Bbate ſancti ſiluani alciaten̄.¶ Quiam uniuerſe carnis ingreſſocum eiuſdē loci monachi elegiſſentquendam de ipſius eccleſie gremioin abbatem ⁊ confirmationeꝫ electionis a morinēſi epiſcopo nequiuiſſent altquatenus obtinere: eam a ſede apoſtolica petierunt. Ceterū procurator monaſterij ſancti bertini ꝓpoſuit ex aduerſo: ꝙ ſecundum approbatam conſuetudineꝫ ⁊ priuilegia ro. pon. abbates alciaten̄. debeant d̓ moͣnaſterio ſancti bertini ſemper aſſumi. huiuſmodi electio eratnon immerito reprobanda: utpotecontra conſuetudinem diuturnam⁊ cōtra priuile. ſe. ap. attentata: ⁊ alciaten̄. monachi debeant iure compelli: ut de monaſterio ſancti bertini perſonam idoneam ſibi eligerentin abbatem: ⁊ infra. Nos igitur depoſitionibus teſtium diligenter inſpectis inuenimus eſſe probatum:ꝙ a. xl. annis ⁊ infra monachi alciaten̄. abbatem ſibi de ſancti bertinimonaſterio elegerunt: ⁊ infrā. Et cūquadaꝫ uice garinum alciaten̄. monachum elegiſſent: eius electio robur habere nō potuit: donec apudmonaſterium ſancti bertini profeſſion facta poſt aliquantum temporis quando .ſ. eiuſdem loci abbati ⁊conuentui placuit in alciaten̄. extititabbatem aſſumptus ex priuilegijsquoqꝫ ro. pon. argui poterat alciaten̄. abbatem fore de ſancti bertinicollegio eligendum. naꝫ priuilegiopaſcalis pape huiuſmodi capitulūapparet inſertum ſubrogationē abbatis penes monaſterium ſancti ſiluani apud alciaten̄. monachos iuxta preteriti temporis morem in ueſtra ſemper ꝯcedimus diſpoſitioneperſiſtere: in priuilegio etiaꝫ calixtihuiuſmodi capitulum inuenitur.¶ Poͣrro iuxta paſcalis pape decretum abbatis ſurrogationem pe

nes alciaten̄. non aliunde qͣꝫ de ueſtro monaſterio fieri ap. aucͣt. decernimus. ¶ Ad hoc auteꝫ pars aduerſa reſpondit: ꝙ ſi etiam probaretur: ꝙ infra predicti temporis ſpātium d̓ monaſterio ſancti bertini ſemper fuerit abbas alciaten̄. aſſumptꝰ:ex hoc dici non poterat: ꝙ conſuetudo aliqua quaſi cōtradictorio iudicio fuerit introducta: cum in memorati garini electione pro bonopacis extra iudicium proceſſum taliter dinoſcat̉: ⁊ infra. ¶ Pretereacum paſcalis papa ſurrogationemabbatis ſancti ſiluani monaſterioſancti bertini iuxta morem preterititemporis duxerit cōcedendam: necd̓ more preteriti temporis fiat fidēsper eius priuilegium ⁊ ſimilia: nullum ſuꝑ hoc aliciaten̄. monaſteriopoterat preiudiciuꝫ generari. Contra quod fuit ex aduerſo reſponſuꝫꝙ hec determinatio ſecundum preteriti temporis morem: ⁊ cau̓ſalis ⁊conditionalis poteſt intelligi: ⁊ tamad perſonale qͣꝫ ad imperſonale uerbum referri. Si enim imperſonaleuerbum determinet conditionalisintelligitur: ⁊ eſt ſeͣnſus: cōcedimusſurrogationeꝫ abbatis ſancti ſiluani apud alciaten̄. m. ī. v .ſ. diſpoſitione conſiſtere ſecunduꝫ preteriti temporis morem .i. ſi mos preteriti temporis talis fuerit. Si uero uerbumdeterminet perſonale: cauſaliter debet intelligi: ut ſit ſenſus: ꝯcedimusſecundum preteriti temporis morem .i. ꝙ mos preteriti temporis ſicobtinuit ſurrogationem ⁊ cetera.Hic autem ſenſus rectior eſſe uidetur: quia cum priuilegium ſit lex priu̓ata: ⁊ lex non debeat eſſe obſcurauel captioſa: ſed certa ⁊ manifeſta.nec eſſet priuata niſi aliquid ſpecialiter indulgeret: ꝓfecto ſic intelligenda ſunt illa uerba: ut res de qua agitur ualere poſſit potius qͣꝫ perire:

