DI.XEVIII

O qͣrtum ſic ꝓcedit̉ ⁊ videt̉ ꝙ diuina voluntas rebus volitis neceſſitateꝫ imponat̉. poſita enī cauſa ſufficiēti neceſſe eſt effectū poni.ſed voluntas dei eſt ſufficiens cauſa eoꝝ qulipſe vult. ergo cum voluntas dei ſit ab eterno videt̉ ꝙcius volita ſit neceſſe prouenire ¶ Pͣ Quātumcūqꝫ cauſa eſt neceſſaria ⁊ effectus ꝯtingens ꝓpter ꝯtingentiamcauſe medie. ſtāte cauſa pͥma poteſt effectus deficere ſicut ſtāte motu ſolis deficit floricio arboris. ſꝫ ſtante volūtate dei non poteſt deficere ſuū volitum. quia voluntas dei ſemꝑ implet̉. ergo cuꝫ voluntas dei ſit cauſa neceſſaria. oꝑtet ꝙ effectus ip̄ius ſint neceſſarij ¶ Pͣ Oīscōditional̓ ꝟe cuiꝰ an̄cedēs ē neceſſariū abſolute ⁊ ꝯn̄s ēneceſſariū abſolute qꝛ ꝯn̄s ſeqͥt̉ ex an̄cedēti ex neceſſarioaūt nihil ſequitur niſi neceſſariū. ſed hec ꝯditionalis ēyera ſi deus vult aliquid illud ē vel erit. cum ergo antcedens ſit neceſſariū abſolute. quia eſt eternū. ⁊ conſequens erit neceſſariū abſolute. ¶ Sꝫ ꝯtra. om̄ia bonafiunt deo volēte. ſi ergo voluntas dei rebus volitꝭ neceſſitatē imponat omnia bona ex neceſſitate ꝓuenient. ⁊ſic perit. li. ar. qd̓ eſt incōueniens. ¶ Pͣ Diuīe ꝓuidētieeſt nat̉aꝫ nō perdere ſed ſaluare. ꝑderetur autem ſi rebꝰẜm naturā ſuam ꝯtingentibꝰ neceſſitatē imponeret. etgo diuina voluntas quā ꝓuidentia includit rebꝰ neceſitatē non imponit. ¶ ℟. dd̓m ꝙ volūtate dei nō ſolires in eſſe ꝓducūtur. ſed etiam rebus ꝓducēdis modiquo ꝓducentur p̄determinauit. vnde cū voluntas deefficaciter impletur: oꝑtet ꝙ res fiant. ⁊ eodem modo ficut volūtas diuina diſpoſuit. diſponit auteꝫ deꝰ ad cōpletionē vniu̓ſi vt q̄dā fierēt neceſſario. ⁊ his p̄parauitcās neceſſarias etiā ſeccundas. q̄dā ꝟo vt fierēt ꝯtingeī his p̄parauit cauſas ſcd̓as ꝯtingētes. ⁊ id̓o diuīa volitas rebus neceſſitatē non imponit. ¶ Ad primuꝫ ergodicendum ꝙ poſita cauſa neceſſe eſt effectum poni ẜmillum modum quo cauſa ad effectū ordinatur. ⁊ ideo illo modo res fiunt quo volūtas diuina diſpoſuit quedam cōtingēter quedā neceſſario. ¶ Ad ſcd̓m dicendūꝙ qͣꝫuis ꝯtrarium eſt qd̓ eſt volitum a deo nō poſſit ſtare cū voluntate diuīa. poſſibilitas tn̄ ad cōtrarium p̄ſtare cum ea ꝓpter ꝯtingentiam cauſe medie. ⁊ hoc ſuffcit ad hoc ꝙ effectus ſit contingens ⁊ non neceſſarius.¶ Ad tertium dicendū ꝙ ex hoc antecedēti deus vultaliquid ſequitur non ſoluꝫ illud eſſe. ſed eo modo quodeus vult. ⁊ ideo cōtingēter quādoqꝫ ⁊ qn̄qꝫ neceſſarie¶ OI.XLVIII.Ciendum quoqꝫ ⁊c̄.¶ Hic q̄runtur quattuor. ¶ Primo vtrūvolūtas noſtra poſſit volūtati diuine conformari ¶ Secūdo vtrum ad ꝯformitatem teneamū¶ Tertio vtrum ꝑfecti ⁊ beati ꝯformēt voluntatē ſuavolūtati diuīe etiā in volito. ¶ Quarto vtrū paſſio xp̄iplacere potuerit cū iudeoꝝ actio deo diſpliceret.D primuꝫ ſic ꝓceditur ⁊ videtur ꝙ voluntasnoſtra diuine voluntati ꝯformari non poſſitnullus enī volūtatem ſuam poteſt conformare volūtati quā ignorat. qꝛ nō volumꝰ niſi cognitū. ſed volūtatem dei iguoramus. ergo ei volūtateꝫnoſtram conformare non poſſumꝰ. ¶ Pͣ Eoꝝ que infinite diſtant nulla poteſt eſſe cōformitas. ſed voluntasnoſtra in infinitum diſtat a diuina volūtate. ergo nonpoteſt vna alteri eſſe cōformis. ¶ Pͣ Quecunqꝫ ſūt conformia in vna forma ꝯueniunt. ſed non poteſt eſſe vnaforma volūtati diuīe ⁊ noſtre cōmunis. quia forma illa vtraqꝫ voluntate pͥor exiſte̓t ergo voluntas noſtra diuine volūtati cōformis eſſe non poteſt. ¶ Sed contra

