Liber

¶ Iinter virūſ⁊ mulierem legitimus ꝯſenſus interueniat de ꝑſentilita ꝙ vnꝰ alterū mutuo ꝯſenſuverbis ꝯſuetis exp̄ſſo recipiat vtroqꝫ dicenteʰ (ego te in meaꝫ accipgo te accipio in meuꝫ vel alia vbaꝯſenſum expͥmentia de p̄ſenti: ſſiſit iuramētūᵏ interpoſitū ſiue nolnōlicet alteri ad alia vota tranſiret qd̓ſi fecerit ſcd̓m matrimoniū de factd̓ꝯͣctum etiā ſi ſit carnalis copula ſubſecuta ſeparariᵐ debet: ⁊⁊ primum inſua firmitate manere Ueruꝫ ſi interipſos acceſſit tantūmodo ꝓmiſſio d̓futuro vtroqꝫ dicēte alteri: ego te recipiam in meā: ⁊ ego te in meū ſiueverba ſimiliaſt aliꝰ muliereꝫ illam ꝑverba de preſenti deſpōſauerit (etiaſi inter ipſam ⁊ primū iuramētuꝫ interuenerit ſicut diximꝰ de futuro huAuſmodi deſponſatiōis intuitu ſcd̓matrimoniū non poterit ſeꝑararięis eſt de violatione fide̓i penitentia iniungēda.¶ Idem.Niſus ad copulā non facit ſponſalia de fututrāſire in matrimoniuꝫI Boleſcens qui deſponſatamſibi per verba de futuro licꝫ ſepe niſus fuerit carnaliter nō cognoſcens (cum alia poſtmoduꝫ ꝑ verbade p̄ſentiⁿ ꝯͣxit nō primā cū quanēfuit veruꝫ mr̄imoniū ex forma ꝯͣctꝰ:(nec p̄ſumptūq cū conatꝰᵖ nō hūiſſeteffectū ſꝫ ſcd̓am dꝫ habere vxorem.Te deſponſatione impuberum.

¶ Hormiſda euſebio ep̄o.¶ Pater ꝓ filio impubere ſponſalia ꝯͣhit ꝓ prberemniſi ꝯſentiat.Ua frater. requiſiue d̓filio adulto que patermatrimoniū vult cōtrahere/ ſi ſine voluntateFadulti filij facere pōt.Ad qd̓ dicimus ſi aliquo modo cōſentitq filius fieri nō poſſe poteſt autem filium nōdum adultu voluntascuius diſcerni nō pōt pater cui vultmr̄imonio tradere: ſi poſtꝙͣ filiꝰ ꝑuenerit ad ꝑfectā etatem oīno dꝫª hocadimplere. ¶ Nicolaus papa.¶ Impuberes ambo vel alterſniſi ꝓ bono pacis cōiungi non debenBi nō eſt ꝯſenſusᵇ ⁊ īfra Diſtrictiꝰ īhibem) ne aliqͥ quoruꝫvterqꝫ vel alter ad etatē legibꝰ vl̓ canonibꝰᶜ determīatā nō ꝑuenerit cōiungant̉) niſi forte aliqͣ vrgētiſſimaneceſſitate interueniēte (vtpote probono pacisᵖ talis ꝯiunctio tolleret̉.¶ Iſidorus.Q. x5¶ Puberes ſunt quo ad matrimoniū (qui ex h̓itu corꝑis concipere⁊ generare poſſunt87Uberes a pube ſunt vocati .i.apudentia corporis nūcupatijquia hec loca primo lanugine ducunt Quida tamen ex annis pubertatem exiſtimāt .i. eū eſſe puberē quiqͣttuordeciꝫ ānosᶠ implenerit ꝙͣuistardiſſimeᵍ pubeſcat. Certuꝫ aūt eſt)eū puberē eſſe qͥ ex habitu corporispubertate ꝯſtenditʰ ⁊ generare iampōt Et puerpere ſunt que in annispuerilibus pariunt.5

