SecūdusDe legatis.

3 6

tū nō videriª ⁊ iō legatariū cū herede eius agere poſſe: vt predia a creditore luant̉. ¶ Si v̓oᵇ ꝗsᶜ parteꝫrei legate alienauerit pars que noneſt alienata omnimodo debetur:pars autem alienata ita debetur ſinon adimendi animo alienata ſit.¶ Si quis debitori ſuo liberationem legaueritᵇ legatum vtileᵉ eſt: ⁊neqꝫ ab ipſo debitore: neqꝫ ab herede eius poteſt heresᵗ petereª: neqꝫ ab alio qui heredisᵖ loco eſt: ſed⁊ poteſt a debitore conueniri vt liberetⁱ eū. ¶Poteſt aūt ꝗs vel adtēpusᵏ iube̓ ne heres petat. Ecōtrarioˡ ſi debitor creditori ſuoª qd̓debet legauerit: inutile eſt legatumſi nihil plus eſt in legato qͣꝫ in debito: quia nihil ampliusⁿ per legatuꝫhabet. ꝙ ſi in diem vel ſub condition debitum eiº pure legaueritᵖ vtile eſt legatum propter repreſentationem. ¶Ꝙ ſi viuo teſtatore diesvenerit vel conditio extiterit. Papinianus ſcripſit vtile eſſe nihilominus legatum: quia ſemel conſtititq: qd̓ ⁊ verum eſt. non enim placuit ſententia exiſtimantium extinctum eſſe legatum quiaʳ in eam cāꝫperuenerit a qua incipere nonˡ poteſt. ¶ Sed ſi vxori maritus dotē

legauerit: valet legatum: quia pleniusⁱ eſt legatum qͣꝫ de doteⁿ actio.ſed ſi quam non acceperit dotem legauerit: diui ſeuerus ⁊ antoninusreſcripſerunt ſiquidem ſimpliciterlegauerit inutile eſt legatum. Sivero certa pecunia vel certum corpus aut inſtrumētaᵉ dotis in prelegandoʸ demonſtrata. ſunt valerelegatum. ¶ Si resᶻ legata ſine factoª heredis perieritʰ: legatario deceditᵉ: ⁊ ſi ſeruus alienus legatus ſine factoᵇ heredisᵉ manumiſſusᶠ fuerit non teneturᵍ heres. ¶ Si veroheredis ſeruꝰ legatꝰ fuerit: ⁊ ip̄e eūmanumiſit teneri eū Iulianus ſcripſit: nec intereſtᵖ ſi ſciuerit heres anignorauerit a ſe legatū eē. Sꝫ ⁊ſi alij donaueritⁱ ſeruūª: ⁊ is cui donatus ē eū manumiſerit tenet̉ʳ hēsquāuis ignoraueritᵐ a ſe eū legatūeē. ¶ Sꝫ ſi ꝗs ancillas cū ſuisⁿ natis legauerit: ēt ſi ācille mortue fuerint ꝑtus legato cedūtᵇ. ¶Idēᵖ eſt⁊ ſi ordinarijq ẜui cū vicarijs legatifuerint: ſꝫ mortui ſint ordinarij tn̄vicarij legato cedunt. ¶ Sꝫ ſi ẜuꝰfuerit cuꝫ peculio legatus: mortuoẜuo vl̓ māumiſſo vl̓ alienato: ⁊ peculij legatū extinguit̉ᶠ. Idem ē ſifundus īſtructꝰᵗ: vl̓ cū īſtrumētoʸ le

