Liber

ꝑ oīa pͥſtinū ſtatūᵇ recipiūt. Relegati auteꝫ patres in īſulā ī poteſtate liberos ſuoſ r̄tinētᵉ: ecōtrario libi relegati ī poteſtate parētū remanēt.¶ Peneᵈ āt ẜuꝰ effectꝰ filios ī poteſtate habere d̓ſinit. ẜui autē peneefficiunt̉ ꝗ in metallūᵉ damnant̉: ⁊ꝗ beſtusᶠ ſubijciuntur. ¶ Filiuſfamilias ſi militaueritᵍ: uel ſi ſenatorvel cōſul factꝰ fuerit manet in poteſtate patris. Militia enim: vel conſularis dignitas de patris poteſtate filium nonᵖ liberat. Sed ex conſtitutiōeⁱ noſtra ſumma patriciatꝰdignitas ilicoᵗ imperialibus cōdicillis preſtitis filium a patria poteſtate liberatᵐ. Quisⁿ enim patiaturpatrem quideꝫ poſſe per emācipationis modum ptātis ſue nexibꝰ filium relaxare: Imperatoriaꝫ autēcelſitudinē nō valere eum quē ſibipatrem elegitº ab aliena eximerepoteſtate; ¶ Sed ſi ab hoſtibꝰᵖ captus fuerit parēs: quāuis ẜuus hoſtium fiat tn̄ª pēdet ius liberoꝝ propter ius poſtliminijʳ. qꝛ hi ꝗ ab hoſtibꝰ capti ſunt: ſi reuerſi fuerit oīa

p̄ſtina iura recipiūt. iccircoⁱ reuerſus ēt liberos hēbit ī ptāte: qꝛ poſtliminiū fingit eum ꝗ captusᵗ ē in ciuitate ſemper fuiſſe. Si v̓oª ibi d̓ceſſerit: exinde ex quo captꝰ ē pr̄ filiusſui iuris fuiſſe videt̉. ¶ Ipſe qͦqꝫ filius nepoſue ſi ab hoſtibꝰ captꝰ fuerit ſimiliter dicimꝰ ꝓpter ius poſtliminij ius quoqꝫ ptātis parētis inſuſpēſo eſſe. ¶ Dictū ē āt poſtliminiū a limīe ⁊ poſt. vnde eū ꝗ ab hoſtibꝰ captꝰ eſt ⁊ in fines nr̄os poſteaꝑuenit poſtliminio r̄uerſuꝫ recte dicimꝰ. nā limina ſic̄ ī domibꝰ finemquēdā faciūt: ſic ⁊ īperij finē limeneē vetēs voluerūt. hinc ⁊ limes dictꝰ eſt qͣſi finis ꝗdā ⁊ terminꝰ. ab eopoſtliminiū dictū ē: qꝛ ad idē limēr̄uertebat̉ qd̓ amiſerat. ſꝫ ⁊ ſi captꝰꝗs uictis hoſtibꝰ recuꝑat̉: poſtliminio rediſſe eſtimat̉. ¶ Pretereaˣemācipatione qͦqꝫ deſinunt liberiꝰin poteſtate eē parentū. ſed emācipatio antea ꝗdeꝫ: vel per antiquālegis obſeruationem procedebatꝰque ꝑª imaginarias venditiōes ⁊ ītercedētes manumiſſiōes celebra-

verborum obli. l. a ticio. in fin. ⁊ .jͣ. qd̓ cū eo qui in alie. po. eſt. §. iſtas. ⁊. ff. deeden. l. quedam. §. nūmularios. ⁊. ff. ad. l. aquil. l. illud. arg. cōtra. ff. d̓ col. bo.ſi quis in fi. i. Rn̄.a ¶ Principis. al̓s principali. ſꝫ nūꝗd ꝑ aliū poterit reſtitui; rn̄. nō niſi forte perſenatorē ꝗ pōt reſtituere ſtatū: vt. ff. de poſth. l. i. §. de qua. ⁊. §. an autem.b ¶ Statum .