De rebus corporalibus ⁊ incor.SecundusDe ſerui. ruſti. predio.

2 2

ralesª. ¶ Corporales ſūt q̄ ſui naturaᵇ tāgi pn̄t veluti fūdus: hō: ueſtisaurū: argētū: ⁊ deniqꝫ alie res īnumerabilesᶜ. ¶ Incorporalesᵈ autēſunt que tangi nō pn̄t qualia ſuntea q̄ in iure ꝯſiſtūt: ſicut hereditasᵉuſuſructꝰᶠ: uſus: ⁊ obligatōesᵍ quoquo mōᵍ cōtracte: nec ad rēⁱ ꝑtinetꝙ in hereditate res corporales cōtinēt̉. nā ⁊ fructꝰ ꝗ ex fūdoᵏ ꝑcipiūt̉corporales ſūt: ⁊ id qd̓ ex aliqͣ obligatōe nobis debet̉ plerūqꝫˡ corporale eſt veluti fundus: hō: pecunia.Nāᵐ ⁊ ipſuꝫ iusⁿ hereditatis ⁊ ipſūius vtēdi ⁊ fruēdiº: ⁊ ipſū ius obligatiōisᵖ incorꝑale eſt. eodēq numero ſunt iuraʳ p̄dioꝝ vrbanoꝝ ⁊ ruſticoꝝ q̄ etiaꝫ ſeruitutes vocanturª.¶ De ẜuitutibꝰ ruſticoꝝ predīoꝝUſticoꝝⁱ p̄dioꝝ iuraª ſunt hecLiter actꝰ via aq̄ductꝰ. Iter ēius eundiʳ ambulandiʸ hoīs: nō ētiumētūᶻ agendi vl̓ vehiculū. ¶Actus eſt ius eundi ambulandi hoīsagēdi ēt iumētūª vl̓ vehiculū. itaqꝫꝗ hꝫ iter: actū nō hꝫᵇ: ſed ꝗ hꝫ actuꝫiter hꝫᶜ eo ꝙᵇ vti pōt etiā ſine iumēto. Uiaᵉ eſt ius eundi ⁊ agendi ⁊ambulādi hoīs. nā iter ⁊ actū via īſe cōtinetᶠ. ¶ Aqueductꝰ eſt ius aq̄ducendeᵍ ꝑ fundū alienū. ¶ Pre

diorū vrbanoruꝫ ſunt ſeruitutes q̄edificijs inherēt: iō prediorū vrbanoꝝ dicte ſūt: qm̄ edificia oīa vrbana predia appellamꝰ ⁊ ſi ī villaʰ edificata ſūt. ¶ Itē vrbanorū p̄dioꝝſeruitutes ſūt he: vt vicinusⁱ oneravicini ſuſtineat: vt ī parietē eius liceat vicino tignū īmittere: ut ſtillicidiūᵏ vel flumē recipiat̉ ꝗs in edesſuas: ul̓ in areā: vl̓ in cloacā vl̓ nōrecipiat: ⁊ ne altiꝰ ꝗs tollatᵐ edes ſuas ne luminibus vicini ſui officiāt.¶ Inter ruſticoꝝⁿ prediorū ẜuitutes ꝗdam ꝯputari recte put ant aq̄hauſtū: pecorisº ad aquā appulſuꝫius paſcendi: calcis coquēdeᵖ: harene fodiēde. Iō aūt he ẜuitutes pͥdiorū appellant̉ quoniā ſine p̄dijscōſtitui nō pn̄t. Nēo enī ſeruituteꝫpōt acquirere vrbani vel ruſtici pͥdij niſi qui hꝫ predium. nec quiſqͣꝫdebere niſi ꝗ prediū habet. ¶ Siquis velit vicino aliquod iusᶠ cōſtituere pactionibusº atqꝫ ſtipulationibꝰ id efficere dꝫ. pōt etiā in teſtōᵗquis heredem ſuū damnare ne altius tollat edes ſuasᵛ ne luminibꝰvicini ediū officiāt: uel vt patiatureum tignū in parieteꝫ mittere: velvt patiatur eum per fundū ire agere: aquāue ex eo ducereʳ.