¶ Bbate. conſuetudinem. ex hoc uidetur ꝙ ſit bene recipiendus talis liAbellus: peto ius eligendi ratione cōſuetudinis: etiam ſi cauſa alia ſiuetitulus non allegetur. ſic. sͣ. de cauſa poſ. cum eccleſia. ⁊ sͣ. d̓ elec. cumana. ff.cōmū. pre. venditor. §. ſi conſtet. ⁊ sͣ. de conſue. cum dilectus. que ſimilis eſthuic. xxviij. q. ii. ſeruitium. ff. de aqua plu. ar. l. i. §. ult. ⁊. ix. q. iij. conqueſtuslxiij. di. quia. Sed contra.quia ex ſolo curſu temporꝭnon tollitur obligatio: ergo nec inducitur. ff. de ac. ⁊obli. obligationum. §. placet. ⁊ sͣ. de p̄ſcrip. ſi diligenti. Sol̓. circa ius eligendiſufficit probare conſuetudnem preſcriptam. d̓ hoc dictum eſt. sͣ. de cauſa poſ. cūeccleſia. dic ut ibi. io.b ¶ De monaſterio. Sedcum ſeruitutem ſibi deberedicat: quomodo petit vt aliquid ſibi fiat: cum ſeruituspotius ſit ne aliquid fiat qͣꝫut aliquid fiat. ff. d̓ ſeruituquotiens. §. i. Sol̓. iure cōmuni neceſſe habet eligereſed iur̄ ſeruitutis debite petit: ne aliunde eligat qͣꝫ deſuo etiam monaſterio: vt infine patet: ⁊ ita ne aliquidfiat petitur. vel uerius dicas ꝙ bene petitur iure ſeuitutis: ut aliquid fiat. ff. ſiſerui. ven. ſi forte. §. ij.e ¶ Alciaten̄. monachumHoc modo bene ꝓbatuſeruitutis poſſeſſio .ſ. quiaprohibitio facta eſt: ne illeeſſet abbas: ⁊ admiſſa fuitquia ꝑ hoc ꝙ prohibebāt:credebant uti iure ſuo: qd̓exigitur in ſeruitutibus. lꝫenim utaris niſi credas teiur̄ tuo uti ⁊ paratus ſis ꝓhibere impedientem: nonacquires ſeruitutem tempore. ff. de iti. actuqꝫ priua. l.ult. ⁊ arg. ff. quemad. ſerui.amit. l. ult. Quid enim ſi vicinus tuus ꝓpter paupertatem uel forte qꝛ non curauit ꝑ. c. an. habuit edificiuꝫſuum depreſſum non extollens illud: nunquid ꝓpt̓eadebet tibi ſeruitutem altius non tollendi? certe nonniſi crederes te ius habere:quod preſumitur ſi aliquando prohibuiſti interrumpere preſcriptionem. interpellare enim deberes ſeruitutem ſi vſucapere uis. ff. quēadmo. ſerui. amit.ſi quis alia. §. ſi cum ius haberes. vincen.d ¶ Porro. Hic incipiunt verba priuilegij calixti pape: uſqꝫ ibi: ad hec.e ¶ Spacium .