aliquot annis ſeruata: capitulū ac ſinon conſenſerit in eam non poteritreuocare. ¶ Dem abbati d̓ſtrat.⁊ priori ſancti euſebij.c Onſtitutus in noſtra p̄ſentiag. clericus ſua nobis aſſertion monſtrauit: quod cum interipſum ⁊. a. clericum ſuper capella d̓ſtratis controuerſia emerſiſſet: tandem per tranſactionem ſopita fuit:⁊ licet hincinde d̓ fide preſtita firmata fuiſſet: eam tamen prefatus. a. ſeruare recuſat. Quia igitur huiuſmōitranſactiones ſpeciem continent ſimonie: mandamus quatenus reuocata tranſactione in irritum cauſamaudiatis ⁊ cetera. Dem carnot. ępiſco po.quis ad extraordinarium iuEcetero noueris: ꝙ cum alidicem litteris impetratis cuꝫ aduerſario ſuo componit poſtmodum ineccleſia de qua agitur ius aliquodhabiturus: ſi compoſitio nō eſt iuricontraria: non eſt a loci epiſcoporeprobanda. ſed cenſus abſqꝫ epiſ-

copali auctoritate cui preeſt eccleſieſub hoc pretextu ſolitus uitam eiuſqui ſoluerit non excedit. ¶ Demebora, archiepiſcopo.eX litteris ueſtris accepimusꝙ cum olim inter. r. ⁊. a. cleri.cos ſuper eccleſia de vult̓. coram tefrater epiſcope qui iudex fueras delegatus auctoritate. g. qui tunc eidē. a. paͦtrocinabatur in cauſa: et tēſtiſ inſcriptus fuerat: tranſactio factafuiſſet: poſtmodum idem. gͦ. ſe mentiens clericum cum nonduꝫ eſſet inclericum tonſoratus: ſuper eademeccleſia tacito de tranſactōe litterasnoſtras impetrauit. Cuꝫ autem idēg. non inficiaretur ſe tranſactioni interfuiſſe ⁊ nondū fuiſſe tonſoratumcuꝫ lr̄as iſtas obtinuit ei ſuꝑ p̄dictaeccl̓ia ſilētiū duximꝰ īponēdū. ¶ Dē☞de eccleſiaſtico beneficio inUper eo qd̓ queſiuiſti: utruꝫlitigiū deducto poſſit fieri trāſactiotale damꝰ rn̄ſum: ꝙ tranſigi ſuper reſacrā ⁊ litigioſa non poteſt etenimres ſacre: ut poſſideant̉ aliquo datō

b ¶ Annis. Hoc ideo dicit quia ſi tranſactio fiat ſecundum formā iuris: poſtquadriennium reſcindi noteſt: ante vero poteſt: ſi eccleſia probaret ſe leſā.jͣ. de in integ. reſti. requias non poteſt venire contra tranſactionē etiaꝫſtatim. C. de tranſac. qͣꝫuisecundum hoc ſupple maxime: quia idem eſſetſi non fuiſſet ſeruata. ⁊ hoc int littera que dicit: capitulum ac ſi non conſenſerit in eam non poteſt reuocare: quaſi diceret: non poterit eam reuocare tanqͣꝫ nōconſenſerit: quia conſenſitcedendo litteras de rato: vl̓potius conſenſit eam obſeruando. Si enī abbas nonhabebat mandatū de tranſigendo: ſtatim debebant cōtradicere monachi: ⁊ iō eumimpugnare nō poſſunt: qͣſinon conſenſerint. ⁊ ꝙ dicitaliquot anniſ: ſupple maxīeqꝛ idem eſt ac ſi ſemel cōſenſerint. jͣ. de arbi. per tuas. vn̄de iure cōi non poteſt reuocari. ſed per in integꝝ reſtitutioneꝫ ſi non fuit aliquot anniſ .i. quattuor ſeruata. ⁊ hecexpoſitio ꝓbat̉. C. de tēpo.in integrum reſti. l. ulti. ubihabes ꝙ omniſ reſtitutio tāmaioris qͣꝫ minoris infra qͣdriennium deberet fieri. ethoc eſt contra opinionē illorum qui dicunt ꝙ reſtitutioſemꝑ eſt danda ⁊ ante quadriennium ⁊ poſt ⁊ qn̄cūqꝫar. illius aduerbij ſemper. ⁊jͣ. de in integ. reſti. c. i.Onſtitutus. preſtita .i. iuramento: quod non fuit obligatorium: quia¶ ſuꝑ re illicita ⁊ contra leges ⁊ canones. C. de leg. non dubiuꝫ. ⁊. xxii.q. iiij. inter