AnnoUchri ad. Bōdi ¶ Liber.VI.AlexanderCatullus videtur innuere. Bonus ſtupa ordinis eremitarum ſancti Auguſtini:qui in diuinis nonnulla compoſuit. Et Raphael legum doctus interpres: qui digeſtum ⁊ codicem explanauit.Bergomum Ciſalpine gallie vrbs: ex qua nos duximus originē/ teſtibus Iuſtino:Polycrate: ⁊ Paulo in. 2º. lōgobardarū hiſtoriaruꝫ liº. a Breni militibus an̄ chr̄i ad-uentū. 35º. anno ꝯditionis ſue ſumpſit initium: a qua bergomenſes nuncupati ſunt.Eſt aūt aliud oppidū in minori Aſia: qd̓ pergamū dicit̉: cū. p. in principio. ⁊. a. poſtg. que fuit Atali regia: a qua pergameni non pergamenſes dicti ſunt: ⁊ pargamenecarte: ꝙ ibi maxima cartarum fuerit multitudo. Bergomū igitur vrbs ſaluberrimoadiacet mōti: totaqꝫ ad Auſtrum vergit: que ⁊ ſitu arteqꝫ inexpugnabilis eſt: ꝙ ⁊colles multos habeat: ⁊ tota cū ſuburbanis fortiſſimis circunſepta ſit menibus: inſupercilio montiū habēs intra ⁊ extra inepugnabiles arces. Eius ſane ambitꝰ ma-gnus ē: qui quadraginta ſtadijs ꝯtinet̉. Sergius fluniꝰ vrbis ſuburbana p̄terfluitomnēqꝫ agri irrigat planitiem: ꝗ ⁊ terram fecūdiſſimaꝫ reddit: ⁊ ciuitati multaꝫ cōfert vtilitatem. In ea ciuium edes nō ignobiles ſunt: ſꝫ ⁊ tēpla multa plurimo quidem exornata apparatu. Nā in medio vrbis foro ꝑmagnificū extat templuꝫ beateMarie dicatū: atqꝫ alijs neceſſarijs excolitur ornamētis. Ager totus opulentus ēpreter ſeptētrionalem: qui montanus ē ⁊ aſper ac frigidus: vbi nō facile vitis: neqꝫaliqua alia naſcuntur. Verum ibi ferrum ⁊ cōtes ad acuenduꝫ ferrum idonei effodiuntur. Et ſunt qui dicant: nullibi tales effodi lapides. Multe ſunt valles qua-rum alique vini optimi ſuauiſſimarumqꝫ frugum ⁊ olei feraciſſime ſunt: alique vero modice: ſed multis in locis ferrarias officinas habent: ⁊ lanificas. Eapropteraccole vt plurimum commercijs magis ꝙͣ agriculture operam dant. Bergomen-ſes enim ac Mediolanenſes mulieres pre ceteris ad fecunditatem ⁊ liberoꝝ edu-cationem valent. Uiri autem litterarum ſtudijs: ac mercimonijs inuigilant Italiāreliquaſqꝫ prouincias percurrentes: Unde fit vt pre ceteris pecunijs abundent: ⁊multis ī vrbibus ⁊ honoribus ⁊ diuiijs clariſſimi habeantur. Adeo vero philoſophie: humanitatis ſtudijs: ceteriſqꝫ liberalibꝰ artibꝰ: necnō ⁊ ciuili iuri: pōtificioqꝫſe dedunt: vt diſcendi docendiqꝫ ſtudio totū pene orbem percurrant. Quo factumeſt: vt pre doctorum hominum multitudine nemineꝫ peregrinū ad docendum ſu-ſcipiant: e ſuis non complurimos emittant. Dudum quoqꝫ hec ciuitas multis cla-ruit ſtrenuis militibus: quorum preclara geſta: regalia eorum monumenta ferun-teſtimonium: quorum quidem virtute per multos annos mirabile ſortita eſt incre-mentum. Verum ſuperuenientibus diſſidijs ⁊ ciuilibus bellis maximum perpeſ-ſa detrimentum. Multis etiam annis ab Hungarijs potiſſimum Sueuis ⁊ Alemanis incurſiones: direptiones: vaſtationes: incendiaqꝫ ſuſtinuit: ita vt diruptismenibus vix quis turribus ad hoc potiſſimum extructis contineri poſſet. Demuꝫlaceſſiti Bergomenſes hoſtium potentia Boemo regi ſeſe dedidere: qui vrbemin protectionem ſuſcipiens arcem munitiſſimam extrui curauit. In hac vrbe Ale-xander vnus ex Thebeorum legione ſub Maximiano imperatore capitis obtruncatione martyrium promeruit: cuius corpus ſanctiſſima grata lupi vrbis eiuſdeꝫducis filia ſepeliuit: poſt cuius paſſionem: ⁊ ipſa miraculis clara/ quieuit in domi-no: ⁊ amborum reliquie ibidem precipuo in honore habentur. Genuit hec ipſa cī-uitas noſtra viros ſanctitate: ſcientia ⁊ armis preclaros: inter quos floruit Ioan-nes ipſius vrbis epiſcopus tempore Ioannis pape quinti: cui ob ſanctitatem ⁊ doctrinam (vt Paulus longobardorum hiſtoricus habet) reges ⁊ principes ho-noris gratia aſſurgere conſueuerant. Genuit ⁊ Gerardum Sauonenſem epiſco-pum noſtri ordinis. Et Paganum ordinis predicatorum: qui multos tractatus ediderunt. Albricum preterea Roſſatū conſultiſſimum virum: q̄ totum ciuile ius acu-tiſſime explanauit. Gaſparinū Barzizā ornatiſſimū oratorē: q̄ ſua induſtria ⁊ inge-nio latinas litteras ſemimortuas: quaſi ab inferis reſuſcitauit: Guidonem Carrarium phyſicū: qui in medēdis langoribus noſtro euo nulli extitit ſecundus. Qui etgenuit Michaelē medicū ⁊ phūꝫ clariſſimū ac ī oī doctrine genere ſciētiſſimū: ꝗ̄ achūc iuuenis (tāta ē eius ingenij vis ac dicēdi copia) vt in oī ſcientia libros ediderit.