Druckschrift 
Scripta ad Hanibaldum episcopum super quattuor libros Sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Prologus

d̓r alicuiꝰ artificij ad quem ꝑtinet vltimus finis illiꝰ artificis qͥ etiā doctor d̓r architector. ⁊ ſic accipit̉. j. Coꝝ.iij. vt ſapiens architectus fundamētum poſui. Scd̓oaccipit̉ finis vltimꝰ ī tota hūana vita. ⁊ ſic d̓r ſapientiain rebus hūanis q̄ circa finē vltimū humane vite benediſponit. ⁊ ſic ſapīa ideꝫ eē videt̉ ꝙ prudētia quodāmodo. vnde Prouer. x. Sapientia eſt viro prudētia. Tertio eſt finis vltimꝰ ſimpliciter ſcꝫ deꝰ qͥ etiam eſt primūprincipiū ſimpliciter ſcꝫ reſpectu oīm rerū ⁊ ſic ſimpliciter d̓r aliqͥs ſapiens. qꝛ habet cognitiōeꝫ de altiſſimacā ſcꝫ pͥmo pͥncipio ⁊ vltimo fine oīm reꝝ. ⁊ hͦ modo accipit ph̓s ſapīam. ⁊ ſic etiam Augꝰ. xij. de tri. dicit ꝙ ſapientia eſt diuinaꝝ reꝝ ſcīa. Et his duobꝰ modis vltimis ſacra doctrina d̓r ſapīa quia ꝯſiderat deum vt ē finis ⁊ principiū oīm rerū in quo ꝯuenit cum metaphiſica ⁊ vt eſt finis ⁊ beatitudo hoīm in quo ꝯuenit cunmorali. Ad primuꝫ gͦ de v̓bo Augꝭ. dd̓m ꝙ ſapīa d̓dupliciter. Uno modo habitꝰ qͦ cognoſcimꝰ. ⁊ ſic eſt diuerſa in diuerſis. Alio modo obiectuꝫ cognitiōis ſicupͥma veritas. ⁊ ſic oīm ſapientuꝫ vna eſt ſapīa ⁊ ſic lotur Augꝰ pͥmo aūt mō d̓r theologia ſapīa. Ad ẜm d̓cendū ꝙ ſapīa q̄ d̓r donū ſpūſſancti eſt q̄dam cognitiode deo habita nō tam ẜm ꝯſideratōeꝫ ſcie in intellectuqͣꝫ ꝑ exꝑientiaꝫ diuine dulcedinis in affectu vt Dyo. dicit de quodā ꝙ patiēs diuina didicit diuina. Ad tetiū dd̓m ꝙ ph̓s accipit ſapīam tertio modo. ⁊ ſic ē ſpeculatiua tm̄. theologia aut eſt ſapīa. nō ſolū tertio modo. ſed etiā ſcd̓o. ⁊ ido nō ſolū eſt ſpeculatiua ſꝫ etiā practica. Ad qͣrtū dd̓m ꝙ metaphiſica qͣꝫ ph̓s ſapīaꝫ dicit ducit in cognitōem dei ductu naturalis rōnis ex rebus creatis. ⁊ ideo oꝑtet ꝙ cōſideret ens vniuerſale vtducat ad cognoſcēdū oīm entiū cauſaꝫ. hec aūt doctrina notificat deū ꝑ lumen fidei. vn̄ non oportet ꝙ circavniu̓ſalia verſet̉. ſed circa ip̄m deum qͥ ē pͥncipale ſub̓mbuiꝰ doctrine ⁊ circa alia ꝓut ſūt a deo vel ad deū.D ſcd̓m ſic ꝓcedit̉. videt̉ ꝙ hec doctrina notſit alijs doctrinis excellentior quāto enī alicognitio ē certior tanto ē nobilior. ſꝫ hec doctrina eſt incertior alijs. qꝛ patit̉ dubitatiōeetiā circa ſua pͥncipia ſcꝫ articulos fidei qd̓ nō ē de alijſcientijs. ergo eſt alijs ignobilior. Pͣ Scientia ſupponens aliꝗd ab alia ſcientia ea eſt ignobilior ſicut ſubalternata ſubalternāte. ſed hec ſcientia