SecundusDe rerum diuiſione.

2 0

tumª ticij frumento tuo mixtuꝫ fuerit: ſiquidem fuerit ex volūtate veſtra: commune eſt: qꝛ ſingula eorūcorpora .i. ſingula grana que cuiuſqꝫ propria fuerint ex conſenſu veſtro cōicata ſūtᵇ. Ꝙ ſi cāu id mixtuꝫfuerit vel ticiꝰ id miſcuerit ſine tuavoluntate nō videt̉ cōe eſſe: qꝛ ſingula corpora ī ſua ſb̓ſtātia durāt̉:ſed nec magis iſtis caſibus cōe fitfrumentū qͣꝫ grex intelligit̉ eſſe cōmunis: ſi pecora ticij tuis pecoribꝰmixtaᵇ fuerint: ſꝫ ſi ab alterutroᵉ veſtrum totum id frumentū retineatur in reꝫ ꝗdem actio ꝓ modoᶠ frumenti cuiuſqꝫ cōpetit. arbitrioᵍ aūtiudicis ꝯtinetur ut ip̄e eſtimet quale cuiuſqꝫ frumētūᵖ fuerit. ¶ Cumin ſuoˡ ſolo aliquis domū ex alienamateria edificaueritᵏ ipſe intelligitur dominꝰ edificij: quia omne qd̓inedificaturⁱ ſolo: ſolo cedit: nec tamen ideo is qui materie dominusfueratʳ deſinitᵐ eſſe dominus eiꝰ: ſꝫtantiſperⁿ neqꝫ vendicare eaꝫ quispoteſt: neqꝫ ad exhibēdūº de ea reagere propter legeꝫ. xii. tabuᵖ. quacauetur: ne ꝗs tignū alienū edibusſuis iniunctū eximere cogatur: ſed

duplum ꝓ eo preſtet per actionemque vocat̉ de tignoª iniuncto. Appellationeᶠ autē tigni omnis materiaˢ ſignificatur ex qua edificia fiūt:quod ideo prouiſum eſt ne edificiareſcīdi neceſſe ſit: ꝙ ſi aliqua ex cauſa diruptum ſit edificium poteritmaterie dominus ſi n̄ fuerit duplūiā ꝯſecutusⁱ tūc eā vendicareª: ⁊ adexhibēdū agere de ea re. ¶ Et exdiuerſo ſi quis in alieno ſolo ex ſuamateria domuꝫ edificauerit illiusſit domus cuiꝰ ſolū eſt: ſed hoc caſu materie dn̄s ꝓprietatē eius amittit: qꝛ voluntate eius intelligit̉ˣ eſſealienata: vtiqꝫ ſi non ignorabat ſein alieno ſolo edificare: ⁊ iō licꝫ dirupta ſit domꝰ materiā tamē vēdicare nō pōtʸ. ¶ Gerte illud ꝯſtat ſiin poſſeſſione cōſtituto edificatoreſoli dn̄s petat domum ſuā eſſe necſoluat precium materiei: ⁊ mercedes fabrorumᶻ: poſſe eum per exceptionem̉ doli mali repelli: vtiqꝫ ſi bonefideiꝰ poſſeſſor fuerit quiedificaueritᵏ. namqꝫ ſcienti alienuꝫſoluꝫ eſſe poteſt obijci culpa ꝙ edificauerit temere in eo ſolo: quod intelligebat alienum eſſe. ¶ Si ti-

hō vel argento tuo ſpēs facta ſit: quibus caſibꝰ ſeparari pōt ⁊ quilibet vēdicat ſuū. vt. ff. de rei vēdi. ſi frumētū. §. ſed ſi plūbū. ⁊. ff. de acꝗ. re. do..l. lacꝰ. ⁊. l. ſtagna. §. fi¶ Quod ſi frumeri ſpēs duorū dn̄oꝝ de eoꝝ voluntate cūmiſceantur efficiun.arti.a ¶ Quod ſi frumediximꝰ quando ꝯtur ita vt ſeꝑari non poſſint: nunc vidēdū eſt qn̄ſingula corpora in ſuaſubſtantia durāt quo caſu