De excuſatione tutoꝝ vel curatoꝝ.Primus

1 6

miniſtrabatᵇ excuſari poſſe. ¶ Itēhi qui reipu. cā abſūtᶜ a tutela ⁊ cura excuſant̉ᵈ: ſed ⁊ ſi fuerīt tutoresvel curatores dati: deinde reipu. cāabeſſe ceperīt a tutela vl̓ cura excuſanturᶜ quatenꝰ reipu. cauſa abſunt⁊ interea curator loco eorum dat̉:ꝗ ſi reuerſi fuerint recipiūt onus tutele. nam nec anni habent vacationē. vt papinianus reſponſoꝝ li. v.ſcripſit. nam hoc ſpaciuꝫ habēt adnouas tutelas uocati. ¶ Et ꝗ poteſtatemʳ aliquam habent ſe excuſar̄poſſūt: vt diuus Marcꝰ reſcripſitſedᵍ ſuſceptam tutelam deſerere n̄poſſunt. ¶ Itemᵖ propter litemquā cuꝫ pupillo vl̓ adulto tutor vl̓curator hēt excuſare ſe nemo poteſt: niſi forte de omnibus bonis vl̓de hereditateᶠ controuerſia fiat.¶ Itēᵏ tria onera tutele nō affectate vel cure preſtant vacationeꝫ qͣꝫdiu adminiſtrantur: ut tamē plurium pupillorū tutela vel cura eorūdem bonorū: veluti fratruꝫ ꝓ vnacomputetur. ¶ Sꝫ ⁊ propter paupertatem excuſationem tribui: taꝫdiui fratres qͣꝫ per ſe diuus Marcus reſcripſit: ſi quis impareⁱ ſc one

ri iniuncto poſſit docereᵐ. ¶ Iteꝫꝓpter aduerſaꝫⁿ valitudinē ꝓpterquā nec ſuis quideꝫ negocijs intereſſe poteſt excuſatio locum habet.¶ Simil̓r eos ꝗ litteras neſciuntꝰeē excuſandos diuus Pius reſcripſit: quāuis ⁊ imꝑiti litteraruꝫ poſſunt ad adminiſtrationē negociorum ſufficere. ¶ Itēᵖ ſi ꝓpter inimicitiam aliquem teſtamēto tutorem pater dederit hoc ipſum p̄ſtatei excuſationem. ſicut ꝑ contrariuꝫnon excuſantur qui ſe tutelaꝫ patripupilloꝝ admīſtraturoſ ꝓmiẜantᵈ¶ Nō eē auteꝫ admittendam excuſationem eius qui hoc ſolo vtit̉ꝙ ignotusᶠ patri pupillorum ſit diui fratres reſcripſere. ¶ Item ꝓpter inimicitias quas quis cum patre pupillorum vel adultorū exercuit ſiʳ capitales fuerint nec reconciliatio interuenit: a tutelaᵗ uel curaſolent excuſari. ¶ Itemᵘ is qui ſtatus ſui controuerſiam a pupillorum patre paſſus eſt excuſatur a tutela. ¶ Item maior. lxx.ᵗ ānis a tutela ⁊ cura ſe pōt excuſare. ¶ Minoresʸʳ autem .xxv. annis olim quidem excuſabantur: a noſtra auteꝫ

4 ¶ Semeſtribꝰ .i. in ſex menſibus quibus dabāt oꝑam ſtudio. nā alijsſer menſibus dabant operam imperatores bello ⁊ ſtudio. vt. ff. de orig.iu. l. ij. §. ex his inime charte. vel dic ꝙ noueꝫ erant libri in illisſex menſibꝰ cōin idē recidit.y ¶ Adminiſtraꝓcurator fiſci. ⁊ facit ad hūc. §. sͣ. d̓ cur. §.item in locum.ui. Abtemſens cā reipuba turela vel cura noua ī totum excuſatur ⁊ ab antiqua aūt durante abſentia. h. d. aret.i ¶ Abſunt. vel abfutori ſunt vt. ff. de