CCCLXIIIIUſura. i.
62 ¶ Utum vendens vinū vel frumentū ⁊ huiuſmodi ꝓ precio qd̓ currit. cū pacto tn̄. ꝙ ſi pluſvſqꝫ ad paſca valuerit illud plus vult. ſi verominus nō vult minuere preciū: ſit vſurarius?℟. ꝙ ſic. facit. l. penul̓. C. de ſolu. ⁊. l. qui bona.§. ſi qͥs. ff. de dam. infec. no. Archi. xiiij. q. iiij.§. i. Moſti. in ſum. Facit. l. ſi non fuerint. §.Ariſto. ff. pro ſocio. Hoc intellige ꝙ ſit vſuraqn̄ tale pactū facit rōne dilatiōis ſolutionis.aliter eſſet iniuſticia nō vſura. vnde Sco. iniiij. diſ. xv. q. ij. ar. ij. ponit duas regulas circahanc materiā obſeruandas. Prima eſt ꝙ vendens nō vendat tꝑs. qꝛ non eſt ſuū. Scd̓a ꝙnō ponat ſe in tuto de lucro vl̓ ſemꝑ: vel vt inpluribꝰ. aliter eſt vſura.¶ Utrū emens a iohāne centū q̄ debet haberehinc ad tres annos a petro ſeu ꝓ legato ſeu ꝓficto molendini vel qualitercūqꝫ ꝓ. xcv. q̄ tūcſoluit de preſenti ſit vſurarius? ℟. ꝙ aut ad inſtantiā iohannis emit: aut ſponte. ſi ad in ſtātiam iohannis ſolū. ⁊ ꝓpterea minꝰ emit qͣꝫ extimat veriſimiliter intereſſe ſuū. puta quia volebat d̓ ip̄a pecunia negociari negociatōe quaveriſiimiliter lucratꝰ fuiſſet tm̄ deductis periculis ⁊ laboribꝰ. vel qꝛ tantū minuit quantuꝫextimat laborē in rehabendo ⁊ ꝑicula ⁊ hmōi.ſic non eſt vſura. Nā noſtra intereſt litibus ⁊ſumptibꝰ nō vexari. vt in. l. minoribus. ff. deminoribꝰ. Si vero ſponte ⁊ principaliter facit ꝓpter lucrū ⁊ minuit preciuꝫ ſolum ꝓpterhoc. qꝛ nunc ſoluit vt in futura rehabeat pluſꝓpter p̄maturā ſolutionē. ſic eſt vſura. c. fi. devſu. Et in hoc conuenit Ioh̓. an. in addi. adſpe. Nec obſtat illud qd̓ dicit̉ plus ſoluit quiante tꝑs ſoluit. inſti. de ac. §. plus. ⁊ de plꝰ pe.c. i. qꝛ illud eſt verū in eo qui ante tꝑs ſoluendo patit̉ aliqd̓ intereſſe. ⁊ ideo cogens eū pluſpetit. Unde iſta plus petitio ſiue ſit reſpectutꝑis. qꝛ cū obliget̉ hinc ad annū ſolū. ⁊ tn̄ hodie exigit̉: ſiue ſit reſpectu rei. puta qd̓ debeturtꝑe meſſis petitur temꝑe anteriori qͦ plus valet: ſiue ſit reſpectu loci. puta qd̓ debet̉ ī vno loco petitur in alio: ſiue ſit reſpectu cauſe. Exemplū. vt quod debet̉ alternatiue vel nō ē obligatus petit̉ determinate. tantū ſolū poteſt diminuere quantū extimat intereſſe ſuuꝫ veriſimiliter: ſiue lucri ceſſantis: ſiue dāni emergentis. alias ꝓpter p̄maturā ſolutionē diminuere de pͥncipali eſſet vſura. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e.q. lxxviij. in rn̄ſione vltimi articuli. Ideꝫ dicde illo qui vadit ad artificē debitorē mercatori ꝓ panno de cētū: q̄ debet hinc ad annū ⁊ facitſibi dari. xcv. modo ab artifice ⁊ ip̄e ſe obligat