ſ. xl. annorum.f ¶ Iuxta paſcalis. hic allegatur priuilegium: ⁊ preterea preſcriptio: vt. sͣ. patet. ſed preſcriptio ⁊ priuilegium cōtraria ſunt: quia qui allegat priuilegiumiuri preſcriptionis renunciare uidetur. sͣ. de p̄ſcrip. ueniens. quia quod meūeſt ex alia cauſa meum fieri non poteſt. sͣ. de fi. inſtru. inter dilectos. Dic utdixi. sͣ. de p̄ſcriptꝭ. auditis. in glo. que incipit: ſic ergo abbas ⁊cͣ. ibi ſimiliterallegabatur preſcriptio ⁊ priuilegium. vel melius hic allegabatur cōſuetudo⁊ non preſcriptio. ⁊ conſuetudo debet eſſe preſcripta. sͣ. de conſue. cum dilectus. ⁊ ita conſuetudo probat vſum priuilegiorum.g ¶ Contradictorio iudicio. Ad hoc enim ut conſuetudo ualeat: oportet utſit obtenta cōtradictorio iudicio ſi ex aduerſo negetur conſuetudo. ff. de lecum de conſuetudine. ⁊ alia de quibus habet̉. sͣ. de conſue. c. ult. Contradi-

ctorium iudicium dicitur: puta cum ego dicerem hanc eſſe conſuetudinem: aduerſarius dicebat non eſſe conſuetudineꝫ ⁊ iudicatū fuit:ꝙ erat conſuetudo. ſicut enim in ſeruitute uel libertate p̄ſcribenda requiritur ꝓteſtatio. ff. quēad. ſerui. amit. ſi quis alia. §. ij. ſic uidet̉ ꝙrequiratur in conſuetudine preſcribenda. io.h ¶ Fiat fides. Exhoc videt̉ ꝙ ſi in pͥuilegio aliquo fiatmentio cōſuetudīsuel priuilegij: ꝙ neceſſe ſit illud priuilegiuꝫ exhiberi. c. di.contra morē. lxxvi.di. ieiuniū. ix. di. utueterum. xxv. q. ii.ſancimus. in autē.ut ſpon. lar. §. ⁊ hocinſuꝑ. coll̓. ix. Ar.cōtra: qꝛ non vr̄ ꝙhoc requirat̉ in publico inſtr̄o. xix. di.ſi romanoꝝ. ⁊ in auten. ut fratrum filij.§. i. ⁊. C. de dona. ſiea que. ff. de dona.ex hac ſcriptura. ff.de admi. tut. chirorographus. Ad h̓diſtinguunt quidāinter publica inſtr̄a⁊ priuata: vt in publico inſtr̄o non ſitneceſſe probare velexhibe̓ illud d̓ quoſit mentio: lꝫ in pͥuato ſic. Sed alij dicunt: ꝙ ſi in priuilegio inſerit̉ totus tenor alterius: nō eſtneceſſe illud exhibe̓Sed certe illud nōſufficit: quia adhucpoſſet eſſe falſitas ībulla ⁊ in alijs. sͣ. d̓priuil̓. cum olim. infi. Alij ꝓbabiliusdicunt: ꝙ ſi auctoritate iudicis pͥuilegium vel aliqd̓ reſcriptū ē reuocatū vl̓ inalio pͥuilegio infertum: nō eſt neceſſeillud exhibe̓: ſecusſi ꝑ tabellioneꝫ tantū: qꝛ publicatio facta corā iudice fidēfacit: lꝫ poſtea ꝑdant̉ inſtr̄a: ut. C. de teſti. publicati. Item qꝛ iudex diligentius ſingula facit qͣꝫ tabellio: qꝛ non eſt credendū ꝙ iudex ſinecāe cognitiōe aliꝗd faciat: ſicut v̓iſil̓e nō eſt: ꝙ auferat alicuius legitmas exceptiōes. sͣ. de of. del̓. ex parte. ſed p̄dictis oībus obuiat. sͣ.de re iu. cuꝫ inter. in fi. ⁊ sͣ. de fi. inſtru. int̓ dilectos. Sed dicas ꝙ ſiconſtat: ꝙ inſtr̄m publicū ſit: corā iudice nō ē neceſſe illud exhibe̓ niſi aduerſarius uelit doce̓ de falſitate illius: tūc dꝫ exhiberi lꝫ pͦ impoſita ſit ei fides: niſi iurauerit ſe illud ꝑdidiſſe. C. d̓ fi. inſtru. l. ult. io.i ¶ Cauſalis. vt hec dictio ſecundū accipiat̉ pro qꝛ vel ꝓ ſi. b.k ¶ Ad perſonale .ſ. hoc v̓bum concedimus.l ¶ Imperſonale .ſ. hoc uerbum conſiſtere.n ¶ Senſus .ſ. ꝙ referat̉ ad perſonale verbum.n ¶ Lex priuata. di. iij. priuilegia.o ¶ Captioſa. di. iiij. erit autem. vnde ſtatutū fuit: vt ꝑ conſequentiamlitteraꝝ ſcriberetur lex. C. de ue. iu. enu. l. i. in fi. ff. ad mu. l. i. in fi.p ¶ Potius. ſi. ff. d̓ uſu ⁊ ha. diuus. in pͥn. ff. d̓ re. du. quotiēs. ff. de