuſcus: pr̄ia ſenēſis: gēte picolhominea: ſedit annos ſex: bre uis potificatꝰ: igēs gl̓ia fuit. Cōuētū chr̄ianoꝝ Matue ꝓ fide hūit. Oppugnatoribus Ro mae ſedis itra atqꝫ exͣ Italiā reſtitit. Chatherinā ſenēſeꝫ īter ſc̄as chr̄i rettulit. Pragmati caꝫ ī Gallia abrogauit. Ferdinādū aragonēſeꝫ ī regnū Sicilie Ciſfretū reſtituit: reꝫ eccl̓ie auxit. Fodias īueti tū vo Alumīs apd̓ Tolphā īſtituit. Cultor iuſtitie ⁊ religiōis: admira bil̓ eloꝗo: vadēs ī bellū qd̓ turcis īdixerat Anchone deceſſit. Ibi ⁊ claſſē paratā ⁊ ducē ve netoꝝ cū ſuo ſenatu militone chr̄i hūit. Relatꝰ ē ī vrbē patꝝ decreto: ⁊ hic ꝯdituſ: vbi caput Andree apl̓i ad ſe ex peloponeſo aduectū collocari iuſſerat. Tyburtius Maſſanꝰ vir magnanimꝰ. Angeli maſſani filiꝰ: ꝗ ſuꝑioribꝰ ānis a Nicholao pō tifice ob ꝯiuratiōem īterfectꝰ fuerat: hͦ āno cū ⁊ ipſe grauiſſios ſiccarioꝝ tumultꝰ ī vrbe Ro ma ꝯcitaſſꝫ: a Pio pōtifice captꝰ: cū multis ſceleris ſui cōſcijs ad feneſtraſ capitolij laqueo ſuſpēſus ē. Is Pio abſēte auſus fuerat. Pātheon tēplū occupare: ⁊ ī eo tāꝙͣ ī arce colloca tꝰ quottidie ꝑ vrbē vnūquēqꝫ diſcurrēdo ſpoliare. Ars īprimēdi libros: his tꝑibꝰ ī Germaniā pͥmū enata ē: quā alij reꝑtā aſſer̄t a Ioāne Cutē bergo argētino: alij a quodā noīe Fuſto: alij a Nicholao Iēſone p̄dicāt: qͣ certe nulla ī mū do dignior: nulla laudabilior: aut vtilior: ſiue diuinior: ⁊ ſanctior eē potuit. In cuiꝰ ꝗdeꝫ lau de quidā exnr̄is hos cecinit verſus dicens. O felix nr̄is memorāda impreſſio ſeclis Nunc paruo doctus quilibet eſſe poteſt: Oēs te ſūmis igit̉ nunc laudibꝰ ornēt Inuētore nitet vtraqꝫ lingna tuo: Te duce qn̄ ars hec mira reperta fuit. Deſierat quaſi totū qd̓ fundis in orbemAlumē Rochie quā greci Pharō vocāt: hac ēt tēpeſtate pͥmū a quodā genuēſi ī Italia inſue tū ī agro Uolaterāo īuētū eſt: quo optīe dequocto ⁊ ꝓbato: poſtmōm ī Italia multis ī mōti bꝰ effodi ceptū ē. Antea.n. itali nr̄i vſqꝫ ī pn̄s eiuſmōi fodinas ī vſuꝫ nō habebāt: ſꝫ ex Tur cia a negociatoribus alumē vehebat̉. 1462 Ludouicꝰ. 2ꝰ. Sabaudiēſiū dux: Amedei ducꝭ filiꝰ: vir qd̓ ml̓te īnocētie ⁊ placabilifatꝭ ac pie tatꝭ pͥnceps: hͦ ānū apd̓ Lugdunū galliaꝝ vrbē a Ludouico genero ſuo frācoꝝ r̄ge vocatꝰ poſtꝙͣ. zi. ānis regnaſſꝫ morteꝫ obijt: relicta pꝰ ſe pl̓cherrīa ⁊ nūeroſa filioꝝ ac filiaꝝ ſobole: ex Cypͥ r̄gꝭ filia vxōe ſuſcepta: qͦ d̓ nūero Ludouicꝰ Cypͥ rex pꝰ mōm a Iacobo(vt dixi mꝰ) ē regͦ pl̓ſꝰ ⁊ Philipponꝰ vir bello ſciētiſſimꝰ: ꝗ p̄clara faciora cū Carolo burgūdionū du ce egit ⁊ Amedeꝰ pͥmogēitꝰ eiꝰ ī dn̄io ſucceſſor: de quo mox dicemꝰ: ac ēt frācoꝝ reginā ⁊

174 Liber .XV. Federicꝰ 3. mediolanēſiuꝫ duciſſaꝫ nūc extātes: ⁊ marchioniſſā mōtiſferrati defūctā atqꝫ alias. Amedeꝰ itaqꝫ Ludouici p̄dicti filiꝰ: tertius ſabaudienſiū dux: hͦ ipſo āno pr̄i ī ducatuꝫ ſucce dēs: regnauit ānis ferme. 13. Uir ſane placabilitate: īnocētia: pietate: iuſtitia: ⁊ religiōe pri ꝑſil̓is/ lꝫ comitiali morbo quē alij caducū vocāt ſepius laborarit) regnū tn̄ ſuū mira prudetia: iuſtitiaqꝫ ac comitate ſꝑ gubernauit. Cuiꝰ īter cetera p̄cipua laus fuit: ꝙ paupereſ chri ſūma cū voluptate ſꝑ ꝯplexus ſit: ⁊ eos ꝓfuſiſſimis ⁊ largis elemoſynis fouerit. Eos eiꝫ co militones ſtrenuos ⁊ regni ſui defenſores fortiſſimos eſſe dicebat hic Iſabellā Ludouici frācoꝝ regis germanā duxit vxorē: ex qͣ tres ſuſcepit filios: mares duos ⁊ vnā femina. Ta dē hic Amedeꝰ verus dei amator: ac deo carꝰ cū Uercellas veniſſet: ibidē adhuc iuuenis ml̓ta cū virtute defūctꝰ ē: vbi ēt ⁊ ſarcina carnis exutus beatitudinis ſue famā ſignaqꝫ plurima in terris reliquit. Chriſto forꝰ maurus. 70ꝰ. venetoꝝ dux: ⁊ hic ipſo āno ī demortui paſchal̓ ducis loco oīum ꝯſenſu dux ſuffectꝰ ducauit ānis. ix. mēẜ. vi. ⁊ diebꝰ. vij. vir ſingl̓aris īnocētie ⁊ hūanitatis multarūqꝫ reꝝ exꝑiētia exercitatꝰ. Cuiꝰ. 2º. āno īgēs bellū ꝯͣ turcos ꝯflatū eſt: in quo ⁊ ip̄e vna cū Pio potifice maxīo atqꝫ alijs pͥncipes ī eiuſmōi expeditōe ire ſpōpōdit: veꝝ dū ciaſ ſiſ ī Anchonitāo portu p̄parata eēt: pōtifex ibidē vita excedēs res oīo fruſtrata fuit. Huic tn̄ tāꝙͣ v̓o chricole cardīales oēs claſſem ac pecuniā oēm q̄ erat qͣdragintaꝗnqꝫ milia numū aureoꝝ comiſere: his ꝯditiōibꝰ: vt nauigijs bello nauali vteret̉. ⁊ pecuniā ſtipēdij noīe ad Mathiā vngaroꝝ regē mitte̓t: qd̓ ⁊ factum eſt. Hic cū mōaſteriū ſancti Iob ordīs minoꝝ multa impeſa edificaſſet ibidem moriēs ſepeliri ſe fecit. Agiſlaus Federici Ceſaris ex fr̄e nepos: Ungarie ac Bohemie rex: hͦ āno Magdalenam frācoꝝ regis ſuſcepit vxorē: qͣ ſuſcepta ꝯfeſtim an̄ celebratiōem nuptiaꝝ āno etatis ſue vigeſimoſecūdo apd̓ Pragā ciuitatē veneno ſublatus eſt. Mathias Uaiouade filiꝰ Agiſlao rege ſine liberis extīcto: Ungarie regnū ſtatim occupat ⁊ vſqꝫ ī pn̄s. 19. ānis regnat. Mortuo eīm Agiſlao rege Federici nepote ſine herede: cuꝫ id regnū ſibi ꝯpetē Ceſar affirmaret: ml̓te lites ⁊ bella īter Federicū ⁊ Mathiā hūc ſb̓or te ſūt: ſꝫ Mathia tādē p̄ualēte regnū oē ei ceſſit: potituſqꝫ regͦ: cū ēt Bohemie regnū ī Un̄ garie regē iure ātiquo duolui debet. Mathias ꝯͣ Caſymiꝝ nouū Bohemie rege hereticū ⁊ romāe eccl̓ie rebellē bellū poſtea ſuſcepit. Ipſe āt Caſymirꝰ rex ēt ſuꝑioribꝰ ānis ob here ticā prauitatem ab Agiſlao Ungarie rege ⁊ Federico ceſare ē regno pulſus in Sarmataſ (quos pollones dicimꝰ) ꝯfugerat. Sed mortuo nuꝑ Agiſlao id regnū denuo ꝯͣ pōtificꝭ volūtatē repetē cepit: veꝝ cognita ſui erroris culpa: orāte ēt Federico Ceſare ī regͦ tādē ꝯfir matꝰ ē. Fuerat. n. Caſymirus ille Uladiſlai regis/ a turcis cū Iuliāo ceſario cardīale īterfecto) fr̄: ⁊ Sbiginei regis pͥus Lycuanie ꝓuīcie ducis filius. Ipſe āt Sbigineꝰ dux cū eēt idolatra. āno dn̄i. 14 10. ea lege ī id Bohemie regnū a ꝓceribꝰ accerſitus fuerat: vt chr̄m co leret: ⁊ idolis abrenūciaret. Venit itaqꝫ Sbigineꝰ ī regnuꝫ ⁊ ī Carchonia illius r̄gni Me tropoli: ⁊ baptiſmū ⁊ regni Dyadema ſil̓ ⁊ ſemel accepit. Qui ſtatī Pruſiā ꝓuīciā magnis bellis īuoluit ⁊ ſibi tributariā fec̄. Hic v̓o duos genuit filios: Uladiſlaū ⁊ Caſymiꝝ p̄dc̄ꝫ Uladiſſao ꝯͣ turcoſ pugnāte īterfecto Caſymiruſ ꝗ nūc vna cū filio regnat ex Lycuaia ve niēs: regnū magis auaritia ꝙͣ fidei chr̄iāe c̨elo pellectꝰ ſuſcepit: ⁊ regnū oē iā hr̄ſi comacl̓atū: ſua ēt īfidelitate īfecit. Huc āt Mathias rex eāobrē ml̓tis attriuit vexatōibꝰ. Ad Mathiā itaqꝫ rediēs viriū chrianiſſimū ⁊ orthodoxe fidei ꝯͣ turcos defenſorē ⁊ ꝓpugnatorem accerrimū. Cuiꝰ v̓tute vniuerſa certe chr̄iana reſpu. tū maxīe īdigebat: cūno mō Panoniā ſꝫ ⁊ Germaniā atqꝫ Italiā fere oēm a turcoꝝ īpetu tutatꝰ fuerit. Ol̓tis eīm vicibꝰ īgēti p̄lio turcis ſuperatis. Boſſinā ēt ab ipſis occupatā: ꝓ maiori ꝑte recepit: ⁊ ſuo regͦ adiecit. Hāc obrem ſenatus venetus extūc octuagēta milia numū aureoꝝ ſingulis āniſ eidem ſub titulo auxiliaris ſtipēdij exoluere ſpopōdit: vt cum turcis aſſiduo bello contendere poſſet. Quibus ſtipendijs Mathias diu turcoꝝ regnum ꝑuagatꝰ: oīa incēdijs: rapinis: cedibuſqꝫ īuoluit. Sꝫ ⁊ arcē munitiſſimā quā turcie regiōe thaurini erexerāt(quā nūc Belgradū dicimus) ēt cepit: vbi quindecim milibus turcis ceſis funditus euertit. Eam ob victoriam partam Ceſar Federicus ipſum Bohemie regem declarauit. Quo facto: confeſtim ī Bo hemiam penetras: pragam ciuitatem oppreſſit. Quam obcām Uladiſlaus Caſymiri regꝭ filius cum ſeptuaginta ⁊ eo amplius Sarmatoꝝ milibus ī Bohemiam veniens: ita Mathiam afflixit vt regnum id relinquere coegerit. Sed ⁊ cum bella Caſymirus multiplicaſ ſet: eum etiam(relicto Bohemie regno) in Budam regni ſui Metropolim obſedit: ac ml̓tas regni ſui vrbes eidem ademit. Tandem anno domini. M.cccclxxj. intercedentibus
Anno Chri Mūdi 1462

