SecundusDe rerum diuiſione

2 l

ue qualibet iuſtaª cā eque bōa fideacceꝑit naturaliᵇ rōe placuit fructꝰquos percipit eius eē ꝓ culturaᵇ ⁊curaᵉ: ⁊ ideo ſi poſtea dn̄s ſuperuenerit ⁊ fūdum vendicet d̓ fructibꝰab eo conſumptis agere non pōtᶠ.¶ Ei v̓o qui alienuꝫ fundum ſciēspoſſederit non idemᵍ conceſſum ē:itaqꝫcuꝫ fundo etiam fructus licetconſumpti ſint cogiturʰ reſtituere.¶ Is v̓o ad quē vſufructus fundi pertinet non aliter fructuuꝫ dominus efficitur qͣꝫ ſi ipſeⁱ eos perceperit. Et ideo lꝫ maturis fructibꝰnondum tamen perceptisᵏ deceſſerit ad heredes eius non pertinentſed dominoⁱ proprietatis acquirūtur. eadē fere ⁊ d̓ colonoᵐ dicunt̉.¶ In pecudum fructu etiam fetusⁿ eſt ſicut lac pilusº. ⁊ lana. itaqꝫagni hedi ⁊ vituli ⁊ equuli ⁊ ſucculiʰ ſtatim naturaliq iure domini fructuarij ſunt ꝑtusʳ v̓o ancille in fructu non eſt: itaqꝫ ad dn̄m proprietatis pertinet. abſurdumᶠ enim videbatur homineꝫ in fructuᵗ eſſe: cūoēs fructus rerū naturaʸ gratia hominū cōꝑauerit. ¶ Sed ſi gregisvſufructum quis habeat in locumdemortuorum caꝑitum ex fetu

fructuariꝰ ſūmitte̓ᶻ dꝫ: vt ⁊ iulianoviſum eſt: ⁊ in vinearuꝫ d̓mortuavel arborū locum al̓s debet ſuſtinere. recte enim colere dꝫ: ⁊ quaſibonus pater familias vti debet.¶ Theſaurosª quos quis in locoᵇſuoᶜ inuenerit diuus adrianus naturaleꝫ equitatē ſecutus ei conceſſitqui eos inuenerit: idemqꝫ ſtatuit ſiquis ī ſacro aut religioſoº loco fortuitoᵉ caſu īuenerit: aut ſi quis ī alieno loco non dataᶠ ad hoc opera:ſed fortuito caſu inuenerit dimidium dominoᵍ ſoli ꝯceſſit: ⁊ dimidiūinuentori. Et cōueniēter ſi quis inceſarisᵖ loco inuenerit: dimidium īuētoris ⁊ dimidium eē ceſaris ſtatuit. cui conueniens eſt: ut ſi quis infiſcaliᶜ loco vel publicoᵏ vel ciuitatis inuenerit: dimidium ipſius eſſedebet dimidiuꝫ fiſci. vel ciuitatisᵐ.¶ Per traditionemⁿ quoqꝫ iurenaturaliˢ res nobis acquirūturᵖ. nihilq enim tam conueniens eſt naturali equitati qͣꝫ voluntatemʳ domini volentis rē ſuā in alium trāſferre ratam haberi. ⁊ ideo cuiuſcūqꝫºgeneris corporalisᵗ res tradi poſſꝫ⁊ a dn̄oª tradita alienat̉ˣ. Itaqꝫ ſtipēdiariaʸ quoqꝫ ⁊ tributariaᶻ p̄dia