ꝓcur. l.iliuſfa. §. fi.l ¶ Excuſant̉. hoc primū rn̄. loꝗt̉ quādo eocxiſtente in abſentia reipu. cā tuu datus tutoruel curator: quo caſu ꝑpetuo excuſatur ſi ꝑ. xx.annos militauerat velcōpleuerat militie ſpatium ⁊ nō ignominioſemiſſus eſt: al̓s qui infraquinquēniuꝫ miſſus eſtputa qꝛ infirmus nullāhabet excuſationeꝫ: quipoſt ꝗnqꝫ annos habetannū: ꝗ poſt octo ānosbēt biēnium: ꝗ poſt. xii.habet triēniuꝫ: qui poſtxvi. habꝫ quadriēniumqui poſt. xx. excuſationēperpetuā hꝫ vt dictū eſt⁊. ff. e. ſꝫ ⁊ ſi milites. §.primo ⁊ ſecundo ⁊ tertio ⁊ quarto ⁊ quinto. ⁊.§. ꝙͣꝙͣ vſqꝫ ad. §. quāuidam in neceſſarios.¶ Excuſantur. ſi hocpoſtulauerint prius. ⁊ctiam alium actoreꝫ vl̓curatorem petierint al̓snon vt. C. ſi tu. reipub. cau. l. i. ⁊. ff. de admi. tu. tutores. §. qui ſe.Et qui. Habēs publicā poteſtateꝫ a tutela noua hꝫ excuſationē ſednō in iā ſuſcepta. h. d. areti.¶ Poteſtatem. vt qꝛ ſit prefectus vigilū vel annone: vt. ff. eo. l. adminiſtrātes. ⁊ ſimiles qui poteſtates vocātur: vt. C. de mo. mul. eos. ſecusſi ſit circa latꝰ principis. ceptā .n. nō cōpleuit: ut. ff. e. l. iuriſperitos.g ¶ Sed ſuſceptā: vt. sͣ. ꝓxi. §.Item propter litem Propter litē quā quis habet cū pupillo nemo excuſatur a tutela niſi ſit oīuꝫ vel maioris partis bonoꝝ. h. d. areti.b ¶ Item propter litē niſi forte. īmo ⁊ ſine forte vel etiā ſi de maiori parte bonoꝝ pupilli ſit cauſa: vt. ff. e. l. propter litē. i. rn̄. ⁊ facit. C. e. ſi vt allegas. ⁊ sͣ. de aucto. tu. §. fi. ⁊. C. qui da. tu. poſſunt. l. creditoris. ſed hodie non pōt creditor vel debitor eſſe tutor: ut in autē. vt hi qui ob. per. resmi. §. i. col. vi.¶ Hereditate .ſ. ipſi pupillo a patre delata vel a quocūqꝫ nō curo. propter magnitudinē eniꝫ litis ponit de hereditate.¶ Item tria. Tres tutele oneroſe diuerſoruꝫ patrīonioꝝ nō affectatetandiu preſtāt vacationē ꝙͣdiu durant. h. d. arti.¶ Item tria onera. no. ꝙ dicit onera. quattuor .n. poſſet habere tutelas que ſibi exeuſationem non darēt ſi ſint leues vel leuiſſime: vt hic. Itēno. ꝙ dicit tria onera: tres enim poſſet habere ⁊ tamē pro vna computantur puta fratrū vt ſequit̉. nō enī numerus pupilloꝝ plures tutelas facit. ſed patrimonioꝝ ſeparatio: vt. ff. eo. tria. ⁊. l. ſi is. Itē qd̓ dicit nō aflectate no. nā ſi dediſſet operam ⁊ ſic affectaſſet eas habere. argumentuꝫ.ff. ſi quis cau. l. ij. §. fi. non prodeſſet qꝛ non viderentur oneroſe: vt ⁊alias qui data opera reipubli. cauſa abeſt: vt. ff. ex quibus cau. ma. l.qui data. ⁊ facit. ff. ſi ꝗs cau. l. ii. §. ſi tamen. ⁊. ff. ad. l. cor. de fal. vxori..