174 Anno .XV. ¶ Liber Mūdi Chri Federicꝰ. 3. (vt aiūt venetis: pax hͦ mō int̓ eos ꝯpoſita eſt: vt oīs Panonia: aliaſ Ungaria Mathie reſti tueret̉: ⁊ Bohemie regnum Uladiſlao Caſymiri filio remaneret: quibuſdā caſtellis exce ptis: quibus Mathias antea imꝑauerat. Genua maritima ciuitas ⁊ ligurie ꝓuīcie caput: eodē āno ꝓcurātibus vrbis nobilioribus: ⁊ Ludouico frācoꝝ rege ānnēte ī Frāciſci Sphoirtie manꝰ deuenit: eo federe vt ſ. Frāciſcꝰ cū opꝰ eēt p̄ſidia regi ſubmīſtraret: Paulus.n. fregoſus vrbis archiep̄s: ſuꝑiori āno int̓fectis ad ſex milia gallici noīs: Ludouicū ēt ducē vrbe expulit: ⁊ vrbis pͥncipatum ꝑ vim inuaſit. Sed ⁊ cum nimiā ī ciues exercet tyrānidē ab eis reiectus: ciuitatē Frāciſco Sphor tie tradidere. 1464 Stephanꝰ vltimꝰ chr̄ianoꝝ Boſſine rex: hͦ āno a Mahumeto turcoꝝ pͥncipe cuꝫ vniuerſo reg captꝰ: ab ipſo ſeuiſſimo cane vna cū nobili patruo ſene obtrūcat̉. Quibꝰ īterfectis potē tiores regni viros capiēs ī vincula ꝯiecit. ⁊ reliquū vulgꝰ ī ẜuitutē abducit: vaſtatoqꝫ ac di repto vniuerſo regͦ: ī feminis nullā modeſtiā ẜuari p̄cipit. Regīa āt effugiēs Romā ad pō tificē Paulū ꝯfugit: qui eidē quoaduixit decent̉ ſubuenit. Thomas Prophyrij paleologi filiꝰ Achaie grecie deſpotꝰ: his tꝑibꝰ e turcoꝝ manibus dela pſus: Romā veniēs: caput Andree apl̓i ex peloponeſo ſecū trāſtulit: ⁊ Pio pōtifici dono d̓ dit: qd̓ pōtifex ſūmo honore excipiēs: ī eius honore ſacellū ī beati Petri tēplo extrui fecit: vbi ⁊ corpus ſuū idem ſepelliri voluit. Aulus. 2ꝰ. papa: pr̄ia venetꝰ: pr̄e Nicholao mr̄e Polixena: Petrꝰ barbꝰ ātea vocatꝰ: Eugenij pōtificis ex ſorore nepos: hͦ ipſo āno p̄die kl̓as Septēbris ex cardina p̄p̄. L. le ſc̄i Marci. pōtifex Pio ſuffectꝰ: ſedit anis. vi. ⁊ menẜ. x. Magni certe aī ac pru dētie vir: corpꝰ hn̄s magnū ⁊ vaſtum ac maieſtati pōtificie dignū. Qui pontificatu adepto 666 146 mox eiꝰ maieſtatē: tū auc̄te tū ēt armis augere conatꝰ ē. Nā ⁊ duo bella toto ſuo pōtificatu ī Italia ſuſcepit. que nulla re prius repetita bello: ſed īſidijs primo īchoata poſtea deſeruit. Tholphā eīm veterem obſidēs ⁊ oppugnās ſuꝑueniētibꝰ regijs copijs: que cum vrſinis militabat: cum adhuc ſexagīta milibꝰ paſſuū abeſſēt repēte obſidiōeꝫ ſoluit ⁊ locū deſeruit. Eo ēt mō Robertū Sigiſmūdū malateſte filiū agreſſus ē: ꝗ cū Arriminū aliꝙͣdiu oppugnaſſet: ⁊ aliqͣ ſuburbia tormētis laceraſſꝫ: ab regio ⁊ florētino exercitu fuſus atqꝫ fugatus obſidiōem ſolue̓ coactꝰ ē: hic āt vbi pōtificatū inijt: oēs ſtatim abbreuiatores quos Piꝰ predeceſſor ſuus īſtituerat exauctorauit. Et canōicos regl̓ares e ſc̄o Ioāne laterāo a Caliſto pōtifice pulſos reuocauit. Ol̓ta deīde edificia ⁊ q̇dē p̄clariſſima apd̓ ſc̄m Marcū ⁊ ī vaticano extruxit: q̄ ipſiꝰ magnificētie dignitatē p̄ ſe ferūt. fuit tn̄ hic Iuſtꝰ pōtifex: ⁊ pauꝑum p̄ẜtī cardialiū ep̄oꝝ pͥncipū: ⁊ nobiliū amator: quos vna cū virginibꝰ: viduis: ⁊ egrotiſ: pe cunijs frequēter iuuabat. Cuiꝰ p̄cipua cura fuit: vt oīa ad victū neceſſaria vrbi nō deeſſet. Sꝫ ī hͦ reprehēſibilis fuit: ꝙ ī colligēdis pecunijs nimiū diligēs fuit. Tādē v̓o decē cardīa libꝰ creatis: quoꝝ de nūero Frāciſcꝰ Sauonēſis ordīs minoꝝ gnͣalis miniſter: nūc Sixtꝰ pōtifex. cū ānos pl̓imos viue ſibi ꝑſuaſiſſꝫ: āno ſalutiſ nr̄e. 147i. vº. kl̓as Auguſti ſecūda ho ra noctis: cū eo die letꝰ ꝯciſtoriū habuiſſꝫ: ⁊ iucūdiſſime cenaſſꝫ: apoplexia correptꝰ: vitam cū morte mutauit: cuiꝰ corpus ī baſilica beati Petri ſepulture traditum ē: vacauitqꝫ ſedes tū dies noueꝫ. Iacobꝰ cogͦmēto piceninꝰ: Nicholai picenini filiꝰ: vir pugnādi ſcīa ſciētiſſimus atqꝫ accerri mꝰ: cꝰ potētiā Ferdinādꝰ rex tū maxīe verebat̉: hͦ āno a Frāciſco Sphortia mediolanēſiū duce ⁊ ſocero ſuo ex Sulmōe Marſoꝝ oppido ſuo ī lōbardiā vocatꝰ: cum maxīo gaudio excipit̉: vbi paululū tꝑis cōmoratꝰ: ad Ferdinādū ip̄ꝫ regē ſb̓ iureiurādo mittit̉: vt.ſ. quotiēs ſocero libuiſſet īcolumē illū reddē teneret̉. Qui ſuaſiōe ſoceri Neapoliꝫ vadēſ: nō diu poſt a Ferdinādo rege vna cū filio captꝰ: ⁊ ī carcerē ꝯiectꝰ: nō ita multo poſt vita pͥuat̉: lꝫ ſint ꝗ dicāt: ip̄m adhuc viue̓: qd̓ nullo mō credēdū eſt. Ipſe eīm quoad vixit: ad pacem ad bellūqꝫ gerēdū: īgēti ſemꝑ poluit dignitate. Alouiſiꝰ natiōe patauinꝰ: olim medicꝰ: deīde pr̄iarcha ⁊ pōtificiſ camerariꝰ: ac tituli ſc̄i Lau rētij ī Damaſco cardīal̓ p̄ſb̓r: vir vtiqꝫ doctiſſimꝰ atqꝫ ditiſſimꝰ: necnō ⁊ ī rebꝰ agēdis ſax ac prudētiſſimꝰ: hͦ ipſo āno īnumerabilibꝰ theſauris poſt relictis diē obiuit: quos oēs Pau lus pōtifex/ lꝫ ei teſtādi dediſſꝫ facultatē) ſibi vēdicauit. Quo audito iuſto dei iudicio etiaꝫ corpꝰ ſuū iā ſepultū ſtatim ī p̄dā datū fuit. Quidā eīm noctu ad ſepulchrū veniētes: annu lum ⁊ veſtes auferētes corpus nudū deſeruere. Galeaciuſmaria vicecomes: Frāciſci Sphortie filius: hͦ āno mēſe Martio pr̄e defuncto: lꝫ 1466 abſcēs. 5ꝰ. mediolanēſiū dux declaratus: regnauit ānis. ix. ⁊ mēẜ. x. vir certe ꝓmptiſſimi ⁊

Anno Chri Mūdi XV. ¶ Liber Federicus. 3ꝰ. excellētiſſimi īgenij: ſꝫ vita Ioāni duci auūculo ſuo ſimilior ꝙͣ pr̄i Frāciſco aūt matri Blā che: q̄ mater prudētiſſima ⁊ religioſiſſima ex mēte oīum ppl̓oꝝ mortuo Frāciſco imꝑium vna cū filio regē debuerat. Sꝫ Galeacius tanꝙͣ Cōſtantinꝰ ſeptimꝰ Grecoꝝ īꝑator nō diu tulit ſanctū mr̄is imꝑiū. Blanchā.n. mr̄em ſicut ⁊ ille hirenem poſt ſcd̓m ānu vt ſolꝰ imꝑaret) ab admīſtratōe deiecit. Matre aūt viuēte moderatus ſatis fuit: ſꝫ illa defūcta ī ml̓tflagitijs ſe īmerſit: ⁊ p̄ẜtiꝫ auaritia: iracundia: crudelitate: libidīe: atqꝫ ſuꝑbia: ꝑꝑ qͥ ml̓tū ī ſe: ſuoꝝ ꝯcitauit odiuꝫ. Cūqꝫ p̄ ceteris Mediolanēſiū ducibꝰ maxīaꝫ auri ⁊ argēti coacer uaſſet vim: ⁊ ea ſua execrabili auaritia deterior ī dies efficeret̉. ml̓tas ſtuprādo v̓gīes: mul taſqꝫ maritatas īpudiciſſime violando aduerſus eū ꝯiuratio facta ē: atqꝫ executōi mādata Quia in feſto ſc̄i Stephani ꝓthomartyriſ in eccl̓ia eidem dedicata vniuerſo aſtante ppl̓o a ꝯiuratoribus multis cōfoſus vl̓neribꝰ: turpiter occubuit. De quo timendū ē: ne talia ēt apd̓ deū eiꝰ fuerit merita: qͣle premiū a ſuis cōciuibꝰ cōſecutꝰ ſit. Nil eniꝫ domi vel foris ſtre nue geſſit. licet ab omnibus formidabilis haberi voluiſſet. Robertus Malateſta Sigiſmundi filius: hͦ anno vigeſimotertio die nouēbris: pr̄e defūcto in Arriminēſi pͥncipatu ſucceſſit: ⁊ regnauit ānis. 13. ⁊ mēſes. io. Uir militari diſciplīa cla riſſimus ⁊ liberalibꝰ ſtudijs nō mediocriter eruditus: quē certe ob corꝑis ⁊ aī dotes cū q vis optīo Regl̓o cōꝑare poſſumꝰ: ꝗ magnaītate gr̄a ac liberalitate: oīum et aduerſarioꝝ: ⁊ 1468 maxīe venetoꝝ beniuolentiā ſibi cōꝑauit: ꝓ qua mortis ꝑicula ſubijt. ī quibꝰ ēt tandeꝫ defecit: Hic itaqꝫ pͥncipatu ſuſcepto: vt ſe a potificalibus copijs defende̓ poſſꝫ: eueſtigio ſe cū Galeacio Mediolanenſiū duce ⁊ florentis ꝯiunxit: quoꝝ auxilio fretus ī exercitus pōtificis irruens oēs(ex ſb̓urbanis iā occupatis) fugauit: qͦ īpetu ml̓ta ēt oppida que Piꝰ pon tifex pr̄i abſtulerat ī agro Arriminēſi recuꝑauit: Ea ꝑꝑ Pauluſ pōtifex pacē a Roberto ēt turpi cōditōe oblatā nō renuit. Cognita poſtmōm eius in re militari p̄ſtātia: ſenatꝰ venetꝰ Bartholomeo Acole defūcto eoꝝ ī caſtriſ īꝑatore maxīo eius loco ꝯfeſtim ſibi ſurrogauit Leodiū lothoringie Gallie clariſſima ⁊ potētiſſima ciuitas: hͦ ipſo āno a Carolo Burgūdio nū duce francorū rege ꝑmittēte cum īgenti ⁊ turpiſſima cede ſuccendit̉: ⁊ ꝓrſus cōplanat̉ Suꝑioribꝰ nāqꝫ ānis int̓ Leodiēſes ⁊ Burgūdionū ducē maxīe ꝯtētiones agebāt̉: qͣs cuꝫ Leodiēſis ep̄s extingue̓ tēptaſſet: a cōciuibꝰ vrbe pulſus eſt. Qui ad Romanū pontificē īiuriā deferēs Leodieſes a pōtifice īterdicto notati ſunt. Pōtifex āt cognita poſtmōꝫ Leo dienſiū ciuiū ⁊ ducis grauiſſima cōtētione: eos ad ꝯcordia oīo reuocare cupiēs: Tricaricē ſeꝫ ep̄m eo miſit: qui vt eos ad ſanitatē reduceret: īterdictū ſuſtulit: ⁊ eos in pͥſtinū ſtatū re duxit. Ueꝝ dū legatꝰ rem hāc accurate ageret: eāqꝫ ad ſolū pōtificē ꝑtinē rōibus on̄deret a Leodiēſibus ⁊ ip̄e tumultuarie cū eoꝝ ep̄o ī carcere detrudit̉. Quāo brē īdignatus dux (cū frācoꝝ rege pace firmata) coacto ingēti exercitu in Leodiēſes hoſtili aīo irruit: ⁊ acerrimo īpetu vrbem expugnauit. captāqꝫ: oīo euertit: ⁊ īcarceratos ep̄os liberauit. In ea naqꝫ captiuitate Dux nulli etati dignitatiqꝫ aut ſexui vel religioni ꝑcere voluit. Edouardꝰ angloꝝ rex: Caroli burgūdionū ducis ſororiꝰ: hͦ āno dolo ꝓceꝝ ſuoꝝ regͦ deicit̉ ⁊ Hēricꝰ olim eodē regͦ pulſus ꝯſilio ⁊ auxilio Ludouici frācoꝝ regis ītroducit: Quibꝰ ge 14 69 ſtis Hēricꝰ cū Ludouico ꝯ Carolū ducē ꝯglutinatꝰ bellū aduerſus eū ſuſcipit. Sꝫ Carolus ſtatim nūeroſiſſimis exercitibꝰ ꝯflatis: ī ꝗbꝰ(vt fert̉) ducēta peditatꝰ milia: eꝗtatꝰ v̓o de cē ⁊ octo milia nūerabāt̉. ī Angliā oēs Edouardo duce trāſmiſit: vt ipſe regnū ꝑditū obtinet. Ueniētes itaqꝫ Caroli copie ī Angliā: Calyſiū: ⁊ alias ciuitates expugnaue: ⁊ ml̓tas hoſtiū occidiōes edide̓: ac Edouardū regē pulſū repoſuere. Carolꝰ v̓o dux: Ludouici potētiā veritꝰ: milia cētū pugnatoꝝ ī Picardiā ītulit: vbi ⁊ dāna ml̓ta ac īcōmoda regi dedit. Edouardꝰ tādē ab anglicis ī regnū reuocatꝰ: Hēricū hoſtē cepit: ⁊ multos pͥncipes iugula uit. Quibꝰ geſtis pax it r̄ges ⁊ duces ac ꝓcēs oēs cū oīuꝫ laude firmata ē. Cōfirmatoqꝫ in regnū Edouardo: dux ipſe a tributo qd̓ regi angloꝝ ſingul̓ ānis pēdē̓ ſolebat liberatꝰ eſt. Calcidem pugnaciſſimā Euboīe īſule ciuitatē(quā Nigropōtuꝫ dicimꝰ Mahumetꝰ otho manus turcoꝝ pͥnceps: hͦ āno qͣrtodecīo kal̓as iunij ꝓditōe Thome liburni cepit: ⁊ de ea 147 triumphauit. Ubi oēs italici gn̓is puberes acutis traſfigi fecit palis: ⁊ grecanā gentē ſub haſta vende̓ p̄cepit. Piẜat.n. Mahumetus Omariū bechū pͥncipē Baſſa cognouīatuꝫ ad expugnāduꝫ ciuitatē: ſꝫ poſt longā ip̄ius expugnationē Mahumetus ip̄e ꝑſonal̓r ex bi zātio cū copioſiſſimo alio exercitu veniens: ſuos pͥncipes cōuocauit. ⁊ orōne ad vniuerſos hīta p̄mia pͥmis occupatoribus repromiſit: qui oēs diē ſibi diuidētes duobus ꝯtinuis di e bus ꝑiter ⁊ noctibus cuꝫ īgenti fragore oppugnationē ꝯtinuarūt: ⁊ licet a xp̄icolis bōbar dis alijſqꝫ miſſilibuſ oīum geneꝝ repellerētur tāta tamē cū alacritatate alter alteri ſuccedē