dicuntur immiſceri.b ¶ Cōicata ſunt. ⁊ iōlocum hꝫ cōi diuidū doactio: vt. ff. de rei ven. ſifrumētū. ij. reſpon.c ¶ Subſtantia durantſed nunꝗd idē ſi noſtravoluntate fuiſſent īmixta videtur enim ꝙ ſicnoſtra .n. contemplatiovel volūtas nō pōt mutare ſubſtantiā granoꝝquin ſemper diſcreta etdiuiſa ſint a ſe inuiceꝫqd̓ vr̄ eſſe contra. §. p̓cedentē. Sꝫ rn̄. non eſt mirū. al̓s .n. ſimile reꝑimꝰnōne tēpus continuū eſtſui natura cū tp̄s ſit meſura motus primi mobilis qui motus eſt vniformis ⁊ continuꝰ vt dicit. Ariſtotiles in. viij.phyſicorū. ⁊ tn̄ ꝑtes inipſa contēplatiōe diſtinguimus ⁊ aſſignamusdicentes ꝙ quoddā preſens: quoddam preteritum: quoddaꝫ futurumſit in granis frumēti: ꝙlꝫ eoꝝ corpora ſint diſcreta ī ſuis terminis cōmunia ea poſſumus facere: certe ita ꝙ aliquanon ſit particula in tuo grano quam tu non communices mihi: nulla inmeo quam ego non cōmunicē tibi: qd̓ non eſſet deficiente noſtra voluntate. ſicut nec mihi tempore diſtincto generarent̉ he diuerſitates noſtra ſinificatione vel reſpectu deficiente.d ¶ Mixta. qd̓ ſit per errorem quo caſu dominium non tranſit: vt. ff.eo. l. ſi procurator. vel vt melius paſcantur. vt facit. jͣ. ad. l. aquil. ī prī.vbi dicit gregatim paſcuntur. Sed contra. ff. de ſolū. ſi alieni. Solu. ibiſpeciale eſt in pecunia numerata vt ibi dicitur. vt. ff. ſi certū petatur. ſingularia.e ¶ Sed ſi ab alterutro. frumentū nondū cōicatū.f ¶ Pro modo .i. menſura.g ¶ Arbitrio .i. ꝙ cuilibet tantū frumentum reſtituat̉ quantum fuit ſuum quando non apparet qd̓ fuerit ſuum. ⁊ hoc propter impoſſibilemdiſcretionem. ut. ff. de uſufruc. vſufructuarium. §. ſi in viuarijs Si autem apparet qd̓ cuiuſqꝫ fuerit hoc iudex eſtimet vt ſubijcit ẜm Azo.⁊ ẜm hoc dicit quale .i. qd̓ ⁊ ſic cuilibꝫ ſua grana reſtituantur: ueldic proximum reſponſum eſſe de eo de quo eſt illud .ſ. qn̄ non app.ret qd̓ fuerit ſuum ⁊ hoc inuit hoc verbum quale. non enim dicit qd̓ ſedquale ut in qualitate officium vertatur ⁊ quantitate: non aūt in corporecum illud ſit impoſſibile diſcernere. ⁊ ſic probabit qui dicit ſuum fuiſſe melius. Et no. triplicem eſſe differentiam inter hunc. §. ⁊ ſuperiorem. ſpēs..n. dicuntur miſceri ut hic. materia confundi. ut. sͣ. ſed. P. econtra. Iteꝫhic remanet in eadem ſubſtantia ibi non. item confuſa fiunt cōia etiā ſinedn̄orum uoluntate. ut. sͣ. proxi. §. hic non. ut hoc. §.h ¶ Frumentum. nondum bona fide conſumptum. tunc enim in factumactio daretur ut. ff. ad. l. aquil. qui occidit. §. ſi quis alienum vinum. acarſius.