ſ. ꝙͣtum ad honores vel ordines ⁊ ſimilia: ut.C. de ſen. paſ. l. ergo. ⁊ patriāpoteſtatem. ⁊ hoc vult hic dicere. ſed contra dicunt. C. de ſen.paſ. li īſulam. ⁊. l. ſi pater. ſol.hic ſpecialiter ad omnia fuit reſtitutus ẜm. M. ⁊ ſic faciaspunctum ibi per omnia. hancreprobo. quia ſemper intelligitur ad omnia reſtitui niſi contradixerit expreſim. nam verbum reſtitutio generale eſt: vt.ff. de vſur. videamus. §. ⁊ infauiana. alij hoc intelligūt adad patrem reuertētem tm̄ referendum cui debet reſtitui filiusin poteſtate. ſed filio reſtituto n̄ſic. quia ſic noceret ei reſtitutioargumen. C. de leg. ⁊ conſti.ꝙ fauore. ſꝫ hanc opi. reprobonam libertus deportatus ⁊ reſtitutus in libertatem recidit:vt. ff. d̓ iure pa. ſiue pr̄oni d̓ergo intereſſe vtrum princepsdicat hec verba: reſtituo te. ⁊tūc ad omnia reſtitutus vidcatur vt hic. an hec: indulgeo tibi. quo caſu de pena tm̄ remittenda cogitaſſe videatur. vt incontrarijs. ar. C. de ſen. paſ. l.generali. ⁊. l. tutor al̓s cum indulgentia: vt. C. de generaliibo. l. fi.c ¶ Relegati. retine̓t. no. differentiam inter hūc relegatū ⁊ deportatū quo ad familiaꝫ vt hic. ⁊ sͣ. proxi. §. Itēhic bona tenet: ille nō. vt. ff. de inter. ⁊ releg. l. i. Item hic ciuitatem retinet. illenon: vt. ff. de inter. ⁊ rele. l. relegatorum. §. ſiue ad tēpus. ⁊. §. ad tp̄s Iteꝫ ꝙ hicad tempus vel in ꝑpetuum. ille autē tm̄ in perpetuū deportatur vt. ff. de inter. ⁊rele. l. relegati. ⁊. l. relegatoꝝ. §. hec dr̄ia. ſꝫ ī libertate nō ē dr̄ia. nam vterqꝫ lib̓remanet: ut. ff. d̓ bo. dā. l. ſꝫ ſi alia. Sed bānitos noſtri temporis quibus comparamus? rn̄. ſi propter maleficiū vt etiā cū ciuitate ⁊ bona ſua publicentur: uelde iure: vel de cōſuetud ne ciuitatum tunc deportato comparabo al̓s relegato:vt arg. ff. de bo. dam. l. i. non autē dico ꝙ poſſit deportari a prefide de iure: vt.sͣ. §. proxi. diximus: nec relegari a defonſore ciuitatis cum ſit de imperio merod ¶ Pene .i. ſupplicij. ſuppliciū enim ſuus dn̄s eſt nō fiſcus. vnde ei nihil queut in aucͣ. de defen. ciui. §. nulla. in fi. §. colla. iij.rit: vt. ff. de his ꝗ ꝓ nō ſcrip. ha. l. iij. ſꝫ nouo iure nemo ingenuus ſit ſeruus expplicio. vt in auc. de nup. §. qd̓ aūt: ⁊. §. qꝛ v̓o col. iiij.¶ In metallum .i. in oꝑe metalli ad fodiendum metallū. vel etiam deportandum ⁊ etiam ne fugerēt ligabant̉ ⁊ pondere quodā opprimebantur: vt ſerro velalio modo. alij v̓o erāt qui dicebantur damnati in oꝑe metalli. ⁊ hi non tantopondere opprimebantur. ⁊ qui hinc fugiebant in metallum ponebantur. alij vero erāt qui in miniſteriū uel in ſeruitiū metallorum ponebantur. ⁊ hoc ſi perpetuo fieret erat ẜuus al̓s cōtra: vt. ff. de pen. l. aut dāna. §. inter eos. ⁊. §. ꝗſꝗs⁊. §. in miniſteriū. Sꝫ ꝗd ſi in ꝓuincia nō hēat metalla aliqͣ. uel ferri uel ſil̓is cōditionis? rn̄. in vicinā ꝓuīciā mittebantur vt. ff. de pe. l. aut dā. §. eſt pena metalli. alij ſunt in opus publicū ꝑpetuo dati uel ad tpͥs ꝗ ſunt ſimiles relegatis:et. ff. de pen. l. quidā. ſed hmōi pene nō ſunt in vſu hodie.