a ¶ Quedam incorporales. ꝗd de hac diuiſione nos iuriſcōſulti egemꝰ;Rn̄. qꝛ multa in corporaī habent que non ſeruantur in incoporalibus. incorporalia .n. non tradūtur: non vſucapiuntur regulariter.vt. ff. de acꝗ. re. do. l. ſeruus. §. corporales. ⁊ de vſucapi. l. vſucapionem.non vendicātur. vt. ff. de rei ven. l. vendicatio. ac non tranſferunt̉ penitꝰ.vt. ff. pro ſo. l. ij. ⁊. iij. n̄poſſident̉: vt. ff. de ac.poſ. l. iij. in princi.b ¶ Sui natura. naꝫ ſecus ſi propter difficultatem: ut res in profundūmaris vel celo affixa.t ¶ Innumerabiles .i.non habiles ad numerāum.d ¶ Incorporales. quein iure .i. ſub hoc predicabili ius continent̉ in qͣrum diffinitionibus pronit̉ hec dictio ius in prdicato quali ſunt oīa iura .ſ. ſcorporalia. vt. ff.de re. di. l. i. §. quedam.e ¶ Hereditatis. vt. ff.de ver. ſig. l. nihil.i ¶ Uſufructtus. jͣ. d̓ vſufruc. in prin.g ¶ Et obligatiōes. jͣ.d̓ obli. in prin.h ¶ Quoquo modo .i.ſiue ex contractu ul̓ quaſi: vel maleficio vel quaſi. vt. jͣ. de obli. §. fina.i ¶ Nec ad rem. Rn̄. tacite obiectioni. q. d. qūohereditas eſt incorporalis cum in ea ſint res cororales.k ¶ Ex fundo. ī quo dſufructum hēmus.l ¶ Plerūqꝫ. ꝓpter ſeruitutem que per actionem vel obligationemdebetur. vt. jͣ. d̓ ac. §. ij.⁊ propter actionis ceſſionem. vt. ff. man. l. ſi curator. §. fi. ⁊ de rei ven. l. ſi homineꝫ. §. vſqꝫ adeo.m ¶ Nam. pro ſed.¶ Ius hereditatis .i. ipſa hereditas ⁊ ſic ītranſitiue hec tria legunt̉.o ¶ Fruendi .i. vſufructus.Obligationis .i. obligatio ipſa.Eodem numero. ideſt inter corporalia.y ¶ Iura .i. ſeruitutes.s ¶ Uocant̉. de quibus. jͣ. ti. ꝓxi. dicitur ſtatim. De quibuſdam querit̉:lꝫ ad nos non pertineant vt de aere fumo ⁊ de flatu animalis? Rn̄. ẜꝫ philoſophos hec eſſe corporalia. Item quid de angelis bonis ⁊ malis ⁊ anima hominis; rn̄. hecrporalia eſſe.¶ De ſeruitiuſti. predi. Dictuꝫ eſt. sͣ. d̓ rebꝰ incorporalibꝰ ī genere: ſequitur videre in ſpecie: ⁊ ideo a ſeruitutibus initium facit que ſuntincorporales. vt. sͣ. ti. i. in fi. arti.qꝫ partes. Primo ponit de ſeruitutibus ruſticorum prediorumUſticorum prediorum Totus iſte titulus diuiditur in quinSecundo de ſeruitutibus vrbanorum prediorum. Tertio redit adſeruitutes ruſticorum. Quarto ponit quare appellantur ſeruitutesprediorum. Quinto ponit qualiter dicte ſeruitutes Conſtituantur.Secunda ibi. in. §. prediorum. Tertia ibi. in. §. ruſticoruꝫ. Quarta ibi.Ideo aūt. Quinta ibi. §. ſi quis velit. Et. h. d. in ſumma. Qui habet ſeruitutem