canonicis inſularum: ꝙ regulam ciſtercien̄. obſeruarent: ul̓ tranſlatōeꝫipſius eccleſie ad ordinem illorumnullatenus impedirent: cū utrunqꝫſeruatum non uergat in diſpendiuꝫſalūtis eterne: nolentes uiam periuriis aperire non obſtante uiolentiaque ꝓponebatur illata: cū neqꝫ metum moͣrtis neqꝫ cruciatum corporis cōtineret: ⁊ ideo nō debꝫ cadere in conſtantes: nec obſtante doloꝓ quo ſe ꝓponebāt fuiſſe ſeductoscum talis dolus non tam ad circūuentionem p̄dictorum ciſter. qͣꝫ adfatuitatem eorum debeat retorqueri: ſuper reſtitutione petita ſilentiumeis duximus ſentencialiter imponēdum. Q Rego. nonus.Uper eo: ꝙ aduerſarius ueſter ſe conquerebatur a vobiſper uiolentiam ſpoliatum: arbitramini contra uos fuiſſe iniuſte pro-

ceſſum: cum non niſi ꝓprio iuramēto probauerit ſingula que amiſit:Uerum poſtqͣꝫ de uiolentia per tēſtes ⁊ de amiſſis rebus ꝑ ipſius cōſtiterit ſacramentū: potuit iudex taxatione ab ipſo facta pro perſonaꝝac negocii qualitate uos in eſtimationem rerum amiſſaꝝ iuramēto aduerſarii declarata rōnabiliter condemnare.SLex. iii. alſanen̄. epiſcopoi xeefitationeEquiſiuit. t. f. quid agendum ſit de poſſeſſionibus laicis ſub modicocenſu conceſſis. Noueris itaqꝫ: ꝙ ſi eccleſia leſa eſt: ⁊ manifeſte apparet detrimentum ipſiuscum epiſcopo eius conditione facere deterioreꝫ non liceat: ⁊ eccleſia iure minoris debeat ſemper illeſa ſeruari: que in damnum eius data

b ¶ Salutis eterne. ⁊ ideo bene ſeruari debet. jͣ. de iureiu. ſi vero. ⁊. xxii. q. iiii. ſi aliquid. Idem ſi ſalutis corporalis. xii. q. ii. §. vlt. v̓. quiſꝗsergo. ⁊. jͣ. de iureiu. verum.c ¶ Aperire. vt. C. de iudi. vidui. l. i. in fi. C. ſi aduerſus ven. l. i. ⁊. jͣ. d̓ iureiuran. ſi vero.d ¶ Uiolentia. quefuerit illa violentiaignoramus: forte aliqua verba incuſſerant eius timorem.que non ſemꝑ ſufficiunt ad iuſtum: timorem. ff. qd̓ met.cā. metum. ⁊. jͣ. quicle. vel uo. inſinuante: vel forte etiam minabatur eis excōicatōnem. ſed ille timor non excuſat: cūexcommunicatio ſimedicinalis. ii. q. i.e ¶ Doris non ſolum in duobus iſtiſſed etiam in pluribus alijs caſibusexcuſat metus: qn̄ꝫmetus verboꝝ ar. vii. di. fuerunt. ⁊. xxiiiq. vii: conuenior. ⁊ff. d̓ acqui. here. quiin aliena. §. vlt. quandoqꝫ metus retum. l. di. ꝑſb̓r̄os. ⁊ sͣ. eo. abbas. ⁊ꝓpter mētum libertatis exigere non poſſum que honorande libertatcauſa ſtipulatus ſum. ff. quarum rerum actio non datur. l. i. §. que honorande. quandoqꝫ metus iudicis. ii. q. i. in pͥmis. vel alicuius potentis. C. e. ti. l. pe. ⁊ vlt. quandoqꝫ metus ſtatus vel honoris vel ſuiipſiusvel filiorum ⁊ metus ſtupri. ff. e. iſti quidem. Item quandoq. non tātum metus: ſed ſuſpicio metus excuſat. ff. locati habitatores. §. vl. ⁊. ff.ad. l. acquil̓. Item ſiquis fumo. §. vlt. quandoqꝫ metus mortis aut cruciatus corporis tantum excuſare videtur: vt hic. ⁊. C. de tranſac. interpoſitas. Vnde videtur relinquendum arbitrio iudicis: an verba velmine vel potentia hominis ſit iuſta cauſa metus. vt. ff. ex ꝗbus cauſisma. l. iii. ⁊ ar. ff. e. non eſt veriſimile. Item ſubuenitur metum paſſo ꝑ h̓edictum quod me. cauſa. tunc tantum quando metus cadit in ꝯſtantem virum. ff. e. metus. ⁊. jͣ. de ſpon. veniens. Sed vbi quis minoremmētum paſſus eſt. videlicet per impreſſionem ſiue potentiam iudicisvel dolo alterius quis vendit res ſuas: tunc ſubuenitur ei iudicis officio. ff. e. non eſt veriſimile. §. i. vel per ꝯſtitutionem pͥncipum. C. e. l. pe.