ſoluere centū in termino mercatori ẜm p̄dictādiſtinctionē. Aduerte tn̄ ꝙ ſi talis pecuia ſeudebitū eſſet litigioſuꝫ nō liceret emere. de quodic vt s. ceſſio actionū. ꝑ totū. Item ſi eēt mutuum vel cōmodatū factū alicui vſqꝫ ad tresannos. ⁊ ſuꝑueniret caſus in qͦ mutuans velcōmodans indigeret ⁊ vellet ſibi reſtitui nonliceret cōmodatario vel mutuū accipienti aliqͥd minuere ꝓ intereſſe ſuo: qn̄ ſil̓e intereſſe incurrit mutuans ⁊ cōmodator: nec aliunde ꝓuidiſſet vt ip̄m euaderet: ſi tal̓ cōmodator velmutuans nō ſubueniſſet. Et ſic intellige ⁊ limita. l. in rebꝰ. ff. cōmo.64¶ Utrū emens pagas. puta de. lxxviij. ad rationē. de. xv. ſolidis ꝓ libra. qꝛ ſic eſt cōis eoꝝ extimatio Ianue ſit vſurariꝰ: cū poſtea ſit habiturus veriſimiliter hinc ad duos ānos. xx. ſolidos ꝓ libra? ℟. Quidā multuꝫ errantes cōnati ſunt ſimpliciter aſſerere nō eſſe ꝯtractuꝫvſurariū: ſed ſolū turpe lucrū. Aliqͥ etiā dixerunt ꝙ licite fit Moti. Primo. qꝛ talis nō eſtꝯtractus mutui ſed emptiōis in quo vſura eſſe nō poteſt: ſꝫ ſolū iniuſticia. Scd̓o qꝛ ineſtꝑiculū ⁊ labor in rehabēdo. Tercio qꝛ cōis extimatio nō plus iudicat valere. Quarto qꝛ ficut plus valet fructꝰ maturus ⁊ ꝑfectꝰ qͣꝫ acerbus. ideo licite qn̄ eſt acerbus minus emiturSed certe iſte rōnes nihil valent. qꝛ licet formaliter ſit ꝯtractus emptionis: tn̄ equiualenter eſt mutuū cū ſpe hn̄di vltra ſortem qd̓ ſepecooꝑitur ſub ꝯtractu emptōis. vt ptꝫ in. c. cōſuluit. ⁊. c. in ciuitate. ⁊ clarius in. c. fi. de vſu.Nec labor ſeu ꝑiculū excuſat. qꝛ veriſil̓e nō eſtꝙ nō habeat totū: ⁊ ſine om̄i labore in tꝑe. Iōminutio p̄cij fit ſolū tꝑis. qd̓ ptꝫ. qꝛ qͣnto pluſtarde hn̄t ſolui: tanto minꝰ emunt̉ ꝓpter prematurā ſolutionē. Et cōis extimatio eſt corruptela patet. Eſt memoria hoīm qui recolūt ꝙſub cōi extimatiōe cadebat ꝙ ꝯtractꝰ vſurariꝰeſſet Et ſic ꝑſeueraſſet niſi fuiſſent quidā magiſtri in theologia nō bone cōſcientie qͥ ſine oīfundamento iuris. īmo ꝯtra tex. apertū a ꝯtrario ſenſu in. c. fi. de vſu. licitū eſſe ꝯſuluerūt nōintelligentes ꝙ licet fructꝰ agreſtus minꝰ poſſit emī qͣꝫ maturus. nō tn̄ minꝰ qͣꝫ qn̄ cōputatis ꝑiculis ſemꝑ plus ſit valiturus qͣꝫ ematur.qꝛ etiā ſi emat̉ tanto minus ꝓpter p̄maturamſolutionē ꝙ veriſimiliter plus debeat qͣꝫ minꝰvalere: certe vſura erit. ꝑ tex. clarū in dictis. c.p̄allegatis. Si debet ergo licere oꝑtet ꝙ ꝓpterpͥmaturā ſolutionē nō minus emat̉. quin poſſit etiā minus valere. īmo plus dicit. d. Pe. d̓ancha. in diſputatiōe montis florētie. ꝙ ſi qͥs