Anno¶ LiberV Oūdi An̄ chr̄i adCaptiuitasin eā arma v̓tentes poſt durā obſidionē Frāciſco ſfortia mediolanēſis exercitꝰ ductore capta fuit: ⁊ tota militibus in predā datam. Quoꝝ tanta in diripiendo effre-nis libido extitit: vt nil diuini: nil ſit humani ſeruatū. Huius vrbis ager optimus ē:⁊ multis in locis oleis ⁊ vinetis abūdans. Silue ⁊ materia plene circūiacent: ꝑ cu-ius arua Trebia fluuiꝰ: ⁊ alia flumina preterfluūt regionē vbertim irrigantes: propter qd̓ ⁊ omniū pecoꝝ paſcuis abūdat: ⁊ caſeus ibidē efficit̉ optimus: ex quo etiaꝫplacentinus caſeus dictus ē. Placentia profundiſſimos habet puteos ꝓ ſale exco-quendo. Ornata fuit hec ciuitas Gregorio. xº. pontifice romano ac longe ante teſteCicerone. T. Tincha oratore. ⁊ ſancto Caſſio vrbis epiſcopo. ⁊ Placerino iuriſcōſultiſſimo: qui gloſam legibus primus appoſuit.Dertōnam vetuſtiſſimā Ciſalpine gallie vrbem a liguribus ꝯditam fertur: ſed quotēpore nō ſatis ꝯſtat: que olim (vt Strabo hēt) magna fuit: pulchra ac optimis legibus inſtituta: ⁊ paci ſimul ⁊ bello aptiſſima: licet nunc modica ac tenuis ſit. Habethec vnicū v̓ticem: in quo vetuſtiſſimū diue Marie dicatū extat tēplū: vbi ⁊ caſtel-lum vrbis cuſtodem ꝯſtructū ē. Hanc in mediolanenſiū vindictā Federicus barbaroſſa diripuit: incendit ⁊ vaſtauit: ⁊ quā nunc in plano habemus vicecomites me-diolanenſes repoſuere. Eius ager optimus: ac vinī optīmi: ⁊ gͣualdi ꝓ tingēdis pānis feraciſſimus. Cur aūt a tanta gloria in tantā deuenerit miſeriā: tēporumue culpa: que omnia vorat: an incolarū diſcordia nō ſatis clarū habet̉. Sepe enim fit vt ꝓprijs vrbibus ciues magis ꝙͣ hoſtes noceant. Ferunt Dertonenſes extruxiſſe Bobium vrbem: que Petro vermi nūc paret. Hec habetur clara beati Galli abbatismonaſterio: quod ipſe Gallus Theudelinde longobadoꝝ regine impēſa extruxit.In hac etiam vrbe multe ſunt ſanctorum reliquie.Albam pedemontiū regionis vrbem (quā Plinius Pompeianā nominat) a troianoquodā Troilo. Benzius Alexandrinus ꝯditā dicit: ⁊ ab ip̄o Troie nomine appel-laſſe: quā cum Federicus barbaroſſa Papienſiū auxilio: ⁊ ſuggeſtione obſideret īaurora diei: quā horā nos Albā dicimꝰ obtinuit: ⁊ deinceps Albā vrbē ab ea horanominauit. Hec iamdiu nobiliſſimis Montiſferrati marchionibus paruit.Thaurinū Giſalpine gallie vrbs: ⁊ pedemōtane regionis caput teſte Plinio liº. 3º. cōditionis initium ſumpſit: ſꝫ quo tēpore ꝯpertum nō habemus. Hec ad alpiuꝫ radi-ces poſita ē: cuius mons omniū altiſſimus ē: cuius cacumina ſemꝑ niue albeſcunt:⁊ eius ſcopulū Annibal penis cū igne ⁊ aceto ex inuio peruiū fecit. Hec ē vrbs: perquā Annibalē primū Italiam ingreſſum Liuius liº riº. oſtendit dicens: Taurini ꝓxime genti aduerſus inſubres motū bellū erat. Inde ex ſtatiuis mouerat AnnibalTaurinorūqꝫ vnā vrbem caput eius gētis: ꝗ volentis in amicitiā nō venerat vi expugnauit. Ea vrbs in figura quadrata ſtructa quattuor portas habet: que ex turriin foro ſurgēte iuxta gymnaſiū poſita omnes a ſpeculatore cernunt̉. Hec noſtra etate diuitijs ⁊ multis ciuium edibus mirifice creuit. Eam Padus fluuius quaſi ab-luit: ⁊ Durie amnis riuus mediam p̄terfluit: cuius cōmoditate tota ciuitas purgat̉⁊ exornat̉. Longobardoꝝ principum ⁊ ducum olim celeberrima ſedes ſuit: eo qd̓totius regionis media ſit ⁊ lignis: aquiſqꝫ ac alijs neceſſarijs copioſiſſima habea-tur. Fuit deinde marchionū Montiſferrati longo tempore ditioni ſubdita. Ac deniqꝫ ſabaudienſibus ducibus iamdiu paruit: qui ⁊ in ea gymnaſiū bonarū littera-rū ꝯſtituere. In huius regione pre ceteris plurima ac preclara cernuntur oppida:adeo vt pre magnitudine: philoſophorūqꝫ frequētia vrbem ipſam antecedant. Inꝗbꝰ nōnulle clariſſime ac preſtātiſſime extāt familie omnē iuriſdictionē exercētesCōualles quoqꝫ plurime longitudine ⁊ magnitudine ſunt: que a fluuijs irrigāt̉: ⁊ferri multas habet fodinas. Taurinēſes molles ac delicati ſunt ac ī victu frugalesnimiū habiti: eo ꝙ tyrādicus expertes ex agro omīa ad victū neceſſaria p̄ter oleuꝫabūdātiſſime habeant. Multi ex Thebeoꝝ legione ī ea glorioſo martyrio corona-ti ſunt: quoꝝ corpora p̄cipuo venerant̉ honore. Genuit hec ciuitas maximuꝫ ip̄iusvrbis epiſcopū virū vtiqꝫ ſciētia ⁊ ſanctitate p̄cipuū: q̄ ī diuinis codicibꝰ multa edidit. In huius agro ad Ciniſij mōtis radices Secula ciuitas fuit: quaꝫ Federicusbarbaroſſa per montem illum tranſiens dolo captā diruit: ⁊ nunꝙͣ coaluit: cuius