⁊ vlt. ⁊. ff. de offi. p̄ſi. illicitas: vel per reſponſas prudentum ſiue interp̄tationem prudentum. ff. d̓ var. ⁊ extraor. cogni. medicus. Iudex veroalicui non dicitur inferre metum. ff. e. l. ii. ſed iniuriam facere poteſt: vtibi. ff. ad. l. acquil̓. quemadmodum. §. magiſtratus. ⁊. jͣ. d̓ emp. ⁊ ven.c. vlt. vbi de hoc. Et nota ꝙ ſecundum canones ſiue vi ſiue metu fiuedolo aliquis renunciat rei ſue: ſubuenitur ei contra omnem poſſeſſorem. iii. q. i. reintegranda. ⁊. q. ii. c. ii. ⁊. ff. de inoffi. teſta. eum qui. i. reſponſo. ⁊ per epiſcopum ſuum poteſt quis implorare hanc reſtitutionem.f ¶ Ad fatuitatem. ſic patet: ꝙ licet dolus interueniat in huiuſmodi ſpiritualibus non tamen ſubuenitur dolum paſſo: licet dolus det cauſaꝫcontractui. ſi. xx. q. iii. conſtituit. Idem in matrimonio. jͣ. de conuerſa.coniū. ex parte. ⁊. c. veniens in fi. ⁊. c. dudum. quod eſt contra id. ff. dedolo ⁊ eleganter in pͥn. Item habes hic: ꝙ dolus non preponderatculpe: quod eſt contra id. ff. ad. l. acquil. item mela. in prin. Item nota: ꝙ in ſpiritualibus non habet locum in integrum reſtitutio: quia n̄videtur decepti: qui meliorem vitam elegerunt. Arg. contra infra titu.ꝓxi. ex litteris.Uper eo ꝑ teſtes. ſufficit .n. ꝓbare ꝑ teſtes in iudicio violentiaꝫſibi illatam: ⁊ ſuper rebus amiſſis ſtabitur iuramento ipſius: ſicut hoc totum habes. C. vnde vi. ſiquando totum tenorem illius. l. hichabes. ⁊ ſic intereſſe quod ſurgit ex maleficio probatur per iuſiurandum. ſic. ii. q. i. in primis. ſecus eſt ſi ſurgit ex contractu: quia tunc perteſtes probandum eſt. inſti. de verb. obliga. §. non ſolum. ff. de mino.

ſi in emptione. ⁊. ff. de eden. argentarius. §. fi. Et ꝙ hic dicit: non ꝑtinet ꝓpͥead actionem quod me. cauſa: ſed ad interdictum vnde vi ſiue vi bonoꝝ raptorum. vnde lex illa vnde hoc ſumptum eſt ponitur. C. vnde vi. ſiquando. Etita facit ad illam partē tituli: vbi dicit de his que vi precedentes decretales ꝑtinent ad illam partē: que dicit metuſue cauſa. Et ſic in actione quod metuscauſa ſufficit probare metuꝫfuiſſe ſibi illatum: quamuisnon ab eo qui conuenit̉ metus illatus ſit. ff. e. ſi cum exceptione. §. in hac. Sꝫ quefuit cauſa quare ſtatur in caſu iſto iuramento illius quivim paſſus eſt. cum iuramētum non ſit deferendum: niſi adſit bona preſumptio:puta quia habet vnum teſtē⁊cͣ. vt. sͣ. d̓ ꝓcura. ex inſinuatione. ⁊. jͣ. d̓ iureiuran. c. vlti.⁊. C. d̓ re. credi. in bone. ratio illa prima eſt ꝓpt̓ difficultatem probandi ſingulavtenſilia ⁊ huiuſmodi minuta que de facili probari nonpoſſent ⁊ ideo indultum eſtin fauorem ſpoliati: ⁊ in odium violenti. ⁊ hoc idem dr̄ii. q. i. in pͥmis. Et pretereaideo ſtatur iuramento actoris: quia habet optimamp̄ſumptionem .