De vi bonoꝝ raptoꝝ QuartusDe legeᵐ aquilia

6 0

eiuſdē rei p̄ſtare dꝫ qd̓ nō ſolum inmobilibus rebus que rapi poſſuntconſtitutiones obtinere cenſueruntſꝫ etiā in īuaſionibꝰ q̄ circa res ſoliꝰfiūt: vt ex hac cā ab oī rapīa hoīesſe abſtineāt. ¶ Sane in hac actioneʰ nō vtiqꝫ expectat̉ rem inᵉ bonisactoris eē. naꝫ ſiue in bonis ſit ſiuenō: ſiº tn̄ ex bōis ſit locū hec actioᶜhabebit: quare ſiue locata ſiue commodata: ſiue ēt pignorata ſiue d̓poſita ſit apud Ticiū res: ſic vt īterſiteiꝰ eā reꝫ ꝑ vim nō auferri: veluti ſiin d̓poſitaᶠ re culpaꝫ quoqꝫ ꝓmiſit:ſiue bona fide poſſideat ſiue vſufr.ꝗs habeat in ea: vl̓ quid alid̓ iurisvt interſit eius nō rapi: dicēdū ē eicōpetere hācᵍ actionē nō vt dn̄iūaccipiat: ſꝫ illud ſoluꝫ qd̓ ex boniseiꝰ ꝗ rapinā paſſus ē .i. qd̓ ex ſubſtātia eiꝰ ablatū ꝓponat̉. Et gn̓aliterdicēdum ē ex ꝗbꝰ cauſis furti actiocōpetit in re claꝫ facta ex hiſdē cauſis omnes habere hanc actionem.¶ De lege aquilia.Amniᵏ iniurie actio ꝯſtituit̉ꝑ legē aꝗliā: cuiꝰ pͥmoʸ capitecautū eſt: vt ſi ꝗs alienuꝫ hoīeꝫ alienāue qͣdrupedeꝫ q̄ pecuduꝫ numero ſit: iniuriaᵐ occideritⁿ qͣꝫti ea resī eoº āno plurimiᵖ fuerit tantū dn̄oᵍdare damnet̉. ¶ Ꝙ āt nō p̄ciſe dequadrupēde ſꝫ de ea tm̄ q̄ pecuduꝫnumero ē cauet̉: eo ꝑtinet: vt neqꝫde feris beſtijs: neqꝫ de canibꝰ cautuꝫ eſſe ītelligamꝰ: ſꝫ de his tm̄ quegregatī ꝓpͥe paſci dicunt̉: qͣles ſūteꝗ: muli: afini: oues: boues: capre.De ſuibꝰ quoqꝫ idē placuit. nam ⁊ſues pecudū appellatione ꝯtinent̉qꝛ ⁊ hi gregatī paſcūturʳ. ſic d̓niqꝫHōerꝰ ī odiſea ait: ſicut diuꝰ Eliꝰ.Martianꝰ ī ſuis ꝯſtitutiōibꝰ refertgrecū. . I ¶ Iniuriaᶠ āt occidere ītelligit̉ qui nullo iure occidit. itaqꝫ ꝗ latronēᵗ īſidiatoreꝫ occiderit n̄tenet̉ vtiqꝫ ſi al̓r ꝑiculū effuge̓ nonpōt: ac ne is ꝗdē hac lege tenet̉ quicaſu occidit ſi mō cl̓ꝑa eiꝰ nulla in

ueniat̉. nā alioꝗnʸ n̄ minꝰˣ ex doloqͣꝫ ex culpa ꝗſqꝫ hac lege tenetur.¶ Itaqꝫ ſi ꝗs dū iaculis ludit velexercitat̉ trāſeūtē ẜuū tuū traiecerit diſtinguit̉ʸ. Nā ſi id a milite quiin cāpo eo vbi ſolitꝰ ē exercitari admiſſū eſt nulla culpaᶻ ītelligit̉ eiꝰ. ſialiꝰ tale ꝗd admiſſit clpe reꝰ ēª. Idēiuris eſt de milite ſi in alio loco qͣꝫꝗ exercitandis militibus deſtinatꝰeſt id admiſſit. ¶ Itē ſi putatorᵇ exarbore d̓iecto ramo ſeruū tuū tranſeuntē occiderit ſi ꝓpe viā publicāaūt vicīalē id factū ē neqꝫ ꝓclamauitᶜ vt caſus euitari poſſit culpe reꝰeſt. ſꝫ ſi ꝓclamauit: neqꝫ ille curauitp̄caue̓ extra cl̓pā ē putator. ¶ Eq̄extra culpā eſſe ītelligitur ſi ſeorſūa via forte vl̓ in medio fundo cedebat lꝫ nō ꝓclamauit: qꝛ ī eo loco nihil extrāeo ius fue̓it v̓ſādi. ¶ Preterea ſi medicus qui ſeruū tuū ſecuit d̓reliꝗt curationē: ⁊ ob id mortuus fuerit: ẜuꝰ culpe reꝰ erit. ¶ Imꝑitiaᵍ quoqꝫ culpe annumerat̉: veluti ſi medicus ẜuū tuū occiderit ꝙmale eū ſecuerit aūt ꝑperā ei medicamētū d̓derit. ¶ Impetu quoqꝫmulaꝝ quas mulio ꝓpter īperitiaꝫretinere nō potuerit ſi ẜuꝰ tuꝰ oppͥſſus fuerit culpe reꝰ eſt mulio: ſed ſiꝓpter īfirmitatēᶜ eas retinere n̄ potuerit eq̄ culpe tenet̉. ¶ Eademqꝫplacuerūt d̓ eo qͦqꝫ ꝗ cuꝫ equo veheret̉ʳ: īpetū eiꝰ aūt ꝑꝑ infirmitateꝫaut ꝑꝑ īꝑitiā ſuā retinere nō potuerit. ¶ His aūt verbis legis quantiid ī eo anno pl̓imiue fuerit illa ſnīaexpͥmit̉: vt ſi ꝗs hominē tuuꝫ ꝗ hodie claudꝰ aūt mācꝰ aut luſcus eritocciderit: qui in eo āno integer autp̄cioſus fuerit: n̄ tātū teneat̉: quātiis hoͣdie erit ſꝫ qͣꝫti eo ānoᵍ plurimifuerit. qͣ rōne creditū eſt penalē eſſehuiꝰ legis actiōeꝫ: qꝛ nō ſolū tāti ꝗſqꝫ obligat̉ qͣꝫtū dāni dederit: ſꝫ alqn̄ lōge pluris. iōqꝫ ꝯſtat in hr̄eā actionē n̄ trāſire q̄ trāſitura fuiſſet ſi vltra dānū nūqͣꝫ lis exſtīaret̉ˡ.

tibus vſqꝫ in fi. ti. ſuꝑ qͣ materia lōgū eſſet hic dicere cū. xxi. qōnes ibi notentur ſuper dicta. l.a ¶ Soli. proprie: quandoqꝫ tamen improprie: vt. C. de actio. emp. l. ij.ſed rei mobilis dicitur qupatio. licꝫ etiam qn̄qꝫ immobilia dicantur occupari: vt. C. de rei ven. l. domum.¶ Sane. Actio vi bonorum raptorū non ſoluꝫ competit illi ꝗ dn̄iūbꝫ in re: ſed ēt illi ꝗ habꝫaliqd̓ ius: ⁊ iſtd̓ ius eſtimatur. h. d. are.b ¶ Actione .ſ. vi bonorū raptorum.c ¶ In bōis .i. in dominio: ut. ff. d̓ acꝗ. re. do.l. rem in bo. ⁊. l. ſtatuas⁊. ff. de uer. ſig. l. bonorum appellatio. vel ſi ētbona fide poſſideanturidem eſt.d ¶ Si tn̄ ex bonis. niſialiqd̓ ius habeat vt ſtatim ꝑ exēpla probat.e ¶ Hec actio. videlicetvibo. rap.ſ ¶ Depoſita .i. ꝓmiſſacuſtodia a depoſitariovt. sͣ. ti. i. §. pe. vel ēt cōmiſit culpam vt ſeꝗturvel ēt ſi precium acceperit depoſitionis non tn̄quaſi mercede tenetur eidem: vt. ff. e. l. ij. §. dicetaliꝗs. alioꝗn eſſet locatio: ut. sͣ. man. §. fi.g ¶ Hanc actionē. facit.ff. vi bo. rap. l. ij. §. ⁊.gneraliter.h ¶ Dominium .i. dn̄ieſtimationem: vt. ff. qꝛme. cā. l. ſi mulier. §.poſſeſſionem. et. ff. vtipoſſi. l. pe. §. fi. 8N7i ¶ De lege aquilia.Poſt maleficium rapine: ſeꝗtur de damno qd̓ꝑ. l. aqui. punitur.iſte titu. diuidituAmni. Totusin duas partes. Et primo tractat d̓ primo capite. l. aquilie. Secūdotractat de tertio capiteScd̓a ibi. capite tertioItē prima ſubdiuiditurqꝛ primo ponit verba pͥmi capitis leg. aquilie.Secūdo illa interpretatur. Scd̓ā ibi. Qd̓ aūtnō p̄ciſe. Item ſecundaprincipalis ſubdiuiditur in duas partes. naꝫprimo ponit v̓ba. ſecundo interpretationē. Secunda ibi. Itaqꝫ ſi ꝗs. ⁊h. d. Qui occidit ẜuumalienum vel pecudemalienā tenet̉ ex primo capite legis aꝗlie ad eius eſtimationem quanti pluris fuerunt ab anno retro. ⁊ pecudis appellatione continentur animaliadomeſtica q̄ gregatim paſcuntur. h. d. are.k ¶ Dāni iniurie actio. ideſt actio legis aꝗlie q̄ competit ꝓ dāno dato. i.deſtructione alicuius rei facta. nā ſic dr̄ dānum diminutio pr̄imonij. vtff. de dā. infec. l. iij. ſi aūt rem alterius ſurriperes lꝫ videaris dānū interre tn̄ non infers tale qd̓ ꝑ hunc ti. tentaris: ſꝫ ꝑact. fur. vt. ff. eo. l. ſi ſeruus ſeruū. §. ſi oliuā. ⁊. §. idem ⁊ in ſilua.l ¶ Primo capite. hat enim hec tria capita ſiue capitula. ⁊ de primōca. dicit̉ hic .ſ.autē non eſt īI. de terio dicit̉. jͣ. e. §. caput ẜmazo ⁊. §. capite: ⁊. ff. eo. l. ij.m ¶ Iniuria .i. nō iure. jͣ. eo. §. iniuria.n ¶ Occiderit. nō occiderit. nā ſi alio mō leſit ex tertio capite agitur. ut. jͣ.eopite teIn eo anno .ſ. preterito.p ¶ Plurimi. habita eſtimatione non ex affectione ſingulorum. ſed cōi.