itineris poteſt ipſe ſolus ire non aūt iumentum vel vehiculumducere: ſecus ſi habeat ſeruitutem actus. Et ſeruitus vie continet in ſe iter⁊ actum. Et aque ducende ſeruitus continet vt poſſint aque per fūdū vicinū duci. h. d. are.l ¶ Ruſticorū. ſic ⁊. ff. eo. l. i.y ¶ Iura .i. ſeruitutes. Et no. hic tria genera ſeruitutum quedam a periona perſone debentur de quibus dicitur. sͣ. de iure perſo. quedam alvna re alteri rei de quibus dicitur in hoc titu. quedam a re perſone: vt uſufrūc. ⁊ vſus ⁊ habitatio. vt. jͣ. ti. i. ⁊ .ij. Poteſt ⁊ quartum dici vt a perſona rei debeatur. vt. ff. de condi. ⁊ demonſtra. ticio. §. ticio. ⁊ de ali. ⁊ ci. le..l. ſeruos.x ¶ Ius eundi. ſolus vt per hoc diſcrepet a ſequenti.y ¶ Ambulandi .ſ. cum. alio.z ¶ Iumentum .ſ. ſeperatum a ſe vel armenta ſeparata a ſe. ſed ſuperequo ire poteſt: ut. ff. de ſerui. ruſti. predi. qui ſella in prin. ⁊. l. iter. quāadqꝫ iter non eſt ſeruitus. ut ſi vſufructuario detur a domino alterius

predij. vt. ff. ſi ſer. ven. l. ij. §. ij. Tertio groſſe dicit̉ quelibet via ꝑ quā itur.a ¶ Iumentum. vel ſubter vel ante ſe. ⁊ idem ſi in vehiculobActum non habet. per conſequentiam.c ¶ Iter habet. quo ad commodum non quo ad ſeruitutem. Sunt enim due ſeruitutes ⁊ diuerſe. vt. ff. ſi ſer. ven. loci. §. i. ⁊. g. de adimen. le. l. i.d ¶ Eo ꝙ .ſ. itinere contentoſub actu.e ¶ Uia eundi. hec verba expone vt. eo. §. i. Accur.¶ Continet. ſed que eſt dr̄iaẜm hoc inter actum ⁊ viam?rn̄. qui hꝫ viam pōt traheretrabem ⁊ lapides ⁊ rectaꝫ ferrehaſtam: que non permittūturhabenti actum. vt. ff. de ſer. ruſti. predi. l. qui ſella. §. i. Itemcerta via latitudo eſt. viij. pedum in directum: in angulis.xvi. niſi maiorem vel minoreꝫplacuerit facere. conſtituentibus qd̓ non. eſt in actu. vt. ff. d̓ſerui. ruſti. predio. l. vie ⁊ l.certe. §. latitudo. ⁊. l. via conſtitui.g ¶ Aque ducende. ſiue inuēteſiue inueniēde. vt. ff. e. l. labeo.¶ Prediorum. Seruitutes que edificijs debentur licetin villa conſtitute: dicuntur ſeruitutes vrbanorū prediorumhoc dicit areti.h ¶ In villa. non enim locusſed materia facit vrbanum predium: qd̓ dic vt. ff. de ver. ſig..l. vrbana predia.i ¶ Uicinus. id eſt domus vicini. Areti.k ¶ Stillicidiuꝫ. qd̓ ſtillat ⁊ interdū directo cadit: interdumnon propter ventum forte ſedflumen directo cadit ⁊ maximeper dociam .i. cannale. vt. ff. d̓ſerui. vrba. predi. ſeruitutes..