Anno Dudi Ehi Liber .XV. Federicus. 3º. dicebat̉: vt nemo eoꝝ pedē refferre ꝯꝑtus ſit ꝙͣꝙͣ frequētiſſimi īterirēt. Bis.n. in muroꝝ cacumībus eos volitaſſe dr̄ biſqꝫ p̄cipitatos: Tandē nr̄i lōga oppugnatōe defeſſi vbi rem ꝑ ditā viderūt. ī vrbis foꝝ veniūt: ⁊ morituri vſqꝫ ad mortē certat. Urbis āt p̄tor Paulꝰ erio co cū alijs ī arcē ꝓfuge. Capta deniqꝫ vrbe alios palis affixit. alios ſaxis eliſit: alios lacera uit. ⁊ ml̓toſ ꝑ mediū diſcerpſit. Qua cede factū eſt vt oēs calcidis vie mortuoꝝ cruore reſꝑ ſe ⁊ fedate fuerīt: Qui aūt in arcē cōfugerāt: vitā paciſcētes ſine oppugnatione arcē tradiderūt. Sꝫ fidefragus Mahumetꝰ arce potitꝰ oēs ad vnū trucidari fecit. Tradūt ea ī ſtra ge multas īuulieres armatas īterfectas fuiſſe reꝑtas Mulier quedā hͦ āno canē. ⁊ alia Papie Gattū ꝑturiuit. Eodēqꝫ āno me ī eadē Brixia ciui tate exn̄te ⁊ vidēte ꝗntadecīa die Auguſti. hora. 22. terremotꝰ ī eadē vrbe adeo magnꝰ fuit vt ciues ediuꝫ ac meniū ruias timuerint quo āno grādines ml̓tis ī locis ſtructionum ouis groſſiores ceciderunt. ¶ Uiri diſciplinis excellentes. Iacobus zenus pr̄itius venetꝰ eccl̓ie patauīe ep̄us. vir ī reb̓ꝰ gerēdis clariſſimꝰ ⁊ ī oībus ſcri pturis accuratiſſime doctꝰ atqꝫ diẜtiſſimꝰ: his tꝑibus ad agitandū ingeniū. De vita oīum pōtificū libꝝ elegāti ẜmōe cōſcripſit. Ferūt̉ ⁊ eius in diuinis ſcripturis opuſcula eruditio ne plena. Obijt autem anno domini. 1476. Dn̄icus de dn̄icis pr̄ia venetus: pͥmū Torcellanꝰ ⁊ poſtea Brixianꝰ ep̄s: ⁊ referēdariꝰ apl̓icus nō mō iuriū ciuil̓ ⁊ pōtificij: ſicut ep̄oꝝ decet ꝓfeſſionē: ſꝫ ēt Aſtronomīe: Dyalectice: phīe theologie ac mire eloquētie mirifice doctꝰ: ꝑ hoc tp̄s p̄dicādo docēdo: ac diſputādo. principatū ꝑ hoc tp̄s īter ep̄os vbi obtīet. Cuiꝰ p̄clariſſimi īgenij p̄clara ferūt̉ monumēta: que tn̄ noſtras non ꝑuenere: obijt autem ano. 14 77. menſe martio. Ludouicū Donato ſil̓r patritiū venetū ⁊ Bergomatē ep̄m: virū vtiqꝫ gn̄e: pietate: religio ne: clemētia: māſuetudīe ac doctrina inſignē: his tꝑibuſ floruiſſe ꝯſtat eū ſnīaꝝ libꝝ doctri na ⁊ eloq̄ntia egregiū ad imitationē Petri lōbardi Paulo pon. Romāo dederit. In qͦ qui dem ingenij ⁊ lr̄ature ſue magnitudinē on̄dit. Ferūtur ⁊ eiꝰ ſparſim elegātiſſime oro es tē poribꝰ accōmodate: quas in cardinalium ce tu ſepiſſime ꝑorauit Nicolaus Perottus ſaxoferratēſis: ⁊ Sipontius ep̄s theologus ⁊ eloqͥntiſſimꝰ vir: ad hāc etatē ēt ꝑueniēs nōnula in diuīs laude digna edidit. Sꝫ ⁊ ad pueroꝝ eruditionē cōmode breuiterqꝫ libellū edidit. in quo nō mō eos ꝗ circa pͥma erudimēta: ſꝫ ad altiora tendentes grāmatice ⁊ latine loqui docet. Cōmentāios ēt in multis autoribus ⁊ diuīs codicibꝰ cōpoſuit. ac quedā ē greco trāſtulit: ⁊ de metroꝝ gn̄ibus optime tractauit. Robertus de Licio ordīs minoꝝ ꝓfeſſor: ⁊ Aꝗle Marſoꝝ ſeu Aprucij vrbis ep̄s ī doctrīſ ſc̄is doctiſſimus vir: ⁊ notitie oīum eccl̓iaſticoꝝ dogmatū ſufficiēt̉ īſtructꝰ: ⁊ vt abſqꝫ inui dia loquar oīum p̄dicatoꝝ qui ſūt aut vnꝙͣ fuerūt magr̄: his tꝑibus ob eiꝰ clariſſima ⁊ admirandā p̄dicatōis doctrina: ab oībus italis ml̓to ī precio hītus eſt: qui tātū in ſcripturaꝝ ſtudio laborauit: vt vbiqꝫ Roberti exēplaria nūcupent̉: pl̓imos eīꝫ ad īſtructionē fidelium tractatus edidit. ꝗ ab oībus preſertim decla matoribus ſtudioſiſſime leguntur: Ambroxius Coranꝰ ſacri nr̄i eremitaꝝ diui Auguſtini gnͣal̓ prior: phīe lr̄aꝝqꝫ ſacrarū dog matibus clariſſimus: ⁊ eloquētie ſtudijs ac hūanitate pl̓imū decoratꝰ: tēpeſtate hac ordīeꝫ nr̄ꝫ tū doctrīa ⁊ dicēdi grauitate: tn̄ ⁊ ītegritate vite ⁊ moꝝ honeſtate ac ſpectabili vita pl̓i mū exornat. Qui p̄ter ordinis regimē oneribꝰ plenū qd̓ iam ꝑ ſeptē annos ſplēdide accurateqꝫ ac vtiliter maxīa cū grauitate ⁊ circūſpectione adminiſtrauit. Etiā cū illi ꝑſpicax in geniū ⁊ reꝝ ml̓tarū notitia plenū eēt: hec que ſb̓iecta ſt̄ memoratu edidit digna opuſcl̓a vꝫ De regimīe reipublice libꝝ vnū Cōmētarios ſuꝑ analeticis poſterioꝝ Ariſto. De inuentione artium Commentarios ſuper arte veteri. De Sꝑa virgīs marieCommentarios ſuper tractatum de Spera. De dignitate ſacerdotij De ſcīa ⁊ ſapīa chriſti tractatū i De dignitate ⁊ īmortalitate aīe li i De eſſe dei tracta. 1 De modo orandi De ꝯceptōe v̓gīs marie trac i De Ideis De ieffabili v̓bo dei De vitate fidei chr̄iane De circūciſione chriſti De ꝓprietatibꝰ angl̓oꝝ Sermonum volumina duo de diuerſis mateDe laudibꝰ vrbis rome rijs quos coram ſummis pōtificibus ſecro ceDefenſorium ordīs nr̄i tui cardinaliuꝫ ꝑorauit ⁊ alia ml̓ta que videre Cōmentariū ſuꝑ tribꝰ regul̓ ſācti Augu. non potui. Cōmentarioſ ſuper primum ſententiaꝝ.

XV. ¶¶ Per Federicus. 3ꝰ. Paulus lulmus cōterraneus ⁊ Bergomēẜ nr̄ vicariꝰ gn̄alis obẜuantiū ordīs nr̄i vir dicen di facūdiſſimꝰ: ⁊ bonaꝝ lr̄aꝝ ī ꝗbus excellit accurate doctus: ⁊ ip̄e ꝑ hͦ tp̄s tū pr̄iam tū religionē nr̄am ī qua decet ſicut religioſuꝫ magis ꝓdeſſe ꝙͣ p̄eſſe adnittitur ſuis ſcriptis etiā moribꝰ alijſqꝫ v̓tutibꝰ exornare curauit. Eꝗbus de floribꝰ Eremi extat liber vnus. De ſpi rituali aſcēſu in deū ad ẜeniſſimū ducē venetiaꝝ Chriſtoforū Maurū liber vnus. De lau de pn̄tis etatꝭ ⁊ ꝑ dialogū liber vnus. De Apologia religiōis ꝯͣ impugnatores liber vnus. De vita ⁊ miracul̓ btē marie de Gēua ordīs nr̄i lib̓ vnꝰ. De vita btē Monice matris beati patris nr̄i Aug. liber vnus: De norma ⁊ regula penitētiū. li. vnū. De ſpirituali viridario ſponſarum Chriſti in vulgari librum vnū. De vita ⁊ miraculis beate Magdalene de Co mo ⁊ beate Helene de Utino ordinis noſtri. Petrꝰ d̓ la Maldura ſil̓r Bergomēẜ: ⁊ ordīs p̄dicatoꝝ ſacre theolog. magr̄ accutiſſimꝰ: ꝑ hͦ ip̄ꝫ tp̄ꝰ Bonōie doctrīa vite ⁊ ītegritate magno ī p̄cio hītꝰ ē: vbi cū ānis ml̓tis phīaꝫ ⁊ ſacraſ lr̄as docuiſſet: ēt cū magno īgenio maioreqꝫ diligētia vir eēt: hoc vnū memoratu dignum ꝙ oēs btī Thome aꝗnatis libros multo labore ſb̓ vno volumīe ꝯp̄hendit: vt ſi quis quicꝙͣ dinoſcē cupit videat huiꝰ diligētiſſimi viri opus. Michael carrarienſis Bergomo oriundꝰ medicus ⁊ phūs etatis nr̄e facile pͥnceps cuꝫ ſit ī oī litteraꝝ genere fecundiſſime ībutus oēs etatis nr̄e doctores: in libroꝝ editiōe ſuꝑat: nā qui ad manus nr̄as ꝑuenerunt: hi ſunt: in quibꝰ certe oſtēdit ſe ſibi oīs phīe ⁊ reliquaꝝ ſciē tiaruꝫ ſinus patere: atqꝫ illi īgeniuꝫ preter humanuꝫ ⁊ memoriā tenaciſſimā eſſe: ac rerum oīum prout pōt hōi eē plenā ineſſe uoticiam: E quibus iſti ſunt. De cauſis creticoꝝ in medicinis li i Cōmētāioſ ī li. d̓ aīa methaphyſicoꝝ ac phyſi. li 8 Cōcordatoris libꝝ in qͦ d̓ naͣ cognitōeqꝫ d̓fēDe regimine ſanitatis Afforiſmoꝝ Hippocratꝭ expoſitio li i dit ſimpliciū vbi ml̓toꝝ phōꝝ ſnas cōplectit̉. li 32 Iſagogaꝝ.ſ. de ītroductiōe medici. li i Hiſtoriaꝝ italicaꝝ eleganti ſtilo De peſtilentia ad Franciſcū diedū li i De incarnatione domini nr̄i Ieſu xp̄i li i De pr̄is ſui tutela ī qͦ eiꝰ libros d̓fēdit li i De eꝰ paſſiōe ī qͦ vetꝰ ⁊ no. teſtꝫ ꝯiūgit li i De fato ⁊ fortuna ad Frāciſ. pōtanū li i Declamationuꝫ ſermones multos. Stromatū ad Dominicū georgiū li i Bucholicum camē ad petꝝ pōzonū cr̄monēſē De bello veneto ad Iacobūant. venetū heroi De origine oīuꝫ ſcīaꝝ tractatus li i De vrſule patauīe p̄cōijs cecit elegiaſ(co v̓ſu De vxoribus nō ducendis li 4 Triūphoꝝ ī lingua materna li. 4. edidit Comediarum Baptiſta cognomēto Platina pr̄ia Cremonēẜ abreuiator apl̓icus magni aī ⁊ cōſtantie vir: eruditione ⁊ eloquentia nulli inferior: hiſdē tēporibꝰ a Paulo pōtifice bonis ⁊ dignitate in dicta cā pͥuatur: ⁊ in carcerē poſt eculei ſuſpēſionē detrudit̉: vbi poſtꝙͣ multas calamitates ⁊ afflictiōes equo aīo ꝑtuliſſet: a Sixto pōti. liberatus ⁊ ī ſtatū pͥſtinū reſtitutꝰ nequaꝙͣ ingenio ſuo abuſurꝰ: p̄ter libꝝ quē de naͣ reruꝫ ⁊ de obſonijs ediderat. Ogregiū ēt opus ⁊ ꝓpe diuinū de vitis ⁊ moribꝰ potificuꝫ elegātiſſime ſcriptuꝫ pōtifici Sixto obtulit: in quo eti am īperatoꝝ oīuꝫ: principuꝫ ac ducuꝫ res geſtas inſeruit: nonnulla ēt oꝑa ⁊ epl̓as ſcripſit: ingenij hominis p̄ſe ferre vidēt̉: obijt aūt ex peſte āno dn̄i. 14g1. Rome. Domicius calderinus patria veronēſis: greca latīaqꝫ līgua eruditꝰ: ⁊ oīum ꝗ nr̄o ſt̄ ſeculo in lr̄is hūanitatis eruditiſſimꝰ ꝑ hoc tp̄s nōnulla eminētiſſimi īgenij ſui cōfecit oꝑa. Quoꝫ de nūero ſūt hec: in Iuuenaleꝫ: Martialē: Suetoniū: ⁊ in Ibin Naſonis īterpretationes edidit: Saphos ēt epl̓as Papinij ſiluas vna cū Proꝑtio ⁊ Cicerōis epl̓as ad Atticū com mētatꝰ ē. Et niſi ī matura morte p̄uētus eēt ꝑplura alia edidiſſꝫ oꝑa. Obijt āt āno. d. 1477. Marius Philielphus Frāciſci Philelphi filius: eques auratꝰ laureatuſqꝫ poeta: phīe ⁊ artiuꝫ ꝓfeſſor digniſſimꝰ: ꝑ hͦ ipſū tēpꝰ toti italie clarꝰ hētur: qui cū eruditiſſimꝰ eēt: ea que ad altioris diſcipline eruditōeꝫ ꝑtinere videbāt̉ ſtuduit emēdare: funebres.n. oratiōes ⁊ alteri us materie elegantes plurimas habuit: Extāt ⁊ eius ingenij oꝑa a diuerſis metroꝝ generi bus edita: Rithimos quoqꝫ ⁊ cātilenas innumeras edidit. Boninus mōbretus mediolanēſis multi noīs grāmaticus Rhetorqꝫ ac poeta. hiſdē tēporibꝰ ml̓ta tū poetice tū ꝓſaice ꝯpoſuit: Sꝫ ille elegātiſſimꝰ dr̄: quē de fortuna ad Galeatiummariā Mediola. ducē dedit. Alteꝝ ēt d̓ bōis ⁊ mal̓ ml̓ieribꝰ ad bonā duciſſā eiuſdē ducꝭ vxēꝫ. Frāciſcꝰ Diedus patriciꝰ venetꝰ domi nobiliſſimꝰ: iuriū ꝯſultiſſimꝰ ⁊ reip. venete ip̄termiſiſ ſe deditꝰ hiſdē tꝑibꝰ ob dicēdi eloquētiā: nō mō a ſenatu veneto: ſꝫ apd̓ pōti ficē maximum atqꝫ alios potentatus ad quos ſepius orator miſſus eſt maximo ī pretio habitus eſt: Qui licet leges ⁊ poemata ac hiſtorias egregie caluerit. etiamphiloſophiam ⁊ res diuinas per OD 3
Anno Chra Qūdi