ſ. violentiaꝫillatam ſibi ab illo qui conuenitur quam debet per teſtes probare: vt h̓ dicit: ⁊ in p̄dicta. l. ſiquando. Etſic iuramento ſtatur in expenſis reſtituendis: quia ⁊ ibi ſimiliter difficile eſſethoc ꝓbare. C. d̓ iudi. ſancimus.h ¶ Amiſſis tempore violentie vel dāno dato: vt in p̄dicta. l. ſiqn̄. ⁊. c. ī pͥmis.i ¶ Taxatione. vltra quam .ſ. taxationem nō iurabit ut predicta. l. ſi quando.ſic. sͣ. d̓ ꝓcu. conſtitutis. ⁊. iii. q. iii. §. quod fieri non debet. ⁊ illū. §. habes. C.d̓ dila. aut̓. qd̓ fieri. ⁊ in aut̓. de exhi. ⁊ introducen. reis. §. quoniā mox. ⁊ ſecūdum quod iuratuꝫ eſt debet condemnare: vt. l. ſiquando. ⁊ non minus in auten. d̓ iudi. §. oportet. colla. vi.k ¶ Pro perſonarum ac. Perſona ergo reſpicienda eſt: an honeſta fuerit:vtrum ſit pauper vel diues. ar. op. ff. de legi. tu. legittimos. ar. sͣ. d̓ offi. deleg.ſane. ⁊. c. paſtoralis .i. rn̄ſo. ⁊. ii. q. vlt. quiſquis. qualitas etiam negocii conſideranda eſt. ſi. jͣ. de ap. cum ſit romana. ⁊. ff. de iudi. nonnunqͣꝫ. ⁊. jͣ. d̓ iureiu.c. vlt. in fi. ⁊. C. vnde vi. l. ſiquando.Equiſiuit cenſu .i. ꝓ modica pecunia diſtracta: ⁊ ſic non contradicitlittera ſequens: vbi dicit ad ius ⁊ proprietatem conuenit redire. ⁊cͣ. ⁊Cquod dicit in fine coloni .i. emptores colentes ipſas poſſeſſiones. velpoteſt intelligi: ꝙ verba proprie ponantur vt de utroqꝫ contractu intelligaturut ſi eccleſia ledatur in contractu locationis: puta quia ad longum tempus locauit rē aliquā ꝓ certa penſione: in qua leſa eſt eccl̓ia ſiue in ꝯͣctu venditionism ¶ Detrimentum. magnum .ſ. nam pro modica cauſa non datur reſtitutio.ff. d̓ mino. ſi ex cauſa iudicati .i. rn̄ſo. in fi. ⁊. ff. d̓ in inte. reſti. ſcio illud. jͣ. d̓ re.ec. non alie. c. penult.n ¶ Non liceat. jͣ. de dona. fraternitatem. melius eſt enī iura eccleſie intacta ſetuari: qͣꝫ poſt vulneratā cauſā remedium querere. C. in quibus cauſis in īteg.reſti. non eſt neceſſaria. l. vlt.o ¶ Iure minoris. ſic eſt. jͣ. d̓ auditis: vbi de hoc: ⁊ fungitur iure reipublice. xxiii. q. iiii. quid ergo. ⁊ dic iure minoris facti maioris. Et comparatur minori in hoc: quia ſicut minor poſtqͣꝫ exceſſit. xxv. annos petit reſtitui vſqꝫ ad ꝙͣdriennium de his in quibus leſus fuit infra. xxv. annos. ſic ⁊ eccleſia tantuꝫvſqꝫ ad quadriennium petit reſtitui vbicunqꝫ leditur a tempore leſionis cōputandum. Et quod dicit ſemper debet illeſa ſeruari: iſtud ſemper non notat tempus circa eundem contractū: vel circa eandem leſionem: vt de eodemcontractu: vel de eadem leſione ſemper in perpetuū poſſit eccleſia reſtitui: abſurdum iſtud videtur: ⁊ eſt contra id qd̓ legitur. C. d̓ temp. in integ. reſtitu. l.vlt. vbi dicitur: ꝙ omnis reſtitutio infra quadrienniū debet terminari: ſed ſicdebet intelligi illud ſemper .i. quocienſcunqꝫ leditur illa eccleſia debet petcrereſtitutionem ſuper illa leſione vſqꝫ ad quadriennium: ⁊ ita ſi milleſies lederetur milleſies poteſt reſtitui. ⁊ ita ſemper eſt minor: quia ſemper reſtituitur ⁊ reſtituetur qͣꝫdiu durabit in his in quibus ledetur: ⁊ ſic reuera fungitur iure minoris. ⁊ hec eſt coīs opinio. Alii dixerunt: ut alanus. ⁊. g. naſo. cum eo ꝙ in

k 4