ſupponit veritates oīm aliarū ſcientiaꝝ. k vtitur eis vt dicit Augꝰ d̓doc. xp̄i. Alie vero nihil ab iſta ſupponūt. gͦ eſt alijs ignobilior. Pͣ Quāto aliqͣ ſciētia magis circa ꝑticularia negociat̉ tāto eſt ignobilior. qꝛ ꝑticularia nō cadūtſub arte. ſed hec doctrina multuꝫ circa ꝑticularia ꝟſat̉gͦ hec doctrina ē alijs ignobilior. Pͣ Quāto aliqͥd eſtvniformiꝰ. tanto nobiliꝰ vtpote deo ſimiliꝰ. ſꝫ iſta ſciētia eſt alijs multiformior cuꝫ ſit ſpeculatiua ⁊ practica.gͦ ⁊cͣ. Contra alie doctrine dicūtur eſſe huius ancilleProu. ix. Miſit ancillas ſuas vt vocarēt ad arcem. geſt alijs nobilior. Pͣ Augꝰ in ſcd̓o de doct. xp̄i. dicitquāto minor eſt argenti ⁊ auri veſtiſqꝫ copia qͣꝫ de egypto ſecū ille ppl̓s abſtulit in ꝯꝑatione diuitiaꝝ qͣs poſea hicroſolime cōſecutus eſt. tanta fit cuncta ſcīa collecta de libris gentiliū ſi diuinaꝝ ſcripturaꝝ ſcīe ꝯꝑetur¶℟. dd̓m ꝙ ſcīa poteſt dupliciter cōſiderari. pͥmo ẜmſeip̄am. ⁊ hec ꝯſideratio attēditur qͣꝫtum ad materiā ⁊modum cognoſcēdi. ⁊ finē ſcīe. ⁊ alia hmōi. ⁊ ẜm hͦ iſtaſcīa nobilior eſt alijs. habet enī materiā altiſſimam ſcꝫdeū. cetera enī nō ſūt eius materia niſi ẜm ꝙ ad deumordinant̉. habet etiā altiſſimū cognoſcēdi modū. qꝛ deoībus iudicat ex lumīe diuinitꝰ infuſo. habet etiā finēaltiſſimuꝫ ſcꝫ fruitiōem ſūmi boni ad quam ſola inter

alias nos ordinat. Alio mō conſiderat̉ ſcīa in reſpectuad intellectū ſciētis. vn̄ cuꝫ h̓ non ſit ita captibil̓ ab intellectu ſicut ⁊ alie ſcīe ꝓpter eius altitudinē ideo imꝑfectior ē exꝑte ſciētis īꝑfectius capientis. Ad primuꝫdd̓m ꝙ hec doctrina ẜm ſe eſt certiſſima. ſꝫ dubitatio eladmiſceri p̄t ex defectu intellectꝰ. ideo ẜm ſe eſt ꝑfectioralijs qͣꝫuis ex ꝑte ſcientis ſit imꝑfectior. Ad ſcd̓m dicendū ꝙ dupliciter p̄t vna ſcīa ſupponere aliqͥd ab aliaUno modo vt pͥncipiū quo de alijs iudicet. ⁊ ſic inferior ſcīa accipit a ſuꝑiori. Alio modo ſicut illud d̓ quo iudicet̉. ⁊ ſic ſcīa ſuꝑior accipit ab inferiori. hoc autē modo accipit hec doctrina ab alijs ⁊ non pͥmo. ip̄a enī iudicat de his q̄ ſunt in alijs ſcientijs ꝑppria principia etnō ecōuerſo. qd̓ enī alie ab ip̄a nihil ſupponāt eſt ꝓptereius altitudinem qua excedit rōnem cui īnitūtur alie. Ad tertium dicendū de ꝑticularibꝰ ꝙ ꝑticularia pn̄tdupliciter ꝯſiderari vel ꝓut ſunt exemplaria alioꝝ ⁊ ſichꝫ rōnem vniu̓ſalitatis. ⁊ ſic eadūt ſub ſcientia practica Alio mō ī ſe ꝓut ſūt corruptibilia. ⁊ ſic nō cadūt ſubarte pͥmo modo ⁊ nō ſcd̓o hec ſcīa cum nō ſit tm̄ ſpeculatiua ſꝫ practica agit