rint accuſati de crimine ꝯdulterij qd̓ depellebant p̄textu ꝓximitatꝭ (ſi poſtea in matrimoniū ſe ꝯiunxerint manifeſte preſumitur facinꝰ in quoſatifuerūt. C. de adul. ſi qͦui adulterii. ff. ad macedo. item ſi filius alias incipit ſed iulianꝰ. §. interdū. circa fi. ⁊ in aut̓. vt nulli iudi. §. ſi qͥs vero. coll̓.Eſt ⁊ alia p̄ſumptio iuris tm̄ ſt ſi vir diu cohabitauit vxori ſp̄ſumiturib eoognita. xxxij. di. dixit dn̄s. ⁊ .xxvij. q. i. nec aliqua (ꝯtra hanc p̄ſumptionem ꝓbatio admittitur. sͣ. de ꝓba. ꝓpoſuiſti ⁊. ff. de ꝓbat. ſi chyroraphum ſed hic nō fuit̉.ſubſtātia ⁊ forma ꝯiugalis cōtractus. de qua dicitur. sͣ. e. tua vnde nō eſmatrimonium Satis d̓citur hic fuiſſe ſubſtantia⁊ forma quia ꝯſenſu⁊forma fuit hic licet perꝟba de futuro que per carnalem copulā ſubſequētItem fiunt de p̄ſenti p̄ſumptiue ſed per carnalē copulam ſubſequentē p̄ſumit̉ ꝯſenſus ſed ꝑ verbaẜp̄cedētia deſignatur formallicet illa ab initio fue-rint de futuro. S.I inter (ōicentelergo altero loquentetantū nō eſt mr̄imoniuꝫ:qꝛ nō loquēs ſuū ꝯſenſūnon expͥmit. arg. xxx. q. ij.cap. i. Item argu ꝙ qͥ tacet nō ꝯſentiuia ꝟbaſunt neceſſaria conſenſuꝫexpͥmētia. sͣ. e. tue. ſi. ff. deꝓcura. filiuſfa. §. inuituꝫ⁊ ſi ꝯſenſum exprimat alAter aliquo ſigno vl̓ nutulicet nihil exprimat ore ſatis videtur idē arg. ꝯtraꝙ nō ſit matrimoniū: qͥaſtipulatio non ꝯͣhit̉ (niſivtroqꝫ loquente: etiam ſiannuat ſinę verbis. ff. dever. obli. l. i. in prin. ⁊. §. ſequenti. ſi qͥs ita ergo idēin matrimonio (arg. iſtiꝰlittere vtroqꝫ dicēte) muti tamē ſine iſta forma cōtrahere poſſunt dūtamēꝯſenſum exprimant ſignis. sͣ. e. cum apud. ⁊. ff. de iure do. mutus. argu. ff.Sde tute. mū ⁊ illa ſigna equipollent huic forme ⁊ ita non refert: dūmodoꝯſenſus exprimatur: etiā in loquēte ſub ſecutamarratione ꝑ immiſſionemanuli nam multe ꝓpter verecundiam annuunt potius ꝙͣ loquant̉: maxime p̄ſentibꝰ parētibꝰ. xxxij. q. ij. honorant̉i ¶ Alia ꝟba. sͣ. e. ex parte ⁊. xxx. q. v. ſi qͥs diuinis. ꝙIuramētum (ꝫ ita iuramētū eſt de ſubſtātia matrimonij. Hy.Dl ¶ Ad alia vota. ad religionem tamē bn̄ poſſet an̄ carnalē copulā trāſire.sͣ. de ꝯuer. ꝯiu. ex publico.m ¶ Separari (qꝛ fortiꝰ vinculū ſuperuenit ⁊ ſic ſoluunt̉ ſponſalia nō obſtante iuramēto (ſic ⁊ votū ſimꝑlex ſoluit̉ ſuperueniēte matrimonio. xx.diſ ſi virꝭ ⁊. xxvij. q. i nuptiarū. E minꝰ punit̉ ꝑꝑ bonū mr̄imōij ſubſequentꝭ3 9vt cap. ſi vir.ſ¶¶ Doleſcēs de p̄ſenti ꝯͣxit) ⁊ ſic ſoluta fuerūt pͥora ſpōſalia. sͣ. c. ꝓxi ⁊j. de ſpō. duo. duobꝝ ſic remanebit cū ſcd̓a aget penitētiā de fidemētita. vt dicit. c. duobꝰ ꝓyyeo ¶ Nec p̄ſumptū ꝟerū nō fuit qꝛ ibi nō fuit ꝯſenſus de pn̄ti p̄ſumptumnon fuit: quia non fuit carnalis copula ſubſecuta. De preſumpto matrinio. hēs. sͣ. e. is qui ⁊ sͣ. de re iud. tenor ꝟbi de hoc. ⁊ xxvij. q. ij. ſi qͥs vxorēp ¶ Conatus (no. ꝙ conatus ſiue voluntas ſine effectu non nocet: vt h̓ pꝫ⁊ de pe diſt. i. §. hec autem verba ⁊. §. cogitationis penam. ⁊. ff. quibꝰ mo.

