Liber

Uncº de libertoruꝫ bonis videamꝰ. olimᵇ itaqꝫ licebat liberto patronū ſuū impūeᵉ teſtamēto preterire: nā ita dernūº lex. xii. tabu. ad hereditateꝫ liberti vocabatpr̄onū ſi inteſtatꝰ mortuꝰ eēt libertus herede ſuo nullo relicto: itaqꝫinteſtato quoqꝫ mortuo liberto ſiis ſuū her̄dēᵉ reliꝗſſꝫ: pr̄ono nihilꝰin bonis eius ius erat. ¶ Et ſiꝗdēex naturalibusᵍ liberis aliquē ſuumheredem reliquiſſet nulla videbat̉q̄relaᵛ. ¶ Si v̓o adoptiuꝰ filiꝰ fuiſſet: aꝑte iniquū erat nihil iuris pr̄ono ſupereſſe. ¶ Qua de cā poſteap̄toris edcō hͦ iurisᵏ iniꝗtas emēdata ē. ſiue .n. faciebat teſtm̄ libtꝰⁱ videbat̉ ita teſtari vt pr̄ono ꝑtem dimidiā bonoꝝ ſuoꝝ relinq̄ret: ⁊ ſi autnihil aūt minus ꝑtis dimidieᵐ reliquerat dabat̉ pr̄ono ꝯtratab. teſtīdimidieⁿ bo. poſ. ſiue īteſtatus moriebat̉: ſuo herede relicto filio adoptiuo: dabat̉ eq̄ pr̄ono cōtra huncſuuꝫ heredeꝫ ꝑtis dimidie bo. poſ.¶ Prodeſſeº aūt liberto ſolebantad excludēdū pr̄onūʸ naturalesq liberi: nō ſolū quos in ptāte mortistꝑe hēbat: ſꝫ ēt emācipati ⁊ in adoptionē datiʳ ſi mō ex aliqͣ ꝑte ſcriptihr̄des erāt: aut p̄teriti ꝯtratab. bo.poſ. ex edcō petierāt. nā exhe̓datnullo mō repellebantˢ patronum.¶ Poſteaᵗ vero. l. papia adauctaſūt iura pr̄onorū ꝗ locupletiores libertos hēbāt. cautūᵛ ē .n. vt ex bōiseiꝰ ꝗ ſextertiorū. c. miliū pr̄imoniuꝫr̄liq̄rat: ⁊ pautiores qͣꝫ tres liberoshabebat: ſiue is teſtō fcō ſiue īteſtatꝰ mortuꝰ erat: virilis ꝑs pr̄ono d̓bebat̉ˣ. ¶ Itaqꝫ cū vnū ꝗdē filiuꝫfiliāue hr̄dē reliq̄rat libtꝰ ꝑinde ꝑsdimidia d̓beat̉ pr̄ono: ac ſi is ſine

vllo filio filiaue īteſtatꝰ d̓ceſſiſſꝫ. cūduos duaſue he̓deſ reliq̄rat: tertiaꝑs debebat̉ pr̄ono. ſi tres reliq̄ratrepellebat̉ pr̄onꝰ. ¶ Sꝫ nr̄aʸ ꝯſtōquā ꝓ oīuꝫ notōe greca līgua ꝯpēdioſo tractatu hīto cōpoſuimꝰᶻ itahmōi cās diffiniuit vt ſiꝗdē libertꝰuel liberta minores centenarij ſint:ideſt minꝰ. c. aureis hēant ſub̓am.