Anno XV. Gudi Epū ¶ Liber Federicis ſpicaciſſimo ingenio ſubtiliſſime intellexit. Nicolaum: Uitalē Landū: Candianū Bolanū. Barbonū Maurocenū: Iureʳ conſultiſſimos. his tꝑibus apud Senatum venetum maximo in precio fuiſſe conſtat. Bernardum quoqꝫ Iuſtinianuꝫ oratoꝝ ſui ſeculi apd̓ venetos pͥncipē eiſdē viris illuſtribꝰ ānumerādo puto: qui non modo apud ſenatū venetū: ſꝫ etiā apud curiā romanā apd̓ vni uerſaꝫ qͣi italiā: apud Galliā aliaſqꝫ natōes orator miſſus: cū altiſſimas cās grauiſſime ꝑ oraſſet: ſingl̓eꝫ ſemꝑ dicēdi palmā oīum doctiſſimoꝝ viroꝝ iudicio cōſecutꝰ eſt. Teſtes.n. ſūt īnumerabiles eius orationes vbiqꝫ ſparte. Ixtus qͣrtus p̄pͣ. natōe Italus ex vrbe Sauona maritima natꝰ. Frāciſcus a Ru ere ātea vocatus ordīs mīoꝝ gnͣalis mīſter. hͦ ip̄o āno Paulo pon. reꝑētino īteriPapa. 223. tu ſb̓lato ꝗnto idus auguſti eidem pōtifex ſurrogatꝰ ſedit annis ¶ Uir certe ingenio tātus qͣntum nr̄a tꝑa que precipue doctrīs viguer̄t/ ꝑere potuer̄t. Et ꝑꝑea ſcripſit libꝝ de potētia dei. libꝝ de ſanguīe chr̄i. ⁊ libꝝ de futuris ꝯtingētibꝰ ac libꝝ de ꝯceptiōe btē v̓gīs Marie. Fuit quippe ante pōticatū ac ēt in ip̄o pōtificatu mitiſſime ꝯſuetudinis: ⁊ ꝯtinetiſſime vite. In pauꝑes ⁊ religioſos muni ficꝰ: quos oēs vno ordīe amauit. ⁊ āpliſ 6670 1471 ſimis pͥuilegijs alijſqꝫ ſpūalibus ⁊ tꝑalibꝰ bn̄ficijs adiuuit. Nā oēs mēdicātes religioſos ī priuilegijſ ⁊ gratijs cēſuit eē eqͣles ī amicos aūt ⁊ familiares iocūdus extat: ⁊ ī delinq̄nteſ clemēſ modeſtus hēt̉. prīcipes.n. pauꝑes ⁊ nobiles pr̄ia extores ⁊ preẜtiꝫ paleologoꝝ filios. Regināqꝫ Boſſine ac alios turco pulſos pecunijs ſuis adiuuare nō d̓ſtitit ⁊ Rhodioꝝ milites ac Ferdinādū a turcis vexatu: vrbē romanā cenoſā īcōpoſitāqꝫ ac vetuſtate collabentē ī oībus īſtaurare ꝓpoſſe ſategit. Vias eius oēs cultiſſime ſtrauit. pontē ſuꝑ tyberiꝫ maxīa īpenſa iecit ⁊ a ſe Sixti pontē noīauit. Alijs quoqꝫ edifiicijſtū in vaticano tū ī vrbe roma exornauit. Edes pōtificiaſ multis ī locis apd̓ ſc̄ꝫ Petꝝ cultiores reddidit. vbi ēt eccl̓iaꝫ nouā fabricauit: in qua ⁊ nouos ſacerdotes ꝯſtituit. additiſ ꝓuentibꝰ ad eoꝝ ſuſten tationē: qui diuina quottidie in ea ſuo noīe exoluerēt. Hoſpitale ſācti ſpūs ī vaticano ꝑma gnificū quaſi de nono fabricari fecit: in quo ⁊ vite ſui ordinē depingi voluit. Eccleſiā prete rea nr̄aꝫ ſcē marie de populo vetuſtate collabētē a fundamētis cuꝫ ingēti ſūptū eriger̄ fecit. qua certe tuꝫ aureis tū argenteis muneribus decorauit. Alias quoqꝫ omnes ferme vrbis eccleſias aut inſtarauit aut muneribus decorauit. Et vt paucis cōcludam nihil i toto ſuo pōtificatu egit ꝙ merito reprehendi poſſit niſi ꝙ ⁊ ipſe(vt fit) ſuos nimiū amauit ametqꝫ eis diuina humanaqꝫ cōtribuēs: preter dei ⁊ romane ſedis dignitatē: In quē ſane errorem multi ex ſuperioribꝰ cecidere: quod ſatis deteſtādū videt̉: duos.n. nepotes ſuos vrbis prefectos ſucceſſiue cōſtituit: Mafredos.n. regulos: vꝫ pr̄ ⁊ filius ī Imola inter ſe diſſidētes ⁊ poſtmodū Ordelaphos in Foroliuio ſil̓r ꝯtēdētes vrbibꝰ pepulit. ⁊ eaſdeꝫ vrbes Hyero nimo Riario Sauonēſi ciui/ neceſſario ſuo ꝯtulit. Cuiꝰ ēt cōſilio ſemꝑ arduis ī rebꝰ vſuſ ē vigīti.n. cardiales in. i2. āuis ꝗbꝰ nūc vſqꝫ ſedit eū creaſſe cōſtat. equibus qͣttuor Sauonē ſeſ duo Genuēſes ⁊ tres Romani. Ml Nicolaus tronꝰ pͥꝰ. ⁊. 70ꝰ. venetoꝝ dux Chriſtoforo mauro duci ſuffectꝰ ducauit āno.i. mē. 8. ⁊ diebꝰ. 5. hōqd̓ magnanis hūanꝰ atqꝫ eloquēs ꝗqꝫ quoaduixit optimꝰ ciuiſ optimꝰ ſēator optimuſqꝫ Ariſtocratices prīce p̄ſ fuit. Suſcepto eim magr̄atū: ꝯfeſtiꝫ cū parthoꝝ Rege ꝯͣ turcū ſocia arma cōiūxit. Fraudatā ēt pecuniā viua ſui effigie maxīo tamē tū publico: tuꝫ priuato īcōmodo reſignauit. Eo ēt feliciſſimo duce florēt iſſimo venetiaꝝ reſp. Cyprū īſulā īperio aſciuit: Qui tamē nō ita multo poſt nullo xp̄iane religionis iuſtitie pietatis/ ⁊ benignitatis exēplo pretermiſſo primo ducatꝰ ſui āno mēſe octauo morit̉: ⁊ in capella maiore ordinis minorū cum ingenti pompa ſepellitur. Borſius Eſtēſis ferrarie marchio: ⁊ pͥmꝰ Putine dux: hoc āno ſine liberis deficiēſ: Herculē germanū habuit ſucceſſurē. Hic āt Borſiꝰ leonello marchioni ſucceſſerat: ꝗ ābo gerrnāi amboqꝫ Nicolai ex pellice fuerūt filij. Nicolauſ quoqꝫ ex vxore alios ī ſenectute genuit fi lios: Herculē vꝫ ⁊ Sigiſmūdū: quos moriens regni heredes ſub Leonelli cura reliquerat Sed Leonellus pr̄e defuncto: cū eēt regnādi cupidus: ſpretis paruul̓ fr̄ibꝰ legiptime natiſ eos Neapolim relegās regnū occupauit. Cūqꝫ ⁊ ipſe Ludouici gōzāge ſororē duxiſſꝫ: ex ea vnicū noīe Nicholaū ſuſcepit filiū Quo nato nō ita multo poſt ⁊ ipſe moriturꝰ: cū Nicolaus ēt eiꝰ ſiliꝰ p̄etate īꝑio aptus nō eēt: hac cōditōe in Borſiuꝫ trāſtulit īꝑium: vt in ip̄ius īteritu Nicolao filio regnū reſtituere iureiurādo affirmaret. Borſius aūt principatu