pig. vel hip. ſol. ſicut. §. ſi voluntate ⁊. xvij. q. iiij. ſi quis ſuadente/ ⁊ff. qd̓ quiſqꝫ iur. l. i. in fi̓eū ꝯdēnatum accipere debemꝰ tantū qͥ iure ꝯdēnatus eſt: ita vt ſententia teneat/ ⁊ ſi nulla eſt ſentētia nō dicitur condēnatus. ff. de re iudi. ſi ſe. §. ꝯdēnatum. Item arg. ꝙ verbacum effectu ſunt accipiēda. sͣ. de cle. non reſi. relatu. ⁊. ff. ne quis eumqͥ in ius vo. vi exi.l. pe. §. edocere (ar.contra ꝙ volūtasſiue conatus delinquentis puniridebeat: ꝙͣuis fine effectu. sͣ. de biga. nuper. ⁊. c. vlti.⁊. l. diſtin. ſi qͥs picceptum. ⁊ de pe.i. i. ſi quis non di)am. ſi quis cuꝫ teo. ⁊ quattuor. §. ſequēti. ⁊. ff. de exͣor.cri. l. i. ⁊. C. ſi qͣcunqꝫ p̄d. po. l. i. in pͥn.⁊ sͣ. e. iuuenis.TEiſa ſoſentitIſi coactionepaterna ductꝰ conſentiret in aliquaꝫquā alias nō eſſetducturus/ eam voluiſſe videtur ⁊ eſtmatrimoniū. ff. deritu nupt. ſi patre.(cogi tamē non debet. ff. e. non cogit̉.⁊. C. de nup. nec filium (nec poteſt eūcōpellere inuitumff. de ſpon. filio fa.qꝛ īuite nuptie difficiles exitus⁊uerunt habere. sͣti. ꝓxi. requiſiuit. ⁊xxxi. q. ij. §. i. ſecusvidet̉ de filia ẜm leges naꝫ illa ꝯͣdicere non poteſt (niſipat̓ dederit ei turpē: vel moribꝰ ſuisindignū. ff. de ſpō.ſed que patris (ſecus tamē ẜm cannes. sͣ. ti. ꝓxi. cū locū. ⁊ .xxvij. q. ij. ſufficiat. a ¶ Debet Sebito honeſtatis nō noſitatꝭ sͣ. de teſti. c. i.Bi nō eſt ꝯſenſus (verus vel p̄ſumptꝰ.c ¶ Canonibus (etas ad matrimonium ꝯͣhendū tā ẜm leges ꝙͣ ẜm canones eſt. xij. an. in femina. ff. de ritu nup. minorem. ⁊. jͣ.eo. ꝯtinebatur (in viro. xiiij. an. jͣ. e. atteſtatiōes ꝙͣ tum ad ſponſaliaetas. vij. annorum. ff. de ſpon. ⁊ in ſpōſalibus. jͣ. eo. litteras acceſſit.⁊ capi. duo.d ¶ Cōiungant̉ matrimonialiter) quia cōſentire nō poſſunt. jͣ. de fr