Proemiū in libros digeſtorū.
¶III¶IAVQuāqͣꝫ aūt noua placere videant̉ vt:in aucͣ. de conſuli. ẜ. qͣntacūqꝫ in fi. colla.iiij. Ac oīa noua decorata ſint pulcritudine vt in ꝓemio huiꝰ volumīs fftoꝝ.§. diſcipuli ꝟſi. in ſcd̓o. dū tn̄/ vt ſubijcit/ nullū inutile nullūqꝫ incōſuetū ibiinueniat̉ qꝛ rep̄hēdūtur qui nouitatesinutiles inducunt. xi. di. quis neſciat etin rebꝰ nouis conſtituendis euidēs dꝫeſſe vtilitas. ff. de. conſti. pͥnci. l. in rebꝰnō tn̄ quiſqͥs ſane mentis ꝑ hoc exiſtimet vetuſtati fore detrahendū cū ſcōꝝpatrū decreta ſanxerūt reuerentiā vetuſtati exhibendā. c. qͣnto exͣ de trāſſa:epiſ. ⁊ inquit papa in. c. ꝯͣ ſtatuta xxv. q.i. Contra ſtatuta patruꝫ aliqͥd conderevel mutare nec huiꝰ quidē ſedis p̄t autoritas ſcꝫ de facili ẜm gl̓o. Apud nosenī incōuulſis radicibꝰ viuat antiqͥtascui decreta patrū ſanxerūt reuerentiaꝫHinc imꝑator. C. de teſta. l. te ſtamenta.ait Mos eī retinēdꝰ eſt fideliſſime vetuſtatis. Cū igit̉ in his fftoꝝ libris vetera iura ab oībꝰ tā doctoribꝰ qͣꝫ legū auditoribꝰ et ip̄is iudicibꝰ obſeruāda repiant̉ iuxta ꝓemiū sͣ allegatū in fi. necſublata ꝑ nō vſū aut vetuſtatē debeantcenſeri ſed in viridi obferuantia ſꝑ preualere iuxta. l. arriani. C. de hereti. diligenti aīmo ſūmoqꝫ oꝑe ffta. aggrediamur iuxta ordinē in principio ꝓmiſſuꝫa vetēi inchoādo vt in illo eruditi fſtorū infortiati et noui doctrinam adipiſcivaleamus faciliorē Qd̓ nobis cōcedat?qui viuit in ſecula benedictꝰ Amē.In primis nāqꝫ ſciendū ꝙ fitoꝝ triaſunt volumina ſcꝫ. ff. vetꝰ Forte ſic di-
ctū qꝛ tractat principaliter de his q̄ vetuſtiori iure puta a iure naturali originem ſumpſerunt quēadmodū ſunt qͣſioēs Contractꝰ qͥ ſunt a iure naturali ſecundario hoc eſt iute gentiū introductiinſtꝭ. de iure naturali gen. ⁊ ciui. §ius ātItem ſil̓r tractat̉ in veteri de vſu placitandi eadē rōne. Et hꝫ hoc fftū vetꝰxxiiij. libros Scd̓m volumē dr̄ infortiatū ſeu fitū infortiati. ſic dictū ꝓpter fortes leges ibi contentas circa hereditates diſponētes vt dicit gl. in rubrica inprīcipio infortiati vel eſt vocabulū magiſtrale De qͦ diſputare magis eſt curioſum qͣꝫ vtile ẜm p̄alle. gl. et hꝫ hoc in fortiati fftū. xiiij. libros Et. ff. nonū ſic appellatum quia poſt vetus ius xij. ta. nouacontineat ſcꝫ p̄toꝝ edicta tractans decriminibꝰ et delictis et eoꝝ penis q̄ ſolent pro nouis referri Et hꝫ hoc fftumnouū xij. libros ꝑtiales et ſic reꝑiunturfftoꝝ quīquaginta libri In quibꝰ librisallegat̉ lex cū ſuo titulo ſimpl̓r vt in ix.primis libris Codicis Itē oēs tituli tāff. infortiati qͣꝫ noui allegant̉ in veteri ꝑinfra et tituli. ff. noui allegant̉ tā in veteri qͣꝫ infortiato ꝑ infra ſed. ff. veteristituli allegant̉ in infortiato et etiam innouo ꝑ sͣ. ſil̓r tituli infortiati allegāt̉ innouo ꝑ sͣ. Rō ptꝫ ex ordine libroꝝ.Scd̓o ſciēdū ꝙ quīquaginta libri appellantur fftoꝝ ſeu pandectaꝝ vt in principio huiꝰ proemij alle. ⁊ in proemio inſtitutionū Digeſtoꝝ ideo quia diſputationes legitimas in ſe continet et qͣſi digerit et qd̓ vndiqꝫ fuit collectū in ſinꝰſuos recepit. C. de ve. iure. enucli. l. ij. §.ſed cū oīa Pandectaꝝ ideo quia totiusiuris doctrinā hic liber in ſe ꝯtinet ẜmIo. et dr̄ a pan qd̓ eſt totū et decten qd̓eſt doctrina quia vt dictū eſt totius iuris doctrinaꝫ ⁊cͣ. in ſe continet. Tertio ſciendū ꝙ imꝑator Iuſtinianus hicp̄miſit vnaꝫ conſtitutionē pro emialemEt licꝫ totus liber ſit iuriſcōſultoꝝ tn̄