§. i. Itē hec tria onera in domo vna eſſe ſufficit: vt ſi pater vel filius gerat omnes computentur ſed non excuſentur: nec ad alium tutorem tedeantur: vt. ff. eo. l. diximus. §. fi. ff. de ritu nup. ſi quis tutor. Item honorarius hoc nomine non computatur: vt. ff. eo. l. ſpādonem. §. ſi ciuitatis. ⁊. l. ſi quis tutor.¶ Sedertatem Qui probant ſe eſſe ita pauperes ꝙ tutelē vel cure ſuperene non poſſunt excuſantur ab eis. hoc dicit.Aretinus.¶ Imparem .i. ſi non habeat tātum in bonis quantum ⁊ pupillꝰ cui dar̄tutor: vt hic. ⁊. ff. e. l. paupertas. al̓s autem dicitur pauper qui nondabet quinquaginta aureos in bonis: vt. ff. de accu. nonnulli. vel dic

verius eum eſſe hic pauperem ⁊ imparem oneri qui ſic laboribus eſt implicituspropter paupertatem vt tutele ſupereſſe non poſſit: cum forte in agro tota dieeſſe oporteat. nec enim placet prima expoſitio: cum hoc munus magis obſequioperſone ꝙͣ in aliqua errogatione conſiſtat. vnde paupertas talis non nocetdummodo poſſit ſupereſſe tutele: vt. ff. de muneribus ⁊ honori. cura. §. inopes.⁊. jͣ. ti. i. §. fi.m ¶ Docere .i. probare.Itē propter aduerſaꝫ.Infirmitas excuſationem preſtat a tutela vel cura. hoc dicit.aretinus.n ¶ Aduerſam. vt eſt ſurdusvel mutus vel perpetua valitudine detentus: vt. C. ꝗ mor.ſe ex. l. i. qui morbus prout durauerit excuſat. ſed furor nonexcuſat. ſed interim curator datur ẜm Io. ut. ff. eo. l. non ſolum. §. fi. ⁊ ſe. duabus. ll. uſqꝫad. §. ſunt autem. Sed quidam ex ſupradictis etiam ſi uelint non admittuntur: vt ſurdus ⁊ mutus: vt. ff. de lutelis.l. i. §. penul. ⁊. §. fi. quare dicquantum ad eos ꝙ improprie.ponitur excuſatio: vt. jͣ. eodem.§. minores.¶ Similiter. Homo ſimplex ⁊ ignarus litterarum habet a tutela excuſationem. hocdicit. Aretinus.o ¶ Neſciunt. hoc ſi ſimplicesſunt vel rudes. aliud ſi ſunt ſagaces in negocijs. tunc .n. nonexcuſantur vt ſubijcit ꝙͣuis ⁊c̄.vt. ff. eo. athlete. §. penul. ⁊ fi.No. litteratuꝫ ad aliqͣ admittiad que non recipitur illitteratꝰvt. C. de poſtu. l. ij. ⁊ in auc.de iudi. col. vi. Et no. melioris conditionis eſſe ſapientemꝙͣ ſtultum.ęſi propter. Datustutor in teſtamēto propter inimicitias excuſationem habet. qui vero promiſit adminiſtrare excuſationem perdit. hoc dicit. aret.CItem ſi propter. vt quia ſic dicitur ideo eum do tutorem vt debitis ſuppoatur ⁊ a pupillo veretur. ⁊ no. ꝙ tribus caſibus excuſat inimicitia: vt quandoideo dedit vt dictum eſt hic. Item ⁊ quādo interuenit poſt teſtamētum. Itemſecundum quoſdam