Anno L iber Chri Mūdi XV. Federicus. V. ſuſcepto cū eēt optimꝰ ⁊ prudētiſſimꝰ vir: ſtatī Herculē ⁊ Sigiſmūduꝫ a Leonello r̄legato reuocauit. Et eos atqꝫ Nicolaū tāꝙͣ filios enutriuit. Adueniente deniqꝫ Borſij morte Hercules ⁊ Nicolaꝰ ad principatū illū vterqꝫ aſpirabat. Hercules ꝙ eēt Borſio germauſ natu ꝓximꝰ ſibi id regnū ēt iure hereditario d̓beri p̄dicabat. Nicolaꝰ aūt ea ſe rōe tuebat. ꝙ erat natꝰ de Leonello cui Borſius fidē dederat regnū filio reſtitutuꝝ: Sꝫ Hercules vt erat aīo ⁊ calliditate p̄ſtantior. venetoꝝ auxilio fretꝰ cui ꝯfeſtī biremes ⁊ falcataſ naues ac pecūias cū pugilibꝰ trāſmiẜe. mox nonā Ferrarie arcē occupat: ⁊ eꝰ frat̉ veterē īuadit. Ni colaus v̓o ꝯꝑto ꝙ Hercules munitiones occupaſſet ad Ludouicū Auūculū Mātue pricipē ꝯfugit: ⁊ ſic Hercules venetoꝝ auxᵇ r̄gnū/ ſecluſo Nicolao) obtīuit. Borſio itaqꝫ mor tuo ad cartuſiēſes cū īgenti pōpa delatꝰ ibidē ſepellit̉. Fuerat. n. Borſius ip̄e tāto ⁊ multo maiori dignus īꝑio quippe qui ſapīa prudētia cōſilioqꝫ pl̓imū valebat: ac ita magnanitate ſplēdidꝰ vt nemo maioꝝ ip̄ius eo ſplēdidior ſit vnꝙͣ hītus. Fuit ēt phūaniſſimꝰ mitiſſimi qꝫ aī oīqꝫ v̓tute ornatꝰ cleri ac religioſoꝝ oīum ꝙͣmaxīe amator ⁊ beneficꝰ. Un̄ ⁊ monaſte riū magnificētiſſimū toto orbe clariſſimū Cartuſienſibꝰ a fundamētiſ extruxit. Alia ēt nō nulla celeberrima ꝑtim reſtituit. ꝑtimqꝫ a ſolo erexit. Menia quoqꝫ vrbis pado magna ex ꝑte collapſa īſtaurauit. Et vt erat aīo regius ad exornādam ciuitate aīum adiciens ml̓tas edes ornatiſſimas celebreſqꝫ intꝰ ⁊ exͣ extruxit. ⁊ ꝑ ciues ſuos extrui fecit. Deniqꝫ cū oībꝰ ꝑ circuitū potētatibus gratiſſimꝰ eſſꝫ ēt ſuꝑiori āno cū magͦ eꝗtatū ad viſēduꝫ Pauluꝫ pōti. Romā accedēs magīfifice lauteqꝫ exceptꝰ: ab eodē pōtifice Ferrarie titulo īſignitus eſt. Hercules itaqꝫ Eſtēſis: Borſio rebꝰ humāis exēpto nō ſine ꝯtentōe: regnū Ferrarie hͦ ip̄o āno ſuſcipiēs regnauit vſꝫ ī pn̄s ānis ferme duodeciꝫ. Uir rei militaris ſcīa ſatis eruditꝰ: 1471 qui pͥncipatu aſſumpto ſtatiꝫ Leonorā Ferdinādi regiſ filiā accepit vxorē. Sꝫ tertio regni ſui āno Nicolaū Eſtēſeꝫ ex fr̄e nepotē quē e Ferraria fugiſſe diximꝰ) cū regnū īuade̓ ſtatuiſſꝫ captū(forte ſuo malo) īterficere fecit. Ip̄e eīꝫ Nicolaꝰ Mātue degēs a cōſpiratoribꝰ ferrariēſibꝰ ⁊ amicis pr̄nis ad īuaddēduꝫ regnuꝫ fuerat īuocatꝰ: quibꝰ ſuaſiōibus ꝑmotus tandē tētare fortunā ſtatuit: ⁊ octīgētoꝝ viroꝝ obēratoꝝ exercitu ꝯgregato Ferrariā nll̓o repugnāte ſtatī īgredit̉: ⁊ foꝝ cū plauſu ⁊ tympāis ꝑuēiēs ad excitādos ꝯſpiratores ⁊ amicos clamare cepit; Uela Uela: hoc.n. cognomē Nicolao erat: ſꝫ nulli ciuium propter id ar ma mouere voluer̄t. Nicolaꝰ aūt eo ī plauſu in foruꝫ ꝯſedēs a ruſticis ⁊ militibus e Belre guardo ab Hercule miſſis obtrūcatꝭ pluribꝰ eiꝰ pugillibꝰ vrbe fugatꝰ ē: quē tn̄ īſequētes: tā dē in palude diliteſcēteꝫ cū. xx. eius ſocijs ceꝑūt: ⁊ ad Leonorā Herculis vxorē vinctū ꝑduxerūt: Leonora v̓o eū ſuſcipiēs vſqꝫ ad aduētū mariti/ qui Belreguardū ꝯceſſerat) ſer uari p̄cepit. Cūqꝫ Hercules ferrariā redijſſet: precipiti ꝯſilio vſus: mox ſacerdotes ad Ni colaū mittēs: edixit vt ꝯfiteret̉: ſeqꝫ ad interitu p̄ꝑaret. Ac ſic tertio die exacto(oībꝰ ſocijs in patibulo appēſis) eū in arce capitali ſnīa puniri fecit: ⁊ facto mane magna cū pōpa/ eo in veſte lugubri cū neceſſarijs ſuis comitāte ſepeliri iuſſit. Hūc āt ſenatꝰ cū pͥmū ſua īpēſa ſuiſqꝫ militibꝰ in regnū collocaſſꝫ. paulopoſt aliquo forte malo ꝯſilio ductꝰ: īgratitudine vſuvenetoꝝ(vt aiūt) vetuſtiſſimas violauit īmunitates: ⁊ quedā in eoꝝ cōtēptū ⁊ dānū moliri cepit: ⁊ venetoꝝ ruptꝭ federibꝰ. Ferdinādo regi ⁊ alijs ſocijs inherēs tergiferſatis venetꝭ ēt quedā eoꝝ occupauit: que res magnū ī tota italia incēdiuꝫ excitauit: ſꝫ multo maius ſibi ipſi dānuꝫ ītulit: qꝛ iā circūquaqꝫ captꝭ eiꝰ caſtell̓ eū ī vrbe ferraria obſidiōe cinxerūt: quid futuꝝ ſit deꝰ ipſe nouit: alteri ꝑte ſuā relinquemꝰ: varia.n. de hac re fertur ſententia. Cometa ī pͥnꝰ hꝰ āni circa feſtū ſcē Agnetis apꝑuit igneo colore rutilās: crinibꝰ lōgis nigriſ qꝫ: quos in occidētalē plagā v̓gebat. Eiꝰ corpus pͥmū circa Libie principiū fuit. Poſtea ſe tatū ī ſeptētriōeꝫ flexit: vt ꝙ ex Iodiacū migraſſet: ꝓculdubio ſit iudicatū: durauitqꝫ diebꝰ 80. Nam breuiſſimū duratōnis comete tempus. 7. dieꝝ lōgiſſimū octoginta Ariſtoteles tradit. Nec iſto nunduꝫ diſſoluto alter apꝑuit: cui erat coma ignita: que in Arietis ſigno poſita videbat̉: ⁊ eaudā in orientalē porrigebat plagā: ſequētiqꝫ āno ſiccitas īcōꝑabilis ſb̓ſecuta ē: ⁊ peſtilētie bellaqꝫ cruentiſſima pl̓ibuſ ī locis euenere. Nicolaus Marcellus ſcd̓us ⁊ ſeptuageſimꝰ venetorū dux: ſuffragijs oīum trono duci ſuffectus ducauit āno vno: mēſes. 3. ⁊ diebꝰ. 6. Uir certe quē ob aī ⁊ corꝑis dotes cū quocūqꝫ chrianiſſimo pͥncipe poſſumꝰ cōꝑare ꝗ lib̓alitate gr̄aqꝫ oīum nō mō pr̄itioꝝ ſuoꝝ: ſꝫ ⁊ ex/ 1473 terrarū nationū bn̄iuolētiā ſibi cōꝑabat: pietatis et religionis. miẜicordie ac munificentie vnicū exemplar oībus erat: Qui quoaduixit rempu. contra turcos optime defenſauit. Tandem v̓o de deo deqꝫ hoībus ⁊ preſertim ciuibus ſuis benemeritus deficiens in lenectute bona apud cartuſieſes ſepellitur. DD 3

Anuo XV. Srat Eti Riber Federicus 35 147 4 Criſternes Dacoꝝ rex: hͦ ip̄o āno ꝑ italiā venit: quē nos ꝑ Cremonā trāſeuntē vidimꝰ. qui ea gr̄a p̄ter deuotionē) Romā ꝓficiſci ferebat̉: vt chr̄icolas prīcipes cōtra turcū armaret. Roma itaqꝫ ꝓfectus: ꝓdeūte obuiā honorato quoqꝫ: a Sixto potifice ꝑbēigne ⁊ honorifi cētiſſime excipit̉. Ac ꝓ ſingl̓ari mune̓ Roſa quā pōtifices ſingul̓ ānis ī Bn̄ica palmaꝝˡ ali cui ex pͥncipibꝰ chr̄ianis donare ꝯſueuerāt: ⁊ ip̄e donatus ē. Agiqꝫ cepit de vniuerſali itali coꝝ pͥncipū pace: vt vno aīo ꝯͣ turcum coirent. Nes tamen ꝑfici nō potuit. Indeqꝫ digreſ ſus ꝑ oēs italie vrbes tranſiēs. magno honore habitus eſt. Petrus Mocenicus tertius ⁊ ſeptuageſimus venetoꝝ dux: decī ooctauo kal̓as Iauuarij: abſens grato oīum patꝝ ꝯſēſu Marcello duci ſurrogatus ducauit āno vno ⁊ mē. 2. Opti mus quidē ⁊ eloq̄ntiſſimus vir. cuiꝰ rei cā oībꝰ carus ⁊ dilectus fuit. Qui cū domi foriſue maris īꝑio fūctus eēt aliꝙͣdo Aſyam ab Eleſpōti faucibꝰ vſqꝫ ī Syriā ſerro igniqꝫ vaſtauit ⁊ caramāibꝰ regibꝰ venetoꝝ ſocijs a Mahūeto turco oppreſſis regnū r̄ſtituit ⁊ Cypꝝ a cōiuratꝭ magna celeritate ac prudētia d̓fēſauit: ac Scodra totiꝰ albaie caput vna cū An tonio lauredano ī ea tūc p̄tore ſuo ductu ſuiſqꝫ auſpitijs a graui turcoꝝ obſidiōe lib̓auit: ⁊ rēp. ī oībꝰ feliciter geſſit Ea ꝑꝑ: ēt abſēs diui Parci ꝓcuratoris titulo īſignituſ fuit. Tādē dux dec laratus eius primo anno mēſe ſecundo. 1476. mortuus in predicatorum baſilica ſepellitur: adhibita a ſenatu honeſta funeris pompa. Hieronymus Riariꝰ Sauonēẜ: hͦ āno iectis ī Imola Nomādiole ꝓuīcie vrbe ſui pͥncipatus fūdamētis regnare cepit: ⁊ vſqꝫ in pn̄s regnauit ānis. 9. Ea.n. ciuitas a Thadeo Māfre 194 do ſuiſqꝫ maioribꝰ iā diu poſſeſſa. hͦ ip̄o āno ip̄o ⁊ Guidatio eiꝰ filio īter ſe diſſidētibus vrbē Galeacio Mediolanēſiuꝫ duci ex cōi cōſenſu credidere. Quibus ad ſe vocatis Caſtellū nouū ī Alexādrino agro Thadeo tradidit: ⁊ ip̄e vrbis dn̄ium ī ſe ſuſcepit: quo ſuſcepto ānuētē ⁊ mādāte Sixto pō. max. eādē vrbē Hieronymo huic genero ſuo: pͥus ſuſceptiſ qͥ draginta milibus aureis dn̄iū trāſtulit. Idipſū Ordelaphis mortuo Pino āno. d. 1479. in Foroliuio diſſceptātibus effecit: ⁊ ciuitatē ipſā Foroliuiēſē cōcedēte itē Sixto po. ma ximo ab vxore Pini recepit: ꝗbus ciuitatibꝰ ſuſceptꝭ nullū hūanitatꝭ aut beneficij genus p̄termiſit:: ꝗn̄ ciuibus ⁊ vrbibus n̄ ꝯtulerit: vt eas ad ꝯcordiā ⁊ eqͣlitatē redige̓ poſſꝫ: Eiꝰ n. hūanitate modeſtiaqꝫ: ac mūificētia: ⁊ vrbāitate ī pͥmis Imolēẜ ciuitas tāta pl̓chritudīe ⁊ iucūditate ac ſplēdore oībꝰ ī rebus claruit: vt ex īfima vrbiū fece ad ſūmā oīuꝫ flaminie ꝓ uincie pl̓chritudinē ꝓuenerit. Nā cū pͥmū vrbis dn̄atū r̄cepit ī ea caſtellū munitiſſimū ere xit: ⁊ p̄ualido muro aliꝗbus ī locis vrbē cīxit domos lignamībus ⁊ luto ꝯpactas depoere fecit: ⁊ alias celebres ⁊ cultaſqꝫ erigere mandauit. Atqꝫ tali domino adeo ipſa ciuitas felix effecta eſt vt cū opibuſ ⁊ pl̓chritudīe miꝝ īmōꝫ creuerit. Itidip̄m ī Foroliuio effice̓ cu raui. Hic.n. ex Sauona vrbe Genuēſiū nō obſcuro ſꝫ nobili ac honorabili gn̄e natuſ: īfanſ adhuc exacto pr̄e honeſte ſb̓ vidua mr̄e educatꝰ ⁊ gnoſoſ moreſ ⁊ gr̄a affluētes hūit. In ex ſucceſſiōe germani Petri tituli ſc̄i Sixti cardinal̓ apd̓ Sixtū pon. maximū in hāc celſitudinē ꝓuectꝰ ⁊ ſi lr̄aꝝ ornamēto careat hūanitate tn̄ ⁊ lib̓alitate atqꝫ prudentia cuꝫ quouis pͥncipe ſui ſeculi cōꝑari pōt. Oius nāqꝫ cōpoſiti mores: māſuetudo atqꝫ humāitas ⁊ fami liarie ac vrbanū viuendi genus eum carū nō tam pōtifici ꝙͣ pͥncipibus multis fecerunt. Puelle Monſtruꝫ tp̄eſtate iſtac in agro v̓onēſi natū ē: q̄ vnū caput ⁊ duos podices ac duas vuluass hn̄s ex ābabus ip̄is vuluis ſuꝑfluitates emittebat: hēbat īſuꝑ qͣttuor brachia: ſed duo groſſa que ꝓ volūtate mouebat: alīa tēuuiora ⁊ īmobilia erāt: vētres ēti duos circa ſto machum ꝯiuncto hēbat: hac ꝑentes per italiā circūferentes p̄cia ab īſpiciētes mēdic abāt Simon beatus tridētinus puerulus(quē ob miraculoꝝ frequātiā beatū appellāt: hoc āno ī Tridētina ciuitate a iudeis necatꝰ: martyr chr̄i effectꝰ ē. Iudei.n. ea ī vrbe paſca ſuo more celebraturi cū chriſtianū nō haberent imolādū: cuiꝰ ſāguine ī acimis vti poſſēt: pueꝝ hunc hoc mō in Samuel̓ cuiuſdā iudei honorati domū furti deportauerūt: in cuiꝰ collo primuꝫ ne vagire poſſet ſudariolū apponentes nocte illa ante altare eoꝝ ſynagoge extēſis in cruce brachijs īpoſuerunt. Et pͥmo priapulū forpicibꝰ mox genā dextra p̄cidētes: ſudibꝰ dein p̄acutiſ hymnos eoꝝ more canētes vſqꝫ ad mortē pupugere: quo mortuo ſtatiꝫ eiꝰ cadauer in ꝓpinquū domus eoꝝ flumē ꝓiecerūt: querentes deinde āxij parentes gnatū ꝑuulū ta dē in fluuio inuener̄t: viſoqꝫ ꝑuulo ſtatī vrbis p̄tori ſcelus rettulerūt. Erat tūc preto: ea in vrbe Ioānes de Salis brixiēſis legū doctor. At ipſe ſua vſus prudētia: oēs ſtatiꝫ iudeoſ cō prehenſos ecculeo impoſuit: qui tormentꝭ aſtricti eo ordine crimen confeſſi ſunt: Quo co

