Inſtitutionum

De iure ꝑſonaꝝ.Quia sͣ titulo proxio pollicitus eſt tractare de iure ꝑſonaꝝ Ideo pōīt hic hācrubricā de iure ꝑſonaꝝ ¶ De quo ſcienduꝫ ꝙ om̄es homines aut liberi ſūt autſerui. jͣ. e. in prin. et quid de ſtatulibero .i.ſeruo cuius libertas depēdet ex euentucōditionis ⁊ quid de aſcriptitio ſcꝫ quieſt aſcriptus glebe taliter quod inde recedere non poteſt vide hic glo. in ꝟboaut ſerui. Et eſt libertas ex quā liberivocātur naturalis facultas eius quodcuiqꝫ facere libet niſi quod vi aut iureprohibetur Seruitus aut eſt cōſtitutioiuris gentiū qua quis dominio alienocontra naturam ſubijcitur. jͣ. eo. in prin.⁊. §. ſeruitus. et ſunt ſerui dicti ab eo. qꝛimꝑatores captiuos vendere iubent. etꝑ hoc ſeruare nec occidere ſolēt. qͥ etiaꝫmancipia dicti ſunt. eo ꝙ ab hoſtibꝰ manu capiūtur. jͣ. e. §. ſerui ex eo. Et omnesſerui aut naſcuntur aut fint. Naſcunt̉ex ancillis noſtris. fiunt iure gentiuꝫ .i.captiuitate aut iure ciuili cum homo liber maior xx. annis ad precium ꝑticipādum ſeſe venūdari. paſſus eſt. jͣ. eo. § ſerni aūt aut naſcūtur. et quid requiraturad hoc vt maior xx. ānis poſſit fieri ſeruus ꝑ venūdationem vide glo. ꝟbi maior. Aduerte tn̄ ꝙ in ſeruoꝝ conditiōenulla eſt differētia. In liberis multe ſūtdifferentie Aut enī ingenui ſunt aut libertini. jͣ. e. in fi. Ex quo pꝫ ꝙ duo multidicuntur quod tn̄ nō eſt verū ẜm glo. h̓in ꝟbo multe. de quo vide glo. in. c. latores de cleri. ex. miniſtran. in ꝟbo multitudinem quia vt ibi multi dicuntur inreſpectu.De ingenuis.Quia sͣ dictū eſt ꝙ liberi aut ingenui ſt̄aut libertini. Iō ponit hic qͥ dicunt̉ ingenni Eſt āt ingenuꝰ qui ſtatim vt natꝰeſt liber eſt ſiue ex duobꝰ ingenuis ſiueduobꝰ libertinis ſiue ex altēo libertinoet altero ingenuo ſiue ex matre libēa pr̄e

vero ſeruo naſcat̉ quēadmodū qͥ ex matre libera incerto patre natus qm̄ vulgo conceptꝰ et ſufficit ꝙ mater aliqͦ tꝑefuit liber vel cōceptionis vel natiuitatis vel etiā medio tꝑe int̓ cōceptionemet natiuitatē qꝛ ſꝑ liber erit ⁊ ingenuusjͣ. e. ꝑ totū. nec reqͥrit̉ ad hoc vt ingenuus naſcat̉ ꝙ int̓ parentes erat mr̄imoniū qꝛ vt ptꝫ h̓ ī tex. ille qͥ naſcit̉ ex patreincerto et matre libera qui vulgo q̄ſitꝰdicit̉ ingenuꝰ cenſetur ⁊ claꝝ eſt ꝙ illenō dicit̉ natꝰ ex matrimonio In caſu tn̄natꝰ exͣ mr̄imoniū ingenuꝰ de iure nō cēſebit̉ qꝛ natꝰ ex ſacerdote vl̓ clerico ī ſacris ꝯſtituto etiā ex libe̓a muliere ſeruꝰnaſcit̉ et in ſeruitute eiꝰ ecl̓ie de cuiꝰ ſacerdotis vel miniſtri ignominia natꝰ c̄ture penni manebit. ꝟba ſunt tex. in ca.cū multe. xv. q. vl. et dicit gl. ꝙ ibi ē caſſpēalis vbi filiꝰ conditionē mr̄is liberenon ſequit̉. Dicit etiaꝫ ibi glo. ꝙ qͥcqͥdibi dicat̉ eccl̓ia ꝑdidit illud ius cū nonſit vſa ip̄o iure.De libertinis.Dictū eſt sͣ de ingenuis qꝛ et libertini ſicut īgenui ſūt liberi vt sͣ de iure perſo.in fi. Iō ponit̉ h̓ ne liberti Sūt āt libertini qͥʸ ex iuſta ſeruitute manumiſſi ſuntManumiſſio āt ē datio libertatis nā qͣꝫdiu aliqͥs in ẜuitute c̄ manui. ⁊ ptāti ſuꝑpoſitꝰ eſt et manumiſſus libēat̉ a dn̄i poteſtate. et hꝫ hec manumiſſio origineꝫ aiure gentiū qꝛ iure naturali oēs hoīesliberi naſcebāt̉ nec erat nota manumiſſio cū ſeruitꝰ fuerat incognita ſꝫ poſtqͣꝫiure gentiū ſeruitꝰ īuaſit ingenuitatemſecutū ē bn̄ficiū manumiſſiōis. jͣ. e. in pͥn.Ex qͦ ſolꝫ allegari ꝙ pͥuatio p̄ſupponithabitū cōcor. c. ad diſſoluendū exͣ de deſpō. īpu. Et p̄t fieri multis modis manumiſſio in teſtamēto int̓ viuos ⁊ ꝑ epiſtolā ⁊cͣ. vt. jͣ. e. §. multis modis ¶ Aduerte tn̄ ꝙ olim triplex erat ſtatꝰ liberitinoꝝ qꝛ qͥdā cōſequebant̉ plenā libertatem ⁊ fiebāt ciues rhomani. QuidaꝫN ij