cetera. ⁊. jͣ. de iureiu. tua. ⁊ sͣ. ti. ꝓxi. c. vlti. ⁊. ff. de pac. iuriſgentium§. ſed ⁊ ſi ꝗs. v̓. ⁊ generaliter quotiens pactuꝫ a iure cōmuni ⁊cͣ. uel proprie intelligitur: quia eque punitur tranſgreſſor fidei vt iuramenti. ⁊. jͣ. de fideiuſ. peruenit. ⁊. jͣ. quod me. cā. ad aures. Item ar. ꝙ ſi non tenet principale nec aceſſorium. ſi. jͣ. de fo. compe. ſi diligenti. ⁊. jͣ. de fi. inſtru. inter dilectos. Arg. contraacceſſorium tenet ſed non principale. jͣ. de iureiu. debitores.d ¶ Audiatis Sed cum ſit tranſactio ſimoniaca quare non deponitur? īmocontra iuramentū ſiue fidem ſuam auditur. Dicas ꝙ de gratia tantū auditurad priſtinā cauſam: qꝛ de iure deponi debuit: cum ipſe confiteret̉ peccatū ſuū⁊ turpitudinē ſuam. īmo audiri non debuit contra factū ſuum ⁊ turpitudineꝫſuam. jͣ. de conceſ. preben. cum ſuper. ⁊. jͣ. de dona. inter dilectos. Sed videt̉obſtare huic exceptio doli: cuꝫ vterqꝫ in culpa fuerit volendo ſeruare tranſac.ff. de do excep. apud celſuꝫ. § marcellus. Preterea in pari caſu turpitudinispotior eſt conditio poſſidentis. ff. de condi. ob tur. cauſam. l. ſi ob turpem. §.porro. So. vterqꝫ de iure communi puniri debet: ſed de iure poli auditur: utquod prauum eſt corrigatur. jͣ. de re iudi. lator. ⁊. c. conſanguinei. jͣ. d̓ colluſic. i. ⁊ cauſam preſtitit diſpenſationi: ne alter dedolo ſuo damnum alter uerocommodum ſentiret. ⁊ ideo non admitteretur hec exceptio doli: quia aliusremaneret in dolo ⁊ in ſimonia. ⁊ propter hanc rationem contra exceptioneꝫdoli non datur replicatio: vt in. §. marcellus.F¶ Contraria. quia ſi eſſet contraria iuri non toleraretur. sͣ. de electio.Ecetero. extraordinariū .i. delegatū. ſic. iij. q. iij. §. ſpatiū. v̓. ei autem.ſacroſancta. ⁊ sͣ. de of. del̓. ſi quādo. ar. sͣ. ti. ꝓxi. accepimus. ⁊. c. cum clerici. etjͣ. de colluſi. audiuimus. ⁊ sͣ. de maio. ⁊ obedi. dilecti. ſi auteꝫ conſona ſit iuritenet. sͣ. e. ſtatuimus. ⁊. jͣ. e. ſuper eo. in fi. Et poteſt intelligi quod dicitur hic:quando de prouiſione ipſius iudicis ex officio ſuo ſine aliqua pactione partium ſtatutum fuit factum: ⁊ iuſta cauſa interueniente: alias ſimoniaca eſſet. jͣ.de prebē. niſi. ⁊ talis compoſitio perſonalis erit: nec tranſit ad ſucceſſore illiuſqui ſoluit. jͣ. e. veniens. ⁊. c. predicto: niſi eſſet quia cenſualem eccleſiam ꝯſtitue̓non potuit. jͣ. de cen. prohibemus: niſi facta fuerit de auctoritate epiſcopi. utdicit in fi. Uel dic ꝙ hoc. c. locum habet cum vna eccleſia agit contra aliam d̓ſubiectione: vel pro aliquibuſ iuribus corā delegato: ⁊ ꝯpoſitio inde fiet corādelegato. ⁊ quod dixit infra cui preeſt .ſ. imperator.X litteris patrocinabatur. per hoc iuri ſuo tacite renūciare uidebatur.¶ qui enim ſcienter patrocinatur petenti rem ſuam: ſibi preiudicat: vt