xlume ¶ Liber .XV. Chri Mūdi Lędericꝰ 3 gnito ingenti zelo fidei ſuccēſus: omnes iudeos aut cecidit aut vrbe exterminauit: Simon vero collectus poſtmodū multis miraculis clarꝰ efulſit: adeo vt tātus ad eā vrbē ex oī chri ſtiāo orbe ppl̓oꝝ ꝯcurſus ad ſācti huiꝰ ꝑuuli ſepulchꝝ miracl̓aqꝫ viſendo ē factus: vt etiaꝫ vrbs cuꝫ miraculis opibus multis ſit aucta: ⁊ hoc non ſine iudeorum infamia ⁊ confuſione dictum ſit. Bartholomeꝰ acoleus ſeu colleonus bergomēẜ ex claris parētibus ortus: venetoꝝ maxius 147 5 īꝑator: hͦ āno 4º. nonas nouēbris apd̓ Malpagā oppidū ſuū ī agro b̓gomēſi: etatiſ ſue āno 75º. morit̉: ⁊ Hergomū d̓latuſ: regijs exeꝗis ī vrb̓ foro: iuxͣ maius tēplū: ī mirabili ſepl̓chro qd̓ ipſe viuēs iuxͣ iꝑij ſui dignitate ſibi extruxerat ſepelit̉. Is nēpe ī auro ⁊ argento rerūqꝫ oīuꝫ copia: ſuꝑ oēs pͥuatos Italie viros p̄potēs hītus fuit. Quaobrē nomē eius celeberrimū nō mō cū ꝓuīcie pͥncipibus cōe: veꝝ exͣ ꝓuīciā cōes cuꝫ regibus titulos: ēt qͣdā aī v̓tute ſortitus fuit: ⁊ qꝛ ꝑ v̓tutū gradus ex domeſtica(vt ita dicā) ſorde illo ꝯſendit: vt ꝑ ꝗn̄qꝫ ⁊ vi giti ānos apd̓ venetos īꝑatorie maieſtatiſ māus ꝓmeruit: idcirco haud abſurdū putauimꝰ ī oꝑis calce: ī vita huius nr̄i clariſſimi īꝑatoris ꝯſcribēda p̄t̄ morē ſuſceptū aliquatiſꝑ diuci us īmorari. Fuit igit̉ ī pͥmis hic Bertholomeꝰ īꝑator formoſi ꝓceriqꝫ corꝑis: ⁊ eximie ⁊ ve nuſtiſſime ꝑ oēm eiꝰ etatē pl̓chritudīs: magni roboris: ⁊ vellociſſime agilitatis: ꝗ velut Aſa el fr̄is Ioab. tātā gl̓iaꝫ hūit ī pedū velocitate: vt nō ſolū hoīes: ſꝫ ēt equos ad currēdi certamina ſuꝑarit. Eius magnanimitas ī bellis ꝑtractādis nō ſatis ſcripto explicari poſſꝫ: lraꝝ āt gl̓ia nec oīo īdoctꝰ aūt gnarꝰ fuit: lr̄aꝝ tn̄ hoīum amātiſſimꝰ ⁊ aſſiduꝰ fuit: ⁊ ml̓toꝝ hiſtoricoꝝ libros vt mirabil̓ īgenij erat ſubtilit̓ ītellexit: hāc ei ignorātiā: iō eueniſſe tradūt: ꝙ ī pupillari etate Paulo eo genitore Tricij oppidi tūc dn̄o ab eiꝰ affinibꝰ libidine dn̄andi ob trūcato: ⁊ mr̄e ī vincl̓a ꝯiecta: puerullus ipſe vltima laceſſitꝰ paupertate ꝑ deuia queqꝫ ſine lr̄aꝝ p̄ceptore qͣdā aī magnanimitate ſe ꝯferre coactꝰ fuit. At pͥmo vt rei militaris fortune ſortē tēptare poſſꝫ: Placētiā ad Philippū Arcellatē tūc ī bellis clariſſimū īꝑatorē: vt pͥma militie ꝑcipe̓t rudimēta ꝯceſſit. Inde ad Braciū ī Apulliā trāſmigrauit. vbi ⁊ pͥmū futurꝭ honoribꝰ prudēs armiger factꝰ viā aꝑire cepit. Dehinc ad Iacobū Caudolā: ꝗ Neapolim ꝯͣ Alphonſum regīe noīe obſidebat euolauit: vbi int̓ īꝑatoris milites tāꝙͣ Mariꝰ ⁊ Mar cus Catonis filius pͥmꝰ enituit. Et ꝑꝑea viginti eꝗtibꝰ illa pͥma ꝯditiōe eū p̄fecit: pauciſqꝫ poſt diebꝰ Bracio ab ipſo Caudola ī Aquile bello ipſo Bartholomeo militante int̓fecto: eiuſqꝫ v̓tꝰ ea ī pugna cēt̓is p̄ſtātior p̄dicata ⁊ declarata ī venetos euocat̉. Qui ⁊ ſb̓ Crimignola īꝑatore ꝯͣ Philippū ducē bellū gerēte militatuꝝ ſe ꝯtulit: cū quo ꝙͣ ſtrenue ꝙͣqꝫ magnifice ꝯͣ ꝯarpellonū viꝝ audaciſſimū ī obſidiōe cremonēſi ſe exercuerit nō facile narrari poſſꝫ. Eam obrē ſenatꝰ venetꝰ ob clarā noīs eiꝰ memoriā ēt octoginta equites: ſupra quos hēbat ei adiecit. Exide ꝙͣto ꝯſilio: ꝙͣtaqꝫ prudētia ac īduſtria florere ceꝑit. ⁊ p̄ſertiꝫ ī ſaluādis venetoꝝ copijs ī expugnatiōe bergomēſiū valliſqꝫ Camonice deppl̓atiōe. Dehinc ēt ī expeditiōe ꝯͣ Nicolaū piceninū Brixiā īfēſiſſime obſidētē: poſtmōm ī defenſiōe Uerōe ſibi ꝑ ſenatū venetū credite. Et poſtrēo eiꝰ quā ꝯͣ temeritatē Guereri magnanimitas ⁊ fortitudo vſus ſit. Senatꝰ ppl̓uſqꝫ venetꝰ illo tūc ⁊ deinceps retributionū meritis munificentiſſime ꝯprobauit. Nec et pretermittendū eſt que poſtea Philippi ducis noīe apud bononienſes: picentes: ⁊ cremonenſes: ſtrenue fortiterqꝫ ac prudenter geſſerit belloꝝ facinora lꝫ vltimꝰ vite ſue tꝑibꝰ ſuſpitiōe ductꝰ iniqͣ carceris dānatiōe eū catiuauerit: veꝝ āno necdu euoluto dux ipſe vita excedēs. Bertholomeꝰ excarceratꝰ fuit. Nec ꝑꝑea ſegnior īmo audacior effectꝰ: ſuū n̄ magͦ labore collegit exercitū: ⁊ it̓ato acceptꝭ mediolanē ſiu ſtipēdijs: mox ꝯͣ gallos expeditiōeꝫ fec̄: quoꝝ furores motuſqꝫ: ꝙͣta magnaītate fortitudīeqꝫ triplici triū pho fuderit: hīc eiꝰ mūera: ⁊ illīc illoꝝ funera teſtāt̉. Nec id pꝰ trāſalpes tātꝰ hꝰ acolei noīs tror galloꝝ accolas īuaẜat: vt ab īde quo aduixit ſꝑ ip̄m ducē ī eoꝝ exiciū natū horruerit. Huiꝰ ēt īuictiſſimi īꝑatoris ī bell̓ gerēdis Frāciſcꝰ ſphortia: ꝗ vt diximꝰ) ī Italia tāꝙͣ ſcd̓s Alexāder enituerat ad celos vſqꝫ laudibꝰ extulit. Hoc idē ⁊ Alphōſus rex iā pͥdē effeceat adeo vt admirās hoīs v̓tutē atqꝫ p̄ſtātiā dixiſſe ferat̉. Et ſe bergomēſē ob ꝯceptā ī eo beni uolētiā: illūqꝫ taraconēſē futuꝝ deīceps decernebat. Ea ꝑꝑ fert apd̓ p̄fatū regē illd̓ p̄clari Leōis ī ſigne illi a pͥncipio vxore oblatū fuiſſe: qͦ idē pocul̓ hn̄s Leōis more militari accri mōia vehemētiꝰ ī dies accēde̓t̉. ad cumulū igr̄ clariſſimaꝝ eꝰ v̓tutū d̓clarādaꝝ īclitꝰ veneto rū ſenatꝰ poſtrēo illi īꝑij vniuerſal̓ ſceptꝝ tāta pōpa ꝯtulit: ꝙͣtā vix hūani faſtꝰ ⁊ gl̓ie capax opīari queat. At ſceptro eꝰ ſuſcepto auc̄tas oīuꝫ hoſtiū aīos ſupp̄ſſit. ꝯfeſtiꝫ mediolanēſiū ducis ⁊ venetoꝝ pax ſubſecuta ē: q̄ ꝙͣ neceſſaria ꝙͣ vtil̓ fuerit oīuꝫ iudicio relīquo: Bertho lomeo itaqꝫ ī īꝑio ꝯfirmato gl̓iaꝫ qͣſi d̓ gl̓ia ꝓferr̄ ſategit. Uirtuteſ ꝗppe maieſtati īꝑatorie

Aurio .XV. ¶ Liber Pūdi Chri Federicꝰ. I. neceſſarias ſūma diligētia ꝯplexus ē. Et ſi peccator hoīum more obẜuātiſſimꝰ tn̄ chr̄iāe re ligiōis fuit: miẜatiōiſqꝫ ī pauꝑes ac pietatis ī deū. Mōaſteria eīm tria ſua īpēſa erexit: eccleſias quoqꝫ nōnullas Brixie: Bergomi: Baſelle: Malpage: Giſalbe: alijſqꝫ locis ꝯſtruxit: ⁊ dotauit. Ingētia eīm ⁊ ꝑpetua legata ꝓ nobilibꝰ pauꝑculis v̓ginibꝰ maritādis dimiſit diſtribuēda: q̄ res certe īmortalē eū efficiēt: ⁊ chriāe religiōis obẜuātiſſimū fuiſſe teſtant̉. Excoluitqꝫ p̄terea Bergomū Bergomatēqꝫ agrū ⁊ Brixiā magnis domorum edificijs. Agrū quoqꝫ bergomēſem cū pl̓ibꝰ bn̄ficijs.ſ. peregrinas aquas maxīa cū īpēſa ītroducendo bonificauit. Indagauitqꝫ balnea ꝓ lepra purgāda ī bergomēſi agro atqꝫ ꝯſtruxit. Quā to nāqꝫ eo ī īꝑio pͥnceps ipſe claruerit ꝯſilio: prudētia: ac beniuolētia: reuerētiaue: legatōeſ regū pͥncipū ac ducū ad eū frequētes ipſe declarāt. Nōnūꝙͣ pͥncipes ipſi pacē ⁊ ſocietateꝫ ab eo peciere. Erat eīm erga oēs multe hūanitatis: clemētie: māſuetudīs: bonitatiſqꝫ ac ī equate hūilitatis: virtutē v̓o ⁊ iuſtitiā re magiſꝙͣ v̓bo excolebat: ſeditioſoꝝ īfenſiſſimꝰ ferebat̉. Eius aule amplitudo: pōpa: ⁊ gl̓ia: oīum pͥncipū aulas eqͣuit: vbi de honore agebatur pecuniaꝝ ꝓfuſiſſimꝰ: nūꝙͣ ꝓ ſplēdore dignitatis ac gl̓ie paſſus fuit ſuꝑiorē. Errariū eīꝫ venetū cū īnūerabilibꝰ pecunijs heredē īſtituit ⁊ ditiſſimū fecit. Innumerabiles eīꝫ terraꝝ principes diuerſis ſub tꝑibꝰ īꝑator hic ſuo ſub vexillo habuit. Nouiſſimis v̓o diebꝰ: hi clariſſimi duces eiꝰ ſtipendia vno exercitu ſecuti ſt̓. In pͥmis Hercules eſtēſis nūc Ferrarie dux. Alexāder Sphortia piſauri dn̄s: Bonifaciꝰ nunc Mōtiſferrati marchio. Heſtor mā fredꝰ nūc Fauētie dn̄s. Cicchꝰ ⁊ Pinꝰ Ordelaphi germani Foroliuij pͥncipes. Ioāneſfrā ciſcꝰ mirādulanus comes cū duobus filijs: Marcus carpēſis: Deiphebꝰ anguilarꝰ: Ioanneſantoniꝰ Caudola eques: Sphortia ſecūdꝰ Frāciſci ducis ex pellice filiꝰ: Gerardꝰ: Gaſpar: ⁊ Iacobꝰ oēs ex martinēgoꝝ familia: ⁊ alij multi. Has itaqꝫ huius clariſſimi īꝑatoris laudes ad multoꝝ exēplū breui ſub ꝯpēdio ſcribe̓ curauimꝰ: vt nobile hoīs exēplū legētes poſſit emulatiōe ac deſiderio īmortalitatē adipiſci. Capha genuēſiū ciuitas: que eſt ī ſeptētrionali plaga ī littore Euxini maris populoſa ꝗdeꝫ ⁊ mercatoribꝰ apta: hͦ āno quodā Squarcaphigo Genuēſi eā ꝓdēte ī turcoꝝ manꝰ deuēit: Odio eīm Galeacij vicecomitis ducis id ſcelus factitatū fuiſſe tradūt. qꝛ oī īgenio ip̄am ⁊ genuā ſibi ſubicere nitebat̉: ⁊ libeꝝ pͥncipatū de eiſdē ſibi vēdicare. Suꝑiori at āno ī inſula Creta ꝯſpiratiōe orta Cretēſes regi turcoꝝ fidē dedere arma ſuſcepturi: ſi claſſē eo mitte ret inſulā ī eiꝰ ptātē trāſlaturi. Ea re ꝯꝑta ꝯfeſtim īꝑator claſſis venete cū qͣdragīta biremi bꝰ armatis ī inſulā nauigauit. Eaqꝫ claſſis vbi a cretēſibꝰ viſa eſt. adeſſe turcū creditū eſt: ⁊ mox turci nomē inclamatū ī cuſtodes vrbis Cādie ab eiſdem ſeuituꝫ eſt. Ueꝝ remiges ⁊ pugiles expoſiti ꝯſpiratores oēs ceperūt. Expectātibꝰ āt cretēſibꝰ turcoꝝ claſſeꝫ. Ecce tur ci ī Euxinū mare quod eſt trāſboſphoꝝ nauigāt: ⁊ terreſtribꝰ copijs ſequentibꝰ p̄ter oīum ſpem expectattōemqꝫ apud Capham ꝯſtiter̄t: ⁊ expugnātes lacerāteſqꝫ vrbē tādem cum magna cede ceperūt. Padꝰ ⁊ Tyber ac reliꝗ Italie fluuij: hͦ āno Nouēbrio mēſe ex ml̓titudīe Imbriū ita cruē̓: vt exͣ alueū affluētes ml̓ta Accol̓ dāna ītulerīt: qꝛ n̄ ſecꝰ ꝑ vias nauigabāt: ac ꝑ ip̄oꝝ fiuminuꝫ aluea face̓ ꝯſueuerāt. Decreſcētibꝰ paulopoſt: multa aīalia: ⁊ ꝙͣmaxīe Tyber ſecū traxit: ex quoꝝ flatu ml̓ta peſtis ſubſecuta eſt. Andreas vēderminꝰ. 4ꝰ. ⁊. 70ꝰ. venetoꝝ dux: hͦ āno Mocenico duci ſurrogatꝰ: ducauit an no vno: ⁊ mēẜ. 4. vir etate ⁊ auc̄te grauis atqꝫ opibꝰ int̓ pr̄icios venetos affluentiſſimꝰ. De quo ob magr̄atꝰ breuitatē nil memoria dignū hūi qd̓ lr̄is mādari poſſit: Iuſte eīꝫ ⁊ integre pͥncipatū ſibi creditū rexit: vt optimi pr̄is deſideriū nemini reliquerit. Qui ēt pͥmo menſe qͣrto ducatꝰ ſui deficiēs ī eccliīa Seruoꝝ ſepellit̉. Carolꝰ Burgūdionū dux vltīus ex illuſtriſſima r̄gia frācoꝝ domo natꝰ: Philippi ducis fili us: hͦ āno cū ducatū vix. 9. ānis tenuiſſꝫ: a Sueuis ī p̄lio ſr̄atꝰ ⁊ fuſus atqꝫ fugatꝰ tādē obtrūcatꝰ mortē obiuit: hic vir fortis ⁊ ſeuerꝰ atqꝫ magnanimꝰ ab ipſa ſua adoleſcētia fuit: vn̄ cū vigeſimū ānū attigiſſꝫ ⁊ Gādauēſes ciues a Philippo pr̄e pͥuilegiū quoddā extorſiſſēt ⁊ ab eo ēt ꝯfirmatiōem violēt̉ obtinuiſſēt: ipſe domū reuerſus nō pauca militū manu colle cta ī Gādauiū duxit: ⁊ īpetu fc̄o maxīaꝫ ciuiū illoꝝ occidiōem edidit: ⁊ tātā illi vrbi calami tatē īflixit: vt nūꝙͣ antea ī vna pugna ex Gādauiēſibꝰ tot occubuiſſe a maioribus memorie traditū ſit. Ingreſſuſqꝫ vrbē pͥuilegia oīa ī medio vrbis foro exuri fecit. regͦ deīde ſūpto ml̓ tas cū Ludouico frācoꝝ r̄ge ꝯcertatōes ſuſcepit: ⁊ ml̓tas illi calamitates īflixit paceqꝫ cū eod̓ pꝰ mōm ꝯfecta: a leodiēſibꝰ īfēſuſ: oēꝫ belli vī ī eos ꝯuertit: dēiqꝫ ciuitate obtēta vniuer ſos ī ea int̓fec̄: nec vlli qd̓ ſexui aut etati ſeu dignitati parcere voluit: eo nāqꝫ bello ⁊ capti