§. ſtillicidiuꝫ. acc.l ¶ Non recipiat. hoc ſcilicet n̄recipere eſt ius non ſeruitutis: immo potius libertatis. ⁊ hanc negatiuaꝫ referasad omnia exempla proxime dicta. vel dic ſicut recipere talia eſt ſeruitus. ita ecōtra ſi deſinit recipere eſt mihi quondam recipienti ſeruitus ⁊ onus ⁊ ſicut in preſcribenda ſeruitute indigebam aliquo facto: ſic econtra in preſcribenda ſua libertate indiget facto .ſ. vt foramina obturet vel ſimilia faciat: que non ſunt neceſſaria in preſcriptione libertatis contra ruſticam ſeruitutem: ⁊ iō tm̄ in affirmatiualex dixit de eis .ſ. ius eundi agendi ⁊cͣ. vt. ff. de ſerui. vrba predio. l. v. ⁊ sͣ. eo. circa. prin.m ¶ Tollat. qd̓ pōt prodeſſe mihi ad lumina refulgenda. vnde dicitur in lib.regum. Refulſit ſol in clypeos aureos: ⁊ reſplenduerunt montes ab eis. ff.eo. ſi arborem. §. interdū. vel dic ꝙ tollat vt ſit ſeruitus ut modo in alijs diximꝰIccurſius.¶ Inter ruſticorum In ſeruitutibus ruſtici predij computantur hic deſcripte ⁊ oēs ſupr adicte dicunt̉ ſeruitutes prediorū: qꝛ ſine predijs eſſe non poun̄t.h. d. cū. §. ſequenti. arti.n ¶ Hauſtum .ſ. ius hauriendi aquam neceſſariam agro meo vel laborantibꝰin eodem ex fonte vicini.o ¶ Pecoris .ſ. conſtituti ad ſtercorandū agrū meū ⁊ ſic bibent vel paſcent̉ ī tuovicīo agro: ⁊ ſic ſūt reales ẜuitutes. Sed ꝯtra. ff. d̓ ali. ⁊ ci. le. l. mela. §. fi. ℟. ibiperſonales dicunt̉. qꝛ cū perſona durant. ⁊ arg. ff. de ſer. ruſti. pre. pecoris. uel ſihabeant prediū cui ſupradicta expediant non erit ſeruitus ſꝫ magis aliud ius.ſcꝫ. patroorius vel conuentionis: vt. ff. de ſeruitu. vt pomū. ac.p ¶ Coquēde. neceſſe ad domunculam in agro meo faciendaꝫ propter fructꝰ recipiendos. Idem dicas de harena fodienda.q ¶ Nec quiſquā .ſ. ut ſeruitꝰ ſit obligatio tn̄ eſſe pōt vt. ff. de euic. fūdi. §. i. ⁊. ff.fami. herci. heredes. §. ſed contra ſi promiſſor vie ⁊cͣ.¶ Si quis uelit. Per oēm contractū ⁊ etiā per ultimam uolūtateꝫ poteſt ſeruitus conſtitui. h. d. arti.r ¶ Ius .i. aliquam ſeruitutem de ſuperioribꝰ.s ¶ Pactionibꝰ. id eſt pactionibꝰ. ſimilis expoſitio eſt. ff. de acꝗrē. poſ. l. ſi remin fi. uel pactionibꝰ .i. contractibꝰ alijs: ut uenditione ⁊ donatiōe: ⁊ qd̓ ſubiicit.¶ Stipulationibꝰ .i. obligationibꝰ uerborū tm̄.u ¶ Edes ſuas. quibus ſeruitutibꝰ non impoſitis cuilibet uſqꝫ ad celum liberū eſt edificare. ut. ff. quod vi aut clam. l. fina. §. penulti. ⁊ de ſeruitu. l.finali. Accurſius.x ¶ Ducere. his deficientibus cuilibet res ſua libera eſt: ⁊ poterit alium ꝓhibere uolentem ingredi in ſuum agrum. sͣ. de re. diui. §. fere. ⁊. §. plane.