¶ Iuſta. cū multe ſint cauſe ſiue tituli acquirendi: ut in. ff. colligitur inparijs titulis ſub titulis de vſuc. vſqꝫ ad ti. de re iudi. idem tamen ⁊ ſi ti.non habeat: vt arg. ff. fi. reg. l. iiii. §. ſed autem.b ¶ Naturali. id eſt iureuo loquitur hic titu. cui naturalisinſita ratio eſt.c ¶ Fructus .ſ. īduſtriales. aliud in naturalibus: ut. ff. de vſu. l. fructꝰ. Nō obſtat. ff. de acqui. re. do. l. bonefideiꝰprin. ꝙ .n. ibi dicit oēsexponit̉ ſiue facto poſſeiſoris ſiue alterius percepti induſtriales tamenut. ff. de vſu. qui ſcit. §.pͥterea. Sꝫ naturalibꝰfructibꝰ cōſumptis cuiteneat̉ poſſe⁊or. rn̄. nōtn̄ tenetur poſſeſſor reiuendicatōe ꝗa nō poſſidet: nec dolo d̓ſijt poſſider̄ rē ꝯdictiōe ſine cātenet̉ ī ꝙͣtū locupletiorē ar. ff. ſi cer. pe. ſi ⁊ med ¶ Procultra. vt ſee Fqt cura. vt lac ⁊ pilus ⁊ lana.ſ ¶ Non poteſt. nec adpreciuꝫ: vt. jͣ. de offi. iudi. §. ſi vero. ⁊. fi. reg. l..iiii. §. ſꝫ an̄. ſi tamen extent non rei vēdicatiōeꝫquia percipientis ſuntſed offi. iud. tenetur reddere: vt. C. de rei uēdicatiōe. certū. §. bōa fi.g ¶ Non idem. vt faciat fructus ſuos.b ¶ Cogitur. diſtīguetamen quia ſi habet timale fi. poſ. de ꝯſumptis condi. ſine cauſa: deex tantibus rei vendicatione: de percipiēdis ꝓpter ti. excuſatur: vt. C. derei nē. ſi fundū. niſi in. iii. caſibus. ff. q̄ intraucre. l. ait pretor. §. per hāc. ⁊. ff. qd̓ me. ca. ſed ⁊ partꝰ. ⁊. C. de agri. ⁊ cē.quēadmodū. idē in quarto. ut. C. de fi. in. ⁊ iure aſte. fi. l. i. ſi non habeti. d̓ ꝯſūptis ꝯditiōe ſine cā: d̓ extātibꝰ rei uē. ut. C. d̓ ꝯdi. ex le. l. pe. ⁊. C. d̓rei vē. ſi fundū. de ꝑcipiēdis offl. iu. vt. ff. de rei uē. ſi nauis. §. fi.Is uero ad quem. Fructuarius non facit fructus ſuos: niſi ſinta ſolo ſeparati uel a ſe uel per alium alterius nomīe. Et ideo non recolletos nō tranſmittit ad heredes ſuos. ⁊ idem in colono. h. d. Areti.i ¶ Is vero ad quem. ipſe. alio enim percipiente non fiunt ſui. ſed ſi bonefi. poſſ. fuerit etiam ſi eos alius percipiat: vt. ff. de vſur. qui ſcit. §. preterea. vel aliter ſi ipſe percepit non etiam heres eius. nec enim ad heredemtranſmittit.k ¶ Perceptis. vt ſi in horreo repoſiti ſunt facit ſuos fructuarius. ſed bone fi. poſſ. ſtatim vt a ſolo ſeparati ſunt: ut. ff. qui. mo. vſufru. amit. l. ſiuſufructuarius. Eſt ⁊ alia differentia: quia fructuarius facit ſuos naturales fructus: bone fidei vero poſſeſ. non: ut. ff. de uſufr. le. l. uſufructu legai9. ⁊ de viur. l. fructus.¶¶ Domino. ſed per quam actꝭ. R. per rei ven. cum dominus ſit ul̓ cō.ex hac lege.m ¶ De colono. qui nūmis colit. nam omnes fructus facit ſuos vt vſufruc. ſed differunt: quia colonus talis facit fructus ſuos vt a ſolo diſcerpti ſunt: vt. ff. de fur. l. ſi apes. §. fi. ſecus in uſufruc. vt hic dicitur: uel dicas de partiarijs. ut. ff. de loca. ⁊ con. cum in plures. §. menſem ẜm azo.Item dicit fere propter aliud: quia colonus tranſmittit ad heredeꝫ: ut. jͣ.loca. §. fi. ſed fructuarius non ut hic.¶ In pecudum. Fetus lac pilus ⁊ lana ſunt in fructu pecudum. partus vero ancille non dicitur in fructu: ⁊ ideo non pertinet ad fructuarium ancille: debet tamen vſufructuarius de fetibus ſūmittere in locumdemortuorum. ⁊ ſimiliter arbores ⁊ vites in locum demortuorum. hocdicit cum. §. ſequenti. Areti.n ¶ Fetus. q. d. ita fetus ſicut ⁊c̄.o ¶ Pilus bouis. uel etiam caprarum ad borram ſellarum.p ¶ Et ſucculi .i. parui ſues.q ¶ Naturali .i. gentium de quo loquitur. sͣ. eo. §. ſingulorum.r ¶ Partus. pertinet ad plenā proprietatem niſi etiam ⁊ in partu ſit uſufruc. legatus: vt. ff. de uſufru. vetus.s ¶ Abſurdum eſt. ſic. ff. de uſuris. in pecudū.