¶ Cum in ſuo. Edificium cedit ſolo. ſed materia ex qua edificium ſitremanet antiqui domini eam tamen repetere non poteſt ꝙͣdiu edificiumdurat: quo durante non datur rei vendicatio. h. d. areti.l ¶ Cum in ſuo. ſuum eſt etiam ſi alius habeat ibi vſufructuꝫ. ut. jͣ. de heredibus inſtit. §. i. ubi proprius ſeruus dicitur in quo proprietatem nudāhabet teſtator.k ¶ Adificauerit .ſ. bona fide al̓s non: immo tignum ſuum vendicaret ut.ff. de rei uendi. l. in rem. §. tignū. argu. a cōtrario ſenſu uel ex ea exceptioſe que ibi ponitur ⁊ iurabitur in litem: ut ibi no.l ¶ Inedificatur .i. in ipſa terra confingitur. quid ergo de domo nō affixa

ſolo? Rn̄. non cedit ſolo. ut. ff. eo. l. ſi ticius. ⁊ facit ad hanc regulam. C. de edi.pri. l. i. idem in ſatis plantatis: qd̓ hic in edificatis dicitur. ut. jͣ. eo. §. ticius. ⁊. §.qua ratione. unde uerſus. Quicꝗd plantatur ſeritur uel edificatur. Omne ſolo cedit radices ſi tamen egit. Sed contra hanc regulam eſt. ff. de re. diui. l. ī tātum. So. illud ſpeciale eſt.m ¶ Hec deſinit .ſ. ex cā. edificationis. ſed alia cā pōt deſinere.vt. ff. de yſuca. l. rerū mixtura.§. Labeo que huic regule ſignatur contraria.n ¶ Sed tantiſper .i. interim.o ¶ Ad exhibendum .ſ. ut eximatur. niſi mala fide fecerit.vt. ff. de rei ven. l. in rem. §. tignum. ⁊. ff. de tigno iniuncto.i. fi. ſed tunc non eximitur. ſꝫ īlitē iuratur. vt. ff. de ſol. ꝗ. res.§. fi. qꝛ arbitrarie ſunt iſte ac.vt. ff. de in litē iuraꝫ. l. in actionibus. ⁊. jͣ. de actio. preterea.p ¶ Eij. tabu. lex. quedam fuitde qua dic vt. sͣ. de iure natu..§. ⁊ nō ineleganter.q ¶ De tigno. qͣ actione tenetur ⁊ qui iniunctuꝫ hꝫ lꝫ non iniunxerit: ⁊ qui iniuxerit: lꝫ nonpoſſideat: ſed altero ſoluente alter liberatur. vt. ff. de deiec. ⁊effu. ſi v̓o. §. poſitum. ⁊ d̓ flu..l. i. in fi. ⁊ qd̓ vi aut claꝫ. l. ꝯpetit. §. fi. Sed quid ſi magis velit rem reddere ⁊ eximere ꝙͣduplū preſtare; rn̄. non audit̉.qꝛ ꝑꝑ publicaꝫ vtilitatem hocfuit ſtatutū. vt. jͣ. e. §. qd̓ iō ⁊c̄.⁊. ff. de ope. no. nun. l. pretor⁊. ff. d̓ lega. i. l. cetera. §. ſi duobus. Item nunquid hec actiocōpetit etiā contra eū qui bōafide iniunxerit? Rn̄. ſic vt heclꝫ ꝯtra dixerūt ꝗdaꝫ. ſed ꝯͣ male fidei iniūgētē alia preter hicauxilia ꝯpetunt vt rei ven. Itēad exhi. Itē furti. item furtiuaꝯdi. Item hec actio de tignoiniuncto. ut. jͣ. de actio. ſic itaqꝫ. ⁊. ff. de tigno iniūcto. l. i. in fi. ⁊. l. fi.r ¶ Appellatione. facit ad hoc. ff. de uer. ſi. l̓. tigni. ⁊. ff. ad exhi. l. gemma. §. tigni. ⁊. ff. e