Anno Liber .XV. Chri Mūdi Eedericꝰ 3 uitate tātā cedē crudeliſſimā exercuit: quāta neqꝫ grecoꝝ neqꝫ barbaroꝝ r̄ferāt hiſtorie poſtcedē editā vniuerſā ꝓrſus ꝯplanauit vrbeꝫ: nec vnū quidē calculū dimiſit. In medio at vrbis foro columnā erexit: ⁊ īde digreſſus vrbem deſolatam reliquit: poſtea v̓o cū Edo uardꝰ angloꝝ rex eiꝰ ſororiuſ ab Henrico Caſtelle rege: regno ꝑ arma pulſuſ fuiſſꝫ: ad Ca rolū hūc accedēs ſolaciū ⁊ auxiliū ꝯͣ Hēricū ac Ludouicū reges expoſtulauit: ꝗ non ſolū ſolaciū eidē prebuit: ſꝫ eo ī regͦ reſtituto ēt quoaduixit: maximū Ludouico r̄gi bellū īdixit ⁊ maxīs cū calamitatibꝰ attriuit: erat.n. Garolus hic adeo accerrimꝰ eꝗtatis defenſor: vt ꝓ pter illā tuendā nullius iracūdiā: nullius inimicitiā: nulliuſqꝫ ſimultatē aūt potētiā extime ſcet: īmo ⁊ metā honeſtatiſ excedet Deniqꝫ cū ml̓taſ ꝓuinciaſ ingēti int̓fectōe ſibi ſubegiſ ſet: ad Nanſciā ditiōis Reimbardi Lothoringie ducis vrbem cū qͣttuordecim milibꝰ tantū ꝑuenit: ī eo loco veniētes copias eius p̄ſtolaturus vt ītegriſ exercitibuſ ꝯͣ Sueuoſ(quoſ vſitatiori vocabulo Suiceroſ appellamꝰ) maturaret: dūqꝫ ibi veniēteſ exercitꝰ p̄ſtolaret̉: ecce Suiceri coeūt: īprouiſiqꝫ ī ante Lucano ꝓximū quēdā mōtē capiūt: in quem dux ipſe Burgūdus ēt pedites qͣdringētos vt ip̄ꝫ occuparēt miſit. Ibiqꝫ Suiceri hoſtium copias adoriunt̉: eaſqꝫ fugatas ī caſtra ducis popularit̉ aduolant: tantaqꝫ ſtrage eū afficiūt: vt ex qͣttuordecim hoīum milibꝰ: vix qͣttuor milia fugiſſe perhibeant: alij aūt vt ceſi: aut profligati ꝑ deuia queqꝫ fugientes. Carolū fugientē deſernere: quē hoſtes inſequentes tādē ob truncauere. Atqꝫ eo mortuo hoꝝ ducū genꝰ extinctū eſt. Vnicam eīm filiam hic regni heredē dereliquit: que Federici ceſaris filiū duxit maritū: ex quo cū duos genuiſſet filios: ⁊ ipſa ſuꝑiori āno ex equo delapſa fractiſ ceruicibꝰ expirauit. Eoqꝫ mō hec ip̄a burgūdionū ꝓpt̓ crudelitatē radicitꝰ eulſa ē: vt oēs cogͦſcāt: quāta ꝓuidētiā hūanaꝝ ēt reꝝ ꝓbat̉ hr̄e deꝰ ⁊ quomō bonos ⁊ miſericordes ⁊ nō ſanguinē ficientes diligat: malos āt abhorreat: ⁊ a radice diſperdat. Ioāneſmaria vicecomes: ſextꝰ mediolanēſiū dux: Galeacio eiꝰ pr̄e: āno ſuꝑiore ī feſto ſancti Stephani ml̓tis ꝯfoſſus vulneribꝰ īterēpto: hͦ āno ī feſto Epiphanie: etatis ſue āno nono. 1477 patꝝ decreto dux declaratꝰ: ſtatim ī tēplo btē virginis Marie delatꝰ: vniuerſo ſpectāte po pulo: aſſātibuſqꝫ patruis oībꝰ cū vniuerſo regni magr̄atū: Bireto ⁊ reliqͥs ducatꝰ ornamēt īſignitꝰ ē. Cuiꝰ ꝗdē regni cura pͥncipal̓: quoaduſqꝫ adoleſcet mr̄i Bone ſic appellare: cogna tiſqꝫ ac quibuſdā ꝓceribꝰ demādata ē. veꝝ cū nulla ſc̄a reꝑiat̉ regni ſocietas: Cichus calaber: qui regni ſecreta ml̓to tꝑe nouerat: ⁊ belli paciſqꝫ leges ſemꝑ dicere ꝯſueuerat. vir qui dē calſidꝰ ⁊ multaꝝ reꝝ experiētia doctuſ: vbi ſe reꝝ oīum moderatorē didiciſſꝫ: aīaduertēˡ quoſdā defūcti ducis germanos magni ſpūs adoleſcētes: ī aliqn̄ eiꝰ conatibꝰ obſiſtē poſſēt: eos regͦ ꝓpelle curauit: ⁊ tāꝙͣ maieſtatis reos varijs ī locis exilio ꝑpetuo dānauit: e quibuſ duos poſtmōꝫ e medio tolle fecit. Suꝑſtites v̓o tādē ī regnū reuerſi Cichuꝫ quē nouerāt ſibi fuiſſe īfenſiſſimū capiūt: ⁊ honeſto carcere ī papiēſi arce recludūt: vbi cū machīationeſ ſuas faſſus fuiſſꝫ: capitali ſupplicio mulctatꝰ ē. Locuſte hͦ eodē āno ī brixiāo agro ī maxīa multitudīe aduolarūt: que brixianis ⁊ mātuanis maximū ītuler̄t dānū. Quibus niſi Ludouici mātuani pͥncipis ſolicitudo obſtitiſſet: ſata q̄ corroſiſſent Peſtis ſeuiſſima: hͦ āno brixianā vrbē īuaſit: q̄ viginti ⁊ eo āpliꝰ vrbāe multitudīs milia extī 147 8 xit: quā quidem calamitatē īdicauit Solis eclypſis: que eo āno Iulio mēſe fuit: atqꝫ locuſtorum multitudo. Federicꝰ gōzaga Ludouici filiꝰ: tertiꝰ mātuanoꝝ marchio: hͦ ipſo āno pr̄e Iunio mēſe defū cto: ī regnū prnū ſucceſſit: ⁊ regnauit vſqꝫ ī pn̄s ānis 5. vir multa v̓tute ⁊ prudētia p̄ditꝰ ac rei militaris ſcīa nō ignarꝰ: que ob v̓tutū ſuaꝝ p̄ſtātiā ī multaꝝ reꝝ nouitate: ⁊ ī ſūmis toti us Italie difficultatibꝰ: atqꝫ ī turbulētiſſima diuerſaꝝ ꝓcellaꝝ fluctuatiōe mediolanēſium ducatꝰ ſuaꝝ copiaꝝ gn̄alē īꝑatorē delegit: vt pōtiſſimū florētinis ſuccurreret: quoſ maxima pōti ficis ⁊ Neapolitani regis manꝰ aggreſſa fuerat. Ioānes mocenicꝰ Petri mocenici olim ducis germanꝰ quintꝰ ⁊ ſeptua geſimꝰ venetoꝝ dux: hͦ āno ī locū Andree Uēdermini creatꝰ: ducauit vſqꝫ ī pn̄s ānis.5. vir certe in tanta rerum perturbatione tanto principatui neceſſariꝰ. Nam ſingularis manſuetudinis ⁊ clemētie atqꝫ ꝯpoſite eloquētie hītꝰ ē: prudētiſſimꝰ quoqꝫ comīs ac ꝑhūanꝰ. Qui magr̄atū ſuſcepto pu blice ſaluti ꝯſulēs: cū iā āno ſuꝑiori turci Foꝝ Iuliū: alia Friuolū: īfeſto agmīe ꝑcurriſſēt: ⁊ oīa cedibꝰ: rapinis: ⁊ īcēdijs īuoluiſſēt. veritꝰ ēt ne ī Italiā bellū inferrēt: eo maxīe qꝛ cōſtabat quoſdā chr̄ianos pͥncipes litteris ⁊ nūcijs in dies hoſtē in ſenatū ꝯcitare: ex ſenatuſ cōſulto pacē ab eodē ml̓tis difficultatibꝰ tādē impetrauit: ꝓ qua etiā preter ānuale cenſum

