Druckschrift 
Scripta ad Hanibaldum episcopum super quattuor libros Sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

DI.XE

D ſcd̓m ſic ꝓcedit̉: ⁊ videt̉ ꝙ nullꝰ actus ſit adeomalꝰ qͥn bn̄ fieri poſſit. volūtas enī. cū nat̉al̓r ordinet̉ ad bonū magis ſe hꝫ ad bonū qͣꝫ ad malū.cum gͦ nullꝰ actꝰ ex voluntate ꝓcedens ſit ita bonus ꝙnō poſſit fieri male vt dictū eſt. videt̉ ꝙ nullus ſit adeomalus qͥn poſſit fieri bn̄. Pͣ. Actus dr̄ malꝰ inqͣꝫtū caret aliqͦ bono ſed om̄e bonū pͥuatū p̄t recōpenſari ꝑ aliqd̓ maius bonū. cū gͦ intentio volūtatis poſſit fieri adinfinitū bonū videt̉ ꝙ ex tali intentōe poſſit actus qͣꝫtūcunqꝫ malus bn̄ fieri. Pͣ. Bonū ex fine dependet ſedquātūcunqꝫ ſit malꝰ aliqͥs actus p̄t fieri bono fine. gͦ p̄tfieri bn̄. Sꝫ ꝯͣ qͥcqͥd eſt de ſb̓a rei inſeꝑabil̓r ei inheretſed aliqͥs actus ẜm ſpeciē ſue ſb̓e malꝰ eſt. gͦ adeo p̄t eſſemalus aliqͥs actus ꝙ nullo mō bn̄ fieri pōt. Pͣ. Siactus ꝑ ſe mali bn̄ fieri poſſēt p̄cipue hoc eſſet ex hͦ ꝙ bona intentōe fierēt ſed hͦ mō bn̄ fieri nō poſſunt. qꝛ vt dic̄pb̓s in. viij. cthi. qͥ agūt mala ꝓpter bonū ſil̓ant̉ hijs quiincōueniēti medio vtunt̉ ad ꝓpoſitū on̄dendū gͦ aliquiactus ſt̓ adeo mali ꝙ nullo mō pn̄t bn̄ fieri. ℟º. dd̓mꝙ circa hec tāgit̉ duplex opinio ī lr̄a. vna q̄ ponebat oēsactus eſſe indifferētes ⁊ qͣꝫtū in ſe eſt poſſe bn̄ ⁊ male fieri. qͦꝝ rō fuiſſe videt̉ ꝙ actus ex ſua ſb̓a nō hꝫ qd̓ ſit malus ſꝫ ex aliqͦ addito vel circūſtantia vel fine. ſꝫ hͦ nō cōuenient̓ dr̄. qꝛ lꝫ actꝰ ex hͦ ꝙ eſt ens nō habeat ꝙ ſit malus. hꝫ tn̄ qd̓ ſit malus ex hͦ ꝙ ſit tale ens ſpecificatū. ſpecificat̉ enī actꝰ ex materia vel ex obiecto. vn̄ interdū hꝫmaliciā. ⁊ iō aliqͥ actꝰ ſunt qͥ ẜm ſuā ſpeciē accepti nō ſūtindifferētes ſꝫ mali qͣꝫuis maliciā nō habeāt ex rōne ſuigenerꝭ ex qͦ aūt actꝰ ex ꝑte materie maliciaꝫ hꝫ nullo mōpōt fieri bn̄ qꝛ malū cauſat̉ ex ſingl̓aribꝰ d̓fectibꝰ. vt dyoni. dicit. vn̄ vna ſola circūſtantia inordinata ſufficit adhoc ꝙ actus nō bn̄ fiat. Ad. j. gͦ dd̓m ꝙ non eſt ſil̓e debono ⁊ malo. nam ẜm dyoni. bonum conſiſtit ex vna ettota cā. malū aūt ex ſingularibꝰ defectibꝰ. vn̄ ex hͦ qd̓ malus eſt actus ex genere. ſufficit ad hoc qd̓ male fiat. nonaūt ſufficit ad hoc ꝙ bn̄ fiat qd̓ eſt bonus ex gn̄e. Adſcd̓m dd̓ꝫ ꝙ rō illa ꝓcederet ſi hō ꝑ actū malū poſſet cōſequi ſūmuꝫ bonū ſed hoc nō pōt eſſe qꝛ actus malꝰ eſtincōpetens mediū ad ꝯſequēdū finē bonū vt dictū eſt. Ad. iij. dd̓m ꝙ lꝫ res habeat bonitate ex fine requiritn̄ ꝙ ſit fini bono ꝓportionata malus auteꝫ actus bonofini