hic. ⁊. ff. de inoffi. teſta. l. vlti. ſecus ſi ignoranter. ff. de rei ven. inter officium. ⁊. C. de rei ven. re tua. ⁊. C. de preſcrip. longi tempo. nec petenteꝫh ¶ Teſtis ſcriptus. in inſtrumento tranſactōis ⁊ non in cauſa in quapatrocinabatur: quia ⁊ teſtis ⁊ aduocatus in eadem cauſa eſſe nordebet. ij. q. vi. ſtatuendum. Sed queritur an ob hoc ſolum ꝙ teſtisinſcriptus fuit: poſſit a petitione repelli. Uidetur ꝙ nonquia non ob hoc iuri ſuo renunciare intelligitur. ff. de pig.actio. caius. ſed ibiignorabat quid cōtinebatur in teſtamēto quod ſignauit caius cum ānulo ſuo.ſecus ſi auctoritateꝫp̄ſtitit. ff. de pigno.fideiuſſor. §. paterſeij. ⁊ hic.¶ ¶ Trāſactio .i. amicabilis compoſitio.sͣ. c. proxi. in fi. ⁊. c.ſtatuimuſ. ⁊. jͣ. c. proxi. in fi. alias tranſactio proprie de reſpirituali fieri nonpoteſt. ſupra. e. conſtitutus. ⁊. jͣ. c. prox.quia quid ſimoniacum eſſet.k ¶ Impetrauit. contra ipſum. r. contraquem fuerat aduocatus.l ¶ Inficiaretur. ⁊ ita ex confeſſione conuincitur: quia confeſſus iniure pro conuicto habetur. infra de confeſ. capitulo primo. ⁊ vltimo. ⁊C. e. ti. l. vna. Ex duobus debet eniꝫ iſte ſuccumbere: quia preſtandoauctoritatem tranſactioni iuri ſuo renunciauit: ⁊ quia mendacium dixit impetrando ⁊ veritatem occultando. merito ergo ſilentium ei imponitur.m ¶ Conſuratum. ergo licet poſtmodum tonſuram accepit: non profuiſſet ei. ar. sͣ. de reſcrip. cum adeo. principium enim in talibus conſiderandum eſt. sͣ. de elec. dudum. vbi de hoc. ⁊. i. q. i. principatus.a ¶ Uper eo. ſuper re ſacra. hic euidenter patet ꝙ de re ſacra ſiueſpirituali tranſactio interuenire non poteſt. sͣ. e. conſtitutus. ⁊jͣ. e. preterea. ⁊. c. ex parte: neqꝫ pactio. ſupra de pac pactiones. ⁊. c. cūpridem. ⁊ duobus ſequentibus. c. vt dictum eſt. ⁊ sͣ. e. ſtatuimus: utdetur temporale pro ſpiritualibus. infra de reruꝫ permuta. c. vlti. ſedſi ſpirituale detur pro ſpirituali: bene tenet ⁊ ualet taliſ permutatio ſeutranſactio. jͣ. de rerum permuta. ad queſtiones: ut ſic tantuꝫ detur ſpirituale: vel remittatur pro alio ſpirituali. Sed diſtingͣue utrum agaturde re etiam ſpirituali que petatur tanqͣꝫ beneficium: an tanqͣꝫ proprietas. Si agatur ſuper beneficio: ut aliquis recipiatur ad beneficiumeccleſie: vel quantum ad prelationem: tunc nulla poteſt interueniretranſactio proprie: ⁊ hoc notauit dum dixit eccleſiaſtico beneficio in litigium deducto: quia ſimoniacū eſſet: ⁊ quia talis titulus non habet̉ex tranſactione: ſed per canonicam inſtitutionem. jͣ. de inſtitu. ex frequentibus. ⁊ sͣ. de renun. admonet. ⁊. xvi. q. vii. nullus omnino arg.ff. de decu. herennius. Si vero res ſacra ſiue ſpiritualis in litigiuꝫ deducatur tanqͣꝫ proprietas: tunc bene poteſt interuenire trāſactio: putadue eccleſie ſiue duo epiſcopi litigant ſuper aliqua eccleſia vel aliquibus: quia alter dicit illas ſibi ſubiectas: alter negat qui poſſidet: ibipoteſt interuenire tranſactio: quia ⁊ permutatio. jͣ. de rerum permū.ad queſtiones: vt ſi vnus haberet vnam eccleſiam ⁊ alter aliam petranſactionem: vel quia vnus epiſcopus aliqua ſpiritualia in eccleſiaperciperet: ⁊ alius alia. hoc totum poteſt fieri per tranſactionē. ſic etiaꝫpoteſt intelligi. sͣ. e. ſtatuimus: potuit fieri diuiſio decimaruꝫ inter partes. Quedam tamen ſunt in quibus non admittitur tranſactio ſeu cōpoſitio: vt. jͣ. e. c. vlti. ubi de hoc.b ¶ Dato. Tranſactio non procedit vel non fit niſi aliquo dato vel retento vel promiſſo: vt hic dicit. ⁊. C. e. ti. tranſactio. qui enim tranſigit: