Druckschrift 
Corpus iuris civilis : Justiniani Insitutiones. Mit der Glossa ordinaria des Franciscus Accursius und den Summaria des Hieronymus Clarius
Seite
47r
Einzelbild herunterladen
 

Tertius eeo cui libertati⁊ cā hōa ꝯdii ciuntij.iſitione per arrogationē.

De eo cui libertatis cā bōa auijſiuntur.

4 7

toª ul̓ ꝯſtōneᵇ comp̄henſuꝫ eſt quaꝫneqꝫ bonoꝝ poſſeſſionibꝰ q̄ ab inteſtato veniūt: neqꝫ his qui ex teſtōſunt: p̄tor ſtabili iure connumerauit: ſꝫ qͣſi vltimū ⁊ extraordinariūᶜauxiliuꝫ ꝓut res exigit accōmodauit .ſ. his ꝗ ex legibus ſenatuſue cōſultis cōſtitutionibꝰ pͥncipuꝫ ex nouo iure uel ex teſtō vel ab inteſtatoveniūt. Cū igit̉ pluresᵈ ſpeciesſucceſſionū pretor ītroduxiſſet eaſqꝫ per ordinē diſpoſuiſſetᵉ: ⁊ ī vnaquaqꝫ ſpē ſucceſſionis ſepe pluresextēt: diſpari gradu perſone ne actiones creditoꝝ differāturᶠ ſed haberēt quos continerēt. ⁊ ne facile inbonorū poſſeſſionē defuncti mittātur: ⁊ eo mō ſibi cōſulerēt: ideo petende bonorū poſſeſſionis certū tēpꝰ prefiniūt. Liberis itaqꝫ ⁊ parentibus tam naturalibꝰᵍ qͣꝫ adoptiuis in petenda bonoꝝ poſſeſſione anniʰ ſpaciū: ceteris aūt agnatisvel cognatis cētuꝫ dieꝝ dedit: ⁊ ſiītra hoc tp̄s bonoꝝ aliquis poſſeſſionē non petierit eiuſdē gradus ꝑſonis accreſcitⁱ: vel ſi nullꝰ ſit deinceps: ceteris bonoꝝ poſſeſſionemperinde ex ſucceſſorioᵏ edcō pollicet̉ˡ ac ſi is qui p̄cedebat ex eo noneētᵐ numero. Si ꝗs itaqꝫ delataꝫ ſibi bonoꝝ poſ. repudiaueritⁿ:non quouſqꝫ tempus bonorū poſprefinitum exceſſerit expectat̉: ſedſtatim ceteri ex eodē edicto admittunturº. In petenda autem bo.poſ. dies vtilesᵖ ſinguli conſiderātur: ſed bene anteriores principes⁊ huic cauſe ꝓuiderunt ne quis ꝓᶠpetenda bo. poſ. curet: ſed quocunqꝫ modo ſi admittentis eā ad iudiciuꝫᵍ intra ſtatuta tempora oſtēderit: plenuꝫ hēat earum beneficium.

De acquiſitiōe ꝑ arrogationēᵗ. St ⁊ alterius generis per nuAmeroſitateꝫ ſucceſſioᵘ: q̄ neqꝫlege. xij. tabu. neqꝫ pretoris edicto:ſed eo iure qd̓ˣ cōſenſu receptuꝫ eſtintroducta eſt. Ecce enim cumpater fa. ſeſe ī arrogationē dat omnesʸ res eius corporales ⁊ īcorporales quecunqꝫ ei debite. ſunt arrogatori anteaᶻ quidē pleno iure acꝗͣrebant̉: exceptis his que per capitiſdiminutionēª pereunt: quales ſuntoperarumᵇ .ſ. que patronis debentur: obſequiales obligatiōes ⁊ iusagnationisᶜ. Uſus etenim ⁊ vſufructus licꝫ his antea cōnumerabātur: attamē capitis diminutiōe minima eos tolli ꝓhibuit noſtra cōſtitutioᵇ. Nūc aūtᵉ nos eandem acquiſitionem queᶠ per arrogationēfiebat coartauimus ad ſimilitudi.nem naturaliumᵍ parētum. nihil ⁊eniꝫ aliud niſi tm̄ modo vſufructuꝫtam naturalibus parētibus qͣꝫ adoptiuis per filioſfa. acquiritur: in hisrebus que extrinſecus filijs obueniunt: dominio eius ītegro ſeruato. Mortuo aūt filio arrogato inadoptiua familia etiā dn̄iuꝫ eiꝰ adarrogatorē trāſit: niſi ſuꝑſint alieperſoneⁿ que ex ꝯſtōe noſtra pr̄emin his que acquiri nō poſſuntˡ antecedunt. Sed ex diuerſo pro eoꝙ is debuit qui ſe in adoptionemdedit: ipſo quidē iure arrogator n̄tenetur: ſed noīe filij cōueniet̉ᵏ: ⁊ ſinoluerit: eū d̓fendere ꝑmittit̉ creditoribꝰ ꝑ cōpetētes noſtros magiſtratꝰ bōa q̄ cū vſufruc. futura fuiſſēt ſi aliēo ſe iuri n̄ ſubieciſſēt poſſidere: ⁊ legitimo mō ea diſponere. De eo cui libertatis cauſa bōaadijciuntur.

plum in eo qui deceſſit apud hoſtes ī cuius bonis datur bono. poſ. ex. l. nona cor. vt. ff. de bo. poſ. l. iij. §. ſed ⁊ eius.a Senatuſconſul .ſ. orficia. ⁊ tertu. ut. ff. vnde leg. l. ij. in prin. §. fi. naꝫeis datur bo. poſ. ibi ⁊ non ſuccedebant d̓ iure ciuili: ut. sͣ. ad tertul. in pͥn.debet ergo dari hec: ut. ff. vnde legi. l. iij.b Conſtitutione. ponunt exemplum. sͣ. d̓ le.agna. ſuc. §. hoc etiam.Iteꝫ. C. d̓ eman. li. l. fi.ſed hoc reprobo cum lege nō caueatur eis daribo. poſ. vnde hn̄t vn̄ legi. vt. ff. vn̄ leg. l. iij. pōttn̄ dici ꝙ ibi ſubauditurmaxīe. ul̓ meliꝰ dic ſi aliqua noua conſtitutio fieret de nouo que daretbono poſ. ex ea dareturhec ſeptima.c Et extraordinariū.no. duobus modis fieri bono. poſ. extra ordinem. quia vaga vt hic.Item qꝛ non tribuit iusut carboniana. ⁊ ſi venter mittatur in poſſeſſi.⁊ alia que datur gratiaagnoſcende litis que datur ſine cāe cognitionevt. ff. d̓ carbo. edi. l. iij..§. cauſe. ⁊ d̓ ven. ī poſ.mit. l. vbicūqꝫ. §. interdū. ⁊ de inoffi. teſta. papinia. §. i. at alie cuꝫ cāecognitione: vt. ff. de bo.poſ. l. iij. §. ſi cā. ⁊ quisordi. in bo. poſ. ſer. l. ij..§. dies. ⁊. §. in bonoꝝ. Cum igitur Liberi ⁊ parentes habentānum ad petendam bo.poſ. alij agnati habentcentū dies. Et portio deficiens accr̄ſcit pari ī gradū uel ad aliū per ſucceſſoriū edictū. h. d. areti.d Plures. qꝛ decemquarū ſex remanſeruntordinarie: ut. sͣ. e. §. aliuſqꝫ ad. §. ſeptima.e Diſpoſuiſſet. aliomodo in edicto ꝙͣ de facto competat vt diximꝰ.sͣ. eo. ti. §. ſexto.ſ Differantur. ſic. ff.de ſucceſ. e. l. i. i. rn̄.g Liberis. naturalibus ⁊ emācipatis ⁊ emācipantibus: ut. ff. d̓ ſucceſ. edi. l. i. §. fi.h Anni. in honorem ſanguinis immo non videntur coartandi cūvelut ad ꝓpria bona veniāt: ut. ff. e. l. i. §. largiꝰ. ⁊ d̓ lib. ⁊ poſthu. l. ī ſuisi Accreſcit. partes .n. non petentium accreſcūt petentibꝰ: ut. C. qn̄ nonpe. par. pe. accre. l. i.k Et ſucceſſorio. hoc intellige in cognatis ſed inter agnatos ſucceſſorium edictū locum non habebat ſed hodie utrūqꝫ locum habet. ut. sͣ. de here. ab inteſtato. §. placebat.l Pollicet̉ .ſ. pretor.m Eſſet. excluſſus tamen tanꝙͣ filius admitti pōt ut agnatus. ⁊ excluſus ut agnatus admittat̉ ut cognatus ut ſibi ſuccedere videatur: ut. ff. deſuc. edi. l. i. §. ſed videndum. Si quis itaqꝫ. Primo repudiante bono poſ. ſtatim ſequenti incipit currere tempus. h. d. areti.n Repudiauerit infra ſuū tempus. o Admittūtur: ut. C. e. l. fi.Cpetēda Tēpus petende bono. poſ. eſt vtile: ⁊ hodie bo. poſ. pōt qͣlitercūqꝫ ſine ſolennitate peti. h. d. areti.p Utiles. in quibus tria concurrere oportet .ſ. ꝙ iudicis copia ſit. Itemactoris. item rei: ut. ff. de diuer. ⁊ temp. preſcri. l. i. ⁊. ff. quis or. ī bo. poſ.ſerue. l. ij. in prin. ⁊. §. dies.q Principes. ut. C. qui admit. ad bo. poſ. l. pe. ⁊ fi.r Pro petenda. erat .n. al̓s edictalis que edicto mortui pretoris competebat hanc non erat neceſſe peti: ut. ff. de bo. poſ. l. iij. §. ſed ſi nemo.al̓s decre. que a pretore viuo decernitur. ⁊ hec olim ſolenniter. hodie ſuffi