¶ Qui beſtijs. deducendis uel etiā ut comederet cum eis. uel alia beſtialia faceret. de hac pe. dic ut. ff. de penis. l. qui ulti. no.¶ Filiuſtamilias. Diuidit̉ in quattuor ꝑtes. Primo ponit dictū in genere.Secundo reddit rōnē. Tertio excipit a dicto. Quarto aſſignat rōnem Secūdaibi militia. Tertia ibi. ſed ex cōſtitutione. Quarta ibi ꝗs enim. Et. h. d. De iureiſto nulla dignitas liberat quēꝙͣ a pr̄ia ptāte niſi dignitas patriciatꝰ. h. d. arcti.g ¶ Militauerit .i. miles factus fuerit ad qd̓ multa ſūt neceſtaria. ut in anc. deā. prin. §. fi. col. iij. diximꝰ. uel dic militauerit .i. ī exercitio militie fuerit.h ¶ Nō liberat. hoc iure iſto. nā nulla dignitas preter patriciatū releuat filiuma ptāte patris ut ſubijcit. ſed hodie. xij. ſunt dignitates que liberāt aliquē curialem a curiali conditione vt. C. de decu. l. fi. li. x. ⁊ ille heredē liberant a patria poteſtate: ut in aucͣ. conſti. que de dig. §. i. ⁊. §. generaliter col. vi. vnde cum ibi ſitnſul corrigitur quod de eo hic dicitur.i ¶ Conſtitutione. vt. C. de conſu. l. fi. li. xij.k ¶ Patriciatus. erat enim patricius quaſi principis pater. vnd: Saluſtius.O patres conſcripti. nam ſcripta erant eorum nomina in aliquo loco uel ī corona capitis eorum uel al̓s.

l ¶ Ilico. hoc eſt ſpeciale in patricio ⁊ cōſule hocie etiam vt ſola collatione .i. datione codicillorum: ⁊ dignitatis ſcripte: vel per aliquod priuilegium fiat ſui iuris etiam ſine adminiſtrationē. In alijs. x. tunc demum cūceperit adminiſtrare. ut in auc. conſti. que d̓ digni. §. i. collatione. vi. queeſt. C. de ep̄i. ⁊ cle. auc. ſed dignitas. vt. C. de decu. l. finali. li. x. Itemin tertio caſu cum ordinatur epiſcopus qui ēetiam ultra ſupradictoscaſus: vt in auc. conſti.que de digni. §. palamcol. vi.m ¶ Liberat. ſcilicet diitas.n ¶ Quis enim. q. d. ſiꝗlibꝫ pater ēt uiliſſimusfilium ſuum emancipatqn̄ vult: ut. jͣ. e. §. admonendi. ⁊. §. preterea. qͣrehoc imperator nō poterat facere vt in hoc caſuelecti patricij. q. d. cumipſe pater pr̄icij poſſitemācipare: ⁊ ad hoc cōpellitur cum alapis ⁊verberibus: vt in auc.conſti. que de dig. i. rn̄.qͣre ⁊ ipſe imꝑator ⁊cͣ.o ¶ Elegit. qd̓ raro fitvt. C. de cōſu. l. fi. li. xij.ẜm. M.