vt. ff. de le. ij. l. creditoreꝫ. Accurſius.a ¶ Uideri. niſi ſub dicta diſtinctione .i. an habuit animū adimendi uelnon. vel dic nullo modo vt hic ⁊. C. eo. qui poſt. ⁊ hoc quia primo valuit relictum. al̓s contra. vt. C. de dona. inter vi. ⁊ vxo. ſi maritus. ⁊. fl̓. deIona. inter vi. ⁊ vxo. cum hic ſtatus. §. nullo. accur.b ¶ Si v̓o. No. de totoad partem. accur.c ¶ Quis. ſcilicet teſta2. accur.itori¶ Si q̄Legatum liberationisvalet ⁊ poteſt fieri in perpetuum ⁊ ad tempus. ⁊econtra non valet legatum factum a debitoreſuo creditori niſi afferatſibi aliquam vtilitateꝫ.h. d. are.d ¶ Legauerit. qd̓ tribus modis fit. Primuipeti nolo. vel quod debꝫrelinquo: vel actionemremitto. ⁊ hic liberāduseſt a legatario ab omnidebito. vt hic ⁊. ff. delibe. leg. l. ſi quis rationes. ⁊. l. aurelio .i. reſpon. Secundus eſt rationes reddere nolo: ⁊hic ab omni liberatur niſi ab eo quod penes eumſit ⁊ ab eo quod dolo fecit ut. ff. de lib. le. aurelio.§. fi. Tertius ſi damnauit heredem ne exerceatactiones quo caſu ſi bonam cauſam habet teſtator litis euentus ⁊ ſumptus ab aduerſario factilegati videntur ut. ff. delibe. leg. petitor. ſi malācauſam nihil videtur legare vt in eadem. l. accurſius.e ¶ Utile. lꝫ res ſua ſibilib. leg. l. i. i. rn̄. ⁊ eſt hoc verum: niſi teſtatore viuo exactiofiat: ut. jͣ. eo.legari videatur vt. ff. deti. §. tam autem. ⁊. ff. e. l. fideicōmiſſa. §. ſi rem.f ¶ Heres. vel heres heredis. ut. ff. de lib. leg. l. ij. in fi.g ¶ Petere. cum effectu propter exceptionem ut. ff. de libe. leg. l. iiij. §.nunc de effectu.h ¶ Heredis. ſicut eſt bonoꝝ poſſeſſor ⁊ fideicō. vniuerſalis. ut. jͣ. d̓ bo.poſ. §. quos autē. ⁊ de fideicō. heredi. §. reſtituta. accur.i ¶ Liberet. per acceptilationem ſi ſolus eſt debitor ſi habet conreum ſocium idem: al̓s conreus ſiue ſocius pacto eſt liberandus. ut. C. de lib. le.l. iiij. §. nūc de effectu in fi. accur.k ¶ Tempus. ut. ff. de lib. leg. nō ſolum noſtrum. §. ij. accur.l ¶ Econtrario ſi debitor. ſecus ſi alius qꝛ intereſt creditoris plures reoshabere ut. ff. dͥlib. leg. ſi quis decedens. §. fi.m ¶ Suo .ſ. ciuiliter ⁊ naturaliter ⁊ cum effectu ⁊ pure al̓s valet ut. ff. eo.l. ſi creditori. ⁊ per totam. l. i. §. ſinant.n ¶ Amplius. ſed nūquid hodie ſemper eſt plus cū habeat ſtatim rei legate dn̄ium ⁊ hypothecariam aliarum rerum defuncti? Rn̄. non ut. ff.de le. iij. l. iij. §. ſi rem. qꝛ plus tm̄ quatuor modis dicitur ut. jͣ. de acti. §.plus. iſte aūt modus nō eſt aliꝗs de his.o ¶ Ei .ſ. creditori.p ¶ Legauerit .ſ. debitor nihilominus. ſꝫ contra. ff. de le. ij. l. debitor inprin. vbi eſt īutile. Sol. hic corrigit̉. vel ibi dicit īutile eſt id eſt nō utile cū⁊ aliā habeat actionem poteſt tamen ⁊ iſta agi. ut hic.q ¶ Conſtitit .i. valuit.r ¶ Quia. ratio illius falſe opinionis.g ¶ Non poteſt. no. arg. pro vtraqꝫ parte ad hanc regulā vt. ff. de ver.ob. exiſtimo. ⁊. l. pluribꝰ. §. ſed ⁊ ſi placeat. ⁊ de his que pro nō ſcrip. ha.l. ſi in metallum. §. item ſi ſeruo. ⁊ de ſerui. l. pro parte.¶ Sed ſi uxori Legatū dotis factum a mortuo vxori valet etiā ſi maritus nullam dotē habuit dūmodo in legato certū exprimat̉. Are.t ¶ Plenius .ſ. in cōmodo repreſentationis cum legatum ſtatim. dosv̓o annua bina trina die olim: hodie poſt annum mobilia: ſed immobilia ſtatim. ut. C. de rei uxoria actio. l. prima. §. cum auteꝫ ⁊. ff. de do. pre..l. i. §. uerum ē. Item de dote datur actio inquātū maritus facere poteſtvel eius heres. ut. ff. ſolu. ma. etiam .i. rn̄. At legatū inſolidū: niſi in fal

