Tituli libri primi inſtitutionum
Incipit liber inſtitutionum.Quāqͣꝫ ab hoc libro tāqͣꝫ fundamētoiuris nō ſine cauſa poſſit hoc opꝰ initiari qꝛ tn̄ tituli huiꝰ libri ꝓut in plurimūin Codice ⁊ fftꝭ. reperiunt̉ et plenius qͣꝫh̓ expediunt̉ hūc librū ac eiꝰ materiā nefiat repetitio inutilis pꝰ illos decreuiordinare ꝓſequēdo nō expedita alibi. d̓expeditis ꝟo ꝓut cōſueui remittēdo Etvt breuitate vtar. Sequit̉ rubrica.rIn nomine domininoſtri ieſu chriſti. Imꝑator ceſar flauus Iuſtinianus. alemanꝰ. francus.germanicus. acticus. guandalicus.africus. pius. felix. inclytus. victor:ac triumphator. ſemꝑ auguſtus. cupide leguꝫ iuuentuti.¶ Hic ſciendū ꝙ Iuſtinianus imꝑatorin rubrica ꝓemij ſui p̄mittēs nomē dn̄inr̄i ieſu chriſti ꝑ hoc ſignificādo ſe forechriſtianū. vt dicit gl. i. hūc librū mittitiuuētuti cupide legū. qꝛ iuuenes hūc librū ſtudebūt cū in eis ingeniū et nō inſenibus viget vt notat̉ in. l. gallus. ff. delibe. et poſtu.Incipit liber primꝰdomini Iuſtiniani imꝑatoris inſtitutionū ſeu elementoꝝ.Hic ſciendū ꝙ liber iſte intitulat̉ inſtitutionū Ideo qꝛ inſtitutiones hoc libro ꝯp̄henſe in ſtatū rhomani iuris noſtrā erigūt intelligentiā ẜm glo. ꝟbi inſtitutiones. jͣ. e. ꝓemio. §. cūqꝫ. vel dr̄ inſtitutionū qͣſi inſtructionū. l. inductionumnā ꝑ hūc librū cōmodiꝰ in ſcīa legū ⁊ inprincipijs legū nos inſtruit Elementoꝝideo dr̄ qꝛ ſicut ex qͣttuor elementis oīacorꝑa cōficiunt̉ vt terra et aqͣ et igne ⁊
rū totꝰ mundꝰ gubernat̉. ita h̓ liber oīaiura ꝯp̄hendit ſeu qͥuis ex his qͣttuor libris cōſtituit̉ Iuriſta notat gl ꝟbi prīaelemēta. jͣ. e. ꝓemio. §. igit̉. Scd̓o ſciendū ꝙ in hoc proemio imꝑator Iuſtinianus aꝑte determinat qͥd ip̄m mouit adhūc librū et alias leges ꝯponēdū qꝛ vtinquit duo ſūt tꝑa. belloꝝ ſcꝫ et pacꝭ. Etvt vtrūqꝫ tp̄s recte gubernet̉ bella exercuit ſuo tꝑe ꝓut hͦ bn̄ aphrica et alieꝓuincie qͣꝫplurime ꝓteſtant̉. jͣ. e. in pͥn. ⁊§. quoꝝ. Pro tꝑe ꝟo pacis leges qͥbusoēs ppl̓i regūt̉ ꝯpoſuit et ꝓmulgauit etpͥmo Codicē quē iā nō habemꝰ poſtealibrū fftoꝝ. Dein̄ hūc nr̄m librū inſtōnūſeu elemētoꝝ ꝑ tribunianū theophiluꝫet theodoꝝ viros illuſtres qͥbꝰ hoc ſpēaliter mādauit imꝑator iuſſit componi..jͣ. e. ꝓemio. §. oēs ꝟo ppl̓i et. §. cūqꝫ hͦ deovbi vi. gl. in ꝟbo necnō. et ibi latiꝰ bal.et doc. an et qn̄ due negatiōes faciantvnā affirmationeꝫ. Et ꝑ eoſdem virosprudētes in qͣttuor libros ꝑtiales ꝑtirihūc librū iuſſit. jͣ. e. §. igit̉. Qui viri illuſtres cū in cōponēdis inſtitutionibꝰ ſuſceptū mādatū īpleuerūt eas obtulerūtexaminādas legēdas et cognoſcendasimꝑatori qͥ pleniſſimū eis robur attribuit et firmitatē dicto. §. igit̉ Poſtremo cūin Codice priori aliqͣ videbāt̉ ſuꝑaddēda pꝰ hūc librū aliū Codicē quē nūc habemꝰ ꝯponi mādauit. sͣ. C. de no. Co. cōpo. ꝑ totū vi. qd̓ ibi dixi. vide etiā. §. ſumma iūc. gl. ꝙ cū qͥs legerit ⁊ ſtuduerit leges ad quīquēniū ꝙ tūc opꝰ legitimū ꝑfectū eſt. ⁊ ſic ſtudens poſtea p̄t de iureꝓmoueri ad licētiā. de quo vi. ibi doc.et in ꝓemio fftoꝝ. cōſuetudines ⁊ ſtatuta vniuerſitatū vltra montanoꝝ diſponūt cōit̓ de vij. annis ẜm docto. hic.De iuſticia et iure.Hic ſciēdū ẜm gl. ru. ꝙ Iuſtinianꝰ tractaturꝰ iura ppl̓i rhomani p̄mittit de iuſticia et iure q̄ eſt mat̓ iuris. et iō ab eaincipit ſic et obligatio mat̉ eſt actiōis. ffN i.