cit quocūqꝫ modo dicat ſe velle agnoſcere que ⁊ iudicialis dici poteſt quia in iudicis preſentia agnoſcitur vt hic. ⁊. C. qui admit. ad bo. poſ. l. pe. ⁊. fi. Item nunquid hodie bo. poſ. locum habet? Rn̄. ſic. nam ⁊ eas proponere quis pōt ⁊ contratabū. neceſſaria etiam eſt filio emancipato ⁊ preterito. Item vn̄ vir ⁊ vxor neceſſaria videtur: ut olim alie nō erant neceſſarie ſic nec hodie: eis tn̄ vti poſſumuscum nouus modus ſuccedendiſit inuentus: ut. sͣ. de here. abinteſta. per totum.s Iudicium. coraꝫ quocūqꝫiudice.t De acquiſitione per arrolationeꝫ. Quia bona que nobis acquiruntur titu. vniuerſali aut acquirunt̉ ꝑ aditioneꝫ hereditatis aut per bo. poſ. aut ꝑarrogationem aut per aditionem bonorū cauſa libertatumconſeruandarū. §. fi. sͣ. ꝑ quasperſo. no. acqui. ideo viſo. sͣ. d̓here. ⁊ de bo. poſ. ſequit̉ videre de acquiſitione ꝑ arrogationem. Porcus.St ⁊ alterius. TotusL. iſte titulus diuiditur ī trespartes. Primo vnde fuit introducta acquiſitio per arrogationem. Secunda poſtea illuddeclarat tam de iure antiquoꝙͣ moderno ⁊ quid arrogatori acquiratur. Tertio an arrogator teneatur ad debita arrogati. Secunda ibi. Ecce enimTertia ibi. Sed ex diuerſo ⁊ h̓dicit in ſumma. Olim ēt proprietas oīum bonoruꝫ acꝗrebatur arrogatori: exceptis hisq̄ per capitis diminutionē perduntur. hodie v̓o acquiritur ſolus vſufructus vt ſit patri naturali. h. d. Aretinꝰ.u Succeſſio. ut. ff. pro ſocio..l. actione. §. ſocietas.x Quod conſenſu .ſ. arrogātis ⁊ arrogati. ac.y Oēs res. ⁊ ēt filij: vt. sͣ. deadop. §. illud.z Antea quidē .i. iure veteri.a Per capi. dimi .ſ. minimā naͣ dando ſe in arrogationeꝫ minimā capi. dimi. patit̉:vt. sͣ. d̓ capi. dimi. §. minimā.b Operarum. hoc intelligede operis que a libertis debentur ⁊ non trāſeūt ad hr̄dem exͣneum vt ſunt obſequiales quein faciendo conſiſtunt .ſ. aſſurgere ⁊ ſimilia: ut. C. d̓ ope. lib..l. liberti. Idem in fabrilibusincertis: ut. ff. de ope. li. ſi operarum iudicio aliud ſi conduxerit iſte arogatus operas alicuius. nam iſte arrogatori queruntur.c Et ius agnationis .i. ius ſuccedendi qd̓ quis ꝑarrogationem conſequitur ⁊ hoc hodie eſt: ut. jͣ. e. §. mortuo. Item ius petendebo. poſ. perit ſi ante eam petitā ad arrogādū ſe dederit aliud ſi iaꝫ petit: ut. ff. vnde. li. l. fi. ⁊ de contratabū. l. iij. §. ſi emancipatus.d Conſtitutio. C. de vſufru. l. corruptionem. e Nūc āt. aduerſat̉ ei qd̓.sͣ. dixerat ꝙ oēs res acquirebāt̉ arrogāti. f Que extrinſecꝰ .i. ī aduēticijs.z Naturaliū. ubi ī aduēticijs tm̄ vſufru. q̄rit̉: ut. C. de bo. qꝫ li. cū oportet. Mortuo. Arrogator ſuccedit arrogato niſi ſint certe perſone que ip̄m excludāt. hoc dicit. are.h Alie perſone. ut deſcendentes ex filio arrogato. ut. C. cōia. de fuc. l. fi. vbi ēconſtitutio de qua hic ſit mentio. Item ſi hic arrogatus eēt īpubes ⁊ impubes d̓cederet admitterētur ēt alij ex ſtipulatione: ut. ff. de adop. l. non aliter. ⁊. l. his v̓bis. ⁊. l. hoc āt. ⁊ sͣ. de adop. §. cum āt. Sed quid in patre naturali a quo hic arrogatus erat emancipatus? Rn̄. P. eum prefert arroganti. ſed hodie fratrestriqꝫ ꝯiūcti vocāt̉ cū arrogāte. ut ī auc̄. d̓ here. ab īteſtato. §. ꝯſequēs. coll̓. ix.i Non poſſūt. ut in aduēticijs. ꝓfecticia .n. ſibi non auferunt̉.Sed ex diuerſo. Arrogator non tenetur noīe proprio ad debita arrogai prius cōtracta: ſed noīe filij tenet̉. h. d. are.l Conuenitur. de facto. nā nō teneret̉ de iure: ſꝫ de his q̄ ꝯͣxit poſtꝙͣ fuit arrogatus tenet̉ d̓ peculto: ut. ff. de pecul. in arrogatorem. ⁊ ſi tūc nō d̓fendat pr̄ inbonis ipſius pr̄is ſit miſſio: ut. ff. ꝗ. ex cau. in poſſeſ. eatur. fulcinius. §. ſiquis.l De eo cui libertatis cā bona adijciuntr. Supra viſum eſt de acquiſi-