rint colla. i. Item ſi qua pacta in preiudicin mulieris facta ſunt beneficio legati tollunt̉. ut. ff. de do. pre. l. i. i. rn̄.v ¶ Dote .i. illam dotem quam non recepit legatarius.x ¶ Inſtrumenta dotis .ſ. in quibus ꝯfeſſus fuit ſe recepiſſe dotē quā nō recepit.at. ff. de dote pre. l. fi. ⁊. l. cuꝫ ſcriptum. §. item qui¶ In prelegando .i. legando. abundat enim pre. ut. ff. dedote pre. l. i. i. rn̄.¶ Si res legata. Si res legata facto heredis etiam ignorantis preſtari non poteſt heres tenetur. ſecus ſi non ſuo facto. h. d. areti.z ¶ Si res. puta ẜuus ſtichus.a ¶ Facto .i. mora: quo caſu d̓interitu tenetur. ut. ff. de v̓bo.ob. ſi ſeruum .i. reſpō. ⁊ de le. i.cum res. §. fi. vel qꝛ ſine cauſaoccidit. vt. d. l. ſi ſeruum. aliud ſi cum cauſa: ut. ff. de le. i. l.ꝗd ergo. §. heres. tenet̉ eniꝫ dedolo ⁊ lata culpa ⁊ leui. ut. ff.e. ſed cum res. §. ſed ſi culpa. ⁊.§. culpa autem.b ¶ Perierit. uel non compareat quo caſu cauet heres de dādo ſi ad euꝫ redierit ⁊ ſuis ſumptibus recuperatur quādo poſtmortem fugit: al̓s ideſt n̄ in vita ſumptibꝰ legatarij: ut. ff. deleg. i. cum res. §. item ſi res. ⁊de leg. ij. ſi quis ſeruum.c ¶ Decedit. qꝛ qui in ſpecie tenet̉ eius interitu liberat̉ vt hic⁊. ff. d̓ uer. ob. ſi ex legati.d ¶ Sine facto. in hoc quoqꝫ..ſ. ſeruo alieno poteſt admitticulpa puta non certificauit heres dominum qui ſi ſciuiſſet ſepoſſe vendere non manumiſiſſet: ſed forte cum videret eumvelle manumittere. ut. ff. eo. l.cum res. §. ſi alienus. ⁊. §. penultimo. ⁊. §. fi. Item ſi fueritin mora emendi. ut. ff. de uer.obli. ſi ſeruum. §. ſi autem alienus. ⁊ dic facto ideſt culpa vel mora.Heredis. contra. ff. de leg. pre. l. nam ſcd̓m.f ¶ Manumiſſus. nam manumiſſus ſimilis eſt mortuo. ut. ff. de ſolu. ſi mihialienum. accurſius.¶ Tenetur. ſcꝫ ad eſtimationem. ut. ff. eo. l. ſi quis īquilinos. §. i. ⁊. ff. qui ⁊ auibus heres. ſed hic non dicit tenere manumiſſionem. ſed dicit quominus valeat legatum .ſ. quo ad eſtimationem.h ¶ Nec intereſt. cur ſecus ubi ſeruum indebitum ſibi ſolutū ꝗs manumiſerit ut.ff. de cōdi. inde. in ſūma. §. ſi ſeruum que eſt contra Io. rn̄. ꝙ debuit ſcire cumfactum ſuum cenſeat̉ ut in aucͣ. de iureiur. a mo. i. rn̄.i ¶ Donauerit .ſ. heres. k ¶ Seruū a teſtatore legatū ⁊ erat heredis.l ¶ Tenet̉. ad eſtimationē ut. sͣ. ꝓxime dixi. m ¶ Ignorauerit .ſ. heres.Sed ſi quis ancillas. Extincta ꝑſona pͥmo legata remanet legatum inacceſſoria qn̄ ſit ꝑ dictionem cum ſecus in rebus. h. d. are.n ¶ Suis natis. al̓s ſuo nato.o ¶ Cedunt. qꝛ duo legata ſunt ſeparata: ut. ff. de pecul̓. le. l. iij. ⁊. l. ſi ancillam.ſed contra. ff. de uentre inſpi. l. i. §. ex hoc vbi dicitur ꝙ partus eſt portio viſcerum matris. rn̄. ibi lo ꝗtur donec in ventre eſt.p ¶ Idem. ſic ē. ff. de pe. le. l. iiij.q ¶ Ordinarij. qui ſunt hi dic ut. jͣ. qd̓ cum eo. §. cum autem.r ¶ Mortuo .ſ. viuo teſtatore nō ſi poſt. ut. ff. de pe. l. tunc inutile. accur.s ¶ Extinguitur. quia acceſſio eſt vt. ff. de pecu. l. i. ⁊. ij. ſed quare non ita in ſuperiori caſu; rn̄. propter hominis dignitatem quia ita non accedit ut. ff. de edil.edic. iuſtiſſime in prin. Item quid ſi uicarij erant tantuꝫ in peculio ⁊ legatus eſtcum peculio; rn̄. idem vt exprimere peculium noceat. ut. ff. de condi. ⁊ demon. ſiin diem in fi.t ¶ Idem ē. inſtructus. huic primo articulo contradicit ut. ff. de fun. inſtru. ſicuiin fi. Sol. ẜm aꝫ. ꝙ hic ſimpliciter ꝑꝑ rudes ſic loquitur. Uel dic ꝙ ſit idem qd̓in partu. ⁊ vicarijs. ⁊ qd̓ ſequit̉ ſcꝫ cum inſtrumento referatur ad proxi. de peculio. uel ſubtilius refert inter inſtr̄m fundi qd̓ perit ſemper perempto legato fundi: ⁊ inſtrumentum patriſfa. qd̓ non perit licet legatū fundi pereat: ⁊ hoc caſu loquit̉ lex contraria in eo. ti. l. i. Ar. cōtra. ff. de fun. inſtru. l. queſitū. §. ſed ſi fundus. ⁊. §. ſi inſtructo. vel dic illam eſſe Pauli ſententiam. iſtam labeonis a iuſtiniano probatam. ⁊ ſic corrigitur illa.v ¶ Inſtrumēto. eſt autem inſtrumentum apparatꝰ rerum retro diutius ꝑmāſurarum ſine ꝗbus nō poſſet exerceri poſſeſſio. ut. ff. de fun. inſtruc. q̄ſituꝫ. i. rn̄.

e iiij