etiam quando ante teſtamentum ſi tamen fuit capitale certamen. in quarto caſu non vt ſi ante teſtamentum facta fuit. ⁊ non capitalisquia videtur remiſiſſe ex quo in teſtamēto dedit tutorem: vt. ff. e. athlete. §. datremiſſionem. prout eſt ibi in littera poſt: vt. jͣ. e. §. inimicitie.q ¶ Promiſerant. lꝫ al̓s habent excuſationem: vt hic ⁊. ff. de te. tu. ex ſententia in fi. ⁊ hoc vbi promiſit vel ſic ſe iactauit. Quid autem ſi in teſtamento ſe tutorem ſcripſit? rn̄. non erit tutor niſi vel euidenter idoneus appareat: vel pater eum confirmauerit: vt in dicta. l. ex ſententia. ⁊. ff. ad. l. corne. de fal. vxori..§. i.Nō eſſe. Ex eo ꝙ quis non cognoſcit patrē pupilli nō excuſat̉ a tute. aret.r ¶ Ignotus. ſed is excuſat̉ ꝗ ibi domicilium nō hꝫ vbi datus eſt: vt. ff. e. l. ſi ī fi.tem propter. Inimicitie capitales ſi reconciliatio non ſit ſecuta preſtātvacātioneꝫ a tutela: ⁊ ꝗ paſſus fuit ꝯtrouerſiam ſtatus a patre pupilli habet vas ¶ Si capitales. capitales accipe. vel quia accuſabat cū de aliquo crimīe quodcationē. h. d. Areti.ingerebat penā capitis .i. ſtatus: vel qꝛ inſidiabat̉ morti ipſius ẜm azo. ⁊ no. h̓fieri aliquid rōne inimicitie quod nō fierit alias. ſic. ff. de arbi. nō diſtīguemꝰ. §cum quidam: ⁊. l. lꝫ aūt: ⁊. ff. de libe. ca. ſi pariter. nam inimicus iudex eē nonpōt: vt. ff. de ꝓcu. l. filiuſfa. §. fi. ⁊. l. vel exilio.t ¶ A tuiela. uel datiua vel legitīa. ſi auteꝫ teſtamētaria. dic vt. sͣ. ī gl. vt qꝛ ⁊c.u ¶ Itē. a pupillorum. vt qꝛ pr̄ pupilloꝝ qn̄qꝫ dixit hūc quem dat mō tutorē ſuuꝫ ſeruū fuiſſe vel libertū. Iſte .n. ſunt qōnes de ſtatu: vt. jͣ. de act. §. preiudiciales. Et eſt rō qꝛ mortis accuſatiōi hec qō̓ ſimilat̉: ut. ff. qd̓ me. ca. iſti. §. i. Idemeſt econtra ſi hic mouet qōnē ſtatus ipſis pupillis: ut. ff. eo. athlete. §. amplius.Item maior. Maior ſeptuaginta ānis a tutcla ſe excuſat. minor vigintix ¶ Item maior ſeptuaginta .ſ. iā cōpletis: vt. ff. de iu. īmuni. l. iij. ⁊ ad trebel.quinqꝫ volens nō admittitur. Idē in milite militante. h. d. arti.ꝗ filium ⁊ filiā. §. i. al̓s nō eſſet maior: vt. ff. de mi. l. iiij. §. minorem. ſꝫ in alio ꝑſonali publico munere ſtatuitur tpͣs. lv. al̓s. xl. an. vt. C. ꝗ eta. ſe ex. l. fina. li. x.Et no. rōne ſenectutis aliqua fieri que al̓s non fierent: vt h̓ ⁊. ff. de iu. immu. l.y ¶ Minores aūt. ſed in larga ſignificatiōe etiā qui ꝓhibent̉ excuſantur: vt. ff.ſemꝑ .i. rn̄. ⁊. C. de poſtu. ꝓuidendū.de poſt. l. i. §. initium. ⁊ jͣ. eo. §. pe. ⁊ facit ad hoc. ff. de re iudi. l. eius eſt nolle.