eſtimatione: ut. ff. e. ſi ſeruum meum.q ¶ Dn̄o. ut. ff. e. ti. l. item mela. §. legis. vel quaſi dn̄o vt fruciuario vel alij ꝗhꝫ ius in re: vt. ff. e. item mela. §. fi. ⁊. l. ſeq.r ¶ Qd̓ aūt. paſcuntur. facit. ff. de leg. iij. l. legatis ẜuis. §. pecoribus.¶ Iniuria. Quo ad legē aquiliaꝫ iria occidiſſe dr̄ qui dolum uel culpamcōmiſit occidēdo. qm̄ in actione. l. aꝗlie venit leuiſſima culpa. caſus v̓o occidētem excuſat.h. d. vſqꝫ ad. §. his aūt. legaꝫtn̄ ꝑ partes. are.s ¶ Iniuria. facit. ff. eo. ſed ⁊ ſiuēcūqꝫ. §. iniuria.t ¶ Latronē .ſ. diurnum vt tn̄clam ⁊ ſe defendat: ſꝫ furē ēt ſiſe nō deſendat ut hic ſubijcit. ⁊.ff. eo. l. iiij.u ¶ Alioquin. ſi culpa interueniat.x ¶ Non minus .i. non plus exdolo ꝙͣ ex culpa cum etiam leuiſſima culpa in hanc actioneꝫveniat: vt. ff. c. l. in lege. ul̓ proprie lege ⁊ conuerte litteram nōminus ⁊cͣ. i. non minus ex culpa ꝙͣ ex dolo. ſic ⁊ alias. ff. depac. l. iuriſgen. §. pactorum. ⁊ff. de ſecundis nup. l. cum apertiſſime. ⁊. ff. de pigno. paulus..§. damus. ⁊ eſt figura hyperbaton. ẜm. Io.y ¶ Diſtinguitur. vtrum commiſerit dolo vl̓ culpa uel no.z ¶ Nll̓a culpa. niſi data opera factū eſt: vt. ff. e. l. idē ſi obſtetrix. in fi. ⁊. l. nam.a ¶ Reus. qꝛ hoc non eſt ei deputatum. ar. in auc. vt hi quiob. pe. res mi. §. ſin v̓o tacuit.colla. vi. ⁊. ff. e. idē iuris. in fi.¶ Item ſi putator. Ex qͣlitate loci iudicatur damnumdatum dolo uel culpa incidenti. h. d. Uel ſic. In ītentāte dicitur adeſſe culpa quando diligentia potuit prouidere ⁊ nonfecit. h. d. are.b ¶ Putator .i. qui putat vites in arboribus poſitas vt inquibuſdam terris ſunt vel ēt ipſas arbores. nam ⁊ arbores putantur.c ¶ Proclamauit. niſi fortedolo: vt. ff. e. l. ſi putator.¶ Preterea medicus.Si ꝑ imꝑitiā medici ẜuus d̓cedat: qꝛ reliꝗt eius curam legeꝗl. tenet̉. h. d. aretinus. iid ¶ Imperitia. facit. ff. de re.iur. l. imꝑitia. ⁊. ff. loca. l. ſi ꝗsfundum. §. celſus. ⁊. §. ſi quis⁊. ff. de ſuſp. tu. l. tutor quoqꝫ.§. finali.Impetū quoqꝫ. Si mulus vel equus ꝑꝑ imꝑitiam ul̓imbecillitateꝫ muliōis vel equitantis ẜuum alterius occiderittenet̉ mulio vel eꝗtans. l.aꝗlia. h. d. are. e ¶ Infirmitatem. non debet enim infirmitatem ſuāin alterius leſionem conuertere. ut. ff. eo. idem iuris.Itri¶ ¶ Ueheret̉. puta in reda vel uechiculo vel etiam ipſo equo.¶ His autē. Actio legis aquilie eſt penalis: qꝛ eſtimat̉ ꝙͣti plurimi valueritab anno retro ⁊ iō nō trāſit ꝯtra hr̄des. h. d. are.¶ Eo anno. materialiter v̓ba ponuntur. ⁊bes ea. sͣ. e. ti. in prin.h ¶ Conſtat in heredem. niſi ex damno locupletior factus eſt: vt. ff. e. inde neratius. §. hanc actionem.i ¶ Eſtimaret̉. opponit̉ de eo ꝗ hodie plurimi fuerit ꝙͣ olim ⁊ occiſſus eſt ab alquo. nam non vr̄ in hoc caſu eſſe penalis hec actio. gͦ vr̄ tranſire debere ī hoc caſu ad heredes. ſed non ſequit̉: lꝫ reperiatur in hoc caſu ꝙ non ſit penalis tn̄ non ēapta nata vt tranſire debeat: ut in hoc exemplo. aliquis non videt vel non ridetactualiter tn̄ aptus eſt ridere vel videre naturaliter: vt ar. ff. de aqͣ quot. ⁊ eſti.l. i. §. quotidiana. ⁊. ff. de flu. l. i. §. item interdum.¶ Allud. In actione legisilie non ſolum venit eſtintio rei: ſed etiam

maih iiij