¶ Sic. nͦ. legis papie ſūmā īterpͥtati ſumꝰ: ut ſic pro mille ſextertijsvnꝰ aureꝰ cōputet̉. nullū locūᵍ hēatpr̄onꝰ ī eoꝝ ſucceſſiōe ſi tn̄ teſtm̄ fecerītᵉ. ¶ Sī aūt īteſtati d̓ceſſerītᶜ nullo libtoꝝ relicto tunc pr̄onis iuſpatronatꝰ qd̓ erat ex. l. xij. ta. ītegrū reſeruauitᵇ. ¶ Cū v̓o maiores centenarij ſini ſi hēdes vl̓ bo. poſ liboſhēantᶠ ſiue vnū ſiue plures cuiuſcūqꝫ ſexꝰ vl̓ gradꝰ ad eos ſucceſſiōesparētū d̓duximꝰᶻ pr̄onis oībꝰʰ unacū ſua ꝓgēie ſemotis. ¶ Sr aūt ſine libis deceſſerit: ſiꝗdē īteſtati adoēꝫ hr̄ditatē pr̄onos pr̄onaſqꝫ vocauimꝰˡ. ¶ Si v̓o teſtm̄ ꝗdeꝫ feceritᵏ patronos aūt aūt pr̄onas p̄terierīt: cū nullos liberos haberēt velhabētes eos exhēdauerīt: vl̓ mr̄ ſiue auꝰˡ mr̄nꝰ eos p̄terierit: ita ꝙ nōpoſſiniᵐ argui īofficioſa eorū teſtā:tūc ex noſtra ꝯſtōeⁿ ꝑ bo. poſ. ꝯtratabulaſ n̄ dimidiā vt āteaº: ſꝫ tertiāꝑtē bonoꝝ libti ꝯſeqͣnt̉ʰ: ul̓ qd̓ d̓eſteis ex ꝯſtitutōe nr̄a repleat̉ˣ. Si qn̄minꝰ tertia ꝑte bonoꝝ ſuoꝝ libtusvel libta eis reliq̄rit: ita ſine onerevt nec libisᵗ libti libteue ex ea ꝑte legata: ul̓ fideicō. pͥſtarēt̉ᵛ ſꝫ ad cohe̓desˣ eoꝝ hͦ onꝰ redūdaret. ¶ Ml̓tis āt alijs caſibꝰʸ a nob̓ ī p̄fata ꝯſtōne ꝯgregatis: quos neceſſarios eēad hmōi diſpoſitionē iuriſ ꝑſpeximꝰ: vt tā pr̄oni pr̄oneqꝫᶻ qͣꝫ libiˢ eo

nc Totus iſte titulus diuiditur in tres partes. Primo circa ſucceſſioenem libertorum ponit duplex ius antiquum. Secundo ponit ſuum ſtatutum circa ſucceſſionem. ⁊ ꝙ vſqꝫ ad quartum gradum agnati patronorum ſuccedunt liberto. Tertio ponit aliam nouam conſtōnē circa ꝑſonas ⁊ genera libertorū. Secunda ibi. Sed noſtra. Tertia ibi. Sed hec. ⁊. h. d. Aliꝫ patronꝰ habebat ius ex. l. xii. tabu. ī bonis liberti ſolum ab inteſtato nulloſuo herede relicto ſed iure p̄teritio habet dimidiam contra teſtamentū nullo ſuo herede īſtituto: ſed etiā ab inteſtato relicto filio adoptiuo. h. d. are.a ¶ Nunc. qꝛ hucuſqꝫ de boniſingenuorum dixit.b ¶ Olim .ſ. lege. xii. tabulaꝝ⁊ hoc eſt primū ius: quattuorenim ſunt: vt hic: ⁊ jͣ. §. i. ⁊. §.poſtea. ⁊. §. ſed noſtra.c ¶ Impune .i. ſine timore teſtamenti rūpēdi.d ¶ Ita demū. ⁊ nō aliter.e ¶ Heredem. naturalem velptiuū: vt. jͣ. innuit.f ¶ Nihil j. nullū ẜm Io.g ¶ Ex naturalibus. ad differētiam adoptiuorum.h ¶ Querela .i. nō poterat patronus conqueri.i ¶ Poſtea. ſcd̓m ius.k ¶ Iuris. dic vt. sͣ. ad tertullia. §. i.l ¶ Libertus. nullū filiūlegitimum ⁊ naturalem: vt. jͣ.prodeſſe.m ¶ Dimidie. niſi in caſtrisſint bona quēſita: vt. ff. de bo.li. l. iii. §. patronus.n ¶ Dimidie bonorū .i. vn̄ legitimi: vt. jͣ. d̓ bo. poſ. §. cūqꝫ.ꝯdeſſe. jͣgempapiam ipſe patronus vocabatur ad ſucceſſiōem liberti ſimulcuꝫ filijs pro virili: niſi tres ul̓plures fuerint liberi: uel libertus minus centū aureis hēat ībonis. ſiue deceſſerit abinteſtato ſiue condito teſtō. hoc dicitAretinus.o ¶ Prodeſſe. ſolebant hoc iure pretorio. nā de prīo nō eratdubiū: ut. sͣ. ibi. itaqꝫ īteſt. ⁊c̄.p ¶ Patronū .ſ. in totum.q ¶ Naturales. ſb̓audi ⁊ legi.r ¶ Dati .ſ. inſtituti erant vtſequit̉. al̓s nec cōtra tabu. dat̉eis: vt. ff. de cōtra tab. l. nō putauit. §. in adoptione.s ¶ Repellebant. qꝛ pro mortuis habentur: ut. ff. d̓ coniung. li. l. i. §. ſed ſi patronus. nec a iure ciuili reſpiciūtur: ut in auc. d̓ here. ⁊ fal. §. exhr̄datos. colla. i. t ¶ Poſtea. tertiū ius.u ¶ Cautū .ſ. l. papi. ⁊ male. ut ⁊ al̓s. C. de cadu. tol. in prin.x ¶ Debebatur ex. l. papi.ffſeſinoſtra. Hodie ſi libertus hēat minus ꝙͣ centum aureos in bonis etatronus excluditur. Si aūt teſtatus non fuerit ei ſuccedit in totum non extantibus liberis. Si v̓o vltra centum aureos habuerit patronus a liberis excluditur. liberis v̓o non extantibus ſuccedit in totum ab inteſtato ſed ſcd̓teſtō patronus hꝫ tertiā ſine onere. h. d. are.y ¶ Sꝫ noſtra. qͣrtum ius.z ¶ Cōpoſuimus. ⁊ huius ut credo habetur mentio in multis locis: ut. sͣ. ti. i. deſer. cog. in prin. ⁊ sͣ. de leg. ag. ſuc. §. fi.a ¶ Sic enim. interpoſitio eſt.b ¶ Locum. ⁊ in hoc nō corrigit̉ lex papia. Et no. ꝙ proueſt pauꝑtas filio liberti. ſic ⁊ alias. C. de epiſco. ⁊ cle. l. ſiꝗs. §. ſintaūt.c ¶ Fecerint. etiam ſi extraneum inſtituerit.c ¶ Deceſſerint .ſ. iſti liberti. minores centenarij.d ¶ Reſeruauit .ſ. noſtra ꝯſtō .ſ. vt in totū ſuccedat: ut. sͣ. eo. in princi.e ¶ Poſſeſſores .i. filios emancipatos: ut. sͣ. de here. ab inteſta. §. emancipati.f ¶ Habeant .ſ. liberti.6¶ Dedimus. ꝗ tn̄ heredes inſtituti ſi ſe abſtinuerint uel mixti hereditati ī inte.reſti. fuerint. dabit̉ patrono ius fuccedēdi: ut. ff. de bo. li. ⁊ ſi ex. §. ſi filius.Oībus: ſed nūꝗd econtra moriente filio ꝗ ē libertꝰ p̄ponitur pater patrono:Rn̄. ſic. ut. sͣ. ti. i. d̓ ſerui. cog. in fi. i. rn̄.¶ Uocauimus. ēt ante fratres liberti: qd̓ dic ut. sͣ. ti. i. in fi. i. rn̄.

k ¶ Fecerint. etiam ad extraneos.l ¶ Auus. quoꝝ pͥteritio pro exheredatiōe hētur. ut. sͣ. de exhe. li. §. mr̄.m ¶ Maternus. non poſſint quia iuſta cā ingratitudinis interceſſit queſunt. xiiij. ut in auc. ut cum de ap. cog. §. cās. quo caſu nullo iure agunt.ut in auc. de īmenſ. do. §. fi. Sꝫ quid ſi filiuꝫ emācipatū pater pͥtereat ſinecā vnde ꝯtra ta. hꝫ nonaūt querelam videt̉ admitti patronus. Sꝫ rn̄.h̓ large accipi de inoffi.ut etiā contineat ꝑ cōtratabu. ſic. C. fami. her. l.filii.n ¶ Tunc cōſtitutōe .ſ..sͣ. dicta greca.o ¶ Antea. ſic̄ erat d̓ iure pretorio: vt. sͣ. eo. §.de cauſa.p ¶ Conſequant̉ .ſ. quocunqꝫ ti. relicti: vt. ff. debo. li. l. iii. §. fi. ixjq ¶ Conſtitutione .ſ. cōditiōe ex. l. greca: vt. ff.de condi. ex. le. l. i.r ¶ Repleatur. preterhoc ius ſuccedendi eſt etaliud ius patronatꝰ .ſ.vt non vocetur ab eo inius ſine venia: vt. C. dein ius vo. l. ii. Item vtalat eum: vt. ff. d̓ li. ag.ſi quis liberis. §. ſolent.Item vt turpē actioneꝫuel exceptio. cōtra eumnō proponat: vt. ff. d̓ excep. doli. apud celſum.aduerſus. ⁊. ff. de obſequiis. l. honori. ⁊ l. parens. Itē vt poſſit eū inſeruitutē reuocare: vt inautē. ut liberi d̓cere. §..i. coll. vi. Itē ut vbi eūīuenerit faciat ei reuerētia: vt. ff. d̓ in ius uocā.generaliter. ⁊ hec iuramultis modis perduntur. Primo ſi patronꝰremiſerit: vt ī aucͣ. ut li.decetero. §. illud. Itemſi cōpulit libertū iurarenec accipiat vxorem uellibertā ne nubat: vt. ff.de iure pa. qui contra legē. ⁊. l. adigere. Itē ſi d̓negat ei alimēta: vt. ff.de bo. lib. l. ſi patronꝰ.Itē propter tertie partis cōceſſiōem: vt hic: etff. de bo. li. l. etiā. §. totiens. Item ſi alteruter eorū relegatus fuerit uel deportatus: vt. ff. de iurepa. l. ſiue. Item ſi natalibus reſtitutus eſt libertus: vt. ff. de bo. li. etiā. §..i. Itē ſi mercedē pro futuris operibus ab inuito liberto extorſit: vt. ff. deag. li. l. ſi ꝗs. §. ſi quis. Item ſi libertus dn̄i mortem nō vindicauerit: ut.ff. de iurepa. l. pe. Itē ſi cū capite accuſauerit: vt. ff. de bo. lib. ꝗ cuꝫ maior. i. rn̄. Itē ſi nō ſuis nūmis emptus eſt. uel a principe factionē liberaꝫteſtamenti īpetrauerit: vt. ff. de bo. lib. l. etiā. §. ii.s ¶ Onere. ſic in autē. de here. ⁊ fal. §. ſiuantem.t ¶ Liberis. quibus dantur alia legata etiam rup. teſta. per contra tabu.ut. ff. de libe. prete. contra tabu. l. i.u ¶ Preſtarentur. ſed cum filij ſint: quare nō excludunt patronū: vt. sͣ.eo. §. cū vero. maiores? Rn̄. hi filii erant ingrati: vt. sͣ. eo. §. ſi vero. veldic ꝙ hi liberi erāt nepotes qui ⁊ liberi dicunt̉: vt. ff. de ver. ſig. liberoꝝ.⁊ eos precedit eorum pater: ⁊ eis talia legata dabant̉: vt. ff. de lega. preſtan. l. i. §. generaliter.x ¶ Coheredes. ſed nunquid inſolidum tenebunt̉ coheredes? rn̄. non: vt.ff. de le. iii. l. fi. §. fi. ⁊ de vulg ſub. ⁊ ſi cōtra tabu.Multis. Liberto nō tm̄ patronus ſuccedit ſed etiam coniuncti ipſipatrono vſqꝫ ad quintum graduꝫ in capita tamē. ⁊ qui proximior eſt patrono. prefertur. hoc dicit. aretinus.y ¶ Caſibus. qui ſequuntur ſtatim.z ¶ Patroneqꝫ: vt. ff. de bo. liber. l. patrone quidem.a ¶ Liberi. vt. ff. de bo. liber. ſi pater exheredati. ⁊. l. ſi ex patrona. §. Inlianus. accur.