¶ In fructu .ſ. vt ipſe ſit fructus. ſed tamē in eo relinquitur.¶ Natura .i. deus. ſic. sͣ. de iure natu. in princ. vnde dicitur apud OuidiumPronaqꝫ cuꝫ ſpectent animalia cetera terram: Os homini ſublime dedit ceqꝫ videre Iuſſit: ⁊ erectos ad ſydera tollere vultꝰ. ſic. ff. d̓ edi. edic. l. iuſtiſſime⁊. ff. de fur. qui vas. §. ex furtiuis. ⁊. ff. de peti. here. l. ancillarum.x ¶ Sed ſi gregis. grex ē numerus decem ouium uel ꝗnqꝫpecorum ſimul et congregatim conſiſtētium: ut. ff. de abigeis. l. oues. ⁊ facit. ff. de vſucap. l. reruꝫ mixture. §. tertiū.y ¶ Ex fetu. aliunde .n. nō ſūmittit̉ ẜm quoſdā uel forte ſūmitteret etiā aliunde. ar. ff. devſufru. qd̓ ergo. §. ſed qd̓ dicitur in fi.z ¶ Summittere. que ſūmiſſionō ſit ſi in ſingulis capitibusſit vſufru. ut. ff. e. qd̓ ergo. §.ſed qd̓ dicitur.¶ Theſauros. Theſaurus uel in ſuo uel in religioſo: uel in ſacro loco inuentusefficitur inuentoris. in alienov̓o caſualiter inuentus ſolumpro dimidia efficitur dn̄s inuētor: ⁊ dominꝰ ſoli pro alia dimidia. h. d. areti.a ¶ Theſauros. eſt auteꝫ theſaurus pecunia ab ignotis dominis vetuſtiori tempore abſcondita: ut. C. d̓ theſauris. l..i. lib. xii. in principio. uel depoſitio pecunię cuius memoria non extat: ut. ff. de acquir.rerum do. l. nunꝙͣ. §. theſaurus. Quandoqꝫ improprie dicitur: ut. ff. de acqui. poſ. l. peregre. in prinici. ⁊. ff. ad exhibē..l. theſaurus.b ¶ Loco. al̓s ſolo.c ¶ In ſuo iure directo uel vtili: ut ſi uel feudatarius uel em̄phitheoticarius uel ſimilis lꝫſi mercēnariꝰ dū laborat in alieno vel creditor in pignore īuenit theſaurū. Rn̄.pla. aliud dixerit in his. Quiddimidiū eius eſt in cuius fundo inueniūt. ⁊ ita dimidiū ſibi acquirūt. ff. deacꝗ.re. do. l. ſi quis. §. qd̓ ſi creditor.d ¶ Religioſo. ut. ff. de iu. fiſ. l. iii. §. pe. ꝯtra. Sol. hec corrigit. ẜm. B. uel hicẜm naturalem rationem ut patet ibi ẜm ciuilem rationem que preualet. ſic ⁊ invſuc. contingit ẜm Io.e ¶ Fortuito caſu. ⁊ eſt caſus inopinate rei euentus ex diuerſis cauſis proueniēsob aliud ⁊ aliud inceptis.f ¶ Non data opera. al̓s totū redditur dn̄o. in ſuo loco tamē poteſt operā dare.nō tn̄ magica arte al̓s eeſſet fiſci: ut. C. de theſau. l. vnica. Accur.Domino. ſed per quā ac; rn̄. per rei vendi. cū dn̄s ſit. vel condi. ex hac. l.In ceſaris. nomē .ſ. patrimonialem. Accur.Fiſcali. non tamen publice deputato.k ¶ Uel publico .i. publice deputato.l ¶ Fiſci. ſed ſi fiſci parte m ſuppreſſerit cum altero tm̄ reddit: ut. ff. de iure fiſ. l..iii. §. finali.m ¶ Ciuitatis que loco priuatorum ſunt: ut. ff. de uerb. ſigni. ſi eum qui.Der traditionem. Omnis res per traditionem factaꝫ a domino ex cauſa habili poteſt alteri acquiri etiam ſi ſint predia ſtipendiaria ⁊ tributaria. hocdicit Aretinus.n ¶ Per traditionem quoqꝫ. non ſolum inuentione: vt. sͣ. §. proxi.o ¶ Naturali. id eſt gentium: ut. jͣ. §. proxi.p ¶ Acquiruntur. cauſa precedente uera uel putatiua a l̓s non: ut. ff. eo. l. nunꝙͣ. ⁊. jͣ. hoc. §. ibi. Sed quidem ⁊c̄.q ¶ Nihil .n. immo deo ſeruire. ſed hypbolice loquitur ſic. ff. de pac. l. i. in prin.⁊. ff. de actio. emp. l. ex empto. in prin. ⁊. C. de tranſ. non minorem.r ¶ Uolūtatem. dum tamen legitimam. nam cui bonis interdictum eſt non alienat: ut. ff. de con. fur. l. i. in principio.s ¶ Cuiuſcunqꝫ. id eſt ſiue mobilis ſiue ſoli.t ¶ Corporalis. incorporales eniꝫ tradi non poſſunt: vt. ff. de acqui. re. do. ſeruus. §. incorporales.u ¶ A dn̄o. hoc quādoqꝫ fallit ⁊ eius contrarium inuenitur veruꝫ: vt. jͣ. q. alie.licet uel non. ſed hoc non eſt regulare ut hic. ⁊. ff. eo. traditio.x ¶ Alienatur. id eſt dominium tranſfertur.y ¶ Stipendiaria .ſ. que militibus pro ſtipendiis dant̉: ut. ff. de rei ven. Item fiverberatum. §. i. ⁊ de euic. l. lucius. ⁊ de acqui. re. do. in agris.z ¶ Tributaria. que tributa rome redduntur.