ꝓportionatꝰ nō eſt. vn̄ rō nō ſequit̉.D tertiū ſic ꝓcedit̉. ⁊ videt̉ ꝙ nullus actꝰ hūanus poſſit eſſe indifferēs. aut enī aliqͥs actuseſt ordinabil̓ in bonū finē ⁊ actu ordinatꝰ inip̄m aūt ſi nō eſt ordinabil̓ de ſe malꝰ ē. ſi ē odinabil̓ ⁊ nō ordinatꝰ eſt vanus ⁊ ꝑ ꝯn̄s malus. ſi autēeſt ordinabil̓ ⁊ ordinatꝰ eſt bonꝰ. gͦ nullus actus eſt qͥtſit bonus l̓ malꝰ Pͣ. Plus eſt facere qͣꝫ dicere ſꝫ nullūꝟbū ē hoīs qd̓ nō ſit bonū vl̓ malū. qꝛ etiā ꝟba ocioſa ſimala. vt ptꝫ Math̓. xij. Om̄e v̓bū ociōſuꝫ qd̓ locuti fuerint hoīes reddēt de eo rōnem gͦ multo fortiꝰ oīs actusvel eſt bonus vel malus. Pͣ. Actus dr̄ malus rōne alicuius pͥuatiōis q̄ in actu fundat̉ ſed pͥuatio ⁊ habitꝰ nōhn̄t mediū circa ꝓpriū ſuſceptibile. gͦ oīs actus vl̓ eſt bonus vl̓ malꝰ Sꝫ ꝯͣ bonū ⁊ malū ẜm ph̓m ī p̄dicam̄iunt ꝯͣria mediata. gͦ int̓ ea p̄t eſſe aliqd̓ mediū. ⁊ ſic aliqͥs actus p̄t eſſe neqꝫ bonꝰ neqꝫ malꝰ Pͣ. Aliqͥ actꝰ ẜmgenus ſuū indifferētes ſt̓ vt leuare feſtū cā l̓ aliqͥd hmōiqui bonitatē hn̄t l̓ maliciā p̄cipue ex intētōe finis ꝯtīgaūt ip̄m finē eſſe indifferentē ad que talis actus ꝑ intētione refert̉. gͦ actus remanebit oīno indifferens. ſddꝫ ꝙ circa hoc eſt duplex opinio. Quidā enī dicūt omnes actus eſſe indifferētes. ⁊ aliqͦs ꝑ ſe bonos vl̓ malosQuidā ꝟo nullū actū eſſe indifferētē. quelibet aūt haꝝopinionū pōt eſſe vera. Actus aūt aliqͥs pōt tripl̓r cōſi-

derari. vno mō rōne ſui generis. ⁊ ſic om̄is actus eſt indifferens qꝛ ex hoc qd̓ eſt actus non habet qd̓ ſit bonusvel malus. alio modo pōt ꝯſiderari exſpecie ſua quā hꝫex mareria vel obiecto. ⁊ ſic aliqͥs actus eſt indifferensqui .ſ. ex materia ſua nō habꝫ nec malicie nec bonitatisrōnem nō aūt om̄is actus eſt talis. tertio mō pōt ꝯſiderari aliqͥs actus ẜm indiuiduū ⁊ ſic oportet qd̓ ꝯſideret̉cum om̄ībꝰ circūſtantijs que ad actū ꝯcurrūt ⁊ ſic nullus actus ex deliberatiua voluntate ꝓcedens eſt indifferens quin ſit bonꝰ vel malus. ⁊ hoc qꝛ ſi refert̉ in fineꝫdebitū eſt bonus. alias aūt eſt malus. tenet̉ enī voluntas deliberatiua omnē actū referre in deū vel immediate vel mediate. ⁊ ſi enī nō ſemꝑ actu cogitet de deo tam̄habitu ſemꝑ refert in deū ⁊ quodāmodo actu inquātuꝫvis actualis intentōnis precedentis remanet in actibꝰſequentibꝰ. Et ꝑ hoc ptꝫ ſolutio ad obiecta.D quartū ſic ꝓcedit̉. ⁊ videt̉ ꝙ actus iudicet̉bonus vel malus ex volūtate qd̓ em̄ habet aliqn̄ꝫ ex ſpēſua ē bōa l̓ mala vt ex sͣ dictꝭ pꝫ gͦ boquis ex ſpecie ſua ꝯuenit ei ẜm ſeip̄m. ſꝫ actio(nitas ⁊ malicia actōis nō eſt ſemꝑ iudicāda ex