Anno .XV. Liber Mūdi Chri Federicꝰ. 3. ſeu tributū Scodrā oppidū totiꝰ Albanie caput d̓dit. Quarto deinde āno ſui magr̄atꝰ cū Hercules ferrariēſis dux(quē ſenatꝰ venetꝰ ī dominiū collocauerat) vetuſtas venetoꝝ īmu nitates violaſſꝫ: ⁊ aliqͣ p̄ter iuſtitiā abſtuliſſꝫ. Dux hic ipſe inito cū Sixto pōtifice phedere maximū bellū pado terraqꝫ Herculi duci ītulit ⁊ maxīs nūcuſqꝫ ip̄m exagitauit p̄lijs īdeqꝫ Robertū malateſtā belli ſui ducē ac claſſē validā ꝯͣ Ferdinādū Apullie regē ml̓tis iniu rijs pōtificē laceſſētē miſit: que claſſis vniuerſam Apullie orā popl̓auit. ⁊ Robertꝰ dux: Al phōſū regis filiū ⁊ Calabrie ducē ꝓfligauit ⁊ multis eiꝰ comilitonibꝰ captis Romā vīctos ꝑduxit: de quibꝰ ēt triūphꝰ actꝰ ē Rob̓tꝰ āt Sāſeuerinēſis vniuerſal̓ copiaꝝ venetoꝝ īꝑatocaptis circūquaqꝫ Ferrarie ml̓tis oppidis: iā nūcuſqꝫ vrbē obſidiōe maxīa cīgit. Quid fu turuꝫ. ſit deus ipſe nouit Baptiſtinꝰ fregoſiꝰ. 30ꝰ. genuēſiū dux: hͦ āno e Genua pulſo mediolanēſiū dn̄io: qd̓ ꝗndecim ānīs genuēſes ꝑtulerāt. Ducatꝰ dignitatē ſuſcepit: ⁊ nūcuſqꝫ qͣttuor ānis ducauit. his eniꝫ māſueti aī ⁊ ml̓te v̓tutis p̄ditꝰ hītꝰ ē: ⁊ apd̓ hoīes iuſtꝰ extare dr̄. ꝗ ⁊ ſi emulatores ſuſtineat: reꝝ tn̄ ciuitatis ⁊ reipu. ſue: multā curā hr̄e dinoſcit̉. Mahumetꝰ magnꝰ turcoꝝ īꝑator octauꝰ: ex clariſſima Othomanoꝝ pͥncipū fam ilia natus: Amurati pͥncipis filiꝰ: ꝗ fuit Mahumeti: ꝗ fuit Amurati pͥmi: ꝗ fuit Orchāi: ꝗ fuit Otho mani a quo ipſa Othomanoꝝ familia: hͦ āno poſteaꝙͣ ī Aſya ⁊ Grecia: duobꝰ ⁊ triginta re gnaſſet anis apud Cōſtātinopolim: octauo ⁊ ꝗnqͣgeſimo vite ſue āno: nonas maij diē clau ſit extremū. Is.n. cū pr̄i ī īꝑiū ſucceſſiſſꝫ: qͣttuor ⁊ vigīti ānos hēbat etatis: ꝗ ſuſcepto īꝑio pr̄em ī oībꝰ ſuꝑare ānixꝰ ē. Et ꝑꝑea ex reꝝ magnitudīe geſtaꝝ magnuſ turcꝰ appellatꝰ ē: ꝗqꝫ ſic̄ pr̄em ī rebꝰ geſtis: ita ⁊ ī vicijs p̄ẜtim ſeuitia ſuꝑauit. Hic poſt pr̄em ī Aſya tātūmō r̄gna re cepit: ſꝫ ilico ab aī eiꝰ magnitudinē: aucͣtis pr̄ni regni viribꝰ: īgētes copias ī Europā per Eleſpontū claſſe traiecit: vbi breui ml̓tas grecoꝝ vrbes p̄ter Cōſtātinopolim) occupauit Reſtabatqꝫ ipſa īꝑialis vrbs totius oriētis columē: vbi īnūerabilia extabāt reꝝ preclariſſi maꝝ monumēta: quā ēt ſūmo deſiderio occupare cupiēs: occaſiōem pͥus q̄rere cepit. Et ca ſtello haud lōge ī Boſphori littore ad Euxinū tēdētis cōdito: ꝯͣ phedera ex ī ꝓuiſo agroſ vicoſqꝫ ꝯſtātinopolitano depopulās: poſt cedes īnūeras: multāqꝫ predā ablatā: ꝯͣctis vndiqꝫ copijs t̓reſtribꝰ atqꝫ maritis atqꝫ exercitū duxit: ⁊ īgētibꝰ machinis vrbē obſide̓: ⁊ oppugnare ac dilacerare cepit: vbi multis ī locis apertis ⁊ dirutis muris: deficiēte ēt ob grecoꝝ auariciā preſidio: ꝗnqͣgeſimo poſt die: vrbē cepit: expoliauit ac de ea triūphauit. Captaqꝫ vrbe pͥus a Ianiſarijs īꝑatore obtrūcato. Mahumetus leone crudelior. Sacerdoteſ ⁊ miniſtros chr̄i oēs ſine mīa dilacerare p̄cepit: plebēqꝫ vniuerſam venūdare: ſacras virgi nes īceſtare: matronas ⁊ v̓gines ludibrio hr̄i voluit: hīc rebꝰ oībꝰ direptis: vt nobilitatē oēꝫ ꝓrſus extīguēt: ꝑ tētoria queqꝫ calidus hoſtis: paſſim publice edice̓ fecit: vt nobil̓ ꝗſqꝫ ſi ſe redime̓ vellet ī ſui ipſius arbitrio eſſꝫ. Eo itaqꝫ rumore ꝑ exercitū ſparſo: ꝗſqꝫ nobilis: ꝗ pͥ uatis tenebat̉ cuſtodijs: ſeip̄m ꝓdijt. Eoqꝫ mō ꝯpl̓es vrbis pͥncipes cogniti: ⁊ ad Mahu metū ꝑducti: dū libertatē ſperāt ī miſerā incurrūt mortē. Eos nāqꝫ ſeuiſſimus Canis: ſtatim nudatos veluti peccora trucidare fecit. Hec ⁊ his ſil̓ia ī Perā vrbē genuēſiū coloniam cōmiſiſſe fert̉. Cōſtatinopoliqꝫ potitꝰ ⁊ īꝑator declaratꝰ: ꝯfeſtim Peloponēſū oēꝫ armis ce pit: ⁊ chr̄ianū ppl̓m ī ẜuitutē abduxit. Indeqꝫ ī Achayiaꝫ mouēs: ip̄aꝫ ⁊ Acharniā ⁊ Epy rū: ⁊ maiorē Macedonie partē atqꝫ Bulgariam totam cū Raſia: ⁊ Seruia: ⁊ quicquid ab Andrinopoli Samū: vſqꝫ ad Amnē ⁊ Danūbiū interiacet īuaſit: ⁊ chr̄ianis abſtulit. Ualachia ēt eas obres timore perterrita pro maiori parte ad eum defecit. Boſinā poſtmoduꝫ ingreſſus tāꝙͣ horrida tēpeſtas ꝯͣcta vaſtauit: eamqꝫ cū vniuerſo regno ⁊ rege cepit. Leſbon. i. Mithilenē p̄terea nobilē genuēſiū īſulā maxīa cū hūani gn̄is effuſiōe cepit: eiuſqꝫ īfelices aīas ī Aſya oēs trāſportauit. Nec facile quidē ꝯmemorari poſſꝫ: virorū nobilium ml̓titudinē ac ſacerdotū quos vbiqꝫ eruētiſſima cede rapi fecit. Senes iuueneſqꝫ viroſ ac mulieres ī plateis tāꝙͣ oues trucidari ꝑmiſit. Nullā matroniſ: nullāue v̓ginibus ẜuauit re uerētiā. In Raſcia: pͥncipibus illis quos Deſpotos vocāt ocl̓os erui fecit. Dehinc Sinopē vrbem vetuſtiſſimam ⁊ Trapecūdā dirupit: eiuſqꝫ incolas vna cū eoꝝ īperatore captiuos abduxit. Euboiā īſuꝑ venetoꝝ īſulā īuaſit: quā vna cum Calcide eiuſdem inſule vrbe expugnauit ac multa ſtrage captiuauit. In Aſya vero minore duodecim regna obtinuit: vꝫ Pontum: Bythiniam: Capadociam: Paphlagoniam: Ciliciam: Pamphiliam: Lyciam: Cariam: Lydiā: Phrigiā: ⁊ oēm Heleſpontū: ac multa alia occupauit: que ꝯmemorare lō gum eēt. Innūeras ꝗppe gētes: ⁊ īcredibiles hoſtiuꝫ exercitꝰ ſepe fudit: adeo vt eiꝰ rei gr̄a totius pene orientis imꝑator fuerit ꝯſtitutꝰ. Nec ꝑꝑea qui ad gerenda bella tam crudelis

Liber .XV. Federicꝰ 3 fuerat: a libidīe ſe temꝑabat: ad quā vt īpudētiſſimꝰ porchꝰ ferrebat̉. In mares.n. ⁊ ī feminas equaliter ardebat puerorum turbam ac feminarum per ſe in ſuam libidinem clauſam cuſtodiri faciebat: nec tamen libido in eo crudelitatem minuebat: quinīmo ex ijs quorum amore tenebat̉. pueros puellaſqꝫ leuiſſimis ex cāis occidebat. Et vt ad libidinē perdurare poſſꝫ puluerē quēdā ſuis p̄bētibꝰ medicis certis diebꝰ ſumebat. quo ⁊ corpꝰ ad libidinē ꝯctatꝰ: ēt aīus eiꝰ atrocior ferrociorqꝫ efficeret̉. Nō.n. a ſuis amari: ſꝫ parit̉ ab oībꝰ timeri vo lebat. Qui vt pͥmū pr̄is ſceptrū tene̓ cepit: ī ſāguinē ſuū crudelitatꝭ īitia edidit. Fr̄eꝫ.n. vni cū ex eadē mr̄e natū ī cunis iacētē ad ſe d̓ferri: ⁊ corā ſe ſtrāgl̓ari fecit. Eiꝰ ꝗppe facies hoīs naꝫ p̄ ſe ferrebat: cuiꝰ aſpectꝰ ꝗdē horridꝰ ⁊ torax erat: oculi fedi aūt recti: ſꝫ ī angul̓ r̄flexi cū aliquē ſpectabat. Frōs alta erat: ⁊ poſterior capitis ꝑs eminēs. Naſus in medio tumidꝰ s labrū īcuruꝰ deferrebat̉. Macillēta facies ītra maxillas ꝯcauata pallidiſſima ondebat̉: cor pus robuſtū firmūqꝫ oſſibꝰ ac mēbris/ cōeꝫ hoīs magnitudinē aliquātulū excedebat: quod certe a teneris ānis oībꝰ laboribꝰ aſſuefecit: ⁊ maxīe ijs ꝗ ad tolerādā militiā ſuffice̓ videbā tur: currēdo.ſ. ⁊ eꝗtādo: haſtas gladioſqꝫ tractādo. Qui cū artē īferrēdi vitādiqꝫ ictuſ ꝑdi ſcēt: fuſtū ferreū ad ludū ꝓ gladio vti ꝯſueuit: quo gladiꝰ ei leuior poſtea ac tollerabilior videret̉. Deniqꝫ cū pl̓a pr̄iſ imitāda hr̄et exēpla relicta benignitate clemētia ⁊ liberalitate: vi cia tātū ꝯplexꝰ ē. Solā pr̄is ī rebꝰ gerēdis aī magnitudinē prudētiāqꝫ imitatꝰ ē: quā ēt crudelitate ac malitia fedauit: ⁊ lꝫ chr̄iana mr̄e captiua natꝰ fuiſſꝫ: chr̄iāo tn̄ noī quoad vixit īfē ſiſſimꝰ fuit. Hic Alexº. magͦ v̓tute ⁊ magnitudine ꝑſil̓is: ⁊ ip̄um felicitatē: ⁊ reꝝ geſtaꝝ gl̓ia equauit: qui ad Cilitie Anguſtias cū exercitu ꝑuenit: quo ī loco Alexander memorbili cla de Dariū ſuꝑauit. Cuiꝰ ſepulchro tale epythaphiū ī greco ſcriptu habet̉. Qui vici īnūeros ppl̓os: tot regna: tot vrbes. Uis mea: que latio cognita nuper erat. Solꝰ ⁊ īmēſi qui timor orbis eraꝫ Arſacide ſenſere manus: has ſenſit arabſqꝫ Me rapuit q̄cūqꝫ rapit mors īproba ſꝫ ſuꝫ Et mea ſunt ꝑ ſe cognita tela duci. Uirtute excelſa ductꝰ ad aſtra: tamen Mēs fuerat bellare Rodon ſuꝑare ſuꝑbā. Maior Alexāder nō me fuit Hānibal ⁊ nō Italiaꝫ: ſꝫ nō fata dedere modum Fuderit Auſonios tot ille duces. Hei mihi nā rupit mors aſꝑa queqꝫ ſub alto Uici victores danaos domuiqꝫ feroces Pectore ꝯdiderā vertit ⁊ hora breuis Chaonie ppl̓os ſauromataſqꝫ truces Sic hoīuꝫ faſtꝰ ⁊ eūt: ſic ſthemata: ſicqꝫ Panoniꝰ ſenſit quātū ſurgebat ī armis Imꝑia: atqꝫ auꝝ: ꝗcꝗd ⁊ orbis hꝫ. Federicꝰ mōtis feretri Urbini Umbrie ciuitatis pͥmꝰ dux: hͦ āno Septēbrio mēſe apd̓ Fer 49. rariā exercitꝰ dux exiſtēs Plenꝰ dieꝝ: cū ānos multos Urbini ⁊ Eugubij regnaſſet diem clauſit extremū. Uir certe militaris gl̓ie totiꝰ Italie decus ac hūanaꝝ lr̄aꝝ ⁊ prudentie at qꝫ eloquētie ornatiſſimꝰ: qui ab ipſa adoleſcētia vſqꝫ ī Seniū exercitꝰ corpore militarē audaciā nūꝙͣ remiſit: ſꝫ corpus ſuū multis ꝑiculis obiectās ml̓ta fortitudīs oꝑa manu ꝓpria edidit. Cuiꝰ rei gr̄a ip̄m oībꝰ ī rebꝰ Sertorio romāo ꝯꝑandū puto. Nā Sertorius corpus ſuū ꝑiculis obiectās alterū oculū amiſit: ſic ⁊ hic: ꝗ nūꝙͣ nec voluptate neqꝫ metu ſuperari potuit: fortiſſimꝰ ꝗdē ī aduerſis: ⁊ ī ſecūdis modeſtꝰ. In īprouiſis caſibꝰ: ita ꝯſtās ⁊ audax: vt oēs nr̄i ſecl̓i īꝑatores anteceſſerit. In ꝯͣctis v̓o vl̓ īgenio vel aſtu que ꝯficiūt̉ occupatiōe locoꝝ ⁊ preuētiōe hoſtiū celeritate fallatijſqꝫ quotiēs expediret ꝓfūdiſſimꝰ artifex. In remunerādo largus: ī puniēdo mitis ⁊ clemēs. his v̓tutibꝰ p̄ſtās ab oībꝰ Italie potētatibꝰ ⁊ a ſūmo pōtifice ſemꝑ ml̓tis honoribꝰ prelatꝰ fuit: ſꝫ ⁊ ducatꝰ dignitate a Sixto pōtifice īſigni tꝰ fuit. Hic v̓o ⁊ ſi magnꝰ ībellis gerēdis ac ſtrenuꝰ ſemꝑ hītꝰ fuerit: chr̄iane tn̄ religiōis obſeruātiſſimꝰ. Pauꝑeſ eīm ⁊ religioſos viros ſūmoꝑe amaſſe dr̄: vrbē eīm ſuā Urbinatem ⁊ tēplis alijſqꝫ regijs ⁊ ſuꝑbiſſimis edificijs pl̓imū exornauit: ⁊ celſiſſimis menibus munitiſ ſimā reddidit. Duos eim poſt ſe reliquit filios etate minores. Hic igit̉ terminū ponā Supplemēti hiſtoriaꝝ: quā me ꝓmiſi cū oī veritate tradituꝝ. Niſus āt ſum ſine errore ſucceſſiōes regū ⁊ pͥncipū: ⁊ actꝰ eoꝝ: ac viroꝝ ī diſciplinis excellētium. ⁊ origines religionum: ſicut ex libris hyſtoricoꝝ deſcriptio ꝯtinet̉. hoc eīꝫ ī exordio huius operis me facere compromiſi. Perfectū āt ꝑ me opus fuit āno ſalutis nr̄e. 1483. 3º. kl̓as Iu lij ī ciuitate Bergomi: mihi v̓o a natiuitate quadrageſimo nono. Impreſſum autem hoc opus ī inclita Uenetiaꝝ ciuitate: per Bernardinū de Benalijs ber gomēſem eodē anno. die. 23º Auguſti. LAID. H S14h1. AIHI1GTIAIX DSSE QCE
Anno Chri Mūdi

C. l. xxy.l. P ºd hb̓ pe l. kxẜ Lyōj.V b4. l. 4o 3 65.º fl2. º 35 S l.

II