adeo. §. cū in ſuo. Item qd̓ in domibus dicitur idem dic in campanaut ſubiicit. Qd̓ ideo ⁊cͣ. ad hoc. ff. de uer. ſig. l. urbana predia. ꝗdam tn̄ contra.Item idem in uinea. ut. ff. de tigno iniuncto. l. i.t ¶ Conſecutꝰ. hic eſt cōtras ¶ Materia. ut cementa ⁊ lapides..ff. de tigno iniuncto. l. fi. al̓s in fi. ſed ibi non cū effectu fuit ꝯſecutus duplū: ꝗalꝫ exigit non tn̄ precepit adhuc duplū. vt ar. ff. de eiec. ⁊ effu. l. ꝑceptione.v ¶ Uendicare. nulla tꝑis preſcriptione obſtante in rei ven. vt. ff. de rei ven. l.in reꝫ. §. fi. qꝛ nec prius agere poterit. vt. C. de anna. excep. l. i. §. fi. aliud ergo ſimala fide iniunxerit: qꝛ tūc agere potuit: vnde. xxx. an. repellit̉ a rei ven. vt. C. d̓preſcrip. xxx. an. ſicut.¶ Et ex diuerſo Qui in alterius ſolo de ſuis cementis ſcienter edificat perdit dn̄ium: ⁊ dn̄s edificij efficit̉ ille ꝗ eſt dominꝰ ſoli. h. d. Areti.x ¶ Intelligit̉. ſic. C. de edi. pri. l. ſi is contra queꝫ.y ¶ Non pōt. qꝛ alienata eſt: non pōt vendicari. Sed contra. C. de rei ven. l. ij.in fi. ſed ibi ex aliena materia ⁊ in alieno edificauit. hic de ſua ī alieno. quar̄ dic:aut de mea materia in meo edificio: ⁊ tūc planum eſt: aut de aliena in meo: vt.sͣ. proximo. §. aut de mea in alieno ut hic: aut de aliena in alieno: ut in. d. l. cōtraria continetur.Certe illud. Poſſidens alienū in quo bona fide edificauit: pōt expenſasedificij ope exceptionis retinere. h. d. Areti.z ¶ Fabrorum .i. magiſtrorum uel lignaminis vel murorum. ſic. ff. de eo qd̓cer. ſo. l. ij. §. iulianus.⁊ ¶ Per exceptionem. que locū habet vbicunqꝫ equum ſit excep. locū habere ſiue alia competat ſiue non. ut. ff. de excep. do. l. ij. §. generaliter. ⁊ argu. jͣ. eo. §.littere.ꝯ ¶ Bonefidei .ſ. ab initio ⁊ ex poſtfacto cum edificauit. nam ſi anteꝙͣ edificet ſitbonefidei. ⁊ cum edificat male fi. ſic eligit̉ quedam media via: ita vt nec male fidei puniatur: neqꝫ ut bonefidei expenſas conſeruet: qꝛ permittit̉ abraſio. ut. ff. d̓rei ven. l. iul. ſi in aliena que eſt huic ꝯtraria. ⁊ facit ad hoc. ff. de mino. l. intra..§. vendentibus.ꝝ ¶ Edificauerit. cum de nouo ed ificat: ⁊ vt hec plane ſciant̉ dic cum impendoin rem alienam aut ſuo aut meo noīe. primo caſu loquitur ille ti. de neg. ge.⁊. ff. eo. ⁊. C. eo. ſi meo. ⁊ tunc aut fructuum gratia expendo: ⁊ tunc ex fructibus deducitur. ⁊ al̓s nullius fructus intelligitur. ut. ff. ſo. ma. l. fructus. ⁊. ff. fa.her. fundus qui. aut cā rei ſeruande. ⁊ tunc. aut denouo faciendo: aut non. pͥmo

c iiij