¶ Sed ſi ab hoſtibus. Si pater vel filiꝰcapitur ab hoſtibus pendet ius pr̄ie ptātis ꝑꝑius poſtliminij. h. d. vſqꝫ ad. §. preterea. Diuiditur in tres partes principales. Primo loquitur qn̄ pater fuit captusSecundo quando filius. Tertio declarat quid ſit poſtliminiuꝫ. Secunda ibi. Ipſe quoqꝫ Tertia ibi. Dictum eſt. arctinus.p ¶ Ab hoſtibus. hoſtes ſunt quibus populus romanus bellū indixit urſi populo romano: vt. ff. de cap. ⁊ poſtli. reuer. ſ. hoſtes.q ¶ Tamen pendet. hic colligit̉ quoddā hominū genus eē inpendenti utdiximus. sͣ. de his qui ſunt ſui vel alie. iur̄. §. i. ſed certe qd̓ h̓ dicit pendet.verū eſt ꝑꝑ iuris fictionē. nā quo ad veritatē ſui iuris eſt filius vt. ff. d̓ teſta. l. lege cor. in fi. ⁊. ff. de lib. ⁊ poſt. l. pe. ⁊. C. de ſen paſ. l. fi. ibi qd̓ eſtmaxime ⁊cͣ. vt. ff. ad mu. l. i. §. i. nā pater ſeruus eſt hoſtium: vt. sͣ. de iure ꝑſo. §. ſerui. ergo aliū in ptāte habere nō pōt: ut. ff. ad. l. iul̓. de adul. l.ſic eueniet. dic ergo ꝙ nulla p̄terita: uel pn̄tia pendent inſpecto ſtatu preſenti: ſed futuro: vt. jͣ. de ver. ob. §. cōditiones.r ¶ Poſtliminij. eſt autem poſtliminium ius amiſſe rei recuperande abextraneo moribus ⁊ legibus cōſtitutum: vt colligitur. ff. de cap. ⁊ poſtli.reuer. poſtliminium. i. Rn̄.s ¶ Iccirco. qꝛ reuerſi omnia iura recuperant.t ¶ Captus. ⁊ reuerſus: vt. ff. de cap. retro.u ¶ Si v̓o. victis hoſtibus infra fines noſtros nec vltra deductus. ⁊ itaimproprie reuerſus dicit̉ poſtli. vel dic captus fuerit vltra fines. ⁊ tuncdr̄ ēt rediſſe anteꝙͣ ad liminia redeat. qꝛ ſic recuꝑat ſtatum lꝫ improprie.⁊ facit ad hūc. §. ff. d̓ cap. ī bello. §. i. Itē ad idē. ff. d̓ vi ⁊ vi ar. l. qui poſſeſſionem.¶ Preterea. Per emancipationē tollitur ius patrie poteſtatis queemancipatio hodie poteſt fieri corā quolibꝫ magiſtratū. Et de bōis emācipati debetur patri legitima: ⁊ tutela ſi emancipatus eſt pupillus. Ethn̄s filiū ⁊ ex eo nepotē in ptāte pōt vnū ex eis uel ambos emancipare. h..d. Diuiditur in ſex ꝑtes. Primo qualiter ꝑ emancipationē liberatur filius a patria ptāte. Secundo qual̓r fiebat emancipatio de iure antiquo.Tertio qualiter fiat hodie. Quarto ꝙ pr̄ hꝫ legitimā in bonis emancipati: ſicut patronus in bonis liberti. Quinto ꝙ pater legitimus eſt tutorfilij impuberis emancipati. Sexto ꝙ nepotē pōt emācipare retento filioin poteſtate ⁊ econtra. Secunda ibi Sed emācipatio. Tertia ibi. noſtra.Quarta ibi ⁊ tunc. Quinta ibi ⁊ p̄terea. Sexta ibi. Admonēdi. Are.x ¶ Preterea. non ſolum ſupradictis modis ſed preterea ⁊c̄.y ¶Liberi. generale nomen eſt ad oēs inferiores. ut. jͣ. ti. ij. §. fi.z ¶ Procedebat .i. ea demū ad effectum perducebatur.⁊ ¶ Per imaginarias .i. ficticias. fic ⁊. ff. de re. iu. l. imaginaria. naꝫ pr̄uendebat filium ꝓ vno nūmo. forte ⁊ emptor eū manumittebat: vt hic⁊. ff. de ca. di. l. liberos. §. i. ⁊. C. eo. l. fi. i. Rn̄. ⁊ facit ad hoc. jͣ. d̓ teſta. §..i. ⁊ propter hoc dicebatur filius capite minui. ſed cum hodie talia non fiant: ut ſequitur. nunquid dicitur capite minui? Rn̄. ſic: quia ſtatum mu