d̓ ꝑticularibꝰ Ad qͣrtū dd̓m ꝙquāto aliqͥd eſt nobilius tāto eſt vniformiꝰ ī natura. ſꝫmultiformiꝰ in ꝟtute. ⁊ ſic illa doctrina eſt nobiliſſimaqꝛ ꝑ vnū ſimpliciſſimū mediū qd̓ eſt veritas pͥma cui īnitit̉ extendit ſe nō ſolū ad ſpeculabilia ſꝫ ad oꝑabilia.D tertiū ſic ꝓceditur. videtur ꝙ nō omīs homo ſit idoneꝰ auditor huiꝰ doctrine. Mat.vij. Nolite ſanctū dare canibꝰ neqꝫ ſpargatismargaritas ante porcos. margarita autem ⁊ſanctū ẜm glo. dicitur euangelium. canes aūt ad vomitum reuerſi porci autē nōdū ꝯuerſi. gͦ infidelis ⁊ peccator non p̄t eſſe auditor huiꝰ doctrine. Pͣ Docēs cōicat diſcenti ſed excōicato cōmunicare non licet. ergo excōmunicatus non pōt eſſe auditor huiꝰ doctrine. Pͣhec doctrina eſt altior qͣꝫ ſciētia ciuilis. ſꝫ illiꝰ puer noneſt ꝯueniens auditor ẜm ph̓m. gͦ nec huiꝰ Cōtra dn̄sdicit Matth̓ .xxviij. Eūtes docete om̄es gentes xͣad Eph̓. iij. dicit apl̓s. Mihi auteꝫ oīm ſanctoꝝ minimo data eſt gr̄a hec illuminare om̄es q̄ ſit diſpēſatio ſacramēti abſconditi in deo. ⁊ ita om̄es poſſunt eſſe auditores huius doctrine. ℟. dd̓m ꝙ hec doctrina eſt docens ⁊ vtēs. vtens qͥdem eſt ẜm duplicem vſū quē apl̓sdocet ad Titū. jͣ. vt ſit potēs exhortari ī doctrina ſana⁊ ꝯtradicētes arguere ꝯuīcere. ⁊ ſic qͥlibet homo p̄t eſſeauditor eius. qꝛ exhortādi ſūt infideles ad fideꝫ. peccatores ad penitentiā. iuſti ad ꝓfectū. ⁊ om̄is ꝯtradictoreſt ꝯuincedus Docens aūt eſt inqͣꝫtum reuelata diuinitus manat. ⁊ ſic duo genera hoīm ab eius auditu excluduntur. qͥdam ꝓpter infidelitatem. qꝛ non ſupponuntprincipium huiꝰ ſcientie vt infidelis. alij ꝓpter ītellectꝰimbecillitatē. qꝛ eis vtile non eēt audire. ſicut imꝑfecti⁊ idiote. quia non poſſent capere. vnde. jͣ. Coꝝ. v. Sapientiā loqͥmur inter ꝑfectos Ad primū ergo dd̓m ꝙꝯtemptibilibꝰ ſacre ſcripture qͥ ſignificāt̉ ꝑ canes ⁊ porcos non ſūt eiꝰ ſecreta pādenda. ſed ad fidem ⁊ bonosmores ꝑ p̄dicatōeꝫ ſūt adducēdi. Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ lꝫin his q̄ ꝑtinent ad ſalutē. quia ergo om̄ia que in ſacradoctrina tradunt̉ ad ſalutem anime ordinatur. ⁊ ideoexcōmunicati poſſunt eē auditores eius. Ad tertiuꝫdd̓m ꝙ pͥncipia ſcientie ciuilis accipiunt̉ ꝑ exꝑimentūqd̓ deeſt puero. principia vero huiꝰ articuli ſcꝫ fidei perſimplicē auditu. qꝛ fides ex auditu Ro. x. vnde nō eſt ſimile. autoritates vero q̄ ſunt in ꝯtrarium locuntur dehac doctrina qͣꝫtum ad eius vſum.O qͣrtum ſic ꝓceditur. videtur ꝙ non homīs I ſit docere iſtam ſcientiaꝫ. quia d̓r Mat. xxiij.

a ⁊