ſuꝑ illud psͣ. Rectos decet collaudatio. dicit glo. rectiſūt qui dirigūt cor ſuū ẜm volūtatem dei que eſt regula nobis. ſed regulatuꝫ cōformatur ręgl̓e. ergo volūtasdei voluntati noſtre ꝯformis eſt ¶ Pͣ Obediēs p̄ceptocōformat volūtateꝫ volūtati p̄cipietis ſed multi diuīsp̄ceptis obediunt. ergo eorum volūtas diuine volūtati cōformatur ¶ ℟. dicendū ꝙ voluntas diuina dupliciter ꝯſiderari poteſt. Uno mō vt ſignificat̉ ꝑ modū potētie. Alio modo vt ſignificatur ꝑ modū oꝑationis ſicautē agitur hic de ꝯformitate ad diuinā voluntatem ⁊nō pͥmo. actus autē voluntatis cōſiderari pōt dupliciter. Uno modo vt eſt cauſa. ⁊ ſic volūtati diuīe noſtravoluntas ꝯformatur quādo hoc volumꝰ qd̓ deus vultnos velle. ſic enī in cauſis volūtarijs effectꝰ cauſe ꝯformat̉ inqͣꝫtum ſequitur diſpoſitionē volūtatis ⁊ rōnis.vt patet ī artificiatꝭ ⁊ arte. ⁊ hec cōformitas ē ẜm rōneꝫcauſe efficientis. Alio modo ꝯſideratur actus voluntatis vt eſt qͥdam actus. ⁊ ſic volūtati poteſt aliqͥd conformari dupliciter. Uno modo rōne forme ſuꝑuenientisquā habet actus ex habitu. ⁊ ſic ꝯformamꝰ volūtatē noſtram volūtati diuine inqͣꝫtum volumꝰ aliqͥd ex charitate ſicut ⁊ deus vult. ⁊ hec ꝯformitas attēditur ẜm rationē cauſe formalis Alio modo qͣꝫtum ad ſpeciē actuaquā habet ex obiecto qd̓ ē duplex. quoddā enī eſt finis.⁊ ſic volūtas noſtra ꝯformatur volūtati diuīe inqͣꝫtuꝫꝓpter illud volumus ꝓpter qd̓ ⁊ deus vult. ⁊ hec conformitas attēditur ẜm rōnem cauſe finalis. aliud ꝟo obiectum eſt id qd̓ eſt ad finem. ⁊ qͣꝫtum ad hoc cōformaturvoluntas noſtra diuīe in volito dum volumꝰ id quoddeus vult. ⁊ hec eſt ꝯformitas qͣſi ẜm rōnem cauſe materialis. ¶ Ad primū ergo dicendū ꝙ volūtas dei plene nobis nūc nota non eſt. ⁊ ideo nec eſt plena ꝯformitas. eſt tamē aliqua ẜm modū noſtre cognitiōis. ¶ Adſcd̓m dicendū ꝙ duplex eſt cōformitas. Una ꝑfecta eqͣlitatem includes qͣlis eſt filij ad patrē. ⁊ talis nō poteſteſſe alicuius creature ad deum cum infinite diſtēt. aliaimꝑfecta ⁊ nō ẜm eandem rōnem. ⁊ ſic creatura conformatur deo ¶ Ad tertium dd̓m ꝙ aliquid p̄t alteri ꝯformari dupliciter. Uno mō ſicut forme. Alio mō ſit̄ formato. pͦmō volūtas nr̄a ꝯformat̉ diuine. ⁊ ſcd̓o mō nō.D ſcd̓m ſic ꝓceditur ⁊ videtur ꝙ voluntatemnoſtram diuine conformare non teneamur.quicunqꝫ enī n̄ facit id ad qd̓ tenet̉ ex hocip̄opeccat mortaliter. ſi ergo tenemur voluntatēnoſtram diuine voluntati cōformari qd̓ non facimusquādocunqꝫ peccamus: videtur ꝙ quodlibet peccatuꝫſit duplex ⁊ quodlibet veīale habeat mortale ſibi adiūctum. ¶ Pͣ Ad id non obligamur ex aliquo p̄cepto qd̓li. arbi. non ſubiacet. ſed cōformitas voluntatis noſtread deum ẜm rationem cauſe finalis efficiētis ⁊ formalis li. arbi. non ſubiacet. qꝛ eius poteſtati nō ſubeſt charitatem habere. in finem autem diuine voluntatis quieſt bonum naturaliter tēdit: non ex electione que eſt li.arbi. voluntas autem diuina efficaciter implet ī noſtraquicquid vult. ergo ad cōformitates p̄dictas non tenemur ex aliqua obligatione p̄cepti ¶ Pͣ Deus vult damnationem alicuius homīs reprobatī ⁊ cum hoc ip̄e ſciat. poteſt homini reprobato reuelare. ſi ergo homo teneatur volūtatem ſuam conformare diuine voluntatiin volito ſequitur ꝙ iſte teneatur ſuam damnationemvelle qd̓ eſt incōueniens cū talis voluntas ſit cōtra charitatem. ⁊ ſic qͣꝫtum ad nullū moduꝫ ꝯformitatis tenetur. ¶ Sed ꝯtra vnuſqͥſqꝫ tenetur eſſe rectꝰ. ſed rectitudo conſiſtit in cōformitate ad diuinā voluntateꝫ vt exgloſa predicta ꝓbatū eſt ergo qͥlibet tenet̉ volūtatē ſuaꝫdiuīe volūtati ꝯformare. ¶ Pͣ qͥlibet tenet̉ deo obedire