volūtateſꝫ ẜm ſeip̄aꝫ Pͣ. Actio mediāte volūtate refert̉ ad finēſed aliquādo pōt eē finis bonus ⁊ actio mala. gͦ maliciaactōis vel bonitas nō ſemꝑ iudicat̉ ex voluntate. ⁊Si malicia actōis vel bonitas ſꝑ ex volūtate iudicaret̉plꝰ mereret̉ l̓ d̓mereret̉ qͥ aliqͥd vult ⁊ facit. qͣꝫ qͥ vult tm̄ hͦaūt ē falſū. qꝛ ſic face̓ bonū eēt ſuꝑfluū poſtqͣꝫ illd̓ aliqͥsvult. gͦ nō eſt verū ꝙ bonitas vl̓ malicia actiōis iudicet̉ſꝑ ex volūtate. Sꝫ ꝯͣ eſt qd̓ dr̄ Math̓. xij. Nō pōt arbor bona fructus malos facere. neqꝫ mala bonos ꝑ arborē aūt deſignat̉ volūtaſ. ꝑ fructꝰ ꝟo oꝑa. gͦ bōitas operum ex volūtate penſanda eſt. Pͣ. Aug. dicit ꝙ volūtas eſt qua peccat̉ ⁊ recte viuit̉. gͦ bonitas ex volūtate iudicāda eſt. ℟º. dd̓m ꝙ volūtas pōt dici bona vl̓ mala ꝑ cōpartaōꝫ ad duo .ſ. ad finē ꝓximū qͥ eſt materia vſobiectū id ē volitū ip̄m ⁊ ad finē remotū. ex altero autēhoꝝ nō p̄t volūtas ſimpl̓r dici bona ſed ſolū ẜm qͥd. adhoc ꝟo qd̓ ſit bona ſimpl̓r oꝑtet bonitatē ꝯcurrere ī vtroqꝫ. ſed ad hoc qd̓ ſit mala ſimpl̓r ſufficit malicia in alt̓otm̄. ſiue enī qͥs velit malū ꝓpter bonū ſiue bonū ꝓpt̓malum ſiue malū ꝓpter malū volūtas eſt ſimplicit̓ mala ſꝫtunc ſolū eſt ſimplicit̓ bona qn̄ qͥs vult bonū ꝓpt̓ bonuꝫ:ptꝫ gͦ qd̓ volūtas ⁊ actio ſꝑ ſe cōcomitāt̉ in malicia ⁊ bonitate ẜm ꝙ bonitas ⁊ malicia ꝑtinent ad meritū ⁊ demeritū. nō aūt ẜm ꝙ ſimpl̓r rectitudinē l̓ inordinatōꝫimportāt pōt eī eē actio īordinata ⁊ tn̄ nō eſt de meritoria. ſi oīno inuolūtarie fiat. ſi ꝟo voluntarie iam erit etvoluntas mala que vult malū ⁊ actio mala ⁊ ſil̓e eſt deactōe ⁊ volūtate bona. Ad. j. gͦ dd̓m ꝙ lꝫ actōes aliq̄habeāt aliquam rectitudinē vel inordinatōeꝫ ex ſeip̄isẜm ꝙ dicuntur bone vel male ex genere tn̄ bonitatē velmaliciā moralē ẜm ꝙ ſūt meritorie vel demeritorie laudabiles vel vituꝑabiles nō habēt niſi ẜm ꝙ ſunt voluntarie. Ad. ij. dd̓m ꝙ bonitas que eſt ex ordine ad finēcōuenit actui ex voluntate. bonitas vero que eſt ex rectitudine actus cōuenit volūtati ꝑ actū inqͣꝫtū .ſ. volūtasvult bonū qd̓ eſt actio bona ⁊ niſi vtraqꝫ bonitas ꝯcurrat volūtas ſimpl̓r dici bonan̄ p̄t Ad. iij. dd̓ꝫ ꝙ qͣꝫtuꝫad meritū p̄mij eſſential̓ actꝰ exterior nihil addit ad maliciā vl̓ bonitatē niſi ſit talis actꝰ in qͦ intendat̉ vl̓ remittatur volūtas. et hoc ideo qꝛ talis bonitas cōſiderat̉ inordine ad finem vltimū. nec tn̄ actio eſt ſuꝑflua qꝛ actōadijcit aliquid reſpectu premij accidētalis. ẜm ꝙ ꝑ eaꝫdecor honeſtatis ꝑficitur ⁊ ex ea cōſequit̉ aliquis fructꝰvt edificatio ꝓximi vel releuatio miſeroꝝ.m 4

m 4