¶ TitulusQuartus

parum ydoneum ciueꝫ reipublice arbitrans. quieo quod reliquis tribueretur cōtentus non eſſet.hec Ualerius. Refert Titus liuius li. ix. Cū eſſetbellum inter ſannites ⁊ romanos dux pontiꝰ ſannitum exercitū habuit iuxta furculas caudinasid ē locū quendam ſic dictū. Miſit autē ip̄e pontius decem milites in habitu paſtorali. qui in diuerſis locis. paſcerent pecora iuxta viam per quāerat exercitus romanoꝝ tranſiturꝰ p̄cipiens ꝙ romanis venientibus ⁊ interrogātibus vbi eſſet exercitus ſannitū concorditer reſponderent ꝙ iuiſſꝫad obſidēdū luceriā. que ciuitas erat ſocia romanoꝝ. Romani ergo aduenientes his auditis decreuerūt ire luceriā ad liberandūā e ab obſidioneSed duplex via erat. vna iuxta mare ſed longior: alia iuxta furculas caudinas ⁊ breuior. quamvt citius ſocijs ſubuenirent: elegeruūt. Claudit̉aūt via illa ex vtraqꝫ parte montibus. habēs ſolum vnū introitn̄ ⁊ vnū exitū per modū duorumſaltuū. Inter quos eſt planities quedam. ad quācū tranſitu vno ſaltu perueniſſent ⁊ aliū ſaltū vellent ingredi. inuenerūt ſibi viam periculoſam deiectis arboribus in trāſuerſo viarū: ⁊ viderūt nihilominus in monte iuxta ſe p̄ſidiū armatoꝝ: ſicqꝫ incluſi ſunt vt nec retrocedere nec ꝓcedere vltra poſſent. Tandeꝫ neceſſitate ducti miſerunt legatos ad ſannites: vel pacem rationabilē. vel bello opus eſſe. Reſponſum eſt a ſannitis iam debellatum eē promiſſa eſt tamē pax ſub his conditionibus: vt .ſ. romani omnia arma ſua redderētom̄emqꝫ aliā ſuppellectilem: retentis tn̄ ſingulisveſtimentis ſuis. ſicqꝫ omnes ſub iugo tranſirēt.⁊ in primis conſules poſtea alij magiſtratꝰ demūcetera multitudo. Quā pacem romani admiſerunt cū maxima ſui deiectione neceſſitate coactiſicqꝫ cū ſui ignominia ad vrbē reuerſi ſunt. Ut ātdicit Titus liuius. Quando quis mittēdus eratſub iugū: eleuabantur due haſte ſeu ligna ⁊ ſubponebat̉ aliud extranſuerſo ſicut fiūt furce quibꝰfures ſuſpendūtur. ⁊ ꝑ mediū illaꝝ ibāt qui mittebantur ſub iugū in ſignū ſubiectionis. Sexcentos etiam milites romanos retinuerūt ſannitesvt eſſent obſides. Ultra p̄dicta reſpondit pontidux ſannitū legatis miſſis a cōſulibus romanoꝝpro pace. ꝙ agri ſannitū qui iam occupati erāt ꝓparte a romanis reſtituerēt̉ ſannitis ⁊ coloni qͣilluc miſerāt romani abducerēt̉. ⁊ vterqꝫ deindepopulus .ſ. romanus ⁊ ſanniticus ſuis legibus viuere ꝑmitteret̉. Sub his conditionibus dicebatpontius fedus pacis inire. Reſponderūt cōſulesſe non poſſe ſine iuſſu populi ⁊ ſine ſacerdotibusqͥ pactis federis preerant ⁊ certa ſolennitate cerimoniarum q̄ ſeruabat̉ in federe hoc fedus inire.Spopōderūt tamē legati ⁊ q̄ſtores ⁊ tribuni militum pacem ſub his conditionibus futuram. Cūigitur reuerſi eſſent romam cōſules exercitus. diſplicuit populo ſponſis dicta ⁊ inter ſe habito cōſilio deiiberauerunt quō ſe a dicto pacto poſſentabſoluere. Tandem vnus ex conſulibus .ſ. ſpurius poſtumius dedit cōſiliū vt conſules ⁊ omnesqui ſpoponderāt ꝑfectialeſ .i. ſacerdotes qui pre-

erant federi pacis ſannitibus traderent̉. Cuiꝰ cōſilio ab omnibus approbato remiſſi ſunt oēs ſpōſores ⁊ ꝑfectiales iuncti ſunt pontio in deditionēoblati. Qui vehemēter romanoꝝ infidelitatē arguens dixit. Spuriū poſtumiū egiſſe quo ad ſeip̄m quod debuit: ſed romanū populū non prophoc a ſponſione abſolutū. quia debebat nō ſoluꝫſponſorem remittere ſed etiā totū exercitū romanorū quē dimiſerat. Reſtituat̉ ergo exercitꝰ vbſponſio facta ē: ⁊ ip̄e exercitui arma reſtituere paratus erat ⁊ ibi hoc facto repudient̉ conditionespacis ſi eis viſum fuerit: alio mō dicebat nolle ſeſponſores in deditionē acciꝑe. Romani ꝟo qͣꝫuispontius rōnabiliter videret̉ petere nō acquieuerūt hec facere. Statimqꝫ contra ſannites exercitum fortiorem electū mittunt. qui exercitus romanoꝝ ſannites debellauit ⁊ ita attriuit ꝙ vt diciturin martiniana occiſis ex eis vigintiquatuor milibus ⁊ rege eorū cū reliq̄ua multitudine. capta ciuitate ip̄am ſannitū funditus euerterunt. Niuesiā oīa oppleuerāt. nec habitari exͣ tecta poterat.Itaqꝫ cōſul de Sannio exercitū eduxit. venientiromā triūphꝰ omī ꝯſenſu ē delatꝰ. triūphauit inmagiſtratū inſigni (vt illoꝝ tꝑm habitus erat) triumpho: pedites eqͥteſqꝫ inſignes donis tranſiere⁊ trāſuecti. ml̓te ciuice corone vallareſqꝫ ac murales ꝯſpecte: in ſpctū ſpolia ſannitū. ⁊ decore ⁊ pucritudine pr̄nis ſpolijs: q̄ nota publicoꝝ frequētiornatu locoꝝ erāt. ꝯparabāt̉. nobiles aliqͦt captiui clari ſuis patrūqꝫ factꝭ ducti: erꝭ gͣuis trāſuectivicies centū milia ⁊ auri. xxxiij. milia. id .n. redactum ex captiuis dicebat̉ argenti. qd̓ captū ex vrbibus erat ad trecenta. xxx. milia om̄es es argertūqꝫ in erariū conditū. Erat aūt ciuitas illa multum opulenta. habens arma aurea ⁊ argentea inter campaniā ⁊ apuliam vt dictum eſt. Cuius ptrie ciuitas principalis dicit̉ fuiſſe capua nobiliſſima ⁊ magna: vt videret̉ quafi altera roma velcarthago. Dicit aūt Eutropius. libro. ij. ꝙ ſi fidēfederis quā romani ſibi a ſubiectis ſeruari volūſannitibus ſeruaſſent. romani aut om̄ino nō eēntaut ſannitis dn̄antibus ſeruirent. Et durauit bellū romanoꝝ ꝯtra ſannites annis qͣdragintaſeptēẜm Eutropiū. ⁊ nullus hoſtis fuit romanis crudelior ſannitis qͥ demū extincti ſunt vt dictū eſt.Contra iſtos ſannites primo bellans papiriusꝯſul romanoꝝ āno ſexto ptolomei regis qui primus regnauit in egypto poſt mortē alexādri magni in ſeruituteꝫ redegit. xiiij. ānis. Qui papiricū eēt puer vt refert macrobius in ſaturnalibusductus a patre in ſenatū ad ꝯſilium. reuerſus domū q̄ſitus ē a matre qͥd ibi tractatū ſit ī ꝯſilio. Ecū diceret puer ſecretū eē nec licere illud dici. mr̄verbera cōmināte vt diceret dixit vt euaderet lepidū mendaciū .ſ. ibi fuiſſe tractatū. qͥd magis expediret vel vnū virū hr̄e duas vxores vel vnanvxorem duos viros. Qd̓ illa referente alijs femnis ꝯgregata maxima multitudine acceſſerūt adſenatū. poſtulantes potiꝰ id ſtatui vt vna muliehaberet duos viros. Cūqꝫ ſuꝑ hoc mirarēt̉ inueſtigātes vn